PO aardrijkskunde

Natuur en techniek PO

Geschiedenis PO

Sport PO

Engels PO

Taal en spelling po

Kunst PO

Mens en maatschappij PO

Rekenen PO

Kinderen maken toets

Het NOS Jeugdjournaal is een nieuwsprogramma van de NOS met het laatste nieuws voor kinderen van 9 t/m 12 jaar. Er is dagelijks een ochtenduitzending.

Jeugdjournaal

Het laatste nieuws van NOS Jeugdjournaal

Het Jeugdjournaal in de ochtend met nieuws over de laatste twee Nederlandse voetbalclubs die nog meededen in de Champions League, de belangrijkste competitie van Europa. Ook hebben we het over wie de vragen voor de doorstroomtoets bedenkt én we vragen jullie mening over de slogan die de nieuwe regeringspartijen hebben bedacht voor hun plannen: 'Aan de slag'.

Nieuws over de vragen van de doorstroomtoets en de nieuwe regering

Jeugdjournaal donderdag 29 januari

Zonia heeft de stoel van mevrouw Sanchez gerepareerd. Saïd en Anna willen hem terugbrengen en bouwen daarvoor hun eigen terugbrengwagen. Onderweg gaat het mis: de stoel blijft vastzitten en de stof scheurt. Dan krijgt Saïd een wild idee, maar hoe zal mevrouw Sanchez daarop reageren?

Saïd & Anna

Saïd (6) en Anna (7) zijn beste vrienden en zijn dagelijks te vinden in de Repair Shop van Saïds ouders. Ook hun eigen 'probleempjes' weten ze op geheel eigen, creatieve wijze te fixen. (EO).

Naar het lesmateriaal bij Saïd & Anna

Zonia heeft de stoel van mevrouw Sanchez gerepareerd. Saïd en Anna willen hem terugbrengen met hun eigen terugbrengwagen. Onderweg gaat het mis: de stof scheurt. Dan krijgt Saïd een wild idee.

Superservice (afl. 5 seizoen 2)

Om naar het buitenland te kunnen gaan heb je een klein boekje nodig: je paspoort. Dat is een reisdocument en dat heb je nodig wanneer je een land wilt binnengaan of verlaten. Janouk leert welke geheimen er verstopt zitten in je paspoort en mag een kijkje nemen in de paspoortfabriek. In de sketch een filmtrailer over een groep kinderen met een spannend plan voor gratis ijsjes.

Het Klokhuis

Het Klokhuis informeert kinderen van acht tot veertien over de wereld om hen heen, in de breedste zin van het woord. 

Om naar het buitenland te kunnen gaan heb je een klein boekje nodig: je paspoort. Dat is een reisdocument en dat heb je nodig wanneer je een land wilt binnengaan of verlaten.

Paspoort

Ben je er klaar voor? Ik ben er zeker klaar voor. Ik heb niet per se heel veel spanning maar…Soms weet ik dan iets niet meer. Ja toch zorgt het ieder jaar wel voor wat zenuwen. Ik vind het wel spannend. Dat was vijftien jaar geleden net zo. Ik wou slapen maar het lukte niet. En vijftig jaar geleden ook. Ik kreeg eerst een raar gevoel in mijn buik, maar later ging het toch weer over toen je even bezig was. Toen heette het nog de Cito-toets. Later ging het de eindtoets heten en nu hebben we het over de doorstroomtoets. Heel veel succes! De doorstroomtoets wordt gemaakt in groep acht en is verplicht voor alle scholen in Nederland. In de toets krijg je vragen over taal en rekenen. De juf of meester heeft al een schooladvies gegeven bijvoorbeeld vmbo, havo of vwo. Met de doorstroomtoets wordt gecheckt of het advies van de juf of meester klopt. Komt er een hoger niveau uit de toets? Alleen dan kan het schooladvies veranderen. Wat we nu kennen als de doorstroomtoets werd zo'n tachtig jaar geleden bedacht door de Nederlandse hoogleraar Adriaan de Groot die het in Amerika had gezien. In die tijd was er een groot verschil tussen arm en rijk. Waar je opgroeide en naar wat voor school je ging bepaalde vaak ook je advies. Om iedereen dezelfde kans te geven wilde de hoogleraar een toets voor alle kinderen van Nederland. Vanaf de jaren zeventig werd de toets op de meeste scholen gegeven. Wat vond je het moeilijkste? Rekenen vind ik vaak moeilijk. En nu is het dus zo dat die overal gemaakt moet worden.

Wat is de doorstroomtoets?

Als je in groep 8 zit krijg je te maken met de doorstroomtoets. Deze toets is verplicht voor alle scholen in Nederland. De doorstroomtoets is bedacht door een hoogleraar die vond dat alle kinderen dezelfde kansen moesten krijgen.

