Name: Wat houdt ons tegen? in de klas
Uploaded: 2026-01-23T11:07:00+01:00
Duration: 10 min 28 s

Klas 1/2/3

Klas 4/5/6

Dit is een doosje net gescand.
- Ja

En is € 250.
- Wat je net weggooit is €250?

En dit idem dito.
Ook € 250.

Weg ermee.
Naar de milieustraat of door de plee.

Jaarlijks worden
er gigantische hoeveelheden goede
medicijnen weggegooid en verbrand.

Zonde voor de gebruikers
en ook voor het klimaat.

Zelfs ziekenhuizen doen er aan mee.

Onaangebroken doosjes.

Orale medicatie tabletten vaak nog
van goede kwaliteit.

Niet over de datum.
- Wat gebeurt hiermee?

We verbranden het.
Ja, het is echt afval.

Deze medicijnen zijn geproduceerd,
getransporteerd vaak naar Nederland.

Vervolgens worden ze niet gebruikt
en verbranden we ze weer.

Dat kun je gewoon niet uitleggen.
- En het houdt niet op.

Zelfs bij de apotheek is een kamertje
voor medicijnen die worden vernietigd.

In deze apotheek worden
elke twee weken vijftien tonnen
in de verbrandingsovens gegooid.

Ook enorme pakketten.

Ook hier weer stickertje.
- Ja helemaal vol.

Helemaal vol.

Net opengemakt doosje insuline
dat dus ook nog vol zit.

Fentanyl zag ik en oxycodon.

Zo joh, wat is dit?
- Dat zijn heel veel oogdruppels.

Een aantal jaren terug heb ik
aan de afvalverwerkingdienst

die dat bij ons ophaalt, gevraagd
of het nou echt vermeerderd is,
die afval die ze ophalen

en het was vertienvoudigd
ten opzichte van het jaar ervoor.

In 2022 heb ik het nagevraagd over 2021
en het is inderdaad een stuk toegenomen.

Oké, dit is nog helemaal dicht.
- Ja, en nog helemaal houdbaar ook.

Ja, dit is dus nog helemaal goed ook.
Dit zou iemand zo weer kunnen gebruiken.

In wezen wel.

Ja. En dan moeten ze jullie. Moeten
jullie ze ook weer opnieuw bestellen?

Kan ik me voorstellen.
- Ja.

Oké.
- Dus aan de ene kant gooi je ze weg.

En aan de andere kant koop je weer in.
- Ja, koop je weer in.

De zorg is verantwoordelijk voor 7%
van de CO2 uitstoot in Nederland.

Dat is evenveel
als de hele luchtvaart, de productie

en het gebruik van geneesmiddelen
zijn een grote vervuiler in de zorg.

De uitstoot van broeikasgassen
is door de medicijnsector

in 24 jaar met 77% gestegen.

Dat is veel meer dan andere sectoren.

Maar hoe groot verspilling
van de geproduceerde medicijnen is,

is volkomen onduidelijk.

Wel weten we dat één op de drie
patiënten thuis medicijnen overhoudt

en dan retourneert,
weggooit of wegspoelt in de wc.

En die medicijnverspilling
zal alleen maar toenemen.

Geschat wordt dat
we vooral door vergrijzing in 2040
ruim 20% meer medicijnen gebruiken.

Huisarts Walter Schrauwer
probeert in beeld te krijgen hoeveel

en wat voor medicijnen
er worden weggegooid.

Er wordt de hele tijd gepraat
over 100 miljoen euro

aan verspilling.
- Dat hebben wij ook gehoord,

dat er ongeveer € 100 miljoenaan
medicijnen wordt verspild elk jaar.

En dat dat getal dat dat gonst
al sinds dertig jaar rond.

Het klopt niet.
- En die 100 miljoen ging

toch ook over medicijnen die
worden ingeleverd bij de apotheken?

Ja dus dit valt er allemaal
niet onder.

Hoeveel denk je
dat het eigenlijk om gaat?

