Name: Wat houdt ons tegen? in de klas
Uploaded: 2026-02-02T14:11:00+01:00
Duration: 12 min 48 s

Klas 1/2/3

Klas 4/5/6

We hebben geen idee meer
hoe rijk de Noordzee was.

Een paar eeuwen geleden had je een
jaarlijkse walvistrek door de Noordzee.

We kunnen ons
er niks meer bij voorstellen.

Wat is er gebeurd dan de afgelopen
nou ja, wat is het honderd jaar?

De grote gemene deler zijn wij.

Elke zomer zwemmen er in.

We varen erover
en eten op de markt een lekker visje.

De Noordzee omarmt ons land. Maar
hoe goed zorgen wij voor de Noordzee?

Wat zit er eigenlijk
in die eindeloze zee? Nou let's go!

Het was een mooie, Karel!
Ja, die kleuren.

Roodtinten, groen tinten. Enorm.

En heel, heel veel oesters.
En je ziet inderdaad.

Tenminste volgens mij die
die constructies.

Dat ze aan elkaar gaan zitten
vastzitten.
Iets bouwen als het ware.

Het beeld Wat de meeste mensen hebben
van de Noordzee?

Is het beeld
wat je vanaf het strand hebt.

Ja dus zand op het strand
en verder heb je water.

Maar onder dat water zit ontzettend
veel leven en dat is groen.

Dat is plantleven,

maar ook dierlijk leven,
zoals de schelpdieren bijvoorbeeld.

En al het leven
wat daar gebruik van maakt.
 

Want dit is dat zijn planten,
waterplanten.

Die nemen ook CO2 op.
Zeker de zee.

De oceaan is de grootste CO2 buffer
die we hebben op deze planeet.

Ja, en als je een een grotere,
omvangrijkere voedselkringloop

en koolstofcyclus hebt in zee,

word er meer CO2 uit
de lucht opgenomen in die oceanen.

Veel leven in de zee is dus noodzakelijk
om de aarde leefbaar te houden.

Het jammere in die Noordzee hebben
we nog maar één natuurlijk oesterrif.

Terwijl dat soort
riffen verantwoordelijk kunnen zijn
voor heel veel CO2 opslag.

Op deze plek hebben we inmiddels
tien jaar geleden al het enige

tot nu toe bekende natuurlijke
oesterrif in de Noordzee gevonden.

Het enige natuurlijke oesterrif
in de Noordzee.

Dat klinkt ook een beetje dramatisch.
Ja, het enige bekende oesterrif.

Dat is het
op een bepaalde manier ook,

Want dat soort systemen,
dat soort riffen,

die waren massaal aanwezig
in de Noordzee.

En nu is daar minder dan 1% van over.

We weten dat de natuur op het vasteland
een belangrijke rol speelt in de strijd
tegen de opwarming van de aarde,

want planten en bomen slaan
dat broeikasgas CO2 op uit de lucht.

Maar wat minder mensen
zich realiseren is dat onder water,

op de bodem van zeeën en oceanen
ook bossen en wouden groeien.

Velden met
het eenvoudige plantje zeegras

slaan 35 keer sneller CO2 op
dan een tropisch regenwoud.

Ook oester riffen kunnen
een enorme hoeveelheid CO2 opslaan.

Van die oesterrif is nog maar 1% over
van wat er ooit was. Doodzonde.

Als we dat kunnen herstellen,
maken we de Noordzee

een bondgenoot in onze strijd
tegen de opwarming van de aarde.

Wat is er gebeurd dan de afgelopen?
Nou ja, wat is het honderd jaar?

De grote gemene deler zijn wij.
We hebben ze opgegeten

en hebben we ook
een een manier van vissen ontwikkeld

waar je de de bodem
als het ware mee omploegd.

Ja, als je met sleepnetten.

Precies. Precies.
En als je dat blijft doen,

dan kan zo'n zo'n rifsysteem
ook niet terug groeien.

Er groeit niks meer terug omdat de
bodem dus constant wordt omgeploegd.