Dezelfde toets voor alle kinderen in groep 8

Nieuw voor primair onderwijs

VO biologie

VO aardrijkskunde

VO geschiedenis

VO Nederlands

Economie VO

Mens en maatschappij VO

Engels VO

VO wiskunde

VO kunst

Een eeuw geleden was jouw wereldje letterlijk en figuurlijk erg klein. Je zat in je eigen dorp naar buiten te kijken, zonder enig idee van wat er in de rest van de wereld gebeurde. Er waren zelfs geen avocado’s! Nu vlieg je de wereld over, met in je hand een telefoon met onderdelen uit wel 20 landen, om te kijken naar een plaatje van een avocado. Globalisering betekent dat mensen, bedrijven en landen steeds meer met elkaar verbonden zijn, over de hele wereld. Dat wordt mogelijk gemaakt door de snelle ontwikkelingen in transport en communicatie. En doordat we steeds meer open grenzen hebben. Geld en goederen gaan daar makkelijk overheen, waardoor de hele wereld opeens je winkel is geworden. Door globalisering kan jij je hele schoolmusical opvoeren in k-pop, en daar kijkt niemand raar van op. Maar als je denkt: ik ga toch ‘s in Korea kijken naar die bijzondere lokale cultuur, dan kom je daar weer gewoon dezelfde hamburgertent tegen als bij jou om de hoek. Hm, dan toch liever die avocado.

Wat is globalisering?

Waarom zijn bananen krom? Hoe werkt je geheugen? Uiteenlopende vragen die Clipphanger met een grappige animatie op een verrassende manier beantwoordt.

Clipphanger 

Clipphanger op Youtube

Door globalisering ligt de hele wereld binnen handbereik. Mensen, bedrijven en landen zijn steeds meer met elkaar verbonden. Dat is handig, maar zorgt er ook voor dat je overal ter wereld dezelfde hamburgertenten tegenkomt.

Clipphanger

Dus die mensen met geld en eigen
daken, die investeren in zonnepanelen

en in warmtepompen
en kunnen zo hun rekening verlagen.

Maar eigenlijk de kwetsbare huishoudens,
die krijgen steeds hogere rekeningen.

Klimaatverandering
en ongelijkheid gaan hand in hand.

Wie geld heeft, schaft zonnepanelen
of een warmtepomp aan

en verlaagt zo
de eigen energierekening.

Terwijl de mensen die het het hardst
nodig hebben dat niet kunnen betalen.

We zijn hier in een ecowijk
in Rotterdam.

Ik zie zonnepanelen
en zonneboilers op het dak.

Volgens mij hartstikke goed geïsoleerd.
Elektrische auto's in de wijk.
- Alles.

Zo willen we het zien, toch?
- Ja, zou je zeggen,

maar dan moet je het natuurlijk
wel voor iedereen toegankelijk zijn.

Niet iedereen heeft de mogelijkheden
en de middelen

om zich aan te passen
aan de klimaatcrisis.

Of denk aan klimaatsubsidies.
Niet iedereen weet dat ze überhaupt bestaan.

Je moet ook een dak hebben
om zonnepanelen op te kunnen leggen.

Je moet ook een koophuis hebben.
Niet iedereen heeft dat.

Om überhaupt aanspraak erop te maken.

Maar we betalen uiteindelijk allemaal
aan die klimaatsubsidies,

omdat het uit
de grote belastingpot komt.

Maar als je kijkt
naar wie uiteindelijk die
subsidies gebruikt en opstrijkt,

zijn het vooral de hogere
inkomensgroepen en bedrijven.

Je hebt dus klimaatongelijkheid als het gaat
om die arme groepen.
 

En onrechtvaardigheid dus
die daar zit ingebakken.
- Absoluut!

Rijkere mensen hebben vaker
toegang tot duurzame oplossingen,
terwijl zij ook het meeste vervuilen.

In Nederland stoot de rijkste 1% bijna
negen keer zoveel uit als de armste 50%.

De lasten en lusten
van de klimaattransitie
zijn dus niet eerlijk verdeeld.

Om ook minder rijke mensen
toch een beetje op weg te helpen,

geven energiecoaches advies over
kleine ingrepen die je zelf kan doen,

zoals bijvoorbeeld het plakken
van folie op het raam.

Want het gaat al snel om een paar
€ 100per jaar die je kan besparen, toch?

Ja klopt.

In hoeverre merken jullie dat de mensen
ook bezig zijn met klimaatverandering

en zich daar verantwoordelijk voor
voelen en om die reden meedoen?

Ja, ik denk dat heel veel mensen
zich wel verantwoordelijk voelen,

maar er geen ruimte
in het hoofd is omdat

iemand de rekening moet gaan betalen
of er moet brood op de plank komen,

of men woont in een huurwoning,
kan zelf niks doen.

