Name: Wat houdt ons tegen? in de klas
Uploaded: 2026-01-27T16:15:45+01:00
Duration: 10 min 38 s
Description: We streamen, mailen en chatten erop los. Terwijl 15 uur streamen qua energieverbruik gelijk staat aan een week de koelkast gebruiken. Hoe kunnen we de voetafdruk van ons dataverbruik terugdringen?

Klas 1/2/3

Klas 4/5/6

Hoe vervuilend is AI nou eigenlijk? Mijn getallen laten zien dat tegen het jaar 2027 het totale stroomverbruik van AI groter kan zijn dan heel Nederland bij elkaar. Heb je het over - Dus over drie jaar heeft AI gewoon het stroomverbruik van een heel land als Nederland? - Ja. Velen van ons zijn online vergroeid met onze apparaten. We streamen, appen en bellen en ChatGPT’en er op los. Het maakt ons leven makkelijker, sneller, efficiënter. Maar ten koste van wat eigenlijk? Als het over IT gaat. Praten we wel over privacy en een beetje over strategische autonomie, maar niet over de ecologische footprint. En wat is jouw verklaring ervoor dat daar nog zo weinig aandacht voor is? Ik denk dat het verhaal over de cloud en cyberspace en de hele metafoor rondom internet is natuurlijk ongelooflijk mystificeert. Ik denk dat dat dat deel van het verhaal ook niet zo aantrekkelijk is voor de industrie om te vertellen. Ik begrijp dat jij zegt van: het wordt tijd voor dataschaamte. Waar het mij vooral om gaat is dat bij vliegschaamte, dan maak je afwegingen. Denk je nou, binnen Europa blijf ik met de trein reizen bijvoorbeeld. Ja, je maakt afwegingen en ik denk dat het goed is dat iedereen zich bewust is dat ook in dat digitale domein je afwegingen kunt maken. Dus ja, er is heel veel zinnig gebruik van data en er is ook heel veel zinnig gebruik van internet. Maar ja, moeten wij die ecologische effecten van data accepteren als het over gebruik gaat wat niet zo relevant is? Ons datagebruik heeft enorme gevolgen voor het klimaat. De hele ICT-sector, hardware en software, van ons gebruik zorgt voor 3,9% van de wereldwijde CO2 uitstoot. Dat is meer dan de hele luchtvaartindustrie die voor zo'n 2,5% verantwoordelijk is. Als alle gebruikers van TikTok een jaar lang elke dag een half uur filmpjes kijken, staat de uitstoot gelijk aan bijna 2,5 miljoen rondjes om de wereld met een benzineauto. Los van al die nieuwe technologische ontwikkelingen, bewaren we ook nog eens een berg aan digitale documenten die we nooit meer gebruiken. Wist je dat wij 50 tot 70% van alle data die wij opslaan, dat die nooit meer gebruikt worden? Dat doen ze in het jargon hier dark data en die, dat moet allemaal opgeslagen worden en daar is allemaal stroomvoorziening voor nodig. Eindeloos worden opgeslagen - Eindeloos wordt het opgeslagen. Terwijl wij in het verleden hadden wij een kast en als die kast en een archiefkast als ie vol raakte, ja, dan ging je ‘m leeg maken en ruimde je je oude rotzooi op Je oude rommel op. En dat moeten we ook hier gaan doen. Onze digitale kasten staan in onze datacenters. We hebben er in Nederland zo'n 200 van. Deze in Noord-Holland is adembenemend groot en staat vol met computers van Microsoft en Google. Niet iedereen is daar blij mee. Wij voeren actie tegen de datacenters omdat ze steeds groter en meer willen. Ja, dit staat hier nu, maar ze hebben de mogelijkheid om nog vier keer zo groot te worden. Hierachter. Daar ligt nog braakliggend terrein waar ze nog kunnen bouwen. Wat is er mis met een datacenter? Hier? Ze nemen heel veel ruimte in. Ja. - Ze gebruiken heel veel energie. Ze gebruiken heel veel water voor koeling. Bijna 5% van de Nederlandse elektriciteit gaat nu al naar datacenters. Volgens verwachtingen van netbeheerder TenneT stijgt dat in 2030. Naar 6.5%. Dat energieverbruik zit volgens onderzoekers van de Radboud Universiteit in vier dingen: de berekeningen die de computers continu maken, de opslag van de data, het verzenden ervan en het aan hebben staan van al die apparatuur. Je ziet dat zowel provincies als gemeentes meer aandacht krijgen voor het watergebruik en hoe ze efficiënter kunnen koelen bijvoorbeeld. En ook wat voor hernieuwbare energie ze gebruiken. Dus er is meer aandacht voor. Dit soort grote hyper-scale centers mogen niet meer