Name: Wat houdt ons tegen? in de klas
Uploaded: 2026-01-23T09:20:00+01:00
Duration: 9 min 26 s

Klas 1/2/3

Klas 4/5/6

Wat we zien is dat een verdubbeling
van het CO2 niveau leidt

tot bijvoorbeeld 20% lagere score op
de Cito voortgangstoets voor rekenen.

Terug naar de schoolbanken. Nee,
niet naar mijn zorgeloze kinderjaren,

maar naar de ellende waar schoolgaande
kinderen nu mee te maken hebben.

Ja, welkom in de jaren vijftig.

Nou ja, het is een soort school
waar ik op heb gezeten.

Voor mijn gevoel kan dat.
- Nou, dat denk ik wel.

Het gebouw is uit 1958,
dus ja.

Wauw.
- Wat me ook meteen opviel.

Enorme glaswand.
- Ja, enkel glas.

Ja, als je zegt we stoken
voor de buren.

Ja, het gaat er.
In de winter gaat het er zo uit.

Wat betekent dat stoken
voor de buren?

Nou ja, stel je voor dat
wij hier energieneutraal zouden zijn.

Dat zou dat betekenen dat je 1,5
tot twee startende leerkrachten

extra op je formatie kunt zetten.
- En dat gaat allemaal in de kwaliteit.

Dat is de kwaliteit van het onderwijs
die je dan kan verbeteren.

Ja, ja.
- We zitten hier onder het dak.

Ja, om even een idee te krijgen
het is nu een bewolkte dag.

Dan ben je blij mee.
- Ja, het is heerlijk.

Het is nu een graad of twaalf buiten.
Daar houden wij wel van.

Wat gebeurt er in de zomer dan?
Hoe warm kan het hier worden?

Als er een collega binnenkomt
kan het al 35 graden zijn

zonder dat de kinderen binnen zijn.
35 graden.

En in de winter?
- In de winter moeten we flink stoken.

En ja, voor de CO2-
melder zou het goed zijn....

niet alleen voor de CO2-melder zou het goed
zijn om veel ramen open te zetten.

Maar dat betekent ook
dat we enorm tegen moeten stoken om
het een beetje aangenaam te krijgen.

Van de 9000 schoolgebouwen
is de helft ouder dan veertig jaar.

Vaak zijn het gebouw die dringend aan
renovatie of zelfs sloop toe zijn.

Hierdoor krijgt van de 2,5 miljoen
schoolgaande kinderen een groot deel

les in klaslokalen
waar de ventilatie slecht is,

het te heet is in de zomer
en te koud in de winter.

Om het warm te krijgen moet
de verwarming op tien,

maar daardoor schiet de CO2 meter
vaak in het rood.

Een derde van de schoolgebouwen
heeft het slechtste energielabel: G,

of zelfs helemaal geen energielabel,

terwijl de kantoorpanden
waar hun ouders werken verplicht

met veel betere energielabels C moeten
hebben, anders mag niemand daar werken.

We gaan door met onze reis
in de tijd. Jan neemt met Esther

een kijkje op het dak van een school
die in de jaren zeventig is gebouwd.

Zo lek als een mandje. Nou ja,
dat kun je eigenlijk al wel zien.

Overal van die stukjes erop geplakt

en in de met name de herfst
als het lekker flink regent,

Dan heb ik elk jaar echt drama.

Want wat is dan de reden dat
je niet het hele dak een keer doet

en dat je dan van deze postzegels plakt?
- Je ziet het hoe groot dat dak is.

Het is dus ook heel duur.
- Dat is heel duur ja.

Hoe kan het dat kinderen nu les krijgen
in scholen waar hun ouders en opa's

en oma's rond hebben gelopen?
Wouter geeft een geschiedenislesje.

Hoe kan het dat er in die periode,
net na de Tweede Wereldoorlog,

zoveel scholen zijn gebouwd en daarna
eigenlijk niks meer veranderd is?

Nou, dat heeft vooral te maken
met de demografische ontwikkeling
van Nederland.

We hebben,
dat zegt je ongetwijfeld wel iets,

de babyboomgeneratie
na de Tweede Wereldoorlog

en toen zijn er heel veel kinderen
bijgekomen, dus er moesten op...