Dan is het toch best wel lastig.
- Dan is dat gevoel ver weg.

Dan wil je het wel heel graag,
maar dan kan het niet.

Deze initiatieven zijn hard nodig,
want in Nederland kampt

een grote groep huishoudens
met energiearmoede.

Ze hebben een laag inkomen
en een hoge energierekening

en wonen meestal
in een slecht geïsoleerd huis.

In 2023 leefden zo'n 397.000
huishoudens in energiearmoede.

De overheid hielp deze groep
met het betalen van de rekening.

Zonder die hulp
was het aantal opgelopen tot 885.000

Van de energiearme
huishoudens leefden er ook nog eens

116.000 in verborgen energiearmoede.

Dat betekent dat ze in de winter de
kachel niet of nauwelijks aanzetten.

Om te voorkomen
dat de energierekening te hoog wordt.

Wat moet er gebeuren
om deze groep te helpen?

Het kabinet heeft twee maatregelen.
Eén is een noodfonds energie.

Dat is inkomensondersteuning. Maar
ja, daar los je probleem niet mee op.

Die staan volgend jaar weer
op de stoep.

Geen oplossing voor de lange termijn.
- Nee, dat is gewoon een pleister plakken.

Ten tweede heeft het kabinet
een half miljard uitgetrokken

om gemeentes in staat te stellen
om energiearmoede aan te pakken.

En wat er gebeurt, is dat ze vaak
investeren in energiecoaches of mensen

die langskomen bij de huizen met
tochtstrips, ledlampen en radiatorfolie.

Supergoed dat ze dat doen,
maar het is de maatregelen,

Het laaghangende fruit
is eigenlijk isolatie van woningen.

Tocht- een kierdicht maken.

Spouwmuurisolatie.
dat zijn toch maatregelen die

Iets meer kosten en die uitgevoerd
moeten worden door specialisten.

Dus het is
wel een oplosbaar probleem.

Ja, het is zeker oplosbaar
en dat is ook zo frustrerend.

Er is eigenlijk ook heel veel geld.
 

Om je een voorbeeld te geven: in 2022,
 

in het hoogste hoogtepunt
van de energiecrisis,

heeft het Rijk 11 miljard uitgetrokken
om mensen uit energiearmoede te halen.

Als die 11 miljardnou
besteed was aan het verbeteren

van de slechtste woningen,
hadden we een  miljoen mensen

van het gas af kunnen halen.
- Dan was het nu opgelost.

Was het probleem nu opgelost.
- Van de overheid
moeten we het niet hebben.

En dus nemen steeds meer burgers
het heft in eigen hand.

Bijvoorbeeld in Rotterdam-Zuid.
Hier wekken buurtbewoners

samen duurzame energie op,
ook voor mensen met een kleine beurs.

We hebben hier als energiecoöperatie
Zon op Zuid 516
zonnepanelen geïnstalleerd.

Iedereen kan lid worden
en meestemmen.

Meeprofiteren van de energietransitie

en van onze energieproductie
die we hier aan het.

Die we hier gebouwd hebben.
- We hoeven er niet rijk van te worden.

We zijn geen Shell of een Poetin.
Het gaat ons niet om het geld.

Jullie doel is energie voor
en door Rotterdammers.

Maar jullie lopen nog wel
tegen obstakels aan.

Ja, het wantrouwen is groot.

Want wantrouwen?
Ze zitten niet op jullie te wachten?

Energietransitie is voor
sommige mensen nog een vies woord.

Op het moment dat je zegt dat je
energiecoöperatie bent, denken ze oh,

dan moet ik overstappen zeker?
Moet ik zeker een contract tekenen?

Ja, daar heb ik
al drie mensen van aan de deur gehad.

En hoe gaan jullie daar dan mee om?

We proberen zoveel mogelijk onze
leden ook aan het woord te laten,

Want vaak is het wel: de overheid
vertrouw je niet, maar je buurman wel.

Dus als de buurman lid is, dan kan die
misschien met zijn buren er over praten.

Door het wantrouwen
in de overheid blijven
sommige groepen moeilijk te bereiken,

terwijl we deze groep juist willen
betrekken bij de klimaattransitie.

Kees Vendrik, voorzitter van
het Nationaal Klimaatplatform, geeft
hierover advies aan de overheid.

Volgens mij moeten we erkennen dat we
eigenlijk met een forse achterstand

beginnen aan de transitie,
omdat de recente geschiedenis.

Van wantrouwen, van polarisatie,

van conflict, van een overheid

die voor sommige mensen heel
onbetrouwbaar is gebleken.