 
Ik zou niet verbaasd staan

als dit ongeveer
op een half miljard zou uitkomen.

En ik zou ook niet verbaasd staan als
het misschien nog wat meer is ook.

Ja, er zitten medicijnen tussen waar
tekorten van zijn en verleden jaar

hebben meer dan 4,5 miljoen mensen
last gehad van die tekorten.

Is dit dan nog bruikbaar?
- Volgens de wet niet,

maar volgens het gezonde verstand
is dit nog bruikbaar.

Zou je dit dan niet opnieuw weer
kunnen uitgeven? - Dat mag nog niet.

Strenge Europese wetgeving eist dat alle
medicijnen van fabriek tot de consument

patiënt heel precies worden gevolgd.
Zo moet vervalsing worden voorkomen.

Dus eenmaal over de toonbank
van de apotheek mag een medicijn

nooit nog een keer worden uitgegeven,
ook al zijn ze nog helemaal goed.

En die wet,
die heeft eigenlijk als doel:

Dat was de opzet
om vervalste geneesmiddelen

niet in het reguliere circuit
te krijgen.

Is vervalsing dan een groot probleem?
- Geen probleem.

Het is geen probleem?
- Nee, dus het is een...

wet die een oplossing
bood voor een niet bestaand probleem.

En mensen bestellen van alles aan
illegale geneesmiddelen via internet.

Maar deze wet die gaat, gaat gewoon
over wat er in de apotheek,

dus via de fabriek,
via de groothandel in de apotheek

bij de consument terecht komt.
En die wet heeft allerlei gevolgen.

Die is interessant
voor de farmaceutische industrie,

want dat betekent natuurlijk
dat een geneesmiddel niet

nog een keer kan worden uitgegeven
als het niet gebruikt is.

Dan moet je elke keer
een nieuw geneesmiddel uitgeven.

De farmaceutische industrie heeft er
baat bij dat

een medicijn eigenlijk weggegooid moet
worden, want dan moeten zij opnieuw.

Dan kunnen
ze nieuwe geneesmiddelen uitgeven.

Zaten zij dan achter die wet?

Ja, die wet is met heel veel lobby
is die wet ingevoerd.

We duiken er dieper in.
En wat blijkt?

De Europese Commissie
is ook kritisch op haar eigen regels.

Er is een rapport van de Europese
Commissie en daar staat dus

in dat vervalsing van medicijnen
helemaal niet zo'n groot probleem was.

De meeste gevallen van vervalsing
van medicijnen zijn ontdekt

in de illegale keten.
Niet bij de apotheek.

En daar is deze wet
natuurlijk op gericht, op het legale.

Ja precies.

En je zou ook kunnen zeggen
deze wet is er al eventjes.

Logisch dat we die valse medicijnen
niet vinden, toch?

Goed punt.
Maar dat staat dus later op hier.

Europa en de nationale
autoriteiten hebben

geen consequente, grondige monitoring
gedaan van vervalste medicijnen.

Ze wisten eigenlijk niet
of er veel vervalsingen waren.

En toch is die wet ingevoerd.

Eigenlijk is het gewoon een oplossing
voor een probleem dat niet bestaat.

En het zorgt dat er geen oplossing
kan komen voor medicijnverspilling,

want het zit die heruitgifte in de weg.
- Lekker dan.

Gelukkig zijn er mensen die
deze onzinnige wet weten te omzeilen.

Door de heruitgifte van medicijnen een
wetenschappelijke proef te noemen,

mag het eventjes.

Dit zijn medicijnen die van patiënten
thuis zijn teruggekomen.

Deze worden gebruikt voor de behandeling
van kanker. Ja, hele dure medicijnen.

Een doosje kost grofweg zo'n € 3.000.
- Dus er staat hier voor...

Zo'n €75.000 aan medicijnen
Die wij nu opnieuw kunnen uitgeven

binnen het project en die
we anders zouden hebben weggegooid.

En patiënten zelf?
Hoe ingewikkeld vinden zij

het om medicijnen te krijgen die al
bij iemand anders thuis zijn geweest?