Omdat wij zin hebben
in een lekker visje. De natuur krijgt
geen tijd om te herstellen.

We kunnen onze zee inzetten
tegen klimaatverandering,

maar dan moet er wel iets voor
gebeuren. Wat we moeten doen?

De zee beschermen. Nu is men 5% van
de Noordzee beschermd tegen bodem.

Beroerde visserij.
Dat nu 5% van onze zee is beschermd.

Dat is voortgekomen
uit het Noordzee Overleg.

De overheid, de energieleveranciers,
scheepvaart, natuurorganisaties

en natuurlijk de vissers
bespreken daarin samen

hoe ze de schaarse ruimte
willen verdelen.

Dat heeft geleid
tot het Noordzeeakkoord,

waar onder andere is afgesproken
dat in 2030 15% afgesloten moet zijn

van die bodem,
bijbehorende activiteiten.

En volgens Europese afspraken zou
in 2030 30% beschermd moeten zijn.

Nu zitten we op vijf.

Het streven Wereldwijd
is 2030 30% van de natuur beschermd.

Ja, maar tegelijkertijd denk ik 15%.
De EU zegt 30%.

Dat is nog steeds te weinig.
Dat is de helft. Ja.

Ja, dus dan is Nederland wel te laat.
We zijn te laat.

De Noordzee die ons stuk van
de Noordzee gaat dat niet leveren.

Zo ziet het er niet uit.

Althans, het Noordzee overleg dus
eigenlijk.

Die tafel waar
al die partijen samenkomen,

die publiceren om de zoveel jaar
een rapport staat van de Noordzee.

En hier staat,
dat vond ik wel opmerkelijk.

Hoeveel diverse
drukfactoren invloed uitoefenen.

Heeft bodemvisserij de meeste impact?

Er staat heel duidelijk
in dit rapport.

Meer dan de helft
van de Noordzee bodem heeft

last van de zogenoemde bodem
behorende visserij.

Daarmee brengt deze manier van vissen
flinke schade aan aan onze natuur.

Maar wat vinden ze daar zelf van?

Kees van Bever is vicevoorzitter
van de Nederlandse Visserijbond Tong.

En ook schol.
Die kruipen in het zand,

dus die zitten eigenlijk
in de bodem, de bodem.

Dus er wordt gevist met netten
over de bodem.

Ja, het gaat echt
over de bodem met een boomkor

met 111 stalen frame
en daarachter hangt een net.

En dat schraapt over de bodem.

En dan komt de vis
doordat hij opgeschrikt wordt
en het komt in het net terecht.

Ja, er is afgesproken
in Noordzeeakkoord

dat 15% van de Noordzee gesloten moet
worden voor bodem behorende visserij.

Maar dat zijn afspraken
die zijn gemaakt.

En we hebben gezegd dat we daar
constructief aan zullen meewerken om te
kijken of we die gebieden kunnen vinden.

Waarom gaat het zo langzaam? Want het
is al vijf jaar geleden afgesproken?

Ja, maar dat zijn procedures in
Brussel en zo'n procedure in Brussel

om bepaalde gebieden aan te wijzen
en ook daadwerkelijk te sluiten.

Dat duurt ongeveer vijf jaar.
Kan er ook niks aan doen.

En de visserij Voor visserij Is
het niet erg dat het zo lang duurt?

Nee. Nee, vinden wij niet erg.
Nee, vanuit natuur oogpunt

is natuurlijk het idee
dat de bodem beschermd moet worden.

De bodem slaat ook veel CO2 op.
We moeten niet met die kabels

en die stalen balken erover heen gaan,
want dan maken we de bodem kapot.

De bodem kapot. Ja.
Erkent u dat dan niet?

Nou nee. Ik denk dat het
dat dat maar in beperkte mate zo is.

Door door die door dat ik de bodem
bewerkt wordt, komt er ook leven in.

Dus als ik het goed begrijp
omdat we met die netten

en die stalen kabels overheen gaan.

Ja, dan.
Wordt echt verbeteren.

We leven wat open en dan
kun je er ook ander leven in krijgen.