Ja, dat, dat krijg je allemaal op je
bord. Op het moment dat je probeert

iets te maken van die klimaat-
en energietransitie in Nederland.

En wat is het eerste wat een overheid moet
doen om dat vertrouwen te herstellen?

Ik zou misschien aanbellen
en zeggen Sorry,

we hebben u echt een beetje
in de steek gelaten, dus begin eens

met een erkenning dat dit gewoon de
afgelopen jaren niet goed is gegaan.

Dat veel wijken
en buurten

toch een beetje verlaten waren,
verwaarloosd misschien zelfs.

En dat zich
daar van alles heeft opgestapeld

en mensen het idee hebben
het ging niet over ons.

Ik denk dat
je juist ervoor moet zorgen dat

de meest lage inkomensgroepen,
de meest kwetsbare groepen,

dat die een centraal uitgangspunt
zijn in klimaatbeleid.

Want misschien is het gevaar
ook wel dat als je dat niet doet,

dat die groepen de kont tegen
de krib gaan gooien en denken ja,

ga weg met al je groene ambities.

Wij hebben andere zorgen aan ons hoofd.
- Exact ja.

En wat je vaak ziet is
dat ook de macht en de kennis.

Die ligt vaak
ook bij de energie expert.

En de energie expert
is vaak een hoogopgeleide witte man
met allerlei expertise.

Heel belangrijk, maar
dat is niet hetzelfde als de kennis

en ervaringen
van mensen in Rotterdam-Zuid

of in de Schilderswijk in Den Haag.
- Veel burgers worden nu niet gehoord.

Om dat te veranderen worden steeds
vaker burgerberaden georganiseerd

waarin burgers de overheid adviseren.

Dit is een afspiegeling
van Rotterdam.

Ze zijn Hoogopgeleid, laagopgeleid.

Ik geloof dat de oudste geloof ik
tegen of over de tachtig was

en de jongste zeventien.
- Vind ik wel grappig,

want je leert allerlei mensen
uit allerlei wijken leer je dan kennen.

Ik vind het hartstikke geweldig
dat dit gewoon
in één burgerberaad bij elkaar zit.

Hier in Rotterdam zijn ze ook bezig
met een burgerberaad over het klimaat.

Is dat dan volgens jou ook een manier
om die klimaatkloof te dichten?

Ja, zou ik, zou ik wel zeggen ja.

Echt nadenken over
wat mensen belangrijk vinden zelf

en je klimaatbeleid daarop aanpassen,

in plaats van al uit te rollen
wat klimaatbeleid is.

En dan ook nog even vragen
om een stukje draagvlak van mensen,

dan ben je eigenlijk te laat.

En daar gaan we weer.
Advies nummer 15. Centraal.

Bent u tevreden met wat er
met het resultaat tot nu toe?

Dat hangt van de gemeente af.

Nou, ik vind het heel leuk dat er een
burgerberaad in het leven is geroepen.

Dat we mogen meepraten
en dat we dingen.

Maar nou is
het inderdaad aan de gemeente:

Kom op jongens, schouders eronder.

Wij hebben ons werk gedaan
en nu is de gemeente aan zet.

Wat houdt ons tegen? in de klas

In 'Wat houdt ons tegen?' onderzoekt schrijver en journalist Jeroen Smit samen met klimaatjournalisten Daphné Dupont-Nivet en Jan van Poppel hoe we grote problemen op het gebied van klimaat, milieuvervuiling, en voedsel- en warenverspilling het hoofd kunnen bieden.

Wat houdt ons tegen?

Klimaatverandering raakt ons allemaal, maar hoe hard hangt maar net van je situatie af. In een slecht geïsoleerde huurwoning heb je meer last van hittegolven en hoosbuien dan in een groene villawijk. Terwijl over het algemeen geldt: hoe rijker, hoe vervuilender. Dat maakt de klimaatcrisis zo onrechtvaardig: mensen die het minst bijdragen aan de opwarming van de aarde, hebben er het meeste last van. En ondertussen profiteren vooral de rijkere Nederlanders van de duurzaamheidssubsidies. De vervuiler betaalt niet, maar wordt beloond. Wat houdt ons tegen om de klimaattransitie eerlijker te maken?

