Klas 4/5/6

Logo NTR zwart

Logo NTR wit

Oorlogen, bewegingen en opstanden. Belangrijke gebeurtenissen uit de hedendaagse geschiedenis bewerkt uit Andere Tijden, speciaal voor gebruik in de klas.

Programmaheaders

Televisie en computer

Andere Tijden in de klas

Programmalogo's

Andere Tijden

Bekijk ook

Extra's

Schooltv biedt meer dan video's! Ontdek onze extra inhoud:

Ontvang jij de nieuwsbrief al? Blijf op de hoogte door je aan te melden en ontvang elke maand een nieuwsbrief naar keuze in je inbox!

Andere Tijden in de klas: bevrijding op locatie

Je kan toch ‘gewoon’ verliefd worden? Daar denken veel Nederlanders na de Tweede Wereldoorlog anders over. In de dagen na de bevrijding worden ‘moffenmeiden’ kaalgeschoren en kaal geknipt. Monika Diederichs, kind van een Duitse militair, vertelt over haar familliegeschiedenis.

Mijn moeder was een 'moffenmeid'

Bevrijding op locatie

Klas 1/2/3

Textielarbeiders Enschede

Textiel uit Twente, wereldberoemd. Vroeger stond die hele regio daar, aan de grens met Duitsland, in het teken van de textielindustrie. In Enschede, in Hengelo. Vandaar ook die vroege industrialisatie. Maar hoe was het om als textielarbeider te werken? Hoe ging dat eraan toe?

Het leven van een 19e eeuwse textielarbeider 

Bloedploeg Norg

Tegen het einde van de Tweede Wereldoorlog werd Drenthe geteisterd door de Bloedploeg Norg. Een extreem gewelddadige groep landwachters, die samen met de Duitse bezetter tegen het verzet vocht. Wie waren zij en welke martelmethoden hielden ze er op na?

De gruwelijkheden van bloedploeg Norg

Giethoorn, Venetië, Blauwestad! Geen gebrek aan ambitie bij de visionairs die in de jaren ’90 het plan schetsten om 1500 woningen langs een kunstmatig meer in Oost-Groningen te bouwen. Het prestigeproject krijgt de laatste jaren steeds meer vorm maar in 2012 leek het op een grote mislukking uit te draaien.

Blauwestad: mislukt woonproject in Groningen?

Walvisvaart

Het is nauwelijks meer voor te stellen, maar na de Tweede Wereldoorlog is de walvisvaart een symbool van Nederlandse nationale trots. Er is een tekort aan vet en olie en daarom vaart de Willem Barendsz 18 jaar lang uit naar Antarctica. Oud-bemanningsleden vertellen over hun ervaringen aan boord.

De Nederlandse walvisvaarders

Nazi vlag

Hoe ga je van dictatuur naar democratie? Dat was de opdracht van Duitsland na de Tweede Wereldoorlog. Een hele generatie was opgegroeid zonder vrije pers en vrijheid van meningsuiting. Propaganda eruit, heropvoeding erin, op naar de vrije verkiezingen, de Wahl voor de Bundestag. Hoe hebben ze dat gedaan?

Hoe ging Duitsland van een dictatuur naar een democratie?