Maar volgens de de,
de wetenschappers

en de de Europese Commissie die
zeggen we moeten dit juist niet doen,

is dat toch juist helemaal niet zo?
Nee, maar dat dat.

Dat, dat, dat wetenschappelijk
inzicht, dat verandert voortdurend.

We zijn inmiddels ook al rapporten
die aantonen dat die bodem beroeren

de visserij. Helemaal niet zo slecht
is als dat wordt voorgesteld.

Voor de visserijbond komt het dus wel
goed uit dat het lang duurt

voordat de Noordzee
beter wordt beschermd.

Zij willen liever niet stoppen met
deze manier van vissen en de wetenschap?

Dat zal wel. Maar eten we dan zo
ontzettend veel vis als Nederlanders?

Waarom moet er zo veel gevist worden?

En welke vissen die hier liggen komen
uit de Noordzee?

Ja, makreel zou kunnen.

Makreel wordt ook heel veel buiten
de Noordzee gevangen. Haring kun je.

De meeste haring komt niet
uit de Noordzee.

Nederlanders eten überhaupt niet
zo heel veel vis,

wat dus betekent dat de vis
die we op de Noordzee vangen,

die vooral de kottervissers vangen,
zoals de tong

en de school en de tarbot en griet.

En ook de garnalen. Ja, die,
die is ook echt voor de export.

Kijkt u eens alstublieft.
Eet smakelijk.

Harinkje. Lekker visje. Visserij.
Met de visstanden gaat het prima.

Het is ook in het belang van de visserij
om die Noordzee te beschermen

en niet te vissen
alsof er geen toekomst bestaat.

Maar wat zijn er dan in
dat Noordzeeoverleg moeten gebeuren

om die Noordzee dus wel te herstellen
en te beschermen?

Ja, nou ja, om om iets te beschermen,
dan moet je er van afblijven.

Ja dus dan.
Dat betekent bijvoorbeeld

dat je kritisch moet kijken
naar vormen van visserij,

die dus heel verstorend werken,
waaronder dus de bodem sleepnetvisserij.

Ja, dat dat, dat heeft zo'n impact.

Hoe belangrijk is de visserij eigenlijk
voor de Nederlandse economie?

Dat is een goede vraag, want we zien
natuurlijk een Nederlands vlaggetje en.

En ook als je naar de kraan kijkt
dan. Dan zie je dus ook
Nederlandse vlaggetjes.

Ja, het is toch een beetje het gevoel
van dat het iets oer-Hollands is.

Onze, onze, onze vissers.
Is dat dan niet zo?

Nou, het is.
Het is best een hele kleine sector,

dus wat vooral aandacht krijgt zijn
de vissers die dus vissen op platvissen.

Vooral tong en schol.
Visserij die de bodem echt.

Ja precies. De bodem van de Noordzee
zijn iets van 850 opvarenden.

Maar. Dus ja, vergeleken met de rest
van economie is dat echt marginaal.

Best wel klein.
Ja.

Om de Noordzee te beschermen
moeten we van onze bodem afblijven.

Voor onze economie
zou dat niet zo erg zijn,

want de sleepnetvisserij levert ons
relatief weinig op.

Maar voor de vissers
zou het een flinke klap zijn.

Hoe zorgen we ervoor dat zij nog wel
een boterham kunnen blijven verdienen
zonder dat ze de bodem kapot maken?

Zo, jij doet het zoveel
makkelijker. Hendrik.

En de hoop dat jij geen schipper in
de hoop dat jij eruit valt. Huppakee.

De grootste gamechanger is dit.
Dat is dit vistuig.

Dit is een low speed
low impact visserij. Dus deze.

Dit net is tussen de klassen
ook twaalf meter breed.

Even breed als die grote netten
met die kabels even breed.

Maar hier hangen echter
geen zware kettingen in.

Die slepen niet zo
door die bodem heen. Nee dus.

Daarom zeg ik low impact. Ja dus.

We woelen die bodem. We hebben wel
bodemcontact natuurlijk,

want daar zwemt die vis
die we waar we achteraan zitten.