De toegankelijkheid van verduurzaming

28 juni 1919. Op deze dag wordt het Verdrag van Versailles ondertekend. Het einde van een van de meest verwoestende oorlogen van de twintigste eeuw. De Eerste Wereldoorlog. Duitsland krijgt volgens het verdrag alle schuld. Waarom? En was die schuld terecht? Laten we even terugspoelen. Aan het einde van de negentiende eeuw ziet Europa er anders uit dan nu. Er zijn leiders met absolute macht, zoals keizers, sultans en tsaren. En ook hebben veel landen kolonies. Dat zijn gebieden over de hele wereld. Zoals de grootmachten Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. Duitsland is dan een lappendeken van kleine staatjes. Maar in 1871 verenigen deze zich in het Duitse Keizerrijk. Die wordt uitgeroepen in het Paleis van Versailles in Frankrijk. Het nieuwe keizerrijk wil meedoen met de andere Europese grootmachten en begint ook gebieden te koloniseren. Maar dat is niet alles. Het Duitse Rijk heeft oorlogsambities. En niet alleen het Duitse Rijk. Heel Europa is dan constant in strijd over wie de meeste macht heeft. Sommige landen die spreken af elkaar te helpen als er een grote oorlog uitbreekt. Bondgenootschappen. Aan de ene kant de Triple Alliantie. Dit zijn Duitsland, Oostenrijk-Hongarije en Italie. Dit bondgenootschap groeit uit tot de Centralen. En aan de andere kant de Triple Entente. Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Rusland. Later, de geallieerden. Die bondgenootschappen zijn een slimme zet om elkaar te steunen en de vijand af te schrikken. Maar ze brengen ook dreiging mee. Een relatief kleine gebeurtenis kan zo de aanleiding worden van een groot conflict. In 1914 komt de situatie dan ook tot een kookpunt. In het keizerrijk Oostenrijk-Hongarije wonen Serviers. En kroonprins Franz Ferdinand wordt doodgeschoten door een Bosnisch-Servische student. Uit protest tegen de onderdrukking van de Serviers in het rijk. Hierop verklaart Oostenrijk-Hongarije de oorlog aan Servie. En de Russen zien de Serviers als broedervolk. Daarom verklaart Rusland weer de oorlog aan Oostenrijk, Hongarije. Dit markeert het begin van de Eerste Wereldoorlog. Omdat de bondgenoten hebben afgesproken elkaar te helpen verklaart het ene na het andere land elkaar de oorlog. Het is als een rij dominostenen. Binnen een mum van tijd is bijna heel Europa met elkaar in strijd. Dat wat al jaren in de lucht hing, wordt werkelijkheid. En er komt nog meer. Want wanneer raakt Duitsland dan betrokken? Het land staat te springen om meer macht en invloed. En ook de burgers juichen de oorlog toe. Ze denken dat het een kort en spannend avontuur wordt waar hun eigen land als held en winnaar uit de strijd zal komen. Duitsland mengt zich, als bondgenoot van Oostenrijk-Hongarije, maar al te graag in de strijd. De Duitsers verklaren de oorlog aan buurlanden Rusland. En Frankrijk. Een oorlog op twee fronten tegen Rusland en Frankrijk tegelijk. Dat kan het Duitse leger helemaal niet aan. Nou, hierop heeft generaal Alfred von Schlieffen al in aanloop naar de oorlog een plan bedacht. Het Schlieffenplan. Eerst Frankrijk overwinnen en daarna Rusland. Want de verwachting is dat het grote Rusland veel minder snel klaar is voor de oorlog. Om via de kortste route naar Frankrijk door te steken valt Duitsland het neutrale Belgie binnen. Nu is Belgie dus oorlogsgebied. En het Verenigd Koninkrijk bondgenoot van Belgie verklaart vervolgens Duitsland weer de oorlog. Het Schlieffenplan werkt niet zoals gedacht. Het Duitse leger vordert maar langzaam door Belgie en Frankrijk. En ondertussen gaat de mobilisatie van het leger in Rusland snel. De tweefrontenoorlog is een feit. Duitsland is omringd door vijanden en moet aan beide kanten vechten. Vrijwel heel Europa is nu in oorlog. En het blijft niet bij Europa. Vanuit de kolonien worden Afrikaanse en Aziatische soldaten gedwongen om mee te vechten aan het front. Kun je je dat voorstellen? Helemaal naar de andere kant van de wereld om te vechten voor een land dat jou onderdrukt? Hierdoor wordt de Europese oorlog een wereldoorlog. De Eerste Wereldoorlog was eigenlijk het moment waarbij op een heel grootschalig niveau moslims in groten getale tegen elkaar hebben gevochten. Frankrijk wilde haar jeugd dat besparen. Aan de Franse kant zien wij 180.00 Algerijnse soldaten 70 tot 80.000 Tunesiers en 44.000 Marokkaanse soldaten. Eigenlijk waren ze als het ware in gedachte ook van de soldaten zelf, een soort vleesvuurkanon. Aan de frontlijn liggen de Duitsers aan de ene kant en de Belgische en Franse soldaten aan de andere kant, kilometers aan loopgraven aan. Van de Noordzee tot aan Zwitserland. Soldaten leven maandenlang in de smalle, modderige gangen. Voor