Het strengste asielbeleid ooit. Het aantal moet naar beneden. Die grote aantallen. En daarom gaan de universiteiten proberen de instroom te beperken. We hebben hier arbeidsmigratie waar niks aan gedaan is. Als je dat niet wilt aanpakken, dan heb je hier een giga woningprobleem. Het moet zo fors mogelijk omlaag. Arbeidsmigranten, buitenlandse studenten, vluchtelingen "Grenzen dicht" en "instroom beperken!" Dat is wat er wordt gezegd. En we kunnen wel doen alsof Nederland vroeger altijd iedereen met open armen ontving, maar ook begin vorige eeuw traden we al op tegen vreemdelingen. Vroeg in de 20e eeuw was Nederland een nog vrijwel helemaal wit land. Dat veranderde vlak voor de eerste wereldoorlog, toen er gestaakt werd in de havens en Chinese arbeiders de lege plaatsen wel wilden innemen. Dit is het begin geweest zeg maar van van Katendrecht als Chinatown. Daar was eigenlijk niets. Dus het was heel erg afgelegen en heel erg geïsoleerd. Ja, een plek voor die Chinezen. Ze konden ze hier kwijt. Het werd op een gegeven moment een klein Chinees dorp. Al die winkelpandjes die je hier ziet, die waren bijna grotendeels bezet door Chinezen. Dus er zaten 'boarding houses', er was bedrijvigheid, restaurantjes, een Chinese apotheek. Mijn grootvader is hier op Katendrecht aangekomen en meteen gaan werken. Hij heeft voor een vrouw gewerkt, Marie Scheurwater. Die had een zeemanshotel en daar is hij in de keuken gaan werken. Ja, uiteindelijk heeft hij mijn grootmoeder ontmoet. Communiceren was niet zo heel makkelijk. En ik vroeg ook wel eens van: 'Oma, joh hadden jullie nou nooit ruzie?' Zei ze: 'We konden elkaar niet eens verstaan, dus ruzie maken konden we nooit'. Ik heb nog aan Nederlandse vrouwen kunnen vragen waarom zij voor een Chinese man hebben gekozen. En ze zeiden allemaal: 'Ze waren zo netjes, ze waren zo beleefd, zo beschaafd'. En ze wasten zich. Da was al belangrijk. Ze kleedden zich heel goed. En die meisjes die kwamen vaak van wat lagere milieus. Dus die hadden dan, als ze geen Chinees kozen, hadden ze de keus uit ruw zeemansvolk Nederlands zeemansvolk. Ja, en die hadden lang niet al die fijne eigenschappen die die Chinezen wel bezaten. Vanaf de jaren '30 komt er nog een opvallende groep naar Nederland: Surinaamse Jazz muzikanten. Thorbeckeplein 16 en 18. Het oude zogenaamde 'Negro Palace' waar veel van die Jazzmuzikanten optraden. En waar een soort sfeer werd gecreëerd alsof je eventjes in Harlem bent of in één van de zwarte wijken van Noord-Amerika. Daar was die Jazz-scene heel erg in trek. En dat wilden we hier kopiëren, in Amsterdam en in Rotterdam in de grote steden. Er leefde een soort exotisch spannend idee over die mensen en die cultuur en dus worden er Surinaamse migranten ingezet in zulke plekken om die rollen te vervullen. Wat toen heel erg populair was, er gingen echt heel veel mensen op af. De donkere mens als exotische bezienswaardigheid. Niet alleen in de muziek, maar ook in de reclame, de handel en zelfs in kinderboeken. Felix de Rooy verzamelt al meer dan 30 jaar lang objecten, waarop zwarte mensen centraal staan. Nou, dit is een onderdeel van de collectie 'negrophilia', de liefde voor zwarte mensen. Een beetje cynisch omdat het ook heel veel te maken heeft met de negrophobia, de angst voor zwarte mensen. Om te laten zien hoe divers dat is: dit komt dan uit Japan zeep 'Need, need, need.' Dus kan je ‘het negertje’ ook weer wit wassen, want ‘het negertje’ heeft de zeep nodig natuurlijk.  