overal gebouwd worden, ze worden duurzamer gemaakt. Dan hebben we toch het klimaatprobleem eigenlijk al opgelost? Nou, we blijven ook allemaal gebruik maken van data. Dus wat je ziet is dat we eigenlijk elke generatie ICT die steeds efficiënter, steeds compacter. Maar die efficiency-slagen op een gegeven moment zijn de verwachtingen dat die ons gebruik niet meer kunnen bijbenen. Want we blijven steeds meer data gebruiken en dan is die efficiëntie niet meer voldoende. Wat ervoor zorgt dat we ook, juist met het oog op die klimaatimpact, naar ons gedrag en ons gebruik van data moeten gaan kijken. Doordat onze technologie beter wordt, gaan we ze ook meer gebruiken. WhatsApp, Google Maps, Netflix, noem het maar op. Het wordt allemaal steeds moeilijker om van weg te blijven. Wat zouden techbedrijven zoals Google kunnen doen om dit te verbeteren? Die kunnen zich bijvoorbeeld laten inspireren door de energiesector. Dus daar zie je dat energiebedrijven ons advies geven over hoe wij minder energie kunnen gebruiken. Daarvan weten we allemaal als je het huis uit gaat, dan doe je het licht uit. Want een leven zonder internet kunnen we ons bijna niet meer voorstellen. Gemiddeld zitten we zo'n vijf en een half uur per dag online. En in Nederland kennen we inmiddels 22 miljoen mobiele aansluitingen. Toch zijn er ook eenvoudige ingrepen die ons datagebruik al verlagen. Wat we zouden kunnen doen is bijvoorbeeld je cloud schoon houden. Dus e-mails opruimen, foto’s opruimen en zorgen dat we alleen berichten sturen wanneer het echt nodig is. Minder streamen. Niet een hele leuke boodschap, maar het helpt ook. We staan duidelijk nog helemaal aan het begin van digitale zuinigheid. In Nederland steeg vorig jaar ons gezamenlijk mobiele datagebruik met 20% naar 514 miljoen gigabyte. Het is een enorm verdienmodel voor de grote techgiganten. Je hebt bijvoorbeeld bij YouTube Music en Audio-only mode. Dat betekent dat als je eigenlijk de muziek op de achtergrond hebt en je kijkt niet per se naar de bewegende beelden, dan is het eigenlijk zonde om die telkens de hele tijd aan te laten staan. Maar dat bieden ze alleen aan bij premium accounts. Dus bij betaalde accounts. Wat natuurlijk super zonde is, want je zou dat eigenlijk graag toegankelijk willen maken voor iedereen. Dus ze zouden ook ervoor kunnen kiezen om dat default te maken en dat voor iedereen aan te bieden. En dat als mensen wel de video's willen zien, dat ze dat dan kunnen instellen. Er zijn ook techoptimisten die zich op z'n zachtst gezegd minder zorgen maken. Zij zien de relatief nieuwe ontwikkelingen, zoals bijvoorbeeld de opkomst van AI, juist als iets positiefs. Wat we zien is dat we zoveel leren als humanity. Inderdaad, medicijnen maken waar mensen van genezen. Ook die data op die modellen berekenen dat dus die kunnen ons ook helpen in een betere wereld met ons bouwen. Dus ook die. Deze technologieën worden mede ontwikkeld door de AI modellen die onze wetenschappers assisteren. Dus als we ermee stoppen gaan we weer terug naar de middeleeuwen. Ja, die eerste trein, wat een belachelijk ding was dat. Dan ga ik toch niet zeggen: Ja dat is een belachelijk ding. Die trein. We houden op met dat hele concept trein. Ik ben zeker optimistisch over een deel van het gebruik van AI voor allerlei vraagstukken. Het kan in grote datasets veel betere analyses maken dan dat wij dat kunnen doen. Dus daar waar men dat argument gebruikt, dan kan ik daar heel erg in mee. Maar je zou wel verwachten dat als je praat over wat het allemaal gaat opleveren, die AI, dat je dan ook echt serieus ingaat op wat de eventuele schade is. En op dit moment vind ik, vind ik dat lastig dat dat dat ongebreidelde enthousiasme wel heel veel ruimte krijgt. Je bent al heel snel degene die het feestje komt bederven. Ja, en een feestje bederven, dat wil niemand, dus ook Microsoft en Google niet. Hoewel ze hebben aangekondigd vol in te zetten op AI, laten ze zich niet concreet uit over het enorme energieverbruik ervan. Gelukkig wilde Alex De Vries, onderzoeker aan de Vrije Universiteit, zich er wel aan wagen. Hij rekende uit dat de generatieve artificial intelligence 