het eerst wordt grootschalig gebruik gemaakt van nieuwe wapens als machinegeweren, tanks, vliegtuigen en gifgas. De wapens, chemische gassen, maar met name ook ziektes die veelal door ratten worden verspreid, worden veel soldaten fataal. En dan krijg je 3,5 jaar de tweede fase van de oorlog de patstelling. - De loopgraven? Ja. Stank, dysenterie, loopgraafvoeten. Je voeten rotten ongeveer af. Je moet je dat voorstellen. Zo'n dagje in november met de ochtendvorst. In de zomer verschrikkelijke besmetting. De latrines liepen over, de ratten liepen over hun gezichten ‘s nachts. In de zomer zaten ze met die muggenplaag en stak je je hand boven de loopgraaf. Daar werd die afgeschoten. Dus dat is een verschrikkelijke zenuwoorlog geweest. Dorpen, steden en platteland alles In Belgie en Noord-Frankrijk wordt kapotgeschoten. Hele gebieden raken onbewoonbaar en er vallen miljoenen slachtoffers. Niet alleen op het slagveld. Omdat de soldaten, vaak boeren, aan het front staan verloedert de landbouw in Europa. De honger, armoede en vele doden zorgen voor veel onvrede onder de burgerbevolking. De oorlog loopt helemaal vast, maar vanaf 1915 beginnen de verhoudingen te verschuiven. En de Centralen? Die trekken aan het kortste eind. Die trekken aan het kortste eind. Italie stapt al na een jaar over naar de geallieerden. Oostenrijk-Hongarije raakt verzwakt. En de Verenigde Staten raakt bij de oorlog betrokken nadat Duitsland in 1917 een schip van de VS tot zinken brengt. Van de centrale mogendheden blijft weinig over. En in 1918 stort ook nog eens het Duitse Keizerrijk in. Ja, de Duitsers realiseren zich dat deze oorlog niet meer te winnen is. Op 11 november 1918, wordt na vier jaar oorlog een wapenstilstand getekend. Dat betekent een einde aan de gevechten. Dit conflict kost 20 miljoen mensen het leven. Voor veel Europese landen is dit de grootste oorlog van de twintigste eeuw. Het staat dan ook bekend als The Great War of la Grande Guerre: de Grote Oorlog. Twee maanden na de wapenstilstand komen vertegenwoordigers van meer dan dertig landen bijeen in Parijs. Ze bespreken hier de voorwaarden voor de vrede. De geallieerden zien zichzelf als winnaars van de oorlog en wijzen onder druk van Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk, die na vier jaar strijd uit zijn op wraak, Duitsland als de grote schuldige aan. Het agressieve oorlogsplan van de Duitsers schond de neutraliteit van Belgie. Duitsland greep om zich heen en richtte verwoestingen aan met gifgas en duikboten. En dat allemaal omdat ze graag meer macht wilden. Duitsland moet boeten, vinden de winnaars. De Duitsers mogen niet bij de besprekingen zijn, maar worden wel gedwongen akkoord te gaan met de strenge voorwaarden. Anders, zo dreigen de geallieerden, wordt de strijd hervat. Duitsland moet wat we noemen herstelbetalingen doen aan de landen die het heeft aangevallen. Het is een enorm bedrag, dat het land helemaal niet heeft. En ook moet Duitsland grondgebied inleveren. Al hun kolonien en in Duitsland zelf onder andere Elzas-Lotharingen. En het leger moet worden ingeperkt. Het vredesverdrag wordt op 28 juni 1919 ondertekend in het Paleis van Versailles, dichtbij Parijs. Symbolisch, want juist op deze plek is in 1871 het Duitse Keizerrijk uitgeroepen. Het land waarmee de Duitsers hoopten eindelijk een hoofdrol te kunnen spelen in de wereld. Met het Verdrag van Versailles komt er een einde aan de Eerste Wereldoorlog, maar niet aan alle ellende. De oorlog heeft het continent veranderd. En Duitsland? Dat blijft berooid en vernederd achter, met alle gevolgen van dien. Ze noemen het verdrag een Diktat: opgelegd zonder keuze. De oorlog komt Duitsland duur te staan. Maar waarom alleen Duitsland? Iedereen wilde toch macht en aanzien? Toch wordt Duitsland vooral gezien als de agressor. Is het wel terecht dat zij de volledige schuld krijgen en zo hard gestraft worden? Mede door het Verdrag van Versailles komt Duitsland in een diepe economische crisis terecht en krijgt het te maken met grote maatschappelijke onrust. Dit blijkt de voedingsbodem voor fascisme en populisme, zoals dat van Adolf Hitler en zijn nazipartij. Met als gevolg de Tweede Wereldoorlog. Als je de opkomst van Hitler en de nazi's wilt begrijpen, dan ligt hier de kiem. - Want die schulden werden als onrechtvaardig gezien door de Duitsers? - Ja. Het werd zelfs in Nederland als onrechtvaardig gezien, dus dat de Duitsers te hard werden aangepakt. Het is de Franse opperbevelhebber zegt: “dit is helemaal geen vrede, dit is een wapenstilstand voor twintig jaar.” En daar heeft hij precies gelijk in gehad. Zou de geschiedenis anders zijn gelopen als Duitsland niet zo hard was gestraft?