Hier hebben we de afdeling kinderboeken en dat is heel interessant, want een kindergeest is snel vergiftigd. Het zwarte kind werd gezien als niet geciviliseerd. Redelijk dom, heel soms slim maar eigenlijk op één niveau met de dieren. Die komen met de aapjes en met de girafjes en alles. Daarmee hadden ze toch een soort natuurlijk 'quote-unquote' contact. Nou, ik weet nog in Purmerend. Er waren twee zwarte jongens. Toen kwam ik een buurvrouw tegen. Helemaal in paniek. Ik zei: Wat is er aan de hand?' 'Ja, je kent hier aanstonds niet meer leven! Vol met negers!' Ik zeg: 'Mens, die komen gewoon uit onze kolonie uit West-Indië. Had je nog nooit een neger gezien?’ Er werd heel veel gescholden natuurlijk en: 'Ga naar je eigen land!' Steeds meer blijkt dat de verschijning van de Surinamers in ons land twee kanten heeft. Ze zijn exotisch, maar dus ook vreemd wat moet dat hier? De Amsterdamse hoofdcommissaris van politie Versteeg zint het allmaal maar niks. Hij gaat in 1936 persoonlijk op onderzoek uit in de 'Negercabarets' en brengt een rapport uit. 'Alleen de muziek al. Het optreden verplaatst de bezoeker in Artis. In dat dierenparadijs kan men de fratsen van de apen nog waarderen, in de ‘Negro KitKat Club’ echter is het optreden dezer mensapen  walgelijk om aan te zien'. Voor de hoofdcommissaris was volkomen duidelijk: hier moet worden opgetreden! In maart 1938 vindt in Oostenrijk de 'Anschluss' plaats. De annexatie van Oostenrijk door Nazi-Duitsland. Als gevolg slaan veel Joodse inwoners op de vlucht naar Nederland. Mijn vader was als getuige van de de intreden van Hitler op de heldenplaats in Wenen na de Anschluss, een paar dagen eerder. Vanaf dat moment werd alles veel grimmiger en voelde hij de angst en zag hij ook wel dat het verkeerd ging. Die vader heet Dan Kampelmacher. Een jonge Joodse gymnasiast uit Wenen. Hij ziet de leefomstandigheden van Joden in zijn land verslechteren en neemt een hard besluit. 1 december 1938: van de ene seconde op de andere staat mijn besluit vast. Niet wachten! Ik bel mijn vriend Fredel op om te vragen of hij meegaat. Hij aarzelt geen seconde. Ik vertrek vandaag nog. Dan in '38 krijg je de 'Kristallnacht',een uitbraak van woest antisemitisme in Duitsland gesanctioneerd door de Duitse overheid. Ja, en dan krijg je een nieuwe vluchtelingenmigratie naar Nederland. Van Joden die proberen om uit Duitsland weg te komen. En wat doet de Nederlandse overheid dan? Ze zijn bang dat meeste mensen ten laste van de staatskas zullen komen dus dat het de armoede zal versterken. Nederland is herstellend van de economische crisis. Er zijn nog steeds vreselijk veel werkelozen. Er komen meer restricties op migratie van Joodse vluchtelingen uit Duitsland. De grens gaat eigenlijk dicht voor Joden. De grens gaat dicht voor Joden, heel specifiek voor Joden. Nederland kijkt naar paspoorten in de trein, waar dus een 'J' in gestempeld is. Wie is er hier Joods? En halen die bij Zevenaar uit de trein. De grens overgaan kon in '38 niet meer legaal. Dat moest illegaal gebeuren. 2 december 1938: 'Hijgend gaan wij door struikgewas, modderpoelen en over greppels. Na een dik uur staan wij voor een heel dicht dennenbos. Met handen en voeten vechten wij ons  erdoorheen als door een menigte vijanden. Eindelijk wordt de bebossing iets dunner en ongeveer 20 meter verder staat een onverlicht huis. Dit moet de grens zijn, fluister ik Fredel in het oor. Toen was er even blijdschap totdat hij in de in de armen liep van twee veldwachters die hem en zijn vriend meenamen naar het politiebureau en hem insloten en niet vertelden wat er ging gebeuren. Maar hij kwam van een koude kermis thuis. Hij voelde zich een gevangene en hij voelde zich ook totaal niet welkom, in tegendeel!

