Name: Wat houdt ons tegen? in de klas
Uploaded: 2026-01-30T14:11:00+01:00
Duration: 10 min 16 s

Klas 1/2/3

Klas 4/5/6

Hoe zou jij je voelen
als een Chinese ondernemer

naar de Veluwe komt,
daar een hek omheen zet en zegt

Nu gaan we dit beschermen om onze
uitstoot in China te compenseren?

Dat voelt niet goed,

maar we doen het nu continu
in andere plekken in de wereld.

Online shoppen, een reisje boeken,

het heeft allemaal
flinke impact op het klimaat.

Maar gelukkig kan je dat compenseren.

Je betaalt wat extra
en er wordt een boom geplant.

En het probleem is opgelost.
Maar is het wel zo simpel?

Hebben jullie
weleens je CO2 gecompenseerd?

Dus als je bijvoorbeeld een ticket
boekt, dat je dan klikt op €50 meer?

Ja, ik doe dat meestal wel.
- Ja? - Ik krijg een goed gevoel van ja.

Ja, tenminste,
bij mij doet het ook iets,

van dan kan ik het gewoon blijven doen.
Dan kan ik dat product blijven kopen.

Dan kan ik die reis blijven maken,
want het wordt gecompenseerd.

Tenminste,
zo voelt het mentaal een beetje.

Je hebt ook allemaal van
die browsers. Dan ga je iets zoeken

en dan per keer dat je zoekt.
Dan ga je dus bomen planten.

Bedreigde dieren kunt beschermen
en gemeenschappen over de hele wereld

kunt helpen door gewoon op internet
te surfen. Dat is toch mooi, Jeroen?

Hier dus ook, want jij vroeg waar?
Waar kan je dit allemaal doen?

Er klopt iets niet.

En ik zie de onderzoeksjournalist
in jou wakker worden.

Maar dat klopt natuurlijk niet,

Het zijn echt ontelbaar veel
van deze projecten.

Bolivia, Borneo en Lutjebroek.

Het zijn allemaal boomprojecten toch?

Ja, dat is nog een stapje verder.
Er staat hier:

- Alsof je miles spaart voor herbebossing.

Ja dus als jij dan iets koopt
in een webshop,

dan wordt er een boom geplant
zonder dat winkelen duurder wordt.

Mediamarkt, Hema, Douglas,
gigantische ketens.

En met elkaar hebben ze
al 7000 bomen geplant,

terwijl er ieder jaar
maar 15 miljard worden gekapt.

Dit is totale flauwekul.
Hou op met die onzin.

Dit is echt wat je suggereert:
namelijk dat het grote klimaatvraagstuk

gratis kan worden opgelost door bij
deze winkels te gaan shoppen. Kom op!

Er wordt door bedrijven ingespeeld
op de behoefte om bij onze aankoop

of uitstoot CO2 te compenseren.

Dit concept ontstond ruim
dertig jaar geleden in Leeuwarden,

waar het allereerste CO2 compensatie
bos van Nederland staat.

Dertig jaar geleden was dit
allemaal weiland. - Ja, dan hadden..

we hier midden in het weiland
gestaan. - Onvoorstelbaar toch?

Ja, jij was hier nauw bij betrokken,
bij die ontwikkeling van dit klimaatbos.

Broeikasbos, Compensatiebos.
Ja, al die mooie termen.

Wanneer is het dan?
Nou ja, ik wil zeggen misgegaan,

maar uiteindelijk is het groter geworden
dan alleen dit bos in Leeuwarden.

Ja, je wordt een voorbeeld
bij klimaatconferenties.

En dan zijn er ook andere bedrijven
die denken oh, dat kan ik ook.

Maar er zijn ook bedrijven
die zeggen van ja goed, ik moet

toch een bosje aanplanten, kan ik
daar ook even CO2 voor afrekenen?

Eigenlijk twee functies.
- Dan krijg je dus twee functies.

He, ik kan opeens geld verdienen
aan die CO2 vastlegging.

Ja, en dat is voor mijn gevoel
waar het mis is gegaan.

Dat op een gegeven moment
het geld verdienen belangrijker werd
dan het doel. Die CO2 vastleggen.

Ja, er zijn dus
mensen proberen zo goedkoop mogelijk

die credits op te kopen,
een soort aandelenhandel.