Presentator op oude zolder bij een kaart

Wat leidde tot de Eerste Wereldoorlog? Wat is er gebeurd tijdens de Cubacrisis en waarom stond er een grensmuur middenin Berlijn? In FF terugspoelen kijken we terug naar het verleden. Wat is er gebeurd en wat zijn de gevolgen?

FF terugspoelen

Op 28 juni 1919 dag wordt het Verdrag van Versailles ondertekend. Dit betekent het einde de Eerste Wereldoorlog. Duitsland krijgt volgens het verdrag alle schuld. Maar iedereen wilde in die tijd macht uitbreiden, dus waarom werd Duitsland tot agressor bestempeld?

Waarom kreeg Duitsland de schuld van de Eerste Wereldoorlog?

Volgens het Verdrag van Versailles kreeg het land de schuld

Is dit beeld straks verleden tijd?

Wel als het aan de overheid ligt,

want die streeft
naar een rookvrije generatie

en lijkt hierbij
een verrassende bondgenoot te hebben.

Ook tabaksfabrikanten zeggen af
te willen van de klassieke sigaret.

Wat mij betreft. En wat Philip Morris
heeft, hoort die sigaret in een museum.

En zet er daarom
vol in op nieuwe producten.

Maar zijn dit goede bedoelingen
of is hier sprake

van een slimme marketingtruc?

 
Wat mij betreft maak je daarmee

echt bewust kinderen verslaafd
aan een product.

 
In Medialogica:

Hoe tabaksfabrikanten,
influencers

en journalisten de beeldvorming
bepalen rond het nieuwe roken.

De e-sigaret komt in 2008
op de Nederlandse markt.

Er is veel aandacht voor in de media.

Een elektronische sigaret
met nicotine,

maar zonder teer.
Het zou een nieuw wondermiddel zijn.

Ja, je wil van het roken af.
Het is een hulpmiddel.

Producenten promoten het als minder
schadelijk alternatief voor de sigaret.

Wat is het voor rook
wat er dan nu uitkomt?

Nou, dat is gewoon waterdamp.
- Wij dachten aanvankelijk: het zou kunnen,

laten we eens kijken
wat dit gaat doen.

En we wisten niet of het werkte,
maar we wilden wel heel graag

rokers de kans geven
om te stoppen met roken.

En ik denk dat
we in die tijd niet konden voorzien

dat de tabaksindustrie het ging opkopen
en het zo heeft doorontwikkeld,

dat product, dat het eigenlijk meer van
een product voor rokers ontwikkeld werd

naar iets wat juist getarget
werd op niet rokende jeugd.

Dus er kwam
een nieuwe term op de markt Vape.

En het is nu zo dat heel veel jongeren
niet eens meer weten waar je het over

hebt als het over e-sigaret hebt,
want iedereen spreekt over een vape.

Bij het Trimbos instituut geven ze

e-sigaretten eerst
het voordeel van de twijfel.

Sinds een paar jaar wijzen ze juist
op de risico's ervan,

want uit onderzoek blijkt
dat ze schadelijker zijn dan gedacht.

En bovendien helpen ze rokers
vaak niet te stoppen met roken.

Wat we zien in Nederland is dat rokers
niet overstappen op die producten,

maar ze ernaast gaan gebruiken.

2/3 van de vappers rookt.
Ook hebben ze extra schade.

Dus wij zien juist dat deze producten
het roken eigenlijk normaliseren,

het aantal stoppogingen verminderen
en dat we daarmee slechter af

zijn uiteindelijk
dan als ze er niet zouden zijn.

Uit een sigaret nemen
de meeste mensen zo'n twaalf trekjes.

20.000 pufjes.

De tabaksindustrie verliest
marktaandeel in de westerse wereld.

En dat verlies aan marktaandeel, dat
lijken ze nu te willen compenseren

door het op de markt brengen
van nieuwe producten die juist
aantrekkelijk zijn voor de jeugd.

Jongeren worden volgens Kroes
dus via deze nieuwe producten verleid

om verslaafd te raken aan nicotine.

En hoewel dit soort populaire vapes
vrijwel allemaal uit China komen

en niet door de grote
tabaksfabrikanten worden gemaakt,

dragen die grote fabrikanten
volgens haar

wel degelijk
een verantwoordelijkheid.