Hoe gingen we vroeger om met vreemdelingen?

Vanaf de jaren 20 en 30 maakt Nederland kennis met arbeidsmigranten en vluchtelingen. De eerste vreemdelingen zijn even wennen voor veel Nederlanders. Hoe ging Nederland met ze om?

Israël en Hezbollah. Al maanden gaan er raketten over en weer in het grensgebied. Op de door Israël bezette Golanhoogte zijn minstens 11 mensen omgekomen door een raketaanval. Het Israëlische leger zegt dat de Hezbollah beweging in Libanon de raket heeft afgevuurd. Israël heeft voor de tweede keer vandaag Hezbollah-doelen aangevallen in het zuiden van Libanon. Het grensgebied tussen Libanon en Israël is nog altijd onrustig. Al sinds de jaren 70 probeert de VN vredesmacht UNIFIL de partijen uit elkaar te houden. Ook Nederland heeft daaraan bijgedragen. Hoe verging het de soldaten van Dutchbatt op hun vredesmissie in het Midden-Oosten? We varen uit naar Libanon, als vredesmacht, wie had dat nou gedacht met zonneolie en kanon gaan wij naar Libanon. Nederland wou graag meedoen aan vredesoperaties, dat vonden wij beter dan kernwapens. En het Midden-Oosten had natuurlijk altijd grote Nederlandse belangstelling gehad. Het was in de jaren na de olieboycot dus dat was een omslag. Defensie vond het een mooie operatie het was natuurlijk een heel heel iets nieuws gewoon spannend om schip charteren de voertuigen bij elkaar te brengen, dat alles logistiek alles in orde te brengen. Nou, dit is het bovenstuk van een YP 408, een tankwielvoertuig dat we daar gebruikten. Die dingen zagen er niet uit. Niet alleen qua uiterlijk maar ook technisch was er van alles mee aan de hand. Het stond meer stil eigenlijk dan dat het reed. Dit behoort dus wit te zijn nou witte verf hadden we niet. We kregen elke maand braaf groene verf aangeleverd door defensie. Ja, dat was heel mooi spul voor op de schietbaan. 7-7 hier is Juliet 3-9 Bravo. Denken over een uur -plus minus- uw locatie ten naderen, over. We hadden verschillende soorten patrouilles. Eigenlijk de sociale patrouilles, die liep je overdag. Dus de mensen, locals visueel je aanwezigheid laten zien. We bemanden roadblocks, hè dus ook visuele aanwezigheid. Controle voertuigen, wapens noem maar op. En we hadden nachtelijke patrouilles en ja, die waren natuurlijk meer opgericht op om infiltraties van diverse partijen tegen te gaan. En je moet rekenen je zit daar in de bergen 's nachts geen verlichting er was daar niks. Dus ook geen licht dus je had maanlicht en met een lampje rondlopen deed je ook niet. -Was het gevaarlijk die patrouilles? Voor je gevoel wel, natuurlijk. Zeker 's nachts, want ja, je je loopt ergens en achter ieder rotsblok, achter ieder struikje kan wat gebeuren natuurlijk. Over de spanning en het gevaar wordt in de voorlichtingsfilm van defensie weinig verteld. Ook de politieke spanningen in Zuid-Libanon worden niet genoemd. In het Oostelijk bekken van de Middellandse Zee ligt de kleine staat Libanon. Een land met een veel bewogen geschiedenis. Na een aanslag op een bus slaat Israël in 1978 fel terug door met een legermacht van 20.000 man Zuid-Libanon binnen te trekken. Als echter de veiligheidsraad besluit tot instelling van een vredesmacht, trekt Israël zich weer terug. Maar het laat een bufferzone aan haar noordgrens over aan de christelijke militie van major Haddad. De vredesmacht krijgt onder meer tot taak vrede en veiligheid te herstellen en het Libanese gezag over het gebied te bevestigen. Het is natuurlijk heel raar dat als je daar met een een peleton staat of een heleboel mensen tot de tanden toe bewapend zijn en er niks mee mogen doen. En het erge is dat de andere partijen dat ook weten. Die weten dat we niks mogen doen dus die die lachen je gewoon midden in je smoel uit! En eigenlijk word je dan als militair zijnde vreselijk vernederd. We hebben ook wel eens gehad, dat we te horen kregen dat we dus überhaupt niet eens meer mochten schieten laat staan verdedigen. Toen zijn we eigenlijk als een soort demonstratie zijn we met rode rozen in onze lopen gaan lopen. Als we hem dan toch niet mogen gebruiken dan gebruiken we hem wel als bloemenvaas. Nou, daar is de pleuris over uitgebroken. En dat we mensen tegen moesten houden en dan ja, stonden we uren uren tegenover elkaar met geweren, hè? In paraatheid. En de kapiteins onderhandelen en dan hadden ze ze eindelijk tegengehouden en dan mochten ze alsnog doorlopen. Dat was allemaal wel leuk. Je loopt natuurlijk een risico. Ik geloof niet dat het een groot risico is op het ogenblik. In het begin was het veel erger maar nu is dat risico minder. Maar je hebt geen troepenmacht daar nodig om de orde te handhaven als er niet een zeker gevaar is, natuurlijk. Op een gegeven moment merkte je ook, na een maand of twee drie al dat de tolerantie van ons tegenover de anderen, ja steeds minder werd, hè? Dus er werd minder gepikt. In het begin eh stonden mensen nog dood vrolijk af en toe met met rieken of met stenen te gooien op roadblocks naar je. In het begin liet je dat toe. Nou, op een gegeven moment gebeurt het gewoon dat een maat een uzi spant en gewoon dat zie je wel eens in cowboyfilmsdat ze ze laten dansen. En dat soort dingen gingen er dus, hoe treurig het ook klinkt gingen er dus op een gegeven moment eh gewoon gebeuren Dat heeft de legerleiding absoluut gezien. Ze hebben het gewoon laten gebeuren. Ik heb dan een keertje zitten praten met van Mierlo, die was bij ons op bezoek. En ik zeg: 'Ja, nou daar komen de kogels wel eens vandaan. En daar komen de kogels'. 'Wordt er geschoten dan?!' Ja, en met scherp he? Het waren dan misschien wel oefeningen en niet allemaal gericht, maar ik denk dat de defensie het af en toe zelf niet wist. Dat hij het ook zag als een uitje. -Werd er in de loop van die periode ook geëvalueerd tussen Defensie naar aanleiding van ervaringen ter plekke en Buitenlandse Zaken? Nou, nee niet dat.. in ieder geval niet op mijn niveau. Ik kan me voorstellen dat de ambtenaren natuurlijk regelmatig contact hadden over de dagelijkse gang van zaken. Dus evaluatie, ja dat deed je als je een keer zoals ik of als minister van defensie op bezoek ging en dan vertelde je wel over je ervaringen. De Nederlanders blijven tot 1985 in Libanon. Sindsdien worden Nederlandse militairen regelmatig op vredesmissies gestuurd. Maar dan ga je tv zitten kijken en dan zie je gewoon dat de jongens die dus uitgezonden worden met de blauwe baretten op, met hetzelfde mandaat. Nou, ik heb zitten gillen voor die tv, jongen Doe het niet! Het gaat weer gebeuren. Je ziet de geschiedenis zich weer herhalen.

Nederlandse militairen in Libanon

In 1979 worden Nederlandse troepen naar Zuid-Libanon gestuurd om de vrede te handhaven. Met materieel dat te wensen overlaat en de opdracht om niet te schieten. Machteloosheid, frustratie en een hoog percentage van Post Traumatische Stress is het gevolg.