CO2 uitstoot kan je met
zogeheten carbon credits compenseren.

Een carbon credit
is een bewijs dat stelt

dat ergens op de wereld één ton CO2
uit de lucht wordt gehaald,

bijvoorbeeld door de aanplant
van een bos dat CO2 opneemt.

Bedrijven zijn bereid fors geld
te betalen voor die carbon credits,

want hiermee
kunnen zij hun CO2 uitstoot afkopen.

Deze carbon creditmarkt was in
2021 goed voor zo'n €700 miljoen en

zal in de toekomst
enorm gaan groeien.

Maar compenseren bomen
wel zo veel CO2 als wordt beweerd?

Wow, wat een uitzicht!

Geweldig!
- Ja, prachtig groot bos.

Ja, dit is inderdaad
niet alleen het Loobos natuurlijk,

maar we kunnen
ook een stukje van de Veluwe zien.

Ja, ja, we staan nu soort
van in de meetapparatuur.

Wat zie ik hier?
- Dit is het apparaat.

Het apparaat dat voor ons de CO2-
uitstoot en -opname van dit bos meet.

Dus dit bos neemt CO2 op.
- Ja, inderdaad.

Dit bos neemt ongeveer zo veel op als
2600 huishoudens bij elkaar uitstoten.

2600 huishoudens.
Even snel rekenen.

Dat zijn twintig, 25.000 keer op en neer
vliegen voor een persoon naar New York.

Ja, inderdaad.
- Want als je een vlucht boekt,

dan kan je dat dan compenseren?
- Precies ja, dan kun je.

Daar kun je aanklikken Ja,
ik wil mijn vlucht laten compenseren.

Ja, en dan is je geweten gesust.
- Dat zou het moeten zijn.

Maar het is heel moeilijk
om een rekenmodel te hangen

aan hoeveel CO2 een boom
gaat opnemen, omdat het gewoon heel
veel verschillende factoren afhangt.

Waar moet ik aan denken?
- We zien dat Europese bossen 30%

minder CO2 hebben opgenomen afgelopen
decennium dan het decennium daarvoor.

Hoezo?
- Ja, in principe door klimaatverandering.

We zien het wordt droger,
het wordt warmer.

Bomen kunnen minder goed bij het water
dat ze nodig hebben om te groeien.

Maar we zien ook dat bijvoorbeeld
de bodem hier wordt heel zuur.

Die is nu zo zuur als cola
en we weten dat.

Dat gaat nu nog goed, maar dat zal
in de toekomst niet meer goed gaan.

En wat betekent
dat dan voor die CO2 opname?

Ja, dat betekent
dat dit bos doodgaat waarschijnlijk.

En dat dus de CO2 opname ook stopt.

Carbon credit systeem werkt dus
duidelijk niet zoals het moet,

want bomen nemen gewoon minder CO2 op
dan wordt beloofd.

Toch wil eurocommissaris
van Klimaat Wopke Hoekstra

juist nog meer gebruik gaan maken
van dit systeem.

Wopke Hoekstra wil dat de EU-landen
dus nóg meer carbon credits

van buiten de Europese Unie mogen
gebruiken om de klimaatdoelen te halen.

Wat vindt medearchitect van de Green
Deal Diederik Samsom hiervan?

In 2050 móet Europa CO2,
klimaatneutraal zijn.

Welke rol spelen bomen
in dit verhaal?

Nou, het zijn de meest stevige CO2
opslag items die we hebben in de natuur.

Als je het heel macro bekijkt we zouden
de natuur op aarde moeten verdubbelen.

Verdubbelen dus alles
wat er nu staat maal twee.

Dat is inclusief de Amazone
en alles wat erbij hoort.

En dan heb je
het klimaat op aarde gestabiliseerd.

Ben je enthousiast
over dat systeem van carbon credits?

Nou kijk, het was natuurlijk
altijd super fraudegevoelig.

Dus als je
een bos plant is het geweldig,

maar als je daar geld mee wil
gaan verdienen...
- Super fraudegevoelig.

Ja, want als je geld wil
gaan verdienen met een bos,

het tellen van de hoeveelheid CO2 die
je opslaat, dat is nogal een gedoe.

En dan heb ik
het nog niet over een bos in Oeganda.

Want stond dat er niet al?
- Precies?

Tel je niet dubbel?
- Ja en dan ga je...

over tien jaar kijken. En
dan staat het er al lang niet meer.