...op dat moment
veel scholen bijgebouwd worden.

Ja, en die werden neergezet
voor zestig jaar.

In principe sober en doelmatig,
zo efficiënt mogelijk.

Maar die scholen zijn nu over de
houdbaarheidsdatum en het worden er

steeds meer, omdat er onvoldoende
nieuwe scholen worden bijgebouwd

of gerenoveerd.
Je zou het er warm van krijgen.

Moet je maar eens in
dit lokaal kijken.

Groep 3, normaal gesproken?

Ja. Groep drie
en geen kinderen in het lokaal,

maar het is
al bloedje heet eigenlijk.

Dit is echt een beetje
van die vochtige warmte. Ja toch?

Precies. Dus de leerprestaties
komt dat niet ten goede.

En daar heeft Wouter
helemaal gelijk in.

De kans dat je een onvoldoende scoort
in een bloedheet,

slecht geventileerd klaslokaal
is stukken groter.

Wat we zien is dat een verdubbeling
van het CO2-niveau leidt tot

bijvoorbeeld 20% lagere score op de
Cito voortgangstoets voor rekenen.

Een 20% lagere score?
 

20% lagere score
op de voortgangstoets voor rekenen.

Schokkend!
- Ja, vinden wij ook.

We hadden wel een effect verwacht,
omdat het natuurlijk zo is dat.

Na de slaapkamer is het klaslokaal
de plek waar het kind het meeste is.

Maar dat het zo groot zou zijn
hadden we ook niet verwacht.

Maar dat de basis wordt gelegd
op de basisschool, ja,

het woord zegt het al.
- Jazeker.

Dat moet juist in orde zijn.
- Dat is het belangrijkst.

Daar gebeurt het.
 

De magie van het leren
gebeurt op de basisschool.

En er is meer.
Het wordt een beetje eentonig.

Opnieuw zien we dat een goed
geventileerd klaslokaal geld bespaart.

Wat wij zien is dat de effecten
die wij vinden zijn vergelijkbaar

met de klas verkleinen tot tweederde,

dus van twintig naar vijftien
of veertien.

Dat heeft hetzelfde effect?
Heeft hetzelfde effect!

Als meer ventileren.
- Terwijl dat natuurlijk veel duurder is,

want dan moet je 1,5 keer zoveel
leraren opleiden en voor de klas zetten.

Die zijn er bovendien niet.
Dus eigenlijk is die ventilatie.

Als je het hebt over hoe moet je je
euro besteden, een geweldige besteding.

Maar hoe ziet een school eruit
waar kinderen er
wel heerlijk behaaglijk bij zitten?

Waar ze zuurstof inademen
in plaats van kooldioxide?

Het contrast is enorm.
Dit is de Magenta school in Delden.

Leerlingen blijven
tijdens het leren in beweging en
de docenten delen gezonde snacks uit.

Als je in het lokaal kijkt
er zit een hoogteverschil in,

Dus dan kun je inderdaad die CO2 goed
opvangen en dan een goede score halen.

Dus dat bevordert echt de luchtkwaliteit.

Ja. Het leuke is,
als het een wat warmere dag is,

dan zetten we lekker de deuren open
en kunnen de kinderen buiten werken.

Ze kunnen hier werken en ze kunnen...
- Maar wordt het ook niet heel warm door die ramen?

Nee, nee, want we hebben
een hele mooie overstek.

Dat zorgt ervoor dat je wel licht,

maar niet directe zon binnenkrijgt.

En dat zorgt ook weer voor
dat het hier niet heel warm wordt.

Eigenlijk zijn dit allemaal
spijkerbroeken die gerecycled zijn
van alle leerlingen.

En waren die broeken ook kapot of.
Ik hoop het.

Ik hoop het.
Ja, ja, dat ga ik wel van uit.

En dit helpt ook weer
met de akoestiek,

want dat komt dan ook weer
het onderwijs ten goede.

En dit is de Zevensprong
in Best, gerenoveerde school
uit de jaren zeventig.

De meest duurzame school
is namelijk een bestaande school.

"Ik neem jullie nu mee
naar de kleine baby zeehondjes."

Is renovatie niet gewoon veel duurder
dan nieuwbouw?