Vliegtuigen boren zich doelbewust in torens van het World Trade Center. Beide gebouwen na zware explosies ingestort. Een golf van vernietiging met mogelijk duizenden doden of misschien nog meer. Zwaarbewapende militairen en tanks vanmorgen op straat bij de Botlektunnel in Rotterdam. Beelden die de meeste Nederlanders nog nooit op straat hebben gezien. 11 september 2001.De aanslagen op het World Trade Center in New York zijn alweer meer dan 20 jaar geleden. Amerika in brand, de wereld in shock. Ook hier was er een concrete dreiging. Tunnels gingen op slot en militairen liepen op straat. Hoe kwam het zover? Ik zette gewoontegetrouw de televisie even aan om te kijken of er wat op teletext was en ik viel min of meer in de eerste aanslag. Ik kom binnen en mijn onvolprezen secretaresse op Buitenlandse Zaken zei: 'Moet je nu eens kijken'. En zo heb ik de tweede inslag, de inslag in de tweede toren gezien. Ik was bij de huisarts. Ik was gewoon om elk jaar een keer een  check te doen en dat was die middag.  Ik werd gebeld door de dienst die gezien hadden dat het eerste vliegtuig eh die grote toren doorboord had en ze belden mij  en gaven me haast een live-verslag toen het tweede vliegtuig de tweede toren ramde. Het was natuurlijk een vreselijk, vreselijk gezicht die twee torens die zag die inslag en vervolgens krijg je dan het neerzeigen van die twee torens. Dat was ijzingwekkend. Ik bleef in het Torentje. Ik heb ook vrij snel daarna met de koningin contact gehad. Ook niet onmiddellijk, maar je moet toch even iets natuurlijk van meer duidelijkheid hebben  over wat er gebeurd was. Nou, we weten allemaal dat in de loop van die middag de gebeurtenissen snel op elkaar volgden. Toen Pittsburgh gehad en Pentagon dus je valt als het ware van de ene graad van ontzetting in de andere. En de allesoverheersende vraag die zich in je hoofd van je meester maakt is: Wat volgt hier nog meer? Wat is hier in hemelsnaam aan de hand? Mijn eerste zorg op die dag en prioriteit was ook: hoe zit het met de Nederlanders in New York  en meer in het bijzonder Nederlanders in die torens. Uiteraard zijn wij op Buitenlandse Zaken ook bezig om er achter te komen hoe de toestand is van de Nederlanders. Er bevindt zich in ieder geval één Nederlands bedrijf in dat World Trade Center. Maar er zijn ook andere Nederlanders in New York en daar zijn wij op dit moment ook druk mee bezig. Minister van Aarsen rijdt aan het begin van de avond naar de extra ministerraad die minister-president Kok heeft ingelast. We hebben heel geordend, onder leiding van de minister-president, een aantal onderwerpen aan de orde gehad. De veiligheid in het land en vandaar dat er ook al vrij snel natuurlijk wordt nagedacht en niet alleen nagedacht maar ook daden worden gesteld op het punt van het verscherpen van de Binnenlandse veiligheidsmaatregel op Amerikaanse projecten. Met name militaire complexen, NAVO-hoofdkwartier in Zuid-Limburg. Ik weet nog dat de burgemeester van Den Haag had besloten om het luchtruim boven Den Haag te sluiten. En de minister van verkeer was er zeer  verontwaardigd over, want zij ging over het luchtruim. Goed, oké. Zo was er iedereen was bezig om te kijken van wat moeten we doen om te zorgen dat zo'n eventualiteit die in New York en Washington heeft plaatsgevonden niet in Nederland ook toeslaat. Er zijn wel draaiboeken voor dit soort situaties maar ik geloof niet dat iemand een draaiboek uit de kast heeft gehaald. Dat zijn meestal zulke documenten en voordat je bij pagina 10 bent, ben je een half uur verder bij wijze van spreken. Dat kan dus niet. Een draaiboek is ook niet meer dan een stapel papier. En die draaiboeken van een Koude Oorlog of van een watersnoodramp of van welke ramp dan ook die liggen op een kast te vergelen als er een lange tijd niet daadwerkelijk operationeel iets mee gedaan moet worden. Ik herinner me de discussie over hoeveel sproeivliegtuigen we in Nederland zouden hebben en of sproeivliegtuigen niet een belangrijke risicofactor zouden zijn. Of sproeivliegtuigen niet aan de ketting zouden moeten worden gelegd. dan kun je achteraf een beetje om glimlachen. Maar toen waren ze reëel. Klaar voor een aanslag ben je nooit, want die komt natuurlijk altijd onverwacht. Maar ik weet wel dat we toen een incident hebben gehad met een bedreiging tegen tunnels. En die dreiging die kwam  binnen bij het ANP geloof ik en is toen meteen aan de politie en de veiligheidsdiensten gegeven. Geachte mensen. Graag wil ik u waarschuwen dat aankomende donderdagochtend in Nederland een aantal aanslagen zullen plaatsvinden. Aankomende donderdag zullen in Nederland op drie plaatsen  auto's met bommen erin tot ontploffing worden gebracht en wel in drie tunnels. Om 8uur zal er een witte Volkswagen Polo ontploffen in de westbuis van de Coentunnel bij Amsterdam. Deze auto is begin september gestolen in het westelijk havengebied te Amsterdam. Ook om 8 uur zal een  rode Opel Kadett type E ontploffen in de oostbuis van de Beneluxtunnel in Rotterdam. Deze auto is eind augustus gestolen in Antwerpen, maar heeft nu een Nederlands kenteken. En om 8:15 zal een zwarte Volkswagen Golf ontploffen in de westbuis van de Zeeburgertunnel te Amsterdam. Die brief heb ik 27 keer gelezen en toen heb ik Benk Korthals aan de telefoon gehad. Ik zeg: 'Benk, we gooien die tunnels dicht!' Zwaar bewapende militairen en tanks vanmorgen op straat bij de Botlektunnel in Rotterdam. Beelden die de meeste Nederlanders nog nooit op straat hebben gezien. Alle auto's zullen geladen zijn met een grote tank, waarin een mengsel zit van zwavel nitraat en olie. Het is de bedoeling om zoveel mogelijk slachtoffers te maken, omdat gehoopt wordt dat de  tunnels in zullen storten. Hetzelfde beeld rondom Amsterdam. Ook hier worden wegen geblokkeerd. Alles uit grote angst voor terroristische aanslagen in verkeerstunnels. Dit is het hoogste geweldsniveau geweest, de hoogste vuurkracht, zeg maar die in het binnenland op Nederlands grondgebied ooit is ingezet. -Het was wel loos alarm. Dat is de vraag, dat weet je eigenlijk niet. Dat weet je eigenlijk niet. Want als we dit niet hadden gedaan, was er misschien wel wat gebeurd. Je weet het niet. -Er is uiteindelijk niks gebeurd. Gelukkig niet. -Loos alarm. Weet ik niet. En tot op de dag van vandaag, geloof ik, is men er niet achter gekomen waar die dreiging vandaan kwam. Het zag er buitengewoon professioneel en doordacht en en doelgericht uit. En er was geen mogelijkheid, geloof ik, voor een zinnigdenkende minister om te zeggen: 'Sorry, daar doen we niks aan'. -Geen spijt van? Nee, nee nooit van z'n leven. Het was heel ingrijpend. Maar ja, als je dat niet durft te doen dan, ja, ik zou haast willen zeggen: dan deug je niet voor dat vak!