Want het is gebruikt voor andere dingen.
- Plant is gebruikt.

Bovendien hebben
we steeds meer bosbranden.

Ja, dus. Het verifiëren van van dit hele
systeem is natuurlijk hondsmoeilijk.

Ja, super fraudegevoelig.

Wat is er allemaal mis met die carbon
credit markt?

Onderzoeksjournalisten
van Follow the Money deden onderzoek.

Wat hebben jullie gevonden
in het onderzoek?

Dat er bijvoorbeeld in de Zuidas,
maar ook op Wall Street

opeens bomen verhandeld werden
in plaats van olie of goud?

Kan je je schetsen
hoe die markt eruit ziet dan?

Ja, je hebt bijvoorbeeld
de projectontwikkelaars.

Dat zijn de mensen die echt de bomen
gaan planten of die daarvoor zorgen.

En die krijgen carbon credits
voor hun projecten.

Die carbon credits,
die worden vaak weer opgekocht

door bijvoorbeeld handelaren op de
Zuidas. En die gaan ze weer verkopen.

Soms aan andere handelaren,
soms aan bedrijven als Shell,

die dan graag willen vergroenen
op papier.

En zo ontstaat er een hele keten

waarin die bomen van de ene
naar de andere verhandeld worden.

Meer dan 84% van de credits
die tot nu toe zijn verkocht,

dat zijn er meer dan vijf  miljard,
heeft niet de klimaatimpact bereikt

die het zou moeten.
- Terwijl dat allemaal mensen

en grote bedrijven
daar hun uitstoot mee afkopen?

Ja, en als een overheid zegt van wij
hebben onze klimaatdoelen gehaald

met die credits en
dat is de Europese Unie nu van plan,

maar die projecten kloppen niet.
Dan is het dus een valse belofte.

Er zijn dus allerlei problemen,
maar en geen wetgeving.

Maar er zijn toch keurmerken?

We hebben eigenlijk ook gekeken naar
die grootste controleurs eigenlijk.

Of keurmerken noemen wij ze op de
markt. Dat zijn Verra en Gold Standard.

Die beheersen echt
het grootste gedeelte van de markt.

En zij hebben ook een belang bij
om niet al te conservatief...

credits goed te keuren, want dan
krijgen zij weer meer financiering.

Dus eigenlijk jullie zeggen
er zijn allerlei systeemfouten.

Dat is dat dan het het grootste
probleem dat er eigenlijk
geen toezicht is op deze hele markt?

Ik denk dat het grootste probleem
eigenlijk is dat we iets dat zeker is,

proberen te compenseren
met iets dat onzeker is,

en dat we daarmee ook
onze verantwoordelijkheid verschuiven
van onszelf naar iemand anders.

En vaak gebieden
in het mondiale zuiden.

Regio's die zelf helemaal
niet verantwoordelijk zijn voor het
grootste gedeelte van de uitstoot,

omdat daar meer land is
en het daar goedkoper is.

Dus mensen die bijvoorbeeld
echt van hun land zijn gezet,

of die hun levenswijze
moeten aanpassen

omdat daar een carbon project kwam
van westerse ondernemers.

En dan heb je ook nog iets wat
dus neokoloniaal....

kan zijn omdat jij, ja.
Hoe zou jij je voelen

als een Chinese ondernemer naar de
Veluwe komt, daar een hek omheen zet

en zegt: Nu gaan we het beschermen om
onze uitstoot in China te compenseren.

Dat voelt niet goed, maar we doen het
nu continu in

op andere plekken in de wereld.
- Carbon credits doen niet wat ze beloven.

En je kunt je überhaupt afvragen
of dit wel een eerlijk systeem is,

want andere landen dragen nu
de lasten van onze uitstoot.

Toch blijven we er vol op inzetten.
Eurocommissaris Hoekstra die zegt van we

moeten de mogelijkheden
voor het bedrijfsleven om hun CO2

uitstoot te kunnen compenseren
misschien wel wat verruimen.

Dat klinkt heel mooi
en dat klinkt ook heel logisch.

Maar zo logisch is dat niet omdat
die bossen die nemen alleen maar
tijdelijk CO2 op.

En we weten gewoon niet zo goed hoe lang
dat is. Dat kan over tien jaar zijn.