Grote tabaksfabrikanten
hebben natuurlijk wel toe bijgedragen

dat het idee van dit soort producten

een stuk minder schadelijk is
dan een tabaksigaret.

En in dat opzicht maken ze het
voor ouders ook veel lastiger

om te zich te realiseren
dat hun kind bezig is

met het krijgen
van een nicotineverslaving.

En wat wij zien is dat
kinderen met de nicotineverslaving

ook weer heel makkelijk tabak
sigaretten gaan roken.

Het is een imago
rond het hele product

dat de tabaksindustrie zelf bewust
zo heeft gecreëerd.

Professor Robert Jackler was kno arts
en onderzoekt sinds 2006

reclamestrategieën
van de tabaksindustrie.

Met gelikte reclames creëren
grote tabaksfabrikanten decennialang

een romantisch beeld
rondom de sigaret.

Philip Morris verkoopt wereldwijd...

naast sigaretten ook e-sigaretten
en nicotinezakjes.

Maar in Nederland richten ze zich op een
elektronisch apparaat dat tabak verhit.

Wij zeggen, dat staat bovenaan
alles wat wij doen:

Laat je goed informeren
over rookvrije alternatieven.

Wat bedoelen jullie met rookvrij?

Dus bij rookvrije producten treedt er
geen verbranding meer op,

maar wordt
er tabak verwarmd, waardoor

je veel minder schadelijke stoffen
uit het product krijgt.

Dus u noemt mensen die
verhitte tabak gebruiken geen rokers?

Nee, absoluut niet.
Voor het gebruik van verhitte tabak

is geen rook
en er komt geen rook bij vrij.

En rookvrij is dus iets
anders dan nicotinevrij. - Ja

Ja, de producten die jullie hier maken,
daar zit nog steeds nicotine in.

Waarom verkopen jullie nu nog steeds
wel sigaretten?

Als wij zouden stoppen nu
met de verkoop van sigaretten.

Wat wij willen. Wij willen toe naar
een rookvrije samenleving in 2040.

Dat willen wij allemaal.

Als wij nu zouden stoppen
met de verkoop van sigaretten,

wat zou er dan?
Zou er niemand minder gaan roken.

Dan zouden mensen andere sigaretten
ergens vandaan halen

en zouden wij
ook al die rookvrije producten

niet meer verder kunnen ontwikkelen
en niet meer beschikbaar maken.

S Werelds grootste tabaksfabrikant
wil binnen twintig jaar

helemaal stoppen met sigaretten.
 

Het product waarmee ze binnenkort
in Nederland op de markt komen,

zou een stuk minder schadelijk zijn
voor de gezondheid.

In deze damp zit 90 tot 95%
minder schadelijke stoffen.

En dat valt ook
Amerikaanse toezichthouders op.

De campagne wordt verboden.

Medialogica in de klas

Een artikel in de krant, een programma op tv: de media hebben veel invloed op de manier waarop het publiek een onderwerp beoordeelt. Maar in hoeverre zijn de media een betrouwbare gids?

Naar de website van Medialogica

Nieuwe middelen met nicotine zoals de e-sigaret of vape, verhitte-tabaksproducten en nicotinezakjes worden op de markt gebracht als minder schadelijke alternatieven voor de klassieke sigaret. Maar inmiddels lijken juist deze producten een nieuwe generatie verslaafd te maken aan nicotine. Hoe zit het met de belofte van tabaksfabrikanten die – net als de overheid – zeggen te streven naar een rookvrije toekomst.

De marketing van roken en vapen

Nieuw voor voortgezet onderwijs

Schooltv.nl is een videodatabase, gevuld met educatieve en informatieve videoclips, filmpjes, fragmenten, liedjes, animaties, lesvideo’s afleveringen, TV-programma’s, televisieseries, videoverzamelingen en afspeellijsten.

Schooltv

Bekijk ook

Extra's

Schooltv biedt meer dan video's! Ontdek onze extra inhoud:

Ontvang jij de nieuwsbrief al? Blijf op de hoogte door je aan te melden en ontvang elke maand een nieuwsbrief naar keuze in je inbox!

De minister zet een streep door de NTR en daarmee ook door Schooltv.          
Laat Schooltv niet verdwijnen. 

Koolmeesje op vetbol

Schrijf je in de voor de maandelijkse nieuwsbrief voor het laatste Schooltv PO-nieuws

Nieuwsbrief PO

Blijf op de hoogte van het laatste Schooltv-nieuws voor VO.

Nieuwsbrief VO

Contact

Schooltv Help

Veelgestelde vragen

Schooltv maakt educatieve content voor het onderwijs, bestaande uit video's en interactief materiaal. Altijd bij de les!