Wat we zien is
dat patiënten zeker mee willen doen.

We hebben nu zo'n 2800 mensen
die meedoen aan het project,

dus dat laat echt heel erg zien
dat patiënten dit ook ondersteunen,

tegen verspilling van medicijnen zijn
en ook openstaan voor heruitgifte.

Maar eerlijk is eerlijk,
willen mensen wel medicijnen slikken

die bij een onbekend iemand in
het badkamer kastje hebben gelegen?

Ik vind dat
dat tegenwoordig moet kunnen.

Oké, hoe kun je iemand controleren
waar medicijnen thuis geweest zijn?

Dat weet je toch niet?

Ja, echt absurd dat er
allemaal dingen worden weggegooid.

Als je bijvoorbeeld antistolling
krijgt voor en je hebt gewoon over,

dan kun je dat gewoon weer inleveren.
- De meningen zijn verdeeld.

Is het eigenlijk wel veilig om
tweedehands medicijnen te gebruiken?

Want misschien hebben ze in
een warme, klamme badkamer gelegen.

Je moet ook bedenken natuurlijk dat.

Stel je woont in Spanje en daar is
de hele zomer boven de 25 graden,

dus daar worden ook diezelfde medicijnen
in die bewaarcondities bewaard.

En die mensen, die gebruiken ze ook.

Als er in Nederland een hittegolf is
en je hebt geen airco thuis,

dan zijn ze ook bij die 25 graden.

Dan neem je ze ook en dan denk je er
ook niet over na van oh

nee, nu neem ik ze niet,
want ze zijn niet 100% betrouwbaar,

dus de kwaliteit gaat naar beneden, ja.
Maar dat is wel iets

van het dagelijks gebruik, zoals
het in Nederland nou eenmaal zo gaat.

Kijk wat ik graag zou willen
als als ik een nieuwe auto

koop heb ik standaard in mijn hoofd
twee gedachtes.

Dus of ik ga naar de dealer, een
nieuwe auto of een tweedehands auto.

Dat is gewoon standaard gedachte
die in mijn hoofd zit. Dat heb je

met kleding en elektronica, maar dat
heb je eigenlijk niet met medicijnen.

Ja, het is ook een andere manier
van denken.
- Andere manier van denken.

En dan denk je dus meer aan ja,
aan duurzaamheid,

aan het klimaat,
aan tegen verspilling.

Dus de huisartsen willen wel en veel
gebruikers staan er ook voor open.

Nu alleen de medicijnfabrikanten nog.

Grote farmaceutische bedrijven
durven een interview niet aan,

maar een lobbyclub voor
de farmaceutische industrie durft
wel voor de camera te komen.

Alle grote farmaceuten zijn lid van
de VIG. Je kent ze door en door.

Je hebt twintig jaar lang
bij een van de grootste gewerkt.

Hoe zorg je ervoor
dat zij die bereidheid ook hebben?

Ja, nou ja,
kijk ik, ik voel wel wat je zegt

van ik zou ook echt willen
dat we dat sneller kunnen doen.

Ja, al vijf jaar met die pilot bezig.

Ja, waar farmaceuten
ook nog wel beducht op zijn.

Maar dat heeft ook nogmaals
weer met die effectiviteit
en die veiligheid te maken.

Dat er ook een
aansprakelijkheidsprobleem zou kunnen

zijn voor het niet goed functioneren
en werken van zo'n medicijn.

Als heruitgifte
gewoon de standaard wordt

van zo veel mogelijk medicijnen
die onaangeraakt terugkomen

en dan opnieuw hun weg vinden
naar de volgende patiënt.

Dan heb je het
over miljarden in Europa zeker.

Dus ik kan me ook voorstellen
dat farmaceuten denken nou,

alles wat wordt weggegooid,
kan ik opnieuw produceren.

Ja, dat is echt een te kort door
de bocht redenering, want daar kan.

Hij is wel logisch.
- Hij is zeker logisch.