Glas in de glasbak, fruit in de groenbak en plastic in de PMD-bak. We zijn steeds fanatieker in het scheiden van ons afval. Waarom doen we dat en heeft het scheiden van afval eigenlijk wel zin? Klik op de afbeelding om het scrollverhaal te lezen.

Scrollverhaal over omgaan met afval

Heeft het zin om afval te scheiden?

Bij het opwekken van zonne-energie komt geen CO2 vrij. Een duurzame bron van energie dus. Hoe werken die zonnepanelen en wat is de toekomst van zonne-energie? Je leest het in de story van NPO Kennis.

Story over duurzame energie op je dak

Hoe werken zonnepanelen?

Je kan er bussen op laten rijden die vervolgens alleen water uitstoten. Maar hoe duurzaam is waterstof nou echt? Klik op de afbeelding om de story te lezen. 

Story over een energiedrager

Wat is waterstof?

Schoolplaat ecologische voetafdruk

Hoe jij leeft, wat je eet, hoe je jezelf verplaatst, hoe vaak en hoe je op vakantie gaat, heeft allemaal invloed op jouw ecologische voetafdruk. Jouw ecologische voetafdruk is de oppervlakte op aarde die nodig is om jouw leven te kunnen onderhouden.

Klik op de afbeelding om te beginnen.

Ontdek hoe jouw levensstijl invloed heeft op de aarde

Jouw ecologische voetafdruk

Wat houdt ons tegen?

Logo Omroep Human - Bont

LOGO OMROEPEN

HUMAN

In 'Wat houdt ons tegen?' onderzoekt schrijver en journalist Jeroen Smit samen met klimaatjournalisten Daphné Dupont-Nivet en Jan van Poppel hoe we grote problemen op het gebied van klimaat, milieuvervuiling, en voedsel- en warenverspilling het hoofd kunnen bieden.

Wat houdt ons tegen? in de klas

Wat houdt ons tegen logo

We streamen, mailen en chatten erop los. Terwijl 15 uur streamen qua energieverbruik gelijk staat aan een week de koelkast gebruiken. Hoe kunnen we de voetafdruk van ons dataverbruik terugdringen?

Techniek

Milieu en klimaat

Duurzame data

Bekijk ook

Extra's

Schooltv biedt meer dan video's! Ontdek onze extra inhoud:

Ontvang jij de nieuwsbrief al? Blijf op de hoogte door je aan te melden en ontvang elke maand een nieuwsbrief naar keuze in je inbox!

De minister zet een streep door de NTR en daarmee ook door Schooltv.          
Laat Schooltv niet verdwijnen. 

Koolmeesje op vetbol

Schrijf je in de voor de maandelijkse nieuwsbrief voor het laatste Schooltv PO-nieuws

Nieuwsbrief PO

Blijf op de hoogte van het laatste Schooltv-nieuws voor VO.

Nieuwsbrief VO

Contact

Schooltv Help

Veelgestelde vragen

Schooltv maakt educatieve content voor het onderwijs, bestaande uit video's en interactief materiaal. Altijd bij de les!

Over Schooltv

Over Schooltv.nl

Schooltv.nl is een videodatabase, gevuld met educatieve en informatieve videoclips, filmpjes, fragmenten, liedjes, animaties, lesvideo’s afleveringen, TV-programma’s, televisieseries, videoverzamelingen en afspeellijsten.