De aanslagen van 11 september in Amerika veroorzaakten in 2001 een wereldwijde schok. In Den Haag kwam 's avonds het kabinet in spoedzitting bijeen. Er volgden weken van crisisberaad, verscherpte bewaking, arrestaties; Nederland in de ban van het terrorisme.

De gevolgen van 9/11 in Nederland

D-day was een dinsdag met de landing hier op de stranden van Normandië. Vanochtend vroeg kwamen er een paar schepen en vliegtuigen aan voor de herdenking. Maar in 1944 landde hier in één dag meer dan 150.000 militairen Amerikanen Britten en Canadezen. Ze landen in Normandië en binnen een paar maanden stonden ze in Nederland Bij Overloon in Brabant, stuiten ze op hevige weerstand. Er vielen 3100 doden en niemand die het nog weet de vergeten Slag bij Overloon. Wat gebeurde daar? De gevechten in Overloon begonnen eigenlijk eind september eerste instantie met de Amerikanen. Die Amerikanen die begonnen aan te vallen maar hadden de hevige tegenstand van de Duitsers niet verwacht. Ze hebben ongeveer een paar dagen aangevallen. Zware verliezen geleden en werden toen teruggetrokken uit de strijd. En de Amerikanen gingen weg en die positie werd overgenomen door de 11e Britse Pantserdivisie. Deze houwisser, daar stonden er 200 naast elkaar. Wanneer er 200 van deze kanonnen afgeschoten worden naast mekaar Wat dat betekent je wordt een stapelgek van. En de Duitsers werden er ook stapelgek van. Helemaal in mekaar geschoten. Ja en dat wordt dan veroverd en dat is een grote puinhoop. Maar dat leger dat staat dan niet stil dat moet onmiddellijk door naar Venray. En dan krijg je de grote problemen met die Beek die Beek die daar loopt die De Duitsers hadden aan de andere kant van de beek alles belegd met mijnen. Van die kant kwamen de Engelsen die kant daar zaten de Duitsers daar hebben we de Beek. De weilanden hier rondom die waren wild vermijnd. De brug die daar ligt werd opgeblazen door de Duitsers. Dus er was geen overgang over de beek. De Engelsen konden niet over de beek heen komen. Speciale tanks banen een weg voor de infanterie. Door vijandelijke mijenvelden. Het zijn prachtige dingen maar die konden niet manouvreren want die kwamen niet meer vooruit het was allemaal te drassig. Te nat was het die hebben eigenlijk weinig kunnen functioneren. Vandaar dat er zoveel slachtoffers zijn gevallen. Je moet je voorstellen in oktober 44 was het ook zo weer als nu en de tanks die kwamen hier door die weilanden op. En die liepen honderden meters voor de beek, liepen zij zich al vast. En de uitkijkpost in de kerktoren die zag dat, dat die tanks vastliepen schakelde de artillerie in en De voortduring dag en nacht lawaai. Van explosies links en rechts om je heen. Waarbij je je altijd afvraagt natuurlijk waar valt ie? Want dan wist je ongeveer waar de volgende zou komen. Dat ging dag en nacht ging dat door. Die takkenbossen, daar reden ze mee naar de Beek toe en dan kwam die tank hier bij die Beek aan en dan gooiden ze die takkenbossen erin totdat ze een soort noodbrug hadden. En dan kon de infanterie over die takken heen. Duizend zwaargewonden afgevoerd 1000 met zonder armen zonder ogen zonder benen. Duizend na die slag. Eigenlijk is het niet te beschrijven wat hier op dit stukje grond is gebeurd. Ja en ze hebben hier twee dagen over gedaan om over de beek heen te komen om richting Venray te gaan. Ze zagen in principe Venray liggen. En toch heeft het nog twee dagen geduurd.