Nee, dat is een...

heel belangrijk misverstand.
Het is klimaatwinst.

30 tot 50% minder CO2.

Financiële winst 10 A 30%
voordeliger dan sloop en nieuwbouw.

Het is dus de sloopkogel erin,
of het renovatieteam aan de slag,

of gewoon de boel goed onderhouden.
Maar wie gaat dat betalen?

Een school moet voor onderhoud van het
gebouw bij verschillende loketten langs.

Voor klein onderhoud,
zoals verstopte wc's

of lekkages krijgt het schoolbestuur
ieder jaar

een vooraf vastgesteld bedrag
van de rijksoverheid.

Maar voor groot onderhoud,
zoals een renovatie of sloop

en daarna nieuwbouw, moet
de school aankloppen bij de gemeente.

Die wil wel duurzame scholen,
alleen hebben ze het geld niet.

We weten wat het kost.
Dat hebben we uitgerekend.

Er moet 1,2 miljard bij
jaarlijks om dit te realiseren.

30 miljard tot 2050.

En dan denken we oh, dat doet
die gemeente dat dus verkeerd.

Maar ook de gemeente,
die ontvangt gewoon structureel
te weinig middelen daarvoor.

Maar mijn vraag is dan wel ja,
wat gaan we en wat gaat de politiek

dan nu wel doen om een stap
in de goede richting te zetten?

Want als we allemaal mooie plannen
bedenken, maar er komen vervolgens

geen middelen bij,
dan gebeurt er dus eigenlijk niks.

De landelijke politiek gaat
dus niks doen.

De minister wil
de portemonnee niet trekken.

We gaan naar de Vereniging van
Nederlandse Gemeenten.

Kunnen ze daar niet iets bedenken
om in zo veel mogelijk scholen
een gezond klimaat te krijgen?

Als wij vanaf nu
het anders zouden kunnen doen.

Het schip met geld komt hier aan
de kade. Ja, natuurlijk doen we dat.

Maar we weten allemaal
we moeten keuzes maken als gemeente.

Keuzes maken.
En daar, daar is die lastig.

Dus als wij vanaf nul kunnen beginnen
met een schip met geld,

dan hebben alle leerlingen
een geweldig gebouw.

Maar zeg maar
dat alsmaar in Den Haag neerleggen.

We weten dat
dat zijn eigen dynamiek heeft daar.

Ja, kijk wat het nog extra
pijnlijk maakt wat ons betreft is

dat mensen mogen niet werken
in een kantoorgebouw,

want niet minimaal label C heeft. Ja,
maar de overheid durft het niet aan

om dit soort gebouwen
een label te geven. -m Nee.

Nou, dit is een opdracht voor de VNG.

Ervoor zorgen dat
voor het einde van het jaar. Why not?

Alle 4000 schoolgebouwen waar we het over
hebben een label krijgen.

Zo, en dan een brief naar die ouders.

Ja. Nee, ik zit even mee te denken.
Een brief naar de ouders.

Wist u dat uw kind op een school zit
waar u zelf niet eens mag werken?

Zo slecht is het klimaat.
- En wat gebeurt er dan?

Nou, dan worden de ouders boos.
Die gaan daar in.

En politici luisteren naar de de,
de burgers.

Uiteindelijk.
Als die de prioriteiten aangeven

en niet met een nostalgische blik
in zo'n oude school rondwandelen.

Want dat is vaak wat er gebeurt.
Nou, doet me aan vroeger denken.

Nou, gefeliciteerd! Nee, maar even
wat ik interessant vind: Waarom niet?

Dan komt er ongelooflijk veel onrust
in de gemeente.

Dan komt er onrust op de scholen.
- Onrust, heel goed.

Wat ten koste gaat
van onze leerlingen.

Nee.
- Ja.

Nee, want het uitzicht,
de beloning is daar namelijk

dat er op termijn gewoon
overal goede, gezonde scholen staan.

Maar heeft het wel echt prioriteit
binnen het VNG?

Urgent is het.
En het wordt steeds urgenter.

Ja, laten we even vooruitspoelen.
We zitten in 2035. Ja.

Tien jaar.
- Tien jaar.