Het kan over vijftig jaar,
dan kan over honderd jaar zijn

dat CO2 terug komt de atmosfeer in en
we weten niet goed waar we dan staan.

Dus misschien hebben mijn kinderen
opeens wel het probleem van
dat die extra CO2 de lucht in komt.

Dus wat is dan de oplossing?
- Minder CO2 uitstoten.

En met die carbon credits
en dat hele spel?

Ja, houden we onszelf dan een beetje
voor de gek?

Ja, dat denk ik wel.

Schoolplaat ecologische voetafdruk

Hoe jij leeft, wat je eet, hoe je jezelf verplaatst, hoe vaak en hoe je op vakantie gaat, heeft allemaal invloed op jouw ecologische voetafdruk. Jouw ecologische voetafdruk is de oppervlakte op aarde die nodig is om jouw leven te kunnen onderhouden.

Klik op de afbeelding om te beginnen.

Ontdek hoe jouw levensstijl invloed heeft op de aarde

Jouw ecologische voetafdruk

In de zomer van 2019 komt de temperatuur in Nederland voor het eerst in de geschiedenis boven de 40 graden Celsius. Deze extreme hitte is het gevolg van klimaatverandering. Hoe komt dit en wat kunnen we ertegen doen? 

Scrollverhaal over klimaatverandering en een leefbaar klimaat

Klimaatkansen 

Een Nederlander eet gemiddeld 85 kilo vlees per jaar. En al weten we inmiddels dat veel vlees niet goed is voor het milieu, we kunnen er maar moeilijk afstand van doen. Is dat overal zo? Metropolis ging op zoek naar de rauwe werkelijkheid in de rest van de wereld.

Scrollverhaal over het eten van vlees

Woensdag gehaktdag

Klimaatverandering is een groot probleem waar de hele wereld mee te maken heeft. De poolkappen smelten, de temperatuur stijgt en er is steeds vaker extreem weer. In dit scrollverhaal van NPO Kennis lees je alles over de oorzaken en gevolgen van klimaatverandering. 

Scrollverhaal over de opwarming van de aarde

Wat is klimaatverandering?

Bos bij een stad

Logo Omroep Human - Bont

LOGO OMROEPEN

HUMAN

In 'Wat houdt ons tegen?' onderzoekt schrijver en journalist Jeroen Smit samen met klimaatjournalisten Daphné Dupont-Nivet en Jan van Poppel hoe we grote problemen op het gebied van klimaat, milieuvervuiling, en voedsel- en warenverspilling het hoofd kunnen bieden.

Wat houdt ons tegen? in de klas

Wat houdt ons tegen logo

Wat houdt ons tegen?

Bomen planten om CO2 te compenseren is populair. Of het nu gaat om een vliegreis, kleding of koffie: we proberen onze uitstoot goed te maken. Maar helpt dat wel echt als bedrijven niet verplicht worden hun emissies te verlagen? En kunnen bomen met de huidige klimaatverandering nog genoeg CO2 opnemen? Terwijl we graag geloven dat compensatie de oplossing is, rijst de vraag of we niet te veel vertrouwen op bomen in plaats van onze uitstoot structureel te verminderen.

Milieu en klimaat

Consument en markt

CO2-compensatie

Bekijk ook

Extra's

Schooltv biedt meer dan video's! Ontdek onze extra inhoud:

Ontvang jij de nieuwsbrief al? Blijf op de hoogte door je aan te melden en ontvang elke maand een nieuwsbrief naar keuze in je inbox!

De minister zet een streep door de NTR en daarmee ook door Schooltv.          
Laat Schooltv niet verdwijnen. 

Koolmeesje op vetbol

Schrijf je in de voor de maandelijkse nieuwsbrief voor het laatste Schooltv PO-nieuws

Nieuwsbrief PO

Blijf op de hoogte van het laatste Schooltv-nieuws voor VO.

Nieuwsbrief VO

Contact

Schooltv Help

Veelgestelde vragen

Schooltv maakt educatieve content voor het onderwijs, bestaande uit video's en interactief materiaal. Altijd bij de les!

Over Schooltv

Over Schooltv.nl

Schooltv.nl is een videodatabase, gevuld met educatieve en informatieve videoclips, filmpjes, fragmenten, liedjes, animaties, lesvideo’s afleveringen, TV-programma’s, televisieseries, videoverzamelingen en afspeellijsten.