Slag bij Overloon

De Slag om Arnhem, september 1944, is één van de bekendste veldslagen uit de Tweede Wereldoorlog die zich op Nederlandse bodem hebben afgespeeld. Maar wat gebeurde er eigenlijk na deze mislukte operatie? Bij het Brabantse Overloon proberen de Amerikanen en Britten de Duitse linies te doorbreken. Er volgt een bloedige uitputtingsslag.

De vergeten slag bij Overloon

De NAVO bestaat deze week exact 75 jaar en misschien is dit wel het spannendste moment uit haar bestaan. Vanwege het 75 jarige bestaan van de NAVO zijn de 32 buitenlandministers in Brussel. Ik denk dat je kunt terugkijken op 75 jaar waarin de NAVO heeft bijgedragen aan vrede en veiligheid in Europa. 75 NAVO. 75 jaar gezamenlijke verdediging. Daar is het bondgenootschap voor opgericht. In die verdediging speelt Nederland een belangrijke rol. In Washington is de definitieve tekst van het Atlantische Pact vastgesteld. De deelnemende landen verplichten tegen elkaar te helpen indien hunner wordt aangevallen. Een militair samenwerkingsverband, opgericht in 1949 ter verdediging tegen het Rode Gevaar En helemaal Nederlands die verdediging met water. We laten land onderlopen en schuilen erachter. Het doel van het aanleggen van de IJssellinie was om de Russen tegen te houden. Maar beter kan je zeggen afremmen, vertragen, zodat in het westen er nog maatregelen genomen konden worden. Dat betekent aanvoeren van troepen of evacueren van de hotspots. De oorsprong van de IJssellinie het maken van een waterlinie, is door de NAVO bedacht. Die vonden dat we langs de natuurlijke grens die barrière zouden moeten bouwen. In de IJssel werd nog een stuwdam gezet waarmee dus het water de uiterwaarden zou vullen en dan eenmaal de gevulde uiterwaarden zouden via inlaat werken het water inlaten in inundatiegebieden. Dat bij elkaar moest dan 5 tot 10 kilometer breed zijn en moest binnen 5 tot 10 dagen actief zijn. Volledig uitgevoerd omdat dat de vermoedelijke aanlooptijd was van de Russen, vooral vanuit het IJzeren Gordijn hier aan de IJssel te komen. Hier op deze kaart zie je dus wat allemaal onder water zou staan. Maar je ziet inderdaad dat hier alle delen Zutphen zou hele stukken blank worden en hier zie je bovenin dat zijn de Kampen en Zwolle. Zwolle zou overigens totaal verdwijnen. Twee meter dertig. Het is tot aan de dakgoot zo en zo moet je dat beredeneren. Tot zover zal het water kunnen komen staan. In die brede strook waar we nu over praten wonen dus zo'n 200.000 mensen en 80.000 stuks vee. Die zouden geëvacueerd moeten worden. Alles was behoorlijk gedetailleerd voorbereid voor die evacuatie. De IJssellinie is zo geheim dat alleen de burgermeesters op de hoogte zijn. In 1961 schokken de Sovjets de wereld met Tsar Bomba. Een waterstofbom. Als reactie hierop besluit de NAVO dat de verdediging moet worden opgeschoven naar Duitsland. En ook wij krijgen een stukje van die gezamenlijke oostgrens te verdedigen. Hier hebben we dus de grens met Oost-Duitsland. En dat is de zogenaamde Salzwedel Bogen. U ziet hier die je punt, die dus uitkomt in Oost-Duitsland hè. Dus die Oost-Duitsers, die konden van drie kanten konden ze ons benaderen. Het gebied wordt globaal begrensd door in het noorden de autobaan Hamburg Bremen in het westen rivier de Weser, in het zuiden de autobaan Hannover Braunschweig en in het oosten de Oost-Duitse grens. Het beslaat een oppervlakte van ongeveer honderd bij honderd kilometer. Onder ons zaten de Duitsers en de Fransen en de Engelsen en de Amerikanen. En de Amerikanen de zaten op de grote naderingswegen van oost naar west. Ik had iets te lang gedaan over een middelbare school en in die tijd was de dienstplicht zo dat je kon √©√©n keer blijven zitten maar twee keer was fataal en dan werd je opgeroepen. Ik kon vrijwel direct van de ene Daf in de andere stappen om af te rijden naar Duitsland. Ik herinner me dat nog heel goed de tanks in in ons geval stonden op een schietbaan zeg maar een groot betonnen platform. Met dekzeilen eroverheen en daar stond een grote tent bij met onderdelen en dat was het dan. Het was in weer en wind onderhoud plegen. Het was niet buitengewoon aangenaam, we sliepen gewoon in legeringsgebouwen. Iedereen. In kamp Hohne, wat dus gebouwd is voor de SS. Het is een gigantisch kamp. Hohne ligt een kilometer of vijftig van het ijzeren gordijn af. Dus je zit dichtbij de vijand. Je had daar dus echt speciale diensten omdat je moest op betrekkelijk korte tijd gereed zijn om om in actie te komen. Dat was dus een spannende tijd en we hebben dus die die Oost-Duitsers hebben we ook vaak naar ons zien kijken uit hun wachttorens. En wij moesten als wij dus bij de grens kwamen, altijd in burger lopen. Maar ze wisten natuurlijk dat wij militairen waren maar ze konden in ieder geval de rangen niet onderscheiden. En dat konden wij dus wel. En daar konden onze scherpschutters natuurlijk rekening mee houden. De commandanten die moest je als eerste eruit schieten natuurlijk. De crisis om Cuba begon nadat verkenningsvliegtuigen van de Amerikaanse luchtmacht op verschillende plaatsen boven het eiland luchtfoto's als deze hadden gemaakt waaruit bleek dat hier op nauwelijks 150 kilometer van de kust der Verenigde Staten in snel tempo raketbasis werden gebouwd die Amerika als een directe bedreiging beschouwden. Toen het dus uit de hand begon te lopen en de Amerikanen, de schepen van de Russen die naar Cuba onderweg waren met atoomwapens de weg zouden gaan blokkeren. Toen werd het dus echt ja, linke soep. Wij zijn toen ook naar onze gevechtsposities gegaan met volledig afgetankte tanks. Dus vol met benzine en vol met munitie. We sliepen en aten op de tanks En wachtten tot er tot er wat ging gebeuren. Als daar een vijand aankwam dan was het een kwestie om ja voor proberen, tegen houden en dan terugtrekken en weer opnieuw. Dat is het vertragend gevecht. Maar ja, wat er natuurlijk gebeurde, want atoomwapens waren er volop voorhanden en daar was ook sprake van dat die dus gebruikt zouden worden op het slagveld zelf. Dus ja, hoe lang onze levensduur geweest zou zijn onder dergelijke omstandigheden is moeilijk te zeggen. De hele stemming was tamelijk fatalistisch. In de zin van nou eens kijken wat er gebeurt. Tijdens de Cubacrisis in 1962 heeft hier een commandant met zijn staf heeft hier gelopen en toen zijn eigenlijk de eerste stappen genomen. Het IJsselmeer wordt eigenlijk afgesloten dat het water begint te stuwen. Men praten over ondergelopen polders. We praten over volgelopen riolen. De oorlog had kunnen uitbarsten. Als Chroetsjov niet teruggegaan zou zijn Dan hadden we oorlog gehad.