4000 Gebouwen moeten gewoon eigenlijk
gewoon worden vernieuwd, Gerenoveerd.

Wat is er dan gerealiseerd?
Wanneer ben jij tevreden?

2035, dan zijn alle verouderde gebouwen...

Er zijn plannen over dat ze op
korte termijn vernieuwd gaan worden.

Dat hoop ik in 2035.
En een aantal? Die zijn nog redelijk.

In 2040 staan ze er allemaal.
- Ja, precies.

In de zomer van 2019 komt de temperatuur in Nederland voor het eerst in de geschiedenis boven de 40 graden Celsius. Deze extreme hitte is het gevolg van klimaatverandering. Hoe komt dit en wat kunnen we ertegen doen? 

Scrollverhaal over klimaatverandering en een leefbaar klimaat

Klimaatkansen 

Schoolplaat ecologische voetafdruk

Hoe jij leeft, wat je eet, hoe je jezelf verplaatst, hoe vaak en hoe je op vakantie gaat, heeft allemaal invloed op jouw ecologische voetafdruk. Jouw ecologische voetafdruk is de oppervlakte op aarde die nodig is om jouw leven te kunnen onderhouden.

Klik op de afbeelding om te beginnen.

Ontdek hoe jouw levensstijl invloed heeft op de aarde

Jouw ecologische voetafdruk

Bij het opwekken van zonne-energie komt geen CO2 vrij. Een duurzame bron van energie dus. Hoe werken die zonnepanelen en wat is de toekomst van zonne-energie? Je leest het in de story van NPO Kennis.

Story over duurzame energie op je dak

Hoe werken zonnepanelen?

Klimaatverandering is een groot probleem waar de hele wereld mee te maken heeft. De poolkappen smelten, de temperatuur stijgt en er is steeds vaker extreem weer. In dit scrollverhaal van NPO Kennis lees je alles over de oorzaken en gevolgen van klimaatverandering. 

Scrollverhaal over de opwarming van de aarde

Wat is klimaatverandering?

Wat houdt ons tegen? in de klas

Logo Omroep Human - Bont

LOGO OMROEPEN

HUMAN

In 'Wat houdt ons tegen?' onderzoekt schrijver en journalist Jeroen Smit samen met klimaatjournalisten Daphné Dupont-Nivet en Jan van Poppel hoe we grote problemen op het gebied van klimaat, milieuvervuiling, en voedsel- en warenverspilling het hoofd kunnen bieden.

Wat houdt ons tegen logo

Wat houdt ons tegen?

Schoolgebouwen met schimmel, tocht en slechte ventilatie zijn in Nederland geen uitzondering. Een derde van de schoolgebouwen heeft energielabel G, het slechtste label dat een gebouw kan krijgen. Dat zorgt voor hoge energiekosten en een grote ecologische voetafdruk, maar heeft ook gevolgen voor de gezondheid en leerprestaties van leerlingen en docenten. Wat houdt ons tegen om te investeren in een gezonde en duurzame leeromgeving? Een frisse klas is goed voor het klimaat én voor onze kinderen.

Milieu en klimaat

Arbeid, productie en bedrijf

Klimaatprobleem op school

Bekijk ook

Extra's

Schooltv biedt meer dan video's! Ontdek onze extra inhoud:

Ontvang jij de nieuwsbrief al? Blijf op de hoogte door je aan te melden en ontvang elke maand een nieuwsbrief naar keuze in je inbox!

De minister zet een streep door de NTR en daarmee ook door Schooltv.          
Laat Schooltv niet verdwijnen. 

Koolmeesje op vetbol

Schrijf je in de voor de maandelijkse nieuwsbrief voor het laatste Schooltv PO-nieuws

Nieuwsbrief PO

Blijf op de hoogte van het laatste Schooltv-nieuws voor VO.

Nieuwsbrief VO

Contact

Schooltv Help

Veelgestelde vragen

Schooltv maakt educatieve content voor het onderwijs, bestaande uit video's en interactief materiaal. Altijd bij de les!

Over Schooltv

Over Schooltv.nl

Schooltv.nl is een videodatabase, gevuld met educatieve en informatieve videoclips, filmpjes, fragmenten, liedjes, animaties, lesvideo’s afleveringen, TV-programma’s, televisieseries, videoverzamelingen en afspeellijsten.