Ja, maar we graven niet
door die bodem heen.

De doelsoort waar ik nu achteraan
zit, dus dat is geen tong meer.

Dus ik heb op andere soorten gericht,
zoals Noorse kreeftjes of langoustines,

ook wel genoemd. We hebben inmiddels.
Sinds vijf jaar vis ik op inktvis

en inktvis seizoen
en dan nog tarbot en schol.

Is dit dan volgens jou de oplossing?

En zou elke visser
met deze netten moeten gaan vissen?

Nou, ik denk dat diversiteit goed is.

Ik denk dat we nu 20
tot 25 langoustines vissers hebben.

Als we de andere 75 ook zeggen
wie die nu op tong vissen,

jullie moeten ook eens gaan vissen,
dan is dat probleem precies.

Dan is het ook weer te veel.
Maar waar ik zo van kan balen.

Ik heb vijf jaar geleden mijn kapot
geïnvesteerd in een elektrische boot.

Hartstikke duur, nieuwe netten.
Het liep allemaal niet tegen.

Het loont ook niet. Mensen willen
niet betalen voor duurzaamheid.

En als ik dan met m'n visjes
naar restaurants in Amsterdam rijd

en ik zie een cruiseschip liggen en
dan denk ik nu zijn we zo hard bezig,

die visserij.
We hebben het over 75 scheepjes.

Ik denk dat
de focus op de verkeerde ligt,

maar dat is de makkelijke knop
waar we aan kunnen draaien.

En ik denk als je ziet wat
wij op zee tegenkomen aan scheepvaart

van al onze Amazon rotzooi
die we hier naartoe halen,

ja, daar word ik echt boos.
Maar het is wel een knop.

Waar je zelf ook aan draait
als visser, toch?

Ik bedoel, het is een makkelijke knop
om tegen alle vissers te zeggen jongens,

jullie moeten deze netten gebruiken en
stoppen met die bodemvisserij, zeg je.

Maar tegelijkertijd werk je wel aan
verduurzaming van diezelfde sector.

Nou, ik doe wat ik kan.

We moeten dus duurzamer gaan vissen
om die zee te beschermen.

Maar het is druk op de zee en niemand
heeft zin om in te schikken.

In het Noordzeeoverleg zitten
alle relevante partijen aan tafel,

maar daar schiet het niet op.

In 2030 zou 30% van
die Noordzee beschermd moeten zijn.

En daar zijn we nog lang niet.

Ze willen.
Dekker is voorzitter van het overleg.

Hoe ziet zij de toekomst
en hoe gaat zij alle neuzen

aan die tafel
dezelfde kant op krijgen?

Als je kijkt naar de wat
de grootste druk druk factoren wordt

dat dan genoemd?
Dat is de bodem.

Beroerde visserij.
Dat dat is zeg maar het grote issue.

Ja, daar is de wetenschap
eenduidig over.

Ja toch?
Jazeker.

Zo staat het ook in het in het in het
in de staat van de Noordzee.

Ja, ja.
Waar moet dat naar toe?

Moeten we er helemaal van af?
Uiteindelijk denk ik wel.

Maar dan moeten
we een alternatief zien te vinden.

Wat zijn nou de verschillende stappen
om tot dat eindbeeld te komen?

En daar heb je kijk
naar ontwikkelingen in de techniek.

Daar heb je gewoon tien
tot 15 jaar voor nodig.

Dat vergt heel veel geduld van de mensen
die het eigenlijk anders willen.

Als ik goed naar je luister,
zeg je daar moeten we van af.

Zoiets kost tien, vijftien jaar.
Vat ik het voor je samen?

In 2035 is driekwart gestopt
en in 2040 helemaal.

Nee, nee, nee, het is niet gestopt.
Die bodem roeren de vissers.

Zo bedoel je?
Nee, ik dacht even de visserij zelf.

Nee, nee, De bodem in de visserij
die zo schadelijk is voor de.

Voor de. Kijk naar het aantal otters.