Ik kan me ook best voorstellen
dat mensen dat denken.

Maar de geneesmiddelen
worden niet gemaakt
om uiteindelijk verspild te worden.

En toch bestaat bij ons de indruk
dat ze vooral op de rem trappen

met alle argumenten van kwaliteit.

En dan, en dat aan de andere kant,
zeggen we nou, er is eigenlijk
nauwelijks een probleem.

Het kan allemaal prima, Je
moet er alleen voor open gaan staan.

Ja, ik denk in Nederland
zijn we nu eigenlijk al best wel ver.

Want als we nu.
We hebben een mooie pilot gehad.

Ja, die vijf jaar heeft geduurd.
- Die vijf jaar heeft geduurd dus dus.

Voor 2030 alle ziekenhuizen
op grote schaal medicijnen hergebruiken.

Ik kan me voorstellen dat als dat dat
een hele goede denkbare situatie kan

zijn, dat we in 2030 gewoon
in alle ziekenhuizen hergebruik
van medicijnen kunnen mogen maken.

Oké, ik ik ga
een lat nog iets hoger leggen.

2030 De ziekenhuizen
2035 De apotheken.

Ja, ik denk wel dat uiteindelijk
we een wereld te winnen hebben.

Als we dit op een goede manier, ja,
gewoon in standaard maken en

en dat zou ook de insteek moeten zijn
en dat is ook absoluut de insteek

zoals wij hem voor ons zien.
- Binnen een paar jaar.

Ja, binnen een paar jaar.
- Ja, dank je wel.

Wat houdt ons tegen? in de klas

Logo Omroep Human - Bont

LOGO OMROEPEN

HUMAN

In 'Wat houdt ons tegen?' onderzoekt schrijver en journalist Jeroen Smit samen met klimaatjournalisten Daphné Dupont-Nivet en Jan van Poppel hoe we grote problemen op het gebied van klimaat, milieuvervuiling, en voedsel- en warenverspilling het hoofd kunnen bieden.

Wat houdt ons tegen logo

Wat houdt ons tegen?

De Nederlandse gezondheidszorg is verantwoordelijk voor evenveel CO2-uitstoot als de luchtvaart. Een groot deel daarvan wordt veroorzaakt door de productie van geneesmiddelen. Veel medicijnen worden onnodig weggegooid, verbrand of weggespoeld, terwijl ze kwalitatief nog goed zijn. Zelfs geneesmiddelen waarvan er tekorten zijn belanden in de verbrandingsoven. Door de vergrijzing zal medicijngebruik en verspilling alleen maar toenemen. Hoe kunnen we dit tegengaan? Wat kunnen farmaceuten, apothekers, artsen en patiënten doen om verspilling te voorkomen en zorg duurzamer te maken?

Milieu en klimaat

Arbeid, productie en bedrijf

Medicijnverspilling

Bekijk ook

Extra's

Schooltv biedt meer dan video's! Ontdek onze extra inhoud:

Ontvang jij de nieuwsbrief al? Blijf op de hoogte door je aan te melden en ontvang elke maand een nieuwsbrief naar keuze in je inbox!

De minister zet een streep door de NTR en daarmee ook door Schooltv.          
Laat Schooltv niet verdwijnen. 

Koolmeesje op vetbol

Schrijf je in de voor de maandelijkse nieuwsbrief voor het laatste Schooltv PO-nieuws

Nieuwsbrief PO

Blijf op de hoogte van het laatste Schooltv-nieuws voor VO.

Nieuwsbrief VO

Contact

Schooltv Help

Veelgestelde vragen

Schooltv maakt educatieve content voor het onderwijs, bestaande uit video's en interactief materiaal. Altijd bij de les!

Over Schooltv

Over Schooltv.nl

Schooltv.nl is een videodatabase, gevuld met educatieve en informatieve videoclips, filmpjes, fragmenten, liedjes, animaties, lesvideo’s afleveringen, TV-programma’s, televisieseries, videoverzamelingen en afspeellijsten.