In 2024 bestaat de NAVO 75 jaar. Dit bondgenootschap is ooit opgericht als gezamenlijke verdediging van de buitengrens. Voornamelijk tegen Rusland. En ook Nederland doet mee aan deze verdediging. Zo wordt de IJssellinie aangelegd als geheim wapen. De linie zou een groot stuk land onder water kunnen zetten om het Rode leger tegen te houden. En ook worden er soldaten gestationeerd in Duitsland.

Wat is de band tussen Nederland en de NAVO?

De Space Race: Wie schiet de eerste astronaut omhoog? Wie loopt het eerst op de maan? Landen als de Verenigde Staten en Rusland zijn al tijden met elkaar in strijd hierover. Maar ook landen als China en India willen naar de maan. Waarom eigenlijk?

Waarom willen we eigenlijk naar de maan?

De minister zet een streep door de NTR en daarmee ook door Schooltv.          
Laat Schooltv niet verdwijnen. 

Koolmeesje op vetbol

Schrijf je in de voor de maandelijkse nieuwsbrief voor het laatste Schooltv PO-nieuws

Nieuwsbrief PO

Blijf op de hoogte van het laatste Schooltv-nieuws voor VO.

Nieuwsbrief VO

Contact

Schooltv Help

Veelgestelde vragen

Schooltv maakt educatieve content voor het onderwijs, bestaande uit video's en interactief materiaal. Altijd bij de les!

Over Schooltv

Over Schooltv.nl

Schooltv.nl is een videodatabase, gevuld met educatieve en informatieve videoclips, filmpjes, fragmenten, liedjes, animaties, lesvideo’s afleveringen, TV-programma’s, televisieseries, videoverzamelingen en afspeellijsten.

Andere Tijden in de klas

Type videos