Ik bedoel, er zijn 2/3 is al weg.

Ja, dat heeft ook minder impact.

En daar hoort ook bij
een meer duurzame methode van vissen.

In de zomer van 2019 komt de temperatuur in Nederland voor het eerst in de geschiedenis boven de 40 graden Celsius. Deze extreme hitte is het gevolg van klimaatverandering. Hoe komt dit en wat kunnen we ertegen doen? 

Scrollverhaal over klimaatverandering en een leefbaar klimaat

Klimaatkansen 

Schoolplaat ecologische voetafdruk

Hoe jij leeft, wat je eet, hoe je jezelf verplaatst, hoe vaak en hoe je op vakantie gaat, heeft allemaal invloed op jouw ecologische voetafdruk. Jouw ecologische voetafdruk is de oppervlakte op aarde die nodig is om jouw leven te kunnen onderhouden.

Klik op de afbeelding om te beginnen.

Ontdek hoe jouw levensstijl invloed heeft op de aarde

Jouw ecologische voetafdruk

De Noordzee wordt drukker, met vrachtschepen en windmolens bijvoorbeeld. En dat betekent meer herrie onder water, soms met dodelijke gevolgen voor zeedieren. In deze interactieve special van de NOS ontdek je waarom geluid van levensbelang is voor dieren.

Scrollverhaal over onderwaterherrie in de Noordzee

Herrie achter de horizon

Door de eeuwen heen hebben we in Nederland manieren gevonden om om te gaan met de dreiging van het water. We zijn kampioen in het bouwen van dijken, dammen en het maken van polders. In deze tijdlijn ga je terug in de tijd om te ontdekken hoe het landschap van Nederland gevormd is. 

Tijdlijn over hoe het Nederland zoals we kennen is ontstaan

De inrichting van Nederland

Wat houdt ons tegen? in de klas

Logo Omroep Human - Bont

LOGO OMROEPEN

HUMAN

In 'Wat houdt ons tegen?' onderzoekt schrijver en journalist Jeroen Smit samen met klimaatjournalisten Daphné Dupont-Nivet en Jan van Poppel hoe we grote problemen op het gebied van klimaat, milieuvervuiling, en voedsel- en warenverspilling het hoofd kunnen bieden.

Wat houdt ons tegen logo

Wat houdt ons tegen?

Diep onder de golven schuilt een onzichtbare bondgenoot in de strijd tegen klimaatverandering: de bodem van de Noordzee. Het zeeleven daar slaat CO2 op, maar scheepvaart, olie- en gaswinning, windparken en bodemvisserij verstoren die natuurlijke balans. Als we dertig procent van de zee met rust laten, kan het bodemleven herstellen en meer CO2 vastleggen. Wat houdt ons tegen om de Noordzee echt in te zetten als bondgenoot tegen klimaatverandering?

Milieu en klimaat

Natuurlijke omgeving

De Noordzee voor CO2-opslag

Bekijk ook

Extra's

Schooltv biedt meer dan video's! Ontdek onze extra inhoud:

Ontvang jij de nieuwsbrief al? Blijf op de hoogte door je aan te melden en ontvang elke maand een nieuwsbrief naar keuze in je inbox!

De minister zet een streep door de NTR en daarmee ook door Schooltv.          
Laat Schooltv niet verdwijnen. 

Koolmeesje op vetbol

Schrijf je in de voor de maandelijkse nieuwsbrief voor het laatste Schooltv PO-nieuws

Nieuwsbrief PO

Blijf op de hoogte van het laatste Schooltv-nieuws voor VO.

Nieuwsbrief VO

Contact

Schooltv Help

Veelgestelde vragen

Schooltv maakt educatieve content voor het onderwijs, bestaande uit video's en interactief materiaal. Altijd bij de les!

Over Schooltv

Over Schooltv.nl

Schooltv.nl is een videodatabase, gevuld met educatieve en informatieve videoclips, filmpjes, fragmenten, liedjes, animaties, lesvideo’s afleveringen, TV-programma’s, televisieseries, videoverzamelingen en afspeellijsten.