https://schooltv.nl/video-item/kasper-de-timmerman-prentenboek-uit-koekeloere 2024-02-07T17:14:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17138.w613.r16-9.5478794.webp Kasper de timmerman | Prentenboek uit Koekeloere Kasper heeft zin om vandaag lekker te gaan timmeren. Dit is de werkplaats van Kasper. De werkbank is erg oud en is door de opa van Kasper gemaakt. Kasper moet altijd naar alles zoeken, want het is een grote rommel in die werkplaats! En ook nu is Kasper weer iets kwijt. Hij zoekt en hij zoekt, helemaal onderin de kist. Maar gelukkig! Hier is de tekening die hij zocht. Nu kan hij beginnen. Eerst gaat Kasper heel goed kijken wat er op de tekening staat zodat hij geen fouten kan maken. Want op de tekening staat precies hoe hij het moet doen. Dan pakt hij de winkelhaak en een duimstok. Kasper meet met de duimstok en zet met het potlood streepjes waar hij moet zagen en boren. En met de winkelhaak trekt hij mooie rechte lijnen. Dan pakt Kasper de zaag en hij zaagt het hout zoals hij het met het potlood heeft aangegeven. Heel precies langs het lijntje. Hij zaagt en hij zaagt, en hij zaagt. Hij wordt er moe van. Daarna pakt Kasper de figuurzaag. Die zaag gebruikt hij voor de ronde vormen. Kasper moet ook grote gaten boren. Dus pakt hij de grote handboor. Om erbij te kunnen, gaat hij op zijn krukje staan. Dan kan hij ook meer kracht zetten. Hij boort en boort, en boort. Tot het gat groot genoeg is. Kasper timmert nu met een hamer. “Oei, die spijker gaat krom!” Kasper pakt de nijptang, hij trekt de kromme spijker eruit en slaat er een nieuwe spijker in. Het kistje is nu bijna klaar. Kasper heeft alleen nog een houten hamer en wat lijm nodig. Met de hamer tikt hij de ronde stok in de ronde gaten die hij heeft geboord. Nu is Kasper klaar. Hij heeft een mooie nieuwe gereedschapskist voor al zijn gereedschap. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427538 180 2026-05-02T22:00:00+00:00 43118 2009-01-27T22:00:00+00:00 yes no hamer timmeren prentenboek voorlezen https://schooltv.nl/video-item/benno-is-nooit-bang-prentenboek-uit-koekeloere 2024-02-07T17:14:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17142.w613.r16-9.29791b9.webp Benno is nooit bang | Prentenboek uit Koekeloere Ik ben Benno. Benno beresterk, Benno ben nooit bang. Ik ben de enige die op mijn buik van de glijbaan durft. Max is een schrikluis. Hij durft niet eens op de schommel te gaan staan. Heh, ik lach me krom om Max! Op televisie kijk ik graag naar griezelfilms. Max, die schrikluis, doet zijn handen voor zijn ogen. Ik ben nooit bang. Alleen misschien een beetje ’s nachts, als er monsters onder mijn bed zitten of spoken achter de gordijnen. Gisteren wilde ik Max leren hoe je in de bomen klimt. Maar die schrikluis durfde weer niet. Dus werd het een saai spelletje voetbal. En toen opeens zat er een spin op mijn hand. Een spin, een gigantische spin! Ik durfde me niet meer te bewegen. Ik heb eerst keihard gegild en toen begon ik te huilen. Max heeft me gered. Hij heeft de spin zomaar van mijn hand gepakt en weggezet in de tuin. Max is bang voor een heleboel dingen, maar niet voor spinnen! Vannacht was ik bang. Voor monsters onder mijn bed, voor de spoken achter de gordijnen. Maar het bangst was ik voor Max dat hij op school alles zou gaan vertellen. Ik hoorde iedereen al: “Benno is een bangerik!”, “Benno is een bangerik!”. Toen heb ik papa geroepen. Ik heb hem alles verteld. “Iedereen is wel ergens bang voor, Max en jij, en ik, iedereen.” “Jij, waar zijn papa’s dan bang voor?” “Ik was vroeger ook bang voor monsters onder mijn bed.” “Wat heb je toen gedaan?” “Ik haalde mijn papa erbij.” Papa en ik, wij hebben alles samen doorzocht en niets gevonden. Max heeft niks verklapt van die spin. Vanaf toen heb ik niet meer om hem gelachen. Max is veel veranderd sindsdien. Laatst gleed hij op zijn buik van de glijbaan! Ik ben Benno, Benno beresterk, Benno ben nooit bang. Op de kermis durf ik alles! Ik durf zelfs te zeggen wat ik niet durf. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427540 145 23112 2009-01-27T22:00:00+00:00 yes no bang spelen durven voorlezen https://schooltv.nl/video-item/mijn-rijmmasjien-liedje-uit-koekeloere 2024-02-08T13:22:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17144.w613.r16-9.3acd8ce.webp Mijn Rijmmasjien | Liedje uit Koekeloere Mijn rijmmasjien, mijn rijmmasjien, Kan dichten en kan rijmen. Mijn rijmmasjien, mijn rijmmasjien, Ik heb ‘m altijd bij me. Je hebt nog nooit zoiets gehoord, Mijn rijmmasjien kent ieder woord. Mijn rijmmasjien, mijn rijmmasjien, Ik heb ‘m altijd bij me. Vraag je aan mijn rijmmasjien, “Wat rijmt er nu op doos?”. Dan druk ik gauw op deze knop, En dan roept hij… “boos”. Mijn rijmmasjien, mijn rijmmasjien, Kan dichten en kan rijmen. Mijn rijmmasjien, mijn rijmmasjien, Ik heb ‘m altijd bij me. Vraag je aan mijn rijmmasjien, “Wat rijmt er nu op snoep?”. Dan druk ik gauw op deze knop, En dan roept hij… “poep!”. Mijn rijmmasjien, mijn rijmmasjien, Kan dichten en kan rijmen. Mijn rijmmasjien, mijn rijmmasjien, Ik heb ‘m altijd bij me. Vraag je aan mijn rijmmasjien, “Wat rijmt er nu op fiets?”. Dan druk ik gauw op deze knop, En dan roept hij… “niets”. Mijn rijmmasjien, mijn rijmmasjien, Kan dichten en kan rijmen. Mijn rijmmasjien, mijn rijmmasjien, Ik heb ‘m altijd bij me. Je hebt nog nooit zoiets gehoord, Mijn rijmmasjien kent ieder woord. Mijn rijmmasjien, mijn rijmmasjien, Ik heb ‘m altijd bij me. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427541 127 2032-12-31T22:00:00+00:00 23626 2009-01-27T22:00:00+00:00 yes no rijm liedje maken https://schooltv.nl/video-item/klimmen-liedje-uit-koekeloere 2024-02-08T13:22:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17148.w613.r16-9.6f2631f.webp Klimmen | Liedje uit Koekeloere Klimmen, klimmen, klimmen. Klimmen, klimmen, klimmen. Stap voor stap. Op mijn trap. Klimmen, klimmen, klimmen. Klimmen, klimmen, klimmen. Stap voor stap. Op mijn trap. Woef, woef, woef, woef, woef. Mauw, mauw, mauw, mauw, mauw. Als ik van de trap wil, roetsj ik, klim ik vliegensvlug. Tree voor tree naar boven, en dan weer terug. Woef, woef, woef, woef, woef. Mauw, mauw, mauw, mauw, mauw, mauw. Als ik in een boom wil klimmen, klim ik vliegensvlug. Tak voor tak naar boven, en dan weer terug. Klimmen, klimmen, klimmen. Klimmen, klimmen, klimmen. Stap voor stap. Op mijn trap. Klimmen, klimmen, klimmen. Klimmen, klimmen, klimmen. Stap voor stap. Op mijn trap. Woef, woef, woef, woef, woef, woef. Mauw, mauw, mauw, mauw, mauw, mauw. Als ik naar de maan wil klimmen, klim ik vliegensvlug. Ster voor ster naar boven, en dan weer terug. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427543 98 2032-12-31T22:00:00+00:00 9216 2009-01-27T22:00:00+00:00 yes no klimmen hoog https://schooltv.nl/video-item/ik-durf-alles-liedje-uit-koekeloere 2024-02-08T13:21:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17150.w613.r16-9.866ec6a.webp Ik durf alles | Liedje uit Koekeloere Zie je wel hoe dapper, Hoe dapper, Hoe dapper. Zie je wel hoe dapper, Hoe dapper ik ben. Nou en, nou en, nou en? Nou en, ik ben nog knapper. Ja, ik ben een echte kei. Want ik ben nog dapperder dan jij! Ik durf alles. Ik ben dapper. Nee, ik ben voor niemand bang. Fietsen met mijn handen los. Me verstoppen in het bos. Kan ik allemaal allang. Zie je wel hoe dapper, Hoe dapper, Hoe dapper. Zie je wel hoe dapper, Hoe dapper ik ben. Nou en, nou en, nou en? Nou en, ik ben nog knapper. Ja, ik ben een echte kei. Want ik ben nog dapperder dan jij! Ik durf alles. Ik ben dapper. Nee, ik ben voor niemand bang. Springen in een diepe plas. Op mijn kop staan in het gras. Kan ik allemaal allang. Zie je wel hoe dapper, Hoe dapper, Hoe dapper. Zie je wel hoe dapper, Hoe dapper ik ben. Nou en, nou en, nou en? Nou eh, ik ben nog knapper. Ja, ik ben een echte kei. Want ik ben nog dapperder dan jij! Peh! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427544 107 2032-12-31T22:00:00+00:00 13200 2009-01-14T22:00:00+00:00 yes no durven https://schooltv.nl/video-item/hoempapa-liedje-uit-koekeloere 2024-02-01T13:20:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17152.w613.r16-9.90e7fa6.webp Hoempapa | Liedje uit Koekeloere Hoempa, hoempa, hoempapa. Wij zijn de fanfare. Hoempa, hoempa, hoempapa. We spelen op de straat. Hoempa, hoempa, hoempapa. Met stokken en met snaren. Hoempa, hoempa, hoempapa. We lopen in de maat. Waar wij spelen is het feest. Het is nog nooit zo leuk geweest. Hoempa, hoempapa. Rettettet, tettettet tèè. Boem! Rom, bom, rombombom. Ik sla op de grote trom. Rettet, tettettet, Ik blaas op de trompet. Hoempa, hoempa, hoempapa. Wij zijn de fanfare. Hoempa, hoempa, hoempapa. We spelen op de straat. Hoempa, hoempa, hoempapa. Met stokken en met snaren. Hoempa, hoempa, hoempapa. Wij lopen in de maat. Waar wij spelen is het feest. Het is nog nooit zo leuk geweest. Hoempa, hoempapa. Rettetet, tettettet tèè. Boem! Rom, bom, rombombom. Hoor je wel hoe hard ik trom. Rettettet, rettettet. We maken heel veel pret. Hoempa, hoempa, hoempapa. Wij zijn de fanfare. Hoempa, hoempa, hoempapa. We spelen op de straat. Waar wij spelen is het feest. Het is nog nooit zo leuk geweest. Hoempa, hoempapa. Rettettet, tettettet tèè. Boem! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427545 129 2032-12-31T22:00:00+00:00 21612 2009-02-03T22:00:00+00:00 yes no muziek muziekinstrument https://schooltv.nl/video-item/zwemmen-met-flip-de-beer 2024-02-08T13:21:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17154.w613.r16-9.1e2716a.webp Zwemmen | Met Flip de Beer Waar gaan we naartoe? Naar het zwembad! Naar het zwembad. Ja, vandaag ga ik zwemmen met Timo en Leonie. En eerst gaan we ons omkleden. Het leukste vind ik dat het water in springen en van de duikplank. Hhh, van de duikplank? Dat vindt iedereen het leukste. Durf je dat?! En als je vooruit gaat, doe je zo 1, 2 en dit 1, 2 en dan opzij. Oh, met je armen ja. Ik durf van de groene duikplank en de witte duikplank. Tjonge. Het moeilijkste vind ik naar de overkant zo om. Ja, ja. Dat is het moeilijkste. Ja, dat snap ik. Ik ben nergens bang voor. Echt niet? Maar ik ook niet hoor! We gaan, Flip, eerst het water in en daarna nemen we Flip mee van de duikplank. Ohoooh! Of door de draaikolk. De draaikolk? Nou, gelukkig heb ik mijn vlindertjes om! Maar eerst gaan we douchen. Want dan kunnen we schoon het zwembad in. Whoea, ik ben lekker nat zeg! Gaan jullie mee zwemmen? Ja!!! Ja. 1, 2… 1, 2… hoep! Duiken! Ga je duiken van de plank? Oh, ik zit erin! Dan gaan we die pakken, daar is de trap. Zo, lekker watertje! Ze mogen nu van de duikplank af, dat durft hij al! Nou, dat wil ik zien! Ene, tweeë… Wow! Die is stoer! Mam, ik heb gedoken van de duikplank! Durfde je dat zomaar? Ja! Hij durfde het! En ik zag het! Ene, tweeë… en nu gaat Flip! Ja, oh, help, help, help! Oeh! Oe, ik heb het ook gedaan! Ik durfde het! Tjee! Wow, dit ging goed hè. Hoepla, nog een keer! Hij kan een koprol onder water! Nou Leonie, zet ‘m op! Ene, tweeë… Ja!!! Wow! Goed zo! Nou, die mogen het nog een keer. Wat durft hij veel zeg! Ik zou het ook wel willen, maar ik weet niet of ik het alleen doe. Oh, samen met Leonie durf ik het wel, ja. Nou, daar gaat ie hoor! Eh, daar gaan we. Ho, whoea! Ja, ik durfde het! Flip, kijk je naar mij? Ja, ik kijk. Spring maar. Whoepie! Wow! Goed zo! Wat goed van jou! Hé, wat goed dat je het zomaar durft! Tjeetje. Oh, nu kunnen we over de kussens heen lopen. Dan loop je eigenlijk over het water. Maar het wiebelt wel heel erg. En kruipen kan ook. Ja. En Leonie durft te kruipen. En ik, whoea, ik zweef er wel een beetje overheen. Ja. Houd me goed vast hoor. En nu gaan we de draaikolk in! Let op. Oh, daar gaat het water heel hard in een rondje. Whoeaaa! Ho! Ik durf het! Ik durf het! Wow, wat was dit leuk zeg! Geweldig! Tot de volgende keer hè jongens! Ene, tweeë… whoep! Ik durf alles! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427546 249 2032-12-31T22:00:00+00:00 54037 2009-01-14T22:00:00+00:00 yes no zwemmen duiken drijven https://schooltv.nl/video-item/letterboek-met-flip-de-beer 2024-02-07T17:13:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17155.w613.r16-9.dc257f0.webp Letterboek | Met Flip de Beer Hallo allemaal! Daar ben ik weer. Een boekje! De F van Flip. De S van Serre. Ja. De A van Anka. Hmm, even denken hoor. Dat is knap bedacht. Nu gaan we het boekje maken. We gaan eerst onze letters schrijven. Dat was een S. En dat is een T. A. Anka. Hey! Een flat. Flat? Dat hoort bij mijn naam! Flip, flat en een fototoestel. Nu komen er plaatjes bij de letters. En dan gaan we ze opplakken bij de letter. Dat wordt mooi. Kijk, een fototoestel. Met de F van Flip. En welke letter is dat dan? De A. Ja. Schaar. Sint. Moffel. Mmmm mes. Met een M. Hey, de plaatjes zijn geplakt bij de letters en het is allemaal klaar. Mooi zeg! En de D van doos. En de A van appel. En de S van schaar. Mooi wordt het, zeg! Is dat voor mij dan? Dat is leuk! Dank je wel! En ik sta er ook op, zie ik. Wat mooi! Het was heel leuk. Dag! Tot de volgende keer! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427547 169 2032-12-31T22:00:00+00:00 12874 2009-02-03T22:00:00+00:00 yes no boek taal letter https://schooltv.nl/video-item/een-huis-bouwen-voor-flip-de-beer 2024-02-07T17:13:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17157.w613.r16-9.4f3352b.webp Een huis bouwen | Voor Flip de Beer Hallo allemaal! Vandaag krijg ik een huis! Kijk eens, mooi he? Geen deur en geen ramen, er moet een trap in, en een bed. Dat heb ik wel nodig. Zullen we een deur maken? Ja! Hoe moet dat dan? Anders kan Flip niet eens naar binnen. Ja, ik wil wel in m'n huis. Uitknippen! Ja, dat ik er in kan. Zo. Ja, zo groot ben ik. Dat is best breed, doe dat maar eens op het huisje. Ja, lijkt me goed. Maar hoe moet ik dan precies gaan knippen? Dit stuk en dan ga je zo en dan ga je zo en dan ga je zo en dan heb je de deur. Sonja heeft een idee, ze gaat met streepjes. Dat is slim, dan teken je het er eerst op. Zijn we het er allemaal mee eens dat dit een prachtige deur is? Mag ik nu? Iedereen met zijn eigen raampje. Je bent een echte meter hoor Gijs. Ik denk dat het raampje een beetje klein is. Ik hou wel van grote ramen. Breng hem maar naar z'n huis. Ik wil wel kijken binnen. Ja, oh, wat een mooi huis. Als ik buk kan ik er heel goed in hoor. Het is een mooi huis geworden. Dag, tot de volgende keer! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427548 127 2032-12-31T22:00:00+00:00 26939 2009-01-27T22:00:00+00:00 yes no bouwen huis maken https://schooltv.nl/video-item/ballonnen-met-flip-de-beer 2024-02-19T13:18:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17159.w613.r16-9.991173b.webp Ballonnen | Met Flip de Beer Hallo allemaal. Vandaag gaan we iets leuks doen met ballonnen. Hier hebben we wat spulletjes. Hier gaan we kijken of die willen vliegen, of niet. Vliegen? Ja, we gaan kijken… En dan moeten jullie maar even zeggen wat je denkt dat het makkelijkst omhoog gaat. Deze. Of deze dingen met een ballon de lucht in kunnen. Wat denk je nu? Deze. Tja, waarom die? Deze zijn het lichtste. Ja, dat is een klein dingetje. Nou, we beginnen natuurlijk met hoeveel ballonnen? Om te kijken of het gaat? En dan maken we er een ballon aan vast. Waar beginnen we mee, voor de sprinkhaan? Eerst maar…? Eh, eerst maar één ballon. Eentje, is dat goed? En dan kijken we of ie gaat vliegen. Ja! Zo! Die vliegt hoog! Met één ballon! Die ging hard. Wow! Mooi zeg. Had je dat gedacht? Nee, dat had ik niet gedacht. Een lepel. Zo, houd jij ‘m vast, Leo? Hoeveel ballonnen heb je daarvoor nodig? Die vliegt ook. Hé, wat goed! Hoeveel zitten er nou aan vast? Nou, precies wat jij gezegd had, drie! Drie ballonnen, ja. Hoeveel ballonnen denk je dat we hiervoor nodig hebben? Oh, die is wel zwaar hoor, een hagedis. Acht. Acht, houd jij ‘m vast, Thea? Heb je daar acht voor nodig? 1, 2… loslaten! Even kijken, uh. Wat gebeurt er nu? Huh? Hij staat op zijn neus. Hij gaat toch nog niet. Hij is niet helemaal in de lucht. Zullen we er nog een ballonnetje bij doen? Ja, daar moet wel wat bij. Kijken of ie nou gaat vliegen. Ja! Met iets meer ballonnen kan ie vliegen. Wat goed van jullie! Nou, en ik wil ook wel vliegen jongens! Maar dan gaan we wel even naar buiten hè, anders kom ik met mijn hoofd misschien tegen het plafond aan. Hoeveel ballonnen heb je voor mij nodig, want ik ben heel zwaar hoor? Houd jij ‘m vast? Ik ben een zware beer. Daar zit, kijk, dit is de haak, die moet achter zijn sjaal. Ja. Daar is zijn sjaal. Kan je dat? Voorzichtig vastmaken hoor, niet in mijn keel doen! Oeh, we gaan vliegen! Ik wil alleen niet heel hoog vliegen, goed? Zit ie? Ja. Oh, ja, het lukt! Flip vliegt! Ja! Jongens, ik ben nu toch wel heel hoog! Ik ga naar Engeland! Maar ik kom zo terug hoor! Joehoe! Leuk! Dit is heel leuk! Dag! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427549 127 2032-12-31T22:00:00+00:00 6771 2009-01-27T22:00:00+00:00 yes no ballon zweven rekenen https://schooltv.nl/video-item/estafette-met-flip-de-beer 2024-02-08T13:22:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17161.w613.r16-9.bcaa85f.webp Estafette | Met Flip de Beer Hallo allemaal, vandaag gaan we een estafette doen! Oh, oh nee, dat is een soort spel geloof ik. Dan moet je verschillende dingen doen, maar alleen zie ik nu effe niks. Wat is het eerste wat we doen? Eh, eh, hoe, ik hè, ja, eh een vlag moet je dan doen en dan moet je hinkelen heel hard, ja. En dan moet je een bal pakken en dan moet je kegels heel hard omgooien. Maar ze moeten allemaal om. En dan mag je pas door. Ja, hupsakkee! Ze zijn allemaal om! Rennen, rennen, rennen, rennen, rennen! Ja, rennen, rennen, rennen! Zo, en ik mag op je rug en dan doen we een kruiwagen. En dat hoort er ook bij. En dan moet je mij doorgeven en de vlag, en dan… Nu moet de hoepel eromheen. En zet ‘m er maar in, de vlag. Oh, dat is het laatste geloof ik, dan moet je nog door een hoepel en dan hoepsakkee, de vlag erin. Is het dan klaar? Ja, het is klaar! We hebben gewonnen! Wow, dat ging snel zeg. Tjonge, ik wil het nog wel een keer proberen. Kijken of we het nu nog sneller kunnen. 3, 2, 1… go! Oh, je jas. Ja, je jas, en je jas weer uit. En oef, ik zie niks. Gaan we goed? Ja, we waren goed. Ja, kom op jongens! Nu hinkelen. Eitje. Goed zo, hinkel maar. Ja, hinkelen, hinkelen, hinkelen, en snel, snel, snel! Mij doorgeven en met de bal, hoepelakkee. Alle kegels om. Yes! Goed zo! En de kruiwagen. Oh. Nou, die anderen doen het ook goed zeg! Oh, wie gaat er winnen? Wie gaat er winnen? De vlag erin! Yes! We hebben weer gewonnen! Maar jij doet het ook goed hoor! Hartstikke goed zeg! Wat een leuk spel, estafette! Dag, tot de volgende keer! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427550 249 2032-12-31T22:00:00+00:00 5111 2009-01-27T22:00:00+00:00 yes no sport bewegen wedstrijd https://schooltv.nl/video-item/roeien-met-een-bootje-in-het-water 2024-02-01T13:23:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17163.w613.r16-9.d8947fd.webp Roeien | Met een bootje in het water Anders ga je verdrinken als je erin valt. Nog een harde boot. Gaat er nog een harde boot? Ja. Hebben die ook vestjes aan? Goed zo. Oh, dat is slim! En ga maar in het midden zitten. Goed zo. Ho. Goed zo. Kom maar. 1, 2, goed zo. Dan gaat mama ook mee in de boot. Zo. Die eendjes zwemmen ook. Ja, eendjes. Zo. Het gaat allemaal goed hè. ♪Bootje varen, theetje drinken. Varen we naar de Overtoom. Drinken we zoete melk met room. Zoete melk met brokken, Douwe mag niet jokken.♪ Waarom heb je ook alweer je vest aan? Anders val je in het water hè. Ja, daarom moet je goed je vest aan houden hè. 1, 2, boem! Ja. We zijn er! Is dat van mij? Mama heeft haar eigen broodje. Die ook, brood. Ja, maar je wilde eerst die, je moet eerst die eten en dan mag je zo een broodje met die. Dat is lekker roeien hè. Mmm, lekker hè. Dag! Dag! Dag! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427551 122 2032-12-31T22:00:00+00:00 8887 2009-02-03T22:00:00+00:00 yes no varen boot picknick https://schooltv.nl/video-item/tanden-poetsen-dat-moet-elke-dag 2024-02-07T17:11:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17165.w613.r16-9.72f280e.webp Tanden poetsen | Dat moet elke dag! Ja! Sassa en Toto poetsen hun tanden. Zo. Ik heb zelf mijn tanden gepoetst! Alle mondjes zijn weer schoon. Ja. Kom, dan gaan we knutselen. Ja. Nee, poetsen! Maar dat heb ik net gedaan. Ja. Nee. Eh? Huh? Jawel, ik heb net zelf je tanden gepoetst. Kijk dan: niet. Uh? Toto heeft zijn tanden niet zelf gepoetst. Nee. Dat heeft Koning Koos gedaan. Oh, maar Toto, jij bent nog te klein om zelf je tanden te poetsen. Toto, zelf! Als je groot bent, dan mag je het zelf doen. Net als ik. Nee! Huh? Nee! Hier, poets nog maar een keer. Ja. Toto poetsen. Oefen maar goed, dan leer je het vanzelf. Huh? Maar we zouden gaan knutselen. Ach. Nee, oefenen. Ja! Tanden poetsen Zwiep. Mond open Zwiep. Tanden poetsen. Ja, schoon. Eh, ja. Huh? Bob tanden poetsen. Nee, niet Bob! Schoon, klaar! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427552 139 2032-12-31T22:00:00+00:00 13293 2009-02-03T22:00:00+00:00 yes no tandenpoetsen tand verzorgen https://schooltv.nl/video-item/schmink-een-tekening-op-je-gezicht 2024-02-08T13:25:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17167.w613.r16-9.0da3d6c.webp Schmink | Een tekening op je gezicht Rode lippen maken. Lippenstift. De kinderen gaan schminken. Dat is leuk! Zij maakt mooie rode lippen. En wat wil jij worden meisje? Hij maakt een bruine stip op zijn neus. De juf krijgt ook schmink op haar gezicht. Alle kindjes zien er anders uit! Ja, daar nog een beetje. Wat is iedereen mooi! Dag! Dag! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427553 101 2032-12-31T22:00:00+00:00 4096 2009-02-03T22:00:00+00:00 yes no gezicht schmink uiterlijk https://schooltv.nl/video-item/ruiken-dat-kunnen-honden-goed 2024-02-07T17:11:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17169.w613.r16-9.e5e4b8b.webp Ruiken | Dat kunnen honden goed Zwiep? Hè? Oh. Toto zoekt zijn knuffel Zwiep. Ja. Koning Koos en Sassa helpen mee. Oh. Oh? Koning Koos, Sassa en Toto kijken heel erg goed. Maar ze zien Zwiep nergens. Nee. Oh, ik weet wat, we kunnen ruiken waar Zwiep is. Huh? Kijk: zo. Snuf, snuf. Ja! Snuf, snuf. Snuf, snuf. Koning Koos ook! Oh ja. Als een echte speurhond! Snuf, snuf. Snuf, snuf. Snuf, snuf. Hoe ze ook snuffelen, ze kunnen Zwiep niet vinden. Nee. Nee. Snuf, snuf. Oh, ik wou dat we beter konden ruiken! Oh… Woef, woef! Oh. Vinnie! Vinnie kan goed ruiken! Ja, dat is zo. Hondjes kunnen heel goed ruiken. Ja. Vinnie, speurhond, zoek Zwiep! Zoek Zwiep! Waf! Eh? Oh. Huh? Waf! Heeft Vinnie Zwiep gevonden? Waf, waf! Zwiep! Bob! Och. Nou… Niet Zwiep. Vinnie, je moet Zwiep zoeken, niet Bob! Snap je dat? Vinnie zoekt weer verder met zijn neus. Waf, waf! Daar is Zwiep! Ah, mijn boek! Mwah. Dat was ik kwijt! Brave Vinnie! Waf! Weer niet Zwiep. Uh? Waf! Waf! Zou Vinnie het nu gevonden hebben? Nou… Kijk eens! Toto! Ohooh. Zwiep! Ah, heel goed hoor Vinnie! Een echte speurhond! Waf! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427554 159 2032-12-31T22:00:00+00:00 9155 2009-02-03T22:00:00+00:00 yes no ruiken hond zoeken https://schooltv.nl/video-item/trommelen-dat-doe-je-met-je-handen 2024-02-08T13:23:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17171.w613.r16-9.06c4462.webp Trommelen | Dat doe je met je handen Ga maar zitten. Kunnen jullie allemaal heel zachtjes slaan, als een muisje? Als een muisje. Sssst. Okay jongens, als een muisje. Een klein muisje dat zachtjes door je huis sluipt, met hele kleine pootjes. En wat voor dier kunnen we nog meer maken? Varkentjes. En hoe doet een varken? Knor. Ja. Knor. Knor. Knor. Kun jij dat ook? Ik ga lopen naar de overkant. En dan gaan we weer terug. Nog een keer. Ssst, zachtjes. ♪Visje, visje kan niet praten. Visje, visje draai je eens om. Met je vingertjes, met je platte, platte handjes. Met je ellebogen, boem, boem, boem! ♪ Nou, nu gaan we weer een beetje harder. Dan gaan we weer een beetje harder. Nog harder. En nog een beetje harder. Nog wat harder. Dag! Dag! Dag! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427555 101 2032-12-31T22:00:00+00:00 6620 2009-02-03T22:00:00+00:00 yes no ritme trommel muziek https://schooltv.nl/video-item/rommeldebom-trommel-je-mee 2024-02-01T13:20:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17173.w613.r16-9.9442a30.webp Rommeldebom | Trommel je mee? Rommeldebom, sla op je trom. Rommeldebom. Rommeldebom, en draai je om. Rommeldebom. Wat een kabaal. Trommelen allemaal. We trommelen een liedje. Een lalalalala-liedje. We trommelen een liedje Voor die lalalala-lieve Toet. Rommeldebom, sla op je trom. Rommeldebom. Rommeldebom, en draai je om. Rommeldebom. Wat een kabaal. Trommelen allemaal. We trommelen een liedje. Een lalalalala-liedje. We trommelen een liedje Voor die lalalala-lieve Toet. Rommeldebom! Rommeldebom!!! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427556 63 2032-12-31T22:00:00+00:00 12699 2009-02-03T22:00:00+00:00 yes no muziek trommel liedje https://schooltv.nl/video-item/potten-en-pannen-daar-kun-je-muziek-mee-maken 2024-02-07T17:11:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17175.w613.r16-9.e5bb9e8.webp Potten en pannen | Daar kun je muziek mee maken! Zullen we muziek gaan maken? Ja! We gaan heel veel muziek maken. Gaat Luna dansen op ons feestje? En dan mogen jullie nu de pannen en de potjes gaan zoeken. En dan mag jij de rijst erin doen. Doe het er maar in. Nou kunnen wij een feestje maken! Een heleboel. Wil jij dit ook meenemen? Poesje mauw, kom eens gauw, ik heb lekkere melk voor jou. Wie gaat er mee een rondje lopen? Dan lopen we als een beer. Doe maar mee! Dag!!! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427557 110 2032-12-31T22:00:00+00:00 6461 2009-02-03T22:00:00+00:00 yes no muziek keuken spelen https://schooltv.nl/video-item/onder-de-parasol-veilig-voor-de-zon 2024-02-08T13:24:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17177.w613.r16-9.ea2a231.webp Onder de parasol | Veilig voor de zon Dit zijn Julian en Isabelle. Ze eten lekker buiten in de tuin. Dat is lekker. Zeg maar hap! Eén grote hap, neem een grote hap. Mmm, lekker. Wat een heerlijk fruit! Oh, lekker! Mmm! Dan gaan we zo de plantjes water geven, hè? Ja, de plantjes water geven! Ja, ze hebben ook een beetje dorst hè. Julian kan al heel goed de plantjes water geven. Zo, we gaan nu de sproeier aanzetten. De kraan aan. En nu kan Julian sproeien met de sproeier. Die plant krijgt ook een beetje water. Dat is een leuke sproeier! Julian en Isabelle worden helemaal nat! Wat is spelen onder de sproeier toch leuk! Dag! Dag! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427558 137 2032-12-31T22:00:00+00:00 22517 2009-02-03T22:00:00+00:00 yes no zon zomer tuin https://schooltv.nl/video-item/liedje-over-de-parasol-een-grote-paraplu-tegen-de-zon 2024-02-01T13:20:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17179.w613.r16-9.9b36b9a.webp Liedje over de parasol | Een grote paraplu tegen de zon Zonnetje, zonnetje, Warm geel ballonnetje. Ik vind het fijn, Om buiten te zijn. In je zonneschijn. Ja! Zonnetje, zonnetje, Warm geel ballonnetje. Mag ik met je mee. Gezellig met zijn twee. Zweven boven zee. Ja! En ’s avonds gaan we landen, Op verre, verre stranden. ’s Avonds komt de maan, Als we slapen gaan. Zonnetje, zonnetje, Warm geel ballonnetje. Je maakt me blij, Maar jouw zonne-, zonnestralen zijn te warm voor mij. Huh? Dag zon! Dag. Jammer. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427559 61 2032-12-31T22:00:00+00:00 44267 2009-02-03T22:00:00+00:00 yes no zomer zon spelen https://schooltv.nl/video-item/gezichten-knutselen-op-wie-lijkt-het 2024-02-07T17:10:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17181.w613.r16-9.1f08ea0.webp Gezichten knutselen | Op wie lijkt het? Sassa en Toto zijn aan het knutselen. En Koning Koos maakt de badkamer schoon. Huh? Oh. Hmpf. Oep, oh. Zo, klaar. Oh? Uh? Hah. Oh, heb jij Toto gemaakt? Ja! Kijk: dit ben jij, Toto! Kijk: dezelfde kleur haar, rood, en dezelfde kleur ogen, blauw. Toto! Uhuh. Sassa heeft Toto geknutseld! Ja! Koning Koos? Ja? Zal ik nu jou knutselen? Oh ja, dat vind ik leuk! Ja! Ja! Eh, zit ik zo goed? Eh, ja. Okay. Hé. Nou, dit is niet leuk! Nou klopt-ie niet meer. Oh, Toto wou alleen maar helpen! Ja, maak zelf dan iets! Nou, Toto helpen. Nou, laat eens kijken. Oh, kijk eens! Dit is Sassa! Hè? Kijk maar. Dezelfde blauwe ogen. Oh? Sassa! Mooi! Oh, maar hij is nog niet af. Er moet nog haar op. Aha! Ach ja. Die. En die. En deze. Zo. Sassa! Mooi! Ja, mooi. Eh, hé, dus Toto en ik hebben allebei blauwe ogen. En Koning Koos heeft bruine! Ja. Oh ja, ja, dat is anders. En jullie hebben allebei kort haar. Eh, ja? En ik lang haar! En dat is ook anders. Ja. Mooi. We zijn allemaal anders. Maar toch zijn we allemaal mooi. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427560 180 2032-12-31T22:00:00+00:00 7667 2009-02-03T22:00:00+00:00 yes no gezicht uiterlijk lijf https://schooltv.nl/video-item/klaar-met-eten-help-je-even-afruimen 2024-01-04T10:41:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17183.w613.r16-9.d0fce06.webp Klaar met eten? | Help je even afruimen? Zo, dat was lekker! Ja. Ja. Eh Toto, eet jij je bordje eens even leeg. Oh… Ik lust niet. Mmm, nou, vooruit, voor deze ene keer. Ja. Toto, kom je nou mee spelen? Oh ja! Oh, wacht maar. Oh! Ik ruim het wel even op. Nee. Huh? Mag ik het niet opruimen? Nee, Toto doen. Toto wil het zelf doen. Ja! Wacht maar, ik doe het wel even. Nee! Dan gaan jullie lekker spelen. Ja! Nee! Oh. Zelf doen. Ik weet wat! Ja? Toto kan de korstjes opruimen, Koning Koos het bord. Dat is een goed idee! Dan hebben we toch samen opgeruimd! Ja. Zo. Ja, samen. Aha. Huh? Oh nee, hondjes mogen geen korstjes met jam! Gooi maar weg. Oh… Ja. Oh. Klaar! Goed zo, zelf opgeruimd! Nee. Huh? Huh? Samen! Ja. Ja, heel goed Toto. Gaan jullie nou maar lekker buiten spelen. Nee! Hè? Toto helpen. Eh, weet je wat, laten we samen op gaan ruimen. Kom. Ja. Koning Koos? Ja? Mag ik dan ook meehelpen? Oh, help je dan ook met afwassen? Heh, ja! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427561 137 2032-12-31T22:00:00+00:00 10124 2009-02-03T22:00:00+00:00 yes no helpen tafel eten https://schooltv.nl/video-item/boek-lees-je-mee 2024-02-07T17:10:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17185.w613.r16-9.c6ea44d.webp Boek | Lees je mee? Zoek een boek En ik lees voor Elk verhaal dat Jij wilt horen Zoek een boek En ik lees voor Voor jou een mooi verhaal Een verhaal over een jongen Die in de modder was gesprongen Of een meisje klein en fijn Die het liefste danseres wou zijn Een verhaal over een hondje Met een botje in zijn mondje Of over een meneer Die wiebelwaggelt als een beer… En ik lees voor Elk verhaal dat Jij wilt horen Zoek een boek En ik lees voor Voor jou een mooi verhaal Een verhaal over een olifant Zonder slurf maar met een snuit Dus moeten jullie helpen Blaas dit verhaaltje nu maar uit... https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427562 64 2032-12-31T22:00:00+00:00 17914 2009-02-03T22:00:00+00:00 yes no lezen boek https://schooltv.nl/video-item/aapjes-kijken-naar-de-dierentuin 2024-01-04T10:41:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17187.w613.r16-9.db8acf3.webp Aapjes kijken | Naar de dierentuin Hier, een grote aap! Een hele grote aap! Hupakkee! Hupakkee, ja. Oh, nou gaat-ie helemaal hoog zitten! En daar loopt er één over een bruggetje. Ah, zielig! Dat is niet zielig, apen kunnen alleen zijn. Hij klimt! Hij gaat klimmen! De aap gaat klimmen. Apen kunnen klimmen aan touwen. Wow, dat is goed! Die papa, die had geveegd. Ja. Hij kan heel goed vegen ja. Is dat mama of papa? Die met de baby is de mama. Ja, dat is de mama. Ik ga hier naar die baby kijken. En die daar bovenin zitten, zijn allemaal mama’s. Die baby hier niet. Maar wie gaat dan met dat grote touw? Dit is leuk hè? Maar die is zo klein. Baby aapje! Baby aapje. Nou, baby aapje! Maar ik was niet bang voor de grote apen. Nee, vond je het niet stoer? Nee. Totaal niet. Wel een beetje stoer misschien? Een beetje. Ja. Oh ja, die doos. Dat is (…). Wij gaan naar die baby aapje. Hallo. Kijk nou, wormen, het zijn meelwormen. Kijk eens, dit vinden die aapjes lekker! Kijk nou! Kijk die aapjes eens. Die vinden dat heerlijk! Die vinden dat heerlijk. Die eten dat zo op. En ze krijgen sla. Ja, sla. Dat is het avondeten, dit. Er zit allemaal appel in, papaja, meloen. Wat is dit? Hoep, ze gingen springen. Wow. Dat is wat ze eten. Dat is heel gezond voor ze. Daar zit de gorilla. Nou gaat ze klimmen. Die gaat zo doen. Dat is Jambo. Jambo? Jambo heet ie. En hoe heet die daar? Dat is Menta. Menta? Menta. Dat is een mooie naam! En hoe heet die daar? Dat is Nancy die daar op het touw ligt. Ik doe net als een apengeluid! Dag! Dag! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427563 140 2032-12-31T22:00:00+00:00 29874 2009-02-03T22:00:00+00:00 yes no dierentuin dier https://schooltv.nl/video-item/drinkwaterzuivering-de-life-straw-is-een-kleine-zuiveringsinstallatie 2024-01-04T10:41:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17189.w613.r16-9.fc53202.webp Drinkwaterzuivering | De life straw is een kleine zuiveringsinstallatie We vinden het allemaal maar heel normaal, dat ons water gezuiverd wordt en dat het schoon en helder uit de kraan komt. Maar als je wel eens in het buitenland bent geweest, dan moet je weten, dat in een heleboel landen water in flessen wordt verkocht. Het water dat daar uit de kraan komt is niet schoon, sterker nog: in Afrika en Azië sterven er zelfs mensen door het drinken van verontreinigd water. We weten al heel erg lang, dat je veel ziekteverwekkers kunt doden door het water te koken. Maar dat is alleen niet genoeg. Voor mensen die in ontwikkelingslanden wonen hebben ze dit bedacht: het is een drinkwaterzuiveringsinstallatie, maar dan in het klein. Als ik ongezuiverd water pak en het er hier aan de bovenkant in gooi, dan komt er aan de onderkant zuiver water uit. Dit filter haalt het grove vuil eruit. En het buisje hier is eigenlijk een soort rietje met allerlei filtertjes. En niet alleen zand en vuil, maar ook bacteriën, virussen, parasieten die ziektes veroorzaken worden er allemaal uitgehaald. Kijk: hieronder komt het vuile water uit. Maar hier komt zuiver water uit. Kijk eens hé: zuiver water! Hm. Bij het ontwerpen is er rekening mee gehouden, dat niet iedereen kan lezen, dus op de gebruiksaanwijzing zijn plaatjes gebruikt. De rode kleur geeft aan, dat het water uit de onderste kraan niet gedronken mag worden. Met deze tap wordt namelijk het filter schoongemaakt. De techniek hiervan is eigenlijk heel simpel, maar het is niet bepaald handig om het mee te nemen. Ook daar hebben de ontwerpers over nagedacht en daarom hebben ze een draagbaar model gemaakt. Kijk: handig hè? Hiermee zuig ik het vieze water op, nou, in dit geval water met een kleurstof, en het water gaat dan hier doorheen en het water laat de kleurstof achter en hier komt er zuiver water uit. Let’s try it out! Er kan 700 liter water mee gezuiverd worden. Het gaat ongeveer een jaar mee. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427564 131 2032-12-31T22:00:00+00:00 31727 2009-01-26T22:00:00+00:00 yes no diarree ontwikkelingsland ziekte water https://schooltv.nl/video-item/rioolwaterzuivering-hoe-wordt-ons-afvalwater-gereinigd 2024-01-04T10:41:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17191.w613.r16-9.ab9fca9.webp Rioolwaterzuivering | Hoe wordt ons afvalwater gereinigd? Kijk: hier gaat het water van Amstelveen en omstreken zo de rioolwaterzuivering in. Wat een stank! Moet je kijken: er drijft echt van alles in wat er eigenlijk niet in hoort. Maar hoe werkt het nou? Mensen gooien er van alles in: afwasmiddel, terpentine, frituurvet, brood, dat komt er ook wel eens in terecht, en natuurlijk W.C.-papier, je ontkomt er niet aan. Mensen douchen, wassen af, wassen hun auto; dat komt allemaal in het riool terecht. Maar we zijn er nog niet: maandverband, een lekker plakje kaas. Wattenstaafjes. Dit is Nederland: het regent ook wel eens en we houden van douchen. Volgens mij gaat er nog veel meer in. Het rooster hierbinnen is eigenlijk een soort zeef. Het grove vuil wordt er als eerste uitgehaald. Nou ja, zeep, chloor en watjes en zo, die gaan er gewoon doorheen. Dit water gaat door naar de voorbezinking. Het grove vuil is achtergebleven. Hier blijft het water voor een langere tijd stilstaan en alle zware deeltjes als zand en metaaldeeltjes zakken naar de bodem. Al het vuil dat hier op het oppervlak achterblijft wordt verzameld en weggevoerd. Het drijvende vuil wordt er als het ware afgeschraapt. Het gezonken vuil wordt afgezogen en het water stroomt over de rand zo de andere tank in. Maar er zijn deeltjes die in het water zweven of opgelost zijn, zoals etensresten en afwasmiddelen. Bacteriën worden toegevoegd om dit, maar ook zeep of poep, af te breken. Maar daar is wel zuurstof voor nodig. Vandaar, dat dit hier een ontluchtingstank heeft. Lucht wordt hier met hele grote omgekeerde douchekoppen de tank in geblazen. Om fosfaten uit het afvalwater te halen gebruiken we een chemisch stofje: ijzerchloride. Dit stofje wordt toegevoegd wanneer het water van de ene naar de andere tank stroomt. De fosfaten binden zich aan het ijzer en er worden vlokken gevormd. En die vlokken zakken naar de bodem. In de laatste tank, de nabezinking, zakken de zwaarder gemaakte deeltjes samen met het slib met de bacteriën naar beneden. Het water stroomt over de rand en wordt verzameld om naar de Amstel verpompt te worden. De kwaliteit is vergelijkbaar met rivierwater, maar je kan het nog niet drinken, want dan moet het eerst verder gezuiverd worden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427565 208 2032-12-31T22:00:00+00:00 53526 2009-01-26T22:00:00+00:00 yes no water riool zuiveren https://schooltv.nl/video-item/water-drink-voldoende-water 2024-01-04T10:41:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17193.w613.r16-9.c0391d4.webp Water | Drink voldoende water Een mens kan ongeveer een maand zonder eten, maar drie dagen zonder water is dodelijk. Bij te veel vochtverlies wordt bloed stroperig en kunnen allerlei organen uitvallen. Water zorgt ervoor, dat het bloed vloeibaar blijft, zodat allerlei stoffen, voedingsstoffen en afvalstoffen, getransporteerd kunnen worden. Per dag zuiveren de nieren 180 tot 200 liter bloed. De nuttige stoffen gaan weer terug het bloed in, de afvalstoffen worden geloosd. Als je iets teveel water drinkt, dat maakt niet uit: je nieren zorgen ervoor, dat het teveel aan water naar de blaas gaat. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427566 56 2032-12-31T22:00:00+00:00 42976 2009-01-26T22:00:00+00:00 yes no nier water drinken https://schooltv.nl/video-item/de-onderzeeboot-met-een-onderzeeboot-kun-je-lang-onder-water-blijven 2024-01-04T10:41:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17195.w613.r16-9.f55b02b.webp De onderzeeboot | Met een onderzeeboot kun je lang onder water blijven 77 meter, je moet hem terugtrekken. Ik vind het moeilijk man! Het is echt moeilijk. Een duiker neemt lucht mee in flessen op zijn rug, daar kan je enkele uren mee onder water blijven. Maar je kan niet diep. In een onderzeeboot kan het wel. De lucht hier wordt niet alleen gebruikt om adem te halen, maar ook om lager en hoger te gaan in het water. Onder water, we gaan hem helpen. 500 bijvullen. 500 bijvullen. Het (…) wordt bijgevuld. Zorg dat je er niet doorheen schiet hè. Roerganger, kijk naar je roeren! Roerganger, 15 graden achterover! Maximaal trekken! (…) is niet meer te houden, ik (…) ballasten. Onderwater. (…) Roerganger, meld dieptes! 50, 49, 48. Let op je helling. Dit is teveel! 25 meter diepte. 20, 19, 18. 14 meter. 13. Nou, kom op, nog steeds meer rijzen! (…) Centrale, we zijn boven water gekomen en de lekkage is gestopt. Deze simulator wordt gebruikt om te leren varen met een onderzeeboot. Eerst maar eens beginnen met mijn rijbewijs! Dit is een dwarsdoorsnede van een onderzeeboot. In de wand zijn de ballasttanks gevuld met lucht. Om te kunnen duiken laat de bemanning lucht uit die ballasttanks lopen. En dan stroomt er aan de onderkant water in. Net als bij deze bloempot. Als ik het gaatje afdek met een papiertje, dan zul je zien, dat-ie op het water blijft drijven. Maar trek je het papiertje eraf, dan zakt-ie als een baksteen naar beneden! Het komt, omdat er lucht ontsnapt en het water erin stroomt. En omdat water zwaarder is dan lucht, dan zakt het naar beneden. Maar er gebeurt nog wat: de bloempot heeft de neiging om te rollen zodra hij zinkt. En om dit bij een onderzeeboot te voorkomen, wordt-ie horizontaal gehouden met behulp van trimtanks. Om de boot naar het oppervlak te brengen wordt de lucht vanuit de cilinders in de ballasttanks geblazen. De lucht duwt het water eruit, de boot wordt lichter en stijgt op. Wat is jouw functie eigenlijk? Ik ben Matroos Operationele Dienst en ik ben onder andere roerganger. Dat is wat ik net ook in die simulator heb gedaan, maar ik vind het wel moeilijk hoor. Het is ook lastig, het duurt ongeveer anderhalf jaar om het onder de knie te krijgen. Maar doe diep kan deze boot eigenlijk gaan? Dat is eigenlijk geheim, maar ik kan wel zeggen, dat we dieper kunnen dan 200 meter. Hoe lang kan je onder water met zo’n boot? Nou, als het aan de brandstof zou liggen, zouden we bijna anderhalf jaar onder water kunnen blijven! Anderhalf jaar? Ja. Onze boot, die wordt aangedreven door een grote elektromotor. Die elektromotor, die heeft stroom nodig om te kunnen draaien, en die stroom, die komt uit twee hele grote batterijen en die batterijen, die moeten af en toe opgeladen worden. Dat doen de dieselmotoren. Maar om dieselmotoren te kunnen laten draaien, heb je brandstof nodig en lucht. En die brandstof, die slaan we op in tanks en daar is ongeveer genoeg van aan boord voor bijna anderhalf jaar. Maar gebeurt dat dan ook echt of…? We varen maar maximaal vijf weken, omdat je maar een beperkte hoeveelheid voedsel mee kunt nemen vanwege de krappe ruimte. Hij blijft dus vijf weken onder water? Ja. Ik zou echt gek worden! Als een onderzeeboot voor langere tijd onder water moet blijven, dan moeten we zo nu en dan de lucht verversen. Dat doen we door middel van snuiveren. “Snuiveren”, wat is dat? Snuiveren is eigenlijk gewoon een grote snorkel boven het wateroppervlak, die wordt gebruikt om lucht van buitenaf naar binnen in de boot te zuigen. Die lucht, die wordt gebruikt om de lucht aan boort te verversen en de cilinders te vullen door middel van deze compressoren. En wanneer weet je nou dat er minder zuurstof in de lucht zit? Als we voor een langere tijd niet kunnen snuiveren, dan moeten we het doen met de lucht die we hebben. Als we teveel CO2 uitademen, dan vergiftigt dat het lichaam. Dus die bewaarders, die moeten we goed in de gaten houden en dat kunnen we hier doen. Als het CO2-gehalte in de lucht toch te hoog wordt, hebben we nog een speciaal filter om CO2 uit de lucht te halen. Ja, logisch, je kan niet effe een raampje openzetten hè? Nee, maar wat we wel hebben is: als het zuurstofgehalte te laag wordt, dan kunnen we zuurstofkaarsen aansteken. Kijk: dat is nou een zuurstofkaars. Als we die ontsteken, dan ontstaat er door een scheikundige reactie zuurstof in plaats van dat-ie zuurstof verbruikt. Maar waarom zet je er dan geen planten in, die maken toch ook zuurstof? Nou, dan zou je wel heel veel planten moeten hebben en daar hebben we geen ruimte voor. En een plant heeft ook zonlicht nodig en dat hebben we hier ook niet. Logisch. Waarom zijn er eigenlijk zoveel brandblussers? Omdat brand het grootste gevaar is aan boort van een onderzeeboot. Brand verbruikt al je zuurstof en de luchtkwaliteit wordt heel snel minder. Dus die brand moet zo snel mogelijk uit. En daarom hangen er hier zoveel brandblussers dat er altijd wel eentje dichtbij je hangt om een brand snel te kunnen doven. Oef, wat een schip hé! En dit gaat allemaal onder water, niet te geloven! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427567 347 2032-12-31T22:00:00+00:00 23104 2009-01-26T22:00:00+00:00 yes no lucht water duiken https://schooltv.nl/video-item/longen-reptielen-vogels-en-zoogdieren-gebruiken-longen-om-zuurstof-uit-de-lucht-te-halen 2024-01-16T15:10:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17197.w613.r16-9.e798d0d.webp Longen | Reptielen, vogels en zoogdieren gebruiken longen om zuurstof uit de lucht te halen Alles wat leeft heeft zuurstof nodig. Maar hoe halen we de zuurstof uit de lucht? Reptielen, vogels en zoogdieren, dus ook mensen, gebruiken daarvoor longen. Als je inademt komt de lucht door je neus of je mond in de luchtpijp. Kraakbeenschuiven houden de luchtpijp goed open. Verderop splitst de luchtpijp zich in twee bronchiën, naar elke long één. Aan het eind hiervan zitten kleine ballonnetjes: de longblaasjes. Zuurstof gaat door de wand heen de haarvaatjes in. Het bloed vervoert de zuurstof naar alle cellen in het lichaam. In de cellen zit glucose: een suiker. Voor de verbranding van glucose wordt er zuurstof gebruikt. Dat levert energie op. Koolstofdioxide en water die bij de verbranding ontstaan, gaan opgelost in het bloed terug naar de longen en dat adem je uit. De energie wordt gebruikt voor het kloppen van je hart, het nadenken en… om te bewegen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427568 68 2032-12-31T22:00:00+00:00 77906 2009-01-26T22:00:00+00:00 yes no longen ademen lucht https://schooltv.nl/video-item/internet-het-meestgebruikte-communicatiemiddel 2024-01-04T10:41:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17199.w613.r16-9.4f58cf8.webp Internet | Het meestgebruikte communicatiemiddel Internet is het meest gebruikte communicatiemiddel ooit. Het is begonnen als militair netwerk in de VS. In de jaren '80 verloor het netwerk zijn militaire functies en sloten er steeds meer netwerken van universiteiten en bedrijven bij aan. Door gebruik te maken van telefoonkabels waarvan er heel veel in de grond zaten, werd het proces nog eens versneld. Momenteel zijn er miljoenen computers aangesloten op het wereldwijde web. Deze computers sturen allemaal kleine pakketjes met informatie naar elkaar door. Door de huidige technieken gaat dat razendsnel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427569 35 2032-12-31T22:00:00+00:00 16032 2009-01-26T22:00:00+00:00 yes no internet computer netwerk https://schooltv.nl/video-item/zenuwen-je-hersenen-werken-altijd 2024-01-04T10:41:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17201.w613.r16-9.ce8ece3.webp Zenuwen | Je hersenen werken altijd Met je zintuigen zie, voel, proef, ruik en hoor je van alles. Al het oor een ringtone opvangt, gaat er een signaal via de gehoorzenuw naar je hersenen. De hersenen zeggen: “opnemen!” en sturen een bericht via het ruggenmerg naar de spieren en… je neemt op. De hersenen zijn altijd aan het werk. Ze verwerken bergen informatie en bepalen hoe je reageert. De zenuwen die van de zintuigen naar de hersenen lopen worden “gevoelzenuwen” genoemd. Die van de hersenen naar je spieren heten “bewegingszenuwen”. Het zenuwstelsel is één groot netwerk van zenuwcellen die met elkaar in contact staan via lange uitlopers en miljarden contactpunten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427570 41 2032-12-31T22:00:00+00:00 104314 2009-01-26T22:00:00+00:00 yes no hersenen zintuig netwerk https://schooltv.nl/video-item/het-oog-waarom-zien-we-niet-alles-op-zijn-kop 2024-01-04T10:41:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17203.w613.r16-9.df4f346.webp Het oog | Waarom zien we niet alles op zijn kop? Lichtstralen gaan door de pupil en de lens heen. Achter in je oog valt het licht op het netvlies. Het licht wordt zo gebroken, dat er op het netvlies een scherp beeld ontstaat, maar… wel op zijn kop! Je hersenen draaien dit beeld weer om. Op de plek waar de oogzenuw het oog verlaat, zit geen netvlies. Als hier licht op valt zie je niets. Het wordt de blinde vlek genoemd. Precies in het midden van het netvlies ligt de gele vlek. Hier liggen veel zintuigcellen en daarom kun je in de gele vlek juist heel goed zien. Rond je ooglens ligt een kring van spiertjes, zij kunnen de ooglens platter en boller maken. Als je een voorwerp in de verte ziet is de ooglens platter dan wanneer je voorwerpen van dichtbij bekijkt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427571 67 2032-12-31T22:00:00+00:00 80692 2009-01-26T22:00:00+00:00 yes no zintuig oog lens https://schooltv.nl/video-item/spiegels-spiegels-weerkaatsen-het-licht 2024-01-04T10:41:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17205.w613.r16-9.9ca9803.webp Spiegels | Spiegels weerkaatsen het licht Om jezelf goed te kunnen zien wordt vaak gebruikgemaakt van spiegels. Een spiegel bestaat uit een laagje glas met op de achterkant een dun laagje reflecterend materiaal. Meestal is dat zilver of aluminium. Als ergens licht op schijnt, dan kaatst dat alle kanten op. En als dat licht in je ogen komt, dan zie je het voorwerp. Nou, hier heb je bijvoorbeeld mijn hand, daar schijnt licht op, dat kaatst terug en als ik naar mijn handen kijk, komen die lichtstralen in mijn ogen en dan zie ik mijn hand. Maar met de spiegel is er iets heel geks aan de hand hè? Het lijkt namelijk alsof ik er twee keer ben: hier en achter de spiegel. Ik zit natuurlijk niet écht in die spiegel hè! Het licht dat door mijn hand teruggekaatst wordt komt eerst op de spiegel en die spiegel kaatst het weer terug zo mijn ogen in. Hierdoor lijkt het net alsof het licht vanachter de spiegel van-daan komt. En mijn hersenen, die denken dat het licht in een rechte lijn van mijn hand van mijn tweede ik komt, daar in die spiegel. Dus zie ik mezelf in de spiegel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427572 62 2032-12-31T22:00:00+00:00 25927 2009-01-26T22:00:00+00:00 yes no aluminium spiegel hersenen https://schooltv.nl/video-item/de-zonnemicroscoop-voorloper-van-de-beamer 2024-01-04T10:41:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17207.w613.r16-9.466c6e6.webp De zonnemicroscoop | Voorloper van de beamer Dit is een zonnemicroscoop. Een zonnemicroscoop is eigenlijk de allereerste versie van de beamer. Met dit apparaat was het mogelijk om hele kleine plaatjes op een wand te projecteren. Het licht voor de projectie komt van de zon. Het zonlicht wordt opgevangen in een spiegel, die zo wordt neergezet dat het licht in de telescoopbuis valt. Dan moet het plaatje nog in de lichtbundel worden geplaatst. Dat kan bijvoorbeeld een glasplaatje zijn dat je normaal voor een microscoop zou gebruiken. Zo kunnen dingen op de muur worden bekeken die je met het blote oog niet eens kunt zien! Deze zonnemicroscoop is gemaakt door de instrumentenmaker Kleman. Het heeft een aantal hulpmiddelen, die het mogelijk maken om zelfs ondoorzichtige glasplaatjes te projecteren. Met de lensrevolver kunnen er zelfs een paar plaatjes achter elkaar worden gezet. Zo wordt het al bijna een filmpje. Klemans apparaat heeft ook een soort ingebouwd lampje voor bewolkte dagen of voor ’s avonds. Met het lampje kun je alleen niet meer de hele muur beschijnen, daar is het niet sterk genoeg voor. Je kunt de zonnemicroscoop nu nog bekijken in Museum Boerhaave. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427573 90 2032-12-31T22:00:00+00:00 2338 2008-12-22T22:00:00+00:00 yes no vergrootglas licht zon lens https://schooltv.nl/video-item/het-zeemaneffect-elk-atoom-heeft-ook-negatief-geladen-deeltjes 2024-01-04T10:41:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17209.w613.r16-9.dfda130.webp Het zeemaneffect | Elk atoom heeft ook negatief geladen deeltjes Dit is Pieter Zeeman, een wereldberoemde onderzoeker. Hij doet aan het eind van de negentiende eeuw een bijzondere ontdekking. Die ontdekking is zelfs naar hem vernoemd: het Zeemaneffect. Pieter weet dat materialen licht uit gaan zenden op het moment dat je ze warm maakt. Niet gewoon licht, maar licht van golflengten. Iedere stof zendt licht uit van golflengten die kenmerkend zijn voor die stof. De lijnen die je ziet door het uitgezonden licht noem je spectraallijnen. Pieter laat zien dat de spectraallijnen van het uitgezonden licht gevoelig zijn voor een magneetveld. Hij gebruikt daarvoor een stukje asbest, dat is ouderwets bouwmateriaal. Het asbest doopt hij in water met een heleboel zout erin. Als hij het nu warm maakt, kun je de spectraallijnen van zout dankzij deze tralie zien. Nu wordt de magneet erbij gehaald. Wat net nog één spectraallijn was, zijn er nu meerdere geworden! Dit toont iets belangrijks aan over atomen, de allerkleinste bouwstenen van een stof. Door het Zeemaneffect wordt duidelijk dat een atoom ook negatief geladen onderdeeltjes heeft. Want negatief geladen deeltjes zorgen voor die extra spectraallijnen als ze in aanraking komen met een magneet. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427574 91 2032-12-31T22:00:00+00:00 2971 2008-12-22T22:00:00+00:00 yes no atoom wetenschap licht magneet https://schooltv.nl/video-item/naar-de-sterren-en-daar-voorbij 2024-02-08T13:21:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17211.w613.r16-9.fe7e511.webp Naar de sterren! | En daar voorbij De zandworm droomt van de sterren. Maar daar heb je toch een raket voor nodig om daar te komen? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427575 55 2032-12-31T22:00:00+00:00 5592 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no worm ster tekenen https://schooltv.nl/video-item/zandworm-op-zee-hij-wil-varen 2024-02-08T13:20:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17213.w613.r16-9.a5e43ee.webp Zandworm op zee | Hij wil varen! De zandworm maakt een tekening van zand. Hij wil graag varen! Zie jij wat hij tekent? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427576 59 2032-12-31T22:00:00+00:00 3215 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no tekenen worm boot https://schooltv.nl/video-item/de-zandworm-maakt-een-kunstwerk-zie-jij-wat-het-is 2024-02-08T13:20:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17215.w613.r16-9.a1bab3d.webp De zandworm maakt een kunstwerk | Zie jij wat het is? Onder de grond zit de zandworm. Hij maakt een kunstwerk in het zand. Zie jij wat het is? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427577 57 2032-12-31T22:00:00+00:00 5021 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no gitaar worm tekenen https://schooltv.nl/video-item/zanderinstituut-voorloper-van-de-sportschool 2024-01-25T13:36:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17217.w613.r16-9.c5532ff.webp Zanderinstituut | Voorloper van de sportschool Wist je dat ze aan het eind van de negentiende eeuw ook al aan fitness deden? In die tijd bewegen mensen ook op toestellen, alleen niet om fitter, sterker of slanker te worden. Deze toestellen zijn er meer voor mensen met gezondheidsklachten. Ze worden bedacht door de Zweedse dokter Gustav Zander. De gebouwen waar zijn toestellen staan worden Zanderinstituten genoemd. Meer dan zeventig toestellen ontwerpt Zander, die ieder een bepaald gewricht of een spiergroep kunnen behandelen. Veel van de apparaten werken doordat ze zijn verbonden met een stoommachine. Dit klopapparaat ook. Het moet ervoor zorgen dat het bloed beter door je aderen stroomt. Andere apparaten werken doordat je er zelf aan trekt of duwt. Dit apparaat maakt je bilspieren en je beenspieren bijvoorbeeld sterker. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427578 78 2032-12-31T22:00:00+00:00 1273 2008-12-22T22:00:00+00:00 yes no fitness stoommachine bewegen https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-in-de-bonen 2024-02-01T13:24:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/41000/images/41234.w613.r16-9.af11ce0.webp Koekeloere | In de bonen Thema: Lente. Moffel en Piertje maken hun eigen moestuin. Ze planten een krop sla, en boontjes uit blik ijverig in de grond. De volgende dag ligt alles er zielig en verdord bij. Hoe zou dat komen? Arie legt het uit. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1178329 900 43251 2011-03-14T01:38:57+00:00 yes no moestuin lente https://schooltv.nl/video-item/worstelen-vechten-voor-de-sport 2024-01-16T16:13:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17219.w613.r16-9.f7303f2.webp Worstelen | Vechten voor de sport Worstelen is niet zomaar vechten. Techniek is heel belangrijk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427579 86 2032-12-31T22:00:00+00:00 11363 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no vechten sport trainen https://schooltv.nl/video-item/wc-papier-hoe-wordt-dat-eigenlijk-gemaakt 2024-01-04T10:41:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17221.w613.r16-9.8c1a4e1.webp WC-papier | Hoe wordt dat eigenlijk gemaakt? WC-papier gebruik je elke dag. Maar hoe krijgen ze het zo netjes op die rolletjes? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427580 258 2032-12-31T22:00:00+00:00 16629 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no toilet papier fabriek https://schooltv.nl/video-item/water-gebruik-je-elke-dag-maar-waar-komt-het-vandaan 2024-01-04T10:41:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17223.w613.r16-9.e0a3df1.webp Water gebruik je elke dag | Maar waar komt het vandaan? Wat is water toch lekker. Hoe zou het gemaakt worden? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427581 90 2032-12-31T22:00:00+00:00 14084 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no water product fabriek https://schooltv.nl/video-item/wassen-modellen-onderzoek-naar-het-menselijk-lichaam 2024-01-04T10:41:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17225.w613.r16-9.a2ac39a.webp Wassen modellen | Onderzoek naar het menselijk lichaam Petrus Koning is een jongen zonder uitgebreide medische diploma's. Hij werkt als knecht bij de beroemde Utrechtse professor Bleuland, die onderzoek doet naar het menselijk lichaam. Onderzoek doen naar hoe ons lijf in elkaar zit is in die tijd een vies werkje. Daarnaast kun je de resultaten niet lang bewaren: al dat vlees en al die spieren bederven. Daarom begint Petrus met het maken van modellen van was. Soms ziet een wasmodel er nog echter uit dan een echte schedel. Dat is best wel eng: die starende ogen en die stoppeltjes...maar het het werkt wel. Er worden wasmodellen gemaakt van hele torso's, met alle organen goed herkenbaar. Zo kun je goed zien hoe het menselijk lichaam in elkaar zit, en kun je de modellen ook nog lang bewaren. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427582 42 2032-12-31T22:00:00+00:00 4334 2008-12-22T22:00:00+00:00 yes no orgaan onderzoek model menselijk lichaam https://schooltv.nl/video-item/de-banen-op-een-voetbalveld-hoe-komen-die-daar 2024-01-16T16:00:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17227.w613.r16-9.5688d4e.webp De banen op een voetbalveld | Hoe komen die daar? Toen Christoph laatst naar een voetbalwedstrijd keek viel hem iets op. De banen op het veld, die heb je vast wel eens gezien. Overal banen. Maar hoe komen die daar? Hoe doen ze dat? Dat wilde Christoph ook wel eens weten. Op naar het stadion! Hier in Leverkusen zijn ze nieuw gras aan het leggen. Een gloednieuwe grasmat. Geef het een beetje water. Geen baan te zien. Laat het nog even groeien. Maar nog steeds geen banen. Word je zenuwachtig, Christoph? Aha, er gebeurt iets! Zijn er banen aan het ontstaan? Inderdaad! De banen worden steeds zichtbaarder. Christoph wil het iets beter gaan bekijken. En daar zijn ze dan: meneer Schmitz en zijn grasmaaier, die de strepen maken. Om te laten zien wat het geheim van de banen is, verwijdert meneer Schmitz het voorste gedeelte van de machine, dat meestal dient om het gemaaide gras op te vangen. Het achterste rolwiel is een spilmes dat snijdt als een schaar. Het kleine rolwiel vóór zorgt dat het mes op de juiste hoogte blijft. Achter is er nog een rolwiel dat het gras plet. Oké, we zijn klaar, meneer Schmitz. Vóór hebben we het spilmes met het kleine rolwiel waarmee de lengte van het gras wordt bepaald. En achter het rolwiel dat het gras plet. Meneer Schmitz heeft twee assistenten: Josef Meulen en Habib Ben Slimane. Ze spannen een koord over het veld om te zorgen dat de banen recht worden. Overal waar een kleine, witte markering is. Mooi strak. Alles oké? Goed. Als meneer Schmitz het koord volgt, worden de banen recht. En kijk: We kunnen al zien waar hij gemaaid heeft. En waar het rolwiel het gras heeft geplet. Vlak langs het koord. En wat gaat meneer Schmitz doen als hij terugrijdt? Het koord volgen natuurlijk. Maar hij heeft ook nog eens een heel systeem: Om één brede baan te maken moet hij drie keer rijden. De ene kant op is het licht en de andere kant op donker. Heen licht, terug donker. Heen licht, terug donker. In het midden laat hij een strook open en die doet hij als hij terugrijdt. Nog een keer: heen licht. Terug donker. Heen licht en terug door het midden. Zo gaat het. Heel slim! Dank u wel, meneer Schmitz. Maar waarom zijn sommige banen licht en andere donker? De lichte banen zijn de platte grassprietjes waarvan de lange zijde naar de zon gericht is. Tussen de sprietjes is het donkerder. Wij hebben een model gebouwd met houten pennen in plaats van gras. De pennen waarvan de lange kant naar ons is gericht en naar de zon zijn licht, en de pennen waarvan de uiteinden naar ons zijn gericht lijken veel donkerder. En als we de pennen de andere kant op draaien krijg je precies het omgekeerde. En zo is het ook met de grassprietjes. Je kunt het zelfs met je hand doen. Zo duidelijk als wat. Maar vergeet het niet weer in orde te maken, Christoph. Mooi! Nu weten we hoe een voetbalveld aan z’n banen komt. Nu hebben we alleen nog maar de lijnen nodig, en alles is klaar voor de grote wedstrijd! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427583 328 2032-12-31T22:00:00+00:00 29497 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no gras voetbal patroon https://schooltv.nl/video-item/voetbal-geen-sport-voor-watjes 2024-01-04T10:41:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17229.w613.r16-9.47216c0.webp Voetbal | Geen sport voor watjes Kom op. Grajales, Kom op. Vooruit. Trainer, ik kan niet meer! Dag! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427584 118 2032-12-31T22:00:00+00:00 42214 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no voetbal sport team https://schooltv.nl/video-item/groot-en-klein-iedereen-is-anders 2024-02-07T17:09:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17231.w613.r16-9.e0f58fe.webp Groot en klein | Iedereen is anders Robin en ik zijn heel groot. Helemáál als we naast een kleine pony staan. Maar we zijn niet zo groot als we naast een paard staan. Als we Pasha de kleine pony willen voeren, moeten we ons helemaal bukken. Hij is erg klein. Nick, het Ardenner trekpaard, is erg groot. Ik moet helemaal omhoog kijken, zijn neus in. Pasha’s voeten zijn erg klein. Nicks voeten zijn groot! Dit is zijn hoefijzer. Pasha’s voeten zijn klein als je ze met die van hem vergelijkt, en de mijne ook! Dit is Tasha’s staart, en dit is die van Nick. Pasha eet een kar hooi per dag. Nick’s portie past niet in een kar. Laten we kijken hoeveel honger Pasha heeft. Pasha kan een kind dragen. Mij, bijvoorbeeld. Maar Nick en Nomad kunnen ons trekken in een rijtuig. Ze zijn erg sterk, vind je niet? En wie van ons is groter? Nou, het is Robin, maar net aan! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427585 180 2032-12-31T22:00:00+00:00 15668 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no maat paard https://schooltv.nl/video-item/bevallen-in-de-zestiende-eeuw-de-verloshefboom 2024-01-04T10:41:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17233.w613.r16-9.f75d81e.webp Bevallen in de zestiende eeuw | De verloshefboom Als in de zestiende eeuw een bevalling niet goed gaat, is het de taak van de dokter om te proberen in ieder geval de moeder te redden. Daarom moet de baby zo snel mogelijk uit de buik van de moeder. Dokter Roonhuysen uit Amsterdam ontwerpt daarvoor deze verloshefboom. De hefboom wordt langs de kaaklijn van de ongeboren baby geplaatst, tot aan het oor. Daarna wordt de baby met deze hefboom als het ware naar buiten gelepeld. Meestal ging de baby dood door deze behandeling. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427586 30 2032-12-31T22:00:00+00:00 19939 2008-12-22T22:00:00+00:00 yes no verloskundige baby hefboom geboorte https://schooltv.nl/video-item/schotse-hooglanders-enorme-koeien-uit-schotland 2024-01-04T10:41:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17235.w613.r16-9.7eaa343.webp Schotse Hooglanders | Enorme koeien uit Schotland Vandaag gaan we op bezoek bij Bob. Bob is een Schots Hoogland Rund. Een Schots Hoogland Rund lijkt net op een koe. Bob heeft veel eten nodig. Omdat hij zo sterk en groot is. Zijn vacht is heel rood, maar hier binnen kun je dat niet zo goed zien. Laten we hem wat beter bekijken. Zo, zo! Hier buiten lijkt hij wel zwart! En nog net zo hongerig! Bob vindt het lekker als hij gekamd wordt, met een hark. Dat is grappig! Was hij net niet zwart? Bob, kun je van kleur veranderen? Het maakt niet uit. We zullen je lekker kammen. Bob is erg aardig. En ik ben helemaal niet bang voor zijn hoorns. Je hebt wel veel klitten, het is heel moeilijk om de kam door je vacht te halen! Mooi, gelukt. Dat was hard werk. He! Wat gebeurt er nu?! Oh! Er zijn er vier! Het zijn rode Schotse Hoogland Runderen. EN zwarte Schotse Hoogland Runderen. …en wie is Bob nou? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427587 183 2032-12-31T22:00:00+00:00 8798 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no rund Schotland dier https://schooltv.nl/video-item/antoni-van-leeuwenhoek-pionier-van-de-microscopie 2024-01-16T15:26:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17237.w613.r16-9.ceba0cb.webp Antoni van Leeuwenhoek | Pionier van de microscopie Antoni van Leeuwenhoek kan in de zeventiende eeuw heel goed werken met een microscoop. Dit is een van de microscoopjes die Van Leeuwenhoek dan gebruikt voor zijn onderzoeken. Hij is even groot als een luciferdoosje. De microscopen van Van Leeuwenhoek bestaan uit een piepklein lensje dat tussen twee metalen plaatjes zit geklemd. Van Leeuwenhoek wil hier naar een dode vlieg kijken. Die wordt op een pinnetje geprikt. Hij houdt de andere kant van de microscoop dicht tegen zijn oog. Als van Leeuwenhoek nu tegen het licht in kijkt, ziet hij allemaal bijzondere dingen die met het blote oog niet te zien zijn. Met een schroef kan het plaatje scherpgesteld worden. Van Leeuwenhoek onderzoekt van alles: tandsteen, pus, zaadcellen, insecten… noem maar op. Hier zie je een vlo uitvergroot in beeld. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427588 82 2032-12-31T22:00:00+00:00 47540 2009-01-04T22:00:00+00:00 yes no onderzoek lens micro-organisme https://schooltv.nl/video-item/turnen-geen-sport-voor-watjes 2024-01-04T10:41:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17239.w613.r16-9.5b344c4.webp Turnen | Geen sport voor watjes Voor turnen moet je erg lenig zijn. Maar ook sterk! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427589 120 2032-12-31T22:00:00+00:00 33471 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no sport spier lichaam https://schooltv.nl/video-item/synchroonzwemmen-ballet-in-het-water 2024-01-04T10:41:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17241.w613.r16-9.8eb0fa4.webp Synchroonzwemmen | Ballet in het water Synchroonzwemmen is niet met een stuk zeep het zwembad in duiken. Synchroonzwemmers dansen in het water! Handstanden, koprollen en dat met meerdere zwemmers tegelijk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427590 80 2032-12-31T22:00:00+00:00 33083 2008-12-18T22:00:00+00:00 yes no zwemmen ballet dansen https://schooltv.nl/video-item/suikeramandelen-hoe-worden-die-gemaakt 2024-01-04T10:41:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17243.w613.r16-9.06c82b6.webp Suikeramandelen | Hoe worden die gemaakt? Christoph heeft een afspraak op de kermis. Mevrouw Ramus wil hem en jullie allemaal laten zien hoe je gesuikerde amandelen maakt.Het is echt een kunst. Je begint met een grote koperen pan. Eronder brandt een pit. Die maakt alles heet.Het pijpje in het midden kan draaien.Dan zet je de pan erop en die draait ook dankzij dit verbindingsstuk. Nu is het tijd voor de ingrediënten.Eerst water.Een beetje. Zo is het goed. En nu suiker.Wauw, een hele bak! De suiker gaat in het water.Dan de amandelen. Een hele kan vol.En nog een. En nu roerenroeren, roeren…Christoph kan nauwelijks wachten. De pan draait de ene kant op en de mixer de andere kant. Geduld, Christoph! Amandelen in suikerwater. Het water wordt verhit, waardoor het verdampt.Eerst begint het mengsel dikker te worden...en dan verandert het geluid... het klinkt lichter. Want nu is al het water verdampt en zijn de suikerkorrels weer terug. Maar de amandelen zijn zacht geworden door het koken.Toch zijn ze nog lang niet klaar. Nu zijn ze een beetje geroosterd. Ze knisperen. Als de suiker heet is, smelt die en kleeft aan de amandelen. Iets meer suiker.En nu maar roeren, roeren, roeren als een razende…En gebruik een houten lepel, want anders verandert alles in één enorme klont. Daarom moet je de suiker in hele kleine porties toevoegen, zodat iedere amandel bedekt wordt, één laag per keer. Nog iets meer.En een snufje kaneel en specerijen.Dit is het eigen recept van mevrouw Ramus, de deskundige op dit gebied! En nu de rest. Er zit evenveel suiker als amandelen in de pan.Volgens Christoph is zijn grote moment nu gekomen.Pech, jongen. Mevrouw Ramus pakt een vergiet en een paar pannenlappen... het is heet...en keert de pan om.Een paar zitten vastgeplakt ...Hè? Wat was dat? Een verdwaald stukje popcorn!Natuurlijk schudt ze de extra suiker af. En nu? De amandelen zien er nog wat kaal uit. Iets meer suiker in de pan, maar dit keer geen water.Het stoomt en de suiker wordt heel bruin. Hij karameliseert. Nu gaan de amandelen er weer in en worden allemaal vermengd met de vloeibare bruingekleurde suiker. Nog eens goed roeren, zodat ze allemaal een mooi glanzend jasje van suiker krijgen. Christoph staat te watertanden.Eindelijk lijken ze nu echt klaar te zijn.Ze zijn nog steeds gloeiend heeten glimmend. De zak in. Het duurt nu niet lang meer, Christoph. Eindelijk! Hoera!En? Hoe smaken ze? Mmm, lekker zoet!Geen wonder: dat is veel suiker.Nou ja, waar heb je anders een tandenborstel voor? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427591 325 2032-12-31T22:00:00+00:00 8952 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no koken kermis snoep https://schooltv.nl/video-item/de-stoommachine-gebruik-van-water-en-onderdruk 2024-01-16T15:07:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17245.w613.r16-9.1687510.webp De stoommachine | Gebruik van water en onderdruk Met de stoommachine begint de Industriële Revolutie. Wanneer we het over de eerste stoommachine hebben, bedoelen we meestal de machine die door James Watt werd uitgevonden. Maar een andere onderzoeker was Watt voor: Thomas Newcomen had al eerder een stoommachine bedacht. Deze stoommachine. Zijn machine werkt zo: stoom uit de ketel duwt de zuiger omhoog zodat er beweging ontstaat. Als de zuiger op zijn hoogste punt is spuit er een klein straaltje water in de cilinder. Hierdoor verandert de stoom weer in water, en ontstaat er onderdruk. Die onderdruk zorgt ervoor dat de zuiger weer naar beneden zakt. De eerste Newcomenmachine wordt in 1712 in Engeland in gebruik genomen. Hij pompt grondwater uit kolenmijnen. Ook in Nederland willen mensen deze ‘vuurmachines’ wel gebruiken. Ze zouden handig kunnen zijn bij het droogmaken van onze polders! Deze machine is een demonstratiemodel. Hiermee wordt de enorme kracht van stoom aan het publiek getoond. Toch duurt het tot ver in de 19de eeuw voordat stoomkracht gebruikt wordt bij het leegpompen van de Hollandse polders. Wij hebben onze molens toch al? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427592 66 2032-12-31T22:00:00+00:00 68736 2008-12-22T22:00:00+00:00 yes no water pomp stoom stoommachine https://schooltv.nl/video-item/stiften-hoe-worden-ze-gemaakt 2024-01-04T10:41:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17247.w613.r16-9.21458cb.webp Stiften | Hoe worden ze gemaakt? Hoe maak je stiften? Geen idee… Zo maken ze dus stiften! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427593 136 2032-12-31T22:00:00+00:00 18446 2008-12-18T22:00:00+00:00 yes no kleur fabriek tekenen https://schooltv.nl/video-item/blaasstenen-hoe-werden-deze-vroeger-verwijderd 2024-01-04T10:41:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17249.w613.r16-9.529b14c.webp Blaasstenen | Hoe werden deze vroeger verwijderd? In de achttiende eeuw lijden veel mensen aan blaasstenen. Dat is een heel pijnlijke en ook gevaarlijke aandoening. De stenen kunnen de urinewegen verstoppen en zo tot nierafwijkingen leiden. Daarom moeten ze weg. Maar hoe? Eerst stopt de dokter een sonde in de pisbuis, om deze beter voelbaar te maken. Dan snijdt hij de pisbuis open, tussen de balzak en de anus, zodat hij de blaasmond kan bereiken. Dan houdt hij de wond open met een wondsperder. En tenslotte gaat de dokter met een tang de blaas in, grijpt de steen en vergruist hem. En dat allemaal nog steeds zonder verdoving. Au! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427594 34 2032-12-31T22:00:00+00:00 4194 2008-12-22T22:00:00+00:00 yes no pijn operatie blaas urine https://schooltv.nl/video-item/de-spiegeltelescoop-een-uitvinding-van-newton 2024-01-04T10:41:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17251.w613.r16-9.b8e9abf.webp De spiegeltelescoop | Een uitvinding van Newton Met een telescoop kun je dingen van dichtbij bekijken. Newton bedacht een slimme manier om dit nog beter te kunnen doen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427595 61 2032-12-31T22:00:00+00:00 7361 2008-12-22T22:00:00+00:00 yes no telescoop spiegel wetenschap https://schooltv.nl/video-item/snorkelen-onder-water-kijk-je-je-ogen-uit 2024-01-04T10:41:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17253.w613.r16-9.85bf63b.webp Snorkelen | Onder water kijk je je ogen uit! Ik heb leren zwemmen toen ik nog maar 2 jaar oud was. Als ik ga zwemmen, gebruik ik flippers, een duikbril een snorkel en een vest. Ik vind het leuk om naar kleine visjes te kijken, of naar koraal, of naar een van de andere dingen. Met mijn vader zwemmen vind ik het leukst, want dan hoef ik niet bang te zijn. Als vissen om mij heen gaan zwemmen, vind ik dat wel een beetje eng. Maar het is ook heel grappig! Ik heet Mariana, en ik vind de zee het leukste wat er is! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427596 59 2032-12-31T22:00:00+00:00 10872 2008-12-18T22:00:00+00:00 yes no snorkel koraal watersport https://schooltv.nl/video-item/snoep-is-onweerstaanbaar-lekker-maar-hoe-wordt-het-eigenlijk-gemaakt 2024-01-04T10:41:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17255.w613.r16-9.20b21a2.webp Snoep is onweerstaanbaar lekker! | Maar hoe wordt het eigenlijk gemaakt? Wat nu? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427597 101 2032-12-31T22:00:00+00:00 44405 2010-03-09T22:00:00+00:00 yes no snoep fabriek spelen https://schooltv.nl/video-item/kersenpitten-spugen-in-slowmotion-dat-ziet-er-mooi-uit 2024-02-08T13:18:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17257.w613.r16-9.3924099.webp Kersenpitten spugen in slowmotion | Dat ziet er mooi uit! Met kersen kun je leuke dingen doen. De pitten kun je zo ver mogelijk uitspugen. En als je dat slowmotion filmt, ziet het er nog knap uit ook! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427598 80 2032-12-31T22:00:00+00:00 5329 2008-12-18T22:00:00+00:00 yes no filmen fruit spelen https://schooltv.nl/video-item/christiaan-huygens-uitvinder-van-de-slingerklok 2024-01-04T10:41:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17259.w613.r16-9.c685fa3.webp Christiaan Huygens | Uitvinder van de slingerklok Dit is Christiaan Huygens. Hij was een heel beroemde geleerde. Christiaan snuffelde niet alleen maar door boeken, maar hij vond van alles uit en zette dat dan ook zelf in elkaar. Op tweede kerstdag 1656 maakt Christiaan zijn beroemdste uitvinding af: de slingerklok. Voor die tijd zijn er andere klokken, maar die zijn lang niet zo nauwkeurig. Ze lopen rustig een kwartiertje voor of achter. Dat is natuurlijk niet zo handig… Kijk, zo ziet de klok van Christiaan eruit. Christiaan tekent de klok eerst heel precies in een van zijn beroemde boeken. Later laat hij hem bijna precies zo namaken door de beste klokkenmaker van de Franse koning. Christiaan weet dat de slinger er iedere keer even lang over doet om van de ene naar de andere kant te slingeren. Hij moet er voor zorgen dat de klok gaat tikken op de maat van de slinger. Want dan zal de klok goed blijven lopen. Na veel nadenken krijgt hij het voor elkaar. Maar hoe zorg je er nou voor dat de slinger blijft bewegen? In die tijd zijn er nog geen batterijen of stopcontacten, dus het moet anders. In de slingerklok wordt er een gewicht opgehangen. De druk van het gewicht zorgt ervoor dat de radartjes van de klok blijven draaien. Met dit in zijn achterhoofd vindt Christiaan een paar jaar later het allereerste zakhorloge uit. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427599 93 2032-12-31T22:00:00+00:00 24047 2008-12-22T22:00:00+00:00 yes no uitvinding tijd gewicht https://schooltv.nl/video-item/een-eitje-bij-je-ontbijtje-de-slak-en-het-kuiken 2024-01-04T10:41:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17261.w613.r16-9.ca8d58a.webp Een eitje bij je ontbijtje | De slak en het kuiken De slak eet een ei voor zijn ontbijt. Maar wat gebeurt er dan? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427600 35 2032-12-31T22:00:00+00:00 13690 2008-12-18T22:00:00+00:00 yes no verhaal slak ei kuiken https://schooltv.nl/video-item/bowlen-met-een-slak-strike 2024-02-08T13:14:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17263.w613.r16-9.8244ec9.webp Bowlen met een slak | Strike! De slak gooit de kegels allemaal om! Maar wat gebeurt er dan? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427601 61 2032-12-31T22:00:00+00:00 5276 2008-12-18T22:00:00+00:00 yes no slak bowlen https://schooltv.nl/video-item/slak-op-de-maan-dat-kan-toch-helemaal-niet 2024-01-04T10:41:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17265.w613.r16-9.0e23a80.webp Slak op de maan | Dat kan toch helemaal niet? Deze slak ziet ze vliegen! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427602 79 2032-12-31T22:00:00+00:00 4502 2008-12-18T22:00:00+00:00 yes no verhaal slak https://schooltv.nl/video-item/de-slak-een-verhaaltje-over-de-slak 2024-01-04T10:41:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17267.w613.r16-9.e1bbf8c.webp De slak | Een verhaaltje over de slak! Deze slak wordt geraakt door de bliksem! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427603 38 2032-12-31T22:00:00+00:00 6825 2008-12-18T22:00:00+00:00 yes no verhaal slak https://schooltv.nl/video-item/salsa-schudden-met-die-billen 2024-01-04T10:41:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17269.w613.r16-9.9907637.webp Salsa | Schudden met die billen! Ik heet Maria Isabel Gonzalez Triviño, ik ben acht. Ik heet Steven Arias Salinas. Ik ben negen. Ik woon in Chapinero, in de stad Cali. Dat is in het land Colombia. Hier leren kinderen net als volwassenen dansen: salsa, chachacha, meringue, mambo, bugalú, en nog veel meer. Als je danst, is het net of je door de lucht zweeft. Het is erg leuk. Als je dansen leuk vindt, kun je naar een dansschool gaan, en als dansen in je bloed zit, moet je daar wel heen! Sommige mensen zeggen dat kinderen zich in deze omgeving verloren voelen, maar dat is niet zo. Want de leraren en de eigenaars van deze scholen eisen discipline van de kinderen, ze moeten discipline leren. En als ze het niet goed doen op school, worden ze geschorst. Het is dus niet zoals mensen vaak denken: Het is maar dansen, dus zonde van je tijd. Nee, het is een discipline, het is een sport. Al vanaf dat ik heel klein was, zit dansen in m’n bloed. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427604 140 2032-12-31T22:00:00+00:00 7982 2008-12-18T22:00:00+00:00 yes no dansen salsa Zuid-Amerika https://schooltv.nl/video-item/varkens-ze-kunnen-heel-goed-ruiken 2024-01-04T10:41:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17271.w613.r16-9.49cfdfe.webp Varkens | Ze kunnen heel goed ruiken! Dit is Rudi. En dat is Rosa. Het zijn allebei wollige varkens. Mijn vriendin Ana en ik gaan vandaag een test met ze doen Varkens kunnen namelijk heel goed ruiken. Kunnen ze brood ruiken? - Appels? - Kaas? Brood ruikt haast niet. Kun je het ruiken, Rudi? – Even zien. Ze zijn heel hard aan het snuffelen. Je moet werken voor je eten! Oh, Rosa geeft het op! Misschien houden ze niet van brood. Laten we het ze makkelijker maken. Hier is een appel. Die ruikt sterker! Daar gaan ze dan: Hier, Rudi, ruik dit eens! Hij is aan het graven .... Hij heeft ‘m gevonden! Maar hij had een beetje hulp nodig. Nu de stinkbom! We begraven ‘m iets dieper. ...en we gaan hem niet helpen! Ik ben benieuwd of hij 'm vindt. Hij heeft ‘m gevonden, hij heeft ‘m gevonden! Hebbes! Fantastisch! Wat kunnen jullie geweldig ruiken! Smaakt het lekker, Rosa? Rudi heeft de smaak te pakken. Hé, dat is de camera! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427605 179 2032-12-31T22:00:00+00:00 10401 2008-12-18T22:00:00+00:00 yes no varken ruiken dier https://schooltv.nl/video-item/rolschaatsen-vind-jij-dat-ook-zo-leuk 2024-01-04T10:41:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17273.w613.r16-9.145583b.webp Rolschaatsen | Vind jij dat ook zo leuk? Laten we gaan rolschaatsen Schiet op. Angie, schiet op, we gaan. Waar zijn m’n schoenen? Klaar. Andrés, Marco, schiet op. Heeft iedereen z’n rolschaatsen aan? Ja!!!!! Denk aan je positie. Denk aan je uitgangspositie. Marco, ga naar je plek. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427606 120 2032-12-31T22:00:00+00:00 4153 2008-12-18T22:00:00+00:00 yes no rolschaats spelen sport https://schooltv.nl/video-item/de-pyrometer-meten-van-metalen 2024-01-04T10:41:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17275.w613.r16-9.db1b69e.webp De pyrometer | Meten van metalen In 1759 bouwt Jan Pauw deze pyrometer. Hij heeft hem niet zelf verzonnen, dat heeft de Leidse professor Petrus van Musschenbroek gedaan. Met deze pyrometer of vuurmeter kun je kijken hoeveel een metaal uitzet als het verwarmd wordt. We klemmen een staaf goud aan één kant vast in een bak die gevuld is met vloeistof. Onder die bak staat een rijtje branders. Met een thermometer meten we de temperatuur. Op een ronde schijf met een wijzer kun je zien hoeveel langer de staaf goud door het verwarmen is geworden. Daarna klemmen we een staaf aluminium in de pyrometer. Ook deze staaf verwarmen we, natuurlijk tot dezelfde temperatuur. En wat blijkt? Aluminium zet nog niet half zoveel uit als goud. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427607 69 2032-12-31T22:00:00+00:00 4666 2008-12-22T22:00:00+00:00 yes no wetenschap machine metaal temperatuur https://schooltv.nl/video-item/de-postduif-hij-weet-precies-waar-hij-heen-moet 2024-01-04T10:41:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17277.w613.r16-9.615c860.webp De postduif | Hij weet precies waar hij heen moet Ik ben Till en ik hou van duiven. Wij hebben er meer dan 200 in onze duiventil. De meeste zijn grijs, maar niet allemaal. Deze bijvoorbeeld heeft spikkeltjes, daarom noemen we hem Spikkel. Het zijn postduiven. Daarom hebben ze hun naam om hun poot. Dit is m’n broer Jan. Hij heeft een heel snelle duif. Die heet Rode Pijl. Jan is erg trots op hem. Dit is mijn lievelingsduif. Ze heet Jenny. Ik wou dat ze net zo snel was. Je hebt wedstrijden met duiven om te zien wie het snelst is. Jan en ik doen dat met onze duiven ook. We nemen de duiven ergens mee naartoe en laten ze terugvliegen naar de duiventil. Jan rijdt weg met de duiven. Ik blijf hier wachten. Aan de andere kant van de stad wacht Stefan, een vriend van ons. Het is de bedoeling dat de duiven daarvandaan vertrekken. Rode Pijl heeft nog nooit een wedstrijd verloren – maar mijn duif heeft nog niet zo vaak gevlogen. Daar gaan we dan! De ene duif haalt de andere in! Maar welke? Dit is Jan z’n duif! En daar is de mijne! Dus Rode Pijl was sneller... Maar mijn Jenny zat vlak achter hem. Goed zo, Jenny! Nog even, en je bent net zo snel als Rode Pijl, dat is zeker! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427608 177 2032-12-31T22:00:00+00:00 18397 2008-12-18T22:00:00+00:00 yes no duif wedstrijd snelheid https://schooltv.nl/video-item/het-planetarium-van-copernicus 2024-01-04T10:41:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17279.w613.r16-9.40b6b1d.webp Het planetarium | Van Copernicus Hoe ons zonnestelsel eruitziet, kun je zien in een planetarium. Een idee van de wetenschapper Copernicus. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427609 89 2032-12-31T22:00:00+00:00 27230 2008-12-22T22:00:00+00:00 yes no zonnestelsel wetenschap planeet aarde https://schooltv.nl/video-item/een-operatie-daar-voel-je-niets-van 2024-01-04T10:41:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17281.w613.r16-9.c8cc06f.webp Een operatie | Daar voel je niets van Erik gaat naar het ziekenhuis en moet zijn tas pakken. Maar hij wil eigenlijk veel liever gek doen. Zijn giraffe Vlekje en zijn moeder gaan met hem mee naar het ziekenhuis. Erik moet een speciaal ziekenhuishemd aandoen, omdat hij geopereerd wordt. Hij heeft heel vaak keelpijn, maar dat zal snel voorbij zijn. Erik krijgt medicijnen om hem slaperig te maken, maar eerst krijgt hij twee cadeautjes: een sticker en een kleine tol. Erik voelt zich duizelig en moe door het medicijn. Even later is hij in de operatiekamer, waar de dokters zullen zorgen dat hij geen pijn meer zal hebben. De giraffe en Eriks moeder letten goed op of het wel goed met Erik gaat. De dokter geeft Erik een verdoving. Terwijl hij het slaapgas inademt wordt Erik steeds moeër, tot hij slaapt als een roos. Hij droomt over alle dingen die hij zal doen als zijn keel weer beter is. Nu Erik weer wakker is, heeft hij een beetje pijn, en voelt hij zich een beetje duizelig. Straks zal zijn vader hem bellen. Eriks vader heeft veel aan hem gedacht vandaag. Erik vertelt dat de operatie niet zo fijn was, maar dat alles goed is gekomen. Erik wil niet gaan slapen, omdat hij uitkijkt naar bezoek van zijn vader, zus en broer. Maar net voor de bezoekers komen, valt hij in slaap. De volgende dag komt de dokter kijken hoe het met Erik gaat. Alles gaat goed met Erik en ook met giraffe Vlekje. Zelfs zo goed, dat ze allebei naar huis mogen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427610 343 2032-12-31T22:00:00+00:00 26863 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no operatie ziekenhuis verdoven https://schooltv.nl/video-item/verstoppertje-spelen-dat-is-makkelijk-als-je-onzichtbaar-bent 2024-02-08T13:15:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17283.w613.r16-9.724429d.webp Verstoppertje spelen | Dat is makkelijk als je onzichtbaar bent! Dit is Linda. Ze kan zichzelf onzichtbaar maken. Als ze onzichtbaar is, ziet het er zo uit: haar ondergoed zit over haar kleren heen. Eigenlijk gebeurt dat bij iedereen die zichzelf onzichtbaar kan maken. Linda kan zichzelf onzichtbaar maken wanneer ze maar wil. Ze hoeft allen te denken: ‘nu wil ik onzichtbaar zijn!’ en dan gebeurt het. Sorry, ik kan je niet horen. Ok, nou…eh…dag!’ ‘Linda, dat was je moeder aan de telefoon. Ik denk dat je snel naar huis moet, ze had het over iets heel belangrijks.’ Opeens wordt Linda onzichtbaar, en meteen weer zichtbaar. Terwijl ze dat helemaal niet bedacht had! Linda heeft de hik. Ze is onzichtbaar geworden zonder dat ze dat wilde. ‘Linda, je bent je geld vergeten.’ Linda hikt weer, en opeens is ze weer terug. ‘Neem je me in de maling, Linda?’ ‘Ja!’ Ze voelt alweer een hik opkomen. Linda denkt dat Birgit er ondersteboven van zal zijn als ze Linda opeens ziet verdwijnen. Maar nu vraagt ze zich natuurlijk ook af hoe het zit… ‘Kiekeboe…dag!’ Linda moet naar huis, maar blijft steeds verdwijnen. Mensen die zichzelf onzichtbaar kunnen maken, mogen dat niet aan gewone mensen laten zien. Linda moet over het schoolplein en natuurlijk staat haar buurmeisje Bente daar. Linda voelt weer een hik opkomen. Nu heeft Bente wel iets om over na te denken. Linda rent ‘t schoolgebouw binnen. Niemand heeft door dat de deur helemaal vanzelf opengaat. Mamma zegt altijd dat de hik overgaat als je een glas water ondersteboven drinkt. Linda heeft nu geen glas, maar ze kan wel ondersteboven drinken! ‘De kraan stond nog open, dus ik heb ‘m uitgezet.’ ‘Kwam jij hier nou opeens tevoorschijn?’ ‘Ja, en nu verdwijn ik weer!’ Dat was op ‘t nippertje. Buiten staat Bente nog steeds te kijken. Linda vindt dat ze haar iets uit moet leggen. ‘Ik train voor het internationale kampioenschap verstoppertje. Goed ben ik al he?’ Ik kon zo gauw niets beters bedenken hoor! Waarom moet je altijd een scheetje laten als je in een lift vol met mensen staat en waarom moet iedereen die ze kent juist vandaag op straat zijn? Gelukkig weet ze een weggetje door de heg. Maar Linda is hier al een tijdje niet geweest en sindsdien is de heg gegroeid. En hij is nat en modderig. En het ergste is nog dat ze geen één keer hoefde te hikken terwijl ze daar zat! Dus ze had zich niet eens hoeven te verstoppen. En daar begint ‘t weer… Gelukkig stopt het hikken precies als Linda thuis komt. ‘Hier ben ik! Wat was er nou zo belangrijk?’ ‘Ik zei juist tegen Birgit dat het niet belangrijk was, en dat je je niet hoefde te haasten. Maar de muziek stond zo hard dat ze ‘t vast verkeerd verstaan heeft. Maar Linda…wat zie je eruit!!’ https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427611 245 2032-12-31T22:00:00+00:00 5048 2008-12-18T22:00:00+00:00 yes no school Noorwegen spel https://schooltv.nl/video-item/als-je-onzichtbaar-bent-kun-je-stiekem-dingen-doen 2024-01-04T10:41:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17285.w613.r16-9.270cbe9.webp Als je onzichtbaar bent | Kun je stiekem dingen doen! Dit is Linda. Ze kan zichzelf onzichtbaar maken. Als ze onzichtbaar is, ziet het er zo uit: haar ondergoed zit over haar kleren heen. Eigenlijk gebeurt dat bij iedereen die zichzelf onzichtbaar kan maken. Mia en Erin zijn Linda’s beste vriendinnen. Op een dag zijn ze alle drie ziek. Omdat hun moeders ook vriendinnen zijn, besluiten ze samen ziek te zijn. Dat is minder saai. Ze hebben het superleuk samen, totdat Mia’s moeder binnenkomt. Ze vraagt of Mia haar overgrootvaders medaille heeft gezien. Mia zegt van niet. De andere meiden vinden dat een beetje raar, omdat Mia hem de vorige dag mee naar school had genomen. Haar overgrootvader had de medaille van de koning zelf gekregen. Hij was in de oorlog heel dapper. Mia had zelfs een foto van haar overgrootvader in een boek laten zien. Maar dan vertelt Mia de anderen dat ze de medaille mee naar school heeft genomen terwijl dat eigenlijk niet mocht van haar ouders. Ze is bang dat ze het in haar bureau heeft laten zitten. Dit is echt een klusje voor het onzichtbare meisje! Linda heeft een plan hoe ze haar vriendin uit de problemen kan helpen zonder dat haar ouders erachter komen. Maar eerst moet ze de medaille te pakken zien te krijgen! Opeens moet Linda niezen! De medaille zit niet in de la... als niemand hem maar gepakt heeft! Gelukkig heeft de juf er goed op gepast. Het probleem is dat als Linda iets oppakt, dat voorwerp ook onzichtbaar wordt. De juf kijkt bijna de hele tijd naar de medaille, dus hoe krijgt Linda het terug zonder dat de juf het ziet verdwijnen? Dan opeens… ‘Wie nieste daar?’ vraagt de juf. ‘U nieste!’ lachen alle kinderen. Als Mia thuiskomt doet ze de medaille in een andere la dan waar hij anders altijd ligt. Daar vindt Mia’s moeder hem weer. Ze gelooft dat hij daar al die tijd heeft gelegen. O ja, toen Linda bij de juf nieste, werd de juf ook verkouden. En toen werden alle andere juffen en meesters ook ziek. Dus toen Mia en Erin en Linda weer beter waren, lagen de juffen en meesters ziek in bed. En de school werd gesloten! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427612 265 2032-12-31T22:00:00+00:00 7874 2008-12-18T22:00:00+00:00 yes no Noorwegen familie spel https://schooltv.nl/video-item/zogenaamd-onzichtbaar-linda-kan-zichzelf-onzichtbaar-maken 2024-01-04T10:41:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17287.w613.r16-9.f72715e.webp Zogenaamd onzichtbaar | Linda kan zichzelf onzichtbaar maken Als er iets vervelends gebeurt zou je soms willen dat je onzichtbaar was. Linda heeft dat ook. Kijk je mee? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427613 242 2032-12-31T22:00:00+00:00 8955 2008-12-18T22:00:00+00:00 yes no Noorwegen familie spel https://schooltv.nl/video-item/het-narcosemasker-chloroform-en-ether-bedwelmen 2024-01-04T10:41:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17289.w613.r16-9.7a814db.webp Het narcosemasker | Chloroform en ether bedwelmen Tot rond 1848 is narcose nog onbekend. Er zijn wel wat middeltjes om mensen een beetje duf te krijgen, maar die helpen niet echt. Dan wordt in Amerika ontdekt dat je mensen met behulp van chloroform of ether onder een roes kan brengen. In Amsterdam laat de tandarts Dentz al in 1848 een eigen chloroformsetje maken. Het principe is heel simpel: je plaatst het maskertje over neus en mond van de patiënt. De chloroform wordt uit het flesje in het masker gedruppeld. In het masker zitten bij de neus en de mond een sponsje. Die zuigen het middel op en bedwelmen de patiënt. De patiënt valt in slaap, en de show kan beginnen! Als de tandarts in de mond moet zijn, klapt hij het monddeel weg. Via het neusdeel krijgt de patiënt nog steeds genoeg chloroform. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427614 62 2032-12-31T22:00:00+00:00 4488 2008-12-22T22:00:00+00:00 yes no verdoven operatie bewustzijn https://schooltv.nl/video-item/mongoolse-muziek-bijzondere-klanken 2024-01-04T10:41:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17291.w613.r16-9.6762eea.webp Mongoolse muziek | Bijzondere klanken In Mongolië speelt muziek een heel belangrijke rol. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427615 147 2032-12-31T22:00:00+00:00 6969 2008-12-18T22:00:00+00:00 yes no Azië muziek zingen https://schooltv.nl/video-item/trouwen-op-midzomernacht-tijdens-midzomernacht-kan-alles 2024-01-04T10:41:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17293.w613.r16-9.3ace9a8.webp Trouwen op midzomernacht | Tijdens midzomernacht kan alles Midzomernacht Het is midzomernacht en Julie maakt zich klaar om te gaan trouwen. Julie doet een oude jurk aan, een kostuum dat mensen vroeger aan hadden als ze gingen trouwen. Aankleden duurt best lang, maar Julie kijkt heel erg uit naar dit feest. Want de kinderen in het dorp verkleden zich als bruid en bruidegom op midzomeravond. Julie doet vanavond net alsof ze gaat trouwen met Espen. De jongens zijn al aangekleed in hun kostuum. Maar Julie had op iets anders gehoopt. Julie had zich voorgesteld in een zwart pak aan zou hebben met witte streepjes en gladgekamd haar. Julie vindt dat de jongens meer op rondspringende elfjes met rare hoedjes lijken. En ze zal zeker niet met een elfje trouwen! Ze voelt zich al erg ongemakkelijk terwijl ze alleen nog maar naast een jongen hoeft te zitten. Maar nu gaat Julie plezier maken, zonder zich verlegen te voelen. Ze ziet het meest uit naar het dansen. Julie heeft de hele avond met haar vrienden gedanst. De bruidegom van vanavond is negens te bekennen. Ze vindt het eigenlijk een beetje raar: de bruidegom is er zomaar vandoor gegaan! Maar op midzomeravond kun je dromen van die ene met wie je echt zult trouwen, als je maar 7 verschillende zomerbloemen onder je kussen stopt. Julie weet precies hoe haar droomprins eruit moet zien: hij moet bruine ogen en donker haar hebben. Of misschien toch blond haar? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427616 237 2032-12-31T22:00:00+00:00 5792 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no trouwen zomer bloem https://schooltv.nl/video-item/de-meridiaankijker-een-heel-bijzondere-telescoop 2024-01-04T10:41:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17295.w613.r16-9.2b0b43f.webp De meridiaankijker | Een heel bijzondere telescoop In Leiden staat een beroemde sterrenwacht. Daar kunnen mensen door bijzondere telescopen de sterren bekijken. In 1860 krijgt de Leidse Sterrenwacht wel een heel bijzondere telescoop: de meridiaankijker. Met de meridiaankijker kun je de tijd berekenen. Als je door de meridiaankijker de zon precies in het zuiden ziet, dan is het 12 uur. Omdat Leiden in die tijd dus al precies wist wanneer het 12 uur was, konden alle klokken in de stad gelijk gezet worden. Handig! Maar de meridiaankijker kan nog meer. 's Nachts werd hij gebruikt om de posities van de sterren heel precies te berekenen. In grote tabellen werd al die informatie opgeschreven. En je kon er nog lekker bij zitten ook! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427617 60 2032-12-31T22:00:00+00:00 4909 2008-12-22T22:00:00+00:00 yes no tijd zonnestelsel planeet ster https://schooltv.nl/video-item/de-lucifer-hoe-wordt-hij-eigenlijk-gemaakt 2024-01-04T10:41:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17297.w613.r16-9.8c3f6a2.webp De lucifer | Hoe wordt hij eigenlijk gemaakt? Een dun stokje van hout, met een zwarte of roze kop. Die kop is van zwavel, en zorgt ervoor dat er vuur ontstaat als je hem langs het randje strijkt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427618 218 2032-12-31T22:00:00+00:00 14769 2009-01-26T22:00:00+00:00 yes no vuur techniek licht https://schooltv.nl/video-item/hendrik-de-bosch-amsterdamse-dokter-in-de-achttiende-eeuw 2024-01-04T10:41:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17299.w613.r16-9.fcf67f9.webp Hendrik de Bosch | Amsterdamse dokter in de achttiende eeuw Mooie kast he? Deze was van Hendrik de Bosch, een Amsterdamse dokter. In de achttiende eeuw mogen artsen geen medicijnen voorschrijven, dat mogen alleen apothekers. Maar omdat mensen in die tijd vaak weinig geld hebben, proberen de dokters hen soms toch te helpen aan een geneesmiddel. Hendrik stelt deze kast samen met allemaal middeltjes waarvan een medicijn kan worden gemaakt. Er zitten gedroogde planten, stukjes dier en stukjes steen in, met een uitgebreide lijst met uitleg. Het is heel bijzonder dat deze kast nog helemaal compleet, met inhoud, te bekijken is. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427619 49 2032-12-31T22:00:00+00:00 3029 2008-12-22T22:00:00+00:00 yes no kabinet dokter ziekte medicijn https://schooltv.nl/video-item/krijt-hoe-worden-krijtjes-gemaakt 2024-01-04T10:41:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17301.w613.r16-9.f725c0b.webp Krijt | Hoe worden krijtjes gemaakt? Deze steen wordt voor iets gebruikt wat jullie allemaal heel goed kennen. Je hebt het vast wel eens in je hand gehad. Hier, in deze steengroeve worden de stenen opgeblazen tot brokken die kunnen worden vervoerd. Dat is Mario z’n werk. Trouwens, de stenen bestaan uit calciumsulfaat. Hup, de vrachtwagen in. Als Mario toetert, is de vrachtauto vol. Dan is het tijd om te gaan. Nu! De brokken zijn nog steeds onhandig groot. Daarom worden ze hierheen gebracht naar een pletmolen. Deze roterende hamers hakken ze in kleinere stukken. De stenen die te groot zijn om hier te worden gebroken, worden achter dit gordijn verbrijzeld tot kleinere stukjes, de stenen gaan via een lange loopband naar de fabriek. Daar worden de stukken in dit blik gepakt. En ze worden gedroogd. De stenen verliezen zo veel water. Dan worden ze weer in een andere molen fijngemalen. Dit poeder is het resultaat. Je kent het misschien wel als gips. Je krijgt een gipsverband als je je been gebroken hebt. Maar om iets te maken wat jullie allemaal kennen en vast wel eens in je hand hebt gehad, moet er nog iets gebeuren. Als je gips weer in het water strooit, zoals hier, en het in een mixer roert, liefst met het deksel erop, vanwege het stof, wordt het calciumsulfaat weer zo hard als steen. Gelukkig niet te snel, het moet wel even vloeibaar blijven. Want nu gaat het in de mallen. Elk gaatje is een mal. Meneer Schmidt gebruikt een plank om de rest te verspreiden en elk gaatje te vullen. Hij oogt heel ontspannen, maar hij mag niet te lang aarzelen, want het gips wordt snel hard. Het is al zo hard dat meneer Schmidt makkelijk het resterende gips eraf kan schrapen. Niet alleen bovenop, ook onderop. Even later kan het calciumsulfaat verwijderd worden. Dat is de taak van mevrouw Schäfer. Nu weet je vast wel wat het is geworden: krijt! Een hele bak vol krijt! Als de bakken vol zijn, zet meneer Schmidt ze in de kalkoven. Om zeker te weten dat het krijt droog genoeg is om op een schoolbord mee te schrijven, neemt dr. Cilbulka de proef op de som. De formule van calciumsulfaat! Bedankt! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427620 321 2032-12-31T22:00:00+00:00 25782 2008-11-25T22:00:00+00:00 yes no schrijven school kalk productie https://schooltv.nl/video-item/een-koe-melken-emmer-eronder-en-melken-maar 2024-01-04T10:41:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17303.w613.r16-9.b3009e5.webp Een koe melken | Emmer eronder en melken maar! Opa en ik gaan de koe melken. Dag! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427621 115 2032-12-31T22:00:00+00:00 25888 2008-12-15T22:00:00+00:00 yes no boerderij landbouw veeteelt melken https://schooltv.nl/video-item/een-kettingreactie-van-het-een-komt-het-ander 2024-01-04T10:41:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17305.w613.r16-9.002d4f1.webp Een kettingreactie | Van het een komt het ander Wat is eigenlijk een kettingreactie? Nieuwsgierig? Kijk naar deze clip. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427622 95 2032-12-31T22:00:00+00:00 7427 2008-12-15T22:00:00+00:00 yes no kettingreactie techniek reactie https://schooltv.nl/video-item/karten-leren-racen-voor-de-formule-1 2024-01-04T10:41:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17307.w613.r16-9.6d33b81.webp Karten | Leren racen voor de Formule 1 Ik kart al vanaf m’n zesde. Ik ben ermee begonnen omdat mijn vader en mijn broer ook karten. Dit is mijn kart. Ik onderhoud ‘m goed, zodat hij altijd klaar is voor een wedstrijd. Om te karten heb je speciaal veiligheidsmateriaal nodig: een bodysuit, ribbeschermers, brandveilige handschoenen en een helm. Als ik aan het karten ben, concentreer ik me op de baan en zorgen dat ik bij de finish kom. Het moeilijkst zijn de scherpe bochten, dan minder ik altijd vaart. Als ik groot ben, ga ik meedoen aan de Formule 1. Ik ben Ana Karen en ik kick echt op snelheid! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427623 61 2032-12-31T22:00:00+00:00 11997 2008-12-14T22:00:00+00:00 yes no sport snelheid auto Formule 1 https://schooltv.nl/video-item/kamerlingh-onnes-vloeistoffen-en-gassen 2024-01-04T10:41:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17309.w613.r16-9.93db9ae.webp Kamerlingh Onnes | Vloeistoffen en gassen Dit is de natuurkundige Heike Kamerlingh Onnes. Kamerlingh Onnes wordt beroemd als hij een speciaal laboratorium laat bouwen in Leiden. In dat laboratorium kan hij het heel erg koud maken, wel meer dan 250 graden onder nul! Hierin krijgt hij het zelfs voor elkaar om het gas helium vloeibaar te maken. Kamerlingh Onnes gebruikt eerst vloeibare lucht om het heliumgas heel erg koud te maken. Dan gebruikt hij vloeibare waterstof om het nóg kouder te maken. Als het heliumgas zo ontzettend koud is, kan het met speciale apparaten nog kouder, en zelfs vloeibaar worden gemaakt. Nog nooit eerder was het iemand gelukt zulke koude vloeistoffen te maken. Kamerlingh Onnes bereikt met zijn proef bijna de laagste temperatuur mogelijk. Hij haalt een temperatuur van iets meer dan 270 graden Celsius onder nul. Brrrrr! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427624 72 2032-12-31T22:00:00+00:00 2903 2009-01-04T22:00:00+00:00 yes no gas vloeistof waterstof https://schooltv.nl/video-item/een-heliostaat-een-machine-die-de-zon-stil-zet 2024-01-04T10:41:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17311.w613.r16-9.1f4e7cb.webp Een heliostaat | Een machine die de zon stil zet Dit is de heliostaat, een soort machine om de zon stil te zetten. Professor ’s Gravesande gebruikt het licht van de zon bij veel van zijn proefjes. Maar omdat de aarde draait, verandert de plek waar de zon op schijnt steeds een beetje. Dat is lastig. Om ervoor te zorgen dat het licht van de zon steeds op de zelfde plek weerkaatst wordt, ontwerpt ’s Gravesande de heliostaat. Hierin laat een soort klok een spiegel bewegen. Eerst moet de as van de klok precies gelijk worden gezet met de as van de aarde. Het uurwerk laat de spiegel zo bewegen dat de lichtbundel die weerkaatst wordt, niet van plaats verandert. De zon lijkt nu niet meer te bewegen. Dat is heel handig om sommige proeven te doen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427625 61 2032-12-31T22:00:00+00:00 14875 2008-12-22T22:00:00+00:00 yes no zonnestelsel wetenschap zon aarde https://schooltv.nl/video-item/een-gletsjer-beklimmen-steil-glibberig-en-vol-spleten 2024-01-04T10:41:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17313.w613.r16-9.2531d92.webp Een gletsjer beklimmen | Steil, glibberig en vol spleten Regine is erg opgewonden. Ze gaat voor de eerste keer een gletsjer beklimmen. Het is belangrijk om tijdens het klimmen een helm te dragen en schoenen met scherpe punten. Regine vraagt zich af of ze zonder vallen de top kan bereiken. Ruben is de gids. Hij zal Regine en haar vriendin Pernilla helpen bij het beklimmen van de gletsjer. Deze is al duizenden jaren oud. De gletsjer zit vol gevaarlijke spleten waar je gemakkelijk in kan vallen. Daarom binden ze zich met een touw aan elkaar vast. Pernilla heeft al eerder geklommen. Tijdens het klimmen moet je aan veel dingen denken: de gletsjer is steil en glibberig. Regine baalt een beetje. Vallen deed zeer en ze weet niet of ze het nog een keer wil proberen. Eindelijk, alles gaat goed. Regine is heel blij en natuurlijk apetrots! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427626 306 2032-12-31T22:00:00+00:00 22017 2008-11-25T22:00:00+00:00 yes no berg sneeuw gletsjer klimmen https://schooltv.nl/video-item/geluidsoverlast-een-ezel-kan-heel-hard-balken 2024-01-04T10:41:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17315.w613.r16-9.69d40ad.webp Geluidsoverlast | Een ezel kan heel hard balken Ezels kunnen soms heel hard balken. Zo hard zelfs, dat je er last van kunt hebben. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427627 88 2032-12-31T22:00:00+00:00 11320 2008-12-14T22:00:00+00:00 yes no dier geluid https://schooltv.nl/video-item/maak-je-eigen-fiets-maar-dan-in-het-klein 2024-01-04T10:41:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17317.w613.r16-9.01410ab.webp Maak je eigen fiets! | Maar dan in het klein Van een ijzerdraadje kun je gemakkelijk een fiets maken. Wil je weten hoe, bekijk dan snel deze clip. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427628 225 2032-12-31T22:00:00+00:00 18734 2008-12-14T22:00:00+00:00 yes no ijzerdraad fiets handvaardigheid https://schooltv.nl/video-item/het-emmertje-van-s-gravesande-bewijst-de-wet-van-archimedes 2024-01-04T10:41:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17319.w613.r16-9.12abe1b.webp Het emmertje van 's Gravesande | Bewijst de wet van Archimedes De volgende proef van Professor ’s Gravesande bewijst de wet van Archimedes. Dit is de wet van Archimedes: De opwaartse kracht die een voorwerp in een vloeistof ondervindt is even groot als het gewicht van de verplaatste vloeistof. We brengen de weegschaal in evenwicht. Rechts hangt een blokje en een klein emmertje dat even groot is als het blokje. Als je het blokje in water dompelt, wordt het blokje door het water omhoog geduwd. Dat noem je opwaartse kracht. Die kracht kun je compenseren door het kleine emmertje met water te vullen. Nu nemen we een even groot blokje, dat wel zwaarder is. Met een extra gewicht brengen we de weegschaal weer in evenwicht. Dompel je het verzwaarde blokje weer in water, dan is de opwaartse kracht precies hetzelfde. Door het kleine emmertje met water te vullen, komt de balans weer in evenwicht. Lood is zwaarder dan tin. Dat betekent dat als allebei de stukjes even zwaar zijn, het stukje tin groter is. Een groter stukje verplaatst meer water. Als je allebei de gewichten onderdompelt, dan is de opwaartse kracht op tin dus groter omdat er meer water wordt verplaatst. Nu dompelen we gelijke gewichten onder in verschillende vloeistoffen: alcohol en water. Alcohol is lichter dan water. Daarom is de opwaartse kracht van water groter. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427629 115 2032-12-31T22:00:00+00:00 9177 2008-12-22T22:00:00+00:00 yes no gewicht kracht wetenschap oppervlak https://schooltv.nl/video-item/een-elevatorium-instrument-bij-een-gebroken-schedel 2024-01-04T10:41:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17321.w613.r16-9.51c2b97.webp Een elevatorium | Instrument bij een gebroken schedel De Gouden Eeuw is beroemd om de rijkdom van veel Nederlanders. Maar het is ook een heel bloedige tijd. Overal zijn er wel oorlogen en oorlogjes, kroegruzies en zelfs de eerste verkeersslachtoffers. Veel mensen verwonden daarbij hun hoofd. Soms breekt hun schedel zelfs! Zo'n ingedeukt stuk schedel drukt op de hersenen en dat is levensgevaarlijk. Om dit probleem op te lossen en het stuk schedel weer op zijn plaats te brengen ontwikkelt Cornelis Solingen dit apparaat. Het werkt een beetje als een kurkentrekker. Het ingedeukte stukje wordt weer in de goede vorm getrokken. Deze behandeling was niet ongevaarlijk: er waren bijna geen hygiënische maatregelen bij de dokters. Daarnaast werd alles zonder verdoving gedaan. Pijnlijk! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427630 52 2032-12-31T22:00:00+00:00 3687 2008-12-22T22:00:00+00:00 yes no schedel wond oorlog https://schooltv.nl/video-item/de-elektriseermachine-het-opwekken-van-elektriciteit 2024-01-04T10:41:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17323.w613.r16-9.c128326.webp De elektriseermachine | Het opwekken van elektriciteit Rond 1800 kunnen wetenschappers flinke stoten elektriciteit opwekken met elektriseermachines. Ze kunnen een soort minibliksem maken. Door glazen schijven tegen leren kussentjes aan te wrijven ontstaat dat soort elektriciteit. In die tijd weten gewone mensen nog maar erg weinig van elektriciteit. Je kunt ze makkelijk laten schrikken of aan het lachen maken als je proefjes met elektriciteit laat zien. Twee hobbywetenschappers gaan wat serieuzer aan de slag met elektriciteit. Jan Deiman en Adriaan Paets van Troostwijk tonen iets nieuws over water aan. Zij bewijzen dat water niet uit 1 stof bestaat, maar uit 2 verschillende stoffen. In een buis met water wekken ze grote stoten elektriciteit op. Het water splitst zich in twee delen: waterstofgas en zuurstofgas. Het gas zorgt ervoor dat het waterniveau daalt. Het waterniveau blijft dalen, tot het onder het punt in de buis is gezakt waar de elektriciteit vandaan komt. De elektriciteit komt nu niet meer in het water terecht, maar in het gas. De waterstofdeeltjes en de zuurstofdeeltjes mengen zich razendsnel weer met elkaar. Dan is de buis weer gevuld met water. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427631 91 2032-12-31T22:00:00+00:00 9483 2009-01-04T22:00:00+00:00 yes no waterstof zuurstof elektriciteit machine https://schooltv.nl/video-item/de-geleerde-willem-einthoven-onderzoek-naar-het-hart 2024-01-04T10:41:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17325.w613.r16-9.93313ca.webp De geleerde Willem Einthoven | Onderzoek naar het hart Willem Einthoven is een geleerde die rond 1900 onderzoekt hoe het menselijk lichaam werkt. Hij doet vooral onderzoek naar het hart. Iedere keer dat je hart klopt komt er een elektrisch schokje vrij. Door je hand en voet in een bak met zout water te stoppen kun je zo’n schokje laten zien. Daarvoor gebruikte Willem een ingewikkelde machine. Dit apparaat bestaat eigenlijk uit vier toestellen. Een lamp, een soort ouderwetse stopwatch, een aangepaste camera en een ingewikkeld toestel dat we de snaargalvanometer noemen. In het binnenste van de snaargalvanometer hangt een speciale draad vlak bij een magneet. De elektrische schokjes van het hart worden over deze snaar geleid. De snaar gaat bewegen! Willem zet ook een lampje op de snaar. Daardoor komt er een schaduw op de fotografische plaat in de camera. Als je deze ontwikkelt heb je een elektrocardiogram. Een cardiogram kan helpen om te ontdekken wat er mis is met iemands hart. In 1924 wint Willem de Nobelprijs voor zijn zoektocht naar de geheimen van het hart. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427632 95 2032-12-31T22:00:00+00:00 6753 2008-12-22T22:00:00+00:00 yes no elektriciteit wetenschap hartslag menselijk lichaam https://schooltv.nl/video-item/een-droomboom-hoe-ziet-jouw-droomboom-eruit 2024-02-08T13:13:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17327.w613.r16-9.5b8ab6e.webp Een droomboom | Hoe ziet jouw droomboom eruit? Een geldboom, een kauwgomballenboom of misschien wel een vliegende boom: hoe ziet jouw droomboom eruit? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427633 56 2032-12-31T22:00:00+00:00 1651 2008-12-14T22:00:00+00:00 yes no boom slaap https://schooltv.nl/video-item/het-circusleven-hoe-is-dat 2024-01-04T10:41:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17329.w613.r16-9.fb3d757.webp Het circusleven | Hoe is dat? Leven in een circus. Hoe is dat eigenlijk? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427634 83 2032-12-31T22:00:00+00:00 17128 2008-11-25T22:00:00+00:00 yes no artiest circus leven https://schooltv.nl/video-item/het-circus-oefening-baart-kunst 2024-01-04T10:41:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17331.w613.r16-9.e98e3ea.webp Het circus | Oefening baart kunst Er wordt heel veel geoefend voordat je een voorstelling ziet in het circus. Kijk maar naar deze clip. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427635 104 2032-12-31T22:00:00+00:00 47446 2008-11-25T22:00:00+00:00 yes no circus oefening artiest trainen acrobatiek https://schooltv.nl/video-item/chocolade-eieren-hoe-worden-ze-gemaakt 2024-01-04T10:41:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17333.w613.r16-9.9122e29.webp Chocolade-eieren | Hoe worden ze gemaakt? Legt een chocoladekip ook chocolade-eieren? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427636 74 2032-12-31T22:00:00+00:00 49259 2008-11-25T22:00:00+00:00 yes no ei chocolade productie https://schooltv.nl/video-item/de-buisloze-telescoop-het-begin-van-vele-ontdekkingen 2024-01-04T10:41:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17335.w613.r16-9.2e38103.webp De buisloze telescoop | Het begin van vele ontdekkingen Christiaan Huygens is een van de grootste geleerden uit de Nederlandse geschiedenis. Een van de dingen waar hij heel goed in is, is sterrenkunde. Daarom koopt hij een telescoop. Met een telescoop kun je dingen die ver weg zijn, van dichtbij bekijken. De lenzen in de telescoop zorgen daarvoor, als een soort bijzondere brillenglazen. Christiaan vindt de lenzen van zijn telescoop maar slecht. Dat kan beter: hij gaat zijn eigen lenzen slijpen. Hij ontwerpt er zelfs een eigen lenzenslijpmachine voor! In Christiaans tijd worden de telescopen steeds langer. Want hoe langer de telescoop, hoe beter je de sterren kunt bekijken. Christiaan vindt die lange telescopen maar lastig. Hij ontwerpt een telescoop zonder buis. Zo ziet dat eruit: beneden en boven een bijzondere lens. Richten met een touwtje en klaar! Met deze telescopen doet Christiaan beroemde ontdekkingen. De eerste maan van Saturnus, bijvoorbeeld. En de ringen van Saturnus. Christiaan kan nu ook uitrekenen hoe groot de planeten zijn als je ze met elkaar vergelijkt. Al deze kennis tekent hij op in zijn boeken. Uiteindelijk gebruikt Christiaan zijn ontdekkingen om een model van ons zonnestelsel op schaal te bouwen. Dat noem je een planetarium. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427637 113 2032-12-31T22:00:00+00:00 17428 2008-12-22T22:00:00+00:00 yes no zonnestelsel maan ster planeet https://schooltv.nl/video-item/bruno-de-spin-maakt-vriendjes-met-een-vlieg 2024-01-04T10:41:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17337.w613.r16-9.9096f90.webp Bruno de spin | maakt vriendjes met een vlieg Kijk mee naar deze twee gezellige beestjes! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427638 147 2032-12-31T22:00:00+00:00 23307 2008-11-24T22:00:00+00:00 yes no vlieg insect spin animatie https://schooltv.nl/video-item/brood-bakken-hoe-doe-je-dat 2024-01-04T10:41:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17339.w613.r16-9.d15eaea.webp Brood bakken | Hoe doe je dat? Je hebt meel nodig, water, gist en een paar sterke handen! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427639 175 2032-12-31T22:00:00+00:00 38708 2008-11-26T22:00:00+00:00 yes no brood bakken productie voeding https://schooltv.nl/video-item/lego-poppetjes-het-hoofd 2024-01-04T10:41:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17341.w613.r16-9.dfd3b5f.webp LEGO poppetjes | Het hoofd Iedereen heeft weleens met LEGO gespeeld. Maar hoe worden de hoofdjes van deze poppetjes eigenlijk gemaakt? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427640 106 2032-12-31T22:00:00+00:00 45931 2008-11-24T22:00:00+00:00 yes no productie speelgoed techniek https://schooltv.nl/video-item/bamboeband-zonnige-muziek-voor-op-het-strand 2024-01-04T10:41:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17343.w613.r16-9.387186d.webp Bamboeband | Zonnige muziek voor op het strand Luister naar deze muziek! Bijzonder hè? Het klinkt heel zonnig en zomers. Het doet denken aan de plek waar je op zo'n warme dag graag naartoe gaat: het strand! Deze muziek wordt gemaakt door een bamboeband. Ze gebruiken slippers om het ritme te slaan op bamboepijpen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427641 157 2032-12-31T22:00:00+00:00 2401 2008-11-24T22:00:00+00:00 yes no muziek ritme band https://schooltv.nl/video-item/ballet-niet-alleen-voor-meisjes 2024-01-04T10:41:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17345.w613.r16-9.8c976eb.webp Ballet | Niet alleen voor meisjes Voor ballet moet je niet alleen lenig zijn. Je moet ook gevoel hebben voor muziek en ritme! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427642 93 2032-12-31T22:00:00+00:00 27899 2008-11-25T22:00:00+00:00 yes no ballet bewegen dansen https://schooltv.nl/video-item/de-lepelbaggermachine-een-nuttige-uitvinding 2024-01-04T10:41:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17347.w613.r16-9.45107ff.webp De lepelbaggermachine | Een nuttige uitvinding In de tweede helft van de achttiende eeuw moet wetenschap vooral nuttig zijn. Natuurkunde dus ook. In die tijd worden daarom ook vooral nuttige apparaten uitgevonden. Zoals deze lepelbaggermachine. Zijn naam dankt hij aan deze baggerscheppen aan lange stokken: de lepels. De lepels bewegen op en neer door een groot rad. In het rad lopen gevangen heen en weer. Zij zorgen ervoor dat de lepels omhoog of omlaag bewegen. Met de tweede tredmolen kan de lepelbaggeraar zichzelf voorttrekken. Dat doet hij door een touw te spannen over het kanaal dat gebaggerd moet worden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427643 55 2032-12-31T22:00:00+00:00 3157 2008-12-22T22:00:00+00:00 yes no uitvinding kanaal graven machine https://schooltv.nl/video-item/de-modellen-van-auzoux-menselijk-lichaam-uit-papier-marche 2024-01-04T10:41:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17349.w613.r16-9.3cc7bdc.webp De modellen van Auzoux | Menselijk lichaam uit papier-marché Louis Thomas Jerome Auzoux was een Franse arts. In de negentiende eeuw maakt hij modellen van het lichaam van mensen en dieren. De modellen worden met behulp van mallen gemaakt. Eerst wordt de mal met een laag papier bekleed. Daarna wordt er een papje van papier-maché in de mal geklopt. De mal wordt gesloten en de papier-maché wordt fijn geperst. Als de papier-maché pulp droog en hard geworden is, wordt het model uit de mal gehaald en afgewerkt. Bloedvaten worden toegevoegd en details worden op het model geschilderd. Als het model klaar is, kan het gebruikt worden in de les. Het kan makkelijk uit elkaar gehaald worden. Aan het eind van de les wordt het model weer in elkaar gezet. Je kunt de modellen van Auzoux nog steeds zien in Museum Boerhaave in Leiden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427644 59 2032-12-31T22:00:00+00:00 3936 2008-12-22T22:00:00+00:00 yes no orgaan menselijk lichaam model https://schooltv.nl/video-item/de-arithmometer-een-mechanische-rekenmachine 2024-01-04T10:41:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17351.w613.r16-9.420c9eb.webp De arithmometer | Een mechanische rekenmachine Dit is de Arithmometer. De eerste rekenmachine waarvan er meer van zijn gemaakt. Hij is rond 1820 ontworpen door de Fransman Charles Thomas. Charles moet voor zijn werk heel veel rekenen. De arithmometer kan optellen, aftrekken, vermenigvuldigen en delen. Handig! De hendel kun je in twee verschillende standen zetten. De ene stand is voor het optellen en vermenigvuldigen, de andere voor als je wil aftrekken of delen. Eerst het optellen: Via de schuifjes en door de slinger één keer te draaien, voeren we 84 in. Dat doen we nog een keer, maar dan met het getal 16. Automatisch telt de machine de getallen bij elkaar op. Zie je hoe het getal 100 in de vensters ontstaat? Nu zetten we de hendel in de andere stand, want we gaan aftrekken. We voeren 42 in en draaien weer aan de slinger. Automatisch trekt de machine af. Door aan de kleine slinger te draaien komen alle vensters weer op 0 staan. Klaar voor een nieuwe som. Vermenigvuldigen is niets anders dan een aantal keer hetzelfde getal ergens bij optellen. We zetten de hendel in de juiste stand en gaan 425 met 43 vermenigvuldigen. We zetten de schuifjes op 425. Door 3 keer te slingeren, vermenigvuldig je met 3. Om met tientallen te vermenigvuldigen, verplaats je de wagen één stand naar rechts. Daarna draaien we de slinger 4 keer rond. En daar is ons antwoord! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427645 114 2032-12-31T22:00:00+00:00 2646 2008-12-22T22:00:00+00:00 yes no getal oplossen rekenen rekenmachine https://schooltv.nl/video-item/analogie-en-homologie-overeenkomsten-in-bouw-en-taak 2024-01-16T15:38:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17353.w613.r16-9.de282be.webp Analogie en homologie | Overeenkomsten in bouw en taak Een aantal van die potten is in Museum Boerhaave in Leiden te zien. Als de Leidse onderzoekers de dieren gaan bestuderen, ontdekken ze dat er veel overeenkomsten zijn. Zo gebruiken vleermuizen en hagedissen allebei vleugels om mee te zweven. Deze overeenkomst in taak, wordt analogie genoemd. Soms worden dode dieren ook opengesneden om de binnenkant te bestuderen. Het skelet van verschillende dieren lijkt ook erg op elkaar. Het aantal botjes in ledematen blijkt gelijk. Deze overeenkomst in bouwplan wordt homologie genoemd. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427646 65 2032-12-31T22:00:00+00:00 6039 2008-12-22T22:00:00+00:00 yes no plant dier kenmerk https://schooltv.nl/video-item/voorrang-geven-en-krijgen 2024-01-04T10:41:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17355.w613.r16-9.c8e7ce8.webp Voorrang | Geven en krijgen Luc en Farid krijgen verkeersles van de opa van Luc: Vanaf nu doen we het helemaal anders. Jullie gaan rustig fietsen en opletten. Nou, stap nou maar eens rustig op en ga netjes naast mekaar fietsen. Blijf alsjeblieft aan de rechterkant van de weg. Goed, hier gaan we linksaf, let op: komt er iemand van de overkant die rechtdoor wil? Aan de overkant? Eh, ja, een fietser. Goed zo, nou, die gaat voor, want jij wil afslaan terwijl hij rechtdoor wil gaan op dezelfde weg. Zeg dat ook maar tegen je maat. De fietser ging rechtdoor en wij slaan af, dus hij mag voor. Logisch. Heel goed! Eerst kijken en dan beslissen, en je hand uitsteken! Er komt niks. Wat doe je? Uitkijken voor ik afsla. Heel goed! Ja, mooi zo, goed jongens, volhouden! Rechts houden! Wel rechts rijden Varit! Dat doe ik toch? Shit hé, stel nou, dat ik nu rechts had gereden! Luc, zie je dat verkeersbord verderop? Dat driehoekige met die rode rand? Ja, dat zie ik. Okay dan, dat betekent dat we hier dus hard door kunnen rijden! Nee jongen, dat betekent, dat je goed moet opletten, want je hebt geen voorrang! Hahah, het was maar een geintje hoor! We weten al wat haaientanden betekenen! Heheheh, ja, goed. Die haaientanden heb je gezien? Ja? En dan straks linksaf, ja? Na die auto gaan we, ja? Ja, het is hier druk jongens! Mooi zo, fiets achter mekaar op de fietsstrook. En verderop krijg je een rotonde. Kijk jongens, daar heb je weer zo’n bord: opletten dus! De fietsers hebben nu voorrang. Hé hé jongens, kijk uit! Hé, hé, fietsen hebben voorrang hoor! Ja, wat ben ik dan? Je zei net, dat fietsen voorrang hadden! Ja, op de rotonde ja, maar kijk nou eens naar de grond? Kijk eens goed Luc. Je moest stoppen man! Ja, dat zijn haaientanden! En jullie weten toch waarvoor die waren? Ja, maar jij leidt me af! Ja, dat kan best zijn, maar je moet wel blijven opletten. Die dingen verven ze niet voor niets op de weg. Ja, en zeg nou “sorry” tegen die mevrouw. Sorry mevrouw. Weet je mevrouw, hij dacht, dat hij voorrang had, hij zag die haaientanden niet. En nou rustig kijken, links, rechts, dan kunnen jullie ook de rotonde op. Hè, dan kan het niet misgaan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427647 179 2032-12-31T22:00:00+00:00 57277 2009-04-13T20:00:00+00:00 yes no fiets verkeer veiligheid https://schooltv.nl/video-item/een-veilige-fiets-zo-voorkom-je-ongelukken 2024-01-04T10:41:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17357.w613.r16-9.612fbcb.webp Een veilige fiets | Zo voorkom je ongelukken! Mama gaat toch altijd met de auto. Luc en Farid gaan fietsen. Er mankeert nogal wat aan de fiets van Luc. Opa geeft op afstand advies: Als ze versleten zijn, dan remt ie niet. Ja, check. Okay. En wat olie erbij. Ah! Effe waarschuwen als je harde geluiden maakt jongens! Straks ploffen mijn meters! Farid, kijk eens of het fietslicht het doet? Ja, voor en achter. Doet ie het? Nee man. Niks? Zitten de stroomdraadjes vast jongens? Ja, dat dynamo. Ze lopen van het dynamo naar de fietslichten. Als je rijdt, dan maakt het dynamo stroom. Oh, logisch. Hé, we zijn geen kleuters of zo! Laat mij dit doen, wacht. Heheh, juist, goed zo! Onderaan het dynamo, daar zit een gaatje of een balletje of zoiets, maar dat zie je wel. En daar moet je het aan vastmaken. Lukt het? Ja? Nou. Okay. Ja, hij doet het! Heh, hé jongens, nou, hier is allemaal gereedschap voor nodig. Luister, Luc, pak effe een steeksleutel nummer 12. Deze? Geef maar jongen, ik heb Metaaltechniek op school. Mijn complimenten mannen! Goed voorbereid gaan wij van start! Heheheheh! Hahahahah. Ha! Ja! Heheh. En nou zie je ‘m nog beter in het donker, lekker veilig. Dit is heel cool hè? Een veilige fiets is heel belangrijk! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427648 139 2032-12-31T22:00:00+00:00 50815 2009-04-13T20:00:00+00:00 yes no fiets verkeer veilig https://schooltv.nl/video-item/schimmel-een-schimmel-is-een-wit-paard 2024-01-16T15:33:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17359.w613.r16-9.173cbd1.webp Schimmel | Een schimmel is een wit paard Een schimmel is een wit paard. Maar dit paard is helemaal niet wit. En toch is het een schimmel. Hoe kan dat? Schimmels zijn als veulen nooit wit. Pas als ze ouder worden, begint de vacht van het veulen langzaam witter te worden. Op de rug… en op de neus…, en in de staart. Het wit worden van een jong paard wordt “schimmelen” genoemd. Het schimmelen van de vacht kan heel snel gebeuren bij het ene paard en heel langzaam bij het andere paard. Tenslotte wordt de vacht helemaal wit, met hier en daar kleine zwarte of bruine vlekjes. De huid on-der de vacht blijft zwart. Dit zorgt ervoor, dat de schimmel geen last krijgt van de zon. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427649 56 2032-12-31T22:00:00+00:00 41788 2009-04-13T20:00:00+00:00 yes no paard paardrijden schimmel https://schooltv.nl/video-item/poezie-wat-is-een-gedicht 2024-01-04T10:41:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17361.w613.r16-9.e6d6752.webp Poëzie | Wat is een gedicht? Wat is een gedicht? Dit zijn Monique en Hans Hagen. Samen schrijven zij gedichten. Ze leggen uit wat een gedicht is. Een gedicht, vind ik, is eigenlijk een heel klein verhaaltje. Het kan ook wat groter zijn. Maar waarin de dichter in heel weinig woorden heel veel probeert te zeggen. Ik zal even een voorbeeldje geven, ik ga hier even een klein verhaaltje opschrijven en dan moeten jullie straks zeggen of het een gedicht is. Het verhaaltje heet Tijger: De wind huilt aan het raam, het is donker, buiten, daar komt de tijger. Is dat een gedicht? Vind je dat een gedicht? Nee. Het lijkt er niet echt op hè? Nee. En als ik het nou… Het is een verhaal. Ja, het is een soort verhaal, een lang zinnetje. Maar als ik het nou zo opschrijf, dan moet je goed kijken, dan schrijf ik hier: “Tijger.” En ik schrijf in de tweede regel “De wind”. En in de derde regel: “huilt”. En in de vierde regel: “aan het raam.”: De wind huilt aan het raam. Het is donker buiten, daar komt de tijger. Wow! Is het dan wel een gedicht? Ja. Ja, gek hè? Als je het zo in korte zinnetjes onder elkaar schrijft, dan heb je ineens een gedicht. Een gedicht moet toch rijmen? Ja, dat kan wel, maar dat hoeft niet per se. Dit gedicht van die tijger, dat is toch een gedicht, dat vond jij zelf ook hè, dat staat in korte zinnetjes, maar het rijmt niet. Het moet een beetje ritmisch zijn. Hans heeft er nog een heel mooi voorbeeldje van. Ja, kijk: er moet een beetje muziek in de woorden zitten: Waar kijk je naar? Waar denk je aan? Wat zit er in je hoofd? Zie je, er zit een soort ritme en dat is of er een trein door het landschap rijdt. Is het nou moeilijk om een gedicht te maken? Nou, soms is het wel heel lastig, want dan wil ik bijvoorbeeld schrijven over een hond, maar dan denk ik “hond”, dat woord bestaat al, dan wil je iets nieuws verzinnen, iets grappigs. En dat kan heel lang duren en dan op dit soort blaadjes begin ik dan te schrijven. Ja, en pas na een hele tijd lukt het eigenlijk. Eén keer had ik twee hele lange dagen zitten schrijven voor drie regeltjes! Toen had ik geschreven na twee dagen: Ik zoek een woord, een heel nieuw woord, een woord, dat niemand kent. En toen kwam Monique thuis aan het eind van die tweede dag en toen zei Monique zonder nadenken: “Ik zoek een woord, dat zeggen wil, dat jij de liefste bent!” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427650 163 2032-12-31T22:00:00+00:00 32665 2009-04-13T20:00:00+00:00 yes no verhaal gedicht rijm https://schooltv.nl/video-item/het-kerstverhaal-de-geboorte-van-jezus 2024-01-04T10:41:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17365.w613.r16-9.18278fe.webp Het kerstverhaal | De geboorte van Jezus Er was eens een timmerman Jozef. Met zijn vrouw Maria woonde hij in Nazareth. Op een dag kregen ze bericht van de Keizer, dat iedereen in het land geteld moest worden. En zo gingen Jozef en Maria op weg naar Bethlehem waar de voorvaders van Jozef vandaan kwamen. Maria, die zat op een ezel, want ze was zwanger! De reis was lang. Maar toen ze in Bethlehem aankwamen, was er geen plaats voor hen in de herberg! Alles zat vol! En dus sliepen ze in een stal. Daar kreeg Maria haar kindje. Ze wikkelde het kind lekker warm in doeken en legde het in de kribbe, de voerbak. In de velden buiten de stad hielden herders de wacht bij hun schapen. Plotseling verscheen er een Engel en die zei: “ik heb goed nieuws voor jullie, er is een kind geboren, in een stal in Bethlehem, Hij is de Redder en Hij heet Jezus, ga naar Hem toe!” En er kwamen ook wijze mannen op bezoek. Wijze mannen uit een ver land, uit het Oosten. De Ster wees hen de weg naar de stal. De herders en de wijze mannen knielden voor het kindje neer en ze gaven Hem geschenken: goud en wierook, en mirre. Ze waren blij dat de Verlosser was geboren. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427652 165 2032-12-31T22:00:00+00:00 89836 2009-04-13T20:00:00+00:00 yes no verhaal kerst Jezus https://schooltv.nl/video-item/kerstster-maak-er-zelf-een 2024-01-04T10:41:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17367.w613.r16-9.0bc6fa5.webp Kerstster | Maak er zelf een! Jij hebt een vierkant geel papier nodig, een schaar en lijm. Vouw het papier dubbel en vouw de buitenkanten naar het midden. Doe dat ook met de andere kant. Je krijgt dan 16 vierkantjes. Knip het papier in het midden van de vier zijden in tot de eerste vouw. Vouw nu die ingeknipte hoekjes naar het midden en plak ze vast. Doe dit vier keer. Je krijgt nu een ster met vier punten. En als je twee sterren op elkaar plakt, krijg je een ster met acht punten. Met wat lijm en bijvoorbeeld glitters kun je de ster mooi versieren. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427653 114 2032-12-31T22:00:00+00:00 10575 2009-04-13T20:00:00+00:00 yes no ster kerst knutselen https://schooltv.nl/video-item/kerstballen-de-kerstboom-versieren 2024-01-04T10:41:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17369.w613.r16-9.904fe82.webp Kerstballen | De kerstboom versieren Wat een mooie kerstboom! Hé, wat een bijzondere kerstballen! Ze zijn gemaakt van dennen- en sparrenappels. Dennenappels en sparrenappels kun je vinden in het bos. Meestal zitten ze nog dicht. Om kerstballen te maken moeten ze geopend zijn. Als je ze op de verwarming legt, drogen ze en dan gaan de schubben open. Voor de versiering heb je crêpepapier nodig en een lintje om de bal op te hangen. Knip stroken van het crêpepapier en vouw daar kleine propjes van. Die propjes crêpepapier duw je tussen de schubben van de dennenappel. Het lintje, dat knoop je om de schubben onderaan zodat je ‘m kan ophangen in de boom. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427654 86 2032-12-31T22:00:00+00:00 14250 2009-04-13T20:00:00+00:00 yes no kerstbal kerst knutselen https://schooltv.nl/video-item/gangen-van-het-paard-stap-draf-galop 2024-01-16T15:28:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17371.w613.r16-9.d800735.webp Gangen van het paard | Stap, draf, galop Stap is de langzaamste gang. Bij de stap hoor je de vier hoeven van het paard duidelijk één voor één op de grond landen. De draf is een snellere gang dan de stap. Als je goed kijkt, zie je dat tijdens de draf het been linksvoor en rechtsachter tegelijk worden opgetild. Daarna wordt het been rechtsvoor en linksachter opgetild. De ruiter of amazone is de persoon die op het paard rijdt. Tijdens de draf kan de ruiter of amazone licht rijden of doorzitten. Licht rijden is een manier van zitten waarbij de ruiter iedere keer even uit het zadel opveert. Als de ruiter of amazone tijdens de draf in het zadel blijft zitten zonder op te veren, noemen we dat doorzitten. De galop is de snelste gang. Je ziet de galop bijvoorbeeld tijdens een paardenrace. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427655 76 2032-12-31T22:00:00+00:00 68536 2009-04-13T20:00:00+00:00 yes no paardrijden paard sport https://schooltv.nl/video-item/dode-hoek-in-het-verkeer 2024-01-16T16:08:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17373.w613.r16-9.c39c2bd.webp Dode hoek | In het verkeer Er stonden verbodsbordjes! Ik luister niet meer naar je! Luc en Farid krijgen verkeersles van de opa van Luc. Hé, let op zijn dode hoek hè? Hoor ik “dooiehoek”, sta je naast de vrachtwagen, Luc? Je weet toch wel wat een dode hoek is? Met een dode hoek bedoelen ze de plekken rondom de vrachtwagen waar je niet te zien bent voor de bestuurder van de vrachtwagen. Ja, kan de bestuurder zien waar jij staat? Natuurlijk niet, hij zit daarin. En kun je hem ook niet in zijn spiegel zien? U wel, ik zie hem zitten. Hij kijkt naar me. Nou, als jij hem ziet zitten, dan ziet hij jou ook. Wacht… Hallo! Ziet u mij? Mooi zo! En nu? Nou, dit is dus een dode hoek. Nou, waar jij staat is ook een dode hoek. Dus als hij gaat rijden, zijn we allebei plat en dat merkt hij niet eens! Ik ga hem effe uitleggen wat een dode hoek is, is dat goed? Ja, okay. Okay, dank u wel. Hier ziet hij mij ook niet. Dode hoeken. Ja, hèhè, hij kan niet om het hoekje kijken! Het gevaar is, dat als hij achteruitgaat jij eronder ligt. Kom. Hier, dit is veilig. Hier ben je ook nog veilig. Zie je het? Ja. Hier ook. Maar, hier ben je hem kwijt. Dus: een dode hoek! Als deze vrachtwagen een krappe bocht neemt, zie je die achterbanden, geloof me: dan ben je echt plat! Dus wat belangrijk is: altijd op de spiegels letten! Het liefste heb ik dat je ruim áchter de vrachtwagen blijft, rechts bij de stoeprand. Als je zorgt, dat je mij kunt zien, achter het stuur, rechtstreeks of via de spiegel, dan kan ik jou ook zien! Okay, ik snap het. Eh, sta ik hier goed? Jij staat prima zo. Maar weet je wie wel gevaarlijk staat? Die vrouw daar, rechts aan de overkant. Ik moet rechtsaf en zij staat precies in mijn draaicirkel! Mevrouw! Mevrouw! Mevrouw, u staat verkeerd! Die vrachtwagen wil erlangs! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427656 165 2032-12-31T22:00:00+00:00 69099 2009-04-13T20:00:00+00:00 yes no hoek verkeer veilig https://schooltv.nl/video-item/koen-maak-jij-mijn-schoen-rijmpjes-en-versjes-uit-de-oude-doos 2024-02-07T17:09:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17381.w613.r16-9.5625963.webp Koen maak jij mijn schoen? | Rijmpjes en versjes uit de oude doos Koen de schoenmaker repareert alle schoenen. Maar niet voor niets. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427660 102 2033-12-18T22:00:00+00:00 41733 2008-12-18T22:00:00+00:00 yes no rijm lezen prentenboek taal gedicht https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-door-de-wand-gevallen 2024-01-04T10:41:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/41000/images/41235.w613.r16-9.3be49b8.webp Koekeloere | Door de wand gevallen Thema: Gevoelens. Moffel gaat een middag klimmen op een klimwand. Piertje gaat niet mee. Ja, Moffel durft nu eenmaal meer dan Pier. Hij gaat dapper op weg. Het is vast een makkie. Als hij daar aankomt, schrikt hij enorm. De wand is heel erg hoog. Hij besluit weer naar huis te gaan. Maar dat kan natuurlijk niet meteen, dus hij loopt een blokje om voordat hij teruggaat. Eenmaal thuis schept Moffel flink op en vertelt in geuren en kleuren hoe leuk het was en gevaarlijk! Maar dan belt de organisatie. Waar blijft Moffel? https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1178306 900 15324 2011-02-28T02:49:06+00:00 yes no gevoel liegen waarheid sport https://schooltv.nl/video-item/technisch-onderwijs-in-ghana-nederlands-bedrijf-richt-school-op-in-ghana 2024-01-04T10:41:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17390.w613.r16-9.5466971.webp Technisch onderwijs in Ghana | Nederlands bedrijf richt school op in Ghana “Vlisco is een bedrijf dat al 160 jaar bestaat, we zijn in 1846 opgericht. Wij maken traditionele waxprints, dat zijn doeken die worden gedragen door de Afrikaanse consument”. Vlisco heeft een fabriek in Helmond, waar de exclusieve stoffen worden gemaakt. Het bedrijf heeft ook een fabriek in Ghana en daar is een groot gebrek aan geschoold technisch personeel. “Het probleem is dat wij een soortgelijke fabriek hebben in Ghana met soortgelijke machines, maar we kunnen niet gekwalificeerd personeel vinden om aan die machines te kunnen opereren, de machines te bedienen en ook te maken en te onderhouden. Dat is een groot probleem, dat hebben niet alleen wij, maar verschillende bedrijven in Afrika hebben dat”. Technisch onderwijs kost veel geld, omdat je dure apparatuur nodig hebt. En aan geld ontbreekt het vaak in Afrika. Samen met de Nederlandse regering en een aantal andere bedrijven richtte Vlisco in Ghana een technische school op.“Vlisco is met dat idee gekomen en heeft een subsidie aangevraagd in Den Haag en heeft toen nog 15 andere bedrijven in Ghana gezocht om mee te financieren om een school te bouwen die in een opleidingsbehoefte kan voorzien”.“Dat zijn grote multinationals die ook in West-Europa en Noord-Amerika opereren en die hebben allemaal meegefinancierd omdat ze allemaal hetzelfde probleem hebben: ze kunnen niet gekwalificeerd personeel vinden”. “Het project is voor ons eigenlijk zakelijk opgezet, dat komt doordat wij op de lange termijn onze operators op een hele goeie manier kunnen opleiden en daar zelf gewoon heel veel belang in hebben. Maar het is ook mooi meegenomen dat er nu een fatsoenlijke school in die regio staat, waar ook de Afrikanen zelf naartoe kunnen gaan om zichzelf beter op te leiden en beter voor te breiden op een goeie baan”. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427666 117 2032-12-31T22:00:00+00:00 3058 2008-11-18T22:00:00+00:00 yes no techniek productie Afrika https://schooltv.nl/video-item/gezondheidszorg-op-de-werkvloer-topp-bestrijdt-hivaids 2024-01-04T10:41:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17392.w613.r16-9.3a088f6.webp Gezondheidszorg op de werkvloer | TOPP bestrijdt hiv/aids Een paar uur buiten Accra, de hoofdstad van Ghana, ligt de palmolieplantage van het bedrijf TOPP. Palmolie wordt gebruikt in onder andere chips, wasmiddel, margarine en zeep. Het Engels-Nederlandse bedrijf Unilever is een van de eigenaren van TOPP. Op de plantage werken ongeveer 500 mensen. Er is een kliniek die gezondheidszorg biedt aan de werknemers en hun familie - én aan mensen die in de omgeving wonen, want er is geen ziekenhuis in de buurt. Ook besteedt het bedrijf veel aandacht aan voorlichting over hiv en aids en kun je met een sociaal werker praten over het onderwerp. “We have lost 11 of our employees in the past to aids. And so, it is very relevant to our work”. In de kliniek kun je je ook laten testen op aids. Al die aandacht voor aids is voor TOPP meer dan alleen maar liefdadigheid. In de fabriek die bij de plantage hoort, werken mensen die een opleiding bij het bedrijf hebben gehad. En als die doodgaan aan aids moet je weer nieuwe mensen opleiden en dat kost natuurlijk weer geld. “If you look at the age of our work force, it’s between 18 and 50 years. So they’re within the risk age for hiv infection. And so it poses a big threat to our business. So we think that it’s a quite relevant problem for us to tackle”. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427667 98 2032-12-31T22:00:00+00:00 1903 2008-11-18T22:00:00+00:00 yes no aids bedrijf https://schooltv.nl/video-item/return-to-sender-eerlijke-handel-katja-schuurman-bestrijdt-de-armoede 2024-01-04T10:41:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17394.w613.r16-9.11b3335.webp Return to sender: eerlijke handel | Katja Schuurman bestrijdt de armoede “Ik heb voor mijn werk heel erg veel gereisd, met name voor BNN, voor BNN at Work of Mission Infindable, en dan kwam ik met name op plekken waar mensen het nou niet echt zo ontzettend goed hadden. Op het moment dat je daar bent, dan kan je daar echt niet meer omheen, en ik dacht, ik wil iets structureels doen. Met name omdat je in al dat soort landen ook zoveel prachtige producten zag”. Katja’s stichting, Return to Sender, importeert producten uit de armste landen van de wereld. Die producten zijn in Nederland bij de HEMA te koop. Op die manier wordt de lokale economie gestimuleerd. De winst die in Nederland gemaakt wordt, gaat terug naar projecten in de landen van herkomst.“De macht om de wereld te veranderen ligt niet in eerste instantie bij overheden of bij grote bedrijven, maar die ligt juist bij ons. Bij ons als consument, dus wij, degenen die spullen kopen, want wij zijn degenen die kunnen zeggen tegen bedrijven: ‘ik wil die producten van jou niet, want daar zit geen goed verhaal achter. Dat is op een verkeerde manier tot stand gekomen, daarvoor zijn mensen uitgebuit, dat wil ik helemaal niet. Ik wil producten hebben van bedrijven die op een goede en duurzame manier werken.’ En daardoor hebben wij eigenlijk alle macht, want als wij die spullen niet meer kopen, dan kunnen die bedrijven niet meer werken. Dus wij hebben de macht om de wereld te veranderen. En dat is heel goed om te beseffen”. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427668 78 2032-12-31T22:00:00+00:00 5384 2008-11-18T22:00:00+00:00 yes no armoede handel consumeren https://schooltv.nl/video-item/wereldburgerschap-in-actie-bouwen-aan-een-school-en-ziekenhuis-in-ghana 2024-01-04T10:41:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17396.w613.r16-9.359f465.webp Wereldburgerschap in actie | Bouwen aan een school en ziekenhuis in Ghana Biemso, in het binnenland van Ghana. In dit dorp is dr. Kwakye geboren. Hij woont in Wassenaar en werkt als hartchirurg in Brussel, maar nu is hij in Biemso om te kijken hoe de bouw van zijn ziekenhuis vordert.“From here to the biggest hospital is about one hour travel, to the biggest hospital where you can get first aid. If you are not lucky, you’ll die on the way. So establishing a hospital here is a great help to the people in this area”. Behalve een ziekenhuis bouwt de stichting van dr. Kwakye en zijn dochter ook een school en een bibliotheek in Biemso. Dr. Kwakye is ervan overtuigd dat Ghana in de toekomst dezelfde levensverwachting zal hebben als Nederland.“Yes, why not? Because in the 1950’s and 1940’s in Holland the life expectancy was not so high. Now, because of training, education health and all those things, their life expectancy has gone high. So, in the same level, I hope in the next 30 years, if we go on developing in this pace, then we shall be able to achieve that aim”. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427669 84 2032-12-31T22:00:00+00:00 3451 2008-11-18T22:00:00+00:00 yes no school ziekenhuis Afrika https://schooltv.nl/video-item/ghana-zijn-er-verschillen-tussen-ghana-en-nederland 2024-01-16T15:42:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17398.w613.r16-9.45335aa.webp Ghana | Zijn er verschillen tussen Ghana en Nederland? In Ghana wonen zo’n 24 miljoen mensen, van wie bijna 30% onder de armoedegrens leeft. Het gemiddeld jaarinkomen in Ghana is zo’n 900 euro per jaar. In Nederland is dat bijna 25.000 euro. Maar Ghana is niet alleen maar arm. Je kunt er gewoon mobiel bellen, er rijden luxe auto’s rond en de economie groeit sterk. Ongeveer 2 miljoen Ghanezen wonen in het buitenland. Zij sturen veel geld naar huis, elk jaar meer dan 1 miljard euro. Bijna 70% van de bevolking is christelijk. Een kerkdienst in Ghana duurt vaak uren en wordt omlijst met heel veel muziek. Ghana organiseerde in 2008 de Afrika Cup. Ghana werd tijdens dat toernooi derde en het hele land stond toen op zijn kop. Nederland is Ghana’s belangrijkste handelspartner, 11% van de export gaat naar ons land. Ghana exporteert vooral cacao en goud. Zo’n 300 jaar geleden handelde Nederland in Ghana in een heel ander product: slaven. Het voormalige slavenfort in Elmina is nu een toeristische bezienswaardigheid. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427670 88 2032-12-31T22:00:00+00:00 13846 2008-11-18T22:00:00+00:00 yes no Afrika armoede slavernij https://schooltv.nl/video-item/feyenoord-in-ghana-een-nederlandse-voetbalschool-in-afrika 2024-01-25T13:36:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17400.w613.r16-9.7aaa430.webp Feyenoord in Ghana | Een Nederlandse voetbalschool in Afrika Sulemana Abuba is 15 jaar. Sinds vier jaar woont hij op de Feyenoord voetbalacademie bij Accra, de hoofdstad van Ghana. Zijn familie woont 800 kilometer naar het noorden. Sulemana gaat niet meer dan drie keer per jaar naar huis, maar dat vindt hij niet erg. “Well, I’m here to achieve a lot because I want to be a professional footballer. I’d like to play for Feyenoord Rotterdam in the future.” Sulemana woont niet alleen op de academie, hij gaat er ook naar school. Het mes snijdt dus aan twee kanten: Sulemana krijgt een opleiding tot profvoetballer en een schoolopleiding – voor als dat eerste straks niet lukt.“Yeah it’s my life, but at the same time I study too because you don’t know what will happen, but my aim is to become a footballer”. Feyenoord is niet alleen een voetbalclub, het is ook een bedrijf dat geld moet verdienen. De club verwacht dan ook dat de academie voetballers levert die in Feyenoord 1 kunnen spelen, of die ze aan andere clubs kunnen verkopen. Maar – er is meer. Feyenoord Ghana organiseert door het hele land selectietoernooien en daar komt iedere voetballer op af. Tijdens de rust geven de spelers van de Feyenoord academie voorlichting over zaken als gezondheid en hiv/aids. De voetballers kijken enorm op tegen de Feyenoordspelers, dus die boodschap komt goed over. Feyenoord organiseert die voorlichting samen met Unicef, een partner van de club in Ghana. Voor Sulemana zijn dit soort uitjes een beetje afwisseling van het leven op de academie. Want het valt per slot van rekening niet mee als je familie 800 kilometer ver weg woont. “Yeah I miss them, but it’s nice to be here because it is the first step for me to become a footballer in the future, so…But anyway, I had a call from them so I don’t really miss them a lot.” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427671 140 2032-12-31T22:00:00+00:00 12844 2008-11-18T22:00:00+00:00 yes no voetbal sport school https://schooltv.nl/video-item/enge-dieren-kijken-met-flip-de-beer 2024-02-01T13:48:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17402.w613.r16-9.ac4f2d0.webp Enge dieren kijken | Met Flip de beer Ik ben benieuwd wat we nu weer gaan doen. Dit is een raar dier. En deze ken ik ook niet. Ze hebben hier nog veel meer dieren. Vogels en kippen. Nu gaan we naar binnen. He, ze hangen ondersteboven. Waarom zouden ze dat doen? Bananen, en meloen! Ja, lekker, fruit. Wat een lieve beestjes zijn dat. Ik ben niet bang voor ze. Ze kunnen zich heel goed vasthouden met hun pootjes. He, een slang! Dag slang. Gelukkig zit-ie in een glazen hokje, want ik ben best wel een beetje bang voor slangen. Ja, ik ruik naar beer. Dit is een raar dier. En deze ken ik ook niet. En dit is een aapje. En dat is een schildpad, dat zie je zo! Wat heeft ze nou bij zich? Een slang! Een echte slang! Om je nek? Dat durf ik niet, denk ik. Dag lieve slang. Hij is eigenlijk best lief. Om m'n nek? Ik ben bang. He, het is helemaal niet zo eng. Het is eigenlijk best grappig. Nou ben ik niet meer bang voor slangen. Kijk, ze hebben hier ook een heleboel spinnen. Hele grote spinnen. Oh er beweegt er eentje, kijk maar. Kriebeltje? Die ziet er wel leuk uit. Welterusten kriebeltje, slaap maar lekker. Oh, dat vind ik wel een beetje eng. Dat durf ik niet, denk ik. Ik ben een held! Ik durf een spin vast te houden. En ik ben niet meer bang voor spinnen en slangen. Dag! Tot de volgende keer! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427672 229 2033-05-18T03:33:00+00:00 13447 1999-12-31T23:00:00+00:00 yes no eng spin slang https://schooltv.nl/video-item/vrijwaring-van-angst-in-nederland-hoef-je-niet-bang-te-zijn-voor-een-leven-vol-geweld 2024-01-04T10:41:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17404.w613.r16-9.5ac2089.webp Vrijwaring van angst | In Nederland hoef je niet bang te zijn voor een leven vol geweld Vrijheid is heel normaal. Ja toch? Ik wil kunnen zeggen wat ik denk, en geloven wat ik wil, kwil me veilig kunnen voelen, ik wil lopen waar ik wil. Ik wil vrij zijn, (ik wil vrij zijn) en dit is voor de vrijheid (en dit is voor de vrijheid). In Nederland hoef je niet bang te zijn dat je leven zo verandert in een wereld vol geweld, oorlog en enge plannen. Dat je zomaar opgepakt wordt en vrienden van je kwijtraakt. Gelukkig is er vrede in ons land en dat blijft maar helaas is dat niet overal zo. Dat zijn de feiten. Vluchtelingen vluchten uit hun land, want daar is het niet veilig. In Afghanistan zijn militairen bezig met de vrede, maar zij moeten wel oppassen, want hun leven is niet zeker. Oorlog... Op dit moment is er in tientallen landen oorlog. In Afghanistan duurt die oorlog al heel lang. Nederlandse militairen proberen in Afghanistan te helpen met de wederopbouw van het land. Geen ongevaarlijk werk... [Een Nederlandse militair in Afghanistan aan het woord.] De oorlog heeft natuurlijk de meeste invloed op de bevolking van Afghanistan. Veel Afghanen zijn al uit hun land gevlucht. De Afghanen die er nog wonen, leven in voortdurende angst... [Afghaanse kinderen aan het woord] "Ik ben wel eens bang voor oorlog omdat je toch, als je op het nieuws gaat kijken, dat mensen heel veel ruzie hebben over de politiek bijvoorbeeld." "Ik weet wel dat er hier in Nederland goede bescherming is. Alleen het zou misschien wel kunnen voorkomen. Alleen minder snel dan in een ander land denk ik." "Mijn vader kijkt soms wel een s CNN of zo en dan zie ik wel wat er daar allemaal gebeurt. Stel dat dat in Nederland zou gebeuren... Daar ben ik wel eens bang voor." "Ja, ik ben soms wel eens bang, want dan denk ik: "Ja, straks raak ik mijn ouders kwijt en mijn broertje" en dat zou ik niet leuk vinden." https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427673 192 7774 2008-11-25T22:00:00+00:00 yes no vrijheid bang oorlog https://schooltv.nl/video-item/vrijwaring-van-gebrek-wat-heb-je-aan-vrijheid-als-je-niet-kunt-leven 2024-01-04T10:41:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17406.w613.r16-9.6ab95b1.webp Vrijwaring van gebrek | Wat heb je aan vrijheid als je niet kunt leven? Vrijheid is heel normaal. Ja toch? Ik wil kunnen zeggen wat ik denk, en geloven wat ik wil, kwil me veilig kunnen voelen, ik wil lopen waar ik wil. Ik wil vrij zijn, (ik wil vrij zijn) en dit is voor de vrijheid (en dit is voor de vrijheid). Ik wil leven, ik wil eten, ik wil voedsel op mijn bord. Ik wil niet buiten in de kou staan met voedsel tekort. Ik wil een dak boven mijn hoofd en bescherming tegen de regen. In veel landen zijn mensen alleen bezig met overleven. Dat zijn landen zonder democratie en zonder goed bestuur. Zoals bijvoorbeeld in Afrika, daar is het soms ook zuur. Miljarden mensen zonder huis, zonder eten. Zeg me, wat heb je aan je vrijheid als je niet kan leven...? Helemaal niks! Wereldwijd lijden 2 miljard mensen honger. Vooral in Afrika is de hongersnoodgroot. Droogte, aids en politieke onrust zijn de grootste oorzaken van die honger. [Interview] Als je honger hebt en geen dak boven je hoofd, wat heb je dan aan vrijheid? Het enige waar je dan nog mee bezig bent is: "Hoe kom ik aan eten?!" "Ik vind dat iedereen recht heeft op voedsel of een huis, want het zijn de eerste levensbehoeften. "Ik begrijp ook niet waarom sommige mensen vinden dat zij meer recht hebben op eten en drinken dan de ander." "Je gunt niemand de dood, dus dan ook geef ze gewoon eten en een dak boven hun hoofd." "Ik vind dat iedereen recht heeft op voedsel en een dak boven hun hoofd, omdat iedereen gelijk is, niemand is anders, het zijn allemaal mensen." https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427674 144 8795 2008-11-25T22:00:00+00:00 yes no vrijheid armoede huis https://schooltv.nl/video-item/vrijheid-van-godsdienst-je-bepaalt-zelf-waarin-je-gelooft 2024-01-04T10:41:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17408.w613.r16-9.a46cb83.webp Vrijheid van godsdienst | Je bepaalt zelf waarin je gelooft? Vrijheid is heel normaal. Ja toch? Ik wil kunnen zeggen wat ik denk, en geloven wat ik wil, kwil me veilig kunnen voelen, ik wil lopen waar ik wil. Ik wil vrij zijn, (ik wil vrij zijn) en dit is voor de vrijheid (en dit is voor de vrijheid). Je bepaalt zelf waarin je gelooft, dat is toch heel gewoonlijk? Voor de een is het cultuur, maar voor de ander toch persoonlijk. Je bent vrij als het gaat om het uiten van je visie. Maar in Frankrijk zijn ze strenger als het gaat om je religie. Een hoofddoek in de klas is soms verboden, echt. Ze willen daar niet kunnen zien wat voor geloof je hebt. Hoe je erbij loopt of hoe je er uitziet. Is dat nou vrijheid van godsdienst, ... hmmm... of juist niet? In Frankrijk heerst een strikte scheiding van kerk en staat. Op sommige openbare scholen is het dan ook verboden om een keppel, kruisje of hoofddoek te dragen. Zo werd Alla Mahmoud elke morgen op school op het matje geroepen met de vraag of ze haar hoofddoek af wilde doen. [Alla Mahmoud en de directrice van de school vertellen] Veel mensen zijn het niet eens met een verbod op hoofddoeken. Het pst volgens hen niet bij het recht van vrijheid van godsdienst. "Ik vind dat je wel gewoon een hoofddoek in de klas mag dragen. Want ik bedoel: je wil gewoon zelf je godsdienst hebben." "Iedereen mag geloven wat hij wil." "Als jij een hoofddoek op wil, dan doe je een hoofddoek op, weet je. Ik vind dat niet erg." "Ik vind dat iedereen zijn eigen geloof moet hebben. Want ik vind dat je dat moet respecteren." https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427675 167 15643 2008-11-25T22:00:00+00:00 yes no vrijheid godsdienst islam hoofddoek https://schooltv.nl/video-item/vrijheid-van-meningsuiting-wij-zijn-vrij-om-te-zeggen-hoe-we-ergens-over-denken 2024-01-04T10:41:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17410.w613.r16-9.40bc4cb.webp Vrijheid van meningsuiting | Wij zijn vrij om te zeggen hoe we ergens over denken Vrijheid is heel normaal. Ja toch? Ik wil kunnen zeggen wat ik denk, en geloven wat ik wil, kwil me veilig kunnen voelen, ik wil lopen waar ik wil. Ik wil vrij zijn, (ik wil vrij zijn) en dit is voor de vrijheid (en dit is voor de vrijheid). Wij zijn vrij om te zeggen hoe we ergens over denken, maar niet uit wat voor mening je hebt, we zijn allemaal mensen. Maar we kennen grenzen, ... er zijn regels en wetten, want anders kan het leiden tot het beledigen van mensen. In sommige landen zijn ze heel streng, en kijk je uit als je 't niet met de regering eens bent. Als je in China je kritiek uit over de macht van de staat, dan word je door de overheid opgepakt van de straat. Programmamaker Paul Rosenmöller maakte vanwege de Olympische spelen in China een reis door dat land. Hij wilde de onderdrukking in China laten zien. Mensen zijn daar niet vrij te zeggen wat ze vinden. En dat merkte ook Paul Rosenmöller... "Ja, het was de eerste dag en toen kwamen wij daar helemaal in het Westen van China kwamen wij daar een pottenbakker tegen. En dat was een Moslim. En wij wilden natuurlijk weten hoe het dagelijks leven voor hem in mekaar zat, hoe het geloof voor hem een rol speelden en of hij vrijuit kon spreken in een land als China. Nou wij hebben de hele reis met één Chinese tolk gewerkt, maar in dat deel van China spreken ze een andere taal en moest ik dus met een andere tolk werken. En nou ja, dat gesprek, dat ging zo als het ging. Maar wij kwamen thuis en toen merkten we dat de vertaling die de tolk gaf totaal anders was als het verhaal wat de pottenbakker vertelde." [Interview met pottenbakker] "Ik kan me niet voorstellen, dat het in Nederland zou gebeuren. Want Nederland is ene vrij land." "Het is hier gewoon zó anders dan in China en de mensen zijn er niet vrij en wij kunnen hier gewoon doen wat we willen." "Hier in Nederland mag je zeggen wat je wil en denken wat je wilt" "Je hebt vrijheid van meningsuiting, maar dat heeft ook een grens." "Ik vind: je mag alles zeggen als je niemand ermee kwetst." https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427676 229 16846 2008-11-25T22:00:00+00:00 yes no vrijheid mening macht https://schooltv.nl/video-item/naar-school-in-afghanistan-niet-voor-iedereen-vanzelfsprekend 2024-01-16T16:29:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17412.w613.r16-9.585e567.webp Naar school in Afghanistan | Niet voor iedereen vanzelfsprekend In deze provincie Uruzgan kan meer dan 90% van de mensen niet lezen en schrijven. Maar heel weinig kinderen gaan hier naar school. Ik bezoek de Engelse les op een jongensschool. Voel jij je veilig op deze school, ik moet hier met zo’n vest aan binnenkomen, maar dat hebben jullie duidelijk niet, hoe voel je je hier? Hoe belangrijk vind jij het om naar school te kunnen? Maar je woont in Afghanistan, een land waar heel veel oorlog is geweest, wat merk jij daarvan? Maak je wel eens iets echt gevaarlijks meegemaakt en wat dan? Oh, dat is echt heel erg. Wat is er gebeurd, wil je dat vertellen? Ongelooflijk hè. En ben je zelf dan niet ontzettend bang om hier op straat te lopen? Meisjes gaan in Afghanistan bijna nooit naar school. En als ze al gaan, dan mogen ze niet bij de jongens. Ik bezoek ook de meisjesschool, maar omdat ik man ben, heeft de juffrouw haar boerka aangedaan. Dat doet ze, omdat ze haar gezicht niet aan mannen mag laten zien. Als we haar vragen vooral zo normaal mogelijk les te geven, zodat we echt kunnen laten zien hoe het hier op school gaat, doet ze haar boerka toch uit. Het is best bijzonder, dat we nu in een meisjesschool zijn. Normaal mag je daar niet eens binnenkomen, laat staan filmen. En eigenlijk mogen mannen zoals ik er helemaal niet komen. Nu voor één keer wel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427677 144 2032-12-31T22:00:00+00:00 31667 2008-12-16T22:00:00+00:00 yes no oorlog onderwijs Afghanistan https://schooltv.nl/video-item/het-dagelijks-leven-in-afghanistan-terug-op-kamp-holland 2024-01-04T10:41:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17414.w613.r16-9.e7cf6c2.webp Het dagelijks leven in Afghanistan | Terug op Kamp Holland Dit is Kamp Holland in Afghanistan. De militairen daar gaan op patrouille. Na drie dagen komen ze weer terug. Als ze weer terugkomen hebben ze van alles gezien en meegemaakt. Hé, wiens boekje is dit? Is dat van jou? Ja, dat is mijn boekje inderdaad. En ben je eraan toegekomen om het te lezen? Ja, een paar bladzijden is niet echt veel, maar ja, leuk vermaak hè, als je daar stil zit. Ja? En wat voor moment is dat dan, dat je dat even gaat lezen? Ja, meestal ’s avonds eh, ja, als we effe rust hebben en het is nog licht, ja, dan pak ik effe mijn leesmomentje. Ja, ’s avonds verder niet, hè, ik mag natuurlijk geen licht gebruiken. Heb je nou het gevoel, dat je echt iets bereikt door drie dagen hier buiten het kamp te zijn geweest? Ja, zeer zeker. Maar dat zijn dingetjes, die mag ik zo even niet één, twee, drie vertellen, dan moet je wel bij de commandant zijn. Hoe gaat het? Ja, wel goed. Ja, goed. Moe en dorst, dus… “Moe en dorst”? Ik heb trek in een koud blikje! En dat staat daar klaar? Ja. Oh, a cold drink, yeah! Is het gevoel anders als je bij dit kamp bent, voel je je anders? Eh, nou, ik vind het zelf vind ik het echt, ik ben liever zeg maar gewoon buiten het kamp, omdat het ook gewoon mooi is: de mensen met wie we gewoon eigenlijk zitten te praten, die zijn gewoon hartstikke aardig. Die staan gewoon overal voor open en ze vertellen je ook veel dingen en de kinderen allemaal, die komen ook allemaal om je heen. Dus dat is, ja, dat is gewoon super eigenlijk! Buiten vind ik het, ja, ik heb het er super naar mijn zin. Proost! We zijn er weer! Ja, welkom! Ja, ik neem even gauw een slok. Zo. Voor ik in een hoestbui uitbarst! Van het zand? Ja, van het zand ja. Ja, vooral het laatste stukje: het laatste halfuur stiekem, ik denk, nou, een stukje van een kilometer of zo, één en al zand natuurlijk hierachter, dus ja, dat gaat lekker stuiven. Ik zou zeggen, kijk naar binnen: het is één grote zandbak momenteel! Ja, als je een zandkasteel wil bouwen moet je hier zijn ja. Wat een zooitje man! Maar hoe voel je je na drie dagen buiten? Eh, ja, op zich wel voldaan ja. Het is lekker. Ik ben op zich niet eens heel erg moe, dus dat valt allemaal mee. Wat heb je kunnen doen? Nou, we hebben een aantal patrouilles gedaan, we hebben wat… En heb je rondgekeken hè? Ja. Ja. Ja? We hebben wat inlichtingen verzameld. Maar jullie hebben ook plekken gevonden waar de Taliban, de vijand, zit? Ja, wij hebben locaties gezien waarvan we vermoeden, dat de vijand, de Taliban of de, ja, Opposing Millitant Forces, dat die daar zitten. Dus de tegenstander? Ja. En nu? Eh, ja, die informatie nemen we mee en dat is, dat zou een basis kunnen zijn voor vervolgacties. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427678 181 2032-12-31T22:00:00+00:00 11010 2008-12-16T22:00:00+00:00 yes no oorlog leger Afghanistan https://schooltv.nl/video-item/leven-in-afghanistan-wat-doe-je-als-je-op-patrouille-bent 2024-01-04T10:41:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17416.w613.r16-9.17bc2f8.webp Leven in Afghanistan | Wat doe je als je op patrouille bent? Dit is Kamp Holland in Afghanistan. 's Morgens om een uur of vijf pakken de soldaten hun spullen bij elkaar om op patrouille te gaan. Ze blijven soms wel drie of vier dagen weg, en moeten dus van alles meenemen. Ja, ik heb, effe kijken, hier hebben we ons dagelijkse voedsel wat we hebben, wat we eten. Dat is gewoon een pakketje. Nou, dat maak je open. Die kan je met een elementje verwarmen. Dus je hebt geen vuur nodig, het wordt warm door een chemische reactie of zo? Nee, het is een chemische reactie en dan wordt het eigenlijk helemaal warm. En wat is het? Hoe smaakt het? Eh, effe kijken, dit is eh… Ik heb nog niet echt honger als ik het zie. Huh? Met rijst, boontjes met… Bonen met rijst? Nou, dat klinkt wel goed! En ja, het is, ja, het smaakt, op zich is het wel goed te eten. Dus dit, dat eet jij vanavond? Ja, dit eet ik vanavond. En waar zit je dan, op wat voor een plek? Eh, nou, meestal zitten we dan lekker achter het voertuig en… We zitten ergens buiten in de woestijn of aan de rand daarvan. Eh, eigenlijk met alle voertuigen in een, ja, in een soort grote kring, eh, om een stukje beveiliging te hebben. En ja, onder dekking eigenlijk van die voertuigen, dus aan de binnenzijde van de kring als het ware, daar hebben we ons natje en ons droogje. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427679 145 2032-12-31T22:00:00+00:00 10862 2008-12-16T22:00:00+00:00 yes no leger oorlog Afghanistan https://schooltv.nl/video-item/op-patrouille-in-afghanistan-contact-maken-met-de-mensen 2024-01-04T10:41:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17418.w613.r16-9.f92fd40.webp Op patrouille in Afghanistan | Contact maken met de mensen Dit is Kamp Holland in Afghanistan. 's Morgens vroeg pakken de soldaten hun spullen bij elkaar om op patrouille te gaan. Het is een uurtje of zeven ’s ochtends. Deze jongens in die tank, die gaan zo meteen op patrouille. En Jinze, jullie gaan op patrouille vandaag? Dat klopt, ja. Wat is dat precies? Het belangrijkste doel daarvan is eigenlijk, dat we veiligheid brengen voor de lokale bevolking. En er spelen heel veel dingen in het gebied. De Talibanstrijders? Natuurlijk de Talibanstrijders, uiteraard. Maar ook verschillende stammen die in het gebied wonen, dorpen die soms met elkaar overhoop liggen en de één mag de Taliban wel, de ander heeft een hekel aan de Taliban, dus daar loopt het allemaal een beetje door elkaar. Je kunt heel goed zien hoe de houding is in een gebied, aan de hand van de reacties van de kinderen. Ja, wat dan? Als de kinderen allemaal met de duimpjes omhoog staan, dan, ja, dan weet je eigenlijk van: nou, thuis in de (…), de huizen hier, zo heten de huizen hier, dat er op een positieve manier over ons wordt gesproken. Als de kinderen niet of nauwelijks reageren, dan weet je: “nou, hier is wat aan de hand.” En dan moet jij opletten? Ja, dan moeten we extra opletten, ja, want er kan echt alles gaan gebeuren. Ja. Maar wat doe je dan om dat te veranderen, want het lijkt mij heel moeilijk? Eh, door het gebied lopen, door het gebied rijden, maar vooral door het gebied lopen, contact maken met de mensen en dat liefst zo vaak mogelijk. Hoe meer we aanwezig zijn, hoe minder de andere partij dat kan en zal durven. Eh, dus hoe meer de mensen naar onze kant zullen gaan overlopen. Maar het is gevaarlijk werk wat jullie doen, er zijn al collega’s omgekomen? Ja, zeker. Ja. Ja. Ja. Ja, wat doet dat met je? Ja, het klinkt misschien heel raar, maar het is ons werk. Het is natuurlijk, het is echt verschrikkelijk, als er gewonden vallen, als er mensen sneuvelen, dat is het laatste wat je wil en dat is ook het laatste wat je wil meemaken. Maar toch doe je het? Ja, toch doen we het ja. We zijn natuurlijk goed voorbereid, we zijn zwaar bewapend en ja, de tegenstander moet van goeden huize komen, willen ze echt iets kunnen doen. Hé, hier op het kamp hebben we lekkere douches, je kunt er goed eten? Ja. Hoeveel dagen gaan jullie nu hier weg? We gaan drie dagen weg. Eh, hoe, nou, hoe ga je bijvoorbeeld poepen, hoe ga je naar de wc? Nou, eigenlijk, we hebben een paar hele simpele trucjes. Na al dat eten, moet je natuurlijk wel je behoefte doen en dan heb je de welbekende poepstoel. Er zit gewoon een gat? Er zit een gat in. Je plaatst een vuilniszak eronder en je kunt genieten! Maar je moet wel om je heen blijven kijken of er niks gebeurt? Nou, op zich staat-ie op een veilige locatie binnen de (…), dus dan… Een heel een mooi uitzicht als je zit te poepen? Zeker weten! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427680 170 2032-12-31T22:00:00+00:00 11878 2008-12-16T22:00:00+00:00 yes no leger oorlog Afghanistan https://schooltv.nl/video-item/kamp-holland-hoe-gaat-het-er-aan-toe 2024-01-04T10:41:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17420.w613.r16-9.9389bb5.webp Kamp Holland | Hoe gaat het er aan toe? Op Kamp Holland in Afghanistan zijn veel militairen gelegerd. Daarvan gaat een groot aantal van het kamp af. Maar er blijven natuurlijk ook veel militairen op het Kamp werken, zoals de brandweer. En al die militaire voertuigen gaan ook wel eens kapot. En hoe denk je dat de militairen aan eten komen? Met vliegtuigen komen er ladingen eten binnen. In het ziekenhuis worden niet alleen gewonde militairen behandeld, maar ook zieke Afghanen. Het kamp wordt streng bewaakt. ’s Nachts zelfs door honden. De Nederlanders trainen ook de Afghaanse politie en militairen, zodat ze straks zelf voor veiligheid kunnen zorgen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427681 78 2032-12-31T22:00:00+00:00 5382 2008-12-16T22:00:00+00:00 yes no Holland leger oorlog https://schooltv.nl/video-item/f16-piloot-een-jongensdroom 2024-01-04T10:41:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17422.w613.r16-9.952d690.webp F16-piloot | Een jongensdroom Dit is Ralph. Hij werkt bij het leger als F16-piloot. Nu is hij gestationeerd in Kandahar in Afghanistan. Wow zeg, dit is dus jouw werkplek? Ja, mijn ‘kantoor’ zoals ze al zeggen hè: ik heb een krukje om op te zitten en ik heb alleen geen schrijfmiddelen, maar verder is dit mijn kantoor. Het is wel heel krap, je zit helemaal ingeklemd? Ja, hè, er is niet meer ruimte voor de vlieger gemaakt, want meer ruimte is alleen maar meer gewicht of meer weerstand en, ja, je wil er hard mee kunnen, je wil er lang mee kunnen vliegen, en uiteindelijk de knopjes passen erin, dus dan is het precies genoeg. En je kan niemand meenemen: je zit altijd in je eentje? In deze zitten we in ons eentje, wij hebben ook trainingsvliegtuigen waar je met zijn tweeën in kan, maar die gebruik je alleen maar voor de training, initieel als je moet leren vliegen, dan vlieg je, in het begin hè, dan vlieg je met zijn tweeën en nu voor dit, hè, dan vlieg je altijd alleen, want die persoon, de tweede cockpit, die zit eigenlijk in de brandstoftank en dat betekent dus, dat je gewoon brandstoftekort hebt. Okay, dus en nu heb je veel brandstof bij je? Dan hebben we extra brandstof. En hoe hard ga je dan ongeveer als je in de lucht bent? We gaan ongeveer 400 knopen en 400 knopen is in nautische mijlen, en dat is dan keer 1,8 kilometer, ik ben niet zo goed in hoofdrekenen, hè, maar dat is ongeveer 700 kilometer per uur. Ja. En dat is ongeveer net zo hard als een normaal vliegtuig dus als je op vakantie gaat? Ja, een vliegtuig waarmee je op vakantie gaat, als je uit het raampje kijkt hè, we zitten op diezelfde hoogte ongeveer, als je dan naar buiten kijkt, dan zie je de grond ook maar onder je door kruipen, dus zo hard gaat het. Tenzij je dan heel erg laag zou vliegen, ja, dan vliegt de grond onder je door en dat is eigenlijk de grootste kick. Maar over het algemeen doen we dat niet. En je zegt “het is een kick”, ja, vertel eens: hoe voelt het, wat zie je als je hiermee in de lucht bent? Nou ja, heel hoog in de lucht zie je nogmaals niet zo heel veel, hè, dan ben je vooral ook bezig met je werk, maar als we hier opstijgen, dan blijven we een tijdlang heel laag om snelheid te maken. En ja, dat is geweldig! Hè, dan vliegt de grond onder je door alsof je in een heel snelle raceauto zou zitten, ik noem maar wat, ja, dat blijft gewoon machtig! Dat is gewoon mooi. En ja, het is wel logisch eigenlijk waarom je het bent geworden, omdat je het zo leuk vindt? Ja, heel, heel kinderachtig hè, maar het is een jongensdroom en eigenlijk is dat helemaal niet zo kinderachtig, want het mag best gaaf zijn, want dat is het ook. Dus ook vroeger op school, de middelbare school, wilde ik dit heel graag worden, want ik woonde in de buurt van Twente en daar hadden ze toen nog steeds heel veel F16’s. En dan ging ik daar op mijn brommertje naar kijken en uiteindelijk heb ik een bonnetje ingevuld in een gids, zoals iedereen dat altijd zou zeggen, en dan kun je automatisch gaan solliciteren. En het lijkt een beetje alsof jij hier in je eentje met het vliegtuig vertrekt en weer aankomt en weer vertrekt, maar dat is niet zo? Nee, we doen nooit iets in ons eentje wat dat betreft hè, we doen het altijd met zijn tweeën, want twee zien meer dan één en als er wat met mij zou gebeuren, zou mijn maatje me kunnen helpen of ondersteunen, en dus daarom zijn we altijd met zijn tweeën. Met twee F16’s? Met twee F16’s, ja. We zitten wel alleen in de cockpit. Maar ook hier op de grond ben je niet alleen? Nee, op de grond worden we gelukkig ondersteund door heel veel mensen, want als ikzelf het vliegtuig ook moest onderhouden, en als ikzelf ook moest knutselen, ja, dat kan ik niet, ik kan het er niet allemaal naast doen. En dan zou ik daar heel hard voor moeten studeren en dat heb ik niet gedaan, hè. Ik kan alleen maar een vliegtuig besturen. Dus er zijn hier heel veel jongens en meiden die allemaal zorgen dat deze vliegtuigen het constant blijven doen en, ja, die doen een geweldige baan, of een geweldig werk. Ja, want dus als jij instapt, dan is alles gecheckt en dan is-ie afgetankt? Ja. Er zit brandstof in, er hangen bommen aan, ik hoef er maar een rondje omheen te rennen om voor de vorm nog een keer te kijken of het echt allemaal goed is, maar ja, die jongens doen echt allemaal een superjob en -elke keer is het vliegtuig gewoon weer goed, en kan ik er lekker een rondje mee vliegen en ervan genieten! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427682 225 2032-12-31T22:00:00+00:00 27706 2008-12-16T22:00:00+00:00 yes no leger vliegtuig piloot https://schooltv.nl/video-item/vliegen-met-een-f16-in-kandahar 2024-01-04T10:41:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17424.w613.r16-9.891c1ec.webp Vliegen met een F16 | In Kandahar Ralph, wat doe jij als F16 piloot hier in Afghanistan? Ik ben hier om jongens en meiden op de grond te helpen en zij hebben wel eens problemen op de grond of ook niet, maar ze hebben extra veiligheid nodig en wij zorgen voor die extra vei-ligheid. Want jouw collega-militairen op andere plekken in Afghanistan, die gaan dan naar buiten in een auto bijvoorbeeld om dingen te bekijken en dan komen ze wel eens in de problemen; wat gebeurt er dan? Nou ja, dan heb je weinig bescherming en als je dan beschoten zou worden met kogels, hè, met mitrailleurs, ja, dan zijn wij er als extra hulp hè, wij kunnen net iets meer slagkracht leveren als dat nodig is. Maar meestal is het alleen al dreigen met ons vliegtuig, met onze herrie. Dat is al voldoende om mensen dus te stoppen met vuren en weer weg te laten lopen. En wat je dan doet is eigenlijk gewoon ssssjjjjj zo heel laag overvliegen met heel veel herrie? Er hangen wat bommen aan het vliegtuig hè, maar dat geeft genoeg dreiging al, als ze dat al-lemaal zien en horen, dan stoppen ze al wel snel met schieten. En stel, dat ze dat niet doen, wat dan? Dan heeft die meneer op de grond die in contact staat met ons heeft de kans om wapens te vragen en dan zouden we een bom kunnen gooien op die mensen die nog steeds op onze jongens en meiden aan het schieten zijn. Jij bent eigenlijk een beetje de ogen en oren van je collega’s op de grond? Ja, wij hangen erboven en wij zorgen ervoor, dat wij net iets meer zien dan dat ze zelf op de grond zouden kunnen zien. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427683 94 2032-12-31T22:00:00+00:00 15646 2008-12-16T22:00:00+00:00 yes no veiligheid vliegtuig leger https://schooltv.nl/video-item/spellen-hoe-bedenk-je-een-spel 2024-01-04T10:41:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17426.w613.r16-9.a95b9aa.webp Spellen | Hoe bedenk je een spel? Ik zit hier op de zolderkamer van Hans en hier ontwerpt hij spellen. Hoe doe je dat nou? Hoe verzin je een spel, Hans? Een spel ontwikkelen, dat begint eigenlijk gewoon met een idee. Dat kan elk moment zijn. Ik heb ook wel eens ideeën op de raarste momenten, als ik in het bos loop bij wijze van spreken. En die moet je dan toch wel gauw even opschrijven, zodat je ze niet vergeet, want dat is heel zonde. Maar wat denk je dan: “dobbelstenen gooien” of “steentjes verplaatsen”? Het begint echt gewoon maar met iets, gewoon een beeld. Bij dit spel had ik op een gegeven moment het volgende beeld in mijn hoofd, eigenlijk dat is eigenlijk wel leuk om te laten zien: ik had op een gegeven moment het idee: “je hebt vier vierkantjes en als je die bij elkaar brengt, kun je een nieuw vierkantje maken”. Toen op een gegeven moment dacht ik van: “nou, ik maak een prototype”, en dat was dit. Dat was eigenlijk een model is dat, een prototype? Dit was het eerste model. En dan om het uit te proberen? Ja. Ja. En het mooie was ook: op deze manier kon je aan die ka…, want je moet die kaartjes draaien, dus gewoon door de vinger nat te maken, bijvoorbeeld kon je er twee verwisselen. Zo eenvoudig gaat het in het begin. Toen had je dit geknipt en gemaakt, en met wie ben je toen gaan spelen? Eerst met familie en vrienden, want ja, ik begon toen ook nog, dat waren mijn eerste spellen eigenlijk, ben gewoon begonnen met spelen, uitproberen. Je moet alles verzinnen; met hoeveel mensen je het doet? Ja. Wat de regels zijn? Ja. Ja. Ja, dit spel kun je bijvoorbeeld ook in je eentje spelen, maar is met zijn tweeën waan-zinnig leuk. Maar kun je een geheim verklappen: wat is nou een goed spel, waar moet het aan voldoen? Nou, het moet snel zijn, ik bedoel: snel te leren zijn, vlot speelbaar, er moet voldoende varia-tie in zitten en het moet natuurlijk heel spannend zijn. Zullen we een potje tegen elkaar doen? Ja, dat is goed. Even kijken. Kun je een beetje tegen je verlies? Eh, nou… Nou, wacht maar af. De jongste speler mag beginnen, dus dat voordeel heb je al! Hahaha! Nou, gefeliciteerd. Dankjewel. Je hebt het snel door! Ja. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427684 139 2032-12-31T22:00:00+00:00 8926 2008-12-15T22:00:00+00:00 yes no puzzel spel uitvinding https://schooltv.nl/video-item/roma-zigeuners-uit-de-balkan 2024-01-04T10:41:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17428.w613.r16-9.b2497ec.webp Roma | Zigeuners uit de Balkan In deze wijk ver van het dorp wonen de Roma. Roma zijn bij ons beter bekend als zigeuners, maar eigenlijk is dat een scheldwoord. Vroeger reisden de Roma van land naar land. Die tijd is voorbij. Nu wonen de Roma bij elkaar in armoedige wijken. Het leven van de Roma is niet gemakkelijk. Ze hebben een slechte naam. Mensen hebben vaak vooroordelen over Roma, dat ze zouden liegen en stelen, en alles doen wat niet mag volgens de Wet. Volgens de Roma zelf is er inderdaad wel veel criminaliteit, maar lang niet iedereen doet daaraan mee. Door de slechte reputatie van de Roma is het heel moeilijk voor hen om een baan te krijgen. Daarom zijn ze vaak heel arm en wonen ze in een krot in plaats van een huis. Er is geen stro-mend water in deze huizen en in de meeste Roma-wijken ligt overal afval tussen de huizen. Daardoor worden Roma niet oud: ze overlijden meestal voor ze 45 zijn. Roma hebben hun eigen taal en cultuur. Ze zijn bijvoorbeeld erg goed in muziek maken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427685 79 2032-12-31T22:00:00+00:00 8377 2008-12-15T22:00:00+00:00 yes no Europa zigeuner reizen https://schooltv.nl/video-item/de-noordpool-hoe-is-het-leven-op-de-noordpool 2024-01-16T16:21:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17430.w613.r16-9.2226e8d.webp De Noordpool | Hoe is het leven op de Noordpool? Als je een beetje een koukleum bent, dan is de Noordpool echt niks voor jou. Het is hier nu -30 graden en je komt hier helemaal niemand tegen. Dat is heel bijzonder, want dat kennen we helemaal niet. Je mobiele telefoon doet het hier ook niet. Je moet een zonnebril op, omdat het licht heel fel is en heel veel laagjes kleren aan, omdat je handen of je neus of je oren anders gewoon bevriezen. Als je hier ergens heen wilt, dan kun je natuurlijk gaan lopen, maar dat houd je niet zo lang vol hier. Nou, met de fiets kom je ook niet ver. Met de auto, ja, die hebben ze hier wel, maar er zijn niet overal wegen. Kijk: maar dit werkt wel heel goed, dit is een slee en die glijdt lekker door de sneeuw en je kunt veel spullen meenemen en je kunt er zelf op zitten. En die sleeën worden dan getrokken door deze honden. Die vinden het heerlijk in de sneeuw. Die kunnen lange afstanden lopen, worden niet zo snel moe en houden van de kou. Sterker nog: als je deze hond binnen zou zetten, zou-ie heel ongelukkig worden! Maar de beste manier om je hier te verplaatsen is: met de sneeuwscooter! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427686 108 2032-12-31T22:00:00+00:00 133219 2008-12-15T22:00:00+00:00 yes no koud Noordpool sneeuw https://schooltv.nl/video-item/de-machinist-wat-houdt-het-beroep-in 2024-01-04T10:41:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17432.w613.r16-9.ade2d16.webp De machinist | Wat houdt het beroep in? Hallo René! Hoi Jurre. Hai. Fijn dat je er bent! Ja, dankjewel, je bent een echte machinist! Ja, dat klopt. Hebben we nu een rood of een groen sein? We hebben nu een groen sein. Vertel even voor iemand die het misschien wil worden: wat is er leuk aan om machinist te zijn? Het is heel afwisselend werk natuurlijk. Ik bedoel: je draait vroege, late en nachtdiensten. Je ziet heel veel, je rijdt door het hele land heen. Het is met regen, met sneeuw, mooi weer, onweer. Het is geweldig als je door de weilanden rijdt en je ziet het bliksemen, nou, dat is supermooi om te zien! Ja, en zie je dan ook wel eens grappige dingen langs het spoor? Ja, best wel hoor. Ik heb een keer gehad, dat er bij een overweg er een auto heel hard kwam aanrijden, die remde heel hard. Er liepen twee jongens heel hard door de overweg en die trokken in één keer hun broek naar beneden en lieten hun blote kont zien! En jij lachen? Ja. In het begin, ja, in het begin schrik je natuurlijk, dan denk je van: ‘wat gaan die doen?!’, maar dan als je die blote konten ziet, dan moet je wel lachen ja! Ja. Ja, want jij zegt: ‘je schrikt’, want wat is er nou het meest vervelende van machinist zijn? Ja, het meest vervelende kantje van machinist zijn, zijn natuurlijk de ongelukken die je krijgt of tenminste: die kunnen gebeuren. En iedere machinist heeft wel een keer een ongeluk gehad. Maar er gebeurt wel veel zo rond het spoor hè, mensen die dus per ongeluk met hun auto erop gaan staan; zijn er nog andere dingen die mensen doen waarvan jij zegt “hoe halen ze het in hun hoofd?!”? Ja, bijvoorbeeld je ziet het heel vaak bij scholen met kinderen, die nog net even of op het laatste moment onder de spoorbomen door gaan. Jaja, de spoorbomen gaan dicht? Dingdingdingding! Die gaan dicht ja. Bijvoorbeeld mensen die langs het spoor gaan lopen wandelen hè. Nooit doen: levensgevaarlijk! Okay, duidelijk. En dan heb je nog mensen die natuurlijk spullen op het spoor gaan gooien hè. Ja, en dat is hartstikke vervelend, zowel voor de machinist als voor de reizigers. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427687 121 2032-12-31T22:00:00+00:00 39427 2008-12-15T22:00:00+00:00 yes no spoorweg machinist reizen vervoer transport trein https://schooltv.nl/video-item/inbraak-wat-gebeurt-er-als-een-inbreker-gepakt-wordt 2024-01-04T10:41:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17434.w613.r16-9.ac961c3.webp Inbraak | Wat gebeurt er als een inbreker gepakt wordt? Vannacht was het hier raak, op Basisschool De Springplank: een televisie is gestolen, hier stond-ie dus. Ja, hier stond-ie. Gisteren was-ie er nog, maar vandaag, ’s ochtends was ie weg. En nu? Ik weet het niet. Nou, misschien is het het beste, dat jij gewoon naar je werk gaat, dan ga ik de politie bellen, die kunnen het misschien oplossen. Okay. Okay. Kijk, kijk, kijk, kijk, kijk. Ik denk, dat we hier wel iets mee kunnen. Als er genoeg bewijs is, wordt de verdachte gearresteerd en meegenomen naar het Bureau. En dan kom je hier aan? Ja, dan kom je hier in de cel, ik kan hier even een cel laten zien. Het is onze cel nummer 5. Een zware deur? Dit is gewoon een zware deur en een klein verblijf. Nou. Ja, het enige wat we hebben is een bed, een tafeltje met een bankje en een wc, dat is wat de mensen hebben. En dit is niet de gevangenis hè, als iemand veroordeeld wordt door de rechter, dan komt hij ergens anders? Nee. Dit is echt een politiecel, daar komen mensen die aangehouden worden, die komen in een politiecel terecht. Daarna, als ze door de rechter veroordeeld zijn, dan komen ze pas in een gevangenis. Hoe lang moet je hier dan blijven? Nou, dat is eigenlijk maximaal drie dagen. Dus de verdachte zit hier, ondertussen gaan jullie door met het onderzoek en wordt de verdachte verhoord? Ja. En wat gebeurt er dan? Als we na die drie dagen genoeg bewijs hebben, dan komen ze voor de rechter en blijkt uit die drie dagen, dat ze toch onschuldig zijn, dan gaan ze gewoon weer de straat op. En dat verhoren, dat gebeurt hier, in de Verhoorkamer? En Alex, wat vraag je dan aan een verdachte? Nou, wij vertellen de verdachte altijd eerst iets en dat is, dat hij niet tot antwoorden is verplicht. Dus hij hoeft niet te antwoorden op mijn vragen. En dan gaan we het verhoor starten en dan stellen wij onze vragen, we beginnen met de vraag van of hij al vaker met de politie in aanraking is geweest, of hij al eerder diefstal heeft gepleegd. En daar gaan we steeds verder op door. Het lijkt me wel lastig om zo’n verhoor te doen? Het gaat de ene keer makkelijker dan de andere keer. De ene, die weet nog niet zo goed hoe het werkt en die bekent al heel gauw, anderen, die proberen het toch wat langer uit te stellen en ja, die werken niet echt mee. En dan moet ik wel eens een keer boos worden, dan moet ik echt met mijn vuist op tafel slaan en, ja, dan kan ik best wel eens een beetje fel reageren tegen de verdachte personen. En helpt dat dan? Dat helpt heel vaak en als het niet echt helpt, dan gaat hij gewoon weer terug naar de cel en dan sluiten we hem gewoon een tijdje in, dan zeggen van: “ga er nog maar eens even over nadenken” en dan komen we na een uur of na twee uur komen we weer terug, en dan gaan we weer opnieuw starten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427688 163 2032-12-31T22:00:00+00:00 28790 2008-12-15T22:00:00+00:00 yes no cel arrestatie politie inbreken https://schooltv.nl/video-item/de-hongerwinter-een-moeilijke-periode-in-de-tweede-wereldoorlog 2024-01-04T10:41:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17436.w613.r16-9.f9397fb.webp De hongerwinter | Een moeilijke periode in de Tweede Wereldoorlog Ik ben Els Borst, ik ben enig kind en ik ben opgegroeid in Amsterdam. Op school had ik het prima naar mijn zin, alles was prettig, tot ik 8 jaar was en de oorlog uitbrak. Hitler wilde baas worden van heel Europa. Eerst vecht Nederland nog een tijdje terug. Maar als door grote bommen bijna heel Rotterdam verwoest wordt, geeft Nederland het op. Het Leger van Adolf Hitler is te sterk. Nazi Duitsland wordt voor vijf jaar de baas in Nederland. De oorlog duurde vijf jaar, hoe ging het leven verder in die jaren? Het werd steeds moeilijker en eigenlijk voor iemand als ik die niet bedreigd werd, werd het pas echt moeilijk in die allerlaatste winter. De winter van ’44 op ’45, de zogenaamde Hongerwinter, die heb ik hier in Amsterdam grotendeels doorgebracht. De laatste weken op een boerderij, maar ik moest ook naar de boerderij vanwege de honger. Wij hadden zó weinig te eten, we hadden een rantsoen waar je eigenlijk, ja, niet van leven kon als meisje in de groei. En het ging dus gewoon slecht met mij en ik had de hele dag honger, dat herinner ik me nog. Want wat is dat, een rantsoen? Er waren bonnen. Je kreeg bonnen en op die bonnen kon je dan wat brood kopen, wat aardappelen, een beetje margarine. Dingen als suikers bijvoorbeeld, dat was er al helemaal niet meer. Mijn moeder maakte ook van tulpenbollen koekjes, gewoon uit nood geboren en die vond ik nog lekker ook! Ja, het was sappelen en toch had je de hele dag nog honger. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427689 102 2032-12-31T22:00:00+00:00 22476 2008-12-15T22:00:00+00:00 yes no honger Tweede Wereldoorlog https://schooltv.nl/video-item/de-brandweer-paraat-bij-branden-en-rampen 2024-01-16T16:17:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17438.w613.r16-9.06e676c.webp De brandweer | Paraat bij branden en rampen Wacht even, ik heb mijn koffie nog niet eens op! Jij gaat een (…) pakken en trekken? Ik (…) pakken. (…) Hé, maar kom op, schiet op! Even kijken of het past hoor. Ja. En iedereen heeft zijn eigen pak neem ik aan? Iedereen heeft zijn eigen pak! Kom op jongen! Yes. Jas mee! Jas mee! Ja, we gaan! Daar gaan we! Het gaat echt snoeihard meteen hè? Ja, jajaja, dit gaat heel snel hoor! Mogen jullie nou zo hard rijden als je wil? Nee. En jullie bereiden je ontzettend goed voor, dat is me wel duidelijk, maar hoe kan ik mezelf nou voorbereiden op een brand, waar moet ik op letten? Nou, als je bijvoorbeeld op school zit, hè, dan kan je kijken waar de nooduitgang is, waar je makkelijk de school kan verlaten en ja, dat kan je vaak zien doordat er zo’n groen bordje boven de deur zit, met een pijl erop of een hardlopend mannetje. Nou, en daar is de nooduitgang en daar kan je het gebouw uit. Okay, wat gaan we doen Roy? Nou, die jongens gaan hier naar binnen, er is iemand vermist in de timmerwerkplaats en er is brand binnen. Twee man, die gaan dus het slachtoffer zo snel mogelijk proberen te zoeken. De derde man, die zorgt dat wat wij noemen een “straal”, maar dat is de spuit hè, gespoten wordt dus waar de brand is gelijk. En de Bevelvoerder, die is te herkennen aan een rode baan op zijn helm… Dat is hij? …ja. Ja? En die gaat vertellen precies wat ze binnen moeten doen. En binnen is allemaal rook, ja, nu zie ik het goed. Zo! Help! Help! Nou je hoort het: er zit iemand binnen. Oh, je ziet helemaal niks! Help! Maar je hoort wel wat. Ik zie ook niks. Je ziet helemaal niks hè, zoveel rook. Dat is in het echt ook zo? Ja, ja, dat is in het echt ook. Dit is natuurlijk een oefening, het is natuurlijk geen echte brand. Nee, dit is typische zeg maar namaakrook, die maken we zelf. Maar in het echt zie je er vaak nog veel minder! Hij is gered! Ja. Hij is gered. Hoe voel je je? Oh! Ah, wat ben ik blij, dat jullie zijn gekomen, Brandweer! Zo gaat dat dus. Mensen zijn heel dankbaar! Ja. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427690 159 2032-12-31T22:00:00+00:00 92332 2008-12-15T22:00:00+00:00 yes no brand brandweer oefening https://schooltv.nl/video-item/aids-een-ernstige-ziekte 2024-01-04T10:41:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17440.w613.r16-9.c94bd9a.webp Aids | Een ernstige ziekte Aids is een ziekte die je krijgt door het HIV-virus. Een virus is een heel klein beestje dat je ziek maakt. Je kunt het niet met je blote oog zien. Griep is bijvoorbeeld ook een virus. Als een virus in je lichaam komt, gaat je lijf oorlog voeren. Het maakt een legertje antistoffen aan die tegen het virus gaan vechten. Meestal winnen die antistoffen het na een poosje van het virus. En zo word je weer beter. Als je HIV hebt, word je niet beter. Je antistoffen kunnen het HIV-virus niet verslaan. Je lichaam vecht wel, maar de antistoffen winnen het niet. Het HIV-virus blijft in je lichaam en maakt je afweersysteem kapot. Dat betekent dat je lichaam geen goede antistoffen meer kan maken. Als dat gebeurt, heb je aids. Wanneer je nu een griepje of een ontsteking krijgt, kan je lijf geen oorlog meer voeren. Daardoor word je sneller en erger ziek. Gelukkig worden de medicijnen voor mensen met het HIV-virus steeds beter, zodat ze minder snel aids krijgen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427691 72 2032-12-31T22:00:00+00:00 27216 2008-12-15T22:00:00+00:00 yes no virus aids https://schooltv.nl/video-item/weer-en-klimaat-in-nederland-het-weer-verandert-per-dag-het-klimaat-niet 2024-01-16T15:53:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17442.w613.r16-9.e6b0373.webp Weer en klimaat in Nederland | Het weer verandert per dag, het klimaat niet Klimaat, dat is wat anders dan het weer. Het weer merk je hier buiten. Dat is de wind door je haren, de neerslag uit de lucht en natuurlijk de temperatuur om je heen. Dus wind, neerslag en temperatuur dat zijn de elementen die het weer bepalen. Vandaag is het ongeveer 14 graden, zacht briesje, half bewolkt en heel af en toe krijgen we een lekker zonnetje. Maar morgen kan het weer helemaal anders zijn. Het klimaat verandert niet zomaar op een dag. het klimaat is namelijk het gemiddelde weer over een langere tijd. Dat klimaat hebben we ook voor Nederland uitgerekend. Jaarlijks valt hier 80 cm neerslag. Gemiddeld is het 10 graden celcius in ons land. In de zomer is het natuurlijk warmer en in de winter kouder. De gemiddelde temperatuur is dus niet superlaag en niet extreem hoog: gematigd noemen we dat. Nederland heeft een gematigd klimaat. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427692 67 2033-11-30T22:00:00+00:00 188887 2008-11-02T22:00:00+00:00 yes no temperatuur weer klimaat https://schooltv.nl/video-item/nederland-en-het-broeikaseffect-wat-merken-wij-ervan 2024-01-04T10:41:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17444.w613.r16-9.d5287a6.webp Nederland en het broeikaseffect | Wat merken wij ervan? Het broeikaseffect speelt zich af in de dampkring. De dampkring is een soort deken van gassen die om onze aarde zit. De zonnestralen vallen door die deken heen en warmen de aarde op. De warmte wordt door de aarde weer teruggekaatst en dan gebeurt het: een groot gedeelte van de teruggekaatste straling wordt opgevangen door broeikasgassen in de dampkring. Zo blijft de warmte dus hangen onder de deken. En dat is maar goed ook. Zonder het broeikaseffect zou de temperatuur op aarde gemiddeld 30 graden lager liggen. Dat is onleefbaar. Maar er is een probleem. De hoeveelheid broeikasgassen, dus de gassen die de warmte binnenhouden, die neemt toe. Vooral CO2 komt steeds meer bij in de dampkring. En dat komt vooral door mensen, want mensen verbranden steenkool, hout, aardgas en aardolie en daarbij komt een heleboel CO2 vrij. Maar waarom verbranden we dat allemaal? Nou, dat doen we om energie op te wekken. En met die energie laten we onze machines en motoren draaien. En via onze uitlaatpijpen en fabrieksschoorstenen blazen we zo al die rook en CO2 de dampkring in. Maar het probleem wordt steeds erger. Hoe meer wij verbranden, hoe meer broeikasgassen er in de dampkring terecht komen. De warmte blijft hangen, het broeikaseffect wordt erger en erger. Door de opwarming smelt er meer landijs dan normaal. Al dat smeltwater stroomt de zee in. De temperatuur van het zeewater stijgt ook en dat warme water zet uit. Door dit alles stijgt de zeespiegel. En dat is gevaarlijk. Zeker voor Nederland. Kijk: hier ligt de Noordzee en achter de dijk staan de huizen op het land. En zoals je ziet: dat land is laag. Zelfs lager dan de zee. En de dijken en de duinen beschermen ons tegen al dat water. Maar als het water stijgt, wordt de druk op de dijken steeds groter en groter. Bovendien, bij een storm wordt de kans steeds groter dat de dijken overspoelen of doorbreken. Hier is het zo dat bij een storm het water tot bijna bovenaan komt. En hier kun je ook heel goed zien hoe de golven hele stukken duin hebben weggeslagen. Stel je voor: als de dijken en duinen het begeven, dan is dat rampzalig voor Nederland. Onbeschermd kan een groot deel van ons land overstromen. Een somber toekomstbeeld voor Nederland en zeker voor de mensen die hier wonen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427693 225 2033-11-30T22:00:00+00:00 96117 2008-11-02T22:00:00+00:00 yes no dampkring koolstofdioxide broeikaseffect fossiele brandstof https://schooltv.nl/video-item/ijzererts-in-de-rotterdamse-haven-ijzererts-is-nog-steeds-van-groot-belang-voor-de-rotterdamse-hav 2024-01-15T17:58:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17446.w613.r16-9.0c0780c.webp IJzererts in de Rotterdamse haven | IJzererts is nog steeds van groot belang voor de Rotterdamse haven IJzererts is nog steeds van groot belang voor de Rotterdamse haven. Het is een belangrijke grondstof voor het maken van machines zoals auto's, schepen en nou ja... nog veel meer. Hier aan de kade komen de grootste schepen ter wereld aan. En die daar... da's nog maar een kleintje! En die zeeschepen zijn natuurlijk veel te groot voor onze rivieren. Daarom lossen ze hun lading hier en via de kranen en de lopende band, wordt de ijzererts overgeslagen naar de kleinere binnenvaartschepen: de duwbakken. En die? Die gaan naar Duitsland. Dit grote ijzeren schip komt uit Canada. Er zijn een hele boel mensen nodig om hem rustig aan de kade aan te laten meren. Ik ga even meehelpen. Loodzwaar! Dit schip komt uit Afrika. Ik ga even vragen of ik binnen mag kijken. Héél voorzichtig! Dit is de brug, de controlekamer van de kapitein. Dus hier wordt alles geregeld, hier kun je het schip sturen. Wat heel bizar is om te weten: zo'n gigantisch schip en dan zo'n klein stuurtje!!! Al deze ruimtes zijn gevuld met ijzererts en het is echt onwijs diep. Meer dan 20 meter. En ze gaan dag en nacht door om dit allemaal te lossen zodat het allemaal aan de kade komt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427694 222 17114 2008-11-02T22:00:00+00:00 yes no Rotterdam haven ijzer https://schooltv.nl/video-item/de-groei-van-de-rotterdamse-haven-van-kleine-vissershaven-naar-een-van-de-grootste-havens-ter-were 2024-01-15T17:58:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17448.w613.r16-9.c76899e.webp De groei van de Rotterdamse haven | Van kleine vissershaven naar een van de grootste havens ter wereld De haven die wordt hier groter en groter. Ruim 400 jaar geleden is het hier beneden mij allemaal begonnen. Als een klein vissershaventje. In de oude Rotterdamse haven werd veel vis aan land gebracht. De haven van toen was niet erg groot, maar groot genoeg voor de kleine vissersschepen. De haven is er nu nog, maar in de haven liggen nu andere schepen en aan de kades staan woonhuizen en bedrijfspanden. Het is gewoon bijna niet te geloven dat de grote Rotterdamse haven vroeger begon als een klein vissershaventje. En dat verandert allemaal ongeveer rond de industriële revolutie. Want toen werd Rotterdam een belangrijke aanvoerhaven voor ijzererts. Tijdens de industriële revolutie groeit de haven explosief. De schepen worden zo groot dat ze de haven niet meer in konden. Daarom werd de Nieuwe Waterweg aangelegd. Een diep en breed kanaal. Nu kan de Rotterdamse haven weer verder groeien. Via de haven worden miljoenen tonnen ijzererts over de grote rivieren naar Duitsland doorgevoerd. De haven van Rotterdam verwerkt veel meer dan ijzererts alleen. Want je ziet hier overal van die enorme opslagtanks en in de meeste zit olie. Uit alle hoeken van de wereld wordt aardolie aangevoerd naar de haven van Rotterdam. En door de opslag en verwerking van die olie wordt het havengebied nog groter. IJzererts en ruwe olie waren jaren lang de belangrijkste grondstoffen die via de Rotterdamse haven werden aangevoerd. Maar dat verandert ongeveer 50 jaar geleden. Toen stapte de scheepvaart over op het gebruik van containers. En dat zijn waterdichte, metalen kisten met standaard afmetingen. Dus elke container is even groot. En dat is super handig, want dan maakt het niet uit wat er in zit. En dat maakt de overslag van schip naar trein of naar vrachtwagen echt heel erg makkelijk, want de container past altijd. Zo'n 50 jaar geleden worden containers belangrijk voor Rotterdam, maar er is geen ruimte om al die containers op te slaan. Daarom wordt een groot gebied in zee drooggelegd. Op de Maasvlakte kunnen de containers worden opgeslagen. Het is gewoon bijna niet te filmen, het aantal containers dat nu in de haven van Rotterdam ligt. Nou, je ziet die enorme schepen en daarachter stapels en rijen lang containers, containers en nog meer containers. Er komen steeds meer schepen die in de haven willen lossen. Zelfs de grote Rotterdamse haven is te klein geworden. Daarom moet de haven verder groeien. Er komt een 2e Maasvlakte midden in de zee. Al die er is, kunnen er nog meer goederen worden aangevoerd, opgeslagen en doorgevoerd. De Rotterdamse haven zal nog groter worden. In de haven van Rotterdam is alles groot. En dat moet nog groter en nog meer. De vraag is natuurlijk alleen hoever Rotterdam daarin kan gaan. Kan het nog groter dan dit? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427695 326 2033-11-30T22:00:00+00:00 38766 2008-11-02T22:00:00+00:00 yes no industrie haven Rotterdam https://schooltv.nl/video-item/de-groei-van-de-europese-unie-de-eu-staat-voor-de-europese-unie 2024-01-11T17:07:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17450.w613.r16-9.8316e5f.webp De groei van de Europese Unie | De EU staat voor de Europese Unie Nederland is ook lid van de EU. Samen met België, Frankrijk, Italië, Luxemburg en Duitsland is ons land één van de eerste lidstaten. Daarna worden ook andere landen lid van de EU. Denemarken, Ierland en Groot-Brittannië. Griekenland in 1981. Daarna Spanje en Portugal. Oost-Duitsland wordt lid na de val van de muur. Dan volgen ook Finland, Oostenrijk en Zweden. In 2004 komen er in één keer tien nieuwe landen bij. Waaronder Polen en Hongarije. En in 2007 Roemenië, samen met Bulgarije. Er zijn nu 27 landen lid van de EU. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427696 71 2033-11-30T22:00:00+00:00 36724 2008-11-13T22:00:00+00:00 yes no vrede Europa https://schooltv.nl/video-item/containers-in-de-rotterdamse-haven-snel-en-gemakkelijk-door-de-standaard-afmetingen 2024-01-15T17:58:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17452.w613.r16-9.2b70438.webp Containers in de Rotterdamse haven | Snel en gemakkelijk door de standaard afmetingen IJzererts en ruwe olie waren jaren lang de belangrijkste grondstoffen die via de Rotterdamse haven werden aangevoerd. Maar dat veranderde ongeveer 50 jaar geleden. Toen stapte de scheepvaart over op het gebruik van containers. En dat zijn waterdichte metalen kisten met standaardafmetingen. Dus elke container is even groot. En dat is super handig, want dan maakt het niet uit wat er in zit. En dat maakt de overslag van schip naar trein of vrachtwagen echt heel erg makkelijk. Want de container past altijd. Moet je kijken hoe groot die schepen zijn. Nou... deze is zo'n vijf lagen hoog, maar als zo'n schip helemaal is volgeladen, is het wel 45 meter hoog. Gaat zo'n 20 meter de hoogte in, boven de zeespiegel, en 24 meter de diepte in. En in zo'n container kan dus echt van alles zitten. Wasknijpers, auto's, fietsen, kasten, stoelen... Noem het maar op en het zit in zo'n container. Moet je dit zien! Dit is echt te weird wat hier gebeurt. Hier worden de containers gesorteerd door wagens en dat allemaal zonder chauffeur. 24 uur per dag, 7 dagen per week. Nou, het lijkt wel een sciencefiction film. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427697 144 2033-11-30T22:00:00+00:00 19157 2008-11-02T22:00:00+00:00 yes no haven Rotterdam container https://schooltv.nl/video-item/virtuele-kunst-interactieve-ervaringsinstallaties 2024-01-30T13:59:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17454.w613.r16-9.06b1a3a.webp Virtuele kunst | Interactieve ervaringsinstallaties Marnix De Nijs is een kunstenaar wiens werkterrein ligt in het gebied tussen kunst en technologie. De technologische mogelijkheden worden steeds groter. Marnix de Nijs: als kunstenaar maak ik interactieve ervaringsmachines, installaties. Dat zijn installaties waar je fysiek aan deelneemt. Dat kan zijn omdat je op een loopband moet rennen of omdat je op een ronddraaiende stoel zit. Fysiek neem je deel aan een omgeving die bestaat uit videobeeld of 3d beeld in combinatie met audio. Dus eigenlijk maak ik ervaringsinstallaties die spelen met de perceptie van beeld en geluid. Ik ben in mijn werk geïnteresseerd in de scheiding tussen reëel en virtueel, echt en onecht. Niet in de zin dat ik een complete fantasiewereld wil creëren maar ik probeer ergens de scheidslijn te onderzoeken tussen ervaringen die we hebben in het echte leven en ervaringen die we hebben door onze omgang met computers. In exercise in emerging 4 probeer ik die twee werelden letterlijk te mengen. Exercise in emerging 4 draag je een headset. Daar zit een videobril in en een camera en eigenlijk zie je op die videobril de videofeed, dus het camerabeeld van de echte wereld, en dat meng ik met virtuele toevoegingen. Dus dingen die k een in 3d-programma teken, worden gemengd en eigenlijk over de bestaande wereld heel gemengd. Daarmee cureer ik en soort dynamische mix tussen reëel en virtueel. Kunst, wetenschap en techniek zijn altijd met elkaar verbonden geweest. Hun samengaan blijft een bron van nieuwe mogelijkheden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427698 143 2032-12-31T22:00:00+00:00 2144 2009-02-23T22:00:00+00:00 yes no installatie computer ervaren https://schooltv.nl/video-item/satire-de-draak-steken-met-bekende-mensen 2024-01-25T12:48:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17456.w613.r16-9.58e2c4a.webp Satire | De draak steken met bekende mensen Voor satiremakers Paul Groot en Owen Schumacher is humor een belangrijk middel om een boodschap over te brengen. Paul Groot: Je kijkt naar de wereld en je maakt automatisch grappen. Je kijkt de hele tijd ergens met een scheve blik naar en dat wil je delen met andere mensen. Owen Schumacher: Eerst denk je wat vind ik ervan en hoe breng je dat, hoe maak je dat duidelijk op een toch grappige manier. Dat je niet alleen zegt ik vind het stom want ik vind die mensen vervelend, of ik vind dit heel erg dacadent of plat en ordinair maar hoe maak je het dan zo dat het toch weer grappig wordt en dat je er toch wel om kunt lachen en dat de volgende keer als je ernaar kijkt denkt van ojaa, hmmm. [sketch Koefnoen Jan-Peter Balkenende] Koefnoen bestaat uit persiflages, maar de makers zetten ook graag typerende Nederlanders neer. Bepaalde thema’s komen steeds weer terug. Owen Schumacher: de verhuftering van de maatschappij, mensen met de grootste bek die het meeste voor elkaar krijgen. Groepsdwang die je ziet, dat mensen opeens allemaal tegelijkertijd hetzelfde vinden en waarom is dat dan? Die verschijnselen, daar verbazen we ons vaak over. En dan denken we, hoe kun je daar iets grappigs over verzinnen? [sketch Koefnoen asociale buurt] Sommige grappen of onderwerpen kunnen behoorlijk hard of confronterend zijn. De makers kijken per keer hoever ze met een grap kunnen gaan. Owen Schumacher: iets gaat niet heel snel te ver maar als iets gewoon niet grappig is, als je het zo extreem moet maken dat je denkt ja dit vind ik eigenlijk niet leuk om te zeggen of als mensen me hierop zouden aanspreken op straat zou ik moeten zeggen ja je hebt gelijk dat vond ik zelf ook niet zo heel erg leuk. Dat is eigenlijk bottomline, wel de bodem. In een grap mag je heel ver gaan maar die grap moet nog steeds nuttig zijn aan wat je er eigenlijk mee wilde zeggen. En als je met de grofheid van de grap je doel voorbij schiet met wat je wilde zeggen en dat mensen daar dan weer kritiek op kunnen hebben dan hebben ze daar eigenlijk wel gelijk in. Dus dat wil je dan vaak niet doen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427699 159 2032-12-31T22:00:00+00:00 1920 2009-02-23T22:00:00+00:00 yes no satire televisie nadoen https://schooltv.nl/video-item/poeme-electronique-nieuwe-technologie-voor-reconstrueren-van-oude-muziek 2024-01-04T10:41:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17458.w613.r16-9.7670f24.webp Poème électronique | Nieuwe technologie voor reconstrueren van oude muziek Op de wereldtentoonstelling van 1958 bouwde het elektronicabedrijf Philips een eigen paviljoen met daarin een volledig geautomatiseerde voorstelling: het Poème électronique. In dit geval wilde men een voorstelling maken waarin die elektronische apparatuur werd ingezet, werd gebruikt om de relatie te laten zien tussen kunst en moderne techniek. Kees Tazelaar, componist van elektronische muziek, werkt aan de reconstructie van het Poème électronique. Bij dat digitaliseren van die banden kwam ik erachter dat de winst in de geluidskwaliteit door met de oorspronkelijke banden te werken zo groot was ten opzichte van de bestaande versies op langspeelplaten of cd dat ik dacht, hier moet iets mee gedaan worden. Daardoor kwam bij mij het idee op om op basis van die oorspronkelijke materiaalbanden weer een ruimtelijke versie van het Poème te maken waarin je die werking van het oorspronkelijke werk weer enigszins terug zou krijgen. De geestelijk vader van het P.E., is Le Corbusier. Le Corbusier heeft ook inderdaad Varèse in het stuk betrokken en heeft al vrij snel aan de hand van 27 collages die hij aan Varèse heeft opgestuurd met wat begeleidende tekst uiteengezet hoe dat Poème ongeveer moest verlopen. En dat scenario wat hij later Minutages noemde, heeft steeds veranderingen ondergaan. Maar los van een aantal momenten waarop hij wilde dat de muziek en het beeld bij elkaar kwamen, was Varèse eigenlijk helemaal vrij in het maken van de muziek. Het is heel interessant dat op het moment dat multimediavoorstellingen eigenlijk nog niet bestonden, zij onmiddellijk inzagen dat deze loskoppeling van beeld en geluid eigenlijk veel interessanter was dan geluid om beelden te illustreren of andersom. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427700 165 2032-12-31T22:00:00+00:00 726 2009-02-23T22:00:00+00:00 yes no elektronica muziek techniek https://schooltv.nl/video-item/spotprenten-grappige-tekeningen-over-de-actualiteit 2024-01-30T13:13:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17460.w613.r16-9.f99ee19.webp Spotprenten | Grappige tekeningen over de actualiteit Joep Bertrams is spotprenttekenaar. In zijn tekeningen worden actuele onderwerpen zo weergegeven dat de kern ervan heel duidelijk wordt. Hiervoor is het gebruik van humor en spot een belangrijk middel. De tekening geeft op humoristische manier de visie van Joep Bertrams weer. Joep Bertrams: Wat heel belangrijk is dat het gewoon in een keer duidelijk is dat je ziet ‘o dit gaat hierover, dit is het onderwerp’ en ook dat je meteen begrijpt wat er in de tekening gebeurt. Dat je de grap of de truc meteen snapt en dat je dan ook de mening snapt. En dat je geen moment denkt ‘wat zou die nou bedoelen?' De onderwerpen die Joep in zijn tekeningen behandelt zijn heel uiteenlopend, maar gaan altijd uit van de actualiteit. Joep Bertrams: Het is niet zozeer nou dat onderwerp vind ik leuk om te doen, het gaat erom hoe dat onderwerp zich aandient in het nieuws en wat je er dan mee kan. Hoe bizar is het, hoe vreemd is het, hoe onrechtvaardig is het? Wat is er mis mee of wat deugt er niet aan? Want daar gaat het toch meestal om, als alles koek en ei is heeft het weinig zin om een tekening te maken. Om een goede en humoristische prent te maken heeft Joep afstand tot zijn onderwerp nodig. Hij moet niet te emotioneel betrokken zijn en kunnen blijven relativeren. Toch kan of lukt dat niet altijd. Joep Bertrams: dit is de tekening die ik op de dag van 9/11 gemaakt heb voor de krant van de volgende dag. Dat zijn altijd de moeilijkste onderwerpen omdat dat dat gewoon zo zwaar is, daar ben je zo emotioneel bij betrokken, dan mis je elke relativering. Dus wat ik hier heb gedaan is zo’n duivel getekend met twee van die lange hoorns die dan als het ware een beetje symbool staan voor die twin towers maar hier ontbreekt dus de humor in. Dat doe je liever niet maar op zo’n moment kan dat niet anders. Kenmerk van een politieke cartoon is dat het vaak om mensen gaat. Die dingen doen, die dingen fout doen of goed doen, maar meestal fout want dat is het leukste. Maar het zijn altijd mensen, het zijn herkenbare types. Dat is het prettigste werken. Dat het zo anoniem is en zo massaal en zo dramatisch. Dat wordt lastig maar je moet het wel doen. De tekening zwart maken, dat kan ook. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427701 153 2032-12-31T22:00:00+00:00 3918 2009-02-23T22:00:00+00:00 yes no tekenen satire actualiteit https://schooltv.nl/video-item/versiering-van-iconen-zilveren-details-als-eerbetoon-voor-de-heilige 2024-01-30T13:47:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17462.w613.r16-9.75e031f.webp Versiering van iconen | Zilveren details als eerbetoon voor de heilige Ingrid Zoetmulder is kunsthandelaar in iconen. Sommige iconen zijn bedekt met een zilverbeslag. De bedoeling van deze metalen bekleding is versiering, bescherming en eerbetoon. Ingrid Zoetmulder: dus de mensen hielden zoveel van hun iconen, dat ze er heel graag een cadeau aan wilden doen. Ze kleedden de iconen eigenlijk echt aan. Dus wie weet heeft deze icoon een wonder verricht en dat ze zo blij waren dat ze een zilveren jas lieten maken. Misschien is het een wonder dat de oogst gelukt is of dat een lelijke dochter met een hele leuke man getrouwd is, dat is misschien ook een wonder. In ieder geval, men was heel blij en wilde de icoon eren en iets moois geven. Dan gingen ze naar een zilversmid en lieten ze een feestgewaad maken. En hier heb ik nog een andere icoon, deze icoon, ik denk dat dit in een klooster gemaakt is. Het is niet een zilveren maar een messing bekleding. Daaronder is dan nog een jasje met allemaal kleine steentjes gemaakt. Kijk en dit is de icoon dan. In het algemeen is het zo dat in Nederland vindt iedereen die afschuwelijk. En vroeger was het zo als je zo’n icoon had, en natuurlijk is het verhaal romantisch van een wonder en dit en dat, maar dan zeiden de mensen nou voor mij, doe die oklad, ik geef je daar dan nog iets voor terug of zo. Maar nu, de Russen die zien dat heel anders, die willen heel graag zo’n bedekking erbij. Dus nu zijn deze iconen in de afgelopen tijd veel duurder geworden, terwijl vroeger helemaal niet. Dan dacht je ja god, van die iconen, dan haal ik hem er af, dan hang ik hem zo. En je had ook mensen die dit los verzamelden, of die bijvoorbeeld zelf een icoon schilderden en dit er dan op deden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427702 146 2032-12-31T22:00:00+00:00 1549 2009-02-24T22:00:00+00:00 yes no zilver godsdienst https://schooltv.nl/video-item/iconen-religieuze-schilderijen 2024-01-04T10:41:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17464.w613.r16-9.f9d95dc.webp Iconen | Religieuze schilderijen De eerste iconen zijn op hout geschilderd. Dat was in de vierde eeuw de werkwijze van de portretschilders van het Midden-Oosten. Er wordt verondersteld dat de mummieportretten, die gevonden zijn in de Egyptische Fayoum-oase, als voorbeeld dienden voor deze icoonportretten. Jan Verdonk is orthodox iconenschilder. Het schilderen van een icoon begint met een houten plank die geprepareerd is met linnen en een traditionele "gesso" van beenderlijm en krijt. Op deze witte achtergrond tekent of krast de schilder een tekening. Als voorbeeld gebruikt hij een oud icoon of een handschilderboek. Hierna bedekt hij de achtergrond met bladgoud of soms met bladzilver. De schilder maakt nu de schildering met ei in tempuratechniek. Hierbij is de eierdooier het bindmiddel voor de verf. De kleurstoffen bestonden uit organische stoffen of verpulverde mineralen. De schilder brengt de kleuren in lagen aan. Hij schildert van donker naar licht. De schilder wordt door religieuze voorschriften beperkt en moet de oude tradities in ere houden. Er worden steeds dezelfde houdingen gebaren en kleurencombinaties, kleding en symboliek gebruikt. Zo heeft de moeder Gods altijd een rood gewaad aan, omdat de goddelijke genade haar ten deel gevallen is. En op haar hoofd en beide schouders zijn drie sterren afgebeeld. Deze sterren symboliseren haar maagdelijkheid voor, tijdens en na Christus’ geboorte. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427703 124 2032-12-31T22:00:00+00:00 3914 2009-02-24T22:00:00+00:00 yes no schilderij godsdienst https://schooltv.nl/video-item/censuur-tijdens-het-communisme-kunstenaars-onder-druk 2024-01-16T15:28:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17466.w613.r16-9.4d4cbae.webp Censuur tijdens het communisme | Kunstenaars onder druk Marien van der Heijden: in Rusland heb je in 1917 een revolutie waarin stapsgewijs de communisten de macht grijpen. Dus de communistische partij van Lenin en later Stalin. Dingen moeten vernieuwen en veranderen en voor al die nieuwe initiatieven willen de communisten propaganda maken en daarvoor wordt een heel apparaat in het leven geroepen worden, de staatsuitgeverij en drukkerijen, om affiches te maken. Ze maken heel veel gebruik van affiches. Het is natuurlijk de tijd voor televisie, en praktisch nog geen radio. Beeldpropaganda, dat werkt zeker in een land zoals Rusland waar in de steden en vooral op het platteland ook nog heel veel mensen niet kunnen lezen of schrijven. Dus een beeld, zegt Lenin, spreekt meer dan duizend woorden. Dus je krijgt van allerlei beeldpropaganda voor de coöperatie, dus de landbouw, zelfstandige boeren worden eruit gewerkt en die beleidslijn moet aan de man gebracht worden. Rond 1930 bedenken Stalin en de andere leiders van het politbureau dat het in de Sovjet-Unie tijd is voor een grootschalige aanpak van de landbouw en de industrie en daarvoor bedenken ze de zogenaamde vijfjarenplannen. Ook daarvoor weer zijn enorme propagandacampagnes nodig waar ook weer heel veel met beeld gewerkt wordt: fotografie, film en ook weer de poster, het affiche. En wat je heel veel ziet is dat je daar constructivistische kunstenaars als ontwerper tegenkomt. Constructivisme was een grote verering van dynamische composities, verheerlijking van de techniek, machines zijn mooi goed. Nou is in de jaren rond 1930, dus de jaren waarin dit soort dingen gedaan worden, is een enorme polemiek zou ik het bijna noemen, burgeroorlog gaande op het artistieke front tussen constructivisme en een andere stroming; socialistisch realisme. Die gaat er van uit dat je moet kiezen voor de zichtbare werkelijkheid en die mooier maken dan die is, dat je begrijpelijk moet zijn voor de arbeidersklasse, dat je als kunstenaar niet de baas bent, maar dat de politiek opdracht geeft aan de kunst. En je ziet gaandeweg dat politiek wint, het was voor kunstenaars heel moeilijk om als kunstenaar te leven, en precies te doen wat ze zelf wilden. Dan kreeg je geen staatsopdracht en zo’n schilderij werd ook niet tentoongesteld. Dan was je natuurlijk een verrader en naarmate de jaren dertig verder komen, werd dat steeds meer levensgevaarlijk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427704 192 2032-12-31T22:00:00+00:00 23181 2009-02-23T22:00:00+00:00 yes no kunst Rusland communisme censuur https://schooltv.nl/video-item/censuur-kunstenaars-mogen-niet-alles-zeggen 2024-01-04T10:41:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17468.w613.r16-9.f00f886.webp Censuur | Kunstenaars mogen niet alles zeggen Censuur is het verhinderen van een meningsuiting. Dat kan door een verbod, maar ook op heel andere manieren. Johan Doesburg: hier staan twee dozen, twee verhuisdozen. Dit is de oogst. Hier zitten allemaal zulke boeken in. Als voorbeeld. Zo zijn er twintig boeken. ‘theaterschool besluit tot uitstel première’. ‘Publiek en acteurs bedreigd’ In 1987 wilde Johan Doesburg als student het toneelstuk Het vuil, de stad en de dood van Rainer Werner Fassbinder opvoeren. Dat stuk gaat over hoe wij met onze schuldgevoelens tegenover de joden omgaan. Er komt een rijke jood in voor die zich in de wereld van hoeren en pooiers begeeft. Er brak een nationale revolte uit. Woedende tegenstanders bezetten het podium en maakten opvoering onmogelijk. Johan Doesburg: ik zal niet iedere dag als antisemiet te boek zijn gesteld maar mijn integriteit werd betwijfeld; vanuit welke motieven doe ik dat, die hebben we niet gehoord, je bent niet eens joods, wie ben jij om etc, hoe durf je. Dat heeft me lang parten gespeeld. Weliswaar heeft Geres en Reinders vrijwel direct er bovenop gevraagd om een voorstelling te maken voor de toneelgroep Amsterdam, maar er waren ontzettend veel mensen die mij half scheef aankeken. Ik ben toch die jongen van Fassbinder. Dus de mate van zuiverheid was onderwerp van gesprek. Dat heeft wel een paar jaar geduurd. 15 Jaar later regisseerde Johan het stuk opnieuw, nu zonder enig protest omdat het onderwerp minder beladen was. Maar censuur kan nog subtieler plaatsvinden: alleen al uit angst voor een reactie van tegenstanders. Toen Johan een stuk over Volkert van der G. en Mohammed B., de moordenaars van Fortuyn en Van Gogh, wilde brengen, ontstond er aarzeling in zijn theatergroep. Johan Doesburg: zouden we niet eventueel mensen kunnen kwetsen daarmee, wat vindt onze subsidiegever ervan? Kunnen die twee acteurs gewoon na een voorstelling over straat lopen? Er was absoluut huiver. Er moest diverse keren over gesproken worden. Ik vind dat een heel gevaarlijke ontwikkeling. Binnen het theater moet je in principe alles kunnen tonen. Dat vind je goed of slecht, dat boeit of dat boeit niet. Maar zelfcensuur vanuit eigen gelederen, zeker angst, zoals Fassbinder al zei: ’angst is een slechte raadgever.’ Het helpt niet om dat gewoon frank en vrij dan te doen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427705 201 2032-12-31T22:00:00+00:00 2641 2009-02-23T22:00:00+00:00 yes no mening theater https://schooltv.nl/video-item/molens-en-boezems-hoe-krijgen-we-die-polder-droog 2024-01-15T17:58:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17470.w613.r16-9.d01ed00.webp Molens en boezems | Hoe krijgen we die polder droog? Sinds mensenheugenis hebben de Friezen strijd geleverd tegen het water. Het water verwoestte huizen en mensen verdronken. Men deed er daarom alles aan om het water te beheersen. Zo legde men dijken aan om het water tegen te houden. Hierdoor ontstonden er polders en die moesten bemalen worden. Want het overtollige water moest er uit worden gehaald. Om tot waterbeheersing te komen zijn er twee zaken nodig: aan de ene kant moet je het overtollige water eerst opslaan. Dat doe je in de boezem. En vervolgens afvoeren, dat doe je óf door de sluizen open te zetten óf door het gemaal aan te zetten. Dat is dus de ene kant van het verhaal. De andere kant van het verhaal van de waterbeheersing, is dat je het laagliggende land moet beschermen tegen stijgende water. Het kwam er op neer dat als een stuk land te vaak onder water liep, dan legde de boer er een laag dijkje, een ‘kade’ heet dat, omheen, en hij liet de timmerman uit het dorp een molentje timmeren en er was weer een polder bij. Dit is een grondzeiler en zijn functie is het pompen van water vanuit de polder op de boezem. Je ziet hier het water eruit komen en aan de achterkant zit een vijzel. Een schroef van Archimedes noemen ze het ook wel, een soort wokkelconstructie. Die pomp zit met het ondereinde in het water, gaat draaien, het water komt omhoog, gooit het hier door de molengang en gooit het door de uitschoten er weer uit. Daar is het laagste gedeelte van dit gebied, dat is de polder, 250 hectare ongeveer. Dus dat is een afgesloten geheel. Als daar teveel in komt, moet dat er uit. Dan kan ik dat met een molen eruit trekken en dan komt het hier op deze sloot. En deze sloot staat in verbinding met de dijksloot onderaan de zeedijk langs. En die staat rechtstreeks in verbinding met de boezem. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427706 119 2032-12-31T22:00:00+00:00 17757 2008-09-29T20:00:00+00:00 yes no werelderfgoed Friesland polder https://schooltv.nl/video-item/geschiedenis-van-het-woudagemaal-al-bijna-100-jaar-hetzelfde-gebleven 2024-01-15T17:57:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17472.w613.r16-9.9dd8c4c.webp Geschiedenis van het Woudagemaal | Al bijna 100 jaar hetzelfde gebleven Ingenieur Dirk Frederik Wouda heeft het Woudagemaal ontworpen. Dat gebeurde zo rond 1914. De bouw van het gemaal begon twee jaar later en duurde tot 1920. Toen het gemaal klaar was heette het het Tacozijl-gemaal. Pas in 1947 kreeg het de naam Ir. D.E. Wouda-gemaal, als eerbetoon aan de ontwerper Wouda. Het was toen het grootste, werkende stoomgemaal van Europa, dus het was iets waar heel Nederland trots op was. Vandaar dat ook de Koningin, Koningin Wilhelmina, op 7 oktober 1920 hier in haar open Spijker kwam, onder een erepoort door. Ze mocht hier op een zilveren belletje drukken en toen ging het gemaal in werking. Dat was dus een plechtig en een belangrijk moment voor Nederland en voor Friesland. De stoommachines zijn door de firma Jaffa uit Utrecht gemaakt. Een belangrijke order, want voor de ingebruikname werd een bijzonder boek samen gesteld. Het begint met een geschiedenis over de waterstaat in Friesland. Dit bijvoorbeeld, is een kaartje waar je in lichtblauw en donkerblauw kunt zien wat er in 1910 allemaal overstroomd is. Dit toont eigenlijk op kaart al aan waarom het noodzakelijk was om een groot gemaal te stichten om al dat overtollige water op tijd te kunnen afvoeren naar de Zuiderzee. En als je dan verder bladert, dan zie je hier bijvoorbeeld een foto van land dat onder water kwam te staan voordat het gemaal in werking trad. Hier is nog zo’n foto. Nadat het gemaal eenmaal in werking was getreden, gebeurde dit dus niet meer. Dat was het nut en de zin, en de noodzaak van het Woudagemaal. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427707 117 2032-12-31T22:00:00+00:00 2431 2008-09-29T20:00:00+00:00 yes no werelderfgoed gemaal stoom https://schooltv.nl/video-item/werken-bij-het-woudagemaal-vooral-een-passie 2024-01-15T17:57:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17474.w613.r16-9.c300e21.webp Werken bij het Woudagemaal | Vooral een passie Het Woudagemaal wordt dag en nacht in bedrijfsklare toestand gehouden en indien nodig ingezet. Dat is nodig als het J.L. Hooglandgemaal in Stavoren het niet aan kan om al het water dat er teveel is af te voeren. De vaste ploeg en nieuwe jonge mensen moeten weten wat ze moeten doen om dit enorme staaltje techniek te laten functioneren. Je kunt er niet voor meer naar school toe. Maar de basistechnieken zijn toch veel die met werktuigkunde te doen hebben en stoomtechniek in zijn algemeen, dat wordt ook nog wel toegepast. Maar dit bedrijf heeft natuurlijk een aantal aparte karaktertrekken die je elders eigenlijk niet meer vindt. En om die kennis over te dragen, daarom zijn we nu dus in bedrijf. Ik zit hier nou bijna twintig jaar, dus ik vind het, als je zo vaak mogelijk opstart en je draait, dan leer je er het meeste van. En als je anderhalf jaar niet draait omdat je gewoon mooi weer hebt, dan is het jammer, dus dan hebben wij die oefensessies ingepland, zodat we toch de nieuwe collega’s dat kunnen leren. Er zijn ongeveer twintig mensen die weten hoe het gemaal werkt. Om het gemaal te laten draaien zijn er minimaal tien mensen nodig. Het spannendste moment, dat is toch bij het opstarten, er kan een hele hoop misgaan. Dan moet iedereen op scherp staan. Met het opstarten, daar kom je er dus ook achter als je iets gerepareerd hebt of je het goed gedaan hebt. Je kan niet als je iets gerepareerd hebt gelijk iets uitproberen, dat lukt niet eerder dan als je de machines op stoom hebt en dat je kunt draaien. En dat is dan toch een heel spannend moment. Er gaat niks automatisch. We moeten met elkaar de machine bedienen. Er is niet een computer die er op let. We moeten dat met elkaar doen. Als de machine draait, je voelt hem: alles beweegt. Je ruikt ‘m, dat is gewoon lekker, dat is heerlijk! Kijken, horen en voelen, dat is heel belangrijk. Je hoort veel, zodra er een vreemd geluid is, dan zeg je: er klopt iets niet! Zodra er ergens wat aan loopt en je ziet het, maar ook voel je het, je kan dingen voelen, bepaalde dingen, er zit een lager in en als je dat beetpakt, dan voel je ongeveer van: dat loopt niet lekker, maar je hebt het ook al gehoord. Dus bij die combinatie kun je zeggen van: jongens, er moet een nieuwe brander in of hier en daar is iets, daar moeten we later na de sessie weer mee aan de gang. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427708 174 2032-12-31T22:00:00+00:00 2814 2008-09-29T20:00:00+00:00 yes no Friesland gemaal werelderfgoed https://schooltv.nl/video-item/werelderfgoed-woudagemaal-het-grootste-nog-werkende-gemaal-ter-wereld 2024-01-15T17:56:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17476.w613.r16-9.be6a6d8.webp Werelderfgoed Woudagemaal | Het grootste nog werkende gemaal ter wereld We zijn op weg naar het Woudagemaal in Lemmer, sinds 1998 op de Lijst van het Werelderfgoed van Unesco. Wereldberoemd. Ja. En het is ook werkelijk waar een schitterend mooi ding. Dat ze dat vroeger al konden bouwen! Ja, daar heb ik veel bewondering voor, vooral voor de techniek die er in ligt. Wij in Lemmer zijn trots op het stoomgemaal, zo is dat. Ik vind het Woudagemaal terecht op de Werelderfgoedlijst staat, omdat het een schitterend gebouw is, omdat het een prachtig stukje techniek is wat ook nog werkt, het is een levend monument. En omdat het natuurlijk de belichaming is van onze geschiedenis. Wij als Nederland hebben een geschiedenis die sterk te maken heeft met de strijd tegen het water. Dat zie je hier belichaamd, in dit enorme gemaal, het grootste nog werkende stoomgemaal ter wereld. Het Woudagemaal is eigendom van het Wetterskip Frieslan, het Waterschap Friesland, dat er voor zorgt dat het gemaal nog steeds in bedrijf is. Niet elke dag, maar op zo’n 1 a 2 dagen per jaar is het toch nodig dat er water uit het Friese land geloost wordt. Dat kan het elektrische J.L.Hooglandgemaal niet alleen aan. Daarnaast zijn er een aantal keren per jaar demonstraties, moeten de machines getest worden en moeten de jonge technici praktijkervaring op doen. Dan is het stoomgemaal ook in bedrijf. Daar zijn we ook ontzettend trots op als Wetterskip, dat het een levend gemaal is. In onze nieuwste plannen staat het ook nog steeds als een levend gemaal en dat zal ook de komende decennia als het aan mij ligt, ook zo blijven. En dat maakt het ook zo bijzonder. Het is ook een gemaal wat echt als een robuuste plaats hier aan de IJsselmeerdijk voor iedereen herkenbaar is. Dat is ook het mooie van deze plek. Als je aan komt varen vanuit het zuiden, dan zie je eigenlijk meteen het gemaal in Lemmer. Het kan nog jaren mee als je het goed onderhoudt. De onderdelen kunnen gewoon gemaakt worden als we dat willen. Het wordt gekoesterd, het wordt gepoetst en het wordt van olie voorzien; het is een schitterend gezicht. Dus die techniek, die blijft nodig om de waterbeheersing, om Nederland gewoon veilig te houden! Voor mij is de toekomst van dit Werelderfgoed, mede omdat het een levend Werelderfgoed is, is het de komende 100 jaar wat mij betreft veiliggesteld! Elk Waterschap, dus ook het Waterschap Friesland, wordt geconfronteerd met alle berichten over de klimaatverandering. Dus wij zijn heel druk bezig met alle plannen te maken van ‘hoe komen we daar nou uit, tot jaar 2100. En in die plannen gaat dit gemaal een net zo’n belangrijke rol spelen als het nu speelt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427709 158 2032-12-31T22:00:00+00:00 7175 2008-09-29T20:00:00+00:00 yes no Friesland gemaal werelderfgoed https://schooltv.nl/video-item/werelderfgoed-buiten-willemstad-landhuizen-en-plantages 2024-01-04T10:41:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17478.w613.r16-9.901d467.webp Werelderfgoed buiten Willemstad | Landhuizen en plantages Curaçao kent op het eiland nog veel getuigenissen die herinneren aan de koloniale tijd, met plantages en landhuizen. De bewoners vinden het belangrijk dat ook dat op de Werelderfgoedlijst komt, zodat behoud verzekerd is. Los van de binnenstad, die dus inmiddels ruim 10 jaar op de Werelderfgoedlijst staat, is er veel meer te zien op Curaçao. Dus de geschiedenis is zeer rijk aan architectuur en aan cultuur. Waaraan momenteel wordt gewerkt is een tweede nominatie, dus naast de eerste nominatie van de binnenstad, zijn we bezig met een tweede nominatie, en die richt zich met name op het plantagesysteem, de plantagehuizen en alles wat daaromheen zat, dus ook het hele leven en het gebeuren rondom de plantages is een issue waar we momenteel mee bezig zijn. We staan nu bij Savonet, één van de landhuizen in het westelijk deel van Curaçao, één van de belangrijkste onderdelen van de nieuwe nominatie. Savonet is het gaafste en meest complete exemplaar van de landhuizen. Want waar gaat het om? We gaan onze nominatie richten op een cultural landscape, een cultureel landschap, en het gaat om de interactie, dus de mens en natuur, en dat komt hier en op het westelijk deel van Curaçao het best tot haar recht. Je had het hoofdgebouw en daaromheen een aantal bijgebouwen en het ging erom hoe kon je toch daar uit de grond gewassen halen, veeteelt bedrijven, wat iets kon opleveren. En het was natuurlijk niet alleen het verhaal van de mensen, maar ook van hoe konden de mensen en de slaven, met de eigenaar, samen die grond zodanig bewerken dat er iets uitkwam dat voldeed aan de levensbehoefte die nodig was. Heel veel dingen nog in het landschap die daar op wijzen, hoe men inventief daar mee omging. Hoe men toch water kon produceren en behouden, dammensystemen, koralen waar het vee werd gehouden, en heel veel van dat soort zaken zijn hier nog verspreid op Savonet in goede staat te zien. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427710 143 2032-12-31T22:00:00+00:00 1350 2008-09-29T20:00:00+00:00 yes no werelderfgoed Curaçao kolonie https://schooltv.nl/video-item/multicultureel-willemstad-meer-dan-veertig-etnische-groepen 2024-07-09T08:49:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17480.w613.r16-9.351417f.webp Multicultureel Willemstad | Meer dan veertig etnische groepen! Curaçao is een eiland ongeveer twee maal zo groot als Texel. Er wonen ongeveer 140.000 mensen, allemaal van verschillende culturen en religies. De Indianen waren de oorspronkelijke bewoners, maar daar is helaas niet zo veel meer over bekend. In de zestiende eeuw namen de Nederlanders het gezag van de Spanjaarden over en begonnen plantages in suikerriet, katoen, tabak. Om al het werk gedaan te krijgen haalden zij al snel veel slaven uit West-Afrika naar het eiland. Curaçao werd zelfs het centrum van de slavenhandel. Van hieruit verkochten de handelaren slaven naar de nabijgelegen gebieden. Er staat in Willemstad nog een monument ter herdenking van deze slavernijperiode. Rond 1850 is de slavernij afgeschaft. Veel mensen verlieten toen de plantages, maar daar kwamen mensen uit Azië voor in de plaats. Zij waren vrijwillig naar de andere kant van de wereld vertrokken. Nog een cultuur erbij. En dan is er nog een belangrijke joodse gemeenschap op Curaçao. Met de oudste nog actieve synagoge van de wereld. Deze synagoge was één van de eerste monumenten van het Werelderfgoed Willemstad. Ik ben een stuk van dat erfgoed omdat mijn familie, nummer 1, in 1674 op Curaçao is gekomen voor het eerst. Dus we zijn hier al meer dan 300 jaar. En deze synagoge, die voor ons natuurlijk de trots is van de gemeente op Curaçao, deze gemeente is de oudste synagoge van het Westelijk halfrond. En als we vergelijken met andere eilanden, Cuba, en andere eilanden waar er ook Werelderfgoed is, dan vindt u toch, zoveel als wij hier hebben, heeft men niet. Hoe zijn de monumenten gebouwd, door wie, waarom? Die zijn natuurlijk gebouwd door de kooplieden, maar ook met het gebruiken van slaven. Die hebben dus ook meegedaan aan de opbouw. En hopelijk dat zij dat ook vinden als een onderdeel van hun patrimonium, van hun cultuur. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427711 144 2032-12-31T22:00:00+00:00 4277 2008-09-29T20:00:00+00:00 yes no Curaçao werelderfgoed slavernij https://schooltv.nl/video-item/van-witte-naar-gekleurde-huizen-en-van-tuitgevel-naar-klokgevel 2024-01-04T10:41:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17482.w613.r16-9.dd8d6aa.webp Van witte naar gekleurde huizen | En van tuitgevel naar klokgevel Dit jaar vieren wij het feit dat wij tien jaar lang op de UNESCO-lijst staan. Dus we hebben gezegd, het is mooi om naar voren te brengen de waarde van wat we hier hebben. Willemstad neemt een plaats in van de 851 plaatsen die op de UNESCO-lijst staat. We zijn altijd, van begin aan af, heel gastvrije mensen geweest. Dat heeft geleid dat wij verschillende groepen hebben binnengekregen. En al deze groepen hebben iets achtergelaten. Hun eigen bouwstijl, vandaar ook dat je de hele grote variatie die je kunt zien en alle gebouwen die we hier hebben. De essentie is dus dat deze stad in 300 jaar tot stand is gekomen en je ziet eigenlijk een hele mengelmoes van verschillende stijlen. Dat is dus door de Nederlanders maar ook door andere mensen uit Europa onder andere, maar natuurlijk ook de mensen die de huizen gebouwd hebben, dat zijn vooral de Afrikaanse mensen, die die stad tot stand hebben gebracht. En dat is de essentie. Gewoon een multiculturele koloniale stad.In het begin van de negentiende eeuw was er een gouverneur die last had van zijn ogen en zijn arts heeft hem toen geadviseerd om de panden in de binnenstad, die oorspronkelijk allemaal gewoon wit gekalkt waren, een kleur te geven. Omdat het zonlicht weerspiegelde in dat wit, was dat kennelijk niet zo goed voor de ogen en sindsdien heeft de binnenstad,hebben de panden in de binnenstad, een kleurtje. En ook heel veel panden in de buitengebieden hebben inmiddels een kleurtje gekregen. In het oudste stukje van de stad, in Punda, zie je hele duidelijke kenmerken van de Nederlandse architectuur uit de zeventiende eeuw. Dat zijn hele slanke hoge huizen, met tuitgevels. En die zie je dus in de zeventiende eeuw in Amsterdam ook. In de achttiende eeuw heb je dan de barokke huizen, die zijn heel weelderig, dat waren meestal ook koopmanshuizen, en die kenmerken zich door die in en uitschuivende lijnen en voluten, en eigenlijk is dat ook iets dat uit Nederland is overgekomen, want daar heb je de klokgevel. En in de negentiende eeuw heb je dus in de tweede helft dus het neo-classisistische, wat je in dit huis ziet. We zijn nu ongeveer vijftien jaar bezig met het herstel van de stad, er is onder andere ontzettend veel gebeurd op het gebied van restauratie, maar er moet nog heel veel gebeuren, we zijn nog niet klaar. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427712 150 2032-12-31T22:00:00+00:00 2676 2008-09-29T20:00:00+00:00 yes no Curaçao architectuur werelderfgoed https://schooltv.nl/video-item/werelderfgoed-willemstad-meer-dan-een-beroemde-europese-kolonie 2024-01-04T10:41:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17484.w613.r16-9.28bf521.webp Werelderfgoed Willemstad | Meer dan een beroemde Europese kolonie Willemstad op Curaçao is in 1997 op de Lijst van Werelderfgoederen van UNESCO geplaatst. Het is een uniek voorbeeld van een Europese kolonie in het Caribisch gebied en is van groot belang voor de hele wereld. De gezaghebber van Willemstad, bij ons beter bekend als burgemeester, Lizanne Dindial, vertelt wat deze erkenning als Werelderfgoed inhoudt en voor de bewoners betekent. Dat Werelderfgoed Willemstad bestaat uit in eerste instantie vier wijken: Punda, en aan dezelfde kant heb je dan Scharloo en je hebt Pietermaai. Aan de andere kant van de brug heb je dan Otrabanda. En elke wijk heeft zijn eigen karakteristiek. Is het nog steeds Nederlands? Nee, het is eigen. Het is zo eigen geworden dat je er niet eens aan denkt dat het vroeger ooit een Nederlandse kolonie was. Door die benoeming op de Werelderfgoedlijst zijn wij heel erg bewust geworden van het belang van zo’n nominatie. En daarom ben ik ook zo blij dat wij dit kunnen hebben. Want wat is Curaçao nou op de hele wereld, een heel klein puntje, een speldenknop. Maar toch hebben wij iets wat belangrijk is voor de hele wereld. En daarom is het ook belangrijk dat wij dit aan onszelf vertellen, waardoor wij de verplichting voelen om het te behouden. En men gaat dat ondersteunen door wetgeving. Want om op die lijst te staan is natuurlijk prachtig, maar het is een kunst om je op die lijst te behouden. Want wat u ziet staan, dat is van ons. Het heeft natuurlijk een Nederlandse background, maar wat nu staat, dat is van ons. En zo ervaren we dat ook. Al die monumenten dat zijn zaken van Curaçao, dat is onze trots. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427713 102 2032-12-31T22:00:00+00:00 1803 2008-09-29T20:00:00+00:00 yes no Curaçao werelderfgoed wijk https://schooltv.nl/video-item/bescherming-van-de-waddenzee-hoe-bescherm-je-10000-km2-natuurgebied 2024-01-15T17:55:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17486.w613.r16-9.172aaba.webp Bescherming van de Waddenzee | Hoe bescherm je 10.000 km2 natuurgebied? Verschillende organisaties houden zich bezig met de bescherming van de Waddenzee. Zo wordt bijgehouden hoeveel vogels er zijn, hoeveel eieren, zeehonden en vissen. Dat gebeurt met kleine vliegtuigjes. We vliegen over elke zandplaat waarvan we weten of denken dat er zeehonden zouden moeten liggen en dan maken we van elke groep een foto. We gaan nu weer even naar binnen toe. Ze liggen links en rechts van die punt, helemaal aan het einde. Als je nou eens vraagt aan de biologen en de ecologen, die er echt verstand van hebben, wat je onder water allemaal wel of niet ziet, dan zijn dat ook onrustbarende verhalen. Met sommige soorten gaat het heel goed, de zeehonden gaat het goed mee, de garnalen gaat het goed mee, en de aandacht gaat het goed mee, maar bijvoorbeeld met de schelpdieren gaat het slecht. En ook met de schelpdieretende vogels gaat het slecht. Dus daar zie je wel grote veranderingen en die zijn niet helemaal gunstig. Ik zeg wel eens grappend: de grootste bedreiging is de overheid. Dat komt eigenlijk om het volgende: op papier, als je de beleidsdocumenten leest van de overheid, dan staat het er allemaal keurig en hartverwarmend opgeschreven, namelijk: de Waddenzee is het grootste en mooiste natuurgebied van Nederland, daar moeten we zuinig op zijn, dat moeten we voor volgende generaties bewaren en de natuur heeft voorrang, de natuur is de hoofddoelstelling van het gebied. Als je dan kijkt wat er in de praktijk gebeurt, dan wordt er eigenlijk niet naar die intenties geleefd. Dus: de natuur is mooi, maar de haven moet kunnen groeien, maar vaargeulen moeten drie meter dieper voor grotere schepen, maar de vissers moeten ook tot in de eeuwigheid kunnen blijven vissen, ook al gaat het slecht met de vis, dus dat soort dingen zijn niet met elkaar te rijmen en dat is een bedreiging. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427714 111 2032-12-31T22:00:00+00:00 3126 2008-09-29T20:00:00+00:00 yes no Waddenzee werelderfgoed natuur https://schooltv.nl/video-item/natuurgebied-de-waddenzee-wat-maakt-het-zo-uniek 2024-01-15T17:55:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17488.w613.r16-9.a91cf0f.webp Natuurgebied de Waddenzee | Wat maakt het zo uniek? Bij elkaar is de Waddenzee 10.000 vierkante kilometer groot. Dat is al een gigantisch gebied, maar wat helemaal mooi is, daarvan is 4000 vierkante kilometer een droogvallende wadplaat. En die schaal, die omvang, zie je nergens in de wereld: 4000 vierkante kilometer aaneengesloten droogvallende wadplaten, dat maakt het gebied uniek. Iedere dag is het weer anders, iedere dag liggen de platen weer anders, liggen de slikken weer anders, één storm en het is hier allemaal weer veranderd. Dat heeft weer te maken met de getijdenbeweging die daar natuurlijk dagelijks hun invloed op heeft, maar ook stormen die dat allemaal veranderen. En daarop en daarin leven weer al die dieren en die zijn ook weer in staat om hun omgeving te veranderen. Dat samenspel van zowel landschapsvorming als biologie op deze schaal, dat zien we eigenlijk nergens anders. We zijn hier in het Nationaal Park Schiermonnikoog aan de rand van de Waddenzee. Hier begint de Oosterkwelder achter ons en die Waddenzee, die brengt zoveel dynamiek met zich mee. Dat bijvoorbeeld deze planten die hier allemaal tegen zout water kunnen. Jouw geraniums thuis kunnen dat niet, maar deze wel. Die hebben een mechanisme in zich om dat zout te scheiden van dat zoete water, dat zoete water gebruiken ze, dat zout, dat scheiden ze weer uit. Daarnaast heb je de gewone kleine dynamiek van de normale eb en vloed, dus zandplaten, die vallen droog en dan kunnen de vogels daar eten. En op een ander moment, dan komt de vloed weer op en dan komen die platen weer onder water en dan komt de vis weer naar binnen en dan moeten de vogels weer op het land ergens ‘overtijen’, noemen wij dat, dat betekent dat ze het hoge water moeten afwachten totdat het water weer zakt en dan hebben ze weer tafeltje-dek-je in de Waddenzee. Al die dynamiek van afslag en aangroei heeft er wel voor gezorgd dat Schiermonnikoog de laatste vijftig jaar vier kilometer langer is geworden. Wij hebben ook een positieve zandbalans, zo noemen wij dat in vaktermen, dat betekent dat er meer materiaal aan het eiland wordt toegevoegd dan dat er weer af gaat. Het eiland groeit alleen maar. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427715 131 2032-12-31T22:00:00+00:00 9358 2008-09-29T20:00:00+00:00 yes no Waddenzee werelderfgoed water https://schooltv.nl/video-item/vissen-op-de-waddenzee-dat-doe-je-met-een-hark 2024-01-15T17:54:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17490.w613.r16-9.d982b00.webp Vissen op de Waddenzee | Dat doe je met een hark De Waddenzee is nog geen werelderfgoed, maar wordt ook nu al zo goed mogelijk beschermd. Daarom is grootschalige, intensieve visserij verboden. Maar er mag nog wel gevist worden. Met een hark! De geïntegreerde visserij probeert meerdere visserijen in een jaar te beoefenen, zodat je niet helemaal afhankelijk bent van één en dezelfde visserij. Je krijgt natuurlijk een mindere visserijdruk op de Waddenzee wat natuurlijk beter is voor de natuur en voor jezelf ook, want je bent niet afhankelijk ook van één bepaalde visserij. Mijn familie zit al vanaf 1960 in de kokkelvisserij. Dus het was wel een heel hard gelach toen ze in 2004 zeiden: je moet in één keer stoppen met de visserij, terwijl het eigenlijk in je hart zit en door je bloed stroomt als het ware. Daar moet je dan in één keer mee stoppen en dan knapt er wel wat. Daardoor hebben we ook best wel flink in de put gezeten natuurlijk. Misschien was het ook allemaal wel te groot, maar over de andere kant was het ook de schuld, vind ik, een beetje van het ministerie, want het werd ook allemaal gesubsidieerd om groter en groter te worden. We zijn nou aan het harken. In de visserstaal zeggen we ‘achteruit neuken’, dat is een beetje grof, maar zo noemen we dat. We zijn nu de kokkels uit het zand aan het harken. Die zitten een centimetertje of twee, drie onder het zand. En dan wip je ze met die tanden van je hark uit de grond weg. In je netje, want dat is de bedoeling er een beetje van. De mechanische visserij, die vissen tot de laatste kokkel aan toe. Zolang er nog er een kokkel op een vierkante meter ligt dan kunnen zij nog vissen, wij niet. Dus er blijven gewoon veel meer kokkels liggen, dat is goed voor het bestand, elke kokkel geeft een miljoen zaadjes af, en hoe meer er blijven liggen, hoe meer zaadjes je hebt. Dan heb je volgend jaar weer een mooi zaai. En het is goed voor de vogels, dan hebben zij meer te eten. Dit is nou de kokkel: een echte lekkere delicatesse. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427716 131 2032-12-31T22:00:00+00:00 6459 2008-09-29T20:00:00+00:00 yes no Waddenzee werelderfgoed visserij https://schooltv.nl/video-item/de-waddenzee-is-werelderfgoed-een-bijzonder-gebied 2024-01-15T17:54:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17492.w613.r16-9.e292315.webp De Waddenzee is werelderfgoed | Een bijzonder gebied De Waddenzee is op 30 januari 2008 genomineerd als Werelderfgoed. Niet de Waddeneilanden, dat zou je denken, maar alleen de natuurlijke randen ervan. Die stukken die onderhevig zijn aan eb en vloed, aan de wind en het weer. Er waren en zijn verschillende meningen over de nominatie. Om tot die nominatie te komen, dat viel niet altijd mee, want je kreeg die discussie van: het is misschien heel goed dat je werelderfgoed wordt, maar wat betekent het voor ons als eilanders? Betekent het nu dat we weer extra regels krijgen, dat zij weer gaan bepalen wat hier gebeurt of betekent dat het niet? Er was een stuk wantrouwen bij de inwoners van zowel Schiermonnikoog als de andere eilanden. We hebben een convenant gesloten met Minister Veerman die uiteindelijk heeft aangegeven: wees daar niet bang voor, er komen geen extra regels. Uiteindelijk heeft dat ertoe geleid dat de meerderheid voor was. Voor mij is dit al Werelderfgoed, omdat ik gewoon hier al vijftien jaar in de rondte vaar, met eb en vloed en getijden, het is toch alle dagen weer anders. Nu is het dan een beetje hoogwater, dan zie je eigenlijk niks. En als die platen er dan weer door komen, dan is het toch weer een heel andere natuur. Ik vind dat heel wat hebben. De vraag of het mooi is dat het werelderfgoed wordt, dat doet voor mij al niet ter zake, omdat ik het zo eigenlijk al goed genoeg vind. Je gaat eerst een gebied leegplunderen en als het dan leeg is, dan zeg je: het moet maar Werelderfgoed worden. Als je iets aan je generatie wil overlaten, moet je het wel in een goede vorm doen. Dus zorg nou eerst dat het wad weer in een situatie terechtkomt enigszins vergelijkbaar bij wat het ooit was en zeg dan: nu is het klaar om Werelderfgoed te zijn en we kunnen het met trots overgeven aan de volgende generatie. Maar ik heb het idee dat er nu een cadeautje ingepakt wordt met een mooi stukje papier eromheen, maar er zit niks in. Wat ik zie als natuurbeheerder, is dat de natuurwaarden van de Waddenzee alleen maar heel langzaam maar zeker een beetje achteruitgaan. Ik ben voorstander van dat het Waddengebied een Werelderfgoedstatus krijgt, omdat ik het zie als een soort kwaliteitsmerk. Dat verdient het gebied, dat had het al veel eerder moeten hebben, voordat het naar de knoppen is geholpen door allerlei economische activiteiten die er in de Waddenzee plaatsvonden: de mechanische kokkelvissers, daarvan is nu toch wel bewezen dat er heel veel vernield is. We zien de achteruitgang van de eidereenden, de scholekster zit vreselijk in het nauw. Daarnaast worden de vaargeulen steeds dieper gemaakt om de havens bereikbaar te houden. En natuurlijk, de energiewinning, het gas, en de oliewinning en de boortorens en al die verhalen. En ik blijf het zeggen: het toerisme, het enorme toerisme wat na de oorlog is opgekomen, dat drukt ook zijn stempel op de natuurwaarden van de Waddenzee. De status Werelderfgoed zal die teruggang niet tegenhouden, daar ben ik zo bang voor. Ik hoop dat wel, maar ik ben bang dat dat toch niet lukt. De Waddenzee mag van mij een Werelderfgoed worden, als er maar geen hekken omheen komen en dat de visserij en de mensen maar gewoon op het wad kunnen komen. Dat moet kunnen. Het moet gewoon open gebied blijven, klaar. De mensen moeten ervan kunnen genieten, van de zeehondjes en van alles, en van de kokkelcultuur en weet ik allemaal wat. En de visserij, die moet er ook in passen. De Waddenzee is niet een plas modder aan de rand van Noord-Nederland, nee, het is een wetland waar wij eigenlijk gastheer zijn en dus verantwoordelijk zijn voor miljoenen trekvogels. In die zin is de Waddenzee van mondiale betekenis en hoort dus thuis in het rijtje Grand Canyon, Serengeti, en noem maar op. Eigenlijk is de status van Werelderfgoed een erkenning van die mondiale betekenis. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427717 239 2032-12-31T22:00:00+00:00 10022 2008-09-29T20:00:00+00:00 yes no werelderfgoed Waddenzee zeehond https://schooltv.nl/video-item/fort-bij-vijfhuizen-restaurant-ateliers-en-woonhuizen 2024-01-04T10:41:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17494.w613.r16-9.917bd1d.webp Fort Bij Vijfhuizen | Restaurant, ateliers en woonhuizen Elk fort van de Stelling van Amsterdam heeft zo zijn eigen gebruik. Sommige worden leeggelaten en verwaarlozen op den duur, andere zijn opgeknapt en hebben een nieuwe bestemming gekregen. Het begon acht jaar geleden, in 1999, toen fietste ik langs dit fort en dat was helemaal in een droevige toestand, het was verlaten en verwaarloosd. Toen dacht ik: “ja, dit is dé plek waar je iets met kunst zou kunnen doen!” Het plan was om het fort te restaureren en daar is een groot bedrag voor nodig. We hebben een begroting gemaakt en die kwam erop neer dat we ongeveer 3,2 miljoen euro moesten investeren om het fort te restaureren, om de genieloods te restaureren en de hele omgeving aan te pakken, want alles moesten we zelf doen. Die 3,2 miljoen, die konden we niet krijgen van de provincie, zij waren bereid om de helft te investeren, dat is 1,6 miljoen, en wij moesten dus zelf 1,6 miljoen ophoesten. Toen hebben we bedacht om hier atelierwoningen te bouwen. Dat zijn houten huizen, dat past goed bij de Stelling van Amsterdam, want vanwege de Kringenwet mocht je alleen maar houten huizen bouwen. Deze houten huizen hebben we dus de verkocht en die hebben 1,6 miljoen euro opgebracht. En die 1,6 miljoen euro, die hebben we dus volledig besteed in het totale restauratieplan van het fort. Maar we moesten ook tien jaar lang garanderen dat het geëxploiteerd kon worden, en die exploitatie, die halen we nu uit het restaurant en die betaalt pacht, dus hoe meer mensen komen eten, hoe meer pacht. En we hebben een aantal ateliers en die ateliers, die verhuren wij en ook die huuropbrengst, die zorgt ervoor, dat we uiteindelijk voor een jaar lang, elk jaar, genoeg inkomsten hebben om het hele beheer te kunnen betalen. Dus daarmee is ook de hele exploitatie verzekerd. Ik ben geboren en getogen aan de westkant van Haarlem, aan de voet van de duinen. Ik liep de straat uit en daar speelde ik in de duinen en in de bunkers die daar waren van de Atlantic Wall, als klein jongetje. Daar speel je dan soldaatje en dergelijke. Later is die liefde voor dat beton en de forten en dergelijke wat uitgebreid door ook andere linies en forten binnen Nederland en daarbuiten te bezoeken. Er zijn niet zo heel veel jobs waar je zo’n afwisselende baan hebt. Soms ben ik de tuinman, de postbode, soms ben ik de schilder. Het was eigenlijk een soort jongensdroom van mij om op een fort te mogen werken en dan ook nog een leuke functie te kunnen vervullen binnen dat fort. En die is uitgekomen en ik ben sinds een jaar of twee fortwachter van het fort bij Vijfhuizen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427718 170 2032-12-31T22:00:00+00:00 1429 2008-09-29T20:00:00+00:00 yes no fortwachter werelderfgoed Noord-Holland https://schooltv.nl/video-item/leven-in-een-fort-wat-doe-je-zoal-als-soldaat 2024-01-04T10:41:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17496.w613.r16-9.a316fc8.webp Leven in een fort | Wat doe je zoal als soldaat? Dit is één van die veertig forten, net even ten oosten van Uithoorn. Gebouwd in 1911 zoals je kunt zien in het beton. Toen werd het opgeleverd, want ze zijn al rond 1890 begonnen met het bouwen. Dus ze hebben eerst het veen afgegraven en uitgebaggerd en een heel zandpakket uit de duinen ervoor in de plaats gebracht. En het is uiteindelijk ook heel hoog geworden. Dit is de poterne, de grootste ruimte in het fort. En het is eigenlijk een gang die door het zandpakket heen gaat wat nu boven ons hoofd ligt. Dit was, zeker in slecht weer, de tijd waar de troepen zich ’s ochtends moesten verzamelen voor appel en de koppen geteld werden. En dit was ook de gang waar de manschappen vanuit de woonverblijven hier in de kazerne zelf, naar voren konden stormen het terrein van het fort op, om de frontwal te kunnen bedienen met geweren, kanon en mitrailleur. Dit is één van die vele gewone lokalen waar de normale soldaten in zaten. Het lijkt nu heel erg groot, maar eenmaal ingericht stonden hier stapelbedden voor 24 personen. Dan bleef er nog maar heel weinig ruimte over aan die kant voor een kolenkachel, met een schoorsteenpijp daar boven. En twee tafels en vier banken en dat was het, een aantal geweerrekken tussen de bedden en verblijven maar! Ja, wie sliep hier nou? 24 man, gewone soldaten. En waar komen die soldaten vandaan? Wie zijn dat geweest? Dienstplichtigen? Ja, dienstplichtigen, maar ja, dit zijn ook gewone mensen die normaal een baan als onderwijzer of winkelier in de stad hebben, dus die moesten hun gezinsleven, wat de meesten hadden, soldaten in dit soort forten waren van de oudere lichtingen, dus die hadden meestal al een gezin, die moesten ze verlaten en hier in die forten gaan zitten wachten totdat er een mogelijke vijand zou komen en gaan oefenen, en voorbereidingen treffen om dat allemaal te voorkomen. We staan hier nog een niveautje hoger, op het dak van het fort. En het hoofdgebouw, dat zie je hier nu achter, normaal lag er een laagje zand op. Er ligt hier ook nog een heel zandpakket voor, bijna net zo breed, diep, als het hoofdgebouw zelf, en dat was bedoeld om granaten van vijandelijke artillerie, die hier op kwamen, ja, op te vangen in het zand, om te smoren in het zand nog voordat het bij het hoofdgebouw terechtkwam. En waarvoor zijn die koepels daar? Dat zijn de uitkijkposten. Dit fort had er drie en via een trappetje kon een soldaat van binnenuit in zo’n koepel gaan zitten, wat eigenlijk een ingebouwde helm was, en daar konden ze dan de omgeving bespieden en doorgeven beneden waar op geschoten moest worden. We staan nu buiten die schietgaten. Daar stond het 7 centimeter geschut in, wat over mij heen het gebied naar het Fort Waver Amstel bestreek en dat hele gebied was onder water gezet, een veertig, vijftig centimeter laagje water. Lopen kon je er niet, want dat was bagger geworden en de sloten zag je niet meer. En varen kon je er ook niet, want het is gewoon te ondiep, dus het was voor de vijand volkomen onmogelijk om daar doorheen te komen. Er was een speciale Kringenwet om ervoor te zorgen, dat binnen een kilometer van zo’n fort de huizen in hout gebouwd moesten worden of dat er geen boomgaard aangeplant mocht worden. Waarom van hout? Dat was makkelijk af te branden, dan had de vijand geen gelegenheid om zich daarachter te verschuilen en de bemanning van het fort kon het hele terrein tot een kilometer afstand daar bekijken. De gebouwen van het leger zelf hadden daar ook last van. Daarom zie je bij de meeste forten zo’n houten bergloods staan. En daar stond normaal het geschut in, wat tussen de forten opgesteld moest gaan worden om de vijand vandaar te beschieten, maar als het echt nodig was, dan moesten ze ook dat gebouw, die houten loods, afbranden en egaliseren. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427719 261 2032-12-31T22:00:00+00:00 6905 2008-09-29T20:00:00+00:00 yes no werelderfgoed fort Eerste Wereldoorlog https://schooltv.nl/video-item/wat-is-de-stelling-van-amsterdam-bedoeld-om-de-hoofdstad-te-verdedigen 2024-01-04T10:41:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17497.w613.r16-9.898ad3a.webp Wat is de Stelling van Amsterdam? | Bedoeld om de hoofdstad te verdedigen De Stelling van Amsterdam is een waterlinie, een 135 kilometer lange kring van 42 forten, dijken, sluizen enzovoort. Het is een militair waterbouwkundig verdedigingsstelsel dat in opdracht van het Ministerie van Oorlog tussen 1880 en 1920 is aangelegd. In de negentiende eeuw was Nederland neutraal en dat betekende, dat het land zich aan alle zijden moest kunnen verdedigen. En onze verdediging was eigenlijk gebaseerd op linies waarin het water, traditioneel een belangrijk element in onze verdediging, een hele belangrijke rol speelde. We kennen natuurlijk de Nieuwe Hollandse Waterlinie, die liep vanuit Muiden aan de Zuiderzee via Utrecht naar Noord-Brabant, maar achter deze linie is een 2de linie gebouwd die minder bekend is: de Stelling van Amsterdam. Een serie van 42 forten rondom de hoofdstad. En dat is uniek in de wereld. Er is geen enkel ander land ter wereld dat zijn belangrijkste Stelling, dat zijn hoofdstad verdedigt, gebaseerd heeft op zo’n grote kringstelling van forten in combinatie met water. Als een vijand de Stelling dreigde te naderen werd rondom de forten, tussen de forten en aan de buitenzijde van de Stelling, polders onder water gezet om te voorkomen dat de vijand gemakkelijk tot aan de Stelling zou kunnen doordringen. Dat wilde namelijk zeggen dat een vijand geen schepen kon gebruiken om over de in het water gezette weilanden heen te varen en ook er niet doorheen kon lopen, omdat hij door die veertig centimeter niet kon zien waar de prikkeldraadversperringen of de sloten waren. En dat betekende, dat per polder heel nauwkeurig vastgesteld moest worden een waterhoogte van veertig centimeter. Er waren veel voorraden aangelegd voor voedsel, militaire voorraden natuurlijk, en zelfs, in de Eerste Wereldoorlog, nog een apart vliegveld aangelegd: Schiphol, om te zorgen, dat dat altijd veilig was van vijandelijke aanvallen. De bedoeling was, dat een belegerd Amsterdam het ongeveer tussen de drie en zes maanden uit zou kunnen houden, want op termijn zou de belegerde Stelling natuurlijk een verloren Stelling kunnen zijn. Het is allemaal theorie gebleven, want al de forten, al de inundaties, ze zijn nooit gebruikt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427720 261 2032-12-31T22:00:00+00:00 5403 2008-09-29T20:00:00+00:00 yes no Amsterdam werelderfgoed oorlog https://schooltv.nl/video-item/werelderfgoed-de-stelling-van-amsterdam-water-speelt-een-belangrijke-rol-in-nederland 2024-01-15T17:53:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17499.w613.r16-9.8d200e0.webp Werelderfgoed De Stelling van Amsterdam | Water speelt een belangrijke rol in Nederland In 1996 kwam de Stelling van Amsterdam op de Lijst van Werelderfgoederen van UNESCO. Daar ging een hele voorbereiding aan vooraf. We waren al een tijdje bezig met het voorbereiden van provinciale bescherming van de Stelling van Amsterdam en ook van andere verdedigingswerken. En die Stelling van Amsterdam was een zodanig belangrijk monument dat je zegt: zorg dat het een zo hoog mogelijke status krijgt. Ik denk dat mij dat als bestuurder heeft aangesproken, die Stelling had een status nodig om een goede bescherming te krijgen, want in een gebied waar veel ontwikkelingen waren, werd het natuurlijk bedreigd op onderdelen. De meeste Werelderfgoedmonumenten die we nu hebben, daarbij speelt water en land een rol. En of dat droogmakerijen zijn of het stoomgemaal in Lemmer of de molens bij Kinderdijk of de Stelling van Amsterdam, dat is allemaal dat thema en daarmee onderscheid je je van de piramides in Gizeh en de Borobudur in Indonesië. Ik denk dat de Stelling natuurlijk interessant was, omdat hij zo prachtig nog in volledige staat in stand gebleven is. Hij is eigenlijk compleet. Een inventarisatie die heb ik gemaakt met mijn collega destijds en we hebben hier ongeveer tot de laatste grenspaal, militaire grenspaal, alles geïnventariseerd, want op het moment dat het beschermingsbesluit genomen wordt bescherm je de status quo: wat is er op dat moment en hoe ligt het? En dat is een hele prestatie, want het is heel minutieus en goed gebeurd met heel veel kennis van zaken en ik denk ook dat juist door die goede voorbereiding en die goede beschrijving die er gemaakt is, dat dat gemaakt heeft dat het uiteindelijke besluit ook met één hamerslag genomen is bij UNESCO om dit toch echt tot werelderfgoed te maken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427721 111 2032-12-31T22:00:00+00:00 2354 2008-09-29T20:00:00+00:00 yes no werelderfgoed fort water https://schooltv.nl/video-item/de-bewoners-verlaten-schokland-gedwongen-of-vrijwillig 2024-01-15T17:53:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17501.w613.r16-9.867f0ee.webp De bewoners verlaten Schokland | Gedwongen of vrijwillig? Hier hebben we een prachtig uitzicht over de Middelbuurt, één van de hoogste punten van het eiland. Je ziet daar voor je hoe beperkt de ruimte is waar de mensen op moesten leven. Die strijd tegen het water, die is er voortdurend, maar je moet je ook realiseren: die mensen waren vissers, scheepvaarders. En die leefden dus ook weer van het water. Dus je moet het beeld ook niet alleen maar negatief zien in de zin van: men ging met angst en beven kroop men in het huisje als het weer slecht werd enzovoort. Het is een bevolking die ongelooflijk gehecht was aan dat kleine stukje grond. En dat water, dat was er voortdurend, maar van het water leefden ze ook. Schokland, dat wordt vaak verteld, werd ontruimd vanwege het gevaar van het water. Dat is niet zo. Schokland is ontruimd, omdat er geen bestaansmogelijkheden meer waren. Men werd geleidelijk aan armer. De overheid gaf te weinig geld om bijvoorbeeld te kistwerken, maar als er ’s winters natuurlijk geen eten was en er was geen brandstof, dan sloopte men de visdam om dus maar een beetje te kunnen stoken om een beetje warmte te krijgen. Er werd te weinig geïnvesteerd door de overheid om dit eiland goed bewoonbaar te houden. Of men moest heel veel gaan investeren of men moest gaan zeggen van: de bevolking moet elders naartoe. Voor dat laatste heeft men gekozen. En toen kwam dus in één keer de volksverhuizing: waar moesten ze naartoe? De overheid heeft hen natuurlijk niet zomaar van het eiland afgezet. Men kreeg toch allemaal een vergoeding van 100 gulden toentertijd. Nou, de Schokkers, die waren inderdaad wel zo: als de overheid geld gaf en de huisjes waren er nog, dan ging men rustig weer terug met het geld in de zak. Dus de overheid, die had besloten: alles wat hier staat aan huisjes, dat neem je mee naar de plaats waar je naartoe gaat. En die Schokkerhuisjes, zoals dat hier dus was, werden weer opgebouwd op een bepaald gedeelte in Vollenhove, maar het grootste gedeelte in Kampen. Wat je hier zit, dat is het laatste overgebleven Schokkerhuisje dat dus hier in Kampen nog aanwezig is. Zo kwam er een einde aan het leven op Schokland. De bewoners zetten hun bestaan voort op het vasteland. In 1942 wordt Schokland bij de Noordoostpolder getrokken en is het ook geen eiland meer. De nazaten van de Schokkers willen graag deze geschiedenis van Schokland vertellen zodat deze bewaard blijft. Ik neem jullie mee naar het oude Schokland. Het Schokland van rond 1840. Jullie gaan een reisje maken. Jullie gaan in gedachten mee. Ik was maar zo’n klein meisje. Het leven viel niet mee. Ik kon geeneens naar school toe, maar daar zaten ze hier niet mee. Maar ik was hier wel gelukkig en we speulden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427722 207 2032-12-31T22:00:00+00:00 1925 2008-09-29T20:00:00+00:00 yes no werelderfgoed volksverhuizing eiland https://schooltv.nl/video-item/boeren-op-een-werelderfgoed-lastig-of-juist-bijzonder 2024-01-15T17:53:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17503.w613.r16-9.9bb62b6.webp Boeren op een werelderfgoed | Lastig of juist bijzonder? Dit is het werelderfgoed waar ik op boer en het werelderfgoed bestaat natuurlijk uit meerdere delen. Wij hebben het eiland Schokland en het natuurgebied eromheen, maar ook een deel waar gewoon nog agrariërs actief zijn. En daar ben ik er dus ook eentje van. En dat is dus eigenlijk boeren op het werelderfgoed. Nou, je kunt er misschien ook wel een beetje trots op zijn! Ik hoef niet anders rekening te houden met wat ik doe dan andere collega’s buiten het werelderfgoed. Wat wel zo is, mocht ik willen woelen, diep woelen of gaan egaliseren, dan gaan er steeds meer stemmen op dat daar een vergunning voor nodig is, want er zouden eventueel archeologische vondsten in de bodem kunnen zijn. Dat vind ik in dat opzicht nog niet zo erg, maar daar moeten we dan weer een vergunning voor aanvragen en dat zijn hele dure vergunningen, voor iets wat waar je, ja, hoe moet ik dat uitleggen, zij willen dat, laat hen dat dan ook maar betalen! Ze hebben daar een bufferzone gemaakt en een hydrologische zone. Die hydrologische zone ligt tegen het eiland aan en de bufferzone ligt tegen ons aan. En op de grens van de hydrologische zone en de bufferzone hebben ze dijkjes gemaakt zodat ze het water wat ze in de hydrologische zone oppompen, dat blijft daar achter. Mocht er dan toch nog water onder die dijkjes doorsijpelen, dan komt dat niet direct in het agrarische gebied, maar in die bufferzone en kan het op die manier afwateren en de polder weer uit. En dus hebben wij eigenlijk er het minste last van. Je kunt je voorstellen: als die hydrologische zone direct tegen ons aan ligt en ze pompen daar vol water op, dat wij van onderaf gewoon water naar boven krijgen. Twintig jaar geleden kon je niet over het eiland heen kijken: de boerderijen die aan de achterkant zaten, die kon je niet zien, daar zag je de daken niet van. Als nu in de winter de bladeren van de bomen af zijn, kun je gewoon over het eiland heen kijken. Dat komt niet omdat wij hier omhoog komen, want we zakken hier ook, maar het eiland zakt zó hard, dat je er gewoon overheen kunt kijken. Dat is iets aparts. En door die hydrologische zone proberen ze dus water er tegenaan te stuwen, zodat het minder gaat zakken. Het zal altijd wat blijven zakken denk ik, maar ze willen het toch in stand houden, toch die bepaalde terp, die bult, in dat landschap, dat dat toch nog het eiland Schokland is. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427723 137 2032-12-31T22:00:00+00:00 2918 2008-09-29T20:00:00+00:00 yes no landschapsbeheer eiland werelderfgoed https://schooltv.nl/video-item/werelderfgoed-schokland-van-eiland-naar-polder 2024-01-15T17:53:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17505.w613.r16-9.5c4df0e.webp Werelderfgoed Schokland | Van eiland naar polder Voor mij is altijd de grote aantrekkelijkheid om te weten, dat dit een eiland op het droge is. Dat is iets unieks en dat beleef je elke keer als je hier loopt, dat is gewoon fantastisch. Dit is het Werelderfgoed Schokland. Je ziet aan de bomenrij waar ooit het eiland is geweest. Schokland is nu geen eiland meer. Het is een deel van de Noordoostpolder geworden. Vanaf de prehistorie tot 1859 hebben er mensen gewoond. Ja, Schokland is feitelijk genomineerd als werelderfgoed met culturele waarde, het is namelijk met enige tussenpozen vanaf de prehistorie tot eigenlijk nu aan toe bewaard gebleven en bewoond geweest. Dit eiland is echt nog maar 1/5 van het Werelderfgoed, het hele Werelderfgoed is veel groter. Een deel daarvan is aangekocht om als een directe buffer rond het eiland te dienen en ook om de waterstand te kunnen verhogen. Maar daarbuiten ligt nog de helft van het Werelderfgoed, dat is gewoon landbouwgrond. Het feit, dat het Werelderfgoed veel groter is dan het eiland, dat heeft te maken met alles wat er aan archeologie in de bodem zit. Dus niet alleen die bescherming, maar ook heel veel resten, met name uit de middeleeuwen liggen hier aan de oostkant van het eiland, oude restjes van dijken, zelfs terpen waarop losse boerderijtjes gestaan hebben, scheepswrakken, van alles en nog wat. Al die zaken wil men graag behouden. Nou, we staan nu op het Werelderfgoed Schokland. Vooral bekend natuurlijk als voormalige eiland en de bewoning, de middeleeuwse bewoning, de nieuwe tijd bewoning en de strijd tegen het water, waar het zeewater tegen de huisjes aandondert. Maar er is ook een andere meer verborgen geschiedenis, van de prehistorie, het is ook een belangrijke prehistorische vindplaats, vooral hier daar ter hoogte van de keileembult, een ideale plek voor bewoning in de prehistorie. Je zit dicht bij de rivier voor visvangst, je kan je afval daarin kwijt en men heeft ook die oever versterkt door allerlei keitjes er tegenaan te leggen, dat je niet echt op iedere plek altijd je vee wegzakte, maar ook je vee kon drenken. Na 1700 is het hier zo vermoerast eigenlijk en dan is het ook min of meer afgelopen met de prehistorische bewoning. Eigenlijk de echte aanwijzing voor nieuwe bewoning en gebruik van landschap zijn de Middeleeuwen en dan heb je het verhaal van het eiland, het voormalige eiland Schokland. Maar het is een hele en het blijft een hele belangrijke plek voor de geschiedenis van dit gebied. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427724 157 2032-12-31T22:00:00+00:00 5330 2008-09-29T20:00:00+00:00 yes no werelderfgoed eiland polder https://schooltv.nl/video-item/huizen-van-rietveld-villas-vakantiehuizen-en-bugalows 2024-01-04T10:41:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17507.w613.r16-9.6364162.webp Huizen van Rietveld | Villa’s, vakantiehuizen en bugalows Gerrit Rietveld had de smaak te pakken om huizen te ontwerpen, en niet alleen maar meubels. Een vakantiehuisje voor werknemers van een grote onderneming, dat nu in het Openluchtmuseum in Arnhem staat en een fabriekshal in de buurt van Eindhoven. Maar ook deze klok of dit bushokje. Volgens Bertus Mulder, die Rietveld persoonlijk gekend heeft, was Rietveld een genie. Maar we gaan nu naar een huis middenin de Loosdrechtse Plassen wat Rietveld ontworpen heeft in 1940, het begin van de oorlog. En dat ligt dus, in tegenstelling tot bijvoorbeeld het Rietveld Schröderhuis, in een totaal andere omgeving, middenin de natuur, midden op de plassen, en het is gebouwd aan zo’n legakker die hier op de plassen door het turfgraven ontstaan zijn. Wanneer hij midden in de natuur moest bouwen, zoals dat hier het geval is, dan maakte hij wel iets wat helemaal past in de natuur. Hij maakte dus niet iets in contrast met de natuur, maar hij liet zich door de situatie zeer inspireren. En het aardige is, dat je dan ook kunt zien, dat wat hier dan ontstaat, dat het iets totaal anders is dan in een stedelijke omgeving. Kijk: de vorm van dit huis op de plassen is een totaal andere als de vorm van het Rietveld Schröderhuis, maar in de ruimte is er een zeer grote overeenkomst. En waar een mens moet leven, moet een stukje ruimte voor hem afgepaald zijn, afgeperkt zijn, maar de vorm waarin dat gebeurt, dat was voor Rietveld de vorm van de geometrie. En op het moment dat er een stukje ruimte voor een mens afgeperkt is, dan kan die ruimte ook ervaren worden en dat ervaar je ook binnen en buiten. En je ervaart ook de overgangen tussen binnen en buiten. Hij stond totaal onafhankelijk in het leven. Hij voelde zich niet gebonden aan ideologieën of religie, of andere stromingen. Hij had zich daarvan vrijgemaakt. En hij was dus ook vrij. Zijn standpunt was dat de ontwikkeling van het bewustzijn, dat dat het belangrijkste was wat de mens te doen stond, omdat hij daardoor meer mens kon worden. Dat was volgens hem de opgave in het leven: maximaal mens worden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427725 180 2032-12-31T22:00:00+00:00 4279 2008-09-29T20:00:00+00:00 yes no architectuur werelderfgoed filosofie https://schooltv.nl/video-item/truus-schroeder-opdrachtgeefster-en-mede-ontwerpster-rietveld-schroederhuis 2024-01-04T10:41:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17509.w613.r16-9.3698ab6.webp Truus Schröder | Opdrachtgeefster én mede-ontwerpster Rietveld Schröderhuis Truus Schröder is geboren in 1889 in Deventer. In 1911 komt ze met haar man naar Utrecht. Daar ontmoet ze Gerrit Rietveld. Wanneer haar man plotseling overlijdt en zij met drie kinderen achterblijft, wil ze opnieuw beginnen en daar hoort ook een ander huis bij. Samen met Rietveld gaat ze dan aan de slag. Haar ideeën over het nieuwe wonen krijgen vorm. Zoals jullie zien: mevrouw Schröder had geen gordijnen. Maar ja, ze wilde natuurlijk wel wat privacy hebben en daarom heeft ze deze luiken bedacht. Dat is heel handig: ze hebben een wit randje zoals u ziet, dat is overdag, want anders wordt het een te grote rotzooi, kan je ze op de kast neerzetten en dan kan je ze niet meer zien. Dit is de zigzagstoel, ontworpen door Rietveld. Dit is een originele, de meeste meubels zijn origineel in het huis. Hij zit niet zo lekker, vind ik, het zit hier een beetje strak aan de rug. Dat was dan ook in eerste instantie niet de bedoeling van Rietveld. Er gaat wat veranderen! Dit is echt het hart van het huis. En kijk eens hoe ingenieus het is. Ik denk dat mevrouw Schröder heel veel invloed op Rietveld heeft gehad en je ziet het hier in huis gewoon: dit is geen huis wat alleen door een man als Rietveld gebouwd kan zijn. Er zitten heel veel vrouwelijke dingen in. Al die praktische dingen die kamers kleiner kunnen maken met die schuifdeuren, dus het zijn echt eigenlijk allemaal dingen die zij er in heeft gebracht vanuit dat leven met drie kinderen. Ze zou het geweldig vinden als dit huis niet gezien wordt als: ik ben de opdrachtgeefster en Rietveld heeft het gedaan. Zij heeft heel sterk altijd benadruktook in de tijd dat ik haar kende: het is iets van ons samen, net als een kindje en dat geldt ook voor dit huis. De kinderen van mevrouw Schröder waren niet altijd blij met het huis. Ze werden namelijk wel eens gepest op school vanwege het huis, want het huis is natuurlijk totaal anders dan de meeste huizen. Ze werden ook wel eens gepest, omdat hun bedden geen bedranden hadden. Daarom leken ook de bedden een beetje op kisten. Toen hebben ze hun moeder gevraagd of ze niet echte bedden konden krijgen met echte bedranden. En toen heeft hun moeder, mevrouw Schröder, heeft toen deze opklapbare bedranden bedacht. Als dan hun vriendinnen kwamen spelen, konden ze hem omhoog klappen en dan hadden ze weer echte bedden. Mevrouw Schröder heeft tot haar dood in 1985 in het Rietveld Schröderhuis gewoond. Ook Rietveld woonde de laatste jaren van zijn leven in het Huis. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427726 191 2032-12-31T22:00:00+00:00 2307 2008-09-29T20:00:00+00:00 yes no architectuur werelderfgoed meubel https://schooltv.nl/video-item/gerrit-rietveld-van-meubelmaker-tot-architect 2024-01-04T10:41:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17511.w613.r16-9.8d466e9.webp Gerrit Rietveld | Van meubelmaker tot architect Gerrit Thomas Rietveld werd geboren in 1888 in Utrecht en leerde vanaf zijn twaalfde jaar van zijn vader al het vak van meubelmaker. Toen hij zelf vader werd, ontwierp hij voor het eerst een aantal bijzondere kindermeubels. Daar bleef het niet bij. Rietveld vond het veel leuker om te ontwerpen dan om te maken. Hij wilde meer, hij heeft een jaar of vijf, zes een beetje gezocht naar andere mogelijkheden. In die tijd heeft hij geschilderd, hij heeft wat edelsmeedwerk gedaan en komt in die tijd in contact met vernieuwingen die in de hele wereld, maar zeker ook in Nederland opkwamen in het begin van de twintigste eeuw. Hij was inmiddels getrouwd en hij begint aan zijn eigen werkplaats in de Adriaan van Ostadelaan. En in die werkplaats, dat is altijd heel bijzonder: daar maakt hij al de rood/blauwe stoel. Nog niet rood/blauw, dat komt later pas, maar in ongekleurd hout. Die stoel, die is echt uniek, dat is een soort bliksem uit een heldere hemel als je ‘m bekijkt in de geschiedenis van de vormgeving. Hij laat die stoel fotograferen en hij laat ook zichzelf in die stoel fotograferen. Deze gekleurde stoel is een schoolvoorbeeld van de kunstbeweging De Stijl, die in 1917 was opgericht en waar Rietveld ook deel van uitmaakte. De Stijl wordt gekenmerkt door het gebruik van de primaire kleuren rood, blauw en geel, gecombineerd met zwart, wit en grijs en rechte lijnen. Maar Rietveld wilde architect worden. Die kans kreeg hij toen hij in 1924 samen met mevrouw Schröder het ‘Huis’ ontwierp. Later heeft hij nog vele huizen, villa’s en bungalows ontworpen. Ze zijn in heel Nederland terug te vinden. In 1964 overleed Gerrit Rietveld in Utrecht. Hij was tot het laatst actief als architect. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427727 119 2032-12-31T22:00:00+00:00 5588 2008-09-29T20:00:00+00:00 yes no meubelmaken werelderfgoed De Stijl https://schooltv.nl/video-item/werelderfgoed-rietveld-schroederhuis-uniek-in-de-westerse-architectuurgeschiedenis 2024-01-04T10:42:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17513.w613.r16-9.9b6583a.webp Werelderfgoed Rietveld Schröderhuis | Uniek in de westerse architectuurgeschiedenis In 1924 werd het Rietveld Schröderhuis in Utrecht gebouwd. Het was een samenwerking tussen de architect Gerrit Rietveld en de opdrachtgeefster, en de eerste bewoonster, mevrouw Schröder. In 2000 is het huis op de Lijst van Werelderfgoederen van UNESCO geplaatst. Ik vind dat dit huis terecht op de Werelderfgoedlijst staat, omdat het een uniek voorbeeld is van modern bouwen. Het is in alles, in zijn opzet, in hoe het er uitziet, is het zo exemplarisch voor hoe men op dat moment dacht over hoe je zou moeten wonen. En eigenlijk is het nergens meer zo uitzonderlijk tot stand gekomen. Dus, ja, het is terecht, dat het tot het werelderfgoed behoort.”Het is een eis van UNESCO dat de werelderfgoederen goed onderhouden worden. Architect Bertus Mulder is voor het Rietveld Schröderhuis daar mede verantwoordelijk voor. Het kost behoorlijk wat moeite en inspanning om dit huis in een goede staat te houden. Het ziet er nu weer leuk en prima uit, omdat het een behoorlijke onderhoudsbeurt gehad heeft, maar dat moet heel regelmatig gebeuren. Want het is zo dat elke vierkante centimeter van het huis is geschilderd en behoeft onderhoud. Ik heb een plan gemaakt voor het onderhoud, een onderhoudsplan, voor een periode van tien jaar, want je moet eigenlijk het huis zo onderhouden, dat het grote onderhoud voorkomen wordt. Daar boven het keukenraam, daar loopt een balk en die zit vast aan dat rode paaltje dat voor het keukenraam staat, dat punt, dat heeft de timmerman al een paar keer echt goed behandeld. Maar daar moeten we dus steeds op letten, dat dat goed geschilderd blijft en dat er geen vocht naar binnen kan komen.] Het huis zou in 1924 veel minder onderhoud gehad hebben dan dat nu het geval is. Er loopt nu een zeer drukke verkeersweg hierlangs, die auto’s, die produceren allemaal gassen, en daardoor is het klimaat veel erger zuur geworden en wordt alles, de buitenkant van het huis, gewoon veel sneller aangetast. Ik denk dat dit huis in ’24, toen het gebouwd is, echt een wereldwonder was. En ik kan je ook nog zeggen dat, toen ik het in 1950 voor de eerste keer zag, was het voor mij ook een wonder. Het is een wonder van een nieuwe architectuur en een nieuwe manier van wonen. En omdat dat zo is, denk ik, dat je het ook moet bewaren, dat je moet zorgen dat het nooit verdwijnt, omdat het nog steeds een inspiratiebron is voor ongelooflijk veel mensen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427728 164 2032-12-31T22:00:00+00:00 4731 2008-09-29T20:00:00+00:00 yes no werelderfgoed architectuur utrecht https://schooltv.nl/video-item/droogmaken-veengrond-daar-heb-je-molens-voor-nodig 2024-01-15T17:50:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17514.w613.r16-9.3f2b8fb.webp Droogmaken veengrond | Daar heb je molens voor nodig Kinderdijk is het model voor waterbeheersing van veengrond. Duizend jaar gelden kwamen hier de eerste mensen wonen en met hun komst begon de strijd tegen het water. Die bewoners, die hier kwamen naar West-Nederland, die zochten een plek waarvan ze zeker wisten dat ze altijd droge voeten hadden, dus die zochten die hogere zandduinen op. En van daaruit begonnen ze het hele gebied in ontwikkeling, in cultuur te brengen. Met andere woorden: men ging zoveel mogelijk trachten dat overtollige water uit dat veen weg te laten lopen, want daarmee konden ze op dat veen staan, daarmee is het land gaan zakken. Dus in 1200 lag het maaiveld hier in de omgeving gemiddeld op het nulniveau. Nu zitten we daar al anderhalf tot twee meter beneden. Wat betekent dat? Elk jaar verdwijnt er weer een gedeelte van dat veen. Dat oxideert, dat klinkt in. Dus we zakken. En over een paar duizend jaar en we zouden hier opnieuw op deze plaats staan, dan kijken we weer naar beneden naar een diepte van vijftien meter, want dan zitten we weer op dat oorspronkelijke zand en zal al dat veen weer verdwenen zijn. Op een gegeven moment was het land zo ver gezakt, dat eigenlijk langs natuurlijke weg het water niet meer op de Lek kon komen. Wat heeft men toen gedaan? Langs die twee veenriviertjes die binnen de Alblasserwaard liggen, dat zijn de Alblas en de Giesse, is men dijkjes gaan bouwen. Die dijkjes, die zien we hierachter. Langs die dijkjes werden molens gesticht. En zo kon men vanuit die polders vandaan het water omhoog pompen, dus kunstmatig werd in die veenriviertjes het peil omhoog gebracht. Wij noemen dat lage boezems, lage bergplaatsen, en dat water stroomt uiteindelijk hier naar Kinderdijk en dan wordt het nog eens een keer een stapje extra omhoog gemalen: vanuit de lage boezem omhoog naar de hoge boezem. Een hoge boezem van de nederwaard en een hoge boezem van de overwaard. Dus stapje voor stapje uit de polder omhoog naar de lage boezem en uit de lage boezem nog een stap omhoog naar de hoge boezem, en dan vervolgens onder natuurlijk verloop naar de rivier. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427729 205 2032-12-31T22:00:00+00:00 17812 2008-09-29T20:00:00+00:00 yes no waterbeheersing veen werelderfgoed https://schooltv.nl/video-item/onderhoud-van-een-molen-zo-authentiek-mogelijk-blijven 2024-01-15T17:49:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17516.w613.r16-9.0ae29a6.webp Onderhoud van een molen | Zo authentiek mogelijk blijven Sommige molens van Kinderdijk zijn al meer dan 250 jaar oud. Dat vergt nogal wat onderhoud. In de tijd dat ze gebouwd werden zouden ze niet denken dat ze 250 jaar lang zouden bestaan. Vroeger ging men ervan uit: men maakte het gewoon sterk zodat het kon functioneren, ging het kapot, dan keek je of je het nog kon repareren en anders werd er gewoon een nieuwe gebouwd. Nou ja, in die zin zouden ze eigenlijk allang afgebroken moeten zijn! En dat zijn ze niet. Daar ben ik wel blij mee, want nou heb ik werk om ze in ieder geval te onderhouden. En het is heel mooi werk. En het is eigenlijk bijna een soort kunstenaarsgebeuren. Je moet elke keer weer uitvinden hoe men vroeger bedacht had hoe het in elkaar zat en soms heb je die kennis niet meer en dan moet je er zelf achter zien te komen. Dus dat vergt nog wat creativiteit ook en dat is mooi. Hier zie je een paar scheuren. Deze vallen nog mee, kun je nagaan. Het metselwerk van een molenromp is op een gegeven moment na 250, 260 jaar dermate slecht dat er eigenlijk weinig verband nog in de romp zit. En dat merk je op het moment dat de molen aan het malen is, dan komen er krachten vrij en dan beweegt de kap, en die beweging die vertaalt hij eigenlijk naar beneden toe naar de romp en als je dan zo je vinger hierop houdt, op zo’n scheur, dan voel je de scheur bewegen, tijdens het malen, als die krachten er op komen. En dan weet je eigenlijk al dat er frictie in zit en dan moet het gerepareerd worden. Kijk: hier zie je er een paar bij elkaar en die loopt helemaal door tot bovenaan, daar zie je ook de planten, dat groeit gewoon. Dit blijft lang redelijk, en langzamerhand gaat het naar slecht en zolang er nog geen stukken van af vallen, dan gaat het allemaal wel. Maar nu is het al zo ver dat het wel nijpend begint te worden en dan is het ook direct een groot probleem, want dan moet je een hele romp aanpakken en dan ben je veel geld kwijt. Je probeert eigenlijk de materialen en de techniek te gebruiken zoals ze die vroeger ook gebruikten. En dat betekent dat je geen kruiskopschroeven gebruikt, maar echt gesmede nagels als het kan. IJzer dat gesmeed is zoals deze hengen, zie je, die zijn wel gesmeed. Dit kan dan weer niet, want dat zijn gewoon slotbouten. Hout ook, dit is multiplex, in een vroegere tijd is dat zo gedaan, maar nu zou je gewoon lariks of grenen gebruiken om het te restaureren. En dat soort punten, dat soort aandachtspunten, die zijn wel belangrijk om echt een monument ook een monument te laten blijven. Als je met Kinderdijk op de lijst komt te staan van Werelderfgoederen, dan ben je iets bijzonders, ga ik vanuit. En het grote probleem hier in Kinderdijk is dat de molens in een redelijk slechte staat van onderhoud zijn, dus er moet geld komen. Ik ga er dan vanuit als Nederland, en met name de regering dan vindt dat het een Werelderfgoed is, dan mogen ze er ook wel wat voor over hebben om ervoor te zorgen dat het ook in goede staat van onderhoud komt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427730 205 2032-12-31T22:00:00+00:00 3231 2008-09-29T20:00:00+00:00 yes no restauratie molen werelderfgoed https://schooltv.nl/video-item/van-molens-naar-elektrische-gemalen-een-knap-staaltje-waterbeheersing 2024-01-15T17:48:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17518.w613.r16-9.0163212.webp Van molens naar elektrische gemalen | Een knap staaltje waterbeheersing Kinderdijk geldt als een uniek gebied waar goed te zien is hoe Nederland al eeuwenlang de strijd aangaat tegen het water. De molens haalden jarenlang het overtollige water uit de Alblasserwaard zodat het land droog bleef en er mensen konden wonen. Maar dit prachtige en ingenieuze complex blijft een belangrijke culturele waarde houden. Molens hebben één groot probleem: als er geen wind staat, dan doen ze het niet. Dat is heel eenvoudig. Maar als er teveel wind staat, doen ze het ook niet. Bij storm ontstaat dan het risico, dat door de windbelasting het hele dak van de molen eraf geblazen wordt. Dus het systeem functioneerde wel, maar nog altijd niet voor 100 procent. En dan zien we zo rond 1860 de Industriële Revolutie op gang komen en vond men de stoommachine uit. Toen heeft men al snel besloten om op deze plek stoommachines te gaan bouwen om die molens zoveel mogelijk te helpen in de bemaling van de Alblasserwaard om droge voeten te houden. Zo’n zestig jaar later hebben ze die stoommachines alweer gesloopt en een nieuw gemaal gesticht. En dat was een elektrisch gemaal voor de overwaard en een diesel gemaal voor de nederbenedenwaard. Altijd verschillen in energie, zodat je ook in geval van nood elkaar kon helpen: als er geen elektriciteit was, kon je dat met diesel doen, of andersom. Die twee gemalen kregen elk een capaciteit van 1000 kubieke meter per minuut. Dat was net zoveel als acht molens plus dat oude stoomgemaal bij elkaar. Vanaf dat moment, vanaf 1926, hadden we eigenlijk die molens niet meer nodig en waren we niet langer meer afhankelijk van de windenergie. Maar steeds blijft de essentie door al die jaren heen: zorg dat de Alblasserwaard droog blijft! En dat betekent, dat komt hier zichtbaar bij elkaar, want dat hele watersysteem zoals dat in de afgelopen eeuwen ontwikkeld is, dat functioneert in dat licht. We moeten zorgen, dat het teveel aan water op een goede manier wordt weggepompt naar de zee. Trouwens, in de zomer, wanneer het wat droger wordt, dan houden we het water wat langer vast, want als het veen opdroogt, dan klinkt het nog sneller in en soms waait het gewoon weg. Dus we moeten hier niet alleen zorgen, dat er niet teveel water is, maar je moet ook zorgen, dat er niet te weinig is. Dus in het hele gebied hebben we ook mogelijkheden om het water vast te houden. We kunnen het hier ook weer inlaten als het nodig is. En wat dat betreft is het een heel goed uitgekiend systeem in het verleden uitgedacht, geleidelijk door ervaring ontwikkeld en wij perfectioneren het zaakje natuurlijk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427731 167 2032-12-31T22:00:00+00:00 7737 2008-09-29T20:00:00+00:00 yes no molen waterbeheersing werelderfgoed https://schooltv.nl/video-item/werelderfgoed-kinderdijk-het-grootste-bewaard-gebleven-molencomplex-ter-wereld 2024-01-16T08:58:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17520.w613.r16-9.7f2807f.webp Werelderfgoed Kinderdijk | Het grootste bewaard gebleven molencomplex ter wereld Dit is het Werelderfgoed Kinderdijk. Het ligt in de Alblasserwaard, een poldergebied in de provincie Zuid-Holland. Het is het grootste molencomplex ter wereld dat bewaard is gebleven en bestaat uit 19 monumentale molens. Ook de gemalen en de gebouwen van de waterschappen behoren tot het Werelderfgoed. Kinderdijk is internationaal de meest bekende vertegenwoordiger van het werelderfgoed in Nederland. Er komen elk jaar ruim 100.000 toeristen op af. In principe ben je eigenlijk molenaar tussen aanhalingstekens, want het echte molenaarsschap, het molenaarsberoep, is het eigenlijk niet. Je bent wel continu in de weer met die molen en draaien, en dat soort dingen, maar beroepsmatig heb je veel meer met toeristen te maken dan dat je echt voor de polderwaterhuishouding staat. En dat is een beetje het leuke tintje er aan, omdat het molenaarsschap daardoor eigenlijk niet echt is uitgestorven, alleen je gaat het in een ander sfeertje brengen. Dus je draait nog wel water weg, maar je geeft de toeristen die hier komen een stukje uitleg van hoe het reilt en zeilt, want de meesten snappen helemaal niet waarom er hier zoveel molens bij elkaar staan. En daar zijn wij nu eigenlijk voor. En dat is heel erg leuk. Geen enkele vraag voor mij? Want ik ben de beheerder van het apparaat. Kunnen de wieken in de molen draaien? Tuurlijk. Als er een echte storm is, dan moet je de molen stoppen, anders wordt het een helikopter en dat wil je niet. Dat land daar, dat is de opslag natuurlijk, daar pompen we het in en dat is alleen voor riet. Maar aan de andere kant, dat is het lage niveau, en daar kun je het land bewerken, als je het water laag houdt. Daar zijn boeren en burgers. En als je het water niet wegpompt, dan is het hier allemaal water, en zou er niemand kunnen leven. Ik ben eigenlijk gewoon het visitekaartje van Kinderdijk en niet alleen omdat je hier op klompen loopt en in een overall, maar omdat je met een deel van of een stukje werelderfgoed mag werken, dat is heel erg leuk. En daar komt bij de reacties van de mensen, dus ik hoop, dat het ook heel lang zo mag blijven dat dit in stand gehouden wordt. Alleen, het is steeds meer waken, dat het niet té toeristisch wordt hier. Als het aan een heleboel mensen zou liggen, wordt dat wel het geval, en dat zou ik zelf jammer vinden. Ik begrijp best, dat je uit een stukje toerisme kan je een hoop centjes halen voor het onderhoud van de molens, dat is één, alleen je moet het geen tweede Zaanse Schans of Volendam van maken, want dat is hier gewoon het gebied niet voor. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427732 140 2032-12-31T22:00:00+00:00 5145 2008-09-29T20:00:00+00:00 yes no molen toerisme werelderfgoed https://schooltv.nl/video-item/boerderijen-in-de-beemster-vluchten-uit-amsterdam 2024-01-15T17:47:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17522.w613.r16-9.1b0c426.webp Boerderijen in de Beemster | Vluchten uit Amsterdam Dit is de Eenhoorn, uitgeroepen tot mooiste boerderij van Noord-Holland. In de Beemster staan vele luxe boerderijen. Deze boerderijen werden in de zeventiende eeuw gebouwd door rijke investeerders uit Amsterdam en dienden als buitenverblijven in de zomer. Want in de zomer was het in Amsterdam smerig. De grachten waren open riolen en gingen stinken en daarom vertrokken de rijken met de trekschuit naar het nieuwe land, de Beemster. Ongeveer vijftien kilometer van Amsterdam. Sommige rijken verpachtten hun boerderij aan een knecht. En in de zomer, wanneer de koopman uit Amsterdam kwam, kon de pachter met zijn gezin in het achterhuis, in de houten stal, gaan wonen. Deze authentieke stolpboerderij in de Noord-Beemster dateert uit 1629. We staan hier aan de voorkant van de stolp, helemaal met authentieke boerendeur, de voorgevel helemaal gevoegd volgens oud-Hollandse stijl, geheel met leilinders aan de voorzijde. Echt zoals het vroeger in de Beemster ook was. We gaan hier naar de achterkant van de stolp. In de parkachtige tuin, hebben we van achter prachtige vergezichten door de polder, met zicht op de koeien, de dijken, midden in het werelderfgoed van de Beemster. We zijn nu binnen in de boerderij, bij het vierkant. Het vierkant is de draagconstructie van de stolp. Volgens de overlevering is het zo dat destijds na de drooglegging van de Beemster niet alle molens meer nodig waren en hier zijn de oude wieken gebruikt om het vierkant te maken. Net zoals bij meer boerderijen in de Beemster. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427733 121 2032-12-31T22:00:00+00:00 2705 2008-09-29T20:00:00+00:00 yes no werelderfgoed boerderij Noord-Holland https://schooltv.nl/video-item/waterbeheer-van-de-beemster-leeghwater-toen-en-nu-computers 2024-01-15T17:47:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17524.w613.r16-9.9c239ad.webp Waterbeheer van de Beemster | Leeghwater toen en nu computers Dit is het standbeeld van Jan Adriaenszoon Leeghwater. Het staat in het dorp Middenbeemster. Een beroemde naam als we het over droogmakerijen hebben. Maar bij de Beemster heeft hij eigenlijk alleen toezicht gehouden. Pas later bij andere meren was hij zelf de droogmaker. We staan hier in de polder de Schermer, vlakbij de Beemster, we staan hier bij de museummolen. De museummolen is een achtkantige bovenkruier, een binnenbovenkruier, zoals er in Noord-Holland veel gebouwd zijn. Een zogenaamde grondzeiler. Dus de molenaar kan vanaf de grond zijn wieken inklimmen om zijn zeilen vast te maken. En van dit type molens hebben er veel in de Beemster gestaan, 52. Bij het begin van de droogmaking, was het idee, ook bij Leeghwater, van een stuk of twintig molens dan hebben we er wel genoeg aan, maar dat bleek uiteindelijk niet waar te zijn. Door inklinking van de grond moesten molens bijgeplaatst worden, moesten molens verzet worden, en uiteindelijk zijn er zo’n vijftig stuks geplaatst van dit type molen. De doelstelling natuurlijk van een droogmakerij is om met beperkte middelen zo gauw mogelijk je doel te bereiken, dus het ging hun om die grond. Dus zo gauw mogelijk met zo min mogelijk kosten die grond droog zien te krijgen om daarna te verkopen. Kijk de ervaring over inklinking was er eigenlijk nog niet zo erg op grote meren. Het was jammer dat het grootste meer ook het eerste meer was. Je kon eigenlijk weinig ervaring op doen. We staan hier op de Beemsterdijk. Heel leuk is om te zien dat het hoogteverschil hier tussen de ringvaart en het polderpeil bijna vijf meter is. Het is een gigantisch groot meer geweest, alles wat je hier aan weilanden ziet, is water geweest. En hier op het oude land is dan de ringvaart gegraven en met de uitkomende grond is deze dijk gemaakt. De Beemster werd droog gehouden eeuwenlang door 52 molens. Dat gaat nu anders. Er zijn twee grote gemalen in de Beemster en bij één van die gemalen, daar staan we nu bij, die pompt het water dus uit de Beemster vandaan, in de ringvaart, en van de ringvaart stroomt het water langzamerhand naar een groter gemaal en die perst het water in de Noordzee. De polder de Beemster bestaat ongeveer uit 7200 hectaren verdeeld over een tiental peilvakken, zoals wij dat dan noemen. En die zeventig verschillende peilvakken moeten in deze tijd van het jaar, in het voorjaar, gevuld blijven met water. En in het najaar, of zodra er heel veel regen valt, moet het weer niet te hoog worden.in die vakken. In deze tijd van het jaar wordt er veel water afgenomen dmv sproei-installaties van de tulpenbolindustrie en op dit moment moet ik een beetje improviseren om het water op de juiste plaatsen te krijgen. En dat houdt in dat ik dat…, ik noem dat zelf wel eens spelen met water. Ik moet water omleiden om het via A naar B, of via A en B, naar C te krijgen. Dus dat is op dit moment tijdrovend. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427734 191 2032-12-31T22:00:00+00:00 13848 2008-09-29T20:00:00+00:00 yes no polder werelderfgoed molen https://schooltv.nl/video-item/het-ontstaan-van-de-beemster-vier-jaar-lang-malen 2024-01-15T17:47:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17526.w613.r16-9.2617821.webp Het ontstaan van de Beemster | Vier jaar lang malen Dames en heren, welkom aan boord van de schoolbus die ons door de Beemster gaat leiden. Ik zal proberen jullie wat over de Beemster te vertellen. Bijna 400 jaar geleden is dit grote meer, het was een meer van 7200 hectaren, dat is drooggevallen, dat is drooggemalen, met geld van de leden van de VOC. Hoe doe je dat? Het was het eerste grote meer dat drooggemalen zou worden. Men had wat vingeroefeningen gedaan met dingen als Bergemermeer, Wogmeer, allemaal kleine meertjes, die men had drooggemaakt. En men begon te malen. In 1608 begon dat. In 1610 was de Beemster bijna droog. Er ontstaat een storm. De Waterlandsezeedijk bij Durgerdam, Uitdam, breekt door, Waterland loopt onder. De dijk, de veendijk, sloeg weg en de Beemster stond weer vol met water. Als je met van die hele kleine bootjes naar Indië durft te varen, dan draai je je hand niet om om nog eens zo’n klus aan te pakken. Dus de dijk werd op deltahoogte gebracht. Die werd verstevigd met zeeklei uit de polder vandaan, uit het meer vandaan. En in 1612 was de Beemster een feit. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427735 84 2032-12-31T22:00:00+00:00 9867 2008-09-29T20:00:00+00:00 yes no dijk polder werelderfgoed https://schooltv.nl/video-item/werelderfgoed-de-beemster-beroemd-om-de-vierkanten 2024-01-15T17:46:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17527.w613.r16-9.aaf1f5c.webp Werelderfgoed De Beemster | Beroemd om de vierkanten Zie je al die rechte vakken? Alle percelen in de Beemster zijn even groot. Orde en regelmaat, dat is het bijzondere van het Werelderfgoed de Beemster. Daarom is het in 1999 door UNESCO op de Lijst van Werelderfgoederen gezet. Die bewust geplande landinrichting is aan het begin van de zeventiende eeuw op de tekentafel ontstaan. Toen werd namelijk het Beemstermeer drooggemalen en kon het nieuwe land verdeeld worden. In de Beemster is alles vierkant. Dat heeft te maken met die bijzondere maatvoering. In de Beemster is alles 1 zeemijl bij 1 zeemijl, vierkant dus. En hoe ga je dan om met rotondes. We zijn serieus aan het nadenken om in de Beemster geen rotondes te hebben, maar het op een andere manier op te lossen. En de vierkanten die uit de klassieke oudheid komen, die zie je ook terug in de maatvoering en de lay-out zoals het in New York is. Ook daar zijn de vierkanten, de blocs, 1 zeemijl lang. Dat is in 1612 hier in de Beemster al toegepast. Dat Beemster werelderfgoed is geworden, dat heeft te maken met verschillende factoren. Allereerst is het de wijze waarop in 1612 het Beemstermeer werd drooggemalen en niet onbelangrijk ook is de wijze waarop de Beemster qua wegen en slotenstructuur is ingedeeld. Dat heeft een kwaliteit in zich waardoor UNESCO heeft gezegd: Beemster is het waard om als geheel werelderfgoed te worden. Waar we rekening mee moeten houden is dat we niet zomaar iets kunnen veranderen aan het landschap. We kunnen niet zomaar een sloot dempen, we kunnen niet zomaar zo’n kaarsrechte weg verleggen, we kunnen niet in ronde vormen bouwen, we moeten ook rekening houden met de specifieke maatvoering die hier oorspronkelijk zo bedacht is. We wonen hier, we werken hier, we leven hier, kinderen worden hier geboren. Het is een levendige gemeenschap, die heeft wensen, en om aan die wensen te voldoen, moeten we ons extra inzetten om dat mogelijk te maken. Rekening houdend met dat Werelderfgoed. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427736 132 2032-12-31T22:00:00+00:00 6392 2008-09-29T20:00:00+00:00 yes no werelderfgoed droogmalen polder https://schooltv.nl/video-item/de-moord-op-willem-van-oranje-leider-van-de-opstandelingen 2024-01-09T15:54:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17529.w613.r16-9.74c4bf3.webp De moord op Willem van Oranje | Leider van de opstandelingen In de zestiende eeuw komt ons land in opstand tegen koning Filips de Tweede. Om een einde te maken aan deze opstand, wil de koning afrekenen met de leider van de opstandelingen: Willem van Oranje. Filips verklaart Willem van Oranje vogelvrij: degene die hem vermoordt krijgt een flinke beloning. In 1584 wordt Willem van Oranje doodgeschoten. De opstand is zijn leider kwijt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427737 66 51109 2008-10-14T20:00:00+00:00 yes no Nederland opstand Spanje Tachtigjarige Oorlog https://schooltv.nl/video-item/de-smaakfabriek-hoe-wordt-een-smaakje-gemaakt 2024-01-04T10:42:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17533.w613.r16-9.c17897f.webp De smaakfabriek | Hoe wordt een smaakje gemaakt? Sommige dingen hebben een smaak van zichzelf. Kijk, hier is helemaal niks raars mee gebeurd. Maar andere dingen hebben een smaakje uit de fabriek gekregen. Deze chips bijvoorbeeld, nou, die zijn gemaakt van aardappelen, dus die smaakten ooit naar aardappel, maar aan deze chips hebben ze een paprikasmaakje toegevoegd en dan is het opeens paprikachips. En hier hebben ze een uiensmaakje erbij gedaan en dan is het 'onionchips'. Maar hoe zouden ze zo’n smaak eigenlijk maken? De smaakjes die aan een product worden toegevoegd, die worden hier gemaakt. Dit is een aromafabriek, oftewel een smaakfabriek. Stel, er is een chipsfabrikant en die wil een heel nieuw soort chips op de markt brengen met bijvoorbeeld een heel pittige smaak. Nou, dan komen ze hier in dit laboratorium. En deze mensen gaan dan op zoek naar die pittige smaak, ze gaan van alles uitproberen: allerlei ingrediënten stoppen ze bij elkaar, ze gaan een beetje koken, een beetje proeven, proberen, kijken, ruiken. Nou, en soms spugen ze het uit, omdat het niet lekker is. Net zolang totdat ze het goede recept hebben gevonden voor die chips. Hier in deze grote fabriek wordt het recept dat in het laboratorium is bedacht, gemaakt. In dit soort tanks stoppen ze alle ingrediënten die nodig zijn. Die worden gemengd en daarna moet het een tijd koken. Nou, dit hier heeft nu ongeveer een uur of vijf gekookt, dan dampt het in, dan gaat er wat vocht uit. En wat er dan uitkomt is dit: je zou het een soort pasta kunnen noemen. En dit is dus ons smaakje, nou, en dat wordt nu op deze platen gepompt en daarna moet het in de oven. Hier in de oven droogt die pasta verder uit en doordat het gebakken wordt, krijgt het ook precies de smaak die ik moet hebben. Nou, die platen worden hierboven stuk geslagen en dan worden ze hier vermalen tot poeder. Nou, dit is ‘m dan, onze pittige smaak. Er hoeft nu nog maar één ding te gebeuren. En voordat het poeder dan hier de deur uit kan moet het natuurlijk eerst getest worden of het echt wel gelukt is. Toen zei ik: “nou, vooruit, ik wil wel even testen, de nieuwe chips!”. Nou, lekker hoor! Helemaal gelukt, niks meer aan doen! Top! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427740 141 2032-12-31T22:00:00+00:00 11060 2008-12-17T22:00:00+00:00 yes no voedsel product fabriek smaak https://schooltv.nl/video-item/willem-drees-de-beste-minister-president-van-de-afgelopen-100-jaar 2024-01-04T10:42:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17535.w613.r16-9.d1de165.webp Willem Drees | De beste minister-president van de afgelopen 100 jaar? Dit is Willem Drees. Hij is een heel belangrijke minister-president geweest in Nederland in de periode vlak na de tweede wereldoorlog. En veel Nederlanders vinden hem zelfs de beste minister-president van de afgelopen 100 jaar. Willem Drees regeert in ons land van 1948 tot 1958. Het is een spannende tijd. Er moet veel gebeuren in Nederland. Ons land moet opgebouwd worden na de tweede wereldoorlog, want toen is er veel kapot gemaakt. Willem Drees geeft leiding aan de ministers. Een belangrijke man dus, maar toch is hij heel eenvoudig.Willem houdt niet van luxe. Hij woont in een gewoon rijtjeshuis. Hij gaat net als andere Nederlanders op zijn fiets naar zijn werk. Ondanks zijn belangrijke functie voelt hij zich niet meer dan anderen. Willem Drees heeft veel meegemaakt in zijn leven. Toen het slecht ging in Nederland zag hij veel arme mensen om zich heen. Werkloze mensen, zonder inkomen en bijna geen geld om te kunnen bestaan. De regering helpt hen wel, maar dat is niet genoeg. Mensen verkopen hun laatste spulletjes. Sommigen moeten de straat op om te bedelen. In de oorlog wordt ons land veroverd door de Duitsers. Willem Drees wordt gevangen gezet. Hij ziet hoe mensen die anders zijn worden vernederd en zelfs vermoord. Al deze gebeurtenissen maken veel indruk op Willem Drees. Vandaar dat hij de situatie in Nederland wil veranderen. Als Willem in 1948 minister president wordt, kan hij met zijn werk beginnen. Onder zijn leiding wordt ons land opgebouwd na de verwoestende tweede wereldoorlog. Iedereen helpt mee. Maar Willem Drees doet meer. Hij vindt dat niemand in Nederland in armoede mag leven. Ook mensen zonder werk, ouderen en mensen met een handicap niet. Alle Nederlanders moeten een deel van hun salaris afstaan. Via deze belasting zorgt de regering ervoor dat zieke, werkloze of arme mensen toch geld krijgen om van te leven. Dat wordt vastgelegd in allemaal wetten. De bekendste wet is de Algemene Ouderdoms Wet, de AOW. Hierin staat dat iedere Nederlander na zijn 65ste verjaardag elke maand een geldbedrag krijgt. Mensen die hun hele leven hard hebben gewerkt kunnen op deze manier rustig van hun oude dag genieten. Daar zijn de Nederlanders hem nu nog dankbaar voor. Daarom heeft Willem een bijnaam gekregen: 'Vadertje Drees.' https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427741 191 28657 2008-10-15T20:00:00+00:00 yes no canon minister-president wet https://schooltv.nl/video-item/srebrenica-nederland-stuurde-soldaten-naar-dit-oorlogsgebied-op-de-balkan 2024-08-29T13:38:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46170.w613.r16-9.c48715b.webp Srebrenica | Nederland stuurde soldaten naar dit oorlogsgebied op de Balkan Deze landen waren vroeger één land, Joegoslavië. Maar in 1990 valt Joegoslavië uit elkaar. Verschillende groepen mensen met andere gewoonten en geloof krijgen ruzie met elkaar. Iedere groep wil zijn eigen land. Ook Bosnische Serviërs die in Bosnië wonen, maar de andere Bosniërs willen dat niet . Ze krijgen ruzie om de verdeling van de grond. Er komt een burgeroorlog. Het gaat er hard aan toe. Bosnisch Servische en Bosnische soldaten maken veel slachtoffers. De Bosnische Serviërs zijn aan de winnende hand. De oorlog gaat gepaard met veel geweld, ook tegen burgers. Veel landen in de wereld vinden dat vooral de Bosnische Serviërs te ver gaan. Zomaar burgers het land uitsturen of zelfs vermoorden, dat kan niet. De landen die samenwerken in de Verenigde Naties sturen soldaten uit verschillende landen om de Bosniërs te beschermen tegen de Bosnische Serviërs. Er worden veilige gebieden aangewezen. Alle burgers in deze gebieden zullen door VN-soldaten worden beschermd. VN-soldaten dragen blauwe helmen zodat iedereen ze kan herkennen. Ook Nederland stuurt soldaten. Zij moeten de burgers in het gebied rondom de stad Srebrenica beschermen. Maar ze zijn onpartijdig en mogen zich niet bemoeien met de oorlog. En dus ook niet vechten. Daarom krijgen ze maar weinig wapens mee. Iedereen denkt dat de VN-soldaten niet zullen worden aangevallen. Maar de Bosnische Serviërs trekken zich daar niets van aan. Ze vallen het beschermde gebied rond Srebrenica binnen. Duizenden Bosnische burgers vluchten in paniek de bergen in. Daar worden honderden van hen vermoord door Bosnisch Servische soldaten. Anderen vluchten naar het legerkamp van de Nederlanders. Ze hopen daar veilig te zijn. Maar het Bosnisch Servische leger wil dat de Nederlandse soldaten de vluchtelingen aan hen uitlevert. Als ze dat niet doen zullen ze het legerkamp aanvallen. De Nederlandse VN-soldaten kunnen niets doen. Ze hebben weinig wapens en mogen niet vechten. Ze doen wat het Bosnische Servische leger wil en geven de vluchtelingen mee met de Bosnische Servische soldaten. De vluchtelingen worden afgevoerd. De mannen in aparte bussen gescheiden van de vrouwen en kinderen. Maar de mannen worden niet het land uitgezet of gevangen genomen. Ze worden door Bosnisch Servische soldaten in koelen bloede vermoord. Later wordt deze verschrikkelijke waarheid pas duidelijk. 7414 mannen uit Srebrenica zijn gemarteld en vermoord. En dat terwijl de Nederlandse VN-soldaten hen hadden moeten beschermen! Hoe kon dat gebeuren? Er wordt een onderzoek ingesteld. De Nederlandse VN-soldaten krijgen niet de schuld. Maar het Nederlandse kabinet treedt wel af. Zij hebben de soldaten tenslotte naar Srebrenica gestuurd. Voortaan moet er beter worden nagedacht welke opdracht en welke wapens soldaten meekrijgen als ze in een ander land mensen moeten helpen. Wat er in Srebrenica is gebeurd mag nooit meer voorkomen. Die les heeft Nederland wel geleerd. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427742 245 42886 2008-10-15T20:00:00+00:00 yes no canon soldaat Balkan oorlog https://schooltv.nl/video-item/spinoza-een-van-de-belangrijkste-denkers-van-nederland 2024-01-04T10:42:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17538.w613.r16-9.f37b89b.webp Spinoza | Een van de belangrijkste denkers van Nederland Spinoza is een beroemde filosoof, een van de belangrijkste van Nederland. Een filosoof is een man of vrouw die wijze dingen bedenkt. Spinoza was zo wijs, dat de boeken met zijn ideeen nu nog gelezen worden. En dat terwijl hij ze 400 jaar geleden al geschreven heeft! In dit huisje schrijft Spinoza bij het licht van een kaars zijn boeken. Hij kan er alleen geen geld mee verdienen. Niemand durft zijn boeken te drukkken of uit te geven. Veel te gevaarlijk. Dan kom je waarschijnlijk direct in de gevangenis terecht! Daarom slijpt hij overdag lenzen. Die zijn goed te geburiken in microscopen en brillen. Als hij aan het slijpen is, kan Spinoza ook nadenken. Over de vragen die hij heeft. Zoals: wie is God? Wat is een mens? Echt vragen waar een filosoof over nadenkt. Maar Spinoza is natuurlijk niet beroemd geworden om zijn vragen, juist om de antwoorden die hij gaf! Vaak gaat hij naar buiten, de natuur in. Na heel lang nadenken bedenkt hij dit:Ik loop in de natuur. Ik ben zelf een stukje natuur. De bomen leven. Ik leef. En god? Staat die daarbuiten? Heeft die de natuur en de mens geschapen? Nee, God hoort daar bij. God is eigenlijk hetzelfde als denatuur en wij mensen zijn eigenlijk een stukje van God. Spinoza weet heel goed dat hij daar moeilijk over kan praten, of boeken over schrijven. De mensen om hem heen denken namelijk heel anders dan hij. En als hij deze ideeen aan hen zou vertellen, zouden ze woedend op hem worden! Toch vindt Spinoza dat hij recht heeft op zijn mening. Volgens hem heeft iedereen recht op een eigen mening. Spinoza is eigenlijk heel modern. Hij is zijn tijd ver vooruit. Spinoza gaat in Amsterdam wonen. Daar heeft hij veel vrijheid. Hij hoeft daar niet bang te zijn om opgepakt te worden, om wat hij denkt. In Amsterdam hoor je wel vaker verschillende mneingen, want er wonen dan veel buitenlanders. Spinoza is zelf ook een buitenlander. Zijn ouders waren joden die uit Portugal naar Nederland waren gekomen. Spinoza wordt ziek, en gaat jong dood. Pas na zijn dood worden zijn belangrijkste boeken uitgegeven. En nu? Nu eren wij Spinoza als een belangrijke filosoof. Er is een postzegel uitgebracht met zijn portret. Zijn gezicht heeft ook op een bankbiljet van 1000 gulden gestaan. En deze kinderen doen gewoon wat Spinoza wilde: Hou het verdriet verre en richt je op het blije. Je kunt nooit blij genoeg zijn. Het is eigenlijk helemaal niet zo moeilijk om filosoof te zijn. Tenminste...als je spinoza leest. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427743 173 28258 2008-10-15T20:00:00+00:00 yes no canon filosofie Nederland https://schooltv.nl/video-item/karel-v-keizer-van-een-enorm-groot-rijk 2024-01-16T16:30:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17540.w613.r16-9.ce66065.webp Karel V | Keizer van een enorm groot rijk Dit is Karel de Vijfde. Hij wordt ruim 500 jaar geleden geboren. Karel wordt de baas over een groot rijk waar ons land ook bij hoort. Nederland is dan nog niet één land, maar bestaat uit allemaal kleine gebieden, die gewesten worden genoemd. Ieder gewest heeft zijn eigen wetten en regels. Al die losse gewesten met eigen regels, dat is lastig besturen! Daarom wil Karel van de Nederlanden een eenheid maken, waar overal dezelfde regels gelden. Maar daar zijn veel Nederlanders het helemaal niet mee eens. De mensen die de steden besturen vinden dat ze veel te veel belasting aan Karel moeten gaan betalen. Bovendien willen ze hun stad blijven besturen zoals ze dat gewend zijn. Ze zijn bang hun macht aan Karel kwijt te raken. En dat is niet het enige. Karel is een streng gelovig man. En hij vindt dat iedereen in zijn rijk, net als hij, onvoorwaardelijk in God en de kerk moet geloven. Maar in zijn tijd zijn er juist veel mensen die vinden dat de katholieke kerk het niet goed doet. Protestanten worden deze mensen genoemd. Dat kan niet, vindt Karel. Hij laat deze protestanten zwaar straffen. Ook daar zijn veel Nederlanders boos over. Het valt Karel dus niet mee om koning te zijn. En dan te bedenken dat de Nederlanden maar een klein deel van zijn rijk zijn. Karel heerst over een enorm groot rijk. Hij is bijvoorbeeld ook koning van Spanje en delen van Italië. En hij wordt gekroond tot keizer van het Heilige Roomse Rijk. Zo'n enorm rijk besturen is héél lastig. Karel kan natuurlijk nooit overal tegelijkertijd zijn om te controleren of alles wel gaat zoals hij dat wil. En hij heeft veel vijanden. Er is constant oorlog. Met de Franse koning en met de Turken bijvoorbeeld. Al die oorlogen en veroveringen, die kosten veel geld. Het geld raakt op. Al zijn energie moet Karel stoppen in het bij elkaar houden van zijn rijk. Als Karel 55 jaar oud is, wil hij niet langer heersen. Hij is moe en ziek. Karel besluit dat zijn zoon Filips voortaan over een deel van zijn rijk zal regeren. Karels broer krijgt de andere helft van het rijk. En Karel? Die doet afstand van de troon. Dat is bijzonder in die tijd. Andere koningen blijven altijd heersen tot ze dood gaan. Maar Karel wil zich goed voorbereiden op zijn dood. Hij trekt zich terug in een Spaans klooster. Hier kan hij zich helemaal aan God wijden. Karel sterft daar als hij 58 jaar is. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427744 213 144611 2008-10-15T20:00:00+00:00 yes no keizer Nederland https://schooltv.nl/video-item/erasmus-erasmus-wilde-weten-hoe-het-christendom-en-de-kerk-begonnen-waren 2025-11-11T13:13:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17542.w613.r16-9.cb92c99.webp Erasmus | Erasmus wilde weten hoe het christendom en de kerk begonnen waren Midden in Rotterdam staat al heel lang een standbeeld om Erasmus van Rotterdam te eren. Deze grote geleerde leefde 500 jaar geleden. In die tijd is Erasmus al een beroemdheid, een ster. Hij schrijft geleerde boeken die veel worden verkocht en gelezen. Boeken worden dan nog met de hand geschreven. Monniken in kloosters doen dat. Wekenlang zijn ze bezig met het overschrijven van één boek. Zo'n handgeschreven boek is daarom heel erg duur. Met de uitvinding van de boekdrukkunst verandert dat. Boeken worden nu gedrukt. Dat gaat veel sneller, en is ook veel goedkoper. Meer mensen kunnen nu boeken kopen. Bijbels, geschiedenisboeken en natuurlijk ook de boeken die Erasmus schrijft. Erasmus wil alles weten over de Bijbel. Wie hebben hem geschreven? Hoe lang geleden? Wat dachten de bijbelschrijvers? Want met hen begon het christelijk geloof. Erasmus had steeds één belangrijke vraag in zijn hoofd: hoe is het christendom en de kerk begonnen? Om een antwoord te vinden op die vraag bestudeert hij ook de schrijvers uit de tijd van de oude Grieken en Romeinen. Daar schrijft Erasmus over in zijn boeken. Hij schrijft ook dat de kerk te veel is veranderd. Die moet weer worden zoals vroeger, toen de kerk begon. De bisschoppen van de kerk zijn helemaal niet blij met de kritiek van Erasmus. Maar veel andere mensen zijn het wel met hem eens: ook zij vinden dat de kerk moet veranderen. Erasmus schrijft niet alleen serieuze boeken. Een van zijn bekendste boeken is ‘Lof der zotheid’, een grappig boek. Erasmus schrijft in dat boek hoe dwaas, hoe zot, mensen kunnen doen. Zelfs als ze het niet doorhebben! ‘Er zijn geen gelukkiger mensen dan zotten, dwazen en domoren. Ze zijn nergens bang voor. Niet voor de dood, niet voor spoken en geesten. Ze maken zich helemaal geen zorgen.’ Erasmus denkt: misschien is het juist wel goed om dwaas te zijn! ‘Als mensen nou eens stopten met verstandige dingen te doen, en hun hele leven meer naar mij, de zotheid, zouden luisteren, dan zouden ze op een leuke manier oud kunnen worden, dan zouden ze altijd jong blijven.’ ‘Lof der zotheid’ lijkt misschien alleen een grappig boek. Maar als je goed leest merk je dat er ook in dit boek kritiek op de kerk en de koningen staat. Erasmus doet dat in ‘Lof der zotheid’ alleen op een andere manier. Een slimme manier, die mensen nu nog steeds erg grappig vinden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427745 186 2032-10-05T20:00:00+00:00 76502 2008-10-15T20:00:00+00:00 yes no canon auteur boek christendom https://schooltv.nl/video-item/eise-eisinga-7-jaar-lang-werkt-hij-aan-een-bijzonder-planetarium 2025-11-11T13:20:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17544.w613.r16-9.4142bb3.webp Eise Eisinga | 7 jaar lang werkt hij aan een bijzonder planetarium Dit is een planetarium. Ons eigen zonnestelsel op schaal, verkleind. De zon, de maan en de planeten draaien en bewegen precies zoals ze dat in het echt ook doen. Een heel ingewikkelde machine en heel oud. Dit planetarium in Franeker werd aan het eind van de achttiende eeuw gebouwd door Eise Eisinga. Het is het oudste nog werkende planetarium ter wereld. Eise Eisinga is een bijzondere jongen. Hij is erg slim en kan goed rekenen, maar wat hem meeste boeit is sterrenkunde. Op jonge leeftijd schrijft hij al boeken over deze onderwerpen. Toch wordt hij als hij volwassen is geen wetenschapper. Hij wordt wolkammer, net als zijn vader. Hij maakt van ruwe schaapswol mooie woldraden die gebruikt worden voor het maken van kleding en daar verdient hij veel geld mee. Maar elk moment van zijn vrije tijd besteedt hij aan zijn favoriete hobby: sterrenkunde. Hij leest alle boeken en leert zichzelf alles wat er te weten is over de zon, de maan en de planeten. Eises leven verandert als het einde der tijden nadert. Tenminste, dat beweert een belangrijke dominee. De dominee zegt dat er een ramp zal gebeuren! Over een paar weken zullen vier planeten en de maan met elkaar botsen. De aarde zal richting de zon worden geslingerd. Alles wat erop leeft zal verbranden. Overal breekt paniek uit! De mensen zijn bang. Maar Eise gelooft er niets van. Als de onheilspellende dag aanbreekt, spreken wetenschappers met elkaar af om deze gebeurtenis te bestuderen. Zij zijn niet bang, maar willen de planeten zien die op dat moment dicht bij elkaar staan. De planeten en de maan lijken nu te gaan botsen, maar er gebeurt niets. Eise en de andere wetenschappers hadden ook niet anders verwacht. Eise heeft verstand van de planeten en de zon. En dat wil hij nu ook aan alle mensen laten zien, zodat ze nooit meer in paniek hoeven te raken als dit soort rampen worden voorspeld. Eise begint met de bouw van een planetarium in zijn eigen huis. Zeven jaar lang werkt hij eraan, heel zorgvuldig, samen met zijn vader. Alles moet precies passen en goed werken. Een bijzonder planetarium, uniek in de wereld. Op het plafond schildert hij de banen van de planeten. De zon hangt hij in het midden. Klokken en cijfers geven informatie over de snelheid van de planeten. En op de zolder hangen de slingeruurwerken die alles in beweging houden. Alles beweegt zoals het in het echt ook doet. Eise Eisinga geloofde dat je door kennis de wereld en de mensen beter kunt maken. Als ze beter begrijpen hoe de natuur werkt, hoeven ze niet zo bang meer te zijn. Daarom bouwde hij zijn planetarium. En dat is er nu nog steeds. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427746 242 2032-10-05T20:00:00+00:00 51882 2008-10-15T20:00:00+00:00 yes no zonnestelsel werelderfgoed canon Friesland planeet https://schooltv.nl/video-item/de-stijl-een-groep-moderne-kunstenaars 2024-01-10T14:55:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17546.w613.r16-9.8c4d2f8.webp De Stijl | Een groep moderne kunstenaars Schilderen in de natuur. Schilders doen dat graag. Ook vroeger al gingen kunstenaars de natuur in. Op hun schilderijen laten ze zien hoe mooi die is. Ze doen hun best op de wolken, de bomen, het licht van de zon en de schaduwen. Heel precies, alsof het echt is. Ze willen natuurlijk ook laten zien hoe goed ze dat kunnen. Schilders willen beroemd worden! Maar 100 jaar geleden vinden sommige kunstenaars dat het eens anders moet. 'Het is toch niet meer nodig om precies de werkelijkheid te schilderen?' zeggen ze. 'Dat hebben ze nu wel lang genoeg gedaan. Bovendien: er zijn nu foto's, die kunnen dat ook, en zelfs beter!' Kunstenaars als Mondriaan en Van Doesburg schilderen in die tijd de werkelijkheid heel anders. Zij maken schilderijen van de werkelijkheid zoals zij die zien. Simpel en strak. Hoe meer schilderijen Van Doesburg maakt, hoe eenvoudiger hij schildert. Alleen nog een paar lijnen blijven over. En een paar kleuren. Dat is nieuw. Veel mensen vinden het maar niks. Maar andere zeggen: "Dit hoort bij deze tijd. Alles wordt modern. Ook de kunst moet modern worden." Veel kunstenaars die in deze tijd schilderen, worden vrienden. Ze vormen een groep. De Stijl noemen zij zich. Ze hebben een blad waarin ze schrijven over hun moderne stijl. Je ziet 't al: alleen rechte lijnen en vlakken. Meer mensen sluiten zich aan bij de Stijl. Niet alleen schilders, ook schrijvers, beeldhouwers en architecten. Een architect is iemand die gebouwen ontwerpt. Gerrit Rietveld is zo'n architect die bij de Stijl hoort. Hij ontwerpt dit huis. Ook hier: rechte lijnen en vlakken. Geen versieringen. Geen ronde ramen of deuren. Maar simpel en zuiver: dat is pas echt mooi! Volgens Rietveld is dit een prachtige stoel. Hij zit niet echt lekker, maar dat is ook niet de bedoeling van Rietveld. Hij wil laten zien hoe een stoel in elkaar zit, wat een stoel heeft. Poten, een zitvlak, een rugvlak en armleuningen. Meer niet! Sommige mensen vinden de stoel van Rietveld prachtig, anderen niet. Dat is een kwestie van smaak. Je hoeft hem ook niet mooi te vinden, maar de stoel van Rietveld is in ieder geval bijzonder. En hij staat nu wel in een museum! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427747 164 34522 2008-10-15T20:00:00+00:00 yes no De Stijl https://schooltv.nl/video-item/de-grondwet-de-grondwet-is-de-basis-voor-heel-veel-wetten 2024-01-04T10:42:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17548.w613.r16-9.9b3df8a.webp De grondwet | De grondwet is de basis voor heel veel wetten Prinsjesdag. Als je de koningin in haar prachtige Gouden Koets ziet rijden, zou je denken dat ze heel veel macht heeft. Zoals koningen in sprookjes en verhalen. Zoals koningen die vroeger hadden. Een koning hoefde maar met zijn vingers te knippen en het gebeurde. Maar dat was toen. Nu hebben de ministers in de regering het voor het zeggen in Nederland, en niet de koning. De macht van een koning of koningin is dus niet zo groot. Dat komt door dit boek. De grondwet. Toen Beatrix koningin werd, was er een grote plechtigheid in Amsterdam. Ze had een echte koninklijke mantel om. Op een tafeltje zie je de kroon en de grondwet. En dat komt het belangrijkste moment: De nieuwe koningin zweert trouw aan de grondwet. Ze belooft dat ze zich aan de grondwet zal houden. De grondwet is geen dik boek. Maar wat er in staat is de basis voor heel veel andere wetten waar alle Nederlanders zich aan moeten houden. Dat vinden wij sinds die grondwet er is. In 1848 is Willem II koning van Nederland. Hij heeft nog heel veel macht. Hij maakt uit hoe er geregeerd wordt. Er is wel een Tweede Kamer, met mannen die door Nederlanders zijn gekozen, naar die heeft weinig te vertellen. Willem doet zijn eigen zin. Ministers moeten doen wat de koning wil. In de meeste andere landen is dat dan ook zo. Maar ineens verandert dat. Het volk in Parijs, Berlijn en Wenen komt in opstand. Ze willen mee kunnen praten over wat er in het land gebeurt. Ze gaan de straat op, om te protesteren tegen hun koning. Er zijn rellen en opstootjes. Er wordt geschoten. Maar het volk laat zich niet zomaar wegsturen. Dan moeten de koningen in die landen wel toegeven. Er komt een grondwet waarin staat dat het volk het laatste woord krijgt. Koning Willem II hoort wat er in Parijs, Berlijn en Wenen gebeurt. Hij slaapt er slecht van. Zou het hier ook vechten worden? Zouden de Nederlanders hem misschien afzetten? In Amsterdam zijn er al rellen, hoort hij. Willem II wordt bang. Na weer een slechte nacht weet Willem II wat hij moet doen. Een opstand moet voorkomen worden. Hij vindt het nu goed dat er een grondwet komt. Deze man, Johan Thorbecke, krijgt opdracht een nieuwe grondwet te schrijven. En als de nieuwe grondwet klaar is, is iedereen tevreden. Koning Willem II, omdat hij koning kan blijven. De ministers, omdat zij nu zelf kunnen regeren. En de Tweede Kamer, omdat zij de ministers kunnen gaan controleren. En omdat de mensen in de Kamer door het volk worden gekozen, heeft het volk nu het laatste woord, en niet de koning. Zo is het eigenlijk nog steeds. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427748 277 60400 2008-10-15T20:00:00+00:00 yes no grondwet canon wet boek https://schooltv.nl/video-item/buitenhuizen-grote-statige-huizen-in-de-natuur 2025-07-29T14:16:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17550.w613.r16-9.238c65a.webp Buitenhuizen | Grote, statige huizen in de natuur Aan de rivier de Vecht, tussen Amsterdam en Utrecht, zie je deze mooie, statige huizen staan. De één nog groter en mooier dan de andere. Sommige lijken wel paleizen. Vroeger waren dit de buitenhuizen van steenrijke kooplui. Ze zijn zo rijk geworden van de handel. Dat is in de Gouden Eeuw, zo'n vierhonderd jaar geleden. Zo oud zijn deze huizen dus. Wonen en werken doen de rijke kooplui in hun handelsstad Amsterdam. Ze wonen in grote panden aan de Amsterdamse grachten. Daar staan ook de pakhuizen, waar hun koopwaar wordt opgeslagen. Het is er een drukte van belang. Maar ook de rijke kooplui willen wel eens rust, weg van het drukke stadsleven. Daarom laten ze hier aan de Vecht een tweede huis bouwen. Op een mooie plek, natuurlijk. Hier kunnen ze genieten van de natuur, de stilte en de rust. Vanuit Amsterdam is het maar een dag reizen met de trekschuit. Ongeveer zeven uur varen en je bent er. Vooral in de zomer wordt er veel gebruik gemaakt van het buitenhuis. Het hele gezin verhuist mee, met bedienden. En echt alles gaat de trekschuit in: serviesgoed, kleding, boeken, tafels, stoelen... Niets of niemand wordt achtergelaten. Natuurlijk gaat ook de heer des huizes mee. Maar hij moet wel regelmatig terug naar de stad om zijn werk te doen… handelen, dus. De kooplui nodigen vaak gasten uit op hun buitenhuis. Vrienden en familie natuurlijk, maar ook schrijvers en kunstenaars. Iedereen is erg onder de indruk van al het moois en geniet met volle teugen. Er zijn gezellige feesten. En 's avonds zijn er chique diners en gala's. Vervelen? Dat is er niet bij. Om hun buitenhuis laten de kooplui prachtige tuinen aanleggen. Compleet met prieel, fonteinen, kanalen en zelfs doolhoven. Er worden boomgaarden en moestuinen aangelegd. In de vijvers worden vissen uitgezet. Aan alles is gedacht! Er komen steeds meer van zulke buitenhuizen. En ze worden steeds groter, de inrichting en de tuinen steeds luxer en mooier. Net weer iets groter en beter dan de buurman. Heel lang hebben de rijke Amsterdamse kooplieden van hun luxe buitenhuizen kunnen genieten. Maar als het slechter gaat en de welvaart in Nederland afneemt worden de buitenhuizen te duur. Zo'n luxe huis en zo'n grote tuin onderhouden kost natuurlijk erg veel geld en dat is er niet meer. De Amsterdamse kooplui moeten hun buitenhuis verkopen. Gelukkig worden ze niet afgebroken. Ze zijn er nu nog steeds. In de meeste buitenhuizen wonen nu geen gezinnen meer. Je vindt er kantoren van bedrijven. Sommige buitenhuizen zijn te huur voor een bruiloft of een feest. Als je de buitenhuizen bekijkt kun je je een voorstelling maken hoe rijk de bewoners vroeger waren... ongelooflijk rijk! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427749 221 2032-10-05T20:00:00+00:00 32634 2008-10-15T20:00:00+00:00 yes no canon koopman rijkdom huis https://schooltv.nl/video-item/annie-mg-schmidt-een-schrijfster-die-dingen-zei-die-in-haar-tijd-eigenlijk-niet-mochten 2024-01-04T10:42:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17552.w613.r16-9.bcf9e32.webp Annie M.G. Schmidt | Een schrijfster die dingen zei die in haar tijd eigenlijk niet mochten "Doe nooit wat je moeder zegt, dan komt het allemaal terecht." Dat zei Annie M.G. Schmidt. Woorden die helemaal bij haar passen. Want Annie was een beetje dwars. Ze zei dingen die eigenlijk niet mochten, die ondeugend waren. Maar daardoor was ze juist zo grappig en leuk. Misschien ken je Annie wel als schrijfster van Pluk van de Petteflet, of een van haar andere boeken. Maar Annie schreef niet alleen boeken. Ze maakte ook gedichten, toneelstukken en musicals en schreef teksten voor liedjes en televisieprogramma's. Annie wordt ongeveer 100 jaar geleden geboren in Zeeland. Haar vader is dominee en haar moeder juffrouw. Annie kan al vroeg lezen en schrijven. En ze is er dol op. Het allerliefste wil Annie dan ook schrijfster worden. Als ze veertien jaar is, stuurt Annie haar versjes naar een bekende dichter. Die vindt dat Annie veel talent heeft. Ze moet er wat mee doen. En dat doet Annie, als ze gaat werken bij de krant Het Parool. Vijfendertig jaar is ze dan. Eigenlijk werkt ze voor het archief: haar taak is om alle belangrijke papieren van de krant goed op te bergen. Maar dan wordt Annie gevraagd om eens wat versjes en verhaaltjes te gaan schrijven voor de kinderpagina van de krant. En dat doet ze heel goed. Kinderen vinden het prachtig. En dus gaat Annie steeds vaker voor de krant schrijven. Samen met tekenaar Fiep Westendorp bedenkt en maakt ze Jip en Janneke. Elke dag verschijnt er een avontuur van die twee in de krant. Later worden er boekjes van die verhaaltjes gemaakt. En daar blijft het niet bij! Annie maakt nog veel meer boeken, versjes en liedjes voor kinderen. Tegen het einde van de jaren vijftig van de vorige eeuw, is Annie een van de populairste schrijvers voor kinderen geworden. En ook bij volwassenen heeft ze succes. Voor hen schrijft ze vooral toneelstukken, liedjes en radio- en televisieseries. Waarschijnlijk is Annie zo populair omdat ze heel goed is in het laten zien hoe de mensen in Nederland denken en doen. Ze vindt de mensen in Nederland maar braaf en tuttig. Ze apen ze elkaar na en denken niet zelf na. En Annie is niet de enige met kritiek. Er zijn meer mensen in haar tijd die vinden dat de samenleving van Nederland te braaf is. Nederland moet veranderen. En dat laten ze merken ook... vaak op een niet zo voorzichtige manier. Veel mensen vinden deze acties veel te gewelddadig. Ze willen er daarom ook niet naar luisteren. Maar Annie gebruikt géén geweld. Zij levert haar kritiek op een vriendelijke en grappige manier. Door het op te schrijven. Haar teksten staan vol dingen die eigenlijk niet mogen in haar tijd, die ondeugend zijn. Maar daardoor vinden kinderen èn volwassenen het juist zo leuk! En misschien dat juist daardoor veel mensen naar haar luisteren en gaan nadenken over wat Annie zegt en schrijft. Het geheim van haar succes? Volgens Annie zelf komt dat omdat ze zich altijd acht jaar is blijven voelen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427750 252 37877 2008-10-15T20:00:00+00:00 yes no boek schrijven canon auteur https://schooltv.nl/video-item/de-saz-de-turkse-gitaar 2024-01-04T10:42:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17554.w613.r16-9.46712c6.webp De saz | De Turkse gitaar Een saz is een typisch Turks tokkelinstrument. Het is een luit met een lange hals. De klankkast van de saz heeft de vorm van een peer. Er zitten zeven snaren aan de saz. De saz bespeel je meestal met een plectrum. Dat is een plat stukje platsic. Je kunt op een saz Westers klinkende liedjes spelen, maar ook Oosterse, Turkse liedjes. De Turkse muziek heeft namelijk extra tonen die niet voorkomen in Westerse muziek. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427751 113 2032-12-31T22:00:00+00:00 12989 2008-08-13T20:00:00+00:00 yes no Turkije muziek muziekinstrument https://schooltv.nl/video-item/turkse-volksmuziek-het-gevoel-van-turkije 2024-01-04T10:42:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17556.w613.r16-9.8c53ff4.webp Turkse volksmuziek | Het gevoel van Turkije Dit is Turkse volksmuziek. Deze muziek wordt veel gespeeld in Turkije. In Turkse volksmuziek zijn een aantal instrumenten te horen. Dit is de darabuka, dat is een trommel die je met je handen bespeeld. Het belangrijkste instrument in Turkse volksmuziek is de saz. Dit is een luit met een lange hals. De Saz wordt meestal bespeeld met een plectrum. Dat is een plat stukje plastic. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427752 76 2032-12-31T22:00:00+00:00 9008 2008-08-13T20:00:00+00:00 yes no Turkije volksmuziek traditie https://schooltv.nl/video-item/turkpop-mix-van-westerse-popmuziek-met-traditionele-turkse-klanken 2024-01-04T10:42:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17558.w613.r16-9.36454dd.webp Turkpop | Mix van westerse popmuziek met traditionele Turkse klanken Turkpop is een mix van Westerse popmuziek met traditionele Turkse muziek. Turkpop is heel populair in Turkije. Het wordt veel gedraaid in discotheken. DJ Suat is een hele bekende dj in Istanbul en hij draait veel Turkpop. Misschien heb je weleens gehoord van Tarkan. Ook hij speelt turkpop. Hij is echt super populair in Turkije. Net als Sertab Erener En Sezen Aksu. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427753 71 2029-12-31T22:00:00+00:00 9879 2008-08-13T20:00:00+00:00 yes no Turkije popmuziek artiest https://schooltv.nl/video-item/turkije-de-bosporus-als-grenslijn-tussen-oost-en-west 2024-01-04T10:42:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17560.w613.r16-9.c1ff23a.webp Turkije | De Bosporus als grenslijn tussen oost en west Turkije ligt in Europa en in Azië. Het land is 19x zo groot als Nederland. In Turkije wonen ruim 70.000.000 mensen. Dat is 4x zoveel als in Nederland. De bevolking bestaat voornamelijk uit Turken. Maar er wonen ook veel andere bevolkingsgroepen, zoals Koerden, in Turkije. Het belangrijkste geloof in Turkije is de islam. Je vindt er daarom ook veel moskeeën. In Turkije is Turks de officiële taal. Turkije ligt net als Rusland in twee werelddelen. De grootste stad van Turkije is Istanbul en deze stad ligt voor een deel in Europa en voor een deel in Azië. De rivier de Bosporus scheidt het Europese en het Aziatische deel. In Istanbul kun je goed merken dat de stad 2 gezichten heeft. Een Oosters en een Westers gezicht. Ook in de Turkse muziek hoor je zowel oosterse als Westerse klanken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427754 152 2032-12-31T22:00:00+00:00 57329 2008-08-13T20:00:00+00:00 yes no Turkije islam Azië https://schooltv.nl/video-item/pepresiri-populaire-surinaamse-muziek 2024-01-04T10:42:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17562.w613.r16-9.b2b89d4.webp Pepresiri | Populaire Surinaamse muziek Prepesiri is een bekende band in Suriname zijn mixen Kawina muziek met Rapmuziek. Veel jongeren in Suriname luisteren graag naar deze muziek. Zoals ze zelf zeggen; het zit in hun bloed. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427755 155 2032-12-31T22:00:00+00:00 5911 2008-08-13T20:00:00+00:00 yes no rap Suriname muziek https://schooltv.nl/video-item/surinaamse-percussie-de-ritmes-van-kawina 2024-01-04T10:42:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17564.w613.r16-9.027f30f.webp Surinaamse percussie | De ritmes van Kawina Dit is Surinaamse kawinamuziek. Een kawina band bestaat meestal uit zo’n 10 personen. Er wordt gezongen volgens vraag en antwoord zang. De teksten gaan vaak over het dagelijks leven. Bijvoorbeeld over de liefde tussen man en vrouw. In kawina muziek zijn verschillende percussie instrumenten te horen. Het belangrijks in de kawina muziek zijn de drums, Kaw’na drums . De drums zijn gemaakt van hout en aan beide kanten bespannen met een vel. Aan de ene kant worden ze bespeeld met een stok en aan de andere kant met de hand. De trommels spelen beide een ander ritme. De ene trommel heet de hari kawina. Daarop wordt een vast ritme gespeeld. Op de andere trommel, de koti kawina speel je ritmische variaties. Behalve de kawina drums worden in de kawinamuziek nog meer slagwerkinstrumenten gebruikt Dit is de kwa kwa bangi, hierop wordt het basisritme wordt gespeeld. De skratsj is een grote trom met een kleine bekken bovenop. Op de skatjie wordt het basisritme afgewisseld met variaties. En dit is een schudbus. Een koker gevuld met steentjes of zaden. Op de schudbussen wordt het basisritme versterkt , waardoor de muziek nog swingender klinkt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427756 156 2032-12-31T22:00:00+00:00 11792 2008-08-13T20:00:00+00:00 yes no Suriname muziekinstrument https://schooltv.nl/video-item/kawina-muziek-muziek-met-een-verleden 2024-01-04T10:42:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17566.w613.r16-9.962bdce.webp Kawina muziek | Muziek met een verleden Kawinamuziek komt uit Suriname. In deze muziek hoor je heel duidelijk Afrikaanse invloeden. Dit is de kawinaband Bosse Krioro. Zij komen uit het dorp Onverwagt. Onverwagt is een plantagedorp. Vroeger was hier een houtplantage waar slaven moesten werken. Zo’n 400 jaar geleden werd Suriname een Nederlandse kolonie. De Nederlanders haalden toen veel mensen uit Afrika. Zij moesten als slaven op hun plantages werken. De slaven namen hun religies en eigen muziek mee. Tijdens en na het werk werd er veel gezongen. Vraag en antwoordzang wisselden elkaar af. Na de afschaffing van de slavernij ontstond zo de kawinamuziek. Kawinamuziek is nog steeds heel belangrijk in het dorp Onverwagt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427757 94 2032-12-31T22:00:00+00:00 16283 2008-08-13T20:00:00+00:00 yes no Suriname muziek slavernij https://schooltv.nl/video-item/blue-mogador-popmuziek-met-invloeden-van-traditionele-marokkaanse-muziek 2024-01-04T10:42:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17570.w613.r16-9.75eb3df.webp Blue Mogador | Popmuziek met invloeden van traditionele Marokkaanse muziek De Marokkaanse band Blue Mogador mixt traditionele Marokkaanse muziek met westerse popmuziek. Ze gebruiken westerse instrumenten als viool, gitaar en keyboard. Maar ze bespelen ook traditionele instrumenten zoals de guembri. Dit instrument wordt ook wel de Marokkaanse basgitaar genoemd. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427759 104 2032-12-31T22:00:00+00:00 3331 2008-08-13T20:00:00+00:00 yes no Marokko muziek popmuziek https://schooltv.nl/video-item/de-guembri-de-marokkaanse-basgitaar 2024-01-04T10:42:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17572.w613.r16-9.2ff7e83.webp De guembri | De Marokkaanse basgitaar Een guembri is een tokkelinstrument met 3 snaren. Dit instrument wordt ook wel de Marokkaanse basgitaar genoemd. De klankkast is van de guembri is van hout. Deze wordt bespannen met een kamelen- of geitenvel. De snaren zijn gemaakt van darmen. De klankkast van de guembri is vaak heel mooi versierd. In Marokko vind je nog ateliers waar de guembri met de hand wordt gemaakt. De guembri wordt gebruikt in Marokkaanse Gnawamuziek. Deze muziek komt oorspronkelijk uit West- Afrika. Slaven die naar Marokko werden gehaald, hebben deze muziek meegenomen. Gnawamuziek is een mix van Afrikaanse ritmes en religieuze Arabische liederen. Naast de guembri gebruiken ze in de gnawamuziek een soort metalen reuzencastagnetten. De qraqeb. Ook wordt de tbal bespeeld. Dit is een grote trommel die is bespannen met een koeien- of een geitenvel. Het vel van de trommel wordt bespeeld met twee stokken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427760 145 2032-12-31T22:00:00+00:00 4518 2008-08-13T20:00:00+00:00 yes no Marokko muziekinstrument https://schooltv.nl/video-item/gnawa-muziek-een-mix-tussen-ritmes-en-religieuze-liederen 2024-01-04T10:42:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17574.w613.r16-9.357558d.webp Gnawa muziek | Een mix tussen ritmes en religieuze liederen Marokkaanse gnawa muziek komt oorspronkelijk uit West-Afrika. Slaven die naar Marokko werden gehaald, hebben deze muziek meegenomen. Gnawa muziek is een mix van Afrikaanse ritmes en religieuze Arabische liederen. Op gnawa muziek wordt vaak heel uitbundig gedanst. Gnawa muziek wordt vaak gespeeld op speciale ceremonies. Tijdens zo’n ceremonie worden geesten opgeroepen. Vaak is er een voorzanger die iets zingt en andere zangers antwoorden daar weer op. In de teksten roept de zanger namen van Afrikaanse voorouders of van moslimheiligen zoals de profeet Mohammed. De muziek wordt steeds opzwepender. Mensen gaan dan dansen en door dat dansen kun je in een soort trance raken. Mensen geloven dat ze zo in contact kunnen komen met geesten. Ze vragen dan hulp bij ziekte of problemen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427761 127 2032-12-31T22:00:00+00:00 8268 2008-08-13T20:00:00+00:00 yes no Marokko muziek cultuur https://schooltv.nl/video-item/marokko-een-land-van-uitersten 2024-01-04T10:42:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17576.w613.r16-9.aebb32d.webp Marokko | Een land van uitersten Marokko ligt in het Noorden van Afrika. Het is bijna 11 keer zo groot als Nederland. Marokko ligt voor een groot deel aan zee. Verder is het een land van uitersten. Er is een hooggebergte met besneeuwde bergtoppen, maar je vindt er ook droge en dorre woestijnen. In Marokko wonen twee keer zoveel mensen als in Nederland. De meeste Marokkanen zijn van Berberse afkomst. Maar er wonen ook veel Arabieren in het land. Het belangrijkste geloof in Marokko is de islam. Je ziet er daarom veel moskeeën. De officiële taal die in Marokko gesproken wordt is Arabisch. De maaltijd is een belangrijk moment in Marokko. Vaak wordt er dan tajine gegeten. Het is een stoofgerecht van vis, vlees of kip. Het heet zo omdat de schaal waarin het wordt bereid een tajine heet. Couscous is ook zo’n bekend gerecht. Het wordt meestal gegeten op vrijdag. Muziek is heel belangrijk in Marokko. Omdat er zoveel verschillende bevolkingsgroepen in het land wonen zijn er ook heel veel verschillende soorten en stijlen muziek te horen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427762 153 2032-12-31T22:00:00+00:00 52705 2008-08-12T20:00:00+00:00 yes no Marokko cultuur muziek https://schooltv.nl/video-item/de-geschiedenis-van-het-roken-het-ontstaan-van-de-tabaksindustrie 2024-01-16T15:04:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17578.w613.r16-9.e6c2fa5.webp De geschiedenis van het roken | Het ontstaan van de tabaksindustrie Het gebruik van tabak gaat ver terug. Toen Columbus in Amerika aankwam, gaven de Indianen hem gedroogde tabaksbladeren. Vanuit Spanje en Portugal breidt het gebruik van tabak zich uit over Europa. Eerst wordt tabak gepruimd en gesnoven. Eeuwenlang denkt men dat tabak gezond is. Het wordt zelfs als geneesmiddel gebruikt. In 1847 begint Phillip Morris in Londen met de productie van met de hand gerolde sigaretten. Met de uitvinding van de sigarettenmachine kunnen er wel 7000 sigaretten per uur gemaakt worden. En om al deze sigaretten te kunnen verkopen, wordt er veel, heel veel reclame gemaakt. Eind jaren ’50 roken bijna alle mannen van 15 jaar en ouder. Dit dankzij de macht van de tabaksreclame die het gevoel geven dat roken een manier is om beter te zijn en stoerder. De Marlboro man wordt hét symbool van de onafhankelijke cowboy. Ook al weet de industrie dat roken ziek maakt, ze blijven ontkennen. Tot duidelijk wordt dat roken kanker veroorzaakt. Overheidsinstellingen zijn sinds 1990 rookvrij. In de Tabakswet staan alle regels over het rookverbod. Maar in grote delen van de wereld zijn de gevaren van roken nog niet bekend. Daar zijn ook nog geen reclamebeperkingen. Sigaretten die in ontwikkelingslanden worden verkocht bevatten meer nicotine. Eenmaal verslaafd, wordt het nicotinegehalte weer verlaagd. Dan heb je meer sigaretten nodig voor hetzelfde effect. Goed voor de omzet. Nu er in Nederland geen reclame voor sigaretten meer gemaakt mag worden, zoekt de tabaksindustrie naar nieuwe wegen om toch op een slinkse manier jongeren te bereiken. Door branche-stretching bijvoorbeeld: je naam aan een ander product verbinden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427763 151 2032-12-31T22:00:00+00:00 35640 2008-08-27T20:00:00+00:00 yes no sigaret roken Columbus https://schooltv.nl/video-item/de-effecten-van-roken-lichamelijke-effecten-van-roken 2024-01-16T16:24:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17580.w613.r16-9.edfac6b.webp De effecten van roken | Lichamelijke effecten van roken De mens haalt adem om het hele lichaam van zuurstof te voorzien. Via de luchtwegen komt lucht in de longblaasjes. Hier gaat de zuurstof die in de lucht zit het bloed in. Koolstofdioxide gaat vanuit het bloed terug de longen in en wordt uitgeademd. De lucht die je inademt is altijd een beetje vuil. In de haartjes van je neus blijft het grootste vuil achter. Een slijmlaagje aan de binnenkant van je luchtwegen vangt de kleinere deeltjes op. En de trilharen bewegen het slijm met vuil omhoog richting mond en neus. Je slikt het door of snuit je neus. Zo worden de longen schoongehouden. Als je rookt komen er allerlei vieze stoffen binnen. Ook als je niet over je longen rookt. Teer zorgt ervoor dat d’r veel slijm aangemaakt wordt. De trilhaartjes plakken hierdoor aan elkaar vast en sterven af. Door te hoesten probeer je alle troep uit de longen weg te krijgen. Het zogenaamde rokershoestje. Koolstofmonoxide is een kleur- en reukloos gas. Het ontstaat als de tabak in een sigaret opbrandt. In het bloed vervoeren de rode bloedcellen zuurstof door het hele lichaam. Koolstofmonoxide neemt de plaats in van de zuurstof. En zuurstof heb je hard nodig om te eten, nadenken en sporten. Als je rookt zit er minder zuurstof in je lichaam met als gevolg een slechtere conditie. Door nicotine knijpen de bloedvaten samen. Dit gebeurt vooral bij het einde van de bloedsomloop. Rokers hebben daarom vaak last van koude handen of voeten. Nicotine zorgt er ook voor dat de bloedplaatjes makkelijk gaan klonteren. Zo kan een bloedvat verstopt raken. Gebeurt dit in een belangrijk bloedvat, dan kun je een hartinfarct krijgen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427764 126 2032-12-31T22:00:00+00:00 95555 2008-08-27T20:00:00+00:00 yes no roken longen bloedvat verslaving https://schooltv.nl/video-item/roken-en-sporten-de-effecten-van-roken-op-je-conditie 2024-01-10T15:15:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17582.w613.r16-9.78e0338.webp Roken en sporten | De effecten van roken op je conditie Valerio Zeno: Ik vond het nooit tof of zo, want je gaat d’rvan stinken, mijn moeder zou het direct ruiken en als die het rook, dan was ik echt nog lang niet jarig! Dus, ja, en het kost onwijs veel geld. Yes-R: Net als een voetballer heel voorzichtig omgaat met zijn knieën moeten wij heel voorzichtig omgaan met onze stemmen, ik bedoel: ik moet mijn hypotheek blijven betalen, dus ik mag geen sigaretten. Ilias Ojja: Ik rook nu twee jaar en met sporten: ik merk, ik was echt…, ik sportte veel, voetballen heel veel, en nu merk ik als ik aan het voetballen ben: mijn conditie gaat achteruit en ik sport ook minimaal omdat het niet meer leuk is, ik heb geen conditie meer. Freerunnen is het van A naar B verplaatsen, in de stad bijvoorbeeld en dan met bijvoorbeeld salto’s, trucs, tegen de muren aan lopen en salto’s maken. Talent is wel belangrijk, dus aanleg, heel veel jongens die ook beginnen met freerunnen, die komen uit het skaten of uit het turnen, dat is dus wel belangrijk dat je al van jezelf al atletisch bent. Het is zeker aan te leren. En het is niet zo van: je wordt geboren en je gaat zomaar lopen freerunnen, want net als wij, want bij ons ziet het d’r al heel makkelijk uit. Maar wij trainen ook al jaren en we trainen vrijwel elke dag. Nou, d’r is een kong en dan eh dat is een vault en dan ga je gewoon over iets heen en dan zet je alleen je handen neer. Leo, doe eens een kong? Een kong. En een dash, dan spring je eerst over iets heen en dan zet je… En nu een dash! En je hebt ook de revers en dan draai je om je as heen. Een revers. Je moet zeker een goede conditie hebben om dit te kunnen. Per dag trainen we toch wel twee uur en dan is het echt vlammen gewoon. Deze sport zou je wel kunnen doen als je rookt, maar je zou het nooit op een hoog niveau kunnen gaan doen, want op een gegeven moment, dan ga je gewoon tegen de muur aan lopen. Nou, vrienden van mij die ook freerunnen, die zijn ook gestopt om dan om gewoon, omdat ze, ja, mijn tempo hielden ze niet meer bij en ze merkten het ook gewoon van: “ja, ik moet echt keuzes gaan maken”. Dus toen zijn hun ook gestopt, want ja, je krijgt gewoon een achterstand op een gegeven moment. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427765 172 2032-12-31T22:00:00+00:00 18565 2008-08-27T20:00:00+00:00 yes no roken conditie sigaret https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-kleur-bekennen 2024-02-19T13:18:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17583.w613.r16-9.66bb445.webp Koekeloere | Kleur bekennen Thema: Kunst & Gevoelens. Moffel en Piertje doen mee aan een kleurwedstrijd. Moffels kleurplaat wordt mooier en Piertje is jaloers. Ze doet beide kleurplaten op de post, maar zet stiekem haar naam op Moffels kleurplaat... https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1175532 900 22762 2011-02-14T01:52:17+00:00 yes no kleur tekenen wedstrijd gevoel https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-een-schroefje-los 2024-02-07T17:05:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17586.w613.r16-9.67ba6c1.webp Koekeloere | Een schroefje los Thema: Techniek. Moffel en Piertje zijn in de winkel op zoek naar een nieuw kastje. De kast lijkt opgebouwd heel groot, maar als ze bij het magazijn aankomen stuiten ze op een dun plat pakket. Dat kan niet kloppen! https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1175528 900 18824 2011-01-31T02:20:00+00:00 yes no meubel techniek winkel https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-wat-een-klus 2024-01-31T08:11:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/41000/images/41236.w613.r16-9.344ab43.webp Koekeloere | Wat een klus! Thema: Techniek & Werk. Moffel wil de klusjesman graag helpen. Hij neemt werkjes van hem over en mag helemaal alleen op pad! Maar de klusjes lijken toch moeilijker dan gedacht. Moffel belt Piertje op voor advies. Gelukkig weet zij raad. Of toch niet? https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1175521 900 19504 2011-01-24T04:04:30+00:00 yes no helpen techniek klussen https://schooltv.nl/video-item/nicotine-effecten-van-nicotine 2024-01-10T15:14:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17588.w613.r16-9.f21bedc.webp Nicotine | Effecten van nicotine Ik ben begonnen met modellenwerk, toen was ik 19 of zo. En de beslissing om niet te gaan roken, die neem je meestal al als je 12 of 13 bent, want dan komen de eerste stiekeme pakjes in het fietsenhok tevoorschijn. Toen had ik al zoiets van: “nou, dat ga ik in ieder geval niet doen!” Vanaf half 10 is het verboden om te roooooken. De kandidaten van Hollands Next Top Model proberen wij gezonde gewoontes aan te leren en niet roken is er natuurlijk absoluut één van. Inleveren! Iedereen die nog sigarettenpakjes had, moest de sigaretten bij Lilly inleveren, die dat natuurlijk prachtig vond. Ja, nu! Alles erin! Je moet gewoon niet beginnen met roken, dan heb je later ook niet al die problemen om te stoppen. En eh los van het feit dat roken gewoon heel ongezond is, is het ook slecht voor je huid: je ziet gewoon aan iemands huid of ze rookt of niet. Kandidaten die te horen krijgen dat ze moeten stoppen met roken zijn daar altijd ontzettend ‘pissed-off’ over, die vinden dat helemaal niet leuk, omdat ze natuurlijk al jong zijn, maar toch al heel erg verslaafd aan die sigaretten. Inleveren! Kom nou maar! Het is heel eng voor je. Natuurlijk: sigaretten inleveren. Ik had zeven dichte pakjes, die heb ik ingeleverd, maar ik had geloof ik iets van drie losse pakjes en die heb ik gewoon in mijn tas laten zitten. Roken is gewoon een gewoonte. Weet je, je hebt d’r een drankje en een peukje bij blijkbaar, want anders is het niet gezellig. Maar ja, ik hoor altijd dat het eerste pakje is gewoon heel vies. Daar moet je echt even doorheen voordat je verslaafd bent en dan heb je de sigaretten nodig. Dus waarom zou je dat eerste pakje doen, weet je? Het is gewoon zonde. Je hebt een goed stel longen meegekregen en het is toch echt jammer om daar van die zwarte vlekken op te maken. Ik ben nu volgens mij al drie keer gepakt op camera dat ik aan het roken ben, dat ik denk: “nou, ik had het wel handiger aan kunnen pakken.” Ondanks het rookverbod gaan een paar meisjes gewoon door met roken. Ze zetten hiermee hun kans om de competitie te winnen op het spel. Wat maakt roken nu zo verslavend? In het begin zorgt nicotine ervoor dat er extra veel van een geluksstofje gemaakt wordt. Maar al snel verandert er iets. Nicotine stimuleert aan de ene kant de aanmaak van het geluksstofje, maar tegelijkertijd vernietigt nicotine de verwerkers van het geluksstofje. Daardoor voel je je altijd een beetje minder happy totdat je weer rookt. Dan voel je je weer even normaal. Je hersenen blijven zo om nicotine vragen. Elke keer weer en weer, en weer. Laat jij je voor de gek houden? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427766 177 2032-12-31T22:00:00+00:00 17994 2008-08-27T20:00:00+00:00 yes no roken nicotine verslaving https://schooltv.nl/video-item/water-halen-in-senegal-een-lange-zware-tocht 2024-01-04T10:42:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17590.w613.r16-9.1cd7c8f.webp Water halen in Senegal | Een lange zware tocht Dit is Fatou, zij woont in Senegal. Zij haalt water bij een waterbron omdat ze zelf geen water hebben in hun huis. Dit komt omdat het in Senegal heel warm en droog is en daardoor is er niet veel water. Het is zwaar werk voor Fatou, de emmer zit helemaal vol en het is een heel eind lopen terug naar haar huis. En het is ook nog eens 40 graden. Op een andere plek buiten het dorp is ook een waterbron. De hele dag door wordt er water gekocht. Dit wordt in grote teilen op het hoofd dan meegenomen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427767 53 2032-12-31T23:00:00+00:00 20861 2008-07-09T22:00:00+00:00 yes no Afrika Senegal waterput https://schooltv.nl/video-item/naar-school-in-senegal-hoe-ziet-een-school-in-senegal-er-uit 2024-01-04T10:42:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17592.w613.r16-9.aabd6cc.webp Naar school in Senegal | Hoe ziet een school in Senegal er uit? In Senegal naar school gaan, is best bijzonder. Heel veel kinderen gaan namelijk niet naar school, omdat ze geld moeten verdienen voor hun ouders, of omdat ze geen geboortebewijs hebben. Je wordt dan niet op een school aangenomen. Voor de school begint, staat iedereen in een rij. Als iedereen netjes staat mag je naar binnen. Je zit op school vaak met veel kinderen in één klas, van alle leeftijden. Er zijn bijna geen spullen. Alleen een lei om op te schrijven. Er wordt net als in Nederland gezongen en gerekend. En als de school uit is, gaat iedereen weer naar huis. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427768 62 23055 2008-07-09T22:00:00+00:00 yes no Afrika Senegal school https://schooltv.nl/video-item/huizen-in-senegal-hoe-wonen-de-mensen-in-senegal 2024-01-16T15:20:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17594.w613.r16-9.db692c8.webp Huizen in Senegal | Hoe wonen de mensen in Senegal? Dit is Senegal, Senegal ligt in Afrika. Het is een heel arm land. Daardoor zijn de huizen erg eenvoudig. Er zijn veel verschillende huizen. Deze is van steen met een rieten dak. Of helemaal van riet. Sommige huizen bestaan uit golfplaten. Of ze zijn helemaal van steen. In een huis staat meestal alleen een bed en een kast. Vaak hebben de huizen een keuken apart, hier wordt de maaltijd bereid. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427769 45 2032-12-31T23:00:00+00:00 27660 2008-07-09T22:00:00+00:00 yes no huis Senegal Afrika https://schooltv.nl/video-item/de-baobab-boom-een-beroemde-boom-in-senegal 2024-01-04T10:42:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17596.w613.r16-9.4b4f1ff.webp De Baobab boom | Een beroemde boom in Senegal Dit is de Baobab boom, deze boom zie je heel veel in Afrika. Deze bomen kunnen wel meer dan 1000 jaar oud worden. Apen eten graag de vruchten die aan de boom groeien, daarom worden deze bomen ook wel apenbroodbomen genoemd. Veel mensen in Afrika denken dat de boom magische krachten heeft. Daardoor zijn er vaak speciale avonden die onder de boom gehouden worden. Ook zijn er veel verhalen over deze boom. Dit is er één. De Baobab boom was heel ijdel, hij vond zichzelf de allermooiste boom van de wereld. Veel goden vonden dit maar arrogant. In een boze bui hebben ze de boom uit de grond gerukt en op z’n kop weer terug gezet. Hierdoor zijn zijn wortels nu zijn takken. Het ziet er inderdaad wel zo uit. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427770 55 2032-12-31T23:00:00+00:00 18485 2008-07-09T22:00:00+00:00 yes no Senegal Afrika boom https://schooltv.nl/video-item/de-bloemenveiling-hier-kopen-bloemenhandelaren-de-bloemen 2024-01-04T10:42:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17598.w613.r16-9.2367b83.webp De bloemenveiling | Hier kopen bloemenhandelaren de bloemen En dit is nou de bloemenveiling. Ja, hier komen al de bloemen naartoe van alle verschillende bloemenkwekers. Die komen allemaal hier hun bloemen brengen en dan zijn er de bloemenwinkels, die komen al hun bloemen hier kopen. Zijn d’r ook tulpen? Dan moeten we gaan zoeken. Pepijn en Carlijn zijn op de bloemenveiling, op zoek naar tulpen. De bloemenveiling is eigenlijk een hele grote markt waar alleen maar bloemen worden verkocht. Er werken veel mensen op de veiling. Tijdens hun zoektocht naar tulpen komen ze allerlei mensen tegen. Ja, dit is een keurmeester, die keurt de bloemen. Goedemorgen. Goedemorgen. Een keurmeester, die kijkt heel goed of de bloemetjes niet ziek zijn. En als er bloemetjes ziek zijn, dan vinden andere mensen ze niet zo mooi. En dan moet je het ook op een briefje schrijven en dan weet de koper of de bloemetjes ziek zijn of niet. Dus geen schimmel, of ze niet heel erg beschadigd zijn. En als het goed is, dan doe ik het weer netjes terugzetten en dan kan ie verkocht worden. Maar zijn d’r geen tulpen? Nee, maar ik zie daar wel een karretje aankomen. Kijk: mooie bussen tulpen. Je mag ze wel keuren. Dat heb je net geleerd, toch? Kunnen we deze nu meenemen? Nee, deze moeten weer terug, die moeten weer op de kar, want die moeten nog naar de Veilingzaal toe om daar verkocht te worden. Wil je dat zien? Ja. Nou, dit is de veilingzaal. En hier zitten alle kopers die hun inkopen doen. En je ziet daar zie je de Klok, dat hele grote scherm wat daar hangt en je kan daarop zien wat voor bloemetje of dat je kan kopen. De mensen die naar beneden staan in het groen, dat zijn de “opstekers”, zo noemen wij die en die staan hier aan de kopers aan te wijzen: “dit is het bloemetje wat jullie op dit moment kunnen kopen”. Nou, daar in het witte kamertje, daar zit de veilingmeester en die kan precies op de computer zien wie welk bloemetje heeft gekocht. En als d’r dan een bloemetje verkocht is, dan rijdt hij zo die kant op de Veilingzaal weer uit. En dit zijn dus allemaal kopers die hier zitten in al die bankjes, en eh degene die hier op deze zwarte ronde knop als eerste drukt, die heeft de bloemen gekocht. Kunnen we nu de tulpen kopen? Ja, dan moet je op het juiste moment op die knop drukken. Probeer maar, Pepijn. Nu! Dit zijn ze dan, jullie tulpen! Ja. Alsjeblieft, tot ziens! Dankjewel. Dankjewel. Dag! Doeg! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427771 196 2033-07-14T20:00:00+00:00 27402 2008-07-14T20:00:00+00:00 yes no bloem veiling kopen https://schooltv.nl/video-item/slakken-in-de-tuin-sterre-en-mees-bekijken-huisjesslakken 2024-01-04T10:42:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17600.w613.r16-9.b83d27b.webp Slakken in de tuin | Sterre en Mees bekijken huisjesslakken Sterre en Mees laten hun gevonden slakken aan Hanny zien. Hanny is een soort slakkenprofessor: ze weet alles van de slak. Zo, ik heb een minislak. Kijk: een kleintje. Ja, dit is een babyslakje. Oh, die heb ik gevonden. Een heel kleine. Waarom heeft de slak 4 voelsprieten? Nou, hij heeft d’r 2 om mee te kijken, kijk: deze 2 bovenste, want hij.., zie je: hij reageert op mijn vingers, dat zijn zijn oogjes. En dan die 2 onderste, daar voelt ie vooral mee en daar ruikt ie ook mee. Hij is nu mijn vinger aan het betasten of ie daar wel op kan klimmen. En dat vindt ie blijkbaar goed. Waarom hebben slakken eigenlijk een huisje? Nou, in dat huisje kan ie zich verstoppen als ie slaapt. En dan is ie dus heel veilig, want hij heeft heel veel vijanden: heel veel dieren eten slakken. Hè, vogels, egels, muizen, wilde zwijnen, die doen dat ook. Kijk: hier kan je ook dat slijm zien, want ze glijden dus op slijm wat ze zelf maken. Want je ziet ook wel eens ’s ochtends zo’n glinsterend spoor ergens en daar heeft dan een slak gelopen. En dan heb je hieronder, bij zijn kinnetje zal ik maar zeggen, daar maakt ie telkens een druppel slijm. En daar glijdt ie dus over voort. En hier kan je nou dat gaatje zien waar ie zijn slijmdruppeltjes uit maakt. Inderdaad, ik zie het. Okay, ja, zie je het? Want ze bewegen hun buik, dat zijn allemaal spiertjes en die trekken zich samen en ontspannen weer, en zo glijdt ie dan voort. Zie je die rimpeltjes? Ja. Ja. Dat zijn dus die bewegingen van die voet. En dat zijn allemaal spiertjes. Oh, hier zie je het ook goed. Hier ook, hier ook. Als je in je eigen tuin kijkt, zie je gelijk of je een slak te eten hebt gehad. Wat eten zo nog meer behalve planten? Nou, ze eten ook algen, maar wat ze dus ook wel eten, bijvoorbeeld als je het bakje met kattenvoer buiten hebt staan, dan eten ze dat ook. Ze zijn echt opruimers en ze eten dus eigenlijk heel van dat rottende plantenafval. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427772 186 2033-07-14T20:00:00+00:00 38120 2008-07-14T20:00:00+00:00 yes no tuin slak weekdier https://schooltv.nl/video-item/op-reis-wie-thuis-blijft-is-niet-wijs 2024-01-04T10:42:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17602.w613.r16-9.714ee80.webp Op reis! | Wie thuis blijft is niet wijs... Een zeehond op de wadden Die wou de wereld zien Hij bouwde toen van wrakhout Een houten vliegmachien Een ijsbeer op de Noordpool Die ging ook mee op reis Hij had genoeg van diepvriesvis En elke avond ijs Op reis! (Op reis!) Op reis! (Op reis!) Kom aan boord, stap maar in We gaan de wijde wereld in. Op reis! Op reis! Wie thuis blijft is niet wijs Een leeuw op de savanne Die hield van Franse kaas Dat kon je daar niet kopen Jammer maar helaas Hij nam dus vaak de sneltrein De sneltrein naar Parijs Daar kocht hij brie en camembert Voor een lage prijs Op reis! (Op reis!) Op reis! (Op reis!) Kom aan boord, stap maar in We gaan de wijde wereld in. Op reis! Op reis! Wie thuis blijft is niet wijs https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427773 93 2033-07-14T20:00:00+00:00 23265 2008-07-14T20:00:00+00:00 yes no reizen muziek https://schooltv.nl/video-item/kiemen-zaden-kunnen-kiemen 2024-01-16T16:25:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17604.w613.r16-9.8b4f757.webp Kiemen | Zaden kunnen kiemen In vruchten zitten zaden. Uit een zaadje kan een nieuw plantje groeien. Bij een boon kun je het begin van het nieuwe plantje goed zien. Maar een zaadje gaat niet zomaar groeien. Max en Mieke doen een experiment: wanneer gaat een zaadje kiemen? Is er bijvoorbeeld water nodig? Kiemen zaadjes beter als het warm is of als het koud is? Hebben planten licht nodig om goed te groeien? De zaadjes onder de beker krijgen geen licht en de zaadjes ernaast wel. Een paar dagen wachten… De zaadjes die water hebben gehad, zijn gekiemd. De droge zaadjes niet. De zaadjes op de verwarming zijn beter uitgekomen, dan de zaadjes uit de koelkast. En dan kunnen we zien dat de zaadjes ook licht nodig hebben. De zaadjes die onder de beker zaten, zijn slap en geel geworden. Als je de zaadjes voldoende water, warmte en licht geeft, komen ze er zó uit te zien. Dus: zaden hebben water nodig om te kunnen kiemen, ze hebben warmte nodig en ze hebben licht nodig. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427774 97 2033-07-14T20:00:00+00:00 57954 2008-07-14T20:00:00+00:00 yes no zaad kiemen groeien https://schooltv.nl/video-item/als-muziek-in-mijn-oren-anouk-wil-graag-muziek-maken 2024-01-04T10:42:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17606.w613.r16-9.fdb3848.webp Als muziek in mijn oren | Anouk wil graag muziek maken Ik ben Anouk en ik kan supergoed dansen, kijk maar! Ik stamp met mijn voeten De grond laat ik trillen Ik zwaai met m’n armen En ik zwiep met m’n billen Het liefste zou ik met z’n allen dansen… “He Anouk zet die muziek eens uit. Wij zitten hier TV te kijken!” Dat zijn mijn ouders en mijn broer. Zij zijn te moe om te dansen. Wat zal ik eens gaan doen? Misschien als ik met mijn vingers op tafel tik… Mijn ene hand geeft het ritme aan Volgens mij wordt dit wel wat Ik laat mijn vingers rollen En nagels tikken op het tafelblad “Wat is dit voor irritant geluid? “roept mijn broer “Hou er eens mee op!” In de keuken liggen lepels Ik heb hierheen verbannen Moet je horen hoe het klinkt Als ik ga rammen op de pannen “Anouk, stop daarmee,” zegt mamma nu “Het klinkt als onweer in onze oren!” Nu ben ik ZO boos En dat zullen ze ook voelen Ik maak zoveel lawaai Ik schuif met alle stoelen “Zo is het genoeg jongedame. Jij gaat naar je kamer!” zegt pappa. Ik schud mijn puzzel door elkaar Hoor het gerammel van mijn ketting Mijn spiegel sla ik ritmisch Tegen de buis van de verwarming “Wat doe je nu? Ben je helemáál lekker! Dat klinkt door het hele huis Het lijkt wel een aardbeving!” En mijn vader zegt boos dat ik weer naar beneden moet… Pffft, ik verveel me rot. Hier is niets om muziek mee te maken Of… Hoor eens als ik dit doe… Ik pluk een draadje los En schop tegen de onderkant Ik sla ritmisch op de zitting En lijk zo wel een muzikant Het klinkt van Boink boink boink En mama zegt me “Stop” Papa klapt in zijn handen Hij zegt: “Anouk, nu hou je op!” Verbaasd kijk ik mijn ouders aan “Papa, mama, jullie… swingen!” “Goh” zeggen mijn ouders. Dan beginnen ze te zingen: “Boink, boink, boink stop Hou nu toch eens even op! Anouk je krijgt van ons nu echt Op je kop, op je kop!” Ik zwaai met mijn billen Zo mag ik het graag horen Dit standje van mijn ouders Klinkt als MUZIEK in mijn oren! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427775 135 2033-07-14T20:00:00+00:00 35790 2008-07-14T20:00:00+00:00 yes no muziek prentenboek ritme https://schooltv.nl/video-item/hockey-hockey-is-een-teamsport 2024-01-16T16:25:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17608.w613.r16-9.2cf0a50.webp Hockey | Hockey is een teamsport Dit zijn Maarten en Jutta, ze zitten op hockey. Wat heb je daarvoor nodig? Een stick. En een bal. En een bitje. Scheenbeschermers. Onze teamkleding. En…? Ons hockeyteam! Jaaaa!!! Je kunt alleen sporten, maar ook samen. Dan speel je in een team. Dit is het hockeyteam van Jutta en Maarten. Je speelt in het team, dus je moet ook leren samenspelen, dat je niet alles alleen doet. In je eentje kan je helemaal niks, maar met zijn tweeën kun je veel meer dan in je eentje. Op school heb je ook vriendinnen, maar dan heb je op je club ook vriendinnen. Hoe vaak trainen jullie samen? Heel vaak. Heel vaak. Iedere week wel eens. Zolang mogelijk. Ja, en we doen leuke dingen met zijn allen. Teamsport doe je dus samen, want als je alleen het hele veld over moet rennen, is het erg saai. Joepie, 1-0. Samenspelen is veel leuker! Jaaaaa!!! Hèheee! In je eentje kun je nooit een heel team aan. Als je samen speelt, ben je veel sterker. Jaaaaaaaa!!! Met zoveel spelers op het veld moet iedereen weten waar hij staat. Want als je allemaal in het doel zou gaan staan, dan zou het een saai spelletje worden. Daarom heeft iedereen een eigen plek op het veld. Ik ben keeper van het team en ik moet alle ballen stoppen. Ik ben voorstopper en ik sta dus in het midden van het veld, en ik houd de bal tegen, maar ik moet ook aanvallen. Ik ben spits, ik sta voor en ik moet de bal in het doel slaan. Ik ben rechtsvoor en ik sta rechts op het veld, en ik moet scoren in het andere doel. Ik sta linksachter en vlakbij het doel, en ik moet de ballen naar de zijkant spelen. Ik ben laatste vrouw, ik sta voor de keeper en ik moet de ballen van de tegenstander afpakken. Jaaaa!!!!! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427776 155 2033-07-14T20:00:00+00:00 19939 2008-07-14T20:00:00+00:00 yes no hockey team sport https://schooltv.nl/video-item/de-hockeycoach-hoe-word-je-wereldkampioen 2024-01-04T10:42:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17610.w613.r16-9.3d41e8a.webp De hockeycoach | Hoe word je wereldkampioen? Jutta en Maarten kijken hoe het Nederlandse Dameshockeyelftal oefent. Coach Marc Lammers vertelt. Ik ben Maarten. Ik ben Jutta. Ik ben Marc, hai. Wat vind je zo leuk aan het hockeyen? Eh, dat je in een team speelt. Ja. En dat je dan zeg maar samen moet spelen om te winnen, en dat je niet alles in je eentje moet doen. Ja, leuk hè? Want op jonge leeftijd moet je echt proberen zoveel mogelijk dingetjes aan te leren en, nou, alles wat je leuk vindt moet je lekker doen! Ja, en dan pas later, als je 15, 16 bent, nou, dan pas kom je op positie te spelen, zoals bij deze speelsters in het Nederlands Elftal. Ja, die op een vaste positie staan. Hoeveel uur trainen jullie? Hoeveel uur deze meisjes trainen? Deze meisjes, die trainen 5 keer in de week met het Nederlands Team met mij mee en ze trainen ook nog eens 2 keer in de week met hun club, dus ze trainen 7 keer in de week, en een training duurt 2 uur, dus dat is 14 uur trainen en dan spelen ze op zondag ook nog competitie. Zo alles bij mekaar zijn ze zeker wel 20 uur aan het trainen. Ja, en jullie trainen ook heel veel hè? Willen jullie later ook in het Nederlands Elftal komen? Ja! Heel graag! Nou, zullen we afspreken, dat ik jou over 7 jaar zie in het Nederlands Elftal? En jou zie ik over 8 jaar in het Nederlands Elftal, afgesproken? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427777 89 2033-07-14T20:00:00+00:00 14490 2008-07-14T20:00:00+00:00 yes no sport team hockey https://schooltv.nl/video-item/een-echografie-geluidsgolven-geven-een-beeld 2024-01-04T10:42:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17612.w613.r16-9.25c3cb6.webp Een echografie | Geluidsgolven geven een beeld Een baby groeit in de buik van de moeder. Om te weten of alles goed gaat met de baby in de buik gaat de moeder naar een verloskundige. “Dit is wat we noemen de baarmoeder, dat zit hier. Zo groot is jullie kindje nu. En dan ligt hij zo in de buik, of zo, maar helemaal opgevouwen zie je dat?” Dan maakt de verloskundige een echo. Met een speciaal apparaat kan de verloskundige in de buik van de moeder kijken. Dit apparaat stuurt hele hoge geluidjes de buik in. De geluidsgolven botsen tegen het lijfje van de baby. De geluiden weerkaatsen. Zo weet het apparaat hoe de baby in de buik ligt. “Hij wijst, denk ik, misschien wel naar jullie.” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427778 46 2033-07-13T20:00:00+00:00 44425 2008-07-13T20:00:00+00:00 yes no baby zwanger echo https://schooltv.nl/video-item/bloemen-wat-is-een-bloem 2024-01-16T15:25:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17614.w613.r16-9.821b254.webp Bloemen | Wat is een bloem? Alle stukjes van de bloem hebben een naam. Het onderste, rechte stuk, heet de stengel. De gekleurde blaadjes zijn de bloemblaadjes. In de bloem zitten meeldraden. En in het midden van de bloem zit de stamper. Aan elke plant zitten bloemen. Bloemen zijn zo mooi en kleurig, omdat ze insecten moeten lokken. In de bloemen zit een zoete stof: nectar. Insecten vinden dat erg lekker. Wanneer het insect op de bloem gaat zitten, blijft er geel poeder aan hem plakken. Dat gele poeder heet stuifmeel, Het insect neemt het mee naar een volgende bloem. Als het stuifmeel van de ene bloem op de stamper van de andere bloem komt, komen er nieuwe zaadjes. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427779 66 2033-07-14T20:00:00+00:00 116644 2008-07-14T20:00:00+00:00 yes no insect stamper stuifmeel bloem https://schooltv.nl/video-item/waar-ik-was-toen-ik-nog-niet-geboren-was 2024-01-16T15:59:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17616.w613.r16-9.fd84d92.webp Waar ik was... | ...toen ik nog niet geboren was “Waar was ik toen ik nog niet geboren was?” vraagt Emma aan mama. “Wil je dat echt weten?” vraagt mama. “Ja,” antwoordt Emma. “Ik ben al zeven.” Eerst was je nergens. Helemaal nergens. Ik was er en ook je papa, die nog geen papa was. Alleen jij was er nog niet. Toen werd het zomer. Je papa en ik liepen langs de zee. Toen het donker werd, liepen we door de duinen terug naar ons hotelletje. We gingen op het ouderwetse bed liggen. We waren blij en bloot. We deden wat twee mensen doen die blij, bloot en gelukkig zijn. In augustus wisten je papa en ik het zeker: we krijgen een baby’tje! De dokter zei: “Het is al vijf weken oud. Het is zo groot als een rijstkorrel en het heeft een hoofdje en een staartje!” Toen werd het september. Ik ging de stad in en nam de metro. Niemand wist dat ik een baby’tje in mijn buik had. Je had al vingertjes, teentjes en een gezichtje. In november raasde een storm over het land. Ik zat veilig in ons huis en jij zat veilig in mijn buik. We schommelden samen heen en weer. Toen werd het stil. Het was december en het sneeuwde. Ik zat voor het raam en je schopte. Je schopte als een voetballertje. Je schopte alsof je eruit wilde, de sneeuw in, de wereld in. Toen werd het lente. Alles kreeg kleur. Nog even en dan is het zover, wisten je papa en ik. Dan zijn we met ons drieën. Toen moest er geboren worden. Dat was iets met pijn, slijm, bloed, tranen, kreten en daarna… een lange gil. Het was alsof je wilde zeggen: “Ja, ik wil!” Het voetballertje bleek een meisje te zijn. Je was een prachtige, sterke baby, met oogjes, oortjes, vingers, teentjes en een neusje. “En we noemen haar Emma,” zeiden je papa en ik tegelijk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427780 134 2033-07-14T20:00:00+00:00 66285 2008-07-14T20:00:00+00:00 yes no zwanger buik baby prentenboek https://schooltv.nl/video-item/kaarten-maken-hoe-worden-kaarten-gemaakt 2024-01-04T10:42:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17618.w613.r16-9.1b5d2e3.webp Kaarten maken | Hoe worden kaarten gemaakt? Als je op de wereldkaart kijkt, dan kun je zien dat Groenland veel groter is dan Congo. Sterker nog: Groenland is veel groter dan heel Afrika. Maar als ik naar Wikipedia kijk, dan zie ik toch echt, dat Groenland 2.166.000 vierkante kilometer is en Congo 2.344.000 vierkante kilometer is. Dat is toch een beetje vreemd. Dat wil dus zeggen, dat Congo groter is dan Groenland. Maar als je op een wereldbol kijkt, dan kun je zien, dat Congo eigenlijk even groot is als Groenland. Wat gaat d’r dan mis bij het maken van die kaarten? De wereldbol is driedimensionaal en die moeten we op een platte kaart zien te krijgen. We moeten dus een bol in een plat vlak duwen. Het probleem daarvan is, is dat alles weer gaat vervormen. En dat is wel jammer. Dus je moet kiezen: wat wil je liever hebben: de hoeken of de oppervlakten, of misschien de afstanden die kloppen? Het lukt nooit om alles tegelijk goed te krijgen. Bij de centrale cilinderprojectie rol je de kaart als een koker om de aarde. Bij deze kaart lopen de breedtecirkels parallel aan de Evenaar. Maar de hoeken en de oppervlakten, tja, die worden vervormd op zo’n kaart. Mercator paste deze projectie aan in 1569 om er eentje te maken waarbij die hoeken wél klopten. Dit tot grote vreugde van de zeelieden, want die konden namelijk in één keer fffjjjttt zo hun koers rechtuit tekenen. Er zijn nog veel meer manieren om een kaart te maken. Met elk zijn voor- en nadelen. Op de Peterskaart kloppen de oppervlakten. Op de (…) liggen de lengtegraden en de breedte-graden op gelijke afstanden en op de Robinsonkaart klopt eigenlijk helemaal niets, maar je ziet wel heel mooi de aarde op één kaart. Maar goed, op welke kaart je ook kijkt, uiteindelijk ziet de aarde d’r toch heel anders uit. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427781 118 2032-12-31T22:00:00+00:00 52671 2008-10-02T20:00:00+00:00 yes no graden column kaart oppervlak wiskunde https://schooltv.nl/video-item/reactiesnelheid-hoe-snel-kan-iemand-reageren 2024-01-04T10:42:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17620.w613.r16-9.cedef2f.webp Reactiesnelheid | Hoe snel kan iemand reageren? Je staat op het startblok. Diepe concentratie. En dan klinkt het startschot en paf!!! (…) vliegen het water in. Dan wordt d’r gefloten. Valse start. Hoe kan dat nou? Je ging toch pas weg na het startschot? Bij officiële zwemwedstrijden wordt heel nauwkeurig gemeten hoe snel de zwemmer springt. En ze weten ook precies hoe snel de zwemmer reageert op het startschot. Dit kost wel een beetje tijd. Het startschot valt. Het geluid komt aan bij het oor. Het oor stuurt een signaal naar het brein. Het brein stuurt dan het signaal naar de spieren, van: “jongens, kom op, we moeten springen!”. En pam!, daar ga je. Zo gaat het. Echt lang duurt het allemaal niet. 1/10 seconde in theorie. Als je als zwemmer voor die 1/10 seconde weggaat, heb je een valse start. En dat wil je natuurlijk niet. Dus op die 1/10 seconde zal je nooit komen, maar je kunt d’r wel heel dichtbij komen. (…) deed het in 1999 en die kwam op 1/1000 seconde d’rboven. Goed gedaan jongen! Je kunt je reactiesnelheid ook zelf testen. Daarvoor heb je nodig: een liniaal en een assistent die die liniaal vasthoudt, aan de bovenkant. De assistent geeft dan aan dat hij ‘m binnen nu en 5 seconden laat vallen. Jij houdt je rechterhand aan de onderkant van de liniaal vast. En je pakt ‘m. Als het blijkt, dat de liniaal 5 centimeter gevallen is, dan houdt dat in, dat je 1/10 seconde hebt als reactiesnelheid. Nou, dan zou ik maar eens gaan wedstrijdzwemmen hoor als ik jou was! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427782 107 2032-12-31T22:00:00+00:00 12305 2008-10-02T20:00:00+00:00 yes no column meten reactie snelheid wiskunde https://schooltv.nl/video-item/munten-de-ideale-munt 2024-01-04T10:42:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17622.w613.r16-9.f54bf2d.webp Munten | De ideale munt Over het geld wat wij gebruiken, is goed nagedacht. Dit zijn de munten: 1 cent, 2 cent, 5 cent, 10 cent, 20 cent, 50 cent, 1 en 2 euro. Stel: je zit de hele dag achter de kassa en je moet de klanten hun wisselgeld teruggeven. Maar jij wil dat met zo min mogelijk munten doen. Zijn dit dan wel handige munten om te gebruiken? Als je 88 cent moet teruggeven, dan doe je dat met 50, 20, 10, 5, 2 en 1 cent. Je hebt dus 6 muntjes nodig om dat bedrag te maken. Met de euro heb je gemiddeld 4,6 muntjes nodig om een willekeurig bedrag onder de 5 euro te maken. Dit zijn de munten van de Amerikanen: 1, 5, 10 en 25 cent. En voor een dollar gebruiken zij een biljet. Zij hebben maar liefst 4,7 muntjes nodig om te wisselen, ze doen het dus net iets slechter dan wij. De Canadezen, die hebben het helemaal verkeerd bekeken, die staan namelijk met zulke stapels muntjes, erg onhandig, in een winkel. Zij hebben maar liefst 5,9 munten nodig om te wisselen. Stel: onze regering besluit een nieuwe munt in te voeren, gewoon puur om alle betalingen wat simpeler en makkelijker te maken. Wat zou dan voor ons de beste munt zijn? Wiskundige Jeffrey Shellot berekende het voor ons en we hebben een munt nodig van 1 euro 37. Dan hoeft dat kassameisje dus gemiddeld maar 3,92 muntjes terug te geven. Dat is al een stuk minder dan 4,6, toch? Ik denk alleen dat het rekenwerk wel wat lastiger gaat worden hoor, met die munt van 1 euro 37. Ik persoonlijk zelf zou liever een muntje van 99 cent willen hebben, ik bedoel: alles kost toch 1,99 of 29,99. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427783 119 2032-12-31T22:00:00+00:00 11556 2008-10-02T20:00:00+00:00 yes no column betalen rekenen munt (geld) wiskunde https://schooltv.nl/video-item/doel-bereiken-diverse-methodes-om-hetzelfde-doel-te-bereiken 2024-01-04T10:42:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17624.w613.r16-9.ff76c22.webp Doel bereiken | Diverse methodes om hetzelfde doel te bereiken Stel: je staat middenin Amsterdam met je vrienden en je wilt gezellig naar de bioscoop. Dan zul je niet zo snel denken: “ik moet 350 meter naar het Westen en 250 meter naar het Noorden”. Nee, je zult eerder denken: “ik ga een paar steegjes door, 3 grachten over en dan ben ik er wel”. In New York is het allemaal heel anders: daar lopen de straten namelijk keurig recht. Daar is het wel handig om te weten dat je 300 meter naar het Noorden moet en dan 400 meter naar het Westen. Je gebruikt vaak verschillende manieren om te beschrijven waar je heen moet, zonder dat je het door hebt. Soms zeg je hoe ver je naar links moet en dan uiteindelijk weer hoe ver je naar rechts moet. En soms zeg je welke richting je in moet lopen en hoe ver je die richting in moet lopen. Nou, de eerste manier is eigenlijk het allerhandigste in New York, want daar lopen die straten recht. Maar in Amsterdam is de tweede manier weer handig. Waarom? Omdat die binnenstad namelijk bestaat uit allemaal ringen van grachten. Relaxed toch? Maar ja, wat ik ook doe, ik verdwaal toch. Er zijn dus twee manieren om je doel te bereiken. Datzelfde heb je onder de douche. Helaas kun je niet zelf kiezen wat nou de handigste manier is, want dat hangt namelijk helemaal af van welke kraan je hebt. Stel: je hebt zo’n ouderwetse kraan en je hebt hier de warme en hier de koude knop. Dan draai je eerst de warme en daarna de koude knop een klein beetje bij, zodat je die perfecte douchestraal krijgt. Heerlijk toch? De andere kraan is een thermostaatkraan. Daar heb je eigenlijk ook twee knoppen: de ene bepaalt de temperatuur en de andere bepaalt hoe hard het water gaat stromen. Zo krijg je ook die perfecte douchestraal. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427784 101 2032-12-31T22:00:00+00:00 3103 2008-10-02T20:00:00+00:00 yes no column route straat keuze wiskunde https://schooltv.nl/video-item/ruimtelijke-weergave-hoe-maak-je-een-game-die-zo-echt-mogelijk-lijkt 2024-01-04T10:42:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17626.w613.r16-9.bd5ebde.webp Ruimtelijke weergave | Hoe maak je een game die zo echt mogelijk lijkt? Hoe maak je nou een videogame? Je moet een hele wereld bedenken en het ook nog op de computer gaan bouwen. En: het moet er zo echt mogelijk uitzien op je scherm. Eén van de kernpunten is dan, dat het scherm 2-dimensionaal is, 2D: lengte en breedte, en dat de echte wereld 3-dimensionaal is: lengte, breedte en diepte, 3D. Om iets te maken gebruik je bouwtekeningen. Dat kan een kastje, een toestel, een huis, een vliegtuig of wat dan ook zijn. Je moet dan in het platte vlak een 3D-object weergeven. Vaak zijn dat aanzichten en plattegronden met veel details en opengewerkte tekeningen. Om een goed beeld van een ruimtelijk figuur te krijgen, kijk je er van verschillende kanten naar. Kijk je recht naar de voorkant, dan heb je het vooraanzicht. En van de bovenkant komt het boven-aanzicht. En van de zijkant komt het zijaanzicht. Als je deze drie aanzichten zo in één figuur zet, spreek je van een 3-aanzicht van de figuur. Bij Studio (…) in Den Haag maken ze daar ook gebruik van bij het ontwerpen van magische werelden in videogames. En hoe maak je nou van zo’n tekening van zo’n huisje, hoe maak je daar nou echt een 3D-huisje van? Nou, wat ik eigenlijk gewoon doe is, dat ik met een basis voor een begin, zoals de kubus of de piramide of de cilinder, en dan begin ik eigenlijk gewoon, ja, het huisje na te bouwen of over te trekken. Dus ik begin hier met de kubus en zet ik daar een piramide bovenop. En dan heb ik eigenlijk de vorm van het huisje ongeveer nagemaakt. Okay, maar dat doe je een beetje op gevoel of…? Ja, dat doe ik helemaal op het gevoel. Dit huisje lijkt nog helemaal niet op dat andere huisje? Nee, dat klopt. Eh, als ik daar bijvoorbeeld, ja, d’r moeten bijvoorbeeld bakstenen op, dan is het natuurlijk heel moeilijk tekenen op zo’n vorm die 3D is, dan ga ik dat doosje uitvouwen naar een 2D-model en dat ziet d’r eigenlijk dan zo uit, zoals je vroeger een doosje vouwde. Oh ja, ja, of een kubus. Oh ja. En daar kan ik dan heel makkelijk op gaan tekenen en dat vouw ik dan vervolgens weer om het 3D-model heen. En dan hebben we dus het huisje met de bakstenen die vervolgens dan ook weer meegaan in het perspectief, en dat doet de computer dus allemaal voor mij. En dat rekent hij zelf uit? Ja. Ja. En hoe ziet het d’r dan allemaal uit in het spelletje? We zien dus, dat het huisje op het tropische eiland staat en dan kunnen we d’r palmbomen omheen zetten en het witte strand, en we kunnen d’r nog wat water d’rbij maken en… Oh. Maar hoe creëert de computer zo het gevoel dat je dan ook echt daar bent, dat je daar dan loopt, dat het dan beweegt? Nou, je hebt eigenlijk twee verdwijnpunten waar de computer alle lijnen naartoe laat verdwij-nen, die dan de illusie van diepte maken. Ja, dat berekent de computer elke keer opnieuw. Dus als ik dan een aantal meter opzij loop, gaat de computer opnieuw berekenen aan de hand van die verdwijnpunten hoe dan het huisje d’r uit moet zien. Het is toch raar: ik sta hier in de echte wereld, in de 3D-wereld, en dit gebouw zie ik dan ook 3D, maar jij thuis zit alles in 2D in een plat scherm. Zo heb je dan de verticale lijnen, zoals deze paal, is net zo lang als die achterste paal. Maar toch zie ik ‘m kleiner en jij ook. Je kan het zelfs nameten op je scherm. En horizontale lijnen lopen in het echt eigenlijk evenwijdig. Maar toch gaan ze allemaal naar een verdwijnpunt. Heb je nou tijdens je opleiding ook iets van wiskunde gehad, dat je het dan wel…? Ja, ik heb met deze opleiding wel wiskunde gehad ja, om toch te begrijpen hoe zo’n computer het doet en zodat ik weet dat ik geen gekke dingen moet doen die de computer niet snapt. In de werkelijkheid zien we het achterste vlak van een balk of kubus dus kleiner dan het voorste vlak. In de zogenaamde parallelprojectie teken je deze vlakken echter precies even groot. De lijnstukken die naar achteren lopen teken je een beetje schuin en een stuk korter dan ze in werkelijkheid zijn. Maar we tekenen ze wel evenwijdig. Dit is een ruimtelijke weergave van een kubus in parallelprojectie. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427785 223 2032-12-31T22:00:00+00:00 5455 2008-09-28T20:00:00+00:00 yes no game figuur computer https://schooltv.nl/video-item/verhoudingen-en-nauwkeurigheid-topsporters-zoeken-naar-optimale-verhoudingen 2024-01-04T10:42:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17628.w613.r16-9.a82e40d.webp Verhoudingen en nauwkeurigheid | Topsporters zoeken naar optimale verhoudingen Trainen is voor topsporters het allerbelangrijkste. Hier in de Tongelreep in Eindhoven doen onze topzwemmers dat naar wiskundige en wetenschappelijke leiding. En alles lijkt te draaien om verhoudingen en doseringen. Dat is weer iets sneller. Begin met 31. Maar waarom zwem je bij de training niet gewoon zo lang en zo hard mogelijk? Het gaat d’r juist om, dat je dus in gedeeltes, in korte stukjes, wat harder kan trainen dan je normale wedstrijdsnelheid en daardoor weer lang genoeg rust neemt om te herstellen, en dat geeft uiteindelijk het beste resultaat voor wedstrijden. En als je aan het trainen bent, dan meet je ook bepaalde dingen neem ik aan? Ja, je meet de tijd en slagfrequentie. Ja, de tijd die je d’r over doet en… De slagen die je armen maken per minuut. En welke dingen meet je dan nog meer? Uit de slagfrequentie en de tijd kun je de slaglengte berekenen. En wat wil je dan het liefst? Wat ik het liefst wil is, dat ik in feite dus krijg van dat ik een slagfrequentie krijg, dat ik een tijd krijg en dat ik de slaglengte automatisch krijg. En wat is dan het beste om te zwemmen en van hoe? Je moet zorgen voor een optimum tussen de slagfrequentie en slaglengte. Dus iemand met de hoogste frequentie, maar ook de langste slag, dat geeft het beste resultaat. De trainee wil dus graag gegevens hebben. De wetenschapper zorgt ervoor, dat hij ze krijgt. Wij hebben hier bijvoorbeeld een dingetje. Ja. Dat doe je ergens op je lijf, bijvoorbeeld op je pols. En zodra je in de buurt bent van de tand, dan registreert ie de tijd. Okay. En niet voor 1 zwemmer, maar voor wel 30 tegelijk. Nou, en dat is natuurlijk heel erg prettig, want dan kan die coach in zijn eentje met 1 stopwatch, of 2, kan hij het nooit. Nee, dan kan hij het niet. Wij hebben nog een dingetje. Kijk: dit is een apparaat waarmee je kan meten wanneer dat dingetje bovenwater is en wanneer ie onderwater is. Dus dat doe je om je pols en het moment dat ie in het water gaat, gaat de tijd lopen en op het moment dat je dan weer in het water gaat, dat is een hele slagcyclus, stopt de tijd als het ware voor die slagcyclus en weet je dus hoeveel tijd je genomen hebt voor één slag. Okay. Verhoudingen en gemiddelden worden in breuken uitgedrukt. Breuken met als noemer 10, 100, 1000 kun je als decimaal getal schrijven. Er zijn ook andere breuken die je als decimaal getal kan schrijven. Je moet d’r dan eerst een breuk met als noemer 10 of 100 of 1000 van maken, maar dat lukt niet altijd. Op zich zijn 0,5, 0,50 en half hetzelfde getal. Toch is er een verschil wat betreft nauwkeurigheid. Als een sprinter de 100 meter loopt in 10,5 seconden, dan heeft hij er feitelijk ergens tussen de 10,45 en 10,55 seconden over gedaan. Kloktijd 10,50 seconden, dan doet hij iets tussen de 10 komma 4 9 5 en 10 komma 5 0 5 over. Echt veel pre-ciezer dus. Als je een half noteert, dan wijs je op een punt op de getallenlijn, niet op een gebied. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427786 171 2032-12-31T22:00:00+00:00 3836 2008-09-28T20:00:00+00:00 yes no trainen frequentie getal https://schooltv.nl/video-item/getallenstelsels-welke-getallenstelsels-zijn-er-allemaal 2024-01-04T10:42:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17630.w613.r16-9.ef4042c.webp Getallenstelsels | Welke getallenstelsels zijn er allemaal? Waar komt die naam vandaan? Want ik heb een afspraak om naar die film te gaan. Even kijken. Hoe laat gaat de volgende trein naar Amsterdam? Gek eigenlijk, die codering van tijd. Alles doen we in tientallen, behalve de tijd. Die tellen in 60 seconden en 60 minuten. Ons decimale stelsel is gebaseerd op tien cijfers: van 0 tot 9. De plaats waar het getal staat geeft de decimale grootheid ervan aan. Het getal 16.302,54 bestaat uit één tienduizendtal, zes duizendtallen, drie honderdtallen, nul tientallen, twee eenheden, een decimale komma, vijf tienden en vier hondersten. Het is toch eigenlijk gek, want het meeste doen we nou in het tientallig stelsel, maar de tijd dan weer in het zestigtallige stelsel, hoe komt dat? Eh, één van de grote voordelen van het zestigtallig stelsel is dat je het door heel veel dingen kunt delen. Dus bijvoorbeeld 60, dat is deelbaar door de eerste zes getallen en dat betekent, dat je, nou ja, een halfuur, dat is makkelijk: dat is 30 minuten, en 1/6 uur, dat is 10 minuten en dat is een heel groot voordeel als je 60 gebruikt. Maar als je nou kijkt: in de sport gebruiken ze dan wel weer 1/100 seconden bijvoorbeeld? Ja. Dat is inderdaad iets heel geks. Dat is wonderbaarlijk: de tijd wordt uitgedrukt in een combinatie van het zestigtallig systeem en het tientallig systeem. Dit is 12 minuten 23 seconden en 72/100 seconden. Wat het moeilijk maakt is, dat wij de cijfers in het zestigtallig stelsel uitdrukken in decimale getallen. Je moet het zo zien: het bereik van één minuut wordt in het decimale stelsel ingedeeld in tienden en hondersten. In het zestigtallig stelsel wordt die minuut in zestigsten verdeeld. En de westerse cultuur heeft dan het tientallig stelsel vanwege de vingers: 10 vingers, en wat heb je nog meer? Nou, je hebt ook volken die een achttallig stelsel hebben en die telden tussen hun vingers in plaats van op hun vingers. Dus die deden: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8. En dan heb je mensen, die telden met hun vingerkootjes en die gebruikten de duim niet, die gebruikt werd als een soort aanwijzer, dan is het dus: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12. Dus die werken met een twaalftallig stelsel. En je hebt ook nog volken die bijvoorbeeld met hun handen én voeten telden, en die hebben een twintigtallig stelsel. Ja, en in het Westen zijn we dus gewend om met een tientallig stelsel te werken en daarom vinden we het ook makkelijk om daarin dan te rekenen? Ja, inderdaad. En, ja, de computer doet het natuurlijk nog makkelijker, want die gebruikt alleen maar nullen en enen, dus die heeft d’r maar twee nodig. Ja. Het digitale stelsel, het stelsel waar computers mee rekenen, is gebaseerd op twee cijfers: de nul en de één. Dit noemen we “binaire getallen”. Stel, dat je het getal 25 wil omrekenen naar een binair getal. Daarvoor moet je eerst zoeken naar de macht van 2 die het dichtst onder de 25 ligt. Dat is 2 tot de macht 4, dat past d’r 1 keer in. Dan houdt je nog 9 over. Daar past 1 keer 2 tot de macht 3 in. Dan houdt je nog 1 over. 2 kwadraat is te groot, dat kan daar niet af. En ook 2 tot de macht 1 is te veel. Maar 2 tot de macht 0 kan wel, want dat is 1. Het decimale getal 25 schrijf je in binaire getallen dus zo: 1 1 0 0 1. En dat betekent: 1 keer 2 tot de macht 4, 1 keer 2 tot de macht 3, 0 keer 2 kwadraat, 0 keer 2 tot de macht 1 en 1 keer 2 tot de macht 0. 25: 1 1 0 0 1. Wat vind jijzelf nou zo leuk aan de wiskunde? Ik vind heel veel dingen leuk aan wiskunde. Het mooiste vind ik om wiskunde zelf te doen, dan is het moment dat je iets echt begrijpt, dat je echt dat kleine rekengevoel hebt dat je het idee hebt, dat de hemel openbreekt en dat je het licht ziet, en dat je snapt hoe het werkt. En dat is heel.., nou ja, heel zeldzaam, maar dat is wel waarvoor je het doet. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427787 239 2032-12-31T22:00:00+00:00 9892 2008-09-21T20:00:00+00:00 yes no binair getal tellen https://schooltv.nl/video-item/tijdschalen-de-levensloop-van-de-aarde 2024-01-04T10:42:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17632.w613.r16-9.4c1e60a.webp Tijdschalen | De levensloop van de aarde De aarde bestaat al miljoenen jaren. Vergelijk je de levensloop van de aarde met een gewoon kalenderjaar, dan is de mens pas verschenen in de laatste 5 minuten van 31 december. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427788 414 2032-12-31T22:00:00+00:00 17032 2008-09-04T20:00:00+00:00 yes no aarde planeet leven https://schooltv.nl/video-item/telomeren-niet-alleen-beschermers-van-je-chromosomen 2024-01-04T10:42:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17634.w613.r16-9.3b7d719.webp Telomeren | Niet alleen beschermers van je chromosomen "De frequentie waarmee celdelingen plaatsvinden houdt verband met de levensduur van de cellen. Een rode bloedcel leeft gemiddeld vier maanden, een huidcel zo’n maand en een zenuwcel wel tientallen jaren. We hebben aan het uiteinde van de chromosomen telomeren, dat zijn eigenlijk beschermlaagjes aan de buitenkant van het chromosoom. Bij elke deling gaat er een laagje af en dat is ervoor om ervoor te zorgen, dat cellen niet onbeperkt kunnen blijven delen, wat bij kanker het geval is. Dus als kankercellen in het begin heel vaak gaan delen, raken ze door hun schilletjes heen, raken ze door hun telomeren heen. Telomerase wat normaal die schilletjes aanvult werkt niet en als gevolg daarvan gaan die kankercellen heel vaak dood. Eigenlijk kun je zeggen, dat je alleen maar echt kanker kan krijgen als de kankercellen in staat zijn om die schilletjes weer aan te vullen, doordat het enzym wat dat weer kan aanvullen, het telomerase-enzym, tot nieuwe activiteiten aan te zetten. Dat gebeurt heel zeldzaam, en daarom is kanker dus ook relatief gezien zeldzaam. Als we die bescherming niet hadden, van een eindig aantal delingen kunnen doorlopen, dan zouden we veel vaker kanker krijgen." Voor elke celdeling moet eerst het DNA verdubbeld worden. De streng opent en van elke helft wordt weer een nieuwe wederhelft gemaakt. Maar bij elke celdeling worden de uiteinden een stukje korter. De telomeren brokkelen af en zo wordt het chromosoom steeds korter, tot het niet meer kan delen. Het enzym telomerase zorgt ervoor, dat de chromosoomuiteinden weer aangroeien. Het chromosoom wordt niet korter en de cel kan blijven delen. Echter: telomerase komt alleen voor in geslachtscellen, stamcellen en helaas ook in kankercellen. "Als je het aanzetten van het telomerase zou kunnen voorkomen, dan zou je ook kanker kunnen voorkomen. Maar als je het 'telomyrase aanzetten' helemaal zou tegengaan, dan zouden toch op een gegeven moment onze bloedcellen, die voortdurend vernieuwd worden en die ook moeten delen, die zouden op een gegeven moment uitgeput raken en die gaan dan ook dood, en dan bevorder je het verouderingsproces weer. Dus ergens is er een balans tussen de aanmaak van nieuwe cellen toestaan en niet teveel, want dan krijg je kanker." https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427789 167 2032-12-31T22:00:00+00:00 4846 2009-01-26T22:00:00+00:00 yes no celdeling DNA bejaarde chromosoom https://schooltv.nl/video-item/zwangerschap-wat-gebeurt-er-na-een-bevruchting-in-het-lichaam-van-een-vrouw 2024-01-04T10:42:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17636.w613.r16-9.b975f16.webp Zwangerschap | Wat gebeurt er na een bevruchting in het lichaam van een vrouw? Hoe een zwangerschap ook tot stand komt, via de natuurlijke weg of met behulp van de medische techniek, het blijft heel bijzonder. "Op het moment, dat de vrouw in de vruchtbare periode komt zal er wat meer waterfractie worden aangemaakt in het baarmoederslijm waardoor er eigenlijk capilairtjes ontstaan en de zaadcellen daar dus makkelijk in op kunnen zwemmen. In het semen van de man, daarin zit een, ja eigenlijk wat basischer milieu, dit werkt als een buffer voor de zaadcellen zodat ze zich lekker voelen in die omgeving en dus goed bij de vrouw in de vagina kunnen komen. Op het moment dat de zaadcellen de baarmoedermond in zwemmen, gaan ze verder de baarmoeder in richting de eileiders. Ze kunnen dan eigenlijk links of rechts een eileider in zwemmen. In één van de twee eileiders bevindt zich de eicel. Op het moment dat een zaadcel de eicel heeft bereikt kan deze de eicel bevruchten. En de eicel zal vervolgens een kettingreactie vertonen zodat de wand van de eicel zich sluit en er geen andere zaadcel eigenlijk meer de eicel binnen kan dringen. En op dit moment is de eicel bevrucht." Na innesteling differentiëren de cellen van de blastocyst zich tot twee soorten cellen: uit de embryoblast of kiemschijf ontwikkelt zich de baby, de cellen van de trophoblast vormen samen met de cellen van de baarmoederwand van de moeder de placenta. Voedingsstoffen gaan van de moeder naar het embryo via de navelstreng. Afvalstoffen gaan dezelfde weg terug. Door de placenta is er geen direct contact tussen de bloedsomloop van moeder en kind. Tussen de placenta en de baby zitten de vruchtvliezen. Er zijn er twee: het amnion, het binnenste vruchtvlies, en het chorion, het buitenste vruchtvlies. Ze vormen een zak gevuld met het vruchtwater waarin de baby ronddrijft. Deze zak werkt als een soort stootkussen en beschermt de baby tot aan de geboorte. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427790 136 2032-12-31T22:00:00+00:00 63725 2009-01-26T22:00:00+00:00 yes no baby voortplanting zwanger bevruchten https://schooltv.nl/video-item/de-menstruatiecyclus-hormonen-spelen-een-grote-rol 2024-01-16T16:21:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17638.w613.r16-9.d767fe3.webp De menstruatiecyclus | Hormonen spelen een grote rol Eenmaal per maand rijpt een eicel en wordt het lichaam klaargemaakt voor een eventuele zwangerschap. De cyclus begint op de eerste dag van de menstruatie. Het follikelstimulerend hormoon, FSH, zorgt voor de groei van follikels in de eierstok. De groeiende follikels bevatten ieder een eicel en produceren oestrogeen. Door oestrogeen wordt het baarmoederslijmvlies dikker. Oestrogeen stimuleert de afgifte van lutheniserend hormoon, LH. Door LH springt één follikel open en komt de rijpe eicel vrij: de ovulatie. Nu begint de luthiale fase: het achtergebleven, lege follikel, dat nu 'geel lichaam' heet, maakt progesteron. Door progesteron wordt in de baarmoederwand slijm gemaakt waar een embryo zich goed in kan nestelen. Bij vruchtbaarheidsbehandelingen worden dezelfde hormonen gebruikt als in de menstruatiecyclus. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427791 67 2032-12-31T22:00:00+00:00 48583 2009-01-26T22:00:00+00:00 yes no seks voortplanting bevruchten menstruatie https://schooltv.nl/video-item/koolstofkringloop-koolstof-waterstof-en-zuurstof 2024-01-04T10:42:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17640.w613.r16-9.2f51e2b.webp Koolstofkringloop | Koolstof, waterstof en zuurstof Ah, daar bent u! Welkom in Borings Carbon Bar. We’re open now. Hee Marc, wil je iets van me drinken? Glaasje water? Met bubbels? Zo, ok! Alsjeblieft Marc. En jij? Iets sterkers misschien, hè!? Alsjeblieft. Als ik jou was zal ik in de buurt van de BOB blijven. Dit is namelijk 100% alcohol. Koolstof, zuurstof en waterstof: het zijn de drie belangrijkste bouwstoffen die we kennen. Je kunt er van alles meemaken. Zij het dat er meestal iets meer bij komt kijken dan een beetje schudden. Maar bubbeltjeswater, alcohol, kerosine en de diesel uit mijn auto: het bestaat allemaal uit deze drie bouwstenen. Of zelfs maar twee van de drie. Het is namelijk zo: de aard van de stoffen wordt niet bepaald door de bouwstenen, maar vooral door de manier waarop ze aan elkaar vastzitten. Ja. Die verbindingen, die kun je makkelijk veranderen. Als je suiker in water doet lost het op. Als kerosine verwarmt, gaat het branden. En als je ijs ontdooit smelt het. Allemaal logisch. Allemaal veranderingen hier, hier en hier. Kijk: kwetsbaar, kan stuk, kan veranderen. Maar dit niet. Tenzij je een atoomreactor bij de hand hebt, blijven de atomen wat ze zijn: atomen. Je kunt ze keer op keer recyclen. Want Marc heeft inmiddels een glaasje water op, straks moet hij even plassen en hoppakee… daar zijn de waterstof- en zuurstofatomen weer. En… als hij een wind laat, hebben we de koolstof ook weer terug. Daarom raken mijn flessen nooit leeg. Eigenlijk zo fascinerend. Ik moet het eigenlijk schrijven. Als je leest dat de olievoorraden opraken, betekent dat niet dat er op ineens minder koolstof of minder waterstof is. Die hoeveelheden blijven gelijk, zolang de zwaartekracht verhindert dat atomen aan de aarde ontsnappen. Wat wel afneemt is de hoeveelheid koolwaterstofverbindingen en tegelijkertijd neemt de hoeveelheid koolstof in de vorm van kooldioxide toe. De totale hoeveelheid van elk element blijft dus gelijk maar de vorm waarin de elementen aanwezig zijn verandert. Het koolstofatoom dat vandaag nog in het geraamte van een konijn zit, kan morgen worden opgenomen in de stam van een boom en zit overmorgen als kooldioxide in de atmosfeer. Het kan heel snel gaan of heel langzaam maar uiteindelijk beweegt alles. Het is net een grote legodoos waarmee de natuur steeds andere dingen bouwt, zonder dat het aantal steentjes verandert. Je zou zelfs kunnen zeggen... Sorry Marc, maar nu maak je het echt te bont. Moeder natuur als een legodoos. Kom nou! Ik denk dat wij het onderwerp wat wetenschappelijker moeten maken. Laten wij ons beperken tot de koolstofatomen en hoe die zich bewegen in de koolstofcyclus. Kijk: de koolstofcyclus begint met koolstofdioxide dat in gasvormige staat in de lucht zit en in opgeloste vorm in water. Planten gebruiken koolstofdioxide uit de atmosfeer om zuurstof te maken. Dit proces heet fotosynthese. Tijdens de fotosynthese zetten planten koolstofdioxide en water onder de invloed van zon om in complexe koolwaterstoffen zoals suikers. Alleen planten, algen en bacteriën kunnen dit, omdat ze chlorofyl bevatten waarbij zonne-energie gevangen kan worden. De zuurstof die ontstaat bij fotosynthese wordt gebruikt door dieren en mensen om te ademen, gelukkig. Waarbij glucose weer wordt afgebroken en de koolstof daaruit weer omgezet wordt in kooldioxide, waarmee de planten… Enzovoort, enzovoort, enzovoort, enzovoort. Een cyclus dus zonder begin en zonder einde. Ja, toch? Maar koolstof kan ook jaren lang opgeslagen worden zoals in de wortels van bomen of eeuwen lang in veen, turf en uiteindelijk zelfs steenkoollagen. Dat gebeurt als dood plantenmateriaal zich sneller ophoopt dan dat het in het ecosysteem wordt afgebroken. Ook in zee wordt koolstof opgeslagen, in sediment. Langdurige geologische processen kunnen deze koolstof na een lange tijd weer aan de oppervlakte brengen. Maar tegenwoordig komt de koolstof vooral vrij door menselijk handelen. Wanneer het evenwicht tussen de snelle en langzame cycli wordt verstoord, zoekt en vindt de planeet een nieuw evenwicht. En daarbij houdt die planeet geen rekening met wat wij mensen prettig zouden vinden. Kijk, u moet begrijpen dat er vanuit de planeet gezien eigenlijk niks aan de hand is. De hoeveelheid atomen staat vast. Die zitten keurig hier in mijn flessen en als ze ontsnappen, verschijnen ze na een tijdje vanzelf weer terug. Het kan een paar miljoen jaar duren, maar uiteindelijk niks aan de hand. U kunt rustig gaan slapen. De planeet overleeft het allemaal wel. Niet waar Marc? Zeker! Die planeet die overleeft het wel. Die heeft al ergere dingen overleefd. De vraag is echter of de mens het overleeft en voor hoe lang. Kijk morgen en overmorgen halen we wel. Maar daarna? Nog duizend jaar? Nog tienduizend? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427792 371 2032-12-31T22:00:00+00:00 40543 2008-09-04T20:00:00+00:00 yes no koolstof kringloop atoom https://schooltv.nl/video-item/ons-klimaat-is-niet-stabiel-broeikaswereld 2024-01-04T10:42:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17642.w613.r16-9.ab3fa57.webp Ons klimaat is niet stabiel | Broeikaswereld Het is de zesde expeditiedag en zoals je hier achter mij kan zien hebben we hier te maken met open water. Een veranderende Noordpool met meer open water en smeltend ijs zal uiteindelijk een voorbode zijn van een veranderend klimaat op de hele wereld. Ah, daar bent u! En hier ben ik, professor doctor Werner von Boring, onderzoeker van het verleden, heden en de toekomst. En dan heb ik het vooral over ons klimaat. In het klein en ook nog in het groot. Maar zag u wat er net gebeurde op mijn computer hier? Weet u, iedereen heeft het erover vandaag de dag. Maar het gaat niet om vandaag, het gaat om morgen en om te begrijpen wat er dan gebeurt, moeten we eigenlijk beginnen bij gisteren. Nog zelfs eergisteren. Soms is het koud en soms is het warm. Dat merken we elke dag en dat is altijd zo geweest. Hoe verder je terugkijkt over de miljoenen jaren heen, hoe groter de verschillen. Want je kunt veel zeggen over ons klimaat, maar stabiel dat is het nog nooit geweest. Kijk, en dit is wat ik bedoel, hè! Waar het nu bitter koud is, was het ooit lekker warm en andersom. Veranderingen, veranderingen, altijd maar veranderingen. IJstijden, overstromingen, het ontstaan van zeeën en continenten, warme en koude oceaanstromingen. Het klimaat verandert aan een stuk door. Maar laten we even teruggaan in de tijd. Zo’n 55 miljoen jaar. Toen waren die speedboot en de juffrouw er nog niet, maar die krokodil en die palmboom wel. Echt waar. En weet je hoe dat kwam? Door broeikasgassen, zoals CO2. Toen al! Ik zal het je laten zien. Maar eerst moet ik mijn avontuurlijke vriend Marc Cornelissen netjes bij u introduceren. U zag hem zojuist op de Noordpool en u gaat hem straks veel meer zien. Hij is onderzoeker, hij werkt samen met het Wereld Natuur Fonds. O ja, hij is poolreiziger en nog veel meer. Het is een leuke jongen. Alleen vervelend dat hij mij nooit eens iets uit laat leggen. Zeg prof, zal ik eens uitleggen waarom dit echt belangrijk is? Nou ja, daar heb je het al. Kom maar meneer Marc. Oke! Luister! Utrechtse wetenschappers hebben ontdekt dat zo’n 55 miljoen jaar geleden de aarde zo warm was dat er toen helemaal geen ijs op de polen te vinden was. En ook hier in Nederland zag het er anders uit. Het land lag toen onder water. En ze weten daar in Utrecht ook hoe dat kwam. De CO2-concentratie in de dampkring was tijdens die extreme warme periode maar liefst vijf keer meer dan nu. Dus wat de prof zegt, dat klopt. Het klimaat is variabel en soms heel extreem. En die CO2-uitstoot is dus echt niet alleen van vandaag. Wat wel van vandaag is, is dat het door de mens komt. Wij zitten achter de knoppen. En het is dus niet te wijten aan vulkaanuitbarstingen of andere geologische groeistuipen van onze planeet. Wat die Utrechtse wetenschappers aan het doen zijn, is de geschiedenis van het klimaat op aarde aan het reconstrueren. Door de miljoenen jaren heen. Dat is belangrijk, want dankzij deze kennis kunnen wij straks niet alleen beter begrijpen welke factoren invloed hebben op het klimaat, maar we kunnen dus ook beter voorspellen hoe de mens bezig is dat klimaat te veranderen. Ja, ja, ja slimme jonge die Marc, hè!? Maar kijk, als je echt meedoet in de discussie over de opwarming van de aarde, dan moet je wel weten hoe het zit met de natuurlijke variatie van het klimaatsysteem. En hoe de mens de natuurlijke variatie uit zijn evenwicht haalt met al die extra broeikasgassen. Maar wacht, ik ga veel te snel. Sorry. Hoe weten we eigenlijk dat het 55 miljoen jaar geleden zo ongelooflijk warm is geweest? En hoe weten we dan ook waarom het klimaat uiteindelijk weer afkoelde naar ijs op de polen zoals nu? Kijk, ik zal het demonstreren. Je neemt een speciaal schip en een speciale grondboor. Want onder de oceaan ligt laag voor laag zand, klei, kalk, steen en allerlei sedimenten. De oudste zit het diepst en de jongste het dichtstbij het oppervlak. En in die lagen zitten dan ook nog fossielen, mineralen, bacteriën, zaadjes, organische restjes, noem maar op. Nou, als je met de boor een goede doorsnee van de bodem naar boven kan halen, dan heb je een heel geschiedenisboek in handen. En dat doen we niet een metertje diep in het slootje van mijn achtertuin. Nee, we doen het bijvoorbeeld onder het Noordpoolijs. En we gaan diep, heel diep, wel vijftienhonderd meter. Kijk, dit is dan wat ze boven water halen. Zo’n boorkern. Dit is een doorsnee van een stukje oceaan waar van alles in zit. Zand, klei, dode beestjes en kijk, dit is een hele natte periode geweest. En dit hier een hele droge. En die geven ons allemaal antwoorden op vragen als hoe warm het toen was, hoe koud, hoeveel planten en wat voor soort planten er toen leefden, hoeveel zuurstof, hoeveel CO2 en ga zo maar door. Nou, door stukjes van zo’n boorkern te onderzoeken – bijvoorbeeld onder een microscoop – kunnen wij door de tijd heen leren hoe onze planeet eruit heeft gezien en wat voor klimaat er toen heerste. Fascinerend! Wat we dus goed moeten begrijpen is dat onze aarde de voorspelde opwarming wel zal doorstaan. Dat heeft-ie immers 55 miljoen jaar geleden ook al gedaan en zo zal het in de toekomst nog wel eens vaker gebeuren. Maar de vraag is of we als mensen deze voorspelde opwarming wel aankunnen. We leven nu met ruim 6 miljard mensen. Als de zeespiegel verder zal stijgen en je weet dat 60% van de mensen nu aan zee woont, dan zijn de gevolgen niet te overzien. We moeten dus inderdaad werken aan oplossingen. Oplossingen waarmee we de natuur een handje te helpen in plaats van haar dwars te zitten. En daarom is het onderzoek van de Universiteit Utrecht een belangrijke bijdrage. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427793 422 2032-12-31T22:00:00+00:00 22091 2008-09-04T20:00:00+00:00 yes no klimaat veranderen broeikas https://schooltv.nl/video-item/broeikaseffect-de-dampkring-en-het-broeikaseffect 2024-01-16T16:10:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17644.w613.r16-9.abbea8e.webp Broeikaseffect | De dampkring en het broeikaseffect Ah, daar bent u en hier ben ik, professor dokter Werner von Boring. En ik ga u iets uitleggen over het broeikaseffect. U weet wel, waardoor de gemiddelde temperatuur op aarde zo aan het stijgen is. Maar eerst moet ik een heel dom misverstandje wegnemen. Kijk, de meeste mensen zien onze aarde zo: hard, stoer, kan tegen een stootje. En om de planeet heen zit dit, de dampkring. Dat is iel, kwetsbaar, vol met gassen. Kwats! Het is precies andersom. Stel: dit is de aarde. Hij ademt en hij leeft. Hij is makkelijk lek te prikken. En dit: dit is de dampkring. Een stevig omhulsel, een bescherming tegen meteoren enzo. Handig, ook als je met een noodgang door de hemel suist en heel prettig voor het leven op de planeet en in de planeet. Het is… een schild. Zo zou ik het ook noemen en zo heb ik het genoemd. Kijk, dit is de kracht van de dampkring. De zon stuurt zijn stralen door de dampkring heen naar ons toe. En de lucht en op de grond wordt omgezet in warmte en die warmte kan er niet zo makkelijk uit dankzij die broeikasgassen. Wij leven dankzij de broeikasgassen. Maar als er teveel worden, gaat alles smelten en dan hebben wij een groot probleem. Daarom moeten we waterdamp, kooldioxide, methaan, ozon goed in de gaten houden. Maar dit vraagt om een demonstratie. Goed daar gaan we. Kijk, onder onze dampkring leven allerlei dieren zoals de mens. Die lopen op zuurstof en scheiden kooldioxide uit. En dan zijn er allerlei bomen en planten en die lopen precies andersom. Op kooldioxide en scheiden zuurstof uit. Dus als je een plant tegenkomt moet je er wel even lief tegen zijn, gewoon even iets leuks tegen zeggen en verder doorlopen. U begrijpt dat dit een absolute vereenvoudiging van de werkelijkheid is, maar dat moet even want ik ben professor en u bent dat niet. U hoeft dit alleen maar te begrijpen. Ja? Goed! De planeet leeft en beweegt, groeit en krimpt. En de dampkring speelt daarbij een cruciale rol. Daarom moeten wij er met z’n allen niet z’n zootje van maken met onze uitlaatgassen en kolencentrales, want dan slaat de boel op hol. En dat is slecht. Bah! Wat jij Marc? Ja zeker! Daar slaat de prof de spijker op de kop. Het is niet alleen de mens die het broeikaseffect veroorzaakt. De planeet zelf doet het ook en dat is maar goed ook, want zonder broeikaseffect zou er geen leven op aarde mogelijk zijn. Maar de aarde kan ook overdrijven. Vijfenvijftig miljoen jaar geleden liet de aarde van binnenuit een soort gigantische oerscheet van methaan en kooldioxide. Er kwam een enorme hoeveelheid van deze broeikasgassen vrij en het gevolg was binnen de kortste keren palmbomen op de Noordpool, een enorme temperatuurstijging en een gigabroeikaseffect. En toen? Toen waren er nog geen mensen. Onze planeet nam afscheid van allerlei vormen van leven en begroette duizenden nieuwe soorten. Leuk voor hen. Maar minder leuk voor wie er uitstierf. Wat er nu gebeurt, is vergelijkbaar met toen. Alleen in plaats van één planetaire superscheet, gaat het nu om ruim zes miljard mensen die als het ware elk hun eigen windje laten. Met onze auto’s, airco’s, vliegvakanties... Dus met onze fossiele brandstoffen waarin miljoenen jaren aan plantaardige en dierlijke resten zijn opgeslagen. Die totale voorraad aan fossiele brandstoffen wordt er nu in een paar eeuwen doorheen gejast. 6 miljard windjes. Zo, waar was ik? O ja! Sinds die oerscheet heeft het miljoenen jaren geduurd voor dat onze planeet weer afkoelde. Zo lang duurde het voor de planten en bodemverwering de kooldioxide weer in het gareel hadden. Daarom hebben wij zo’n leuk planeetje. Met z’n palmbomen en ijskappen. Veel leuker dan op Venus dat zo’n dikke atmosfeer heeft dat het een bloedhete super broeikas is. Of op Mercurius. Die heeft helemaal geen dampkring. Daar is het ijs- en ijskoud. Ja, ook al liggen ze veel dichter bij de zon dan wij. Onze planeet is leuk en dat moeten we zo houden. Maar dat doen we niet. Nee, wij verstoren het evenwicht. Weet je waarom? Met veel te veel kooldioxide. Sommige mensen zeggen dat de huidige temperatuurstijging op aarde niet alleen de schuld is van de mens. Ze zeggen dat het ook een natuurlijk klimaatvariatie kan zijn door bijvoorbeeld schommelingen in zonneactiviteit. Maar zelfs als de mensen die de natuur de schuld willen geven een heel klein beetje gelijk zouden hebben, zelfs dan blijft het een onbetwistbaar feit dat we iets moeten doen aan de versnelde stijging van CO2-concentratie in de atmosfeer. En de enige die dat kan, is de mens. Wij kunnen de natuur een handje helpen door zuinig te zijn op bomen bijvoorbeeld en door schone, duurzame energie op te wekken. Kijk, het is belangrijk wat die jongen daar zegt, hè! Het interesseert mij niet als wetenschapper wie zijn schuld is. Welnee! Waar het om gaat, is dat we iets met z’n allen wat moeten doen. Anders gebeurt er dit. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427794 382 2032-12-31T22:00:00+00:00 72584 2008-09-04T20:00:00+00:00 yes no aarde dampkring broeikaseffect https://schooltv.nl/video-item/het-bionisch-oog-hoe-kan-een-blinde-met-een-kunstoog-weer-dingen-waarnemen 2024-01-04T10:42:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17646.w613.r16-9.c5d313a.webp Het bionisch oog | Hoe kan een blinde met een kunstoog weer dingen waarnemen? Bij een pasgeboren kind moeten neuronen in het visueel gebied nog geordend worden. Baby’s kunnen alleen nog maar licht en donker waarnemen. Alleen in de eerste drie jaar van het leven kan het visuele centrum zich ontwikkelen. Voor mensen die blind of slechtziend zijn en waarbij een bril, lenzen of een laserbehandeling geen baat meer hebben, zou een hersenimplantaat gemaakt kunnen worden. De ontwikkeling van een kunstoog staat nog in de kinderschoenen. In verschillende landen wordt gewerkt aan een techniek om blinde mensen weer te laten zien. Ruim tien jaar geleden werd bij een mevrouw in België een implantaat ingebracht met daaraan vier elektroden die aan de optische zenuw werden aangesloten. Haar blindheid was twee jaar daarvoor ontstaan. De oorzaak was een erfelijke ziekte: Retinitis Pigmentosa. Hierdoor gingen de kegeltjes en staafjes kapot. Omdat ze heeft kunnen zien is haar visuele hersendeel actief geweest. Ze kijkt met een bril waar een camera aan de zijkant is geplaatst. Die is aan haar optische zenuw aangesloten. Ze maakt dus met haar hoofd de bewegingen en niet meer met haar ogen. Maar ook zijn er al resultaten geboekt door gentechnieken. "Er zijn in de afgelopen paar weken hè, dus heel recentelijk, enorme sprongen vooruit gemaakt in de gentherapie. Er is een ziekte waarbij je blind wordt, omdat je netvlies niet goed werkt. Bij die ziekte is nu een aantal patiënten behandeld die weer inmiddels vanuit hun blindheid weer zijn gaan zien. Dat is een enorme sprong vooruit." "Eén bijvoorbeeld, een ouderdomsziekte, heet Macula Degeneratie, dat is Ouderdomsblindheid. En er zijn tenminste vier groepen in de wereld waar ze heel goed die oogepitheelcellen kunnen maken en ze transplanteren ze nu met succes in de ogen van ratten. En er is het idee. Binnen een paar jaar kan je ouderdomsblindheid, waar veel mensen ook in Nederland aan lijden, behandelen." https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427795 134 2032-12-31T22:00:00+00:00 9323 2009-01-26T22:00:00+00:00 yes no oog zintuig zenuw https://schooltv.nl/video-item/meneer-po-prentenboek-uit-koekeloere 2024-02-01T14:14:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17648.w613.r16-9.50a1b2a.webp Meneer Po | Prentenboek uit Koekeloere “Opstaan meneer Po, het is tijd om uit bed te gaan.” Meneer Po is een keurig konijn. Hij gaat op tijd naar bed en staat precies op tijd weer op. Maar die ochtend ging alles mis. “Hé, ik ben mijn bril kwijt, en zonder bril zie ik haast niks.” Doordat hij weinig zag, was het een hele klus voor meneer Po om zich aan te kleden. Zijn jas hangt altijd naast de deur, dus die kon meneer Po wel vinden. “Maar, waar is mijn hoed nou gebleven?” Zo gebeurde het dat meneer Po in plaats van zijn hoed de po van kleine Loet op zijn hoofd zette. En zo ging hij naar zijn werk! Meneer Po nam de korte weg door het bos, want hij was al wat laat. En meneer Po kwam altijd keurig op tijd. Toen meneer Po het bos in liep werd het opeens doodstil. Zonder iets te zeggen vloog Uil naar meneer Po zijn hoed, deed een plasje en vloog weer weg. “Nou ja zeg, wat een manieren!” En daar liep die keurig nette meneer Po met een plas in zijn hoed! Alle dieren van het bos wilden wel eens op een potje plassen, dus daar diende de volgende zich aan. Mevrouw Eend nam een duikvlucht naar beneden en ging voorzichtig bovenop het potje zitten. “Oh, een leuke plek voor een nest!” Stel je je voor: meneer Po met een nest in zijn hoed! Ook schildpad wilde een poging wagen. Maar hij was te langzaam. Meneer Po, die altijd erg vriendelijk was, had er nu echt genoeg van. “Scheer je weg!” “Zo, en nu eerst thuis mijn bril halen.” Voor het huis stond mevrouw Po al op hem te wachten. In haar ene hand had ze zijn bril en in haar andere hand de echte hoed van meneer Po. Toen meneer Po zijn bril opzette, zag hij zijn hoed. “Maar wat heb ik in hemelsnaam dan op mijn hoofd?” “Een po, de po van kleine Loet!” Meneer Po zette zijn echte hoed op en hij ging snel opnieuw op weg naar zijn werk. Met gebogen hoofd en rode wangen liep meneer Po het bos weer in. Een keurig nette meneer Po. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427796 152 2032-12-31T23:00:00+00:00 33563 2008-06-16T22:00:00+00:00 yes no zien prentenboek bril voorlezen https://schooltv.nl/video-item/deze-dag-kan-niet-meer-stuk-prentenboek-uit-koekeloere 2024-02-07T17:05:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17650.w613.r16-9.ac7c4da.webp Deze dag kan niet meer stuk | Prentenboek uit Koekeloere Eens ging Fred Frot naar zee. Hij nam een kist met ijzer mee. Een pan, een sleutel en een tang. Een ketting, schroeven, een oude stang. Zijn moeder zei: Fredje Frot, wat doe je nou? Je sjouwt je rot! Neem liever brood en drinken mee, daar heb je meer aan, daar bij zee. Maar Fredje zei: maak je niet druk, een kist met ijzer brengt geluk. Hij ging op pad, en na een uur, Kwam hij bij een hoge muur. Daar was een deur, maar wel op slot. "Dat dacht ik al" dacht Fredje Frot. Hij bukte zich, omdat hij wist: er zit een sleutel in mijn kist. Hij kan er door! Maar nee hoor, pech. Een woeste wolf op de weg. Fred was voor dat beest niet bang. Hij gooide naar hem, met de stang. De wolf schoot er snel van door. En Fredje Frot? Die liep rustig door. Na een tijd zag Fred een man. Die soep wou koken, zonder pan. Fred gaf de man een pan en zei: Kook jij dan ook wat soep voor mij? Ze aten soep en dronken thee. En daarna, liep Fred door naar zee. Schroeven, spijkers, ijzerdraad De weg was lang maar vroeg of laat Kwam al dat ijzer goed van pas Hoe zwaar, hoe zwaar die kist ook was. En vlak voor de zee zag Fred een vrouw Met in haar hand een stukje touw. Ze riep: ik ben m'n geit weer kwijt, omdat ze steeds het touw doorbijt. Fred nam de ketting uit zijn kist, en ving de geit voor ze het wist. Fred kreeg van de vrouw wat drinken mee En kwam tenslotte aan bij zee. Fred maakte een vuurtje van zijn kist En hij wist: ik heb me niet vergist. Zijn kist met ijzer brengt geluk. Deze dag kan niet meer stuk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427797 134 2032-12-31T23:00:00+00:00 45192 2008-06-15T22:00:00+00:00 yes no ijzer prentenboek verhaal voorlezen https://schooltv.nl/video-item/vuilnisman-aan-zee-zing-mee-met-dit-liedje 2024-02-01T13:19:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17652.w613.r16-9.c61c5bb.webp Vuilnisman aan zee | Zing mee met dit liedje! Golven, golven van de zee. Brengen alles mee. Een schoen, een fles, een lekke bal. Rommel overal. Ha, daar komt de vuilnisman. De vuilnisman aan zee. Hij ruimt alle rommel op. Hij neemt zijn hengel mee. Golven, golven van de zee. Brengen alles mee. Een schoen, een fles, een lekke bal. Rommel overal. Maar daar is de vuilnisman. En alles wat hij ziet, Vist hij met zijn hengel op. Alleen de vissen niet. Golven, golven van de zee. Brengen alles mee. Een schoen, een fles, een lekke bal. Rommel overal. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427798 104 2032-12-31T23:00:00+00:00 34095 2008-06-15T22:00:00+00:00 yes no opruimen afval https://schooltv.nl/video-item/een-echte-kok-zing-mee-met-dit-liedje 2024-02-01T14:14:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17654.w613.r16-9.06373e4.webp Een echte kok | Zing mee met dit liedje! Dag mevrouw, dag meneer. Wat wilt eten deze keer? Gaat u zitten, zeg het maar. Een echte kok maakt alles klaar. Een beetje slagroom op de kip. Of ijs met leverworst. Een glaasje soep met sliertjes. Dat helpt tegen de dorst. Een frikadel met zoute drop. Of rijst met hagelslag. Gebakken ei met spruitjes. Dat eet ik elke dag. Dag mevrouw, dag meneer. Wat wilt u eten deze keer? Gaat u zitten, zeg het maar. Een echte kok maakt alles klaar. Een bordje friet met chocola. Of vla met pindakaas. Want ik kan alles koken. De kok is hier de baas. Dag mevrouw, dag meneer. Wat wilt u eten deze keer? Gaat u zitten, zeg het maar. Een echte kok maakt alles klaar. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427799 118 2032-12-31T23:00:00+00:00 45076 2008-06-16T22:00:00+00:00 yes no eten koken https://schooltv.nl/video-item/kasper-de-schilder-prentenboek-uit-koekeloere 2024-02-01T14:11:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17656.w613.r16-9.e6fc814.webp Kasper de schilder | Prentenboek uit Koekeloere Wat een leuk kastje! Wat ga je erin zetten? Oh, dat weet ik nog niet. Ik moet het eerst nog schilderen. Wil je soms helpen? Ja, natuurlijk! Als ik eerst de planken eruit haal en de deurtjes eraf schroef, is het makkelijker om te schilderen. Welke kleur wordt het? Oh, dat weet ik nog niet. Ik heb een idee! We nemen gewoon allemaal verschillende kleuren! Ja, dat is leuk. En dan hoeven we ook niet te kiezen. Flip schildert de binnenkant met witte verf en Kasper schildert de buitenkant met blauwe verf. Flip schildert een deurtje geel en Kasper schildert het andere deurtje rood. Flip schildert de onderkant zwart en Kasper de bovenkant. Oh, het is best moeilijk om goed te schilderen! Ja, je moet heel voorzichtig met de kwast strijken. We hebben al geel, rood, wit, blauw en zwart gebruikt. Alleen de twee planken moeten we nog doen. Welke kleur zullen we nu nemen? Groen! Ik heb geen groene verf, dan moeten we verf mengen. Geel en blauw worden samen groen. Kijk: nu is het kastje helemaal geschilderd. Oh Flip, jij zit helemaal onder de verf! Niet alleen de kwasten moeten schoongemaakt worden. Ik moet nu weg. Ik moet nog iets doen. Okay, ik zie je morgen. Dag. Als de verf goed droog is, zet Kasper de deurtjes er weer aan en doet hij de planken erin. Het was een lange dag voor Kasper. De volgende morgen wacht Kasper tot Flip komt. “Waar blijft hij toch?” Eh, het heeft wel even geduurd, maar nu ben ik klaar. Wat heb je gedaan? Een cadeautje. Ik heb een kistje voor je geschilderd. Wat mooi! Daar kunnen we alle kwasten in doen en ik weet nu ook wat we in het kastje zetten. Ohoh, ja, wat een goed idee! Het is mooi geworden hè? Ja. Ik ben er ook wel trots op. Eh, een glaasje? Lekker. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427800 158 2032-12-31T23:00:00+00:00 31102 2008-06-15T22:00:00+00:00 yes no prentenboek kleur schilder voorlezen https://schooltv.nl/video-item/zaaien-met-flip-de-beer 2024-01-31T08:11:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17658.w613.r16-9.4c94ec0.webp Zaaien | Met Flip de Beer Nou Flip en Imme en Irsjad, we gaan vandaag zaaien. Ja. Wat hebben we allemaal nodig om te zaaien? Zand. Wat nog meer? Zaadjes. Weet Flip ook nog iets? Oh ja, water. Heel goed. Ja, wat hebben we als eerste nodig, Irsjad? Zand. Zand. Zand, doe het er maar in. En ja, jij ook Imme. En dan kunnen we het gewoon omkieperen. Ja, we gaan wat zaaien, want het is lente. Een beetje van deze, toe maar. De hele bak moet voel met zand. Net als in de tuin. Laat Flip ook even meehelpen Imme. Goed zo. Ja, dat kan ik goed hoor. En deze. Even harken. Kijk eens Flip, wat gaan we nu doen? Zaadjes. Ja, die moeten erin. Heel goed. Ga eens even kiezen: welke zou je leuk vinden? Deze. Welke wil jij Flip? Dit is een goede voor Flip. Ja, die vind ik mooi. Mooi. Dankjewel. We doen de zaadjes even in een bakje. Oh, dat is handig. Wat gaan we nu doen? Zaadjes erin zetten. Maar hoe gaan we die erin…? Putjes. Heel goed, kleine…? Nou, jij weet dat goed zeg! En wat maken we eerst? Zaadjes. Goed zo. Zo. Een zaadje erin. Ja, super! En dan dichtmaken. De zaadjes dichtmaken. Gezellig hè? Als je ze daarin hebt gedaan, dan kan je het dichtgooien. Ja. Dan zit het zaadje goed onder de grond. Even aanharken. Voorzichtig. En wat moeten we nu doen? Water. Kijk eens even. Ja, want ze moeten drinken. Goed zo. Even een beetje zo… Ja, aan het randje een beetje. Goed zo. Lekker nat. We hebben nog die zakjes, dan kunnen we die zakjes erbij en deze was van…? Ja, van mij! Van Flip. Heel goed, dan is deze van jou. Ja. Kijk eens Flip. Dan kunnen we zien welke zaadjes erin zitten. Weet je wat we nog kunnen doen? Oh, dat is slim. Nee. Wat hebben wij vorige week geknutseld? Bloemen. Bloemen, dan kunnen we die al even erin zetten, dan ziet het er zo gezellig uit. Dat duurt nog wel even voordat de zaadjes uitgekomen zijn. Zeg, wat zien we over een tijdje uit deze grond komen dan? Bloemen. Bloemen. Deze bloemen hè, die je hier allemaal ziet. Ja. Hele mooie. Nou Flip, wij vonden het gezellig! Ik vond het ook heel leuk hoor. Dankjewel. Tot de volgende keer! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427801 140 2032-12-31T23:00:00+00:00 61720 2008-06-15T22:00:00+00:00 yes no zaaien lente bloem https://schooltv.nl/video-item/strandjutten-met-flip-de-beer 2024-02-01T14:12:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17660.w613.r16-9.56f52d9.webp Strandjutten | Met Flip de Beer Hallo allemaal! Vandaag ga ik met Jair en Naim strandjutten. Ja, meenemen! Wow, die is mooi! Er liggen heel veel spullen op het strand. Die gaan we allemaal meenemen. He een bot. Doe maar in de zak, nemen we ook mee. Wat is dat nou voor ding? Een bal met een touwtje eraan. Ja, neem maar mee, stop maar in de zak. Hij wordt wel zwaar he. Zo, wat is er nog meer? He, er zit allemaal zeewier omheen, maar wat is het nou voor ding? Ik weet het niet hoor. We nemen hem gewoon mee. Oh. Meenemen, ja. Oh. Ja. Wat is dit nou weer? Grote ton. Nou, kom op. We gaan hem optillen. Die krijg ik niet omhoog hoor, veel te zwaar jongens. Laat maar liggen. We gaan de spullen wegbrengen naar het juttersmuseum. Wat is dat? Nee, ik weet het niet hoor. Mooie vondst. Een drijver, oh heet dat zo. Ja dat mag wel. Het bot mag in het museum blijven. Zo, dit zijn allemaal spullen die op het strand gevonden zijn. Dag meneer, bedankt, het was heel leuk, tot de volgende keer! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427802 205 2032-12-31T23:00:00+00:00 15746 2008-06-15T22:00:00+00:00 yes no afval sorteren strand https://schooltv.nl/video-item/schilderen-met-flip-de-beer 2024-02-01T14:11:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17662.w613.r16-9.0aca846.webp Schilderen | Met Flip de Beer Ja, we gaan schilderen. Vandaag ga ik met Tanja een kastje schilderen. Ja. Dan moet je wel komen staan. Mam, anders komt het op de vloer. Ja, want we moeten eerst een oud kleed op de grond leggen en kranten, want anders wordt de vloer vies. Ja, gelukt. Wat zit er in het kastje? Ik weet het niet. En…? Niks. Okay. Nou, dan gaan we ‘m eens even openmaken. Dan ga je eerst die openmaken. Welke kleur is het? En hier hebben we…? Blauw! Oh, mijn lievelingskleur! Hij was er al bijna met zijn snufferd erin, kijk maar. Ooh. Oh, dat is niet zo erg hoor. Nou heeft hij een verfsnoet. Helemaal onder de verf! Ja, dat geeft niks. Dat haal ik er wel weer af straks. Even goed roeren altijd hè. Heb jij ook nog even geroerd. En moeten we ook niet eerst even een beetje schuren? Ja. Met een schuurpapier? Ja. Ja. Voelt het nou anders? Ja, ik denk het wel, want van schuren wordt het altijd een beetje gladder. Is het gladder? Gaan we verven? Ja. En dan blijft de verf beter zitten. Met blauw, kijk. Zo, kijk eens even. Wat goed doe jij dat zeg! Rood past wel mooi bij blauw. Ja, vind ik ook. Wow! Dat gaat goed! Ik ook nog eventjes. En die deur nog. Ik moet om die knop heen. Ja. Lastig hè? Ja, die is best moeilijk hoor. Maar het gaat heel goed. Wat denk je ervan? Wil je er nog iets omheen schilderen met rood? Een paar cirkeltjes. Oh, dat is een goed idee. Zo. Zo, het is wel mooi. Ja. Zo vind ik het mooi. Ja, dan zie je die knop heel goed. Zo Flip? Ja hoor. En de andere zijkant wil ik blauw. Okay, dan ga ik helpen. Oh, hoeplakkeetje. Nou, als je nou eens in dit bakje een beetje rode verf doet en een beetje blauwe verf, dan ben ik wel heel benieuwd of dat dan niet toch een beetje leuk wordt. Ik heb gewoon paars! Hé, het wordt paars, rood en blauw samen, dat wordt paars! Wow, het lijkt mij ook een beetje bruin. Ja, het is heel donker hè. Wow. Nou, misschien moet je nog even samen met Flip een rondje eromheen lopen, dan kan je nog even goed kijken of het allemaal goed is. Nou, ik vind, dat je dat kastje heel goed geverfd hebt! En ik heb je geholpen hè. Zo. Mooi geworden hè? Ja, het is prachtig! Oh, niet aankomen! Tot de volgende keer! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427803 181 2032-12-31T23:00:00+00:00 6027 2008-06-15T22:00:00+00:00 yes no schilderij verf https://schooltv.nl/video-item/robotdierentuin-met-flip-de-beer 2024-02-01T14:13:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17664.w613.r16-9.5995c37.webp Robotdierentuin | Met Flip de Beer Hallo allemaal. Vandaag zijn we in, ja, waar zijn we eigenlijk? Hartelijk welkom in het Muséon en we gaan zo meteen eens een kijkje nemen in de robotdierentuin. Oh. De robotdierentuin? Dat zijn…? Robots. Robots ja. Dit is het vogelbekdier. Wat heeft ie daar op zijn kop zitten, waar lijkt dat op? Een vogelbekdier. Ja, hoe heet dat? Dat weet ik niet. Het is een sna…? Snavel! Een snavel. Een snavel, ja. Heel goed. En wat heeft ie hier dan, dat mag jij effe vertellen, wat heeft ie hier aan de zijkant zitten? Eh, ja, een… Waar vindt jij het op lijken? Grote handen! Tja, het lijkt op handen. En wat kan ie met die handen heel goed doen? Zwemmen! Ja, daar kan ie mee zwemmen. Heel goed! Het zijn een soort zwemhanden of flippers. Dus dit dier leeft onder…? Water. Ja. Dit is het vogelbekdier, maar hij is nog niet helemaal af. Nee, er zitten gekke (…) aan. Even kijken hoe we dit vogelbekdier weer helemaal goed kunnen maken. Een snavel. Ja, we moeten ‘m in elkaar zetten. Eerst de snavel erin. Zo, en dan zo’n flipper aan de zijkant. En dan zijn staart. Oho, het gaat goed! En nog een flippertje. Hoeplakkee, nou kan je zwemmen joh. Zo. Nou, een applaus voor jezelf! Jeeee! Wat is ie mooi geworden! Wow, wat zijn hier veel mooie dingen zeg! Oeh, je kan ‘m besturen. Dit is een echte. Een neushoorn. Ja, dat is geen robot. Hartstikke goed. Oei. Een neushoorn. Groot is die hoorn hè? Ja, een echte neushoorn met twee hoorns, een grote en een kleine. Is deze neushoorn echt? Ja! Eh, nou… Nee. Zit het hoofd op de goede plek? Nee. Nee. Ook niet, nee. Kijk eens wat er gebeurt. Hij gaat omhoog. Zit ie nu goed? Ja. Ja? Een beetje laag denk ik. Hij moet nog ietsje hoger denk ik. Ja, ja, zo is ie goed. Whoe, een vlieg. Een robotvlieg. Oei. Wat vonden jullie het leukste vandaag? Ik vond alles leuk! Dag, tot de volgende keer! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427804 166 2032-12-31T23:00:00+00:00 9999 2008-06-15T22:00:00+00:00 yes no techniek robot museum https://schooltv.nl/video-item/surinaams-koken-met-flip-de-beer 2024-02-07T17:05:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17666.w613.r16-9.785d771.webp Surinaams Koken | Met Flip de Beer Oh, leuk! Ik heb m'n koksmuts al op gezet. Komkommer, tomaatje en een banaan. Oh, een bakabana. Kouseband? En dan opeten he? Zo, in kleine plakjes. Wel een beetje dikke plakjes. Is 't lekker? Mag ik ook even proeven? Ja, lekker. Heerlijk! Ik hou van banaan. Zo, alles moet even gesneden. Ik wil ook wel helpen hoor! Pas op met het mes he, dat is scherp. Het ruikt lekker. Ja, lekker sappig. Olie in de pan.. Zo. Tomaatjes er in. Stukjes kouseband er bij. We doen gewoon alles bij elkaar. Mag ik dan de peper? Ja, vuur is heet he. Het sist helemaal, zo heet is het. Zo, het is mooi geworden he. Ik ben benieuwd hoe het smaakt. Zuur. Oh, oke. Hmm, goeie rijst. Heerlijk. Nou, het is goed geworden. Jullie kunnen goed koken zeg! Dag! Tot de volgende keer! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427805 137 2032-12-31T23:00:00+00:00 16698 2008-06-15T22:00:00+00:00 yes no eten Suriname koken https://schooltv.nl/video-item/kar-bouwen-met-flip-de-beer 2024-02-01T14:12:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17668.w613.r16-9.435c891.webp Kar bouwen | Met Flip de Beer Hallo allemaal, daar ben ik weer. Wat zullen we vandaag weer eens gaan doen? Oh joepie, ik krijg een kar! Ja, dat zie ik. Ga je hem eerst tekenen? Oja, dan kan je vast kijken hoe die gaat worden he. Oh mooi. Planken verzamelen. Ik wil ook wel helpen hoor. Gaat goed jongens, heel goed. Ja, dat is heel handig, daarmee kan-ie rijden. Alsjeblieft. Zo. Goed vastdraaien. Ohhh. Ik wil er niet doorheen zakken hoor. Alsjeblieft. Ja, dat gaat heel goed. Ja. Ja, we gaan samenwerken. Zo, die erin. Een moer. Zo, dat is een moeilijk woord, vervoersmiddel. Ja, dan mag ik erin zitten he, maar even duwen, verder, verder, ja. Mag ik bovenop het dakje? Ha, ik mag erin! Joehoe, zet me maar neer. Oh wat is die mooi geworden zeg. Ja, applaus! Dag allemaal, tot de volgende keer! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427806 165 2032-12-31T23:00:00+00:00 9666 2008-06-15T22:00:00+00:00 yes no bouwen auto hout https://schooltv.nl/video-item/schooldokter-met-flip-de-beer 2024-02-07T17:04:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17670.w613.r16-9.363ecd2.webp Schooldokter | Met Flip de Beer Hallo allemaal. Weet je wat we vandaag hier doen Lizanne? Ja, naar de schooldokter. Maar dat is niet omdat je ziek bent hè. We gaan gewoon kijken of alles het goed is bij jou. Ja, of alles goed is. Daar gaat de dokter naar kijken, de schooldokter. Ga maar mee Lizanne. Grote Beer bracht Kleine Beer naar bed. En wie heet er hier Lizanne? Ik. En Flip de Beer? Ja, dat ben ik! Dag grote meid! Zijn we al aan de beurt? Ik ben dokter Ben. Ik ben de schooldokter. Dag Flip! Hallo. Ga je ook mee? Ja, graag! Zo, kom binnen. Dokter Ben. Ga lekker even zitten. Nou, dan gaan we eerst even wegen en meten, is dat goed? Ja. Nou, neem Flip maar mee. Nou, en dan gaan we kijken hoe groot je wordt. 118 centimeter. Oeh, wat ben jij al groot zeg! Dat is al heel groot hè. Ik wil ook. Ja, nou, hoe groot is Flip? Ja, hoe groot ben ik? Zo. Ja, en dat is 46 centimeter. 46! Ja, en hoeveel kilo is het nou, kun je dat al lezen een beetje? Kijk maar, hier staat het. 2 en een 0. 2 en een 0, dat is… 20 kilo. 20! Ja, 20. Dat is precies goed, dat is hartstikke goed! Nou, als Flip er ook op staat. Nou, dan worden we zwaarder! Ik zal eens even kijken. Nou, het is prachtig mooi hoor, zo goed als nieuw. Nou, nou mag Flip hè. Je hoeft niet bang te zijn Flip, het doet geen pijn. Nee? Oh, gelukkig. Nou, het ziet er heel mooi wit uit, jouw melkgebitje. Oh nee, ik voel het, het doet geen pijn. Niet erg, ik heb goed gewassen. Okay, nou gaan we de ogentest doen. Dan krijg je eerst de rode bril op en daarna de blauwe, ja? Dan moet je heel goed kijken, dan zie je allemaal rondjes, zie je dat? Ja. En hier zit het gaatje boven en waar zit het gaatje hier? Beneden. Goed zo! En waar zit ie hier? Boven. Ja. En hier? Beneden. Nou, nou doen we de andere bril, de blauwe bril en deze. Wel een mooie bril zeg. Deze. Wel een beetje gek. Beneden. Het zit boven. Ja. Ja. Ja. Ja. Hé, ik ga ook hinkelen! Nou, het lukt nog niet zo goed. Ik kan nog niet zo goed hinkelen. Ja. En nou kan ik mooi luisteren of je hartje het goed doet. Lekker koud! Koud hè? Nou, dat gaat snel, dat hart. Ik hoor het ook. En kun je ook heel diep zuchten, Lizanne? En weer uit, hhhh. Goed zo. Ja, dat kan ik ook heel goed hoor. We gaan nou even luisteren naar het hart van Flip. Dit is een orentest, dan ga ik kijken of je goed kan horen. Ja. Dan moet je heel goed luisteren en dan hoor je een piepje en elke keer als je een piepje hoort, mag jij op dat dingetje drukken. Oh, ik hoor wat! Ik hoor een piep. Au. Nou Lizanne, wij hebben alles goed gemeten en gekeken, dus met je oogjes gaat het goed en met je oortjes gaat het goed, en met je neus gaat het goed, en je hebt mooie tanden. Ja, ik ook! En je hart doet het goed, en je longen, en je kunt heel goed hinkelen. Dat kan ik niet zo goed. Heb jij nog wat te vragen? Nee. Nee, ik ook niet. Dag Flip! Dag dokter Ben! Het gaat je goed jongen. Bedankt hè. Tot ziens. Dag. Dag! Dag, we zijn helemaal gezond! Dag Lizanne. Dag! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427807 195 2032-12-31T23:00:00+00:00 55091 2011-01-10T07:00:00+00:00 yes no lichaam dokter school https://schooltv.nl/video-item/brillenwinkel-met-flip-de-beer 2024-02-07T17:04:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17672.w613.r16-9.173d0ed.webp Brillenwinkel | Met Flip de Beer We zijn er. Hallo allemaal, vandaag gaan naar de brillenwinkel om voor Constantijn een bril uit te zoeken. En voor mij. Zo, goedemiddag. Hallo. Wat komen jullie doen? Een bril uitzoeken. Ja. Nou, kom dan maar mee. Okay, dan gaan we kijken. Ooh, ik zie al hele mooie brillen. Wat zijn er veel! Ik heb een bril nodig. Oh ja. Zie je het niet zo goed meer? Nee. Kan je niet zo makkelijk meer lezen? Nee, ik ook niet. Plaatjes kijken? Nee. Nee. Alles is heel klein. Ik zal een mooie bril voor je uitzoeken. Voor Constantijn. Ja. Eens kijken. Oh, die is wel heel blauw. En die is heel bruin. Oeh, die is mooi! Wow, deze is cool! Hé. Ik vind ‘m mooi, maar hij is te groot voor jou. Ja, hij is een beetje groot hè. Ho, voorzichtig. Nou, kijk eens aan. Ik vind dit een beetje een donkere bril. Een beetje donker ja. Dan zie je er een beetje somber uit. Dit is ook een hele goede. Een beetje een vrolijke bril. Het is wel een hele wijze Flip geworden zo hè. Alsof hij heel veel boeken heeft gelezen. Zo hé, ik kan alles heel goed zien hoor. Ja. Ik vind glittertjes heel mooi. Dit is meer voor meisjes, meisjes houden van glittertjes. We moeten echt meer een jongensbril vinden. Ja. Jij moet een coole bril hebben, Constantijn! Effe kijken. Dat is een coole. Maar die is ook een beetje donker. Welke vinden jullie mooi? Ik vind die wel de mooiste. Ja? Hij staat wel heel goed. En Constantijn, welke vind jij de mooiste? Zeg het maar. Deze. Die? Goed. Oh, goed zo. Nou, dan gaan we die zo meteen voor jullie maken. Ik wil deze graag, die ik nu op heb. Ik ga ‘m nu met deze lucht warm maken, dan kan ik die bril beter buigen. Met lucht warm maken? Nu ga ik ‘m buigen. Hij gaat ‘m buigen. Ho, voorzichtig. Dat doe ik heel precies, zodat ie heel goed achter je oren komt te zitten. Dat ie niet van je hoofd af valt. Oh, dat ie goed past. Zie je wel? Ja! Kijk. Ga ‘m bij Flip eens passen. Kijk eens Constantijn, wat denk je ervan? Zit ie goed bij Flip? Ja. Ik vind ‘m wel goed. Ja, mooi hè? Je hebt een vet coole bril! En Flip, jij ook! Ja. Ja. Prachtig! Ik kan alles heel goed zien. En kan je nou weer goed zien, Constantijn? Ja. En Flip? Ja. Echt heel goed! Wat zeg je nou tegen de meneer? Dankjewel! Dankjewel! Graag gedaan. Zullen we dan de jassen aan doen en naar huis gaan? Ja. Goed zo. Kom maar mee. Geef meneer maar een handje. “Dankjewel meneer”, graag gedaan. Dankjewel. Dankjewel. Meneer, en bedankt voor de bril hè. Dag Flip. Dag. Tot ziens. Ajuus. Tot de volgende keer! Wel voorzichtig! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427808 188 2032-12-31T23:00:00+00:00 18398 2008-06-15T22:00:00+00:00 yes no winkel zien bril https://schooltv.nl/video-item/zinken-en-drijven-spelen-met-de-watertafel 2024-02-01T14:11:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17674.w613.r16-9.b494a7b.webp Zinken en drijven | Spelen met de watertafel. Ga maar duwen. Oh, daar gaat ie. Zachtjes, anders klotst het er allemaal over, zie je dat. Zo, daar staat ie mooi. Wat denk je, blijft het drijven of gaat het zinken? Drijven. Laat ‘m nog eens varen, probeer het. Hé. Zinken. Nou zeg! Zinken. En deze? Wat denk je, blijft ie drijven? Ja. Of gaat ie zinken? Drijven. En deze? Deze… Hij drijft. Janna, blijft ie drijven? Drijven. Drijven. Ja. Zie je dat? En deze dan, die is naar beneden, kijk. Zinken. En klaar. Zo. Ja. Maar de tak is wel groot. Hoe kan dat nou? Dat is raar. Hij gaat naar beneden. Gaat ie naar beneden en hoe werkt dat dan Leon? Zinken. Wat doe je, Jense? Hard duwen. Duw ‘m er maar onder. Laat ‘m maar zinken. Laat ‘m maar zinken. Kijk. Dag! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427809 113 2033-06-12T22:00:00+00:00 25509 2008-06-12T22:00:00+00:00 yes no drijven zinken water https://schooltv.nl/video-item/bootje-op-de-golven-van-de-zee 2024-02-07T17:03:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17676.w613.r16-9.fcd10cc.webp Bootje | Op de golven van de zee Wat zeg je Toet? Toet zegt: boot is geen vis. Nee, een bootje is een bootje Op de zee, op het water, op de golven, op en neer Vaart een bootje, vaart een bootje, vaart een bootje heen en weer Bootje kan niet zwemmen, bootje is geen vis Bootje mag niet duiken, dat gaat mis Bootje op de bodem, bootje kom weer terug Je hoort niet onder water, kom nou vlug Op de zee, op het water, op de golven, op en neer Vaart een bootje, vaart een bootje, vaart een bootje heen en weer. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427810 75 2033-06-12T22:00:00+00:00 17095 2008-06-12T22:00:00+00:00 yes no varen boot zee https://schooltv.nl/video-item/ik-kan-het-zelf-alleen-naar-de-wc 2024-02-07T17:02:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17678.w613.r16-9.bd1d2fc.webp Ik kan het zelf | Alleen naar de WC Zij kan al goed inschenken! Oei, dat is lastig zeg! Zij kan al zelf een boterham snijden. Knap hoor, zelf gedaan! Dat is knap, hij fietst al zelf. Schoenen aan. Knap gedaan hoor! Ik kan het zelf! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427811 88 2033-06-12T22:00:00+00:00 9067 2008-06-12T22:00:00+00:00 yes no toilet leren tandenpoetsen https://schooltv.nl/video-item/zelf-doen-liedje-over-alles-zelf-doen 2024-02-01T13:19:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17680.w613.r16-9.20906b0.webp Zelf doen | Liedje over alles zelf doen Uh, uh, wat zegt Toet, Toto? Toet zegt: “zelf doen!”. Oh. ♪Als je later groot bent ga je zelf naar de WC. Je mag daar zelf plassen, niemand hoeft meer mee. Als je later groot bent trek je zelf je laarzen aan. Maar je moet ook zelf zoeken waar je laarzen staan. Zelf, zelf, zelf, zelf doen. Zelf doen. Toto zelf doen. Goh, wat knap, goed gedaan! Je krijgt van mij een zoen. Nee! Nee! Mwah! Eêêêh! En als je later groot bent, net zo groot als mij. Kun je zelf ook vriendjes helpen die wat kleiner zijn dan jij. Zelf, zelf, zelf, zelf doen. Zelf doen. Toto zelf doen. Goh, wat knap, goed gedaan! Je krijgt van mij een zoen. Nee! Omdat je dat niet zelf… Lekker nooit niet zelf… Bij jezelf kan doen!♪ Mwah! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427812 78 2033-06-12T22:00:00+00:00 7700 2008-06-12T22:00:00+00:00 yes no leren tandenpoetsen zoenen https://schooltv.nl/video-item/tanden-poetsen-liedje-over-tanden-poetsen 2024-08-29T13:38:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46169.w613.r16-9.5d3e943.webp Tanden poetsen | Liedje over tanden poetsen Uhuh? Wat zegt Toet, Toto? Huh? Toet zegt: “tanden poetsen!”. Ja. ♪Tandenborstel, tandpasta. Tandenborstel, tandpasta. Ik poets mijn tanden, doe me na. Ik poets mijn tanden, doe mij na. Poetsen, poetsen, doe maar mee. Poetsen, poetsen, doe maar mee. Van boven aan tot aan benee. Van boven aan tot aan benee. Van voor, van oor tot oor… tot oor. Opzij, opzij, omhoog, van hier… van hier, tot daar …tot daar. Nu is het poetsen klaar. En nu is het poetsen klaar. Spoelen maar!♪ Ja. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427813 69 2033-06-12T22:00:00+00:00 51707 2008-06-12T22:00:00+00:00 yes no gebit tandenpoetsen https://schooltv.nl/video-item/surinaams-eten-roti-maken 2024-02-07T17:02:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17683.w613.r16-9.4473daf.webp Surinaams eten | Roti maken Okay, en nu zijn ze schoon en nu de kraan, hup. Okay. Goed kneden. Goed kneden. En voor Joke een beetje. Zo, je andere hand ook. Dan gaat mama een heel groot balletje maken, even wachten. Ja, en rollen. En rollen. Goed zo jongetje! Zie je: hij wordt groot. Daar gaat ie, wow! Is deze warm? Ja, de kindjes mogen dit niet doen, alleen de mama en papa’s en de grote mensen hè. En dan moet het op tafel. Wow, lekkere roti’s hè! Hup, jij moet wachten. Zo. Ah, goed zo. Okay, en dit nog. Zo, nou, en dan gaan we samen gaan we eten. Zo, okay. Die heb ik opgerold. Ja, we gaan rollen. Doe maar een halfje denk ik hè. Nou, het is een grote jongen, hij lust wel een heel eitje hoor tante. Echt waar? Ja. Het gaat er heel makkelijk in. Zo. Mmm. Is het lekker? Ik heb lekkere roti gemaakt hè? Ja. Dit lust je wel. Mmm! Hapje, hapje, hapje. Okay. Okay, nog een hapje. Dag! Dag! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427814 123 2033-06-12T22:00:00+00:00 16535 2008-06-12T22:00:00+00:00 yes no eten koken Suriname https://schooltv.nl/video-item/gymen-gymen-in-een-gymzaal 2024-02-01T14:10:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17685.w613.r16-9.3685ca0.webp Gymen | Gymen in een gymzaal! Dat is leuk: de kinderen spelen in een hele grote gymzaal. Oh, wat knap: zij kan over een balk lopen! Hé, een koprol! Goed hoor! Heel voorzichtig. Voetje voor voetje lopen over de balk. Houd je maar hier vast. Zo, ga maar staan, dan kan je de dolfijnen voeren. Pak maar wat oranje voer. Zij staat hoog zeg! Ja, loop maar omhoog. Nog een koprol! Wat kunnen de kinderen al goed gymmen! Ik moet plassen! Moet jij plassen, Claire? Ga maar naar de wc dan, tot zo. Voetje voor voetje, voor voetje. Best moeilijk hoor: op de balk lopen! Zal ik je even helpen? Plons, wat een grote sprong! Nog een sprongetje en hup! Ja, ik kan het! Jippie jee! Dag allemaal! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427815 116 2032-12-31T23:00:00+00:00 14735 2008-06-12T22:00:00+00:00 yes no bewegen balans springen https://schooltv.nl/video-item/stop-sta-stil-liedje-over-stilstaan 2024-02-01T13:18:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17687.w613.r16-9.c7f8abb.webp Stop, sta stil | Liedje over stilstaan Wat zeg je, Toet? Toet zegt: “stop, sta stil!”. Oh, wat jammer nou! Ik had jullie bijna! Nee, niet! ♪Stop, sta stil. Beweeg je niet, verroer je niet. Stop, sta stil. Verroer je niet. Kijk, ik ben een standbeeld, En een standbeeld staat heel stil. Maar ik kan best bewegen hoor, Als ik bewegen wil. Springen! Spring, spring, spring. Springen, wat een goed idee. Spring, spring, spring, Maar met ons mee. Kijk, ik ben een standbeeld, En een standbeeld staat heel stil. Maar ik kan best bewegen hoor, Als ik bewegen wil. Draaien! Draai, draai, draai. Draaien, wat een goed idee! Draai, draai, draai, Maar met ons mee. Lelelelelelele. Huh? Ja, zwaaien! Zwaai, zwaai, zwaai. Zwaaien, wat een goed idee. Zwaai, zwaai, zwaai, Maar met ons mee.♪ https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427816 84 2033-06-12T22:00:00+00:00 8097 2008-06-12T22:00:00+00:00 yes no bewegen https://schooltv.nl/video-item/ik-ben-een-leeuw-leeuwenliedje 2024-02-01T13:18:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17689.w613.r16-9.89de02e.webp Ik ben een leeuw | Leeuwenliedje Weet je wat ik hoor? Een leeuw brult in mijn oor Hij brult en brult en houdt niet op Hij gaat maar door De leeuw brult wild en woest Maar ik zeg: hou je koest Je mag niet brullen in mijn oor Dat mag niet hoor Laat dat, leeuw Laat dat, leeuw Ik wil het niet Ik wil het niet Laat dat, leeuw Laat dat, leeuw Ik wil het niet Een kusje wil ik wel Een kusje op mijn wang Dan krijg je ook een kusje terug Ik ben niet bang Brave leeuw Brave leeuw Ik vind je lief Ik vind je lief Brave leeuw Brave leeuw Ik vind je lief https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427817 83 2033-06-12T22:00:00+00:00 17176 2008-06-12T22:00:00+00:00 yes no leeuw wild dier https://schooltv.nl/video-item/carnaval-de-carnavalsoptocht 2024-01-16T16:24:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17691.w613.r16-9.ae9aec7.webp Carnaval | De carnavalsoptocht Het is Carnaval en de kinderen worden geschminkt. Net alsof je in het zonnetje hebt gezeten. Pippi Langkous! Rode wangen. Zo, dat wordt mooi. Mooie glitters. Hé, die krijgt rode haren! En een mooie groene hoed op zijn hoofd. Zo. Wat zien de kinderen er allemaal mooi uit! De Carnavalsoptocht kan beginnen! Wat zijn er veel mensen op straat en wat een mooie muziek! Alle mensen komen naar de Carnavalsoptocht kijken. Overal confetti. Wat is Carnaval toch een leuk feest! Hé, die kinderen hebben wij wel eens gezien! Ohhh, wat kunnen ze mooi trommelen! Dag mooie prinses! Wat een leuk feest is het weer! Dag allemaal! Dag! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427818 119 2033-06-12T22:00:00+00:00 93200 2008-06-12T22:00:00+00:00 yes no feest carnaval https://schooltv.nl/video-item/eten-liedje-over-eten-en-boodschappen 2024-02-01T13:18:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17693.w613.r16-9.34c1f75.webp Eten | Liedje over eten en boodschappen Wat zeg je Toet? Toet zegt 'buikje rond'. Wij eten, ja wij eten. Wij eten oh zo graag. En al dat lekkere eten, Is voor onze maag. Sinaasappels, lekker zoet. Bananen smaken, ja zo goed. Hap hap hap. Hap hap hap. Appels vol met sap. Wij eten, ja wij eten. Wij eten oh zo graag. Maar al dat lekkere eten is op, helaas! Jammer! Toto brom buik. Winkel! Ja. Hollen naar de winkel toe voor sinaasappels lekker zoet. Vlug vlug naar de winkel toe. Bananen smaken oh zo goed. We kopen fruit, dat is gezond. Lekker smullen, buikje rond. Mmm mmm mm mmm mm m. Toto, zing nou niet met volle mond. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427819 69 2033-06-12T22:00:00+00:00 20152 2008-06-12T22:00:00+00:00 yes no eten boodschap winkel https://schooltv.nl/video-item/tok-tok-tok-op-de-boerderij 2024-02-01T14:10:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17695.w613.r16-9.9f6a6a3.webp Tok, tok, tok | Op de boerderij Dit is denk ik genoeg. Goed zo, willen jullie ook, een beetje melk geven? Nou Wessel, wil jij het hek even dichtdoen? Anders gaan de schapen er weer uit. Dag! Dag! Doei! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427820 114 2033-06-12T22:00:00+00:00 38765 2008-06-12T22:00:00+00:00 yes no kip boerderij dier https://schooltv.nl/video-item/babybroertje-we-krijgen-een-broertje 2024-01-31T08:10:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17697.w613.r16-9.b7ab9ac.webp Babybroertje | We krijgen een broertje Kom eens kijken of hij wakker is. Ik ga even kijken, wie doet er zo lekker over mijn haartjes aaien? Ho, mijn zusjes. Kijk, daar zijn je zusjes. En Anna, kijk. Gaan we lekker in badje? Eerst zijn voetjes en zijn kontje, anders dan schrikt hij ervan. Nou, zo vindt hij het toch wel lekker. Nou insmeren. Nou, dan gaan we je zo lekker afdrogen hè. Wil jij nog een beetje Anna? We gaan hem zo afdrogen. Hij is een beetje moe van het badje. De fles is eruit. Hij moest even een boertje. Oh, hij moest even een boertje doen, oh ja. Oh, een lekker zonnetje! Waar gaan we naartoe? Ho, pas op de stoep Anna. Speen uit! De speen uit, maar wel op de stoep. Goed zo. Niet zo hard, dan houd ik het niet bij! Dag! Dag! Anna, even zwaaien! Dag! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427821 101 2033-06-12T22:00:00+00:00 29499 2008-06-12T22:00:00+00:00 yes no broertje baby https://schooltv.nl/video-item/ik-ben-mama-beschuit-met-muisjes 2024-02-01T14:09:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17699.w613.r16-9.b81c1b6.webp Ik ben mama | Beschuit met muisjes Eh, eh, heeft Toet misschien een idee, Toto? Wat zegt Toet, Toto? Tuut, beschuit! Oh, natuurlijk! Beschuit met muisjes! Wat een goed idee, Toet! Beschuit met muisjes. Want we zijn zo blij. Ja! Beschuit met muisjes. Er is een baby bij. Baby bij. Beschuit met muisjes. Ja, ja, ja, ja! Voor jongens blauw. Voor meisjes roze en een kusje voor jou. Baby’tje, wat ben je lief. Ik wieg je heen en weer. Ik houd je vast en wieg je. Zachtjes heen en weer. En we eten… beschuit met muisjes. Want we zijn zo blij. Blij! Beschuit met muisjes. Er is een baby bij. Baby bij. Beschuit met muisjes. Ja, ja, ja! Voor jongens blauw. Voor meisjes roze en een kusje voor jou. Voor meisjes roze en een kusje voor jou. Toto ook! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427822 92 2032-12-31T23:00:00+00:00 22446 2008-06-12T22:00:00+00:00 yes no baby beschuit geboorte https://schooltv.nl/video-item/ietsje-meer-bewegen-een-leuk-liedje 2024-01-04T10:42:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17701.w613.r16-9.095a95b.webp Ietsje meer bewegen | Een leuk liedje Ietsje meer bewegen Ietsje meer gaan doen Van achteren naar voren Tot ‘t puntje van je schoen En iedereen mag meedoen Iedereen is cool We gaan een vette move doen Kijk maar eens wat ik bedoel 1 en 2 en 1,2,3 (refrein) Want als ik beweeg dan wordt de dag Een heel stuk leuker, want ik mag Lekker springen op en neer Ja, ik voel geen moeheid meer Ik kan niet meer stoppen; het is gaaf We dansen omhoog, en weer omlaag Alle dagen zijn een feest Als je lekker bezig bent geweest! Ietsje meer naar links toe Ietsje meer naar rechts Ja, zo gaat-ie lekker Luister wat ik zeg We gaan naar voren buigen We strekken heen en weer En als het in de smaak valt Doen we alles nog een keer 1 en 2 en 1,2,3 (refrein) Want als ik beweeg dan wordt de dag Een heel stuk leuker, want ik mag Lekker springen op en neer Ja, ik voel geen moeheid meer Ik kan niet meer stoppen; het is gaaf We dansen omhoog, en weer omlaag Alle dagen zijn een feest, als je lekker bezig bent geweest! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427823 149 2033-04-01T22:00:00+00:00 102301 2011-01-10T07:00:00+00:00 yes no bewegen dansen https://schooltv.nl/video-item/koelvestje-hoe-voorkom-je-dat-je-een-gekookt-eitje-wordt 2024-01-04T10:42:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17703.w613.r16-9.6ab458d.webp Koelvestje | Hoe voorkom je dat je een gekookt eitje wordt? Bij deze warmtebeeldcamera kun je goed zien wat er met je lichaam gebeurt als je traint. Je kunt er ook de lichaamstemperatuur op aflezen. Hoe warmer je bent, hoe roder het beeld. Blauw geeft de koude delen aan. Zo kun je precies de warmteverschillen op het lichaam zien. Hoe zorg je nou dat je in zo’n vochtig en warm klimaat je warmte toch kwijt kan? Ja, dat is niet zo heel makkelijk, maar wat we proberen is een koud klimaat heel dicht op de huid te creëren en daar hebben we een koelvest voor gemaakt, waarbij koud water langs het lichaam loopt en daardoor wordt de warmte afgevoerd via het koude water. Dus ik heb hier zo’n vestje meegenomen, dus ik kan het misschien even aantrekken. Belangrijk is dat dat goed vast op de huid zit hè, want je probeert die warmte juist van die huid weg te halen. Nou, het koude water hoort er bij, dat zit hier in dat tasje, en een pompje om het water rond te pompen. En dan vervangen we het zweet door koud water wat langs het lichaam stroomt. Okay. Met de warmtebeeldcamera is goed te zien hoe het koelvest het lichaam afkoelt. Weet je hoeveel meter slang er nou in dat vestje zitten? Bij de Olympische Spelen van Athene zijn ze voor het eerst gebruikt en ze worden nog steeds verder ontwikkeld. Het principe is eenvoudig: koud water stroomt door een dunne slang van wel 25 meter lang. Door het uiteinde van de slang warm te maken kan hij gemakkelijk aangesloten worden op een koppelstuk. De pomp wordt in elkaar gezet en aangesloten op het vest. Daarna wordt getest of de pomp werkt en het ijswater door het hele vest stroomt om zo een groot deel van het lichaam af te koelen. Hé Bart, en werkt het nou echt? Ja, op het moment dat je zo’n koelvest aantrekt, dat is gewoon een verademing, dat is echt super. Kijk: het is natuurlijk ook, ja, mentaal als voorbereiding op die wedstrijd zelf waar je het niet aan kan hebben, maar ja, in je warming-up wel. Okay. Het klinkt heel tegenstrijdig, warming-up, maar het is echt: dat is super om ermee, ja, je start voor te bereiden. Ik weet zeker dat het helpt. Okay, nou, Bart en Gerard, ik wens jullie veel succes op de Olympische Spelen en winnen hè! Doe ik. Okay, succes. Absoluut. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427824 176 2033-07-14T20:00:00+00:00 2715 2008-07-14T20:00:00+00:00 yes no lichaam koelen sport https://schooltv.nl/video-item/koelsysteem-hoe-blijft-het-in-een-skihal-lekker-koud 2024-01-04T10:42:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17705.w613.r16-9.1e6a111.webp Koelsysteem | Hoe blijft het in een skihal lekker koud? Ongelooflijk hè, dat het buiten gewoon 15 graden is terwijl je hier lekker aan het snowboarden bent! Nou, dat gaat natuurlijk niet zomaar, daar is een heel goed koelsysteem voor nodig, want anders is het hier warm en dan is d’r geen sneeuw. Dus deze skihal is eigenlijk één grote koelkast. Ik zal je uitleggen hoe het werkt: om kou te kunnen maken heb je warmte nodig. Nou, dat klinkt een beetje raar, maar voel jij maar eens thuis aan de achterkant van je koelkast: het voelt lekker warm toch? Eigenlijk een soort van kacheltje. Nou, de koelkast, die maakt geen kou, maar die onttrekt warmte uit zijn omgeving. En dat doet-ie door vloeistof te verdampen. Om dit te snappen moet je eerst iets weten: stoffen kunnen in drie fases voorkomen: de eerste is vast, zoals ijs, of vloeibaar, zoals water, en gas. Fases kunnen veranderen. Nou, neem nou bijvoorbeeld water: het neemt de warmte van het vuur in zich op. Aha, kijk! Nu kookt het! De vloeistof wordt nu damp. Nou, ik heb hier een koud dekseltje en als ik die d’r zo boven houd, dan zie je, dat de damp vloeistof wordt. Het koelt af op het dekseltje en het condenseert, en het druppelt zo weer de pan in waardoor het eigenlijk weer vloeistof is en klaar om warmte in zich op te nemen waardoor het weer kan verdampen. De cirkel is rond. Water heeft een kookpunt van 100 graden, dan is de verdamping op zijn hoogst. Maar d’r zijn stoffen met een veel lager kookpunt, zoals de stof freon en dat is dan ook de stof waarmee ze hier de skihal lekker koud houden. We zijn hier in het hart van het koelsysteem van de skihal. Het is hier een spaghetti aan buizen, maar toch zit er een logica in. Freon verdampt al bij -82 graden Celsius. Dat gebeurt hier, in het verdampingsvat. Freon gebruikt de warmte van het water uit de buis om te verdampen. Hierdoor koelt het water af. En deze buis loopt de skihal in en houdt het daar lekker koud. Om ervoor te zorgen, dat de freon het water blijft koelen, moeten we van de damp weer een vloeistof maken. Bij een verdampingstemperatuur van -82 graden gaat dit niet vanzelf. Daar is een compressor bij nodig. Hier wordt de damp samengeperst waardoor hij weer vloeibaar wordt. Nu is de freon weer een vloeistof, maar het staat nog wel onder hoge druk. Dit ventiel zorgt ervoor dat de druk minder wordt en zo kan de freon weer verdampen en blijft het koelwater in de buis lekker koud. Het koude water met antivries wordt door deze buis fffffffft zo bovenin naar de ventilatoren gepompt. En de ventilatoren, die blazen de koude lucht langs het koude water zo terug de hal in, waardoor het altijd koud blijft en daardoor kunnen we het hele jaar door gewoon lekker skiën en snowboarden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427825 206 2033-07-14T20:00:00+00:00 3412 2008-07-14T20:00:00+00:00 yes no ski koelen sneeuw https://schooltv.nl/video-item/smaken-verschillen-waarom-eten-we-liever-geen-insecten-of-meelwormen 2024-01-16T16:10:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17707.w613.r16-9.d3b514b.webp Smaken verschillen | Waarom eten we liever geen insecten of meelwormen? Als je iets eet, dan proef je een smaak. Maar dat gaat niet zomaar. Hoe werkt dat nou eigenlijk? Jouw eten bestaat uit allerlei soorten voedingsstoffen. Deze stoffen moeten eerst vermengd worden met speeksel. Als dat gebeurd is, komen de stoffen op je tong. Met je tong kun je vier verschillende smaken herkennen. Op de tong zitten knopjes die “smaakpapillen” heten. Daarvan heb je er wel 10.000. Die knopjes geven via je zenuwen een signaal naar je hersenen en daardoor proef je een smaak. Proeven gaat niet alleen met je mond: pak maar eens een snoepje, knijp je neus dicht en stop het snoepje in je mond. Je weet pas wat je eet als je je neus weer loslaat.Of je iets lekker vindt wordt ook bepaald door waar je vandaan komt. In Afrika vinden ze het eten van insecten bijvoorbeeld heel normaal, terwijl wij daar niet aan moeten denken! Toch jammer, dat wij geen insecten lusten. In Nederland eten we liever vlees, maar doordat steeds meer mensen vlees eten is er straks niet meer genoeg. Ook koeien hebben voedsel nodig. En al dat voer moet naar de beesten worden gebracht en dat is slecht voor het milieu en dan hebben we het nog niet eens over… euwwh bah. Insecten zijn goede vleesvervangers. En kilo sprinkhanen heeft net zoveel eiwitten als vijf hamburgers. Eén sprinkhaan heeft maar één keer zijn gewicht aan voedsel nodig om uit te groeien tot een volwassen dier. Een koe daarentegen wel tien keer zoveel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427826 123 2033-07-14T20:00:00+00:00 44294 2008-07-14T20:00:00+00:00 yes no tong smaak voedsel https://schooltv.nl/video-item/gehoorbeschadiging-wat-gebeurt-er-bij-een-gehoorbeschadiging 2024-01-16T16:28:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17709.w613.r16-9.cd0a02c.webp Gehoorbeschadiging | Wat gebeurt er bij gehoorschade? Eigenlijk kan je een geluidsgolf het beste vergelijken met een stadion-wave. De deeltjes in de lucht verplaatsen zich namelijk niet. Het ene deeltje geeft de trilling alleen maar door aan het volgende deeltje, net als je buurman op de tribune. Deze trillingen komen dan via je trommelvlies bij de haartjes in het slakkenhuis. Die zetten de trillingen om in een elektrisch signaal. De gehoorzenuw vervoert het signaal naar de hersenen. In het slakkenhuis geven de haartjes achterin de lage tonen door en de haartjes voorin de hoge. Lage tonen hebben een lage frequentie. Dat betekent, dat deze tonen weinig trillingen per seconde hebben. Hoge tonen hebben veel meer trillingen per seconde en hebben dus ook een hogere frequentie. Een goed systeem, maar als het geluid te hard is, dan komen de haartjes in de problemen en het zijn de haartjes voorin het slakkenhuis die het eerst beschadigen: de haartjes voor de hoge tonen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427827 78 2033-07-14T20:00:00+00:00 84292 2008-07-14T20:00:00+00:00 yes no horen oor muziek https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-dappere-dieren 2024-01-04T10:42:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17710.w613.r16-9.7a3d407.webp Nieuws uit de natuur | Dappere dieren Thema Kinderboekenweek. Niet alleen mensen verrichten heldendaden. Ook dieren kunnen dapper zijn. In veel boeken zijn juist dieren de helden. We volgen er een aantal. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1187690 1800 8137 2011-09-30T00:59:55+00:00 yes no week mens testkees boek held dier https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-dierenhelden 2024-01-04T10:42:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17711.w613.r16-9.1e4e446.webp Nieuws uit de natuur | Dierenhelden Thema: Kinderboekenweek. Helden in boeken lijken vaak op dieren. Spiderman en Batman hebben eigenschappen van spinnen en vleermuizen. Welke eigenschappen maken van een persoon een held? https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1187688 1800 3045 2011-09-23T00:47:27+00:00 yes no dier held boek week spin vleermuis testkees https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-de-zonnewagen 2024-01-04T10:42:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17712.w613.r16-9.f677045.webp Nieuws uit de natuur | De zonnewagen Thema: Energie. Snelle auto's zijn leuk en handig, alleen... ze verbruiken zoveel brandstof. Tenzij je de auto op zonlicht kunt laten rijden! https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1187686 1800 3031 2011-09-16T01:37:51+00:00 yes no zonne-energie testkees brandstof auto energie zon https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-ziek-van-suiker 2024-01-04T10:42:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17713.w613.r16-9.0a98603.webp Nieuws uit de natuur | Ziek van suiker? Thema: Energie Om te kunnen leven hebben mensen suikers nodig. Maar wat doe je als je lijf niet goed meer met suikers om kan gaan? www.schooltv.nl/nudn_docent https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1187684 1800 4624 2011-09-09T00:45:22+00:00 yes no suiker menselijk lichaam testkees diabetes ziek energie https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-de-eetbare-tuin 2024-01-04T10:42:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17714.w613.r16-9.5e366c8.webp Nieuws uit de natuur | De eetbare tuin Thema: De schooltuin. Groenten die je zelf in je moestuin hebt verbouwd, zijn natuurlijk de lekkerste groenten die er zijn! https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1187682 1800 9469 2011-09-02T02:19:21+00:00 yes no tuin moestuin school groente testkees https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-de-vlindertuin 2024-01-04T10:42:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17715.w613.r16-9.99f29c1.webp Nieuws uit de natuur | De vlindertuin Thema: Schooltuinen. Vlinders hebben voedsel nodig en een geschikte plek om hun eieren te leggen. Hoe maak je je tuin 'vlindervriendelijk'? https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1187680 1800 2440 2011-08-26T01:44:10+00:00 yes no tuin vlinder school moestuin testkees https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-apen 2024-01-04T10:42:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17716.w613.r16-9.4b7fe5f.webp Nieuws uit de natuur | Apen Thema: Dierentuinen. De Nederlandse Vereniging van Dierentuinen voert actie voor apen. Veel apen dreigen uit te sterven. Mylène en Jurre zoeken uit wat wij hier tegen kunnen doen. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1180529 1800 5505 2011-06-03T00:45:46+00:00 yes no dierentuin uitsterven aap bedreigd testkees https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-grote-grazers 2024-01-04T10:42:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17717.w613.r16-9.f83dfd0.webp Nieuws uit de natuur | Grote grazers Thema: Lekker gras. Gras kan bij begrazing toch blijven groeien. Het is één van de belangrijkste voedselbronnen voor dieren en het startpunt van een voedselketen. In Nederland hebben we natuurgebieden met konikpaarden en Schotse hooglanders. Een nadeel is dat de benodigde voedingstoffen er moeilijk uit te krijgen zijn. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1180527 1800 3078 2011-05-27T00:54:57+00:00 yes no grazen voedselketen gras groeien eten testkees https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-gras 2024-01-04T10:42:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17718.w613.r16-9.c5ca679.webp Nieuws uit de natuur | Gras Thema: Lekker gras: Grassen vormen de grootste en ook de bekendste plantenfamilies. Ze spelen vaak een belangrijke rol in het landschap en leveren ook voedsel voor mensen en dieren. Mylène en Jurre Bosman zoeken uit wat voor bijzonder planten grassen zijn en hoe zij zich voortplanten. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1180525 1800 4134 2011-05-16T11:25:12+00:00 yes no plant mens testkees gras landschap dier https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-wespen 2024-01-04T10:42:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17719.w613.r16-9.6c673e6.webp Nieuws uit de natuur | Wespen Thema: Insecten. Vaak raken mensen in paniek wanneer ze een wesp zien. Toch zijn het bijzondere insecten. Sommige van deze dieren hebben een wonderlijke levenswijze. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1180523 1800 16290 2011-05-12T14:50:08+00:00 yes no insect mens testkees wesp angst dier https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-sprinkhanen-en-krekels 2024-01-04T10:42:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17720.w613.r16-9.476539a.webp Nieuws uit de natuur | Sprinkhanen en krekels Thema: Insecten. Meestal hoor je ze wel, vooral in de avond, maar je ziet ze niet; sprinkhanen. Sprinkhanen zijn bijzondere insecten. Zo blijkt bij sommige soorten het gehoororgaan op vreemde plekken te bevinden. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1180521 1800 7449 2011-04-29T00:33:55+00:00 yes no orgaan testkees horen insect sprinkhaan dier krekel https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-naaldwouden 2024-01-16T14:01:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17721.w613.r16-9.6227433.webp Nieuws uit de natuur | Naaldwouden Thema Naalden en kegels. De naaldbossen in Nederland zien er anders uit dan die in Scandinavië. Mylène Gordinou de Gouberville en Jurre Bosman onderzoeken welke dieren er in de naaldbossen leven en welke aanpassingen ze hebben ondergaan. https://player.ntr.nl/index.php?id=TELEA_1062693 1800 3352 2011-01-07T01:39:49+00:00 yes no bos landschap naald dier testkees https://schooltv.nl/video-item/blessures-wat-gebeurt-er-als-je-ergens-tegenaan-botst 2024-01-16T16:01:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17723.w613.r16-9.ec2918d.webp Blessures | Wat gebeurt er als je ergens tegenaan botst? Wat gebeurt er eigenlijk in je lijf als je ergens tegenaan botst? Als de botsing maar klein is, dan krijg je een blauwe plek. Dat komt, doordat er tijdens de botsing bloedvaten scheuren, er gaat bloed tussen het weefsel onder je huid zitten. Je lichaam breekt dat bloed zelf weer af. Bij een harde klap kan er een spier scheuren of er kan een bot ontwrichten. Botten zijn heel stevig omdat er kalk in zit. De lijmstof zorgt er voor dat de botten een beetje buigzaam zijn. Er zijn botten in je lichaam die je organen tegen een botsing beschermen. Je schedel beschermt je hersenen en de ribbenkast je longen en hart. Bij een flinke klap kan een bot breken. Een fractuur heet dat. Bijvoorbeeld je sleutelbeen, je dijbeen of je opperarmbeen. In alle gevallen doet het pijn. Auauauauau!!! Onmiddellijk na een botbreuk gaat het lichaam de gewonde plek verdedigen. Er ontstaat een bloedstolsel en er wordt kalk aangemaakt voor nieuwe botcellen. Zo gaat het bot geleidelijk weer vastzitten en wordt het daarna weer hard. Het moet wel goed aan elkaar groeien, daarom wordt alles op zijn plaats gezet en in het gips gedaan, zodat het niet meer kan verschuiven. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427828 72 2033-07-14T20:00:00+00:00 37078 2008-07-14T20:00:00+00:00 yes no wond botbreuk beschermen https://schooltv.nl/video-item/turnen-een-sport-voor-doorzetters 2024-01-25T13:38:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17725.w613.r16-9.d5b1581.webp Turnen | Een sport voor doorzetters Turnen is een individuele sport die wordt uitgevoerd met behulp van toestellen. Het is een onderdeel van de Olympische Spelen en is ontstaan in de 19e eeuw.Wedstrijdturners trainen minimaal 2 tot 3 uur per week om de belangrijkste beginselen van het turnen te leren. Om aan de landelijke competitie mee te doen, is meer training nodig en zal een turner al op jonge leeftijd, vaak voor het negende jaar, moeten beginnen met de training. Drie tot vijf keer per week trainen, en dan 3 a 4 uur per keer, is geen uitzondering bij deze sport. Bij topsport, het hoogste niveau, wordt vaak 20 a 30 uur per week getraind.Bij turnen zijn lenigheid, kracht en conditie van groot belang. Lenigheid vermindert de kans op blessures. Kracht en conditie zijn nodig om de wedstrijd vol te houden en om verschillende kracht-en lenigheidsonderdelen uit te voeren.Er zijn 4 verschillende toestellen voor het damesturnen; sprong, brug, evenwichtsbalk en vloer.Met name bij de lagere niveaus en de jongere turners zijn de te turnen oefeningen vaak voorgeschreven. Op de hogere niveaus kan de turner soms zelf zijn of haar oefening samenstellen, welke natuurlijk wel aan bepaalde eisen moeten voldoen.Ook de kleding van de deelnemer is voor een wedstrijd van belang. Voor verkeerde kleding kan de jury punten aftrekken.Dames dragen tijdens wedstrijden verplicht een turnpakje. Het dragen van een turnbroekje is voor dames niet toegestaan. Vanwege de veiligheid mag je geen sieraden dragen. Het dragen van sokken en turnschoentjes mag, maar is niet verplicht. Meestal turnen dames op blote voeten, je hebt dan meer grip op het toestel.Tussen 9 jaar en 16 jaar zitten 6 leeftijdsklassen. Naast leeftijdsklassen zijn er ook verschillende niveaus waarop je kan turnen. Op dit moment zijn er in Nederland 17 verschillende niveaus. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427829 109 2033-04-21T22:00:00+00:00 35399 2008-04-21T22:00:00+00:00 yes no Olympische Spelen turnen sport https://schooltv.nl/video-item/pannavoetbal-een-sport-voor-waaghalzen 2024-01-25T13:37:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17727.w613.r16-9.fb24dfc.webp Pannavoetbal | Een sport voor waaghalzen Pannavoetbal is een vorm van straatvoetbal op een klein veldje. Pannavoetbal wordt meestal twee tegen twee gespeeld en een wedstrijd duurt maximaal 5 minuten. Als een speler in balbezit is, moet hij binnen 15 seconden een doelpoging doen, anders gaat de bal naar de tegenstander. Hij kan een panna of een doelpunt scoren. Een panna is een beweging waarbij een voetballer de bal tussen de benen van de tegenstander door poort. Het woord ‘panna’ is Surinaams voor ‘poort’. Een panna is geslaagd als de poortende speler zelf balbezit houdt na zijn beweging. In het straatvoetbal, dat grotendeels draait om dit soort bewegingen, worden panna’s gebruikt om de tegenstander buitenspel te zetten. Bij een panna is de wedstrijd direct afgelopen. Wanneer er na 5 minuten geen panna gescoord is, telt het aantal gescoorde doelpunten. Een groot verschil met het echte voetbalspel is dat er geen regels zijn en de bal niet uit kan gaan of achter kan raken. Er is dan ook geen scheidsrechter aanwezig. Een ander verschil is dat het scoren van een doelpunt niet het belangrijkst is. Bij panna staan mooie acties, respect afdwingen en de tegenstander aftroeven voorop. Vooral ‘respect’ is een belangrijk begrip binnen Pannavoetbal. Fair play is erg belangrijk en gevaarlijk spel is dan ook niet toegestaan. Een speler die zich tijdens de wedstrijd hier niet aan houdt, kan gediskwalificeerd worden. Behalve twee tegen twee op een veldje, kan Pannavoetbal ook één tegen één gespeeld worden in een speciaal daarvoor bedoelde ‘kooi’. Een veel gebruikte manier van uitspelen of passen is het spelen van de bal via de muur of zijkanten van veld of kooi en achter de doelen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427830 106 2033-04-21T22:00:00+00:00 15846 2008-04-21T22:00:00+00:00 yes no voetbal Suriname balsport https://schooltv.nl/video-item/freerunnen-een-sport-voor-waaghalzen 2024-01-25T13:38:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17729.w613.r16-9.4a709d1.webp Freerunnen | Een sport voor waaghalzen Mensen die van dak naar dak springen, salto’s van de hoogste plaatsen en dat allemaal in de stad, zonder trampoline of bescherming. Dat is freerunnen. Freerunnen is een nieuwe vorm van het Franse Le Parkour. Le Parkour is van oorsprong een ontsnappingstechniek waarbij je zo snel mogelijk van punt A naar punt B moet komen, door middel van vloeiende bewegingen. Het verschil met freerunnen is dat je niet zo snel mogelijk, maar zo sierlijk mogelijk van punt A naar B moet zien te komen. Een freerunner gaat met een sierlijke beweging over alle obstakels die hij op zijn weg tegenkomt heen. De techniek waarmee een freerunner over obstakels gaat, heet vault. Een freerunner maakt voornamelijk gebruik van een salto vooruit (frontflip), of een salto achteruit (backflip). Dit is de catleap, waarbij van de ene naar de andere kant wordt gesprongen, zodat je er aan kan hangen en er vervolgens overheen kan klimmen. En dit is de railflip, een overslag over een muurtje. Freerunnen is een leuke en goede manier om je lichaam en geest helder te houden. Ook leer je goed grenzen verleggen én het ziet er natuurlijk erg stoer uit. Voor freerunnen heb je geen dure schoenen, geen dure kleding en geen helm of bescherming nodig. Wel is het belangrijk dat je een lekker zittende trainingsbroek en shirt hebt en stevige sportschoenen. Onervaren beginners moeten zich beschermen: hun handpalmen met speciale handschoenen en een vest om hun middel, om bij het maken van een roll de rug te beschermen. Een freerunner moet open-minded zijn om open te staan voor de elementen van freerunning. Een freerunner schaamt zich zeker niet voor waar hij mee bezig is en is vooral trots dat-ie de sport kan beoefenen. Lef komt vanzelf, net als conditie en lenigheid. Verder heeft een freerunner respect voor z’n omgeving. Dat komt doordat freerunners een directer contact met hun omgeving hebben. Ze zullen bijvoorbeeld ook niet snel rotzooi op de grond gooien. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427831 108 2033-04-21T22:00:00+00:00 14933 2008-04-21T22:00:00+00:00 yes no stad sport bewegen https://schooltv.nl/video-item/vuurwerk-rotjes-duizendklappers-vuurpijlen 2024-01-04T10:42:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17731.w613.r16-9.c4bceb0.webp Vuurwerk | Rotjes, duizendklappers, vuurpijlen Met oud en nieuw zie je het altijd: vuurwerk. Hartstikke mooi en spectaculair. Maar wat is vuurwerk nou precies? Wat zit er nou precies in vuurwerk? In vuurwerk zit voor een heel groot deel zwart buskruit en voor speciale effecten, voor vlammetjes en kleurtjes, zitten er andere spullen in. En wie heeft vuurwerk uitgevonden? Ik denk, dat dat een onbekende Chinees zal moeten blijven, want we weten niet wie het precies was. Hoe steek je vuurwerk het veiligst aan? Je zet een veiligheidsbril op, je leest de gebruiksaanwijzing op het product en je gebruikt een aansteeklont. Een aansteeklont is veel veiliger dan een aansteker of lucifers. En hoe steek je een vuurpijl het veiligst af? Een vuurpijl, daar zit vaak een beschermkapje op, die haal je er af, en dan plaats je ‘m in een fles. En de fles, die moet wel heel stevig staan. Dus die fles, die kan een beetje verzwaard zijn, maar d’r zijn ook producten op de markt waarmee je het wat steviger kan plaatsen, als je geen fles hebt. Bestaat er ook koud vuur, dat hoor ik mensen heel vaak zeggen? Nee, koud vuur bestaat niet. Wat je wel soms hebt is een sterretje, daar komen zulke kleine vonkjes vanaf, dat je het bijna niet voelt, maar het is wel degelijk heel heet en je kan daar dingen mee aansteken, dus heel erg uitkijken! Vuurwerk moet goed opgeslagen worden, want als er wat misgaat, ontploft de hele boel. Kijk: hier ligt nou al het vuurwerk opgeslagen. Waarom hier? Nou, hier is het veilig. Er zit een blusinstallatie in, een zogenaamde sprinklerinstallatie, daar komt 90.000 liter water uit, d’r zit een rookmelder, die staat rechtstreeks weer in verbinding met de brandweerkazerne. De deuren, die zijn een uur brandvertragend en de muren tussen de 2 bewaarplaatsen zijn 2 uur brandvertragend. Dus het is hartstikke veilig! Veiliger kan niet? Veiliger kan niet! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427832 133 2033-06-04T22:00:00+00:00 69253 2008-06-04T22:00:00+00:00 yes no buskruit vuurwerk https://schooltv.nl/video-item/geloof-de-verschillen-en-overeenkomsten-tussen-moslims-en-katholieken 2024-01-04T10:42:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17733.w613.r16-9.6c9449a.webp Geloof | De verschillen en overeenkomsten tussen moslims en katholieken Evangeline is Katholiek en gaat naar de kerk. Sabar is Moslim en gaat naar de Moskee. Wat zijn de verschillen en wat zijn de overeenkomsten? Jij gaat nu dus zingen? Ja, ik loop hier naar het koor toe en die staat daar. Okay, nou, zet ‘m op hè! In deze dienst worden allemaal verhalen uit de Bijbel verteld. De Bijbel is het Heilige Boek voor de Katholieken. Er staan niet alleen verhalen in, maar ook gedichten, liedjes en regels. "Ik deel mijn leven met jou. Ik ben er voor jou." Het gaat nu over Jezus en Jezus is heel belangrijk voor de Katholieken. Hij is de Zoon van God. En tijdens het eten van de hostie denken ze aan Hem. Nou Sabar, wat is dit? Dit is de Arabische lesmethode, dat is gewoon voor beginnende kinderen die lezen. Wij schrijven van rechts naar links. Dus het gaat precies andersom dan met de Nederlandse taal? Het Arabisch, dat is een wereldtaal, het wordt door miljoenen mensen gesproken. Het Arabisch gebruikt niet de letters zoals wij die kennen, maar heeft een eigen alfabet. Ik leer ook Arabisch om de Koran te kunnen lezen en te begrijpen wat erin staat. De Koran, dat is het Heilige Boek van de Moslims. Daarin staat hoe ze moeten leven en wat de regels zijn. De Moskeeën, ik denk dat jij daar inmiddels wel benieuwd naar bent hè, Evangeline? Nou, als jullie toch zo benieuwd zijn, dan neem ik jullie wel mee. Maar eerst moet zij een hoofddoek om. Evangeline moet een hoofddoek om. Nou, laat eens zien? Ja, het staat je goed! Hier is dus de moskee. En voordat we daar naar binnen mogen gaan, moet je hier je schoenen uitdoen. Dit is de gebedsruimte waar wij bidden. En dan zondagochtend, net bij jou in de kerk, heel druk, en het is nu zondagmiddag? Nou, hier is het niet echt druk, maar op vrijdag en tijdens de gebeden of wanneer die Imam wat vertelt over de Islam, dan zegt hij in het begin het eerste versje van de Koran en dan nog het tweede. En dan buigen we zeg maar, dan buigen we voor Allah, dus God. En ja, het is gewoon een soort mediteren. Maar wij verstonden natuurlijk niet wat jullie zeiden hè. Lijkt het een beetje op wat je vanmorgen in het boekje in de kerk las? Het is allebei bijna hetzelfde. Je krijgt de regels, je hebt ook verhalen, die kloppen en die overeenkomen, zeg maar Adam en Eva, de Ark van Noach. Dat komt in de Koran voor en in de Bijbel? Ja. Dus het lijkt eigenlijk best wel weer op elkaar hè? Ja. Veel verschillen dus, maar ook veel overeenkomsten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427833 205 2033-06-08T22:00:00+00:00 43335 2008-06-08T22:00:00+00:00 yes no islam katholicisme godsdienst https://schooltv.nl/video-item/photoshop-op-de-computer-een-foto-bewerken 2024-01-04T10:42:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17735.w613.r16-9.89db833.webp Photoshop | Op de computer een foto bewerken Voordat een fotomodel op de foto gaat, wordt ze eerst helemaal opgemaakt. En dan worden de foto’s genomen! En dan wordt de foto ge-PhotoShopt. Alles wordt op de computer net een tikje mooier en perfecter gemaakt. Nou ja, best wel nep dus die foto’s. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427834 61 2033-06-08T22:00:00+00:00 13961 2008-06-08T22:00:00+00:00 yes no beeldvorming fotografie mode https://schooltv.nl/video-item/lithografie-een-grafische-vorm-van-kunst 2024-01-04T10:42:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17737.w613.r16-9.1402fe7.webp Lithografie | Een grafische vorm van kunst Kunst kun je op veel manieren maken. Eén daarvan is de litho. Wat is een litho? Het is gedrukte kunst en ik werk met grote platen kalksteen, ik teken daarop met inkt of met krijt, en die kalksteen is poreus. Die inkt is vet en dat vet uit die inkt, dat trekt in de poriën van die steen. Als ik naderhand met een spons, gewoon met water, over die tekening heen ga, dan krijg je de reactie dat water en vet elkaar afstoten. Dus waar de tekening zit is de steen droog en waar de tekening niet zit is-ie nat. Daar ga ik met een inktroller overheen en die inkt, die is ook vet, en die pakt alleen het droge gedeelte van de steen. Daar leg ik een vel papier op, dat haal ik onder de pers door en dan heb ik één afdruk van één kleur. Ik werk vaak met zes of zeven stenen. Elke steen is een andere kleur en die druk ik achter elkaar over elkaar heen. Ik druk op één dag, op de eerste dag druk ik geel, de volgende dag komt d’r een andere steen op de pers en druk ik daar oranje overheen of rood, of blauw. En zo bouw ik zo’n litho op. Ziet d’r mooi uit, toch, zo’n litho? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427835 71 2033-06-08T22:00:00+00:00 9549 2008-06-08T22:00:00+00:00 yes no drukpers vorm https://schooltv.nl/video-item/internet-de-hele-wereld-heeft-internet-maar-hoe-werkt-het-precies 2024-01-16T15:51:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17739.w613.r16-9.73f2717.webp Internet | De hele wereld heeft internet, maar hoe werkt het precies? Informatie zoeken, mailtjes versturen; tegenwoordig gebruiken we heel vaak het Internet. Maar hoe werkt het Internet eigenlijk? Al die computers die we net zagen, die zijn samen het Internet? Die computers zijn samen ons stukje van het Internet en d’r zijn in de wereld duizenden van die datacenters waar miljoenen computers staan en die zijn bij elkaar allemaal vormen die het Internet. En hoe zijn al die computers dan met elkaar verbonden? Met draden en kabels, en dikke kabels, dunne kabels, met telefoonsnoeren, met televisiekabels; zo zijn al die computer allemaal met elkaar met een hele grote brei van draden met elkaar verbonden. Ja, naar alle landen van de wereld gaan ze hè? Ja. Ja, een wereldwijd web is het op die manier, daar komt ook dat “www” vandaan, dat je moet intypen als je naar een Internetadres wilt gaan. Hé, en nu ga ik effe een mailtje versturen naar een eh vriendin, bijvoorbeeld in Amerika, hoe komt dat mailtje dan bij haar terecht? Nou, als jij thuis zit te computeren en je verstuurt je mailtje, dan komt-ie bij ons op de Mailserver, dat is een computer, een soort postkantoor, die verzamelt al die E-mails en die kijkt naar het adres waar je het naartoe hebt gestuurd. Als daar staat @hotmail.com, dan kijkt-ie naar het (…), het gedeelte van het adres achter het apenstaartje, dat is “hotmail.com”, dus dan weet onze Server, onze Mailcomputer, weet dat het bericht moet verstuurd worden naar de Mailcomputer van Hotmail. En als het bericht daar is aangekomen, kijkt die Server naar het gedeelte van het adres voor het apenstaartje en die weet dan dus in welke mailbox het bericht moet worden afgeleverd. En dan kan mijn vriendin dat mailtje ophalen? Precies. Maar hoe weet jullie computer hier nou waar die Hotmailcomputer staat, waar op de wereld? Nou, dat Internet, op Internet hebben alle computers een adres, dat is een IP-adres, een soort nummer, een soort telefoonnummer, en d’r bestaat een wegwijzersysteem, dat heet het DNS-systeem, en daarin vertellen al die servers, al die computers, vertellen aan elkaar waar je welke computer kan vinden. En hoe lang duurt het dan voordat het mailtje aan de andere kant van de wereld is? Ja, een mailtje gaat met de snelheid van het licht, dus zo snel als een bliksemflits, maar het kan een paar seconden duren, omdat een mailtje onderweg de weg kwijtraakt of omdat d’r zitten heel veel computers tussen, het gaat dan via de ene computer naar de andere, naar de andere, naar de andere, naar de andere, en dat kan even duren voordat het d’r is. Maar meestal is een mailtje er in een paar seconden aan de andere kant van de wereld. In ieder geval veel sneller dan een ouderwetse brief met een postzegel? Heel veel sneller. Ja. Maar van wie is het nou, wie is de baas? Ja, niemand is de baas. Als jij thuis verbinding maakt met Internet, dat is jouw computer ook een stukje van het Internet. Het Internet bestaat uit al die computers en al die computers zijn van andere mensen. Dus niemand is de baas. Gek idee dus hè, dat hier onder de grond duizenden kabels en draden lopen die ervoor zorgen dat wij kunnen Internetten. Behalve om mailtjes te versturen, kun je het Internet ook gebruiken om bijvoorbeeld info te vinden voor je spreekbeurt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427836 174 2033-06-04T22:00:00+00:00 80910 2008-06-04T22:00:00+00:00 yes no e-mail computer internet https://schooltv.nl/video-item/hulpverlening-als-er-iets-gebeurt-en-er-is-hulp-nodig-kun-je-112-bellen 2024-01-04T10:42:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17741.w613.r16-9.ed4ccd4.webp Hulpverlening | Als er iets gebeurt en er is hulp nodig kun je 112 bellen Als er nu op dit kruispunt een ernstig ongeluk zou gebeuren, dan moet natuurlijk meteen 112 gebeld worden, want dan komt er hulp. 112 Alarmcentrale, wilt u politie, ambulance of brandweer? Politie, want er is hier een heel ernstig ongeluk gebeurd. Of u meteen kunt komen, want het is een enorme ravage. Meneer, in welke plaats? In Amsterdam is het. Blijft u aan de lijn, ik verbind u door met de politie. Ja, bedankt. Politiemeldkamer, wat is uw noodsituatie? Nou, er is hier op de kruising, net zijn twee auto’s op elkaar gereden, het is een heftige botsing en het is een behoorlijke chaos nu, dus er moet sowieso snel politie komen om dat op te ruimen. Waar is het gebeurd, meneer? Het is op de hoek van de Maasstraat met de Rooseveltlaan. Nog even het signalement geven: een licht getinte man, gewatteerde glimmende jas, gebreid mutsje. Hij voelt aan auto’s en hij is weg richting Apollolaan op een donkere herenfiets. 112 Alarmcentrale, welke dienst wilt u spreken, politie, ambulance of brandweer? In Amsterdam, ik verbind u door, blijft u aan de lijn. Als je 112 belt, komt hier in de Meldkamer je telefoontje binnen. Hier luisteren ze naar je verhaal en bepalen ze welke hulp jij nodig hebt. En vanuit hier in de Meldkamer hebben ze dan contact met politie, brandweer en ambulance. Herman, wat doe je nu precies hier in de Meldkamer? Van hieruit worden de politieauto’s, de mensen op straat, aangestuurd, dus ze krijgen een opdracht en dat wordt van hieruit geregeld. En hoe lang duurt het dan voordat er hulp is? In principe zeggen we “binnen seconden”, ik kan alleen maar zeggen: “zo snel mogelijk”. Hoeveel van dit soort meldkamers zijn er nou in Nederland? We hebben een 25-tal meldkamers, elke politieregio heeft een meldkamer. 112 Alarmcentrale, welke dienst wilt u spreken, politie, ambulance of brandweer? In Amsterdam. Ik verbind u door, blijft u aan de lijn. Bent u er zelf ook bij betrokken? Nee, nee, nee, ik liep hier toevallig langs, dus nee, ik heb niks. En die persoon die gewond is, is hij wel aanspreekbaar? Nee, nee, want die zit helemaal klem in de auto, dus daar kan ik ook niet zo bij. Die zit klem in de auto? Ja. Is d’r al ambulance voor gewaarschuwd? Nee, nog niet volgens mij. Ik regel de ambulance en ik stuur ook politie naar u toe. Ja? Heel goed. Bedankt. De ambulance gaat meteen naar de plek waar het ongeluk gebeurd is. Omdat d’r snel gebeld werd met 112, komt alles toch nog goed. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427837 153 2033-06-04T22:00:00+00:00 50465 2008-06-04T22:00:00+00:00 yes no hulpverlenen ambulance ongeluk https://schooltv.nl/video-item/graffiti-kunst-gewoon-buiten-op-een-muur 2024-01-04T10:42:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17743.w613.r16-9.13aa7f2.webp Graffiti | Kunst gewoon buiten op een muur Je hebt het vast wel eens gezien: graffiti. Met een spuitbus maak je een soort schilderij op een muur. Meestal zijn het woorden van heel dikke letters. Best mooi toch? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427838 23 2033-06-08T22:00:00+00:00 17129 2008-06-08T22:00:00+00:00 yes no graffiti verf https://schooltv.nl/video-item/games-computerspelletjes-zijn-hot-maar-hoe-worden-ze-gemaakt 2024-01-04T10:42:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17745.w613.r16-9.0e50f3a.webp Games | Computerspelletjes zijn hot, maar hoe worden ze gemaakt? De allergrootste games komen uit Amerika of Japan. Maar ook in Nederland kun je als gameontwerper aan de slag. Dit spel is nog niet op de markt, maar er wordt hier druk aan gewerkt. De wereld is gebaseerd op een film, en de personages ook waar je mee speelt. Terwijl je door de wereld heen loopt, kom je allemaal vijanden tegen die je moet verslaan of ontwijken. Je moet objecten oppakken. Aan het eind van de wereld is een draak, de film heet Drakenjagers, dus dat doe je in het spel ook. Er zijn verschillende werelden waar je doorheen loopt, dus verschillende draken waar je tegen kan vechten. En dat is in principe het doel van het spel. En Ruud, hoe begin je nou als je zo’n spel gaat maken? Het is gebaseerd op een film wat ik al zei, dus wat we eerst gaan doen, is het materiaal dat er is bekijken en dan gaan we gewoon met een paar man zitten, en gaan we ideeën spuien, dus we kijken gewoon wat we zien en we schrijven alles op wat we bedenken, de raarste dingen. Dus wat ik nu zie, dat zou ik in een spel terug kunnen zien? De mannetjes, en hij wordt hier achternagezeten door allemaal kleine draakjes, dat zouden we prima ook in het spel kunnen gebruiken. Dus dat je opeens een stuk in de wereld hebt waar je heel snel doorheen moet, omdat je door draakjes achterna wordt gezeten. Nou, dit zijn allemaal ideeën die we uitgewerkt hebben, het zijn voornamelijk schetsen die we hebben gemaakt over de hele wereld waar je straks in rond gaat lopen. En vanuit het papier gaat het dan naar de computer toe en daar wordt uiteindelijk het spel uit gemaakt. Er zijn heel veel mensen mee bezig, want elk boompje wordt door iemand gemaakt, de rotsen worden door iemand gemaakt en de lucht wordt door iemand gemaakt, dus dat is een heel groot proces. En dan, de mannetjes en de draken die in het spel komen, waar zijn die? Nou, die worden allemaal los gemaakt en die worden daarna door de programmeurs van het spel, die zorgen ervoor dat alles bij elkaar komt, en dat het allemaal met elkaar gaat bewegen. En dan komt het leukste deel volgens mij. Ja, want als het spel klaar is, dan kun je het lekker gaan spelen! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427839 113 2033-06-08T22:00:00+00:00 25222 2008-06-08T22:00:00+00:00 yes no game spelen ontwerpen https://schooltv.nl/video-item/hoe-wordt-papiergeld-gemaakt-de-nederlandse-bank 2024-01-16T16:12:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17747.w613.r16-9.c01bbf0.webp Hoe wordt papiergeld gemaakt? | De Nederlandse bank Ik ben Marco Wind en ik werk bij de Nederlandse Bank. De Nederlandse Bank is een hele bijzondere bank, want het is de enige bank in Nederland die bankbiljetten mag laten drukken, hier in de drukkerij van Johan Enschede in Haarlem. En op dit moment ben ik net even aan het controleren of ze goed gemaakt zijn. Commerciële banken, de bank die bij jou op de hoek staat misschien wel, kunnen dat geld bestellen bij de Nederlandse Bank als ze het in hun pinautomaat willen stoppen. Je zou denken: “als die banken maar geld blijven bestellen komt d’r toch steeds meer geld in Nederland?” maar dat is niet waar. Geld wat terugkomt bij de banken, omdat mensen het bijvoorbeeld op hun spaarrekening zetten, dat brengen de banken naar de Nederlandse Bank. Wij controleren dan of het wel echt is en ook of nog een keer gebruikt kan worden. In één jaar maken we hier wel 350 miljoen bankbiljetten. Als je al die biljetjes netjes recht achter elkaar zet, dan krijg je een hele lange rij: die rij is dan 35 kilometer lang en dat is ongeveer de afstand tussen Utrecht en Amsterdam. Geld namaken doen mensen natuurlijk, omdat het iets oplevert. Hoe kan je zien, dat een bankbiljet echt is? Tip 1: Het watermerk. Je legt d’r een papiertje overheen en met een zacht potlood wrijf je zo over het bankbiljet, en kijk eens: je ziet het watermerk nog een keer op je papiertje. Tip 2: Je hebt vast al wel eens gezien, dat alle biljetten van 5 of 10 of 20 euro een mooie glimmende zilveren streep hebben met allerlei geheimzinnige tekens erin. Als je aan de achterkant van die streep kijkt en het biljet tegen het licht houdt, zie je allemaal eurotekens en aan de zijkant staat: “20 Euro 20 Euro 20 Euro”. En tip 3: In bankbiljetten zitten ook wel een paar dingen die je niet zomaar met het blote oog kan zien. Kijk: zo’n UV-lamp zit ook in een apparaatje waar soms een caissière je bankbiljet wel eens onder legt en dan ziet ze dit: hier zie je allerlei inkten die oplichten onder UV-licht. Kijk: het is eigenlijk net een discobiljet zo! Dit zijn 2 namaakbankbiljetten. Bij deze kun je gewoon zien, dat d’r helemaal geen zilveren streep op zit. Ook kun je goed zien, dat in dit papier geen watermerk zit. Het gekke is: je kan heel goed zien dat deze bankbiljetten vals zijn en toch is er gewoon in de winkel mee betaald, want wij hebben het via een bank teruggekregen. Als je toevallig een keer, als wisselgeld bijvoorbeeld, een vals biljet aangepakt hebt, pech, het wordt niet door ons geruild. Had je maar op moeten letten! Als het niet erg vindt, ga ik nu weer verder, want tijd is tenslotte geld! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427840 175 2033-06-08T22:00:00+00:00 81915 2008-06-08T22:00:00+00:00 yes no papier geld bank https://schooltv.nl/video-item/zingen-zingen-doe-je-met-je-stem 2024-01-04T10:42:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17749.w613.r16-9.4fc8856.webp Zingen! | Zingen doe je met je stem Melanie en Sanne houden van zingen. Zingen is muziek maken met je stem. Ze doen mee aan een musical. Daarvoor moet je goed kunnen zingen dus krijgen ze zangles. Zangjuf: "Okee, nu gaan we precies hetzelfde doen en dan gaan we vooral de nadruk leggen op als die klanken als N en MMM, dus echt als een koe in de wei -MMMM- dat helemaal laten trillen bij de lippen." Wat heb je nodig eigenlijk nodig om te kunnen zingen? Hou je mond en neus eens dicht, kun je zo geluid maken? Je hebt als eerste lucht nodig, - dus adem maar diep in, nu hoor ik geluid. In je keel zitten een soort flapjes, die kunnen trillen. Dat zijn je stembanden. Door lucht langs de stembanden te laten stromen, gaan ze trillen en kan je een mooi liedje zingen. Af en toe gaan ze even uit elkaar voor het inademen. Als je goed wilt zingen moet je veel oefenen en goed je mond gebruiken, want met je mond maak je de klanken. Melanie en Sanne gaan het lied oefenen wat ze straks in de musicalles gaan zingen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427841 140 2033-03-03T23:00:00+00:00 10878 2008-03-03T23:00:00+00:00 yes no muziek zingen stem https://schooltv.nl/video-item/zeep-zo-wordt-zeep-gemaakt 2024-01-04T10:42:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17751.w613.r16-9.186921d.webp Zeep | Zo wordt zeep gemaakt. In deze fabriek wordt zeep gemaakt. In een grote pan worden vet, olie en een soort zout bij elkaar gedaan en gekookt. Als dat prutje lang genoeg gekookt heeft wordt er twee dagen niks mee gedaan. Ze laten het rusten onder juten doeken zodat het hard en taai wordt. Om het nog harder te laten worden gaat het daarna in hele grote droogovens. De gedroogde zeep wordt door een soort gehaktmolen geperst. Die molen maakt er kleine korrels van. De korrels ruiken nog nergens naar, maar je kan er al wel je handen mee wassen. Om de zeep een kleurtje te geven wordt er een kleurstof toegevoegd. Uit het andere buisje komt parfum, zodat de zeep lekker fris gaat ruiken. Als de korrels samengeperst zijn komen ze als een lange zeepstaaf uit de machine. Die staaf wordt in blokken gesneden. Nu worden de blokken nog gladmaken zodat ze er mooier uitzien. Daarna hoeft er alleen nog maar een papiertje omheen en de zeep is klaar voor de winkel! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427842 102 64143 2008-02-20T23:00:00+00:00 yes no fabriek zeep productie https://schooltv.nl/video-item/de-wandelende-tak-het-grootste-insect-ter-wereld 2024-01-04T10:42:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17753.w613.r16-9.21fc575.webp De wandelende tak | Het grootste insect ter wereld! De wandelende tak is het allergrootste insect ter wereld en sommige soorten kunnen wel 50 centimeter lang worden. Zijn lichaam bestaat uit drie delen. De kop, het borststuk en het achterlijf. Aan het borststuk heeft hij zes pootjes. Een wandelende tak maakt gebruik van camouflage: het hele lichaam lijkt op een takje. Zo is hij bijna niet te zien! Als hij loopt, doet hij dat op een rare, wiegende manier. Het ziet er dan uit als een gewoon takje dat heen en weer beweegt door de wind. Maar niet alleen de wandelende tak zelf maakt gebruik van camouflage. Zelfs de eitjes zijn goed gecamoufleerd. Ze lijken precies op de zaadjes van een plant. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427843 107 2033-03-03T23:00:00+00:00 71178 2008-03-03T23:00:00+00:00 yes no camouflage tak insect https://schooltv.nl/video-item/de-siberische-tijger-de-siberische-tijger-is-de-grootste-katachtige 2024-01-04T10:42:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17755.w613.r16-9.a62140f.webp De Siberische tijger | De Siberische tijger is de grootste katachtige “Zo, we staan hier bij de tijger. We zien een enorme kat liggen; het is de grootste kat die er is, een hele grote vleeseter en enorm sterk. Nou hebben jullie misschien wel eens gezien dat een tijger hele grote tanden heeft, met scherpe hoektanden, net zoals een vampier, inderdaad. Die tanden die steekt hij in z’n prooi en daarmee bijt hij ‘m dood. En dat is best wel gevaarlijk aan zo’n tijger, want door die heel goeie schutkleur die hij daar heeft met die strepen, is hij ook bijna niet te zien. Ook al kan die tijger zo heel voorzichtig sluipen, en heel stiekem doen, toch mislukt het heel vaak om de prooi te pakken te krijgen: het lukt ‘m slechts één van de twintig keer om iets te vangen.” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427844 76 2033-03-03T23:00:00+00:00 25264 2008-03-03T23:00:00+00:00 yes no vleeseter tijger zoogdier https://schooltv.nl/video-item/de-steenvis-de-steenvis-is-goed-gecamoufleerd 2024-01-04T10:42:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17757.w613.r16-9.3bf7f33.webp De steenvis | De steenvis is goed gecamoufleerd Oppasser: "Hier zit de steenvis in." Kind: "Ik zie nul vissen. Waarom ziet die vis eruit als een steen?" Oppasser: "Nou dat is heel slim, want dan zien dus de dieren die hij op wil eten, die zien hem niet. Die denken gewoon - ik zwem langs een steen - en zo in één keer doet die steen z’n bek open, is ’t geen steen maar een vis!" Kind: "Oh, dat steentje dat daar beweegt." Oppasser: "Nee dat is ‘m niet. Het is echt heel erg moeilijk hoor." Kind: "Maar daar zie ik ‘m onder iets zitten." Oppasser: "Ja, ja, dat is ook een gewoon steentje he, het is echt…" Kind: "Ja ! Ik zie er één, met dat rode!" Oppasser: "Ja wat goed!" Kind: "Hij ziet er wel een beetje harig uit, hij ziet eruit zoals een steen met een beetje haar." Oppasser: "Als een haarbol, zo ziet hij er nog meer uit als een echte steen. We gaan ook zo proberen of ze honger hebben, wil je dat zien, dan kun je ‘m eens zien bewegen he, dan kun je zien dat het een echte vis is en geen steen. Kijk daar komt ’t visje aan, dan doet de verzorgster zometeen net alsof ’t visje beweegt. Goed opletten he, het gaat supersnel! Kijk, kijk, gaat-ie ‘m pakken, ja! Dat was ‘m heb je ’t gezien, snel he?" Kind: “Oh ik schrok me een hoedje." Oppasser: "Doe nog eens? Hap. Snel he?" Voice-over: "Dat was lekker!" https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427845 87 2033-03-03T23:00:00+00:00 19104 2008-03-03T23:00:00+00:00 yes no zee vis camouflage https://schooltv.nl/video-item/slakkenbak-hoe-maak-je-een-slakkenbak 2024-01-04T10:42:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17759.w613.r16-9.8087c15.webp Slakkenbak | Hoe maak je een slakkenbak? Een slakkenbak maken is heel simpel. Eerst moet je natuurlijk slakken zoeken. Dat kun je doen in een park, een bos of in je eigen tuin. Doe de slakken even in een potje met plastic folie eroverheen. Vergeet niet om een paar gaatjes in de folie te maken, anders stikken de slakken! Doe nu met een schepje wat grond of aarde in een emmertje. Verspreid een laagje van ongeveer 5cm grond over de bodem van een glazen bak. Verzamel wat plantjes en bladeren en doe die erbij. Nu kun je de slakken voorzichtig in de bak doen. Je kunt de slakken voeren door ze elke dag wat fruit of groente te geven. En als je de slakken met een plantenspuit besproeit gaan ze bewegen. Zo kun je ze goed bekijken! Vergeet niet de bak af te dekken met gaas als je weg gaat, want anders kruipen ze er zo uit! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427846 118 18796 2008-03-03T23:00:00+00:00 yes no weekdier kijken slak https://schooltv.nl/video-item/het-jeugdorkest-samen-muziek-maken 2024-01-04T10:42:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17761.w613.r16-9.4f5a1a2.webp Het jeugdorkest | Samen muziek maken In het orkest spelen heel veel kinderen samen op allemaal verschillende soorten instrumenten, zoals een viool, dwarsfluit, een contrabas. De fagot. Een hoorn. En nog een viool. Voordat het orkest begint met oefenen, moet iedereen zijn instrument op de goede toonhoogte brengen. Dat heet stemmen. Daan stemt zijn viool met een apparaatje waarop hij kan zien of zijn viool precies de goede toon heeft. Zo kan hij zeker niet vals spelen. De repetitie kan beginnen! Dirigent: “Wij komen elke week bij elkaar en we hebben allemaal dezelfde muziek, dat studeren ze dan thuis en op de wekelijkse repetitie studeren we daaraan. De eerste keer dat we samen zo’n stuk spelen klinkt het echt nog niet goed, maar als we samen zo’n paar weken bezig zijn wordt het een mooi stuk. En met dat dirigeren hou je ze goed bij elkaar en zo horen ze zelf dat het steeds mooier wordt dus ze gaan ook, ze gaan het heel geconcentreerd doen. Voice-over: “Otto is de dirigent van het jeugdorkest.” Dirigent: “Met deze hand waar ik het stokje in heb, kan ik het tempo aangeven. Luister maar wat er gebeurt. Ik kan langzaam beginnen en als ik wil dat het sneller gaat dan ga ik sneller, zie je ‘t, dan gaan ze mee. Ik kan ook aan ze vragen, bijvoorbeeld deze groep, de cellogroep, om die heel sterk te laten spelen terwijl de andere kinderen aan die kant juist heel zachtjes te laten spelen, dan klinkt het als volgt. En nou wil ik dat de violisten die meer aan die kant zitten veel sterker spelen en dan doe ik hier wat zachter en dan. En dan bijvoorbeeld de fluitisten, zitten daar, en de piccolospelers, die mogen nu heel hard spelen, dan gaat ’t als volgt. En dan klinkt het weer heel anders als zij sterker spelen. En dat doe ik allemaal met m’n handen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427847 173 2033-03-03T23:00:00+00:00 8337 2008-03-03T23:00:00+00:00 yes no muziek orkest dirigeren https://schooltv.nl/video-item/muziekinstrumenten-muziek-maak-je-met-muziekinstrumenten 2024-01-04T10:42:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17763.w613.r16-9.4aaf9f0.webp Muziekinstrumenten | Muziek maak je met muziekinstrumenten Muziekinstrumenten klinken prachtig. Maar hoe maken ze geluid? We beginnen met de viool. De strijkstok is gemaakt van paardenharen. Als je de strijkstok over de snaren van de viool strijkt, krijg je geluid. En als je met je vingers op de snaren drukt, hoor je verschillende tonen. Het geluid van de viool komt uit deze gaten. Een drumstel heeft trommels en bekkens. Als je er met je drumstokken op slaat, kun je verschillende ritmes spelen. Een piano bespeel je met je vingers. Als je de toetsen indrukt, slaan er een soort hamertjes op de snaren in de piano. Er komt geluid uit de trompet, omdat Pien lucht in het mondstuk blaast. Het geluid komt dan uit deze beker. Als je op de ventielen drukt, kun je verschillende noten spelen. Door al dat blazen komt er spuug in de trompet. Daarvoor is dit spuugklepje. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427848 144 2033-03-03T23:00:00+00:00 12074 2008-03-03T23:00:00+00:00 yes no muziek geluid https://schooltv.nl/video-item/muziekinstrumenten-er-zijn-verschillende-soorten-muziekinstrumenten 2024-01-04T10:42:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17765.w613.r16-9.025ee8e.webp Muziekinstrumenten | Er zijn verschillende soorten muziekinstrumenten Er zijn verschillende soorten muziekinstrumenten. De snaren van een snaarinstrument zijn strak gespannen draden, die gaan trillen als je er met een strijkstok overheen beweegt, zoals bij de viool en de contrabas. Bij een gitaar sla je de snaren met je vingers aan. Op blaasinstrumenten speel je met je eigen adem. Dit is een hoorn. En dit blaasinstrument is een saxofoon. Een drumstel bespeel je met houten drumstokken. De marimba is ook een slaginstrument. De houten staafjes klinken allemaal weer anders. Toetsinstrumenten hebben witte en zwarte toetsen. Elke toets klinkt anders. De accordeon is ook een toetsinstrument. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427849 98 2033-02-26T23:00:00+00:00 24690 2008-02-26T23:00:00+00:00 yes no muziek https://schooltv.nl/video-item/leeuwen-leeuwen-zijn-echte-vleeseters 2024-01-04T10:42:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17767.w613.r16-9.5eda49f.webp Leeuwen | Leeuwen zijn echte vleeseters Oppasser: “Dit is de voerauto van de leeuwen in het safaripark. Daar zit een verzorger in en die gaat het vlees voeren. De leeuwen die weten dat heel goed.” Jongetje: “ja hij gooit ’t vlees uit het raam.” Oppasser: “Dat is eigenlijk een soort jacht, zo kun je ’t bekijken. We zien hier die leeuwen dat stuk vlees naar binnen werken, hij houdt ’t goed vast met z’n voorpoten. En dan zie je dat-ie met z’n kaken, met z’n kiezen, echt aan het knippen is om die stukjes vlees eraf te krijgen.” Jongetje: “hij heeft z’n nagel aan dat vlees zitten.” Voice-over: “De leeuwen in het safaripark hebben hun vlees bijna op, maar deze leeuwin zoekt nog een hapje.” Oppasser: ”Nou we zien hier dat het mannetje echt de baas is, hij is groter en sterker dan het vrouwtje en laat even duidelijk weten – dit is MIJN stukje vlees! Zie je die manen op z’n kop? Nou die manen zorgen ervoor dat hij heel gevaarlijk eruit ziet. Mocht hij een keer ruzie hebben met een ander mannetje bijvoorbeeld en hij krijgt een klap tegen z’n kop van die andere leeuw dan vangen die manen de klap op. Het is een soort bokshelm zou je kunnen zeggen.” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427851 96 2033-02-26T23:00:00+00:00 41226 2008-02-26T23:00:00+00:00 yes no vleeseter leeuw roofdier https://schooltv.nl/video-item/muziek-maken-geluiden-die-we-maken-omdat-we-ze-mooi-vinden-noemen-we-muziek 2024-01-04T10:42:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17769.w613.r16-9.63f357e.webp Muziek maken | Geluiden die we maken omdat we ze mooi vinden noemen we: muziek! Muziek wordt gemaakt met instrumenten zoals de piano, en de gitaar. Muziekinstrumenten laten de lucht ook trillen. Dat zie je goed als Karlijn aan de snaar van de gitaar plukt. De snaar laat de lucht trillen… je hoort geluid! De lucht in de fluit gaat trillen door er in te blazen! Ook de viool maakt geluid door zijn trillende snaren. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427850 56 2033-02-26T23:00:00+00:00 7804 2008-02-26T23:00:00+00:00 yes no geluid muziek maken https://schooltv.nl/video-item/muziekinstrumenten-maken-instrumenten-gemaakt-van-keukenspullen 2024-01-04T10:42:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17771.w613.r16-9.5c7bbb3.webp Muziekinstrumenten maken | Instrumenten gemaakt van keukenspullen Muziek maken hoeft niet altijd met echte instrumenten. Muziek kun je ook maken met keukenspullen! Een flesje met bonen! Dop erop, en je hebt een ritme-instrument! Van een broodtrommel kun je een gitaar maken. Het elastiek kan trillen, net als de snaar van een gitaar. Dit wordt het flessenorgel, het water in het flesje zorgt voor de toonhoogte. Hoog-laag hard-zacht en ritme maakt: muziek! 1,2,3,4! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427852 109 2033-02-26T23:00:00+00:00 15196 2008-02-26T23:00:00+00:00 yes no muziekinstrument knutselen https://schooltv.nl/video-item/hoofdluis-kriebels-in-je-haar 2024-01-04T10:42:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17773.w613.r16-9.c6890ba.webp Hoofdluis | Kriebels in je haar! Hoofdluis is heel besmettelijk. Zonder dat je het zelf in de gaten hebt, kan de hele klas het krijgen… ‘Luizenstem’: Hé jongens, op naar de jassen! Ja, jas één bezet. Ho, wegduiken! Kust is veilig. Op naar de volgende jassen. Jassen bezet! Ja, ok… en nu naar de haren. Vooruit! Ja, daar is het! Doelen bereikt! Zo makkelijk gaat dat besmetten dus. In de klas moet je ook opletten. ‘Luizenstem’: Ja, nieuwe haren ontdekt! Go! Go! Doel bereikt! Nieuwe haren in zicht: opstellen… op de schouder. En lopen maar! Doel bereikt! Meerdere haardossen in zicht. Klaar? En lopen maar. Pak nu de hele klas. Aanvallen! Ja, en als de hele klas luizen heeft, moet je naar huis. Als je luizen hebt, kun je je haar wassen met een speciale antiluizenshampoo. Goed de shampoo in je haar wrijven. Dat prikt een beetje. En dan de shampoo uitspoelen. Maar het is beter om je haar te kammen met een speciale luizenkam. Je moet heel vaak kammen. Plukje voor plukje moet het haar heel goed gekamd worden. Moeder: “nou, volgens mij is-ie helemaal leeg, je hebt helemaal geen neetjes meer.” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427853 114 2033-02-26T23:00:00+00:00 30147 2008-02-26T23:00:00+00:00 yes no kriebelen luis neet https://schooltv.nl/video-item/geluid-geluid-is-trilling 2024-01-04T10:42:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17775.w613.r16-9.d95ff9e.webp Geluid | Geluid is trilling Geluid is trilling. Karlijn en Anne laten het zien met een proefje. Anne strooit suiker op het plastic folie. Wat een herrie! Maar kijk een naar de suiker: de suiker beweegt! Geluid is trilling! De folie gaat trillen door het geluid van de pan. Je ziet de suiker bewegen. Nog een proefje: het papier voor de geluidsbox beweegt op de beat van de muziek. Werkt dat ook met suiker? Ja! Lekker muziekje! Het geluid uit de boxen laat de lucht trillen. Daardoor gaat de folie over de kom ook trillen. Dat kun je goed zien aan de suiker: de suiker danst door de trillingen! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427854 73 2033-02-19T23:00:00+00:00 50037 2008-02-19T23:00:00+00:00 yes no horen trillen geluid https://schooltv.nl/video-item/de-bugel-zo-wordt-een-bugel-gemaakt 2024-01-04T10:42:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17777.w613.r16-9.db4ff1d.webp De bugel | Zo wordt een bugel gemaakt Hier wordt de bugel gemaakt. Een blaasinstrument dat veel lijkt op de trompet. Eerst wordt uit een koperen plaat de vorm geknipt. Het stuk wordt gevouwen en gebogen.Dan moet het nog aan elkaar gesmolten worden. Even afkoelen in het water. Alle onderdelen van de bugel worden glad gepoetst. Nu nog de ventielen erin. En de bugel is klaar. Nog even testen hoe hij klinkt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427855 104 2033-02-06T23:00:00+00:00 8359 2008-02-06T23:00:00+00:00 yes no koper muziek https://schooltv.nl/video-item/het-reclamebureau-hoe-maak-je-een-goede-reclame 2024-01-16T15:59:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17779.w613.r16-9.a898625.webp Het reclamebureau | Hoe maak je een goede reclame? Reclames, wie kent ze niet! Hoe zo’n reclame nou precies wordt gemaakt, dat gaan we vandaag uitzoeken, bij dit reclamebureau. Waarom willen fabrikanten eigenlijk reclame maken? Ze maken reclame, omdat ze hun spullen, hun producten, bijvoorbeeld als je spelcomputers maakt, dan wil je dat graag verkopen. En door te verkopen maak je winst, verdien je geld en daar draait het natuurlijk om. En nu wil ik vandaag heel graag weten hoe je dat dan doet, zo’n reclame maken, waar begin je, als je een spelcomputer op tafel hebt staan? Het begint met de fabrikant hè, die opdrachtgever van spelcomputers die bij ons komt en die zegt van: “nou, ik wil spelcomputers gaan verkopen en omdat ze mooier, beter en sneller zijn.” En vervolgens gaan wij dan hier aan de slag met onze creatieve mensen, want dat doe je nooit alleen, en die gaan dan nadenken over die reclame, hoe die moet worden. Dat begint met een brainstorm, dan gaan ze bij elkaar zitten en dan gaan ze allemaal ideeën roepen die in ze opkomen: “En dat schrijft Rudolf namelijk met zijn hoef in de sneeuw.” “De Kerstman een boodschap in de sneeuw te laten plassen.” Okay, dus bij dat brainstormen heb je allemaal ideeën bedacht? En dan, wat ga je daarmee doen? Nou, vervolgens kijken we welke ideeën het leukst zijn en dan komt er hier iemand om tekeningen te maken. Dan wordt d’r eigenlijk een soort stripverhaaltje gemaakt waarin je de hele tv-commercial al in tekeningetjes met tekstjes eronder ziet en dat laten we dan zien aan de opdrachtgever. En die zegt “nou, dat is een leuk idee” of “dat moet misschien nog net iets anders”. En vervolgens gaan we dan het filmpje maken. Maar hoe weten zij nou wat kinderen leuk vinden, als het bijvoorbeeld gaat om een game, dan moet je toch iets verzinnen zodat kinderen denken “dat wil ik hebben!”? Wij praten heel veel met kinderen, soms vragen we ook kinderen om hier op bezoek te komen. Dan gaan ze samen met de creatieven gaan ze nadenken over bepaalde ideeën. En wat vinden kinderen nou het leukste in een reclame? Nou, wat altijd wel blijkt is, dat kinderen humor, iets om te lachen, dat spreekt altijd heel erg aan. En wat kost een reclamefilmpje eigenlijk om te maken? Ja, dat is heel erg verschillend. Er zijn reclamefilmpjes die voor misschien 20.- of 30.000 euro worden gemaakt, maar d’r zijn ook filmpjes die een half miljoen euro kosten en soms wel een miljoen euro! Echt waar? En dat wordt dan allemaal terugverdiend omdat mensen die reclamefilm zien en dan het product gaan kopen? Dat is wel de bedoeling ja. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427856 149 2033-06-08T22:00:00+00:00 41292 2008-06-08T22:00:00+00:00 yes no reclame verkopen consumeren https://schooltv.nl/video-item/vleesetende-planten-zijn-ze-echt-gevaarlijk 2024-01-16T15:17:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17781.w613.r16-9.f63c676.webp Vleesetende planten | Zijn ze echt gevaarlijk? Vleesetende planten. Je kunt je er van alles bij voorstellen. Maarre…zijn ze nou gevaarlijk? Wees maar niet bang. Vleesetende planten eten alleen maar insecten en bijten doen ze ook niet. Ze hebben allerlei slimme manieren bedacht om hun prooi te vangen. Deze bijvoorbeeld, de vliegenval, lijkt een beetje op de bek van een roofdier. Binnenin zitten zes voelhaartjes. Als er een insect tegenaan komt, klappen de vangbladeren razendsnel tegen elkaar en zit het dier gevangen. De plant slikt het eten niet door, maar houdt het gevangen tussen de bladeren. Daar wordt het langzaam verteerd. De zonnedauw heeft een heel andere manier van vangen. Deze plant maakt gebruik van een zogenaamde kleefval. Aan de blaadjes zit een gemene kleefstof. Als een insect daarin komt probeert hij zichzelf te bevrijden, maar daardoor komt hij nog meer onder het kleefsel te zitten. Behalve de zonnedauw zijn er ook andere planten met een kleefval. Zoals dit vetblad. Sommige vleesetende planten hebben de vorm van een beker. Het insect wordt gelokt door lekkere geuren en mooie kleuren boven bij de opening van de beker. Op het blad zitten haartjes die naar beneden gericht zijn. Daardoor loopt het insect de beker in. Doordat de beker vrij smal is en de haartjes tot onderin zitten, komt hij er niet meer uit en wordt langzaam verteerd. Dit mooie bloemetje is het klein blaasjeskruid. Hij gebruikt een zogenaamde zuigval om z’n prooi te vangen. Hij doet dat onder water met zijn vangblaasjes. Als er een beestje, bijvoorbeeld een watervlo in de buurt komt, zuigt hij ‘m gewoon naar binnen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427857 126 62166 2008-03-02T23:00:00+00:00 yes no plant insect vlieg https://schooltv.nl/video-item/muggen-vervelende-bloedzuigers 2024-01-04T10:42:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17783.w613.r16-9.52f204b.webp Muggen | Vervelende bloedzuigers! Vind je dat ook zo irritant, muggen die de hele tijd rond je hoofd zoemen en proberen je te prikken? Waarom doet zo’n mug dat eigenlijk? Echt niet alleen om jou te plagen. Muggen leven altijd dicht bij water. In dat water leggen de vrouwtjes honderden eitjes. Uit elk eitje komt een larve. Die larve eet zich helemaal vol met kleine beestjes uit het water. Dan verpopt hij zich en na ongeveer een dag komt er uit de pop een mug. Muggen die prikken, zijn altijd vrouwtjes. Ze hebben het bloed van mensen of dieren nodig om hun eitjes te maken. Met een heel dun buisje boren ze door de huid heen en laten wat speeksel in het wondje lopen. Dat speeksel zorgt ervoor dat het bloed niet gaat stollen. Zo kan de mug zich rustig helemaal volzuigen met bloed. Het speeksel dat achterblijft, zorgt voor zo’n vervelende jeukerige bult. Maar hoe weet zo’n mug jou nu te vinden? Nou, niet met deze ogen. De mug kan namelijk niet zo goed zien en hij kan al helemaal niets horen. Wat een mug wel heel goed kan, is ruiken. Ze doet dat met twee antennes op haar kop. Op die antennes zitten hele kleine haartjes. Bepaalde stoffen die in je adem en in je huid zitten trekken de mug aan. Vooral zweetgeurtjes vinden ze erg lekker. Om nu precies te weten te komen welke geurtjes muggen aantrekken, doen onderzoekers hier in Wageningen proefjes met de muggen. Ze smeren een bepaalde geur op hun arm en steken hem in een kast met muggen. Als ze weten welke geur muggen niet lekker vinden, kunnen ze een middeltje maken om er voor te zorgen dat jij geen last meer hebt van die nare insecten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427858 93 29824 2008-03-02T23:00:00+00:00 yes no mug insect bult https://schooltv.nl/video-item/special-effects-make-up-wat-is-echt-en-wat-is-nep 2024-01-04T10:42:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17785.w613.r16-9.ef37ef0.webp Special effects make-up | Wat is echt en wat is nep? Wow. Durf jij hier naar te kijken? Misschien wel als je weet dat het niet echt is. De acteurs in een film raken natuurlijk nooit écht gewond. De wonden die ze hebben, worden gemaakt door een zogenaamde special effect grimeur. Als je een hondenbeet hebt, dan zitten er natuurlijk gaatjes in je hand van de tanden. Ik kan natuurlijk geen echte gaatjes hierin maken, dus ik moet er eerst een laagje bovenop leggen, waarin ik weer gaatjes kan gaan maken. Hier komen de hoektanden. Ik ga nu met de gaatjes beginnen. Dus waar de tanden komen. en het hoeft allemaal niet netjes, want ja een hond houdt er ook geen rekening mee dat het allemaal netjes moet. Dus het wordt een beetje rafelig. Nu ga ik op de diepste punten de donkerste kleur neerzetten. En hoe donkerder de kleur, hoe dieper het lijkt. Als je gebeten wordt, dan komt het bloed meestal uit de zijkantjes van de wonden. En dat probeer ik nu hier na te bootsen. En dan maken we de huid om de wond heen net even iets roder, maar niet te donkerrood, net of het lijkt dat het een beetje opgezet is. En eigenlijk beetje als final touch zet ik nu een licht randje bovenop het wondje. Het is namelijk zo, als je een wondje hebt, dan wordt het eromheen een beetje rood, maar het randje direct langs de wond, daar trekt het bloed weg. Laatste wat we gaan doen, een beetje kunstbloed. Zo lijkt het net of zijn tanden de sporen van het bloed hebben meegenomen. Zo en hij is klaar. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427859 129 19053 2008-03-02T23:00:00+00:00 yes no grime make-up wond https://schooltv.nl/video-item/kaarsen-maken-hoe-worden-ze-gemaakt 2024-01-04T10:42:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17787.w613.r16-9.e14b232.webp Kaarsen maken | Hoe worden ze gemaakt? Hoe je kaarsen moet maken, weten ze hier in de kaarsenfabriek. Hier worden iedere dag verschillende soorten kaarsen gemaakt. Als je een kaars gaat maken, begin je met de lont. Die moet in het midden komen. Hier worden ze door een vorm getrokken. De kaarsen die al klaar zijn houden de lonten strak. Het vet wordt warm gemaakt waardoor het vloeibaar wordt. Dat vloeibare vet wordt in de vorm gegoten. Dan moet de boel afkoelen en dan worden de kaarsen weer uit de vorm gedrukt. De lontjes worden afgesneden en de kaarsen gaan naar de volgende machine. Daar gaan ze in een badje met speciaal kaarsvet. Dit vet brand minder snel. Zo blijft er een randje rond de kaars staan als hij brandt. Er is nog een snellere manier om kaarsen te maken. Hiervoor wordt geen gesmolten vet gebruikt, maar poeder. Zo hoef je niet te wachten tot het vet gestold is. In een sterke pers wordt het poeder samengedrukt in de vorm. Daarna gaat de kaars weer even in een badje met vet om het buitenlaagje te maken. Dan is hij klaar om ingepakt te worden. Ook waxinelichtjes worden geperst van poeder. Deze krijgen geen extra laagje. Ze worden meteen in een cupje gedaan. Zo kun je kaarsen maken in allerlei kleuren en vormen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427860 121 59139 2008-03-02T23:00:00+00:00 yes no fabriek productie kaars https://schooltv.nl/video-item/hoe-wordt-frisdrank-gemaakt-het-productieproces-in-beeld 2024-01-16T15:48:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17789.w613.r16-9.dad3613.webp Hoe wordt frisdrank gemaakt? | Het productieproces in beeld De kans is groot dat jij dit in ieder geval één keer per dag doet. Er wordt namelijk dagelijks 4,4 miljoen liter frisdrank gedronken in ons land. Maar bijna niemand staat er bij stil hoe je zo’n drankje maakt. Hier in deze frisdrankfabriek kun je zien hoe dat in z’n werk gaat. In deze fabriek maken ze verschillende frisdranken. Maar we richten ons even op één soort; 7-up. De belangrijkste ingrediënten voor de drank –water, suiker en limoen- zitten in grote tanks. Via allerlei buizen worden die stoffen bij elkaar gebracht en gemengd. De prik wordt toegevoegd en dan gaat de frisdrank naar de flessenvulmachine. Daar komen deze kleine flesjes naartoe. Die zijn zo klein om ruimte te besparen. Vlak voordat de drank erin gaat, worden ze opgeblazen tot de grote flessen die wij kennen. Het etiket wordt er opgeplakt, de flessen worden nog even gespoeld en dan gaat de drank erin. De dop erop en dan in de file voor de inpakmachine. Zo, klaar om te worden opgedronken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427861 123 68662 2008-03-02T23:00:00+00:00 yes no productie winkel fabriek frisdrank https://schooltv.nl/video-item/so-you-wanna-be-a-popstar-in-de-top-10-met-behulp-van-wiskunde 2024-01-04T10:42:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17791.w613.r16-9.eaa9f9e.webp So you wanna be a popstar | In de top 10 met behulp van wiskunde Het Spaanse bedrijf Hitzone beweert, dat ze kunnen voorspellen of een liedje een hit zal worden. Ze vergelijken wiskundige patronen in zo’n liedje met miljoenen hits in een database. Ze voorspellen bijvoorbeeld, dat Grace Kelly van de toen nog volslagen onbekende Mika een hit zou worden.Onderzoekers uit Amsterdam kunnen iets dat nog veel stoerder is: zij kunnen liedjes sorteren op genre zonder te vergelijken met één of andere database. En ze kunnen niet alleen liedjes sorteren, maar ze kunnen ook talen sorteren of diersoorten. Het idee achter de methode is heel eenvoudig: eerst sla je de dingen die je wil sorteren digitaal op. Daarna gebruik je een zipprogramma om de files zo klein mogelijk te maken. Een zipprogramma kan dingen waar veel structuur in zit heel efficiënt opslaan. Mika zingt bijvoorbeeld 3 keer “I could be blue” en dat hoef je dan maar 1 keer op te slaan. De truc is, dat het programma steeds bestanden samen probeert zo klein mogelijk op te slaan. En als 2 bestanden heel erg op elkaar lijken, dan kan het flink gecomprimeerd worden.Zo ontdekt het programma, dat Mika veel meer lijkt op Robbie Williams dan op Frans Bauer en dat Mika samen met Robbie Williams een veel kleinere combinatie oplevert.Het programma hoeft niet te weten wat het aan het sorteren is, de overeenkomsten in structuur doen vanzelf hun werk. Dit geldt dus voor muziekstijlen, maar bijvoorbeeld ook voor het DNA van zoogdieren. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427862 85 2693 2007-12-19T23:00:00+00:00 yes no column comprimeren muziek voorspellen wiskundemeisjes https://schooltv.nl/video-item/op-zoek-naar-de-juiste-partner-wiskunde-helpt 2024-01-04T10:42:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17793.w613.r16-9.b19cde9.webp Op zoek naar de juiste partner | Wiskunde helpt Mijn vriend is echt superleuk! Maar hij laat wel altijd zijn vieze onderbroeken slingeren. En soms vraag ik me af of er niet nog een leukere vriend is voor mij. Hoe weet ik of ik op zoek moet naar een andere partner? Een Australische wiskundige, geeft in haar boek 'Sex And Mathematics' antwoord op deze vraag. Haar strategie is lekker eenvoudig: je probeert eerst 12 mannen, of vrouwen, wat je wil, en daarna neem je de eerste die beter is dan andere alle vorige. Zo heb je 75% kans om succes te hebben. En succes betekent hier, dat je één van de best mogelijke partners vindt. Ze vertelde er trouwens niet bij hoe je die mannen moet proberen, dat mag je zelf weten. Dus mijn vriend is nummer 14 en leuker dan alle vorige, dus ik houd hem! Dit is een voorbeeld van een probleem dat vaker voorkomt. Je krijgt één voor één een aantal keuzes te zien, maar je weet van te voren niet wat de best mogelijke optie is. Je moet meteen beslissen of je wat je ziet wil houden of dat je liever op een volgende wacht. En je mag daarna niet meer terug naar een vorige optie. Gelukkig is daar een vuistregel voor: laat iets meer dan 1/3 van de taarten voorbij gaan en kies daarna de 1ste die lekkerder is dan alle vorige. Zo heb je de grootste kans om de lekkerste taart te kiezen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427863 82 5450 2007-12-19T23:00:00+00:00 yes no wiskundemeisjes keuze relatie zoeken column https://schooltv.nl/video-item/wiskundig-recherchewerk-waarom-kan-wiskunde-helpen-bij-het-vinden-van-de-dader 2024-01-04T10:42:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17795.w613.r16-9.db0ccd1.webp Wiskundig recherchewerk | Waarom kan wiskunde helpen bij het vinden van de dader? In de TV-serie Numb3rs helpt de wiskundige Charlie zijn broer Don die bij de politie werkt. In de allereerste aflevering is de politie op zoek naar een serieverkrachter. Ze willen weten waar hij de volgende keer toe zal slaan. Charlie zegt, dat ze beter iets anders kunnen doen. Hij vergelijkt het patroon van de crimescenes met een tuinsproeier. Als je de druppels uit een tuinsproeier 1 voor 1 nummert, kun je niet voorspellen waar de volgende druppel terechtkomt. Dat is veel te moeilijk. Maar als je het patroon van de druppels kent, kun je wel voorspellen waar de sproeier staat. Charlie gebruikt dit idee om aaan de hand de crimescenes te voorspellen waar de verkrachter woont. De politie onderzoekt het DNA van alle mannen in de wijk, maar de dader zit d’r niet tussen. Charlie is bang, dat hij een fout heeft gemaakt. En dan doet hij iets heel belangrijks: hij gaat zijn model toetsen. Daarvoor haalt hij allerlei stukken uit het Politiearchief en met al die dossiers kijkt hij of zijn model wel klopt. Hij vindt een klein foutje, maar dan vindt hij met zijn nieuwe model een wijk die helemaal binnen de oude wijk valt. Aan het eind van de aflevering blijkt, dat zijn model klopt, maar dat de dader net is verhuisd. Je kunt dus niet alles met wiskunde voorspellen. Het lijkt allemaal wat vergezocht, maar het model van Charlie werd eind jaren ’90 gebruikt om een serieverkrachter in Louisiana te vinden. Ook toen konden alle mannen in het aangewezen gebied worden uitgesloten, want de dader was net verhuisd. Gelukkig kwam een rechercheur daar achter en kon de verkrachter alsnog worden opgepakt. De makers van Numb3rs’s hoefden dus maar heel weinig zelf te verzinnen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427864 97 3455 2007-12-19T23:00:00+00:00 yes no column toetsen model recherche wiskundemeisjes https://schooltv.nl/video-item/kiezen-hoe-maak-je-wiskundig-de-beste-keuze 2024-01-16T16:22:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17797.w613.r16-9.2eabfbf.webp Kiezen | Hoe maak je wiskundig de beste keuze? Jij staat in een spelshow voor 3 gesloten deuren. Achter 2 van de deuren staat een geit, maar achter de derde deur staat een hele mooie auto en die wil je winnen. Jij mag 1 van de 3 deuren kiezen. Je kiest 1 van de 3 deuren en dan gaat de presentator 1 van de andere 2 deuren openmaken. En de presentator weet waar de geiten staan en hij kiest een deur waar een geit achter staat. Er zijn nu nog 2 deuren over. De presentator biedt je aan dat je nog mag wisselen. Wat doe je? Kies je de deur die je als eerste had gekozen of neem je de andere? Als je blijft staan, win je de auto alleen als je aan het begin al meteen goed gegokt had. Die kans is 1/3. Als je wisselt, dan win je juist als je in het begin verkeerd had gegokt. En die kans is 2/3. Het is dus beter om te wisselen. Dit lijkt misschien nogal moeilijk te geloven. Toen het probleem voor het eerst in de krant werd gepubliceerd, kwamen daarna ook honderden boze brieven binnen van lezers die zeiden, dat het niet klopte. Ook van wiskundige professoren. Maar probeer je je nou eens voor te stellen, dat d’r niet 3 deuren zijn maar 100 en dat jij een deur kiest en dat de presentator daarna 98 deuren openmaakt waar een geit achter staat. Zou je dan wel van deur wisselen? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427865 79 5186 2007-12-19T23:00:00+00:00 yes no column kans keuze rekenen wiskundemeisjes https://schooltv.nl/video-item/wiskundige-waarheid-experimentele-bewijzen-zijn-niet-genoeg 2024-01-04T10:42:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17799.w613.r16-9.95f32da.webp Wiskundige waarheid | Experimentele bewijzen zijn niet genoeg! Stel: je haalt kauwgumballen uit een hele grote automaat. De 1ste kauwgumbal die eruit komt is geel, de 2de kauwgumbal is geel en de 3de kauwgumbal is geel, en zo ga je door. En elke kauwgumbal die d’r uit komt blijkt een gele kauwgumbal te zijn. Na 1000 keer concludeer je: “uit deze automaat komt altijd een gele kauwgumbal”. Nou, een wiskundige zou dat niet doen. Die wil namelijk eerst het bewijs zijn voor hij iets concludeert over een patroon.D’r zijn bijvoorbeeld beweringen over getallen die we na kunnen gaan voor een heleboel losse getallen, maar waarvan we niet weten of ze altijd waar zijn. Neem bijvoorbeeld de Formule van Goldbach. Deze formule zegt, dat elk even getal groter dan 2 te schrijven is als de som van 2 priemgetallen. Een priemgetal is een getal dat alleen te delen is door zichzelf en door 1. Je kan de Formule van Goldbach heel makkelijk nagaan voor losse voorbeelden: 4 is bijvoorbeeld 2 plus 2, 20 is 13 plus 7 en 2008, dat is 2003 plus 5. Het vermoeden is gecheckt voor alle even getallen tot 10 tot de 18e. Dat is een enorm getal. Maar wiskundigen zijn nog niet tevreden. Het kan nog best zo zijn, dat d’r een getal boven 10 tot de 18e bestaat dat niet geschreven kan worden als een som van 2 priemgetallen. Je kunt nu natuurlijk zeggen: “ja hé zeg, als je zoveel gevallen hebt geprobeerd, dan zal het toch wel altijd waar zijn?”. Dat is helaas niet zo. Er zijn beweringen die waar zijn tot een bepaald heel groot getal en daarna niet meer. Een flauw voorbeeld is de bewering: elk getal is kleiner dan 1018. Voor 1 klopt dit, voor 2 klopt het ook en voor 3 ook en zo kan je heel lang doorgaan en toch ziet iedereen, dat het niet waar is. Dat je een bewering kunt controleren voor heel veel getallen betekent dus niet, dat die bewering altijd waar is. Zonder bewijs weet je nooit zeker dat d’r toch niet ooit nog eens een rode kauwgumbal uit de automaat komt rollen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427866 118 4662 2007-12-19T23:00:00+00:00 yes no column patroon bewijs model wiskundemeisjes https://schooltv.nl/video-item/fibonaccireeks-een-logische-reeks 2024-01-04T10:42:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17801.w613.r16-9.ffaee98.webp Fibonaccireeks | Een logische reeks Het gerucht gaat, dat Leonardo van Pisa, Fibonacci voor zijn vrienden, de Reeks van Fibonacci ontdekte toen hij in 1225 nadacht over konijnen. De Reeks van Fibonacci begint met 2 enen en daarna neem je steeds de 2 vorige getallen bij elkaar. Je begint dus met 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21 enz. Maar wat heeft het nou te maken met konijntjes? Een paartje jonge konijntjes wordt vruchtbaar na 2 maanden en daarna produceert zo’n paartje elke maand een nieuw paartje jonge konijntjes. Het zijn tenslotte konijntjes. Stel, dat we met 1 paartje jonge konijntjes beginnen, hoeveel konijntjes zijn d’r dan na 1, 2, 10 of 37 maanden? Voor de grap gaan onze konijntjes niet dood. De 1ste 2 maanden heb je alleen maar 1 paartje. Daarna krijg je steeds de konijntjes die je al had, dat is het vorige aantal, plus de nieuwe babykonijntjes die geboren worden. En dat is het aantal daarvoor, die getallen bij mekaar opgeteld geeft precies de Reeks van Fibonacci. Fibonacci komt ook op een andere manier voor in de echte wereld: veel bloemen bijvoorbeeld hebben als aantal bloemblaadjes een Fibonacci-getal. Het leuke is, dat de Reeks van Fibonacci ook iets te maken heeft met het Gouden Getal. Als je 2 opeenvolgende termen neemt in de Reeks van Fibonacci en die door elkaar deelt, dan krijg je breuken die steeds dichterbij het Gouden Getal komen te liggen. De vraag is nu: vind je ook een breuk die precies het Gouden Getal is? Het antwoord is “nee”. Je kan het Gouden getal namelijk niet schrijven als een breuk. Zulke getallen noemen we “irrationale getallen”. Getallen die je wel als een breuk kan schrijven, die heten “rationaal”. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427867 105 6598 2007-12-19T23:00:00+00:00 yes no phi wereld column getal wiskundemeisjes https://schooltv.nl/video-item/weersvoorspellingen-wat-voor-weer-wordt-het-vandaag 2024-01-04T10:42:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17803.w613.r16-9.ebc34f3.webp Weersvoorspellingen | Wat voor weer wordt het vandaag? Een voorspelling waar we allemaal dagelijks mee te maken hebben is het weerbericht, toch, Marion? Ja, absoluut. Hoe voorspel je het weer? Nou, het ligt d’raan of je het op de lange of de korte termijn wil. Kijk: op de korte termijn maak ik ook wel gebruik van radarbeelden. Wat je ziet, dat gebeurt ook. Dit zijn allemaal buien wat je hier allemaal ziet de kans dat het nu regent in Limburg, dat is echt 100%. Dus dit is voor ons de makkelijkste manier om het weer op de hele korte termijn te verwachten. En wat is de moeilijke manier? Als je het op de langere termijn wil, dat zal ik je ook even laten zien. Daar hebben we dus ook computermodellen voor, die berekenen voor ons het weer een aantal dagen vooruit. Dat is op deze kaartjes ook heel mooi te zien. Je ziet hier een lagedrukgebied ontwikkelen boven Noord Italië en dat komt de komende dagen onze kant op. Dus de kans, dat het bijvoorbeeld op vrijdag en zaterdag gaat regenen, die is ook wel vrij groot. Maar ja, soms komt het dus niet uit. Maar wat nou als we willen weten hoe het weer is over 2 weken? We gebruiken ook wel eens een tiendaagse verwachting, hoe verder je in de tijd gaat kijken, hoe onzekerder de verwachting wordt. Je moet je voorstellen: bij zo’n model: je stopt er wat in, dus alle waarnemingen worden in zo’n model gestopt. Dus nu ga je het model 50 keer laten rekenen met een iets andere begintoestand. En daar komen dan dit soort plaatjes uit. En je ziet: hoe verder je in de tijd gaat, hoe groter de spreiding wordt, want ja, als ik nu naar woensdag 12 uur ga kijken, een dag of 7, 8 vooruit, het kan bijvoorbeeld ’s middags 13 graden zijn, maar het kan bijvoorbeeld ook 25 graden zijn, dus nou ja, de kans is 2%, dat het op woensdag 25 graden wordt. Om de kans op een bepaalde gebeurtenis weer te geven, zoals de kans op regen morgen, is de volgende notatie gebruikelijk: P tussen haakjes gebeurtenis hier X = A. En dat noemen we een “stogast”, P tussen haakjes X = 4 is dan de kans op 4. De stogast of toevalsvariabele is de variabele waarvan de waarde afhangt van het toeval. Deze wordt aangegeven met een hoofdletter, hier de hoofdletter X. Een stogast kan verschillende waarden A aannemen. Bij elk van die waarden kun je de kans P tussen haakjes X = A berekenen. Deze kansen vormen de kansverdeling van de stogast X. Aanstaande vrijdag, moet ik dan een paraplu meenemen? Zou ik wel doen, want als je naar het neerslagplaatje kijkt, dan zie je, dat de kans vrijdag vrij groot is, dat er een millimeter of 5 gaat vallen, dus dat het in ieder geval gaat regenen. Dat kan ik nog wel ergens anders mee demonstreren: met de kansverdeling van de neerslag, als we naar de vrijdag kijken, dan zien je, dat, de kans dat d’r tussen de 10 en de 30 millimeter valt, dat is het rode gebiedje, de kans tussen de 3 en de 10 millimeter, dat is dat roze gebiedje, nou, die is vrij groot. En de kans dat d’r regen gaat vallen is ongeveer 90%. Dus ik zou die paraplu maar meenemen. Maar wat als het droog blijft op die dag? Betekent dat dan dat het niet klopt wat je zei? Ik heb eigenlijk altijd gelijk, want als ik zeg, dat er 90% kans is dat het gaat regenen, is er altijd 10% kans dat het droog blijft. Als je naar 10 dagen kijkt, dan wil ik, dat het op 9 van die 10 dagen gaat regenen en 1 dag, ja, zal het dan droog blijven. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427868 186 18822 2007-12-19T23:00:00+00:00 yes no weer voorspellen https://schooltv.nl/video-item/taal-in-india-honderden-verschillende-talen 2024-01-04T10:42:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17805.w613.r16-9.c4d4ade.webp Taal in India | Honderden verschillende talen Hindi is de meest gesproken taal in India - maar toch is het voor de meeste Indiërs niet de moedertaal - en dat is vreemd.Ik denk niet dat er een ander land is waar de meest gesproken taal niet de moedertaal is van de meeste inwoners.Om te beginnen zijn er heel veel Indiase talen - enkele honderden zelfs! 18 daarvan zijn officiële talen: het Hindi, het Urdu, het Punjabi, het Marathi... Deze talen zijn de officiële voertalen in de Indiase Staten - ze staan ook vermeld op de Indiase bankbiljetten.Je kunt India best vergelijken met Europa; en dan niet met een land zoals Nederland of Spanje. Dat komt omdat er zoveel verschillende talen en tradities zijn.Net zoals je bijvoorbeeld Finnen en Spanjaarden hebt in Europa - heb je in India, Tamils en Punjabi - in India zijn dat geen echte landen maar staten. De mensen die in deze staten wonen, spreken verschillende talen en hebben hele andere gewoonten. Als een Fin en een Spanjaard met elkaar willen praten dan moeten ze dat ook in een andere taal doen - in het Engels ofzo. Nou, zoiets is het Hindi voor de Indiërs - je leert het op school en komt het tegen in de krant en op Televisie.Naast Hindi spreken de meeste Indiërs ook heel goed Engels. De kennis en populariteit van het Engels heeft natuurlijk alles te maken met de kolonisatie door de Britten. Van 1858 tot 1947 was India een kolonie van de Britten. De Indiërs hebben heel wat van de Britten overgenomen - maar de taal van de Britse heersers is wellicht nog het duidelijkste spoor van de buitenlandse overheersing.Vreemd genoeg is het niet de eerste keer dat het Westen een grote invloed heeft gehad op de taal van de Indiërs. Duizenden jaren geleden waren er namelijk grote volksverhuizingen.De volkeren die hier in Europa woonden zijn naar het Oosten getrokken en hebben zich gevestigd in het huidige India. Nou, en de taal die deze "vreemde immigranten en heersers" spraken, hebben de Indiërs toen voor een deel overgenomen - en daar zijn ook nog duidelijke sporen van - het Sanskriet namelijk. Dat is een oude Indiase taal die nu niet meer gesproken wordt, maar waarin wel nog wordt gebeden, en waarvan het Hindi is afgeleid.En het leuke is dat Sanskriet heel wat woorden heeft die heel erg lijken op de onze:- moeder is matr in het Sanskriet; broer bratr, zus srastr, gaan gaa, staan staa, adem atm..Zo zie je maar dat het Nederlands dezelfde wortels heeft als het Hindi. Mooi hè, hoe alles met elkaar verbonden is.Tja, als ik er zo over nadenk hè? Dan is het net alsof "de taal die mensen spreken" in India altijd ergens ánders vandaan lijkt te komen - van buiten - alsof Indiërs geen eigen taal hebben, of het helemaal niet belangrijk vinden om hun eigen taal te kunnen spreken - dat is toch bijzonder? In Europa hebben verschillende volkeren oorlogen uitgevochten om hun eigen taal te mogen spreken? In India is de taal die wordt gesproken gewoon veel minder belangrijk voor wie je bent, dan in Europa. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427869 218 2026-11-11T23:59:00+00:00 18487 2007-12-30T23:59:00+00:00 yes no taal India dialect https://schooltv.nl/video-item/vliegtuigbagage-wat-is-de-optimale-vulgraad 2024-01-04T10:42:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17809.w613.r16-9.27b33a0.webp Vliegtuigbagage | Wat is de optimale vulgraad? De ruimte in een vliegtuig, hoe groot die vliegtuigen soms ook zijn, is maar beperkt. Dat is dus dure ruimte. Hier kun je veel geld mee verdienen als je dat zo efficiënt mogelijk indeelt. Inmiddels is berekend wat de beste manier is om een vliegtuig in te laden met een wiskundige formule.Wat is het probleem?Het probleem? Dat zit in het laden van vliegtuigcontainers. Als je gaat reizen, moet je koffer uiteindelijk in zo’n container. De bedoeling is, dat de container zo vol mogelijk geladen wordt, zodat d’r zo min mogelijk containers mee aan boort hoeven en zodat de KLM dus posities overhoudt om betalende vracht mee te nemen. Dus zodoende hun inkomsten kan maximaliseren. Okay, daar zijn jullie wat voor aan het bedenken?Ja. Ja, dat begint al wanneer jij je tas incheckt eigenlijk. We maken dan foto’s met een camerasysteem. Bart heeft een tas bij zich. Nou, die koffer, die gaat dan over die bagageband. Terwijl die getransporteerd wordt, wordt er een foto van die koffer gemaakt. We maken een foto van de bovenkant, van de zijkant, plakken we aan elkaar en we krijgen een 3D-volume. Wat we hier op het scherm zien is het resultaat van alleen de bovenkant. Zo zien we een hoop lintjes. Wat doen we dan? Nou, dan moet de computer kijken: “wat zijn lintjes en wat is echt de tas?”. Dit zijn de lintjes, dan knippen we de lintjes er af en dit houden we over.Dat kan de computer allemaal zelf?Ja. D’r komt geen mens aan te pas. We hebben gewoon een container waar koffers in moeten en dit filmpje laat eigenlijk zien hoe het op dit moment gebeurt. Dus de koffers komen één voor één aan, je laadt ze direct zonder te weten wat d’r nog aankomt laadt je ze zo slim mogelijk in een container. En hier zien we, dat ie ongeveer tot 28 komt. En je kunt dus ook zien, dat het veel beter kan als je gaat bufferen. En dat bufferen, dat is eigenlijk hè, dus dat wat we al zeiden: we gaan voor veel tassen van te voren gaan we bepalen wat nou de afmetingen zijn, die tassen, die slaan we tijdelijk ergens op en wanneer we gaan beladen, dan trekken we die tassen één voor één d’ruit in de volgorde zoals wij ze willen hebben om uiteindelijk tot die optimale belading te komen.Hier heeft de simulatie steeds keuze uit 40 koffers.Je ziet echt, dat d’r veel meer veel dichter op elkaar in gaan waardoor dus vulgraad veel hoger wordt. En uiteindelijk gaan hier…Dus nauwelijks loze ruimtes?Precies. D’r gaan ongeveer 42 koffers in, terwijl de vorige d’r maar 28 in gingen. Dus dat is echt een groot verschil.Ja, dus dat betekent, dat 2 containers beladen, houdt je d’r dan eentje over. Elke tas kan gedraaid liggen, hij kan op zijn zij liggen en nou ja, d’r zijn echt duizenden mogelijkheden. Dus als je die allemaal zou willen uitproberen, ja, dan ben je een dag aan het rekenen. Ja, en dat hebben we niet, want die tassen moeten wel binnen een uur in het vliegtuig. Dus wat wij eigenlijk doen: we bekijken wel alle opties, maar op moment dat we zien dat één optie het niet gaat worden hè, na 2 tassen al, nou, met deze vulgraad, dat wordt ‘m niet, dan gaan we snel naar de volgende. En dat maakt het mogelijk, samen met wat andere slimme truc-en, om wel in hele korte tijd de optimale vulgraad te bepalen.Kijken jullie dan ook wat dan de optimale buffer is?Jazeker. Ik denk, dat we dat goed aan de hand van dit.., dit grafiekje eventueel kunnen laten zien. De groene lijn, daar zijn eigenlijk de lintjes niet van de koffer afgeknipt en bij de blauwe wel. Dat zie je dus hè, dat die vulgraad van die container, die zo belangrijk is, dat ie gelijk met 10% eh, ja, omhooggaat als je die lintjes gewoon d’raf knipt. Nou, het 2de effect wat ik zei is het effect van die buffergrootte en daarbij zien we dus hè: hoe groter je die buffer maakt, hoe groter die vulgraad wordt. Nou, en als je dat gaat vertalen naar het aantal koffers, dan zie je dus hè, dat met een hogere vulgraad kom je rond de 45 koffers uit. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427871 188 2099-12-31T23:00:00+00:00 4130 2007-12-19T23:00:00+00:00 yes no computer container laden vliegtuig https://schooltv.nl/video-item/het-chinese-schrift-een-echte-kunstvorm 2024-01-04T10:42:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17811.w613.r16-9.3153d73.webp Het Chinese schrift | Een echte kunstvorm "Hé, dat is Chinees!".Ja inderdaad - dat is nou echt Chinees - onbegrijpelijk. Maar Chinees is wel de taal die 20% van de wereldbevolking spreekt - maf hè?Alhoewel.... Chinees is eigenlijk helemaal niet zo'n moeilijke taal.Er zijn bijvoorbeeld geen werkwoordvervoegingen en er is geen enkelvoud/meervoud. En wie heeft er in het Chinees ooit van 'de', 'het' of 'een' gehoord?Maar dat Chinese schrift, hoe komen ze dáár nou bij? Zulke moeilijke tekens voor zo'n makkelijke taal?Om iets van het Chinese schrift te begrijpen, moet je - net als zoals met veel dingen - naar de oorsprong kijken. De oorsprong van het Chinese schrift ligt bij de eerste keizers van het Chinese rijk.Het Chinese schrift is ontstaan uit de tekens van waarzeggers. Het zit zo; de Chinese keizers gingen te rade bij de Hemel - of beter gezegd: ze gingen naar de waarzeggers die de hemel konden interpreteren.Als de keizer met een vraag zat - "moet ik aanvallen of terugtrekken?" of "Zal ik mijn dochter laten trouwen met Ching of met Chang?"- dan ging de keizer naar de waarzegger. Die verhitte dan de punt van zijn pen en drukte die op een bot van een os of een schild van een schildpad. En in de barsten die daarbij ontstonden, zag de waarzegger een boodschap van de hemel.Beetje bij beetje begonnen die waarzeggers wat ze vertelden zelf in kleine figuurtjes op de botten te krassen.De hemel zegt: "verdubbel je troepen." Of "als je kunt kiezen doe dan toch maar Ching, want die Chang is niet te vertrouwen."En van het één kwam het ander - en zo is het Chinese schrift ontstaan. Vijfduizend jaar geleden uit het gekras van waarzeggers.En die waarzeggers die krasten natuurlijk niet zomaar. De tekens die ze schreven weerspiegelden de ware werkelijkheid. Kijk maar. -berg- regen- mens- boom- rústen bij boomNatuurlijk zijn al die tekens behoorlijk veranderd.Maar een teken blijft altijd ergens voor staan. Ze noemen dat een pictografische taal.Het schrijven in beelden maakt dat je je eigen gevoel in het schrift kunt stoppen, dat je de eigenschappen van waar het woord voor staat, kunt verbeelden.Zoals hier - de draak.Schrijven in China is een echte kunstvorm. En niet zomaar één hè. Nee, kalligrafie of schoonschrijven is één van de hoogste kunsten van China.Ja, voor een mooi geschreven karakter wordt heel veel geld betaald.En dan vraag je je toch af - Chinezen zijn toch mensen met laptops en mobieltjes?Ja, dat is waar.Toch hoort in grote delen van China het schrijven met penseel nog altijd tot de standaardopvoeding.Nou moet ik wel toegeven dat Mao ook hier anders over dacht.Toen hij in 1949 aan de macht kwam, was hij van plan om het schrift te 'vervolksen'. Ja, iedereen moest kunnen leren lezen en schrijven. Hij vereenvoudigde het Chinese schrift.Maar ondanks die poging van Mao blijft het schrift in China iets magisch.Hier vertegenwoordigt een karakter onze wereld. Door er een rode cirkel omheen te trekken, houdt deze monnik alle duivels en kwelgeesten buiten vóórdat de ceremonie begint.Bij deze Taoïstische priester kun je terecht wanneer je in je dromen door boze geesten wordt bezocht.Hij schrijft krachtige mystieke spreuken op een papier die de kwelgeesten moeten afschrikken en wegjagen. Vouw ze tot een popje en draag ze altijd in je zak! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427872 266 2026-11-11T23:59:00+00:00 44776 2007-12-31T23:59:00+00:00 yes no China geschrift schrijven taal https://schooltv.nl/video-item/indiase-festivals-kraampjes-optochten-en-vertellingen 2024-01-04T10:42:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17813.w613.r16-9.c0f9a26.webp Indiase festivals | Kraampjes, optochten en vertellingen Het is ongelofelijk. In de week dat het feest van Ganesh wordt gevierd, duiken ze plotseling op: de reuzenaltaren - een soort kerststalletjes. De mannen bouwen ze op alle straathoeken, pleintjes, kruispunten, wel honderden! De hele stad staat er vol mee.Eigenlijk is wel het een beetje te vergelijken met de huisaltaren - ook daar is Ganesh één week van de partij en hopen de Hindoes 'geluk en wijsheid' van Hem te mogen ontvangen. En daarom zetten ze hem ook op straat en niet zomaar in een leeg hok hè - nee, ze bouwen een prachtig 'huis' voor hem - waarin natuurlijk dagelijks Puja wordt gedaan.Maar daarnaast proberen ze Ganesh te vermaken met het nabouwen van belangrijke taferelen uit de Hindoe verhalen - en dat is natuurlijk niet alleen voor Ganesh, maar ook voor de duizenden bezoekers van deze tijdelijke verblijfplaatsen van de meest populaire god uit het Hindoeïsme. De stad verandert dan eigenlijk in één grote Efteling.Vooral 's avonds worden die stalletjes druk bezocht. Het is een familie-uitje en daarbij gaat het niet alleen om het plezier - Nee, er valt ook heel wat te leren. In de eerste plaats leren de de jongeren er de verhalen - Ja, je zou het kunnen vergelijken met een groot boek waarin je kunt rondlopen.Een verhaal waaruit veel taferelen worden afgebeeld is het Ramayana Epos.Het is het liefdesverhaal van een prins en een prinses: Rama en Sita - een soort oer-liefdesverhaal. Hier zie je hoe Rama zijn prinses krijgt - de koning en vader van Sita had namelijk aan alle kandidaat-bruidegommen een opdracht gegeven: 'wie de boog kan breken, die mag met mijn dochter trouwen'. En het was natuurlijk Rama die de boog kon breken. Ook de vliegende aap is een tafereel uit het Ramayana epos.Een ander verhaal waaruit veel taferelen worden afgebeeld is het levensverhaal van Krishna. Krishna is een echte held - met zijn onwaarschijnlijke krachten redt hij de mensen keer op keer van het kwaad. Hier? hij tilt een berg op om er de boeren van een dorp onder te laten schuilen en te redden van de verdrinkingsdood. ?En zo leren de mensen de verhalen in India, door naar het Ganesh-festival te gaan en van reuze-altaar naar reuze-altaar te trekken.Mensen die echt belangrijke mededeling hebben, gebruiken de schrijnen ook.Deze mensen bijvoorbeeld voeren er een een anti-aids campagne?? en zo zie je maar dat Ganesh echt de God van de wijsheid is?. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427873 189 2026-11-11T23:59:00+00:00 4324 2007-12-31T23:59:00+00:00 yes no festival ganesh India https://schooltv.nl/video-item/een-schooldag-in-india-ijver-en-discipline 2024-01-04T10:42:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17815.w613.r16-9.aba7642.webp Een schooldag in India | IJver en discipline Naar school gaan in India dat is niet zoals bij ons. Laten we eens een dag volgen van een Indiaas schoolmeisje. Dan zul je het wel zien.Dit is Pryanca, ze maakt zich klaar om te vertrekken. Mooi uniform hè? Die hebben ze aan de Engelsen te danken - voor hen moest alles keurig netjes zijn.Ah, daar is de schoolbus al. Vroeger ging ze met een aantal buurmeisjes in een riksja naar school. Dat is een soort taxibrommer. Maar haar vader vond dat te gevaarlijk: 'Indiase chauffeurs vinden eerder de toeter dan de rem,' zei hij altijd. Enne, hij had gelijk.Aaah, daar gaat de bel. 's morgens voor de les begint gaat iedereen netjes in de rij staan - per klas - de assembly noemen ze dat. Eerst leest de directrice het belangrijkste nieuws uit de krant voor, dan een gebedje en dan de eed voor het vaderland.... Sjongejonge, kun je je dat bij ons al voorstellen? Ja, hier heerst discipline.Engelse les. Pryanca zit op een redelijk chique school - en dan zijn alle lessen in het Engels. In gewone scholen en op het platteland is dat niet zo normaal. Daar zijn de lessen gewoon in het Hindi of in een lokaal dialect.En dan nu de les Marathi - Pryanca woont in Pune, in de provincie Maharashtra, en daar spreken ze Marathi. Marathi en Hindi hebben hetzelfde alfabet, maar toch zijn het twee verschillende talen.Yo, speelkwartier! Tijd voor een bammetje of een koek.Gymnastieken dat doen ze daar natuurlijk ook. "En hop met die beentjes - allemaal netjes in de maat!Kijk, dat spelletje heet kho-kho. Leuk, maar een beetje te ingewikkeld om nu uit te leggen. Kom op, Pryanca, lopen!En de jongens, die spelen hockey of voetbal.De bel voor het middageten! Nee nee, geen kantines en tafels en wachten tot je naar buiten mag. Nee, iedereen gaat gewoon op de grond zitten op het speelplein. En dan eten met je handen natuurlijk. Kijk, dat is een chappati - een soort pannenkoek.Hmm, warm eten tussen de middag, da's echt niet verkeerd.Ok, weer naar les. Hindi deze keer. Wat spoelen we effe door, want daar verstaan we toch niks van?Aha, de school gaat uit.Zouden zij nou straf hebben gekregen? Of zijn ze gewoon braaf hun huiswerk aan het doen?Pryanca krijgt elke week zangles van haar oma. Dan zingen ze kinderliedjes over Krishna, de god van de liefde. Mooi hè?Wat een ijverig meisje hè, die Pryanca. Alhoewel, ik denk dat ze nu het huiswerk van haar buurmeisje aan het overschrijven is.Als niemand dat maar ziet?En nu eindelijk nog even buitenspelen.Morgen is er weer een schooldag. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427874 267 2026-11-11T23:59:00+00:00 42458 2007-12-30T23:59:00+00:00 yes no India leren school https://schooltv.nl/video-item/religie-in-china-zijn-chinezen-gelovig 2024-01-04T10:42:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17817.w613.r16-9.2bb4063.webp Religie in China | Zijn Chinezen gelovig? Toen in de 17de eeuw China werd ontdekt door Europese avonturiers, was de grote vraag of ze hier te maken hadden met een goddeloos volk. Ja, is religie een deel van de Chinese cultuur of niet. That's the question!!Wat zeker is, is dat de Chinezen in heel veel dingen geloven. Ja, eigenlijk in álles wat er voor kan zorgen ze geluk hebben. Je kunt het zo gek niet bedenken, maar alles wat volgens de Chinezen op de een of andere manier bijdraagt aan een gelukkig leven, daar geloven ze in. Tenminste, als je dat geloven kunt noemen - want volgens mij weten ze het gewoon zeker!Neem nu "8". Een gewoon getal zou je denken hè? Maar nee, in het chinees klinkt 8 namelijk precies hetzelfde als "rijk worden". Elke Chinees wil zich daarom omringen met het getal 8. Zo wil iedereen wel op de 8ste verdieping wonen, of een telefoonnummer met een 8 erin. En nummerplaten met een 8 kosten enorm veel geld.Of de kleur rood - nog zoiets dat volgens de Chinezen geluk brengt. De kleur rood trekt volgens hen het goede aan. Het is de gelukskleur.Bij Chinees Nieuwjaar, of bij de opening van een nieuwe winkel, of bij een trouwfeest, worden altijd rotjes afgestoken. Rode rotjes welteverstaan. Deze harde knallers schrikken de slechte geesten af én ze laten ook nog eens een rood tapijt achter. Een extra duwtje in de goede richting!Ja - bij elk begin kan er nooit rood genoeg zijn.Neem nu het huwelijk - het begin van een gezin, nietwaar? Absoluut noodzakelijk om je te verzekeren van al het geluk van de wereld.En daar zijn middeltjes voor. Zo eet een koppel in het Noorden van China eerst een kom met noedels - teken van langdurig geluk.Of kijk hier - dit rode karakter dat je overal rondom pasgetrouwde stellen ziet. Het betekent letterlijk "dubbel geluk". >>>En dan natuurlijk de "dubbel geluk"-sigaret, die de bruid aan alle gasten aanbiedt. >>>Het huwelijkspaar krijgt dan een "hongpao", een rood zakje gevuld met cash geld; een beetje startgeld zeg maar.En wat er ook niet mag ontbreken is "alcohol" - niet alleen omdat het daardoor gezelliger wordt, maar ook omdat alcohol klinkt als "langdurig".Draken zijn ook sterke geluksbrengers. Vreemd hè? Op het platteland eren de boeren de Drakengod, de meester van alle draken. In de verhalen zijn het de helpers van de drakengod die het laten regenen wanneer ze in de wolken spelen.Maar wat maakt nou het meest gelukkig in het leven?Inderdaad: geld.Als je er veel van hebt, dan zijn je al je zorgen van de baan. Chinezen hebben van het geld dan ook een soort god gemaakt - TsaiShen. En dan maar hopen dat deze God je goed gezind is?Of Mielefoo - de lachende Boeddha - ook hij zorgt voor een welvarend leven - ideaal dus om dichtbij je te hebben.Ja, Chinezen zijn helemaal gek op geluk - gelukhebben lijkt er het allerbelangrijkste. Daarom is het ook helemaal niet zo raar dat de Chinezen niets liever doen dan gokkenMaar naast al dat bijgeloof zijn er in China ook drie grote tradities:Het Taoïsme, het Confucianisme en het Boeddhisme.Het is natuurlijk de vraag of we hier met religies te maken hebben. Maar in ieder geval zijn het hele oude tradities, en spelen ze een belangrijke rol in het leven van de Chinezen.Het Taoïsme is de oudste traditie. Tao betekent 'de weg' - de weg naar een goed en gelukkig leven. En daar gaat het in het confucianisme en het boeddhisme eigenlijk ook om. Het zijn alledrie 'levenswijzen'; een soort wetenschappen van het geslaagde leven.In het Taoïsme ligt de nadruk op gezondheid, en het doel is om de alomtegenwoordige energie maximaal door je lichaam te laten stromen.Het confucianisme staat bol van de regeltjes over hoe je je in de omgang moet gedragen. Een 'deugdelijk' leven, daar draait het om bij Confucius.In het Boeddhisme ligt de nadruk eerder op het spirituele - het geluk van de ziel, zoals ze zeggen. En het is dus vooral een kwestie is van je geest te ontwikkelen.Aan levenswijsheid is geen gebrek in China. Aan goden ook niet.Want in de loop van de geschiedenis zijn er ontelbare figuren "vergoddelijkt".- Confucius bijvoorbeeld - de stichter van het confucianisme.- of Lao-tse - één van de belangrijkste denkers uit het Taoïsme.- of Guanyin - een figuur uit het Boeddhisme.- of de God van de Aarde.- of de God van de Hemel.Wat opvallend is bij de Chinezen is dat ze alle goden combineren.Ja, in tempels staan de beelden van Boeddha en Confucius en de aarde en het geld heel gezellig naast elkaar.Het is net alsof de Chinezen denken: baat het niet dan schaadt het niet - alles wat kan helpen is de moeite waard. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427875 328 2026-11-11T23:00:00+00:00 39117 2007-12-31T23:59:00+00:00 yes no China godsdienst https://schooltv.nl/video-item/chinees-relaxen-niet-zomaar-niksen 2024-01-04T10:42:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17819.w613.r16-9.4b8624f.webp Chinees relaxen | Niet zomaar niksen Shufu, dit is nou typisch zo'n Chinees woord dat niet goed te vertalen is.Het is iets zoals Tao, en Yin & Yang. Zó Chinees dat je er een boek voor nodig hebt om uit te leggen wat het is. Maar laten we het eens even proberen, want shufu is iets heel leuks.Letterlijk vertaald betekent Shufu het uitspreiden van een stuk stof.Kun je het je voorstellen? Je vouwt dat stuk open, je gooit het in de lucht, het valt langzaam naar beneden en het valt helemaal op zijn plaats.Nu hetzelfde, maar dan als gevoel: Ja? Voel je het?Dat is shufu: helemaal opengaan, alles losmaken, ontspannen. Ja en hopsakee, pure zaligheid mensen, nergens weerstand tegen bieden. Alleen maar aaaah, geluk.Dat is bij ons toch ook zo? Een lekker biertje, onderuit gezakt op de bank en maar zappen. Hmmmm, heerlijk."Ik voel me keigoed, ik voel me keigoed! " Eeuh. Nou ja, goed, in China is er toch wel wat meer aan de hand. Shufu is meer dan een beetje chillen. Het is meer dan onderuit zakken en even lekker de gordijnen dichtdoen.En dat heeft alles te maken met het belang dat Chinezen hechten aan harmonie.Nou ja, eigenlijk kun je dat zo niet zeggen, het is niet zozeer het belanghechten aan harmonie. Nee, harmonie is alles. Harmonie is 'zijn' in China, niet meer en niet minder. Harmonie met de omgeving, de natuur, de mensen, maar ook met je eigen lichaam en geest.En vanuit dát perspectief is genieten iets anders - het is een kwestie van je aanpassen, nergens tegen aanstoten, alle verzet overboord, geen ongemakken meer - optimaal harmonieus zijn, volledig in rust, jezelf en je omgeving één laten worden.En dat is niet alleen voor in je vrije tijd hè - Nee, in China is het de basis voor ál je doen en laten. Ja handelen, maar dan zonder enige inspanning. Doen, maar zonder dat het je moeite kost.Volledig vanuit je natuur, zonder moeite - dat is het summum voor de Chinezen. Het is het ideale middel voor een leven zonder stress.Shufu is misschien wel de puurste belichaming daarvan - het is niksen - volledig zijn zoals je natuur het voorschrijft - in rust, comfortabel, zonder ongemak.Wat opvallend is, is hoe drukker en hectischer het leven is van de Chinezen, hoe méér belang ze hechten aan shufu. Ja, zelfs in de drukte van Hong Kong of Beijing wordt er ruim de tijd genomen om volledig natuurlijk te zijn - zonder ongemak.Zo kun je overal een voetmassage krijgen.En heeft bijna ieder appartement of kantoor airco...Ja, in China zijn ongemakken uit den boze. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427876 196 2026-11-11T23:59:00+00:00 8129 2007-12-31T23:59:00+00:00 yes no China cultuur harmonie https://schooltv.nl/video-item/wiskunde-op-de-racebaan-zo-snel-mogelijk-door-de-bocht 2024-01-04T10:42:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17821.w613.r16-9.96c93e7.webp Wiskunde op de racebaan | Zo snel mogelijk door de bocht Wiskundige modellen helpen raceauto’s sneller door de bocht. Om sneller te gaan moeten we sneller door bochten heen gaan. Eén van de dingen waar je naar kan kijken is: “in welke lijn moet je door een bocht rijden om uiteindelijk zo snel mogelijk door die bocht heen te gaan?”. Elke auto kan versnellen langs 2 lijnen: ten eerste de langs-versnelling, A-X, in de lengterichting, normaal heet dat “gas geven” en “remmen”. Ja, ook remmen, want dat is negatieve versnelling. Daarnaast hebben we de dwars-versnelling: A-Y: hoe hard de auto naar links en naar rechts kan. Als je A-X en A-Y combineert en de maximale waarde daarvoor opzoekt, dan krijg je een model van de racewagen, wat men noemt de “tractioncirkel”. Die geeft voor elke richting aan wat de maximale versnelling in die richting is voor deze specifieke wagen. De snelste rondetijd zet je neer als je op elk gewenst moment maximaal versnelt in de gewenste richting. Dus wij zijn op zoek naar de lijn die hier staat: het maximum van wat de auto kan. Het voertuig waar wij mee rijden kan dit, we zien: we kunnen heel hard vertragen, we kunnen iets minder hard versnellen, maar we kunnen ook heel hard links en rechts de bocht om. Dit is het plaatje van de Tarzanbocht en ik heb van de Tarzanbocht 3 verschillende lijnen gemaakt die we daar kunnen rijden. Voor de bocht moet je remmen en liefst zo laat mogelijk, bepalend voor de snelheid V als je de bocht ingaat is dus vooral de A-X van de auto, hoe hard ie kan remmen dus. In de bocht is je snelheid een functie van de wegligging A-Y van de auto, die is bekend, en van de bochtstraal R van de bocht die de rijder kiest. Hoe kleiner straal R, des te langzamer komt hij de bocht door. Dan komt hij de bocht uit en versnelt maximaal rechtdoor. Hoe hard hij dan kan rijden is afhankelijk van de A-X en de snelheid V0 waarmee hij de bocht uitkomt. Nou is groen wel de kortste, maar duidelijk niet de slimste route. Meestal wordt deze lijn gekozen: hoog de bocht in, in het midden zo dicht mogelijk tegen de binnenkant, zodat je de bocht met de grootste mogelijke bochtstraal R rijdt, en dan weer hoog de bocht uit. Maar deze jongens hebben uitgevogeld, dat het nog sneller kan: je kiest voor het inrijden van de bocht, het eerste traject, de grootst mogelijke bochtstraal, daarmee rijdt je ver en hard in de bocht door. Je moet wel flink hard doorremmen, want een klein stukje bocht heeft een relatief kleine bochtstraal en dus is je maximale snelheid daar lager. Meteen daarna knal je het gas er weer vol op, omdat je ook weer met een ruime bochtstraal en dus een grotere versnelling de bocht uit kan rijden en dat levert nét effe wat winst op. Kun je dat ook testen? Ja, dat kunnen we testen, laten we dat maar gewoon doen. Dit is dus de Tarzanbocht, de eerste bocht na de Start op het Circuit van Zandvoort, een haarspeldbocht met een draai van 180 graden. Eerst de kortste route: helemaal tegen de binnenkant van de baan aan, een korte bochtstraal, dus een langzame bocht waar je met lage snelheid uitkomt. Dan wat normaal als de ideale lijn wordt genoemd: helemaal links die bocht in, dan naar de binnenkant en helemaal links de bocht uit, en vol op het gas. Maar dit is wat die jongens hadden bedacht: geleidelijk in de bocht naar binnen, een kort bochtje, en nu al vol accelereren, veel eerder dan bij de vorige lijn.Hoe ga je nu bewijzen, dat je model klopt?Nou, de.., de auto waar we net mee hebben gereden, eh, die zit helemaal vol met sensoren.En, wat blijkt: hier is eigenlijk op te zien wat we net ook zagen: de rode lijn is de lijn zoals wij die noemen de “ideale lijn”. D’r wordt heel laat geremd, dus de snelheid neemt laat af, uiteindelijk is ie een klein beetje lager dan de zwarte lijn en weer heel vroeg kan de rijder op zijn gas gaan, zodat de snelheid uiteindelijk d’r weer boven ligt. De blauwe lijn is de ideale lijn zoals de meeste mensen denken dat het de ideale lijn is. Maar wat je ziet is, dat er vroeg afgeremd moet worden, dan de snelheid redelijk constant blijft en dat het weer heel moeilijk is om daarna op het gas te gaan. Dus dat de snelheid uiteindelijk eronder ligt. Het model bewezen?Het model bewezen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427877 231 2099-12-31T23:00:00+00:00 4048 2007-12-19T23:00:00+00:00 yes no bocht auto model https://schooltv.nl/video-item/pinnen-oneindig-veel-mogelijkheden-met-4-cijfers 2024-01-04T10:42:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17825.w613.r16-9.b737551.webp Pinnen | Oneindig veel mogelijkheden met 4 cijfers Die is het geworden hè? Ja. Helemaal top. Dan gaan we dit afrekenen voor jou. Dat is 1, dat is 2. Dan wordt het voor jou 229 Euro en 90 Cent alsjeblieft. Kan ik pinnen?Dat kan zeker weten! Gaat uw gang. Mijn persoonlijk Identificatienummer, mijn PIN. Even denken, wat was mijn code nou ook alweer? Er zat een 5 in en een 3, en een 4. Ik ben de PIN-code vergeten. Wat was het nou? 3 maal een route code, nu is ie geblokkeerd! Hoeveel PIN-combinaties zijn er eigenlijk mogelijk? 10 maal 10 maal 10 maal 10, dat betekent dus 10.000 mogelijkheden. Maar betekent dat niet, dat d’r heel veel mensen zijn met dezelfde PIN-code? Ja, als je kijkt, dat d’r zeker 20 miljoen bankpassen zijn, dan betekent dat ongeveer een 2000 Nederlanders die dezelfde PIN-code hebben die jij ook hebt. Alleen: het is wel veilig, want het is namelijk de combinatie van PIN-code met betaalpas. Dan is het ook wel belangrijk, dat je in ieder geval je PIN-code wel geheim houdt. Wat gebeurt er nou precies nadat ik mijn PIN-code op een betaalautomaat heb ingetoetst, wat voor traject wordt er dan in werking gesteld? Op moment, dat de PIN-code wordt uitgegeven van je, dan wordt ie berekend aan de hand van het bankpasnummer en je rekeningnummer en een hoeveelheid geheime getallen, en dat komt dan in het controlegetal en dat wordt zeg maar opgeslagen door de bank. Op moment dat je dan je PIN-code intoetst op een betaalautomaat, dan wordt die PIN-code door de betaalautomaat ook weer versleuteld met allerlei geheime getallen en verstuurd naar de bank. Bij de bank wordt dat dan ontvangen. Die bank, die gaat als het ware de berekening die toen gemaakt is voor de PIN-code gaat ie, maar dan omgekeerd, die berekening weer uitvoeren. Dan komt d’r weer dat controlegetal uit en dat moet hetzelfde zijn als het getal waar het toen mee begonnen is. Als dat zo is, nou, dan staat de route open naar je rekening en kun je betalingen verrichten met je rekening. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427878 110 7514 2007-12-19T23:00:00+00:00 yes no geld betalen pinnen https://schooltv.nl/video-item/muziek-in-china-tussen-kunst-en-kitsch 2024-01-04T10:42:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17827.w613.r16-9.fc248df.webp Muziek in China | Tussen kunst en kitsch In China is er net zoals bij ons een verschil tussen klassieke kunst en populaire kunst. De klassieke kunst werd vroeger gespeeld aan het keizerlijke hof en bij belangrijke ceremoniën.De populaire kunst was en is ter vermaak van iedereen.De rituelen van de keizer werden vroeger uitgevoerd onder begeleiding van grote orkesten en dansgroepen. Dat is nu niet meer zo, want er zijn geen keizers meer en dus ook geen keizerlijke rituelen.Maar muziek speelt wel nog altijd een grote rol bij rituelen.Kijk maar eens naar deze begrafenis: De ceremoniemeester van de begrafenis vertelt een heel verhaal. Over hoe goed de overledene is geweest voor zijn familie enzo.Dat is voor een heel groot deel natuurlijk net zoals bij ons, maar kijk hier eens ?Er wordt ook gedanst om de geest van de dode wat op te vrolijken en een hart onder de riem te steken tijdens zijn tocht door de hel.Opera is een ander goed voorbeeld om duidelijk te maken hoezeer kunst verweven is met het religieuze leven in China. En denk dan niet aan grote operahuizen en chique mensen in avondkleding. Nee, opera is in China heel populair. De plek waar opera het meest wordt gespeeld is in - of bij tempels.Als er een tempelfeest plaatsvindt, kun je er bijna van uitgaan dat er ook opera zal zijn.De Chinezen zijn helemaal gek op opera: vooral door de mix van heldenverhalen, verraad aan het keizerlijke hof, en de romances tussen de gewone mensen en de goden.Deze opera's zijn zo populair, dat veel mensen hele stukken uit hun hoofd kennen. En dat zul je weten als je door de parken in China wandelt. Veel mensen staan er gewoon opera te zingen.Ook op feesten worden er vaak stukken opera gezongen.Ja, Chinezen zingen echt graag en zonder enige schaamte. Wat dan ook heel populair is, is Karaoke.Ja, dat is iets wat mij altijd opvalt aan de Chinezen: die zin en drang om te zingen.Nu moet ik wel zeggen dat tijdens de culturele revolutie de kunst rake klappen heeft gekregen. Ja, Mao heeft echt geprobeerd om veel van de cultuur te vernietigen. Alles en iedereen moest in dienst staan van de revolutie: boeken en instrumenten werden verbrand en van kunstenaars maakte hij arbeiders of boeren.Gelukkig konden sommige kunstenaars onderduiken of vluchten naar Taiwan of Hong Kong. Waar ze hun kunsten aan een nieuwe generatie hebben kunnen doorgeven.Poppenmeester Chen bijvoorbeeld. Zelf leerde hij het spelen met handpoppen van zijn vader - één van de beroemdste poppenspelers van Taiwan. Nu heeft hij zelf leerlingen en reist met zijn poppen over de hele de wereld.Om een groot kunstenaar te worden ga je niet naar school, maar ga je in de leer bij een meester. En dat is nog niet zo makkelijk, want de meester kiest zijn leerlingen vaak zelf. En als je bij de meester in de leer mag, heb je jaren van hard werken voor de boeg.De machthebbers in China hebben nooit zo erg van kunstenaars gehouden.Alsof ze er bang voor waren, en eigenlijk is dat tot op de dag van vandaag nog steeds zo. Terecht of onterecht - dat weet ik niet - maar in ieder geval hebben de Chinese autoriteiten heel wat boeken en films verboden.Tja, nog zoiets! Popmuziek wordt tot op de dag van vandaag door de Chinese politici met argusogen bekeken.Waar veel Chinezen echt van houden zijn de vertellers, of liever gezegd de stand-up comedians.Je komt ze tegen in parken en ook op de radio.Als je in China een taxi neemt, is de kans heel groot dat de taxichauffeur naar zo'n moppentapper aan het luisteren is.Nou moet ik wel zeggen dat veel van de traditionele kunsten nu minder populair aan het worden zijn - zeker in Hong Kong en Taiwan. De Westerse wereld heeft daar veel invloed invloed - zeker op jongeren. MTV en Karaoke zijn er super populair. En je vindt er ook de hipste discotheken van heel Azië. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427879 328 2026-11-11T23:59:00+00:00 12954 2007-12-31T23:59:00+00:00 yes no muziek China https://schooltv.nl/video-item/indiase-mode-van-sari-tot-hippe-jeans 2024-01-04T10:42:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17829.w613.r16-9.aa1bef2.webp Indiase mode | Van sari tot hippe jeans Indiase kleren. Ja, die bestaan. En dat heeft niets te maken met 'Made In India' hè, - want dat bestaat natuurlijk ook. Heel wat van onze kleren, T-shirts en spijkerbroeken worden in India gemaakt, omdat het daar goedkoper is. Maar met Indiase kleren bedoel ik typisch Indiase kleren.Hier kijk: Vandaag de dag zie je deze kleren niet meer zoveel; Zeker niet in de stad. Vroeger kon je aan de kleren zien waar iemand vandaan kwam. Maar vandaag de dag draagt bijna iedereen dezelfde kleren.De meeste mensen in India dragen gewone Westerse kleding; Zeker de mannen. Zij dragen bijna allemaal een hemd, een t-shirt en een broek. Net zoals bij ons.Wat je ook nog wel veel ziet zijn vrouwen in Sari. En dat is nu zo'n typisch Indiaas kledingstuk.Een sari is een doek van zes meter. Gewoon één lang stuk stof.Sari's zijn te verkrijgen in alle mogelijke kleuren, met verschillende motiefjes en prijzen.Het is ongelooflijk hoe Indiase vrouwen erin slagen om hier een sierlijk kledingsstuk van te maken. Mooi is dat hè? En het blijft nog stevig zitten ook.Wat mij wel opvalt, is dat ook sari's al minder worden gedragen. Jonge meisjes dragen zo'n lange jurk met een broek erover en een sjaal. Een 'salwar kameez': veel praktischer dan zo'n sari natuurlijk.Op feesten en speciale gelegenheden wordt nog wel traditionele kleding gedragen.Hier op dit huwelijk bijvoorbeeld.De kolonisatie van India door de Britten heeft een grote rol gespeeld in het verdwijnen van de traditionele kleding. De Britten wilden dat de Indiërs net als zij gekleed gingen: keurig met een hemd en een broek. Ghandi verzette zich hier wel tegen maar eigenlijk met weinig succes. Hij protesteerde tegen die Britse invloeden door het dragen van een Dhoti. Een wit doek van wel negen meter lang.Nog iets wat de Britten hebben meegebracht en nagelaten - tenminste, wat kleren betreft -dat zijn de schooluniformen. In India dragen alle kinderen tot op de dag vandaag een schooluniform.Nu zijn de Britten natuurlijk al lang weg uit India. Maar de traditie wordt niet echt hersteld. Nee, vandaag is er een andere 'buitenlandse macht' die een grote invloed heeft op wat de jongeren dragen in India. Ze dragen wat ze zien op TV.En dat zijn bijna allemaal Westerse merken.Tja een warenhuis hier, of een warenhuis daar: echt veel verschil is er niet.Maar - wat mij opvalt, is dat de Indiërs - en dan zeker de vrouwen - nog wel heel erg houden van sierraden. Die blijven ze dragen. Glazen armbanden bijvoorbeeld. Of neusbellen. Of stippen op hun voorhoofd, en halskettingen. En hennatatoeages.Dit zijn natuurlijk állemaal dingen die ook een betekenis hebben:ze zijn een symbool voor trouw. Het is veel meer dan mode, en ze blijven misschien daardoor typisch Indiaas. Ze worden overgedragen van moeder op dochter. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427880 258 2026-11-11T23:59:00+00:00 22941 2007-12-31T23:59:00+00:00 yes no kleding India mode https://schooltv.nl/video-item/china-en-de-doden-leven-met-de-geesten 2024-01-04T10:42:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17831.w613.r16-9.4a397dd.webp China en de doden | Leven met de geesten Als je wilt weten hoe mensen in het leven staan, dan kun je dat te weten komen door te kijken naar hoe ze denken over de dood. Ja, de manier waarop de dood wordt ervaren in China, vertelt heel veel over het leven daar. Want leven en dood zijn als Yin en Yang onlosmakelijk met elkaar verbonden.En om te weten te komen hoe de dood wordt ervaren, kun je natuurlijk het beste kijken naar wat er gebeurt als er iemand doodgaat.Een Chinese begrafenis. Kijk maar eens mee.Die begint met de uitnodiging: de priester nodigt de geest van de dode uit om deel te nemen aan de ceremonie. Dat wil zeggen: een déél van de geest. Ja, want de Chinezen geloven namelijk dat een geest uit drie delen bestaat. Één deel blijft bij het lichaam op het kerkhof, één deel keert terug naar huis en woont in de huistempel om van daaruit te waken over de familie. En het derde deel - ja, dat deel moet de hemel zien te bereiken.En da's helemáál geen makkelijke klus, want er zijn veel hindernissen. En precies daarover gaat de begrafenisceremonie.Het is bij wijze van spreken een springplank voor de geest om zo dicht mogelijk bij de hemel te komen. De muziek en de zang zorgen voor het troosten en geruststellen van de ziel. Er is zelfs een professionele huilster! Ze haalt herinneringen op aan de overledene, verwoordt het verdriet van de familie en zingt ter ere van de overledene.En dan maar hopen dat de geest van de dode in de hemel komt, want in die hel is het echt niet lollig!De geest moet daar boete doen voor alle dingen die hij als mens heeft verprutst.Echt afzien! Niet alleen door de martelingen van duivels, helwachters en demonen. Maar vooral door de onvervulbare verlangens. De honger en dorst in de hel zijn ondraaglijk! Eten en drank zijn er wel aanwezig, maar de geesten kunnen er niet van eten of drinken. Het is een ongelofelijke kwelling, die hel.Gelukkig hoeft je niet voor eeuwig in de hel te blijven. Want als je boete hebt gedaan, dan kan de Koning van de Hel je ook laten gaan, en dan kun je naar de hemel.Wat ook een geluk is, is dat de levenden de geesten kunnen helpen. Ja, ze kunnen het verblijf in de hel iets aangenamer maken en zelfs verkorten. En dat niet alleen door van alles aan de dode mee te geven wanneer hij wordt begraven, maar ook door hem cadeaus te geven. Geld, kleren, een TV, auto, laptop, .... dingen die de geest een iets comfortabeler bestaan geven in de hel. Door deze cadeau's te verbranden - door ze als het ware van hun tastbaarheid te ontdoen - komen ze ook in de geestenwereld terecht.Die zorg voor de geesten is vooral belangrijk tijdens de geestenmaand.Ja, de zevende maand van elk Chinees jaar is Geestenmaand.Aan het begin van deze maand worden de poorten van de hel opengezet en reizen de geesten naar de wereld van de levenden. Ze gaan dan op zoek naar hun familie en vrienden en leven er een maand mee samen.Om al die gekwelde geesten en demonen te helpen, en ook om te voorkomen dat ze zich gaan wreken bij je, serveren de mensen hen allerlei lekkers. Want tijdens deze maand zijn niet alleen de poorten van de onderwereld open - ook de kelen van de geesten staan wagenwijd open.Pudu noemen ze deze ceremonie. En tijdens de geestenmaand wordt het georganiseerd op elke straathoek van zuid-China en Taiwan.Men gelooft ook dat de geesten van mensen die op een onnatuurlijke manier zijn gestorven - door zelfmoord, een ongeluk of door te verdrinken - blijven ronddolen in de mensenwereld op zoek naar een rustplaats.Voor hen worden in die geestenmaand speciale pudu rituelen georganiseerd - met grote optochten en feestmalen, zoals hier in Keelung - in het noorden van Taiwan.Ik snap nu wel waarom Chinezen het zo belangrijk vinden om een zoon te krijgen. Want je zoon is namelijk verantwoordelijk voor alle belangrijke rituelen na je dood, zodat je geest makkelijk naar de hemel kan gaan.En voor die zoon is het belangrijk om goed voor zijn vader en moeder te zorgen, omdat zij dan later - vanuit de geestenwereld - goed zullen waken over het geluk van zijn gezin.Ja, in China zijn leven en dood nauw met elkaar verbonden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427881 320 2026-11-11T23:59:00+00:00 15170 2007-12-31T23:59:00+00:00 yes no China geest doden https://schooltv.nl/video-item/krishna-god-van-de-liefde-en-kracht 2024-01-04T10:42:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17833.w613.r16-9.f3ac5b0.webp Krishna | God van de liefde en kracht Krishna, daar moet ik toch zeker iets over kwijt. Krishna is één van de populairste goden in India. Overal kom je hem tegen. Niet alleen in tempels, nee, zeker niet. Ook in stripverhalen, op internet, gewoon op straat - ja, en zelfs op flipperkasten!.Elk jaar viert men in India Krishna's verjaardag met een groot feest. Dan bouwen ze menselijke piramides om de trofee te kunnen pakken die hoog boven de straat hangt.Krishna is gemakkelijk te herkennen aan zijn blauwe huid en aan zijn fluit. Vaak wordt hij afgebeeld als herder...Of samen met allerlei leuke vriendinnetjes..Of als baby. Krishna is de God van de Liefde en de Kracht. Hij is zo belangrijk omdat hij de mensen leert hoe je een goed leven leidt. Het belangrijkste verhaal over Krishna is de Bagavad Gita. Daarin wordt beschreven hoe Krishna, Arjuna te hulp komt. Arjuna is een krijger die in oorlog is met zijn familie. Arjuna weet niet wat hij moet doen: vechten of niet. Krishna leert Arjuna dan te doen wat hij moet doen - zijn plicht. "Arjuna, je bent een krijger en krijgers vechten. Doe niet wat je wilt, maar doe wat moet". Dit advies is de kern van het Hindoeïsme.Vandaar natuurlijk dat Krishna een enorm populaire vent is. Hij wordt in India door jong en oud op handen gedragen - en zijn er ook echte volgelingen die van hem houden en heel hun leven op hem afstemmen. Ja, ze zorgen echt voor hem. Hier geven ze hem een bad (ha!) - samen met zijn geliefde. ? Krishna is ook ver buiten India populair geworden.Ook bij de Hare Krishna's. Dat is een sekte die uit het hindoeïsme is voortgekomen en die zich alleen maar met die fantastische Krishna bezighoudt. Je kent ze misschien wel, die gasten die vaak oranje kleren dragen en een heel apart staartje op hun hoofd hebben.Ze zingen Krishna's naam: Hare Krishna, Hare Krishna, Hare Rama? om dichterbij hun god te komen. Heel ritmisch en muzikaal allemaal. Ze dansen en zingen! Ze houden zelfs rockconcerten! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427882 172 2026-11-11T23:59:00+00:00 14650 2007-12-31T23:59:00+00:00 yes no hare krishna India godsdienst https://schooltv.nl/video-item/indiase-muziek-klassiek-en-pop 2024-01-04T10:42:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17835.w613.r16-9.21592a2.webp Indiase muziek | Klassiek en pop Hé, Indiase muziek - geweldig - daar ben ik nu echt fan van. En vergis je niet - Indiase muziek is veel meer dan religieuze of tempelmuziek. Misschien is het eren van de goden wel een reden om muziek te maken, maar Indiase muziek is daar toch ook wel van losgekomen. Indiase muziek is echt kunst geworden - met grote artiesten zoals Ravi Shánkar.Indiase muziek kun je gemakkelijk herkennen aan de typische instrumenten waarmee wordt gespeeld - de sitar bijvoorbeeld: een prachtig snaarinstrument.Of de tabla: geweldig hoe die mannen daar op kunnen spelenEn de tanpura: een echt begeleidingsinstrument is dat.En dan heb je natuurlijk ook nog de fluit: in India maken ze die uit bamboe.En een handorgel: ook typisch Indiaas.Indiase muziek is niet zo gemakkelijk te leren - je leert het van een goeroe: een leraar waar je een heel bijzondere relatie mee hebt. Je probeert hem zo goed mogelijk te imiteren.Wat ook typisch is aan de Indiase muziek zijn de melodieën - in India noemen ze dat raga's. En nu komt het mooie: elk moment van de dag heeft zijn eigen raga - dat wil dus zeggen dat je een morgen-, een middag- en een avond-raga hebt. Om precies te zijn delen ze een dag op in 8 ragas van 3 uur - dat wil dus zeggen dat je als muzikant om de 3 uur andere muziek moet spelen. Je mag dus niet zomaar spelen wat je wilt - nee, als muzikant moet je het moment van de dag "voelen" en dat gevoel omzetten in muziek.Bijna het omgekeerde van Westerse muzikanten hè -: die gaan op zoek naar hun diepste gevoelens en proberen die uit te drukken in muziek. Indiase muzikanten moeten juist uitdrukken wat ze buiten zich voelen: de dag, het uur, het moment.Dat geldt natuurlijk allemaal voor klassieke Indiase muziek. Maar in India heb je nog veel meer muziek. Bollywood muziek bijvoorbeeld - dat is Indiase popmuziek.Het bijzondere daaraan is, dat die altijd wordt gemaakt als filmmuziek. Zowel vroeger als nu - en die is echt heel populair in India.De actrices zingen niet zelf maar ze laybacken?..alhoewel? de laatste jaren is dat een beetje aan het veranderen. ?In India is er nu ook MTV. Hierop hoor je veel Westerse muziek, maar ook Indiase muziek van muzikanten die geen filmmuziek maken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427883 200 2026-11-11T23:59:00+00:00 13703 2007-12-31T23:59:00+00:00 yes no India muziek https://schooltv.nl/video-item/india-en-goden-dagelijkse-verering 2024-01-04T10:42:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17837.w613.r16-9.4626188.webp India en goden | Dagelijkse verering In India zijn er veel goden -Ganesh, Shiva, Vishnoe, Brahma, Krishna - dat zijn misschien wel de belangrijkste goden in India - wat de mannen betreft dan.Want je hebt ook nog veel vrouwelijke goden: Laksmi en Durga bijvoorbeeld.Deze goden zijn allemaal heel populair in India - iedereen kent ze en kan er veel verhalen over vertellen.De goden in India maken echt deel uit van het dagelijks leven - en dat is toch wel heel anders dan bij ons. De mensen in Nederland leven niet écht met de goden - sommige geloven misschien wel in God - maar dat is toch niet hetzelfde. Van 's morgens tot 's avonds leeft men in India met de goden.Dat begint al 's morgens vroeg - snel even wat bloemen kopen en dan - hup: PUDJA - het dagelijkse ritueel voor de goden: de godenbeeldjes wassen, ze bloemen en fruit geven, wierrook branden - eer betuigen - met andere woorden: de goden verzorgen en verwennen.De beelden van de goden staan in een altaartje - thuis heeft iedereen zo'n schrijn, maar ook op straat zijn er heel veel - in India vind je op de gekste plaatsen schrijntjes: op de hoek van de straat, aan een boom of op een pleintje - zo kunnen Hindoes op elk moment pudja doen.Voor Hindoes is het het beste om 's morgens naar de tempel te gaan - Daar zijn de brahmanen - een soort priesters die heel vaak pudja doen. Eigenlijk hebben die brahmanen niets anders te doen - puda is hun beroep! Professionele verzorgers van de Goden.Ze weten er álles van. Als je 's morgens even tijd hebt om bij hen binnen te wippen, dan is je dag direct gezegend. Maar dát is nou net het probleem- net zoals bij ons- TIJD!Ook in India heeft iedereen het druk druk druk. Maar dáár hebben enkele creatieve Indiërs wél wat leuke oplossingen voor bedacht. Zoals hier: als je geen tijd hebt om bloemen te gaan kopen enzo, dan kun je ook via je mobieltje naar gebeden luisteren?Of je doet online pudja - via een website.Wie in India nog heel vaak pudja doen, dat zijn de verkopers - zij nemen het zekere voor het onzekere, en doen iedere ochtend pudja in hun winkel. Ja, in de hoop veel klanten te krijgen en goede zaken te doen natuurlijk. Hier, moet je zien: de kapper, de fruitverkoper, de theeman, de taxichauffeur, ?Als je het op deze manier bekijkt, lijkt heel dat gedoe met die goden wel zoiets te zijnals 'een deal' - een afspraak': als je goed voor de goden zorgt - hen verwent met allemaal lekkere dingen - dan zullen zij dat ook voor jou doen.Maar zo simpel is het niet.Naast hindoes heb je natuurlijk ook nog veel moslims in India - maar ook al leven hindoes en moslims samen in dezelfde straten - er is een groot verschil tussen beiden. Niet alleen in de kleren en de gewoonten: - maar ook wat god betreft. En dat niet alleen omdat de moslims maar één god hebben en de Hindoes véél goden, maar God is voor de Moslims iets heel anders dan voor Hindoes. Moslims geloven wel in god maar leven er niet zo direct mee. Ze hebben ook helemaal geen afbeeldingen van hun god. Dat is echt totaal anders bij de Hindoes.Misschien kun je wel zeggen dat Hindoe goden minder heilig zijn ofzo. Zo zie je ze óveral op straat; er worden zelfs stickers van Hindoe-goden verkocht. Van elke God zijn er fantastische verhalen - over hoe ze geboren zijn, met wie ze getrouwd zijn en wat ze allemaal hebben gedaan. Meestal heeft dat iets te maken met het vechten tegen het kwaad. Indiase Goden zijn personages in verhalen, en die verhalen zijn heel populair in India.Je hebt er ook strips van en zelfs TV-series. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427884 268 2026-11-11T23:59:00+00:00 46985 2007-12-31T23:59:00+00:00 yes no India Shiva hindoeïsme https://schooltv.nl/video-item/tempels-in-china-huizen-van-geluk 2024-01-16T15:30:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17839.w613.r16-9.9565f13.webp Tempels in China | Huizen van geluk In China vind je overal tempels - met de nadruk op overal. Want om een tempel te vinden hoef je echt niet naar het centrum van het dorp of de stad te lopen. In bijna elke straat staat er wel een. De Chinezen hebben de tempels gewoon graag bij zich in hun buurt.Na ja, wat ik zei geldt eigenlijk vooral voor Taiwan en Hong Kong.In China zélf zijn heel veel tempels verwoest in de jaren '70 en '80 - onder het regime van Mao. Als communist verbood hij alles wat met religie te maken had, en schrok er niet voor terug om tempels gewoon te vernietigen.Maar goed, ook in China zijn de tempels ondertussen aan het terugkomen.OK, luister goed - want wat ik je nu ga proberen uit te leggen is echt niet makkelijk.De rol die de tempel in het leven van Chinezen speelt, is totaal anders dan de rol van de kerk bij ons. En dan heb ik het niet over dat puntdak hè!Het leven in China heel anders dan bij ons.Wij in het Westen ervaren alles in het leven vanuit onszelf - vanuit onze ik.Wat wij doen, willen en kunnen is bij ons bijna altijd een kwestie van individualiteit of vrijheid. 'Jezelf kunnen zijn', daar gaat het bij ons om. Nou, in China is dat heel anders.Doen, willen en kunnen is er veel meer een kwestie van elementenof krachten die de mens te boven gaan. Maar die er wel voor zorgen dat de dingen die je doet lukken of mislukken. 'Geluk hebben' of 'de energie vinden om iets te doen'. Dáár draait het om in China.In het Chinese volksgeloof zijn de krachten waarvan je geluk afhankelijk is, voorgesteld als goden. En die goden zijn er in allerlei soorten en maten.Tempels zijn de plaatsen waar je contact kunt maken met de Goden. En contact maken moet je doen, anders krijg je nooit iets voor elkaar. Je kunt de goden bijvoorbeeld om raad vragen. Zo worden de tempels heel praktisch gebruikt.In China is succes erg afhankelijk van het moment waarop je je plannen uitvoert.Geboren worden, trouwen, zaken doen, op reis gaan, gokken, voor alles is er de juiste tijd. En om die te weten te komen, kun je terecht in de tempel.In de tempels zijn er allerlei technieken om te weten te komen wanneer je wat moet doen. Schudden met stokjes bijvoorbeeld. Met een vraag in je hoofd schud je met de stokjes totdat er eentje op de grond valt.Met de magische spreuk die op het stokje staat, kun je terecht bij een van de waarzeggers die bij de tempel te vinden zijn. Die waarzeggers interpreteren het stokje, en komen er op die manier achter wat de goden voor je in petto hebben.Blijven de stokjes te vaag, of heb je even geen tijd om bij de waarzegger langs te gaan, dan geven de "halve maantjes" een duidelijk "ja" of "nee" op je vragen!Het is niet alleen belangrijk te weten wannéér de goden je gunstig gestemd zijn.Je kunt er ook voor zorgen dát ze je gunstig gestemd zijn - en dat doe je door ze te eren. Je omringt je daarvoor met de heerlijke geur van wierook.Voor de ingang koop je wat wierookstokjes en als je binnenkomt, begroet je de goden drie keer.Het is ook heel belangrijk om de goden dichtbij je te hebben, zodat ze weten waar je mee bezig bent. Zo kunnen ze je helpen als jij dat nodig hebt.Chinezen hebben daarom vaak een klein huistempeltje.Dat klinkt misschien zweverig, maar dat is het echt niet. Want die hele beleving van de goden is heel aards. Zo draait het vaak gewoon om geld.De Chinezen schenken hun goden geld in de hoop op een goede gezondheid, succes in zaken of een schitterende nieuwe bruid.Een van de belangrijkste goden is CaiShen, de god van het geld. Je vindt hem in alle tempels en op bijna alle huisaltaren van families, winkels en restaurants.Tempels zijn daarom vaak heel rijk. Het zijn meestal de mooiste gebouwen van de stad! Maar het geld dat ze ontvangen met die offers wordt wel goed besteed hè. Ja, tempels zorgen voor de samenleving: armen, ouderen - iedereen kan er terecht; ook met zijn financiële zorgen.Elke tempel heeft zijn eigen feestdag. Veel tempels vieren een groot feest op de geboortedag van hun belangrijkste god of godin.De godenbeelden worden dan in hun mooiste kleren gehesen en in een stoet door de stad of het dorp gedragen. De hele tempelgemeenschap gaat feesten, en er is opera, er zijn heerlijke maaltijden, drank en vuurwerk tot diep in de nacht.Maar de tempels zijn nog meer dan dat. Ze zijn een ontmoetingsplaats voor ouderen, een plek om naar toe te gaan voor bezinning, of als je een hart onder de riem nodig hebt.Een tempel vormt een hechte gemeenschap. Vandaar dat de tempelbazen vaak hele bijzondere mensen zijn. En dan niet in de zin van dat ze over magische krachten beschikken ofzo. Nee, tempelbewaarders zijn sterke persoonlijkheden met een groot hart - Van burgemeester tot straatveger, iedereen kan bij hen terecht voor goede raad en een vriendelijk woord! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427885 335 2026-11-11T23:59:00+00:00 19606 2007-12-31T23:59:00+00:00 yes no tempel China godsdienst https://schooltv.nl/video-item/chinese-harmonie-leven-tussen-hemel-en-aarde 2024-01-04T10:42:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17841.w613.r16-9.90202eb.webp Chinese harmonie | Leven tussen hemel en aarde Weet je wat nou zo anders is aan Chinezen en dan bedoel ik niet hun ogen, nee, het is het 'jezelf zijn' in China. Dat is totaal anders dan bij ons. Chinezen zijn degenen die ze kennen. Ja, een Chinees is zijn relaties, de mensen om hem heen. Dat is echt heel sterk. Dat is dus niet zoals bij ons waar je toch op de eerste plaats jezelf bent, toch? Mijn ik. Mijn eigenheid. Ikzelf wordt bepaald door eigenschappen of kwaliteiten die ík heb. Ik ben vriendelijk of verstandig, omdat ík dat ben. Bij ons is het heel belangrijk om authentiek te zijn. Ja, jezelf zijn is de opdracht. Nou, voor Chinezen is dat echt helemaal anders. Maf hè? In China ben je wie je kent. Niet meer en niet minder. Dat maakt ook, dat je in China de dingen veel gemakkelijker voor elkaar krijgt als je de juiste contacten hebt. Vandaar dat het superbelangrijk is met wie je omgaat. Ja, alles heeft te maken met hoe je je opstelt binnen je kennissenkring, je goede relaties. Het gaat erom dat je je plaats kent binnen een netwerk van mensen. En dat kan soms tot ellenlange discussies leiden over de plaats waar je zit aan tafel. Ja, je bent de rol die je inneemt. En hoe beter je je doen en laten afstemt op die rol en op de positie die je inneemt in je omgeving, hoe succesvoller je bent. Of sterker nog: hoe meer je bent. Tja, en dat geldt in China niet alleen voor de menselijke contacten, maar ook voor het contact met de kosmos. Ja, als mens ben je meer en beter als je je op een juiste manier gedraagt tegenover de hemel en de aarde. Vreemd hè, want hoe doe je dat, je goed gedragen tegenover de hemel en de aarde? Nou, zo moeilijk is dat niet hoor. Want de hemel en de aarde spreken in China. Ja, nee, niet met een stem natuurlijk, maar toch spreken ze en kunnen wij mensen ze verstaan en naar ze luisteren, en naar leven. Ja, een goede harmonieuze relatie met de hemel en de aarde is de sleutel tot een gezond en succesvol leven. Om te weten wat de hemel te zeggen heeft, kun je terecht bij de kalender. En om te weten te komen wat de aarde wil, moet je je oor te luisteren leggen bij wind en water. Maar daarover zodadelijk meer. Eerst de Chinese kalender: die is veel meer dan alleen maar een aanduiding van welke dag het is. Kalenders zijn een soort raadgevers waardoor je te weten komt wat je op welke dag moet doen. “Vandaag naar de kapper”. “Opgelet: niet in het huwelijksbootje stappen vandaag!”. “Vandaag is het de dag om je winterkleren op te bergen”. “Verhuis maar niet vandaag!”. Op reis gaan, zaken doen; al deze praktische richtlijnen worden door geleerden afgeleid uit de sterren en opgeschreven in de kalender. Met die sterren zijn Chinezen allang intensief bezig. Het heeft alles te maken met macht. Ja, dat zit namelijk zo: de Keizer in China was de Zoon van de Hemel. Hij kreeg de opdracht van de hemel om op aarde te regeren. En de Keizer moest de harmonie van de hemel naar de aarde zien te brengen. En om dat goed te kunnen doen, moest hij er natuurlijk achter zijn te komen wat de hemel precies wil. En dat staat nou in de sterren geschreven. Die keizers hadden heel wat geleerden in dienst die rekenden en interpreteren, en een gigantische administratie bijhielden om er zeker van te zijn, dat de aanwijzingen van de kalender in het hele Chinese Rijk werden opgevolgd. “Vandaag ploegen, morgen zaaien” en ga zo maar door. Vandaag de dag is dat niet meer zo. Toch hechten de Chinezen nog heel veel belang aan de kalender. Het is nog steeds een bron voor een goed leven, want door de kalender kom je te weten wat de hemel wil. Zo zijn er in China heel veel waarzeggers of gelukzeggers, die interpreteren de sterren voor je en maken die aanwijzingen van de kalender nog persoonlijker. Die waarzeggers vind je in de tempels. Toch moet je als Chinees niet alleen naar de hemel luisteren, maar ook naar de aarde. Je moet rust en harmonie vinden in wat de aarde te vertellen heeft. En ook daarvoor zijn er in China geleerden: Fengshui-meesters. Ze laten zien hoe je het beste een huis bouwt, op welke plek je het beste je bed kunt zetten, waar een geschikte plaats is voor een deur enzovoorts. Ja, zelfs waar je het beste je goudvis neer kunt zetten, want dát zijn ideale versterkers van je rijkdom. En waar je een stier moet neerzetten, ook goed voor de kracht en energie in je huis. Chinezen houden overal en altijd rekening met Fengshui. Ja, zelfs tot in de dood. Kijk hier: de Fengshui-meesters zetten de kist van de overledene op de goede manier op de juiste plek. Zo zal de geest van de overledene optimaal profiteren van alle positieve energie rondom hem. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427886 331 2026-11-11T23:59:00+00:00 14381 2007-12-31T23:59:00+00:00 yes no harmonie evenwicht China https://schooltv.nl/video-item/menselijk-gedrag-gedrag-voorspellen-met-de-abc-route 2024-01-04T10:42:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17843.w613.r16-9.eabb762.webp Menselijk gedrag | Gedrag voorspellen met de ABC-route Jij maakt vaak gebruik van een wiskundig model toch? Ik modelleer voetgangers, dus dan probeer ik het gedrag van mensen in een wiskundig model te stoppen, zodat ik het gedrag ook kan voorspellen. Een ingewikkeld probleem oplossen vergt de systematische aanpak met behulp van een model, zoals het ABC-systeem. Winny maakt daar ook gebruik van. Eerst moet je het probleem goed begrijpen, zien wat de belangrijke factoren zijn. Op grond daarvan bepaal je de aanpak en zo kom je tot een model. A staat voor “analyse”. Dan ga je die aanpak toepassen. De data uit de werkelijkheid voer je in en het model doet zijn werk en geeft de oplossing. De B is van “bewerken”. Dan ga je nog een keer terug naar de werkelijkheid en check de uitkomsten die het model levert met wat de echte wereld laat zien. C staat voor “controle”. Meestal is het niet meteen raak, maar met de gegevens uit C kan je het model wel corrigeren, de factoren net iets anders wegen, parameters bijstellen. En dat levert een nieuw model op wat dan weer ABC-route volgt. En dit herhaal je totdat het model goed is en je probleem is opgelost. En dat heb je specifiek toegepast op het gedrang bij roltrappen, toch? Ja, in een grote situatie, een lege ruimte, is het niet zo ingewikkeld wat de mensen allemaal doen, maar in een roltrap, die is veel smaller dan bijvoorbeeld de rest van het perron erom heen en dan ontstaan er dus wachtrijen. Hoe dan?Wij hebben een test gedaan, dus wij hebben bij ons in het laboratorium hebben we 80 personen uitgenodigd, een camera opgehangen en dan al die mensen maar patronen laten lopen. Dus allemaal 1 kant op, tweerichtingsverkeer, kruisende stromen, en dan precies gekeken hoe elk individu, elke voetganger, zich gedraagt. Dat zijn natuurlijk patronen die je ook hier op het station of op het perron tegenkomt? Je ziet iedereen door elkaar heen lopen? Precies. En wat we hebben gedaan in het laboratorium is, dat we elk patroon apart hebben gedaan en als je dat dan allemaal samendoet, dan krijg je een beetje de situatie op het station. Okay, en je hebt het toegepast in Lissabon? Ja, in een bepaald station willen de Spoorwegen poortjes plaatsen zodat alleen mensen met een kaartje op de perrons kunnen komen. De bedoeling is om met zo’n model aan te tonen of er problemen zijn met het ontwerp dat de architect maakt. In zo'n simulatie model zitten een heleboel fomrules. In die formules zitten bepaalde parameters. Aan die parameters moet je draaien om ervoor te zorgen dat jou model ook voor die specifieke situatie geldig is. Dan gaan we het model uitbreiden, dan zetten we die poortjes erbij, want dan weten we vanuit het gedrag van die mensen: “dat is goed gemodelleerd”. En dan gaan ze door die poortjes heen en dan zie je dus precies, kan je dus goed voorspellen hoe dat dan met die poortjes werkt.Dus op basis van de tekeningen van de plattegrond heb jij berekeningen gemaakt en gezegd: “het klopt niet, het moet anders!”? Precies. Waarvoor heb je dan een model voor nodig?O mdat je dat zelf niet goed genoeg kan voorspellen, wij zijn allebei voetgangers en wij zijn gewoon heel complex. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427887 195 2099-12-31T23:00:00+00:00 5851 2007-12-19T23:00:00+00:00 yes no mens gedrag patroon https://schooltv.nl/video-item/vliegroutes-hoe-bepaal-je-een-snelle-en-veilige-route 2024-01-04T10:42:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17845.w613.r16-9.bf53842.webp Vliegroutes | Hoe bepaal je een snelle en veilige route? De kortste afstand tussen 2 punten is een rechte lijn. En de kortste afstand tussen 2 plaatsen op de aarde is een zogenaamde grootcirkel. Maar de kortste route is niet altijd de snelste, de goedkoopste of de veiligste route. Ja, gelukkig, we zijn veilig geland. Mag ik heel even naar de Toren? We zijn in de Verkeerstoren van Schiphol. Je ziet vliegtuigen komen en gaan. En hier, vanuit de Toren, proberen ze dat verkeer zo efficiënt in te delen. Jacco, we willen van A naar B, wat is de optimale route, hoe berekenen we die? Nou, die hangt af niet alleen vanwaar we vertrekken en waar we naartoe gaan, maar ook van de wind en daarvoor hebben de vliegtuigen in de cockpit een boardcomputer en die kan de optimale route berekenen. Toch is dat niet de route die we altijd zomaar mogen vliegen? Nee, dat klopt. Die optimale route mag je eigenlijk zelden of nooit vliegen. En dat komt, omdat er in de in de luchtvaart een systeem wordt gebruikt met vaste routes, en de Verkeersleiding bepaalt eigenlijk hoe je daar vliegt, op welke hoogte en welke snelheid, omdat de Verkeersleiding dan een geordend plaatje heeft voor zich en die kan dan kijken waar vliegtuigen elkaar tegen kunnen komen en dat is dan bij kruisingen of hoe vliegtuigen elkaar inhalen op zo’n route, en dat, en dat is veel overzichtelijker dan als iedereen zijn eigen optimale route kriskras door elkaar zou gaan vliegen. Maar toch hebben jullie onderzoek gedaan naar die optimale route kriskras door elkaar, wat leverde dat op? Ja, dat is het Free-Flight-idee, het idee, dat als je nou zelf in de cockpit kon zien waar de andere vliegtuigen zitten, zou je die dan niet kunnen ontwijken en op die manier toch je optimale route (en inderdaad in zo’n chaotisch verkeerspatroon, als je het van een afstandje met al die vliegtuigen bekijkt) dat toch kan vliegen. Kun je me laten zien hoe dat d’r uitziet als zo’n conflict tussen 2 vliegtuigen moet worden opgelost?Kijk: we zitten hier in de flightsimulator van het L en R in Amsterdam, maar we zijn verbonden met de flightsimulator van de TU Delft waar ook aan Free-Flight onderzocht wordt. In Delft vliegt nu Cassandra in de simulator en we zien hier dat andere vliegtuig al op ons scherm. We horen een geluidje, dat is een waarschuwing, dat er een gevaarlijke situatie dreigt, een conflict. We zien hier een cirkel en dat is waar wij het dichtst bij elkaar gaan komen, die 2 vliegtuigen. Nou, dat systeem gebruikt verkeersregels die ingebouwd zitten en wij hebben onze positie naar hun uitgestuurd en zij hebben hun positie naar ons uitgestuurd. Wat we in feite doen is, dat we kijken waar we het dichtst bij elkaar zitten, die afstand die daar al bestaat, die mag je alleen maar groter maken. Alsof die 2 posities elkaar afstoten, zeg maar alsof ze geladen deeltjes zijn. Ik zou zeggen: stuur ons maar iets naar links. Wow! We zien ons het bochtje nu draaien en dan weer recht. Hebben jullie nu kunnen bewijzen, dat het Free-Flight-systeem veilig is? Je kan voor 2 vliegtuigen die op elkaar af vliegen kan je wel allerlei mogelijke situaties doorrekenen, maar voor een situatie met allerlei andere vliegtuigen bewijzen dat het dan ook altijd goed gaat, daar is de wiskunde gewoon nog niet klaar voor. Het ontbreekt ons aan de methodes om dat te bewijzen. Maar hoe weet u dan, dat dit wel veilig is? Een heleboel dingen simuleren en op die manier kijken wat het gedrag is van het systeem en daardoor krijg je dan een vermoeden over de veiligheid. Maar je moet niet vergeten, dat ook het huidige systeem vandaag de dag zal je niet van kunnen bewijzen, dat het in 100% van de gevallen altijd goed gaat. Is het zo, dat het plaatje van de Free-Flight-vliegtuigen niet een heel chaotisch beeld oplevert? Ja, als je naar zo’n scherm kijkt, zo’n radarscherm waar al die vliegtuigen op bewegen, dan ziet het d’r in het geval van Free-Flight inderdaad chaotischer uit dan dat hele geordende plaatje met die vaste routes. En voor de meeste mensen is die orde, dat geeft de indruk, dat het veiliger zal zijn. Maar in dit geval bleek dat voor de hoge luchtvaart juist niet zo te zijn. Dus ja, dan toch liever een veilige chaos dan een gevaarlijke orde! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427888 241 2099-12-31T23:00:00+00:00 6919 2007-12-19T23:00:00+00:00 yes no vliegen vliegtuig simulator https://schooltv.nl/video-item/indiase-geneeskunde-balans-en-evenwicht 2024-01-04T10:42:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17847.w613.r16-9.aedac99.webp Indiase geneeskunde | Balans en evenwicht Als je in India ziek bent, dan heb je de keus: je kunt naar een gewone dokter gaan zoals bij ons, of naar een Ayurvedische dokter.Ayurveda is een heel oude geneeskunde - eigenlijk is het niet echt een geneeskunde. Ayurveda is 'de kennis van het leven' - alles wat leeft bestaat uit water, aarde, lucht, vuur en ruimte volgens de ayurveda - alles is een samenstelling van deze elementen. Dus ja, ook de mens. Gezond zijn is dan ook een kwestie van een goede, evenwichtige samenstelling - en als je elementen niet in evenwicht zijn, dan word je ziek.Zo is ayurveda eigenlijk een 'herstel-kunde' - ziektes worden niet behandeld of genezen maar onevenwicht wordt hersteld. En dat doe je door iets toe te voegen of door iets te verwijderen - de dokter onderzoekt door te voelen hoe je bloed stroomt en door de kleur van je tong te controleren. Op basis daarvan, gaat hij toevoegen of verwijderen.En wat dan toevoegen? Medicijnen natuurlijk - dat kan van alles zijn, maar altijd op een 100% natuurlijke basis: bloemen, wortels, schillen, zelfs hoorns en urine - zolang alles maar vers is. Ze malen alle ingrediënten in een vijzel - dan worden er crèmes en oliën van gemaakt of pillen van gerold die in de zon moeten drogen.Soms is het moeilijk om nog aan bepaalde ingrediënten te komen - want sommige planten en dieren zijn bijna uitgestorven. Vroeger bestonden er zelfs medicijnen die waren gemaakt van gemalen zilver en goud - voor koningen en prinsen.De kennis van al deze medicijnen is honderden jaren lang van vader op zoon overgedragen. Een echt Ayurveda-boek bestaat niet - maar je kunt wel gewoon studeren voor ayurvedische dokter.Het verschil met onze Westerse geneeskunde is dat de Ayurvedische dokter altijd naar het geheel kijkt. Ja, als je keelpijn hebt, gaat een Ayurvedische dokter niet alleen naar je keel kijken maar naar je hele lichaam. Holistische geneeskunde heet dat. Helemaal in het teken van een evenwichtig geheel.Een andere methode om het evenwicht te herstellen zijn olie-behandelingen.Er is natuurlijk de klassieke massage, maar ook de druppeltechniek. Dan wordt er warme olie met allerlei ingrediënten op je voorhoofd gedaan - zodat het er lekker kan intrekken.Ja, eerst maakt de dokter de olie warm en laat die dan in een slingerbeweging tussen je wenkbrauwen druppelen - zodat je lichaam de ingrediënten in de olie zo goed mogelijk kan opnemen.Om het evenwicht te herstellen, kun je natuurlijk ook - in plaats van iets toe te voegen -iets verwijderen - het systeem zuiveren - het vuile of het te-vele verwijderen.Zo kent de ayurvedische geneeskunde zelfs overgeefsessies. Maar om te verwijderen worden er ook bloedzuigers gebruikt .. ja, die zuigen al het slechte bloed op. Als het beestje vol bloed zit, haalt de verpleegster hem er af en laat hem het bloed overgeven - zodat hij opnieuw zijn werk kan doen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427889 220 2026-11-11T23:59:00+00:00 9258 2007-12-31T23:59:00+00:00 yes no dokter hindoeïsme India https://schooltv.nl/video-item/ganesh-een-tijdelijk-huis-voor-ganesh 2024-01-04T10:42:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17849.w613.r16-9.1805e16.webp Ganesh | Een tijdelijk huis voor Ganesh Lang zal hij leven - Lang zal hij Leven - Lang zal hij leven in de Gloria -hiep hiep hiep hoera!Ja, als de god Ganesh jarig is, is het groot feest in India. Tien dagen lang vieren Hindoes zijn verjaardag! En op de laatste dag van het festival nemen ze opnieuw voor een jaar afscheid van hem: hup, de deur uit met Ganesh. Ja, en natuurlijk niet in de vuilnisbak. Nee, een God krijgt een waardig afscheid. Deze laatste dag is eigenlijk het hoogtepunt van het feest: iedereen is uitgelaten en danst als ze Ganesh naar het water dragen. Want dat is zijn eindbestemming - elk jaar opnieuw - het water. Een rivier, een meer, een beek of de zee, het maakt allemaal niets uit - Ganesh wordt naar het water gedragen en daarin achtergelaten.Meestal gebeurt dit met een gigantische stoet: Ganesh wordt voorzichtig opgepakt, op een kar gezet en door de stad naar het water gedragen.Je kunt deze optocht een beetje vergelijken met een carnavalsoptocht - óf je komt ernaar kijken óf je loopt er in mee. Scholen sturen hun beste muzikanten, acrobaten en dansers. Banken en grote bedrijven kiezen hun beste medewerkers uit om hem naar het water te vergezellen. Iedereen wil de mooiste en de grootste kar - maanden wordt er aan deze wagens gewerkt.Kijk toch eens - al die mensen - je moet hier goed opletten dat ze niet op je tenen trappen, of over je heen rijden - of dat ze kilo's rood poeder over je heen gooien! Een soort confetti, maar veel moeilijker om uit je haar en kleren te krijgen.Ja, en als het Ganesh-festival is - dan komt dat op TV, hè - dan kunnen ze over niets anders praten.Als al die beelden dan uiteindelijk naar het water zijn gebracht, wordt er nog een laatste keer Puja gedaan - net zoals thuis. Daarna gaat het beeld met een bootje het water in.Iedereen blij: de mensen en de goden. Alleen de vissen niet. Je moet je eens voorstellen: miljoenen mensen die hun beeld in de rivier gooien. Een ramp voor het milieu.Vroeger, ja vroeger, toen werden de beelden gemaakt uit klei en natuurlijke verf. Dat loste gemakkelijk op in water. Maar nu gebruikt men gips en synthetische verf vol giftige kankerverwekkende stoffen... tjongejonge jonge. En dat komt allemaal bij de vissen en planten terecht. Er zijn dan ook natuurbeschermers in India die proberen de mensen te overtuigen hun beeld niet in de rivier, maar in een waterreservoir op de oever achter te laten.Kijk hier - Bombay: één van de grootste steden van India, waar ze ook de grootse beelden maken. Hier worden de beelden de zee ingereden. Geweldig hè!En dan -niet te vergeten -'s avonds een mega groot feest! Tot in de vroege uurtjes! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427890 422 2026-11-11T23:59:00+00:00 14318 2007-12-30T23:59:00+00:00 yes no India godsdienst gebed https://schooltv.nl/video-item/chinezen-en-eten-rijst-en-noedels 2024-01-04T10:42:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17851.w613.r16-9.240a8db.webp Chinezen en eten | Rijst en noedels Hier kijk! Een doodnormale ontmoeting in China."Chi le ma?" zegt de ene Chinees tegen de andere. "Chile", antwoordt de andere. "Hoe gaat ie?" en "Goed" op zijn Chinees. "chi le ma - chile".Eigenlijk betekent het iets anders dan "hoe is het" en "goed". Het betekent: "Heb je al gegeten?" en "Ja, ik heb gegeten". Mooi hè? Er is geen beter voorbeeld denkbaar van het belang dat Chinezen hechten aan eten. Als je in China hebt gegeten, dan gaat het goed.Over Chinezen wordt gezegd: je kunt alles van ze afpakken, hun geld, hun trots, hun identiteit, maar kom aan hun kom rijst en je hebt heibel.Chinezen - en vooral de zuiderlingen - eten ook werkelijk álles:inktvis, kippenpootjes, eigenlijk alles wat vier poten heeft werken ze naar binnen, behalve tafels en stoelen.Sommige mensen denken dat dit belang van eten te wijten is aan de hevige armoede en hongersnoden die China hebben geteisterd. De laatste hongersnood vond plaats in het begin van de jaren zestig, net voor de Culturele Revolutie.Toen kwamen letterlijk miljoenen mensen om van de honger. Radeloos waren de mensen: ze maakten zelfs soep van gras en boomschors.Maar volgens mij is er toch iets meer aan de hand met Chinezen en eten.Het belang van eten wordt nog duidelijker als je ziet hoe de Chinezen zich de hel voorstellen. Daar zitten hele hongerige geesten. Die hebben een piepklein mondje, een nek zo dun als een naald en een buik die bol staat van de honger. In de hel is er volop te eten maar de geesten kunnen er niet van eten.Voor de Chinezen is er geen ergere marteling denkbaar.Daarom geven de Chinezen de doden eten mee. Niet alleen bij de begrafenis, maar ook bij de tempelfeesten wordt er aan de geesten veel voedsel aangeboden.Omdat Chinezen eten zo belangrijk vinden, vind je letterlijk in elke straat wel een eetstalletje of restaurantje. De mensen ontbijten ook bijna nooit thuis - ze pakken onderweg wel even iets stoomvers mee.Dé Chinese keuken bestaat natuurlijk niet. Er zijn heel veel verschillende Chinese keukens: die van canton, sichuan, hunan shanghai... allemaal hebben ze hun typische gerechten waarbij het ene wat pikanter is dan het andere.Wat ze allemáál hebben, zijn rijst en noedels. Én de manier van klaarmaken: stomen, bakken, braden, wokken, dat doen ze bijna overal in China.Eten in China is zo belangrijk, dat de Chinezen zelfs ónze manier van eten hebben beïnvloed. Kijk hier maar eens. Noodles. Geen Italiaanse uitvinding, nee, een Chinese! Het is Marco Polo die de spaghetti vanuit China naar Italië heeft meegebracht. En niet omgekeerd. En het Chinese eten heeft nog steeds invloed op ons eten, maar dan op een minder prettige manier. Het zit namelijk zo. Tot in de jaren '80 exporteerde China rijst, maïs en graan. Maar omdat het beter gaat met de Chinese portemonnee en de Chinezen nu vaker een stukje vlees op hun bord willen, hebben ze hun maïs en graan zélf nodig - Ja, om hun varkens en koeien vet te mesten. De Chinezen moesten hierdoor zelfs maïs en graan gaan ínvoeren.Ja, en wat er dan gebeurt, kun je je wel voorstellen: stijgende prijzen van graan en maïs. En zo zie je maar: Een keertje meer vlees op tafel in China en de prijs van ons brood gaat omhoog. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427891 231 2026-11-11T23:59:00+00:00 37328 2007-12-31T23:59:00+00:00 yes no China eten koken https://schooltv.nl/video-item/beeldbestanden-digitaliseren-beeldbestanden-digitaliseren 2024-01-04T10:42:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17853.w613.r16-9.2f7e4df.webp Beeldbestanden digitaliseren | Beeldbestanden digitaliseren Over de camera; kun je uitleggen wat er precies gebeurt: hoe werkt dat? Gewoon een analoge en ouderwetse camera is dit eigenlijk. Maar er zit een soort digitale achterwand op, en die doet in principe hetzelfde als wat een film doet: die neemt alles op wat door de lens komt. En dat neemt ie op op een chip. Deze chip heeft 25 megapixel. Dat betekent 25 miljoen pixels die elk 1 kleur waarnemen. Beeld is opgebouwd uit pixels en elke pixel heeft een kleur. Die kleur is samengesteld uit verschillende intensiteiten van de kleuren rood, groen en blauw. “R G B” noemen we dat. Dat zijn de primaire additieve kleuren. Die intensiteit is per kleur in getallen weer te geven. Is de intensiteit van alle kleuren maximaal, dan heb je wit, is ie minimaal, dan heb je zwart. Afhankelijk van het aantal bits dat je beschikbaar hebt kan je meer verschillende kleuren digitaliseren. Hoe meer bits, des te preciezer de kleur. Een pixel is eigenlijk vertaald: “picture element”, en dat hebben ze dan, ja, hip vertaald naar “p i x” en dan “e l” voor “element”. En dat betekent gewoon het kleinste gedeelte wat je hebt van een beeld. Nou, hier kunnen we nog eventjes zien, dat dit beeld een 8-bits-beeld is. Dan zie je: hier hebben we de waarde 0 en als we kijken bij wit is de waarde 255, er zijn 256 verschillende waardes. 0 is ook een waarde. Op moment, dat ik hier aan de lijn beweeg, dan zie je, dat ik op het punt waar de kleur zwart moet zijn en dan vertel ik, dat het zwartste in het beeld middengrijs is. En wat je dus feitelijk doet is de waarde van de pixels veranderen? Ja, hier vertel je tegen een pixel die heel erg donker is, dat ie lichter moet worden. De pixel die 0 was weet nu……“ik moet 123 worden”. Maar hier zeg je tegen de donkerste kleur rood, dat het lichter moet worden. Meer rood toevoegen. Of rood weghalen en dan krijg je, dat je cyaan gaat krijgen op de donkere plekken. Niet normaal, dat er wiskunde bij komt kijken hè? Ik heb dat niet gestudeerd, dus ik ben erg blij, dat het programma dat allemaal van me overneemt. Ik kan je d’r wel beperkt wat over vertellen, maar wat er werkelijk achter schuilgaat, dat gaat mijn pet te boven. Dus ik ben blij met zo’n programma. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427892 157 3919 2007-12-19T23:00:00+00:00 yes no software digitaal pixel foto https://schooltv.nl/video-item/rechtspraak-nauwkeurig-afwegen-van-bewijzen 2024-01-04T10:42:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17855.w613.r16-9.b566816.webp Rechtspraak | Nauwkeurig afwegen van bewijzen Er is een dramatische moord gepleegd. Er is een slachtoffer en er is een dader. En toch om vast te stellen wat hier is gebeurd, om de waarheid te achterhalen, daarvoor hebben we uiteindelijk een rechter nodig. Allereerst weegt de rechter de bewijzen.Is een bewijs hetzelfde als een feit? Nee, een feit staat vast. En een bewijsmiddel, dat moet door de rechter gekeurd worden op zijn.., zeg maar op zijn waarde en kan dan transformeren in een feit, laat ik het zo maar zeggen.Maar het draait niet alleen om het wettelijk bewijs, toch?Er is ook nog een andere kant: dat is de overtuiging van de rechter. En eh die overtuiging, die is toch ook wel heel erg belangrijk. En nou is iedereen natuurlijk heel nieuwsgierig: hoe komt een rechter nou eigenlijk tot zijn overtuiging? Dat is aan de ene kant natuurlijk een kwestie van het wegen van het bewijs: “wat heb je gelezen?”, “wat heb je gezien?”, “hoe heeft die verdachte gereageerd op de zitting?”, “hoe is het allemaal gegaan?”. Aan de andere kant komt er natuurlijk ook gevoel aan te pas, hoewel je daar heel voorzichtig mee moet zijn. Wij moeten ons werk doen en wij zijn verplicht om juist die beide kanten heel goed en heel nauwkeurig te bekijken, ook al is het nooit de wiskundige zekerheid waarover je spreekt.En gebeurt het wel eens, dat jouw overtuiging indruist tegen wat d’r wettig lijkt te worden geconcludeerd? Ja, dat gebeurt zeker wel eens, maar dat zal dan altijd leiden tot een vrijspraak. Ik heb wel eens iemand vrijgesproken van een hele zware zaak, dat ging om een moord, terwijl ik eigenlijk 100% d’rvan overtuigd was, dat hij deze moord wel had begaan. En dat moest ik doen, omdat die bewijsconstructie een beetje gammel was.Voor een veroordeling moet het wettig en overtuigend bewijs geleverd worden dat de verdachte het gedaan heeft. Het is én én, alleen de overtuiging van de rechter is niet voldoende, daarnaast moet d’r op grond van de feiten een sluitende wettelijke redenering te construeren zijn die de overtuiging van de rechter ondersteund.Dus toen verklaarde u hem onschuldig?Nou, ik verklaarde hem niet onschuldig, ik heb toen moeten uitspreken, dat de zaak niet bewezen was, maar dat is iets anders dan zeggen dat iemand onschuldig is. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427893 133 6448 2007-12-19T23:00:00+00:00 yes no rechter bewijs waarheid https://schooltv.nl/video-item/filosofie-en-waarheid-waaraan-moet-een-wiskundige-waarheid-voldoen 2024-01-04T10:42:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17857.w613.r16-9.a94ca17.webp Filosofie en waarheid | Waaraan moet een wiskundige waarheid voldoen? Hé Bas, wat is nou eigenlijk “waarheid”?Wat is “waarheid?”, eh, dat is nogal een vraag. Wat in ieder geval waar is, in ieder geval voldoende waar, dat is dat wij hier nu lopen. Dat is wel een waarheid. En dat dit het strand is. En dat de zee. En dat zijn allemaal waarheden die ook weer die je kunt toetsen in de wereld. Wat ikzelf zo leuk vind van de wiskunde: als iets wiskundig bewezen is, dan is het voor eens en voor altijd waar.100% onomstotelijke waarheid bestaat d’r in de wiskunde?Ja, en dat zijn waarheden die als ze eenmaal waar geworden zijn, ook nooit meer onwaar zullen worden. En daarmee onderscheidt de wiskunde zich bijvoorbeeld van de natuurkunde of de biologie of scheikunde.Kun je me een voorbeeld geven van wiskundig redeneren?Eén van de allereerste bewijzen die ik leerde op school, eh: ik trek hier een rechte lijn, ja, ik doe maar even alsof het een rechte lijn is. Hier een andere rechte lijn. Het lijkt alsof deze hoek even groot is als die hoek en alsof die hoek even groot is als die hoek. Zo lijkt het. Maar zeker weten doe je het niet. En dat doe je op de volgende manier: je zegt van: “Nou, deze hoek is even groot als deze hoek, het zijn namelijk alle 2 rechte lijnen, dus die hoeken zijn even groot”. Deze hoek is even groot als zichzelf. Hè, dingen zijn altijd even groot als zichzelf. Maar dat betekent, dat het verschil, dat is namelijk deze hoek, ook precies even groot is als die hoek. Klaar, het bewijs is geleverd!”. En het mooie is, dat het dus bewezen is voor al dit soort hoeken, ook hoeken die nog nooit getekend zijn, daarvan weten we zeker, dat die hoeken toch hetzelfde zijn. Kijk: dit is een heel simpel voorbeeldje hoe je door middel van een.., een redenering iets kunt bewijzen. En wat hebben wij daar nou aan in het dagelijks leven?Nou ja, in het dagelijks leven heb je vind ik heel veel aan het zorgvuldig beredeneren en het is heel verstandig om dingen goed op een rijtje te zetten en heel rustig en zorgvuldig in nieuwe waarheden te genereren uit oude waarheden, maar: we kunnen ons best doen zo goed mogelijk te redeneren, maar zo netjes als in de wiskunde zal het in de echte wereld toch niet makkelijk gaan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427894 144 4972 2007-12-19T23:00:00+00:00 yes no waarheid bewijs filosofie https://schooltv.nl/video-item/verhoudingen-orde-en-structuur-in-de-mode 2024-01-16T15:54:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17859.w613.r16-9.25d6370.webp Verhoudingen | Orde en structuur in de mode Ja, dat kan ik wel doen, maar ja, dan moet ik eerst effe beginnen om mijn jasje uit te trekken.Ik begin even met je.., met je taille. Zo.Okay.Maar dus nu heb je…, wat is mijn maat nu?Die is 84 en een half en ik houd altijd mijn duim d’ronder, dan heb je nog een klein beetje uit te ademen.Ja.Dan gaan we naar de heup. Maar stel je je voor, dat je dus straks 10 maten moet opmeten, hoe kan het dan, dat je gewoon precies weet hoe mijn lichaam in elkaar zit?Ja, dan moet je bepaalde ijkpunten pakken van het lichaam en vanuit daar kan je dus vloeiende lijnen door trekken, maar dan heb je de belangrijkste punten.We gaan tekenen.Uiteindelijk knip je dit uit en dat leg je dan op de stof.En dan knip je die stof uit?Okay. Maar omdat het helemaal op maat wordt gemaakt, maak je hier dan eerst een proefjasje van en dan kan het nog zijn, dat d’r hier en daar nog dingen zijn die niet goed zijn en die haal je dan weer weg. En dan kom je uiteindelijk kom je het perfecte jasje voor jouw persoon.De verhoudingen binnen het menselijk lichaam: zijn die bij iedereen hetzelfde?Ja, verhoudingen is echt het allerbelangrijkste voor ontwerpen. En de basis van de verhoudingen, dat ligt ‘m in de afstand van de navel tot de grond ten opzichte van de lengte, de totale lengte.1,6 is de afronding op 1 decimaal van oneindig veel getallen tussen 1,55 en 1,65. 1 van die getallen heet het Gouden Getal φ. Om precies te zijn: de helft van wortel 5 plus 1. Dit getal komt op veel plaatsen terug. Bijvoorbeeld bij de verhouding tussen de lengte van je vingerkootjes of de verhouding tussen hoogte en breedte van je hoofd. Het gouden getal speelt in de architectuur, natuur en kunst een opvallende rol. Je ziet het bijvoorbeeld in de tekeningen van Da Vinci en schilderijen van Seurat. De verhoudingen komen dicht in de buurt van het Gouden Getal. Maar het is onwaarschijnlijk, dat zij wiskundige berekeningen hebben gebruikt bij vlakverdelingen. Een voorbeeld van onbewuste wiskunde die staat voor ware schoonheid.Er komt aardig wat wiskunde bij kijken, bij het kleding ontwerpen. En dat is maar een voorbeeld van hoe vaak en hoeveel wij getallen en cijfers gebruiken om de dingen om ons heen te ordenen en te structureren. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427895 144 2033-01-01T00:00:00+00:00 4464 2015-12-19T23:00:00+00:00 yes no kleding maat phi https://schooltv.nl/video-item/chinezen-en-energie-chi 2024-01-04T10:42:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17861.w613.r16-9.1e28134.webp Chinezen en energie | Chi Wat me altijd opvalt in China, is de overweldigende kracht van dingen.Ja, alles is er krachtig. En dan heb ik het zowel over de staat, als de cultuur, de economie, de mensen. Stuk voor stuk toonbeelden van kracht.Ja, China is krachtig. Aanwezig. Energiek. En dat is eigenlijk geen toeval - want energie is het meest fundamentele begrip binnen heel het Chinese denken en zijn.Ja, waar het bij ons om 'het wezen van de dingen' gaat - de essentie of de identiteit - gaat het in China om 'de energie'. Of Chi zoals ze zeggen.Ja, dit is het Chinese teken voor Chi.Het teken is samengesteld uit twee tekens - het teken voor rijst en het teken voor stoom. Met andere 'tekens': Chi is de stoom die uit de rijst opstijgt - ja, en wie rijst eet; krijgt energie, toch?Maar Chi is veel meer dan 'de kracht die de mens laat bewegen'.Chi is de adem van alles dat bestaat - het levensprincipe. Alles wat er is, bestaat uit Chi; de hele natuur leeft en beweegt omdat er Chi doorheen stroomt. Ja, leven is een kwestie van energie laten stromen. Tenminste, zo denken ze er in China over.Het wordt nu helemáál interessant met de vraag waar en wanneer de Chi het beste stroomt. En het antwoord op die vraag is eigenlijk heel simpel: daar waar harmonie is. Ja, waar de dingen in evenwicht zijn, waar er geen blokkades zijn, daar stroomt de energie het beste.Het basisprincipe van de Chinese genees- en gezondheidskunde is evenwichtig leven, zodat de energie óptimaal kan stromen.Volgens de Chinezen lopen er door het lichaam verschillende kanalen waar de Chi doorheen stroomt. Als je je niet lekker voelt - verkouden bent of wat dan ook, dan zou het wel eens heel goed kunnen dat de Chi niet zo goed door die kanalen stroomt. Óf hier een beetje teveel en daar een beetje te weinig - omdat er één geblokkeerd is.Nou, wat je dan moet doen, is die energiekanalen deblokkeren of versterken.Nou zijn verschillende technieken voor:- Je hebt massage waarbij het de bedoeling is om die blokkades weg te masseren.- En je hebt 'drukpunt massage' - erg pijnlijk. Hierbij worden de blokkades bij wijze van spreken "weggeduwd".- En je hebt natuurlijk ook nog acupunctuur:- een naaldje hier, een naaldje daar, >>>en klaar is Kees, de energie kan weer volop stromen.Een andere oorzaak van niet goed stromende Chi in je lichaam, kan zijn dat je systeem niet in evenwicht is. Ja, je lichaam is een systeem dat wordt beheerst door twee elementen, twee principes of twee krachten. Er zijn eigenlijk geen woorden voor - tenminste, niet in het Nederlands dan.In het Chinees spreken ze van yin en yang : mannelijk en vrouwelijk, water en vuur, ....Om een gezond mens te zijn - in lichaam en geest - of in andere bewoordingen; om een krachtige Chi-stroom te hebben, moeten die twee in evenwicht zijn - en dat is natuurlijk niet altijd het geval.Gelukkig heeft meneer de doktor een gigantische voorraad materiaal om de juiste pillen te draaien of sappen te brouwen - Wat er allemaal al niet goed is om het yin en yang in evenwicht te herstellen?!Wat kruiden ? nog wat kruiden ? gedroogde slang? en nog wat ? haaienvinnensoep.Maar dat is nog niet alles - want Chi laten stromen is veel meer dan alleen een kwestie van doktors en kuurtjes. Het is leven. Chinezen denken en leven helemaal in termen van harmonie. Ja, niet tegenwerken, geen weerstand bieden, maar jezelf zo opstellen dat alles goed stroomt - dat het geheel draait, zowel letterlijk als figuurlijk.Zo zie je 's morgens op de pleinen en in de parken veel mensen die bezig zijn met het versterken en het laten stromen van hun Chi.Dat kan je door het beoefenen van Chigong en ook met Taichi.Door Chigong te doen, een soort van extreme meditatie op de Chi in jezelf, kun je die Chi bundelen, versterken, zodat je sterker in je schoenen staat.Door Taichi te doen, zet je jezelf open om de Chi te laten stromen.Kijk hier maar; de energie, de kracht die van buiten komt, die pak je aan, je verzet je niet, maar je laat het door je lichaam stromen en je werkt ermee.Taichi is eigenlijk een vorm van kungfu. Ja, inderdaad: trage kungfu.Leven in China is dus een kwestie van de Chi - die we met de geboorte hebben meegekregen - zoveel mogelijk te gebruiken. Tótdat we op zekere dag, oud en moe, onze laatste adem uitblazen. Chiiiiiiiiiiiiiiiii?? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427896 322 2026-11-11T23:59:00+00:00 17138 2007-12-31T23:59:00+00:00 yes no balans China harmonie https://schooltv.nl/video-item/chinese-ceremonies-geesten-en-karma 2024-01-04T10:42:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17863.w613.r16-9.e7e6be0.webp Chinese ceremonies | Geesten en karma Tijd voor een klein quizje, OK?Stel je voor: een sportpaleis en een boeddhistische beweging.Wat krijg je als je die twee samenvoegt? - Wat zeg je? De wielerzesdaagse? The night of the troms? Nee nee, je krijgt een groot karma-festival.Wat een festival is, dat hoef ik je niet uit te leggen, maar wat is karma?Karma is dat wat je bént - het is je wezen, je ziel - maar dan op zijn boeddhistisch natuurlijk. En in het boeddhisme ben je energie - ja, de energie die het resultaat is van alles wat je hebt gedaan. 'Zijn' is een kwestie van doen - alles wat je doet vormt positieve of negatieve energie. En het geheel van al die energie, vormt samen je karma.'Zijn' is iets heel mechanisch - als je iets goed doet, dan komt er automatisch goede energie bij, en als je iets slecht doet ? inderdaad, dan komt er sléchte energie bij. En dan gaat het níet goed met je karma.Allemaal prima zul je denken - maar waarvoor dient dat karma nou eigenlijk?Nou, het karma is verantwoordelijk voor wat er ná je dood gebeurt.Want wanneer je lichaam sterft, blijft het karma verder leven.Ja, die energie die blijft. En die bepaalt of je metéén naar de hemel kunt, of dat je opnieuw geboren wordt, of dat je eerst een tijdje in de hel moet blijven.Ja, boeddhisten geloven in reïncarnatie.Luister, in China is het erg belangrijk om goed voor je voorouders te zorgen.Dat kun je doen door hen van alles mee te geven in hun graf - eten en geld -,of door hen nog wat spullen na te sturen zodat hun leven na de dood wat aangenamer wordt.Maar je kunt ook voor het karma van je voorouders zorgen, zodat ze minder lang in de hel moeten blijven, en snel herboren worden. Of als het even meezit - naar de hemel kunnen reizen en helemáál niet meer herboren hoeven worden.Als je dit geloof in karma nou vermengt met die typisch Chinese zorg voor de voorouders, dan zijn we weer terug bij ons sportpaleis.Dit is een heel oude ceremonie - al ruim 1500 jaar organiseert men deze karma-festivals - waarbij de levenden goede karma overdragen aan hun voorouders.Ze worden altijd georganiseerd in de 7de maand - de geestenmaand - de maand waarop de poorten van de hel worden opengezet en de geesten naar de mensenwereld komen. Ook voor niet-boeddhisten is dit de maand waarin voor de geesten wordt gezorgd. Je ziet overal offers - kleine, grote - iedereen zorgt voor de geesten.Maar laten we teruggaan naar het karma-event. Die begint met het zuiveren van de locatie. Zodat de kwade geesten de karmaoverdracht níet kunnen verstoren.Dán worden de uitnodigingen verstuurd. Papieren paardjes brengen de uitnodigingen naar de hellepoorten. Zodat niet alleen de geesten, maar álles en íedereen van de partij is, ja zelfs boeddha.En dan begint het. De cirkel wordt gesloten, zodat de komende dagen het karma optimaal kan worden opgebouwd en overgedragen aan de geesten.Daar waar normaal wordt getennist of gebasketbald, staat nu een heel groot altaar. Zeven dagen lang wordt hier karma verzameld door Boeddha te eren.Om dit efficiënt te laten verlopen zijn er méér dan 100 monniken.Zij zingen samen met alle deelnemers dagenlang aan één stuk door. Ze houden sutra's - toespraken -, offeren, en roepen Amithaba aan - de boeddha van het zuivere land. Daar omheen staan zeven kleinere altaren, waar continu karma wordt opgebouwd door offers te brengen en sutra's voor te dragen.Hoe meer monniken, nonnen en volgelingen deelnemen, hoe krachtiger het ritueel en hoe beter het resultaat. Ze komen van heinde en ver, ja zelfs uit Tibet! Hoe meer zielen, hoe meer deugd.Na zeven dagen van karma-shoppen, worden de zielen uitgenodigd op een grote boot. In de hoop dat ze zo rechtstreeks naar de hemel zullen opstijgen. Of in ieder geval als een goed mens te worden herboren. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427897 280 2026-11-11T23:00:00+00:00 7517 2007-12-31T23:59:00+00:00 yes no boeddha ceremonie China https://schooltv.nl/video-item/bombay-filmstad-bollywood-films 2024-01-04T10:42:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17865.w613.r16-9.dc1639a.webp Bombay filmstad | Bollywoodfilms Indiase Bollywood films... fantastisch zijn die. Ja, 'Bollywood', je verstaat me goed - dat komt van Hollywood en Bombay, dé filmstad in India. Bollywoodfilms zijn totaal niet te vergelijken met de films die bij ons in de bioscoop draaien. Veel muziek en dans en altijd knappe actrices die verliefd worden op knappe acteurs - en een paar boeven die moeten worden gevangen. En ook veel familiedrama - maar het loopt altijd goed af. Goed hè?!Er zijn wel een paar regeltjes in de Bollywoodfilm: romantiek moet, maar zoenen?nee, dat mag niet! Een Bollywoodfilm moet ook lang duren. Soms duren ze wel drie uur, dubbel zo lang dus als een film bij ons. Ja, het is een beetje wennen, maar wel erg leuk!Acteurs en actrices zijn superbekend in India, veel bekender dan Madonna of Brad Pitt ofzo. Dit is één van de bekendste Indiase films: Sholay - hij draait al bijna dertig jaar.Een ongelofelijk succes!(Acteur Ali Khan: "Hello, I'm Ali Khan, I'm an actor in Bollywood. We make great movies full of dance (fragment), romance (fragment), humour (), music (), and action ()."Voor sommige filmscènes vliegen de acteurs speciaal naar Zwitserland - omdat de bergen er daar uitzien zoals de bergen in het noorden van India. Maar daar is het nu heel moeilijk filmen omdat er een oorlog met buurland Pakistan aan de gang is.Indiase films zitten vol muziek ... En al die liedjes staan in de top 10.Op MTV India kun je de clips bekijken en beluisteren. Er is bijna geen Indiase popmuziek die niet uit films komt?. En het mooie is dat het bijna allemaal door dezelfde zangers en zangeressen wordt ingezongen. De meeste Bollywoodacteurs playbacken!.Ja?film en India, die horen echt bij elkaar. Er worden meer dan 800 films per jaar gemaakt, meer nog dan in Hollywood! Indiërs zijn echt gek op hun films! Iedereen gaat wel eens naar de bioscoop. Arm, rijk, jong, oud, dik, dun, ... Soms denk ik wel eens dat Bollywood dit land - waar zoveel verschillende mensen, talen en godsdiensten samenleven - bij elkaar houdt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427898 171 2026-11-11T23:59:00+00:00 15032 2007-12-31T23:59:00+00:00 yes no India film https://schooltv.nl/video-item/boeddha-in-het-rijk-van-het-midden 2024-01-04T10:42:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17867.w613.r16-9.cd23366.webp Boeddha | In het rijk van het midden Boeddhisme in China. Dat is een interessant verhaal, maar niet eenvoudig.Maar ja, ik zal proberen om het zo simpel mogelijk te houden.Om te beginnen moet je weten dat het boeddhisme helemáál niet van Chinese makelij is. Nee, het is import uit India. Dáár zou in het jaar 600 voor Christus een prins - Siddhartha genaamd - met het Boeddhisme zijn begonnen. Voor zover je met zoiets als het boeddhisme kunt beginnen natuurlijk? Goed. In ieder geval bleek dat wat onze prins gezien en bedacht had méér dan de moeite waard was. Hij kreeg al snel volgelingen, en zij noemden hun prins 'de verlichte' oftewel 'Boeddha'. En ze verenigden zich.Maar wát had onze Boeddha dan gezién?Nou, hij had het licht gezien - hij had gezien hoe wij gelukkig kunnen worden. Hoe wij alle ellende uit de wereld kunnen helpen.[Boeddha: Leven is lijden.]Bedoelt u dat het menselijke leven één en al ellende is? Da's nou niet echt een boodschap om vrolijk van te worden. Tjonge jonge.. Wat heeft u nog meer gezien, oh grote Boeddha?[Boeddha:Het verlangen is de oorzaak van het lijden.]Eh, denkt u dat het door ons verlangen komt, dat er zoveel pijn en verdriet is in de wereld?[Boeddha:Ja, omdat we gehecht zijn aan dingen]O ja natuurlijk! Want als je iets wilt wat je niet hebt, dan kun je kiezen; óf je bent ongelukkig of je zorgt dat je het krijgt. Met grote kans op herrie natuurlijk- dat wel.En als je wél hebt wat je wilt, dan komt daar vroeg of laat natuurlijk ook ellende van, want aan alles komt een eind, ook aan de dingen waar je van houdt.Dus grote Boeddha: ik snap waar u het over heeft, maar wat is de oplossing?[Boeddha:Stop met verlangen. Wees niet langer gehecht aan de dingen.]Ja, dat is lekker makkelijk gezegd. Maar hoe dóe je dat - niet meer iets willen. Want als je wilt dat je niets meer wilt, dan wil je toch ook iets? En bovendien -oh grote Boeddha - wat zou dat voor een saai leven zijn - een leven zonder verlangen?[Boeddha:Een leven zonder verlangen volgt als vanzelf uit het ware zien en het juiste doen.Mensen leven in het duister omdat ze leven met het idee van een eigen ik.Ja, ze geloven dat het 'ik' echt bestaat. En bovendien geloven ze dat het 'ik' het allerbelangrijkste is!Nou, ik zeg je dat het 'ik' niet bestaat. 'Ik' is een illusie. We bestaan alleen maar als deel van een groter geheel. Op zichzelf zijn wij niets.]Huh? Maar wij zijn toch allemaal iemand? Ik bén toch iemand? Een jongen,met alles d'r op en d'r aan?[Boeddha:Beste jongen, stel je eens voor dat je een golf bent.Zie je het voor je? Nou, je denk nu vast: ik ben een stoere golf die rolt op het oppervlak van de oceaan.Maar dat is niét juist. Als golf ben je gewoon een déél van de oceaan en verschil je in niets van het water diep onder je. En om tot dát inzicht te komen - dat je als mens niets bent - kun je mediteren.][Boeddha:Mediteren, dat is je concentreren op de leegte in jezelf. Dat is niet hetzelfde als een beetje zitten dagdromen hè - absoluut niet - het is je bewust worden van het feit dat er achter je ervaringen en meningen niets is. Je ervan bewust worden dat je geen golf bent, maar deel van de grote oceaan.][Boeddha:Er zijn allerlei soorten meditaties - groepsmeditaties, zittend of wandelend ...Wat ook erg belangrijk is om verlichting te bereiken, is om te leven met respect voor alles wat er is. Zo is vlees eten absoluut niet goed. Dieren hebben evenveel bestaansrecht als jij.[Boeddha:Ja, goed-doen helpt om je te bevrijden van je eigen 'ik'.Want als je goede daden verricht, en je zorgt voor anderen, dan ben je niet met jezelf bezig. Zorgen voor zieken en armen.En ook voor dieren!Vissen terugzetten in de zee bijvoorbeeld.Het komt erop neer dat je bijdraagt aan het leven. Of liever gezegd: aan de kwaliteit van al het leven op aarde.][Boeddha:Het is goed om je leven aan mij te wijden.Ja, je verstaat me goed! Niet dat je mij moet vergoddelijken - nee, want dan zou je je aan mij gaan hechten en dat is natuurlijk ook weer niet goed - nee, maar je kunt mij wel gebruiken. Dáárvoor ben ik, om gebruikt te worden. Want ook hier geldt:het is beter om met mij bezig te zijn dat met jezelf.][Boeddha:De dingen die ik zojuist allemaal heb gezegd, die kun je ook gewoon toepassen in het dagelijkse leven - als een levenswijze. Als je leeft volgens de gulden middenweg, dan ben ik al heel tevreden. Want ook dan zal er al meer licht zijn onder de mensen.] https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427899 324 2026-11-11T23:59:00+00:00 97952 2007-12-31T23:59:00+00:00 yes no boeddhisme China godsdienst https://schooltv.nl/video-item/man-of-vrouw-in-mali-twee-verschillende-werelden 2024-01-04T10:42:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17869.w613.r16-9.3c633d2.webp Man of vrouw in Mali | Twee verschillende werelden De Bozo, daar wil ik het ook nog wel even over hebben. Een bijzonder volk vind ik dat. Een vissersvolk dat leeft op de oevers van de Niger. De mannen vissen vanuit een boot en de vrouwen vanaf de oever. En het is nu juist over de mannen en de vrouwen waar ik het over zou willen hebben. Dat wil zeggen: ik zou het willen hebben over het verschil tussen mannen en vrouwen, want man en vrouw zijn, dat is in Afrika toch echt wel even wat anders dan bij ons. Eigenlijk kun je wel stellen, dat in Afrika mannen en vrouwen in twee verschillende werelden leven. Mmm, hoe moet ik dat nou zeggen? Mannen en vrouwen delen niet echt veel. Okay, samen zien te overleven, dat wel. Maar voor de rest is het verschil tussen man en vrouw veel groter dan bij ons. Zelfs kinderen verbinden de wereld van de mannen en vrouwen niet echt. Nee, want jonge kinderen, die horen bij de wereld van hun moeder. De vrouwen zijn constant met hun kinderen bezig. Ze dragen ze op hun rug, ze slapen erbij en ze eten samen. Terwijl de mannen ook samen eten, maar met hun broers en vrienden. Mannen en vrouwen leven in aparte werelden en hebben elk zo hun eigen geheimen. Dit is de Saho, het Afrikaanse Jongenshuis. Bij veel Afrikaanse volkeren worden de jongens besneden, ook bij de Bozo gebeurt dat. De jongens zijn dan 10, 12 jaar en als dat gebeurd is, zijn ze geen kinderen meer. Ze mogen zelfs niet meer thuis slapen. Ze slapen vanaf dan in de Saho: het Jongenshuis. Je moet je dat eens voorstellen: in Mali is het vanaf 6, 7 uur pikkedonker. De jongens komen dan naar de Saho waar ze allemaal slapen en natuurlijk komen dan hun vriendinnetjes op bezoek. En gezellig dat het daar is! Ze kunnen er heel lang opblijven en plezier maken zonder iemand te storen. Er wordt ook wel gezegd, dat de jongens en de meisjes in de Saho leren wat ze later moeten doen om vader en moeder te worden, en als je begrijpt wat ik bedoel... Maar eigenlijk, eigenlijk is het verboden. Nou, kijken mag, maar aankomen: okay, laten we zeggen, dat dat aankomen nog mag, maar verder de daad zelf, dat is verboden. En wie zich daar niet aan houdt, zeg met andere woorden: niet kan inhouden, krijgt een hele zware straf! Hij verliest alle respect en wordt uit het dorp gezet. En dat is niet om te lachen hoor, want zonder dorp of familie ben je in Afrika niets waard! Je zou je voor minder leren beheersen! En dat is nou net de bedoeling bij zo’n Saho: een voorbereiding op het volwassen leven. Want naast dat jongen/meisje-gebeuren is de Saho één grote repetitieruimte voor het latere dorpsleven. Jongeren krijgen er bij wijze van spreken een rol toegewezen en leren elkaar spelenderwijs goed kennen. Na jaren samen in de Saho geslapen te hebben weet je natuurlijk wel met wie je te maken hebt, voor wie je moet opletten en wie je kunt vertrouwen. Het einde van het verblijf in de Saho is voor de jongens het moment waarop ze echt man worden. Dat doen ze door te trouwen. En dan wordt het serieus, want het leven in Afrika, dat is niet voor de poes hoor! En jongens, zouden jullie zo’n Saho zien zitten? Nou? Wel gezellig, niet? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427900 244 2026-11-11T23:59:00+00:00 8085 1999-12-31T23:00:00+00:00 yes no man Mali vrouw https://schooltv.nl/video-item/mali-en-taal-taal-der-vertellingen 2024-01-04T10:42:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17871.w613.r16-9.491bab5.webp Mali en taal | Taal der vertellingen Mali is een land dat deel uitmaakt van de Mandé, een regio in West-Afrika. Misschien kun je de Mandé wel een beetje vergelijken met de Balkan in Europa. Net als daar wonen in de Mandé verschillende volkeren met hun eigen taal en cultuur, maar ook met veel gemeenschappelijke dingen. Dat komt in de eerste plaats omdat ze een geschiedenis delen. Deze verschillende volkeren wonen al eeuwenlang samen en eigenlijk doen ze dat best goed. De Bambara is de grootste bevolkingsgroep van de Mandé. Maar er wonen ook Peul, Bozo, Dogon, Sorray en nog vele andere. Elk volk heeft zijn eigen taal. En als je naar de markt gaat, dan hoor je ook heel wat talen voorbij komen: Bambara, Peul, Sorray. Het feit dat deze volkeren in vrede samenleven heeft te maken met het feit, dat de mensen elkaar begrijpen. Zo spreken de meeste mensen naast hun moedertaal ook Bámana, de taal van de grootste groep. En gek genoeg spreken veel Malinezen ook Frans. Frans is zelfs de officiële taal in Mali. Nou ja, zo gek is dat natuurlijk ook weer niet, want vanaf het einde van de negentiende eeuw tot 1960 was Mali een Franse Kolonie. Taal in de Mandé verschilt sterk van taal bij ons. En dan heb ik het niet over de grammatica en de klank van de talen, dan heb ik het over taal zelf. Taal in de Mandé verschilt van taal bij ons omdat de Mandé een orale traditie heeft. Dat wil zeggen, dat de mensen hun verhalen, hun geschiedenis, niet opschrijven, maar aan elkaar doorvertellen. Dat is bij ons natuurlijk heel anders hè, want zonder bibliotheken en zonder boeken zouden er weinig verhalen overblijven. In de Mandé worden verhalen al duizenden jaren lang doorverteld. Nou ja, verteld, gezongen. En dat maakt dat taal gewoon iets anders is. Dat vertellen en zingen gebeurt in Mali vooral door “grio's”. Tot op de dag van vandaag zijn grio's ongelooflijk populair. Ze zijn de eregasten op bruiloften, waar ze ter ere van families van de echtparen zingen. Grio's maken ook hele succesvolle CD’s en treden vaak op in het buitenland. Maar daarnaast zijn grio's ook de bewakers en bewaarders van de tradities en geschiedenis van de Mandé. Een heel belangrijk dorp voor de grio's en dus ook voor de Mandé is Kelá. Hier wonen enkele zeer belangrijke grio-families. Ze noemen Kelá de bibliotheek van de Mandé, ook al is er geen boek te bekennen en worden boeken ook helemaal niet belangrijk gevonden; Kelá is de bibliotheek omdat daar de verhalen en wijsheid worden bewaard in het geheugen van de bewoners: de grio's. Grio kan je niet zomaar worden. Alleen als je in een grio-familie bent geboren. Je moet de verhalen leren van vader op zoon of moeder op dochter. Het is bijna een wonder, dat de verhalen van generatie op generatie verteld worden en nauwelijks veranderen. Dat de verhalen maar in een paar families blijven, maakt het natuurlijk wel wat gemakkelijker. Maar er zijn nog meer trucs die ervoor zorgen, dat er geen vreemde dingen in de verhalen kruipen waardoor de traditie en geschiedenis zouden veranderen. Eén zo’n truc is muziek. Doordat de verhalen op muziek worden verteld of gezongen, veranderen ze nauwelijks, want anders klopt het ritme natuurlijk niet meer. De muziek is een soort bewaarmiddel. De relatie tussen taal en muziek in een orale traditie is heel nauw. Niet alleen als bewaartechniek speelt muziek een grote rol, muziek wordt ook gebruikt bij het aanleren van taal. In plaats van een grammaticaboekje zijn het muziekspelletjes die in de klas worden gebruikt om taal te leren. Die nauwe relatie tussen taal en muziek is niet alleen iets van traditie of de school. Ook het succes van de Malinese Rap laat zien dat men in de Mandé taal en muziek graag en goed met elkaar mixt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427901 319 2026-11-11T23:59:00+00:00 4560 1999-12-31T23:00:00+00:00 yes no taal traditie Mali https://schooltv.nl/video-item/familieverbanden-in-mali-rijk-samen-leven 2024-01-04T10:42:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17873.w613.r16-9.e076a05.webp Familiebanden in Mali | Rijk samen leven Waar ik altijd blij van word als ik in West-Afrika ben is te zien hoe de mensen er samenleven. En dan wil ik niet zeggen dat Mali een paradijs is hè, waar alles maar pais en vree is, helemaal niet, nee, ik heb het over het leven in familieverband. En dat is niet zoals bij ons waar we met onze vader en moeder wonen totdat we groot genoeg zijn om op kamers te gaan, nee, de meeste Malinezen wonen hun hele leven samen met een hele grote familie, met opa en oma, tantes, ooms, nichtjes, neven. De mensen in Mali wonen met hun families samen uit noodzaak. Niet dat het erg tegen hun zin is, maar alleen met vader en moeder zou je het niet redden in Mali. Want voor alles heb je elkaar nodig. Het eten, het wassen, het plassen, het opvoeden van kinderen, geld verdienen. Zo is er geen doe-het-zelf-mentaliteit, maar wel een doe-het-samen-sfeer, want ook de leuke dingen doe je er samen. Zo zal het nooit moeilijk zijn om iemand te vinden om mee te spelen of om mee te praten. Laten we deze familie uit Bámako maar eens een dagje volgen, dan begrijp je misschien beter wat ik zeg. Nadat iedereen fris en schoon is en zijn rijstpap naar binnen heeft gewerkt, gaan de kinderen naar school. En dan begint het leven op de binnenplaats op volle toeren te draaien. Er wordt water gehaald en afgewassen, de was wordt gedaan en de vrouwen beginnen alweer aan de voorbereidingen voor het middageten. Tidian is kleermaker en heeft zijn eigen kledingwinkel op de binnenplaats. ’s Ochtends ruimt hij zijn atelier op en begint wat kledingstukken af te werken voordat zijn eerste klanten er zijn. Ondertussen houdt hij samen met zijn neven die zonder werk zitten de jongste kinderen op het pleintje goed in de gaten. “Hé, hou eens op joh!”. Nou, dat is geloof ik niet de braafste van het stel! De moeder van Tidian is hier de baas en regelt alles op de binnenplaats. Ze hoeft niet echt meer te werken, want haar zoons zorgen goed voor haar en hebben haar schoondochters gegeven die het meeste werk doen. Ze gaan nog wel elke dag naar de markt om hun nootjes te verkopen, maar dat is eerder haar dagelijkse uitje dan dat dat echt werk is. Leven in Mali is leven in familieverband. In Mali zijn er ook allerlei waarden en regels die dit gezamenlijke familieleven in stand houden en beschermen. Respect, vrijgevigheid en behulpzaamheid, waarden die niet gericht zijn op een rijk persoonlijk leven, maar wel op een rijk samen leven. En dat is niet vreemd als niet het individu, maar de familie de basis is van het leven. Samen spelen, samen eten en samen televisie kijken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427902 227 2026-11-11T23:59:00+00:00 9336 1999-12-31T23:00:00+00:00 yes no familie leven Mali https://schooltv.nl/video-item/van-autoband-tot-slipper-recyclen-in-mali 2024-01-11T17:16:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17875.w613.r16-9.c122853.webp Van autoband tot slipper | Recyclen in Mali Wat in West-Afrika ook zo ongelooflijk is, is de creativiteit waarmee de dingen worden hergebruikt. Of soms zelfs een totaal nieuwe bestemming krijgen. Kijk hier: plastic zakken worden verwerkt tot de meest onwaarschijnlijke dingen: hoedjes, onderleggers, tassen. En deze kunstenaar maakt speelgoed van blikken. Ja, dat is nog eens iets anders dan playmobile hè! Maar ik weet het zeker: even leuk om mee te spelen hoor! En hier: een kapotte autoband wordt omgetoverd tot waterzak om water mee uit een put te halen. En uit diezelfde banden worden dan ook weer sandalen gemaakt! Stevig en niet duur! Het is ongelooflijk hoe creatief die Afrikanen zijn. Ze lijken wel hét voorbeeld van recycling! Ze gooien helemaal niets weg. Maar niet omdat dat beter is voor het milieu hoor, zorgen voor milieu en natuur wordt nauwelijks gedaan in Afrika. Ze recyclen in de eerste plaats omdat er geen geld is voor nieuwe dingen. In Mali is er natuurlijk wel geld, de Franc CFA: “Colonie Française de Afrique” oftewel: de “Franc van de Franse Koloniën in Afrika”. Maar dat geld is nog vrij nieuw in Mali. De CFA is pas in 1945 door de Franse kolonisten ingevoerd. Daarvoor werden spullen gewoon geruild; een vis tegen wat melk en rijst tegen een kip. “Ik herstel jou dak en dan geef je mij een geit”. Daarvoor was er een heel ander soort betaalmiddel: schelpjes. En niet zomaar schelpjes natuurlijk, nee, dat zou wel heel gemakkelijk zijn, een dagje naar het strand en je zou miljonair zijn! Nee, nee, kauri-schelpjes, met die kauri-schelpjes kon je ook van alles kopen. Maar het feit, dat geld relatief nieuw is, maakt dat het geld ook nog niet zo diep doorgedrongen is in de economie. Zeker in de dorpen, daar speelt geld nog lang niet zo’n belangrijke rol als in onze economie. Bij ons is geld de maatstaf voor al ons doen en laten. En dat is zeker niet zo in Mali. In veel dorpen heb je tot op de dag van vandaag een ruileconomie. Zo leven er verschillende volkeren in elkaars nabijheid die elkaar aanvullen: vissers, landbouwers, veehoeders en ambachtslieden, die alles met elkaar ruilen. Ze vullen elkaar perfect aan en ze kunnen ook niet zonder elkaar. Zo komt er bijna geen geld aan te pas. Maar ook in de steden zie je, dat geld nog lang niet alles bepaalt. Zo worden er in Afrika heel veel dingen hersteld die bij ons allang zouden zijn weggegooid. Wat je dan ook veel tegenkomt zijn dingen die bij ons zijn afgedankt. Ja, in West-Afrika krijgen heel wat van onze spullen een nieuw leven. Auto’s bijvoorbeeld. Wat wij kapot vinden, wordt hier nog eens goed onder handen genomen en dan tot op de draad opgereden. En hetzelfde geldt voor kleding - je komt soms de gekste dingen tegen! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427903 216 2026-11-11T23:59:00+00:00 33240 1999-12-31T23:00:00+00:00 yes no recyclen afval Mali https://schooltv.nl/video-item/plagen-verplicht-bevolkingsgroepen-in-mali 2024-01-04T10:42:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17877.w613.r16-9.b71e3b2.webp Plagen verplicht | Bevolkingsgroepen in Mali Mali, het land waar iedereen familie van elkaar is. Tenminste, dat is in het begin wel de indruk die je krijgt, want Malinezen zeggen heel vaak dat ze broers en zussen zijn van elkaar, terwijl ze niet eens dezelfde vader en moeder hebben. Ja, neven en nichten bijvoorbeeld, die noemen elkaar ook broer en zus. En tantes en ooms, die noemen ze heel vaak gewoon vader en moeder. Tja, er is iets raars aan de hand met families in Mali. Kijk, hier bijvoorbeeld: het Neven en Nichten Feest. Op deze dag mag je je neven en nichten gevangen nemen. Ja, kijk, kijk, kijk: hier gebeurt het. Je mag je neef of nicht vastbinden en om weer vrij te komen, moeten ze je een cadeautje geven. Het lijkt misschien gewoon een grappig spelletje, maar er zit wel een diepere betekenis achter. Het laat zien hoe belangrijk familie is in Mali. Zonder familie ben je niks. En wat ook heel bijzonder is in Mali, is dat je een Malinese familienaam krijgt als je er reiziger rondtrekt. “Nen djámoe” noemen ze dat. Tja, het is alsof je zonder Malinese familienaam niet bestaat of dat ze gewoon niet weten hoe ze met je om moeten gaan. Om het nog mooier te maken: in Mali kunnen mensen die niets met elkaar te maken hebben toch broers van elkaar zijn. Tja, gewoon omdat in Mali de volkeren ook broers van elkaar kunnen zijn. Dat is raar hè? Neem nu de Dogon en de Bozo, twee verschillende volkeren. De ene zijn boeren en de andere zijn vissers. Nou, en de Dogon en de Bozo zeggen, dat ze elkaars broers zijn. Nou, dat zeggen ze niet alleen, ze gedragen zich ook als echte familie. Zo mogen Bozo- en Dogon-mensen nooit met elkaar trouwen en een Dogon en een Bozo zullen elkaar altijd helpen, ook al hebben ze elkaar nog nooit gezien. Naast dit aparte familieding is er nog iets bijzonders aan de mensen in hoe ze met elkaar omgaan in Mali. Ze plagen elkaar veel. Nou, in het begin weet je gewoon niet wat je hoort! Mensen die elkaar totaal niet kennen spreken elkaar aan met “hé slaaf!” of “hé bonenvreter!”. En pas na een tijdje begin je in te zien, dat die beledigingen en pesterijen niet zomaar gezegd worden. En dat niet zomaar iedereen dat bij iedereen mag doen. Nee, het mag alleen bij bepaalde gevallen. Alleen als er sprake is van een zogenaamde plaagrelatie. En daar zijn er nou juist heel veel van in Mali. En er zijn niet alleen maar plaagrelaties in de familie zoals tussen kinderen en hun grootouders, maar ook tussen hele families, zoals bijvoorbeeld tussen de Koné’s en de Traoré’s. Als een Koné en een Traoré elkaar tegenkomen, nou, dan weet je niet wat je hoort! “Hé slaaf van mij!” of “hé arme luis!”. En toch zal er nooit ruzie van komen. De families, die kennen elkaar namelijk al zo lang, dat ze die vriendschap nooit op het spel zouden zetten. Dat is natuurlijk leuk voor als je op reis gaat. Dan kom je altijd wel iemand tegen met wie je een plaagrelatie hebt. En dan is het ijs meteen gebroken! Zelfs op een plek waar ze nog nooit zijn geweest vinden Malinezen snel een broer of een zus. Die plaagrelaties smeden een hele bijzondere band tussen de mensen. Belangrijk in een land als Mali met zoveel verschillende volkeren. Ik heb het al gezegd: zonder familie ben je helemaal niets in Mali! Je bent dan een vreemdeling, niemand. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427904 244 2026-11-11T23:59:00+00:00 4884 1999-12-31T23:00:00+00:00 yes no bevolking familie Mali https://schooltv.nl/video-item/mexico-stad-miljoenenstad-gebouwd-op-een-meer 2024-01-16T16:26:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17879.w613.r16-9.8677832.webp Mexico stad | Miljoenenstad gebouwd op een meer Ja, Mexico Stad! Die stad bruist joh! Het is ongelooflijk. Er wonen 25 miljoen mensen, alleen in Mexico Stad. Elke dag komen er 1000 nieuwe inwoners bij. Elk jaar worden er 145.000 kinderen geboren en elke 40 seconde vertrekt of landt er een vliegtuig. Dat zijn cijfers om van te duizelen. En dat is geen toeval, nee, want duizelen, dat doe je echt in Mexico Stad! En niet alleen omdat de lucht er zo vervuild is door al die auto’s, maar ook omdat de lucht er heel ijl is. Ja, want Mexico Stad ligt op 2000 meter hoogte. Mexico Stad is echt duizelingwekkend! Lucht is één van de vier elementen waar ik het nou over wil hebben. Lucht, aarde, water en vuur. Want deze vier elementen bepalen in grote mate het leven in de stad. Soms positief, soms negatief. Maar wacht, ik zal beginnen met water voordat je er helemaal niks meer van snapt. Mexico Stad is op een meer gebouwd, sterker nog: Mexico Stad is geologisch gezien nog steeds een meer. Wacht, ik zal het je laten zien. Dit meer troffen de Azteken aan toen ze in 1150 hier arriveerden. Door omstandigheden zijn ze op die kleine eilandjes terechtgekomen. En van daaruit zijn ze met een grote klus begonnen: met het winnen van land. In het Zuiden van Mexico Stad kun je dat nog steeds goed zien. Daar bestaat het meer en de Azteekse landwinning nog steeds. De boeren die daar wonen en werken doen dat precies zoals de Azteken dat 1000 jaar geleden deden. Ze maken een soort landbedden met kanaaltjes ertussen, ze planten bomen in de grond tot er een vierkant ontstaat en dan storten ze dat vierkant vol met aarde. Zo wonnen de Azteken letterlijk terrein. Ze verbouwden hierop hun groente en fruit en bouwden er huizen op. Een andere plek waar je nog steeds sporen aantreft van het meer is Xochemilco, hier komen elk weekend duizenden Mexicanen om rust te zoeken, met hun vrienden en familie varen ze tussen de drijvende tuinen door. Het water in Mexico Stad is zo het decor van amusement geworden. De strijd tegen het water is niet alleen succesvol, want het feit dat Mexico is gebouwd op een uitgedroogd meer maakt dat de grond nog altijd langzaam inklinkt. Mexico Stad is daardoor de laatste 100 jaar wel 10 meter naar beneden gezakt! En wat ook het probleem is, is het drooghouden van de stad in de regentijd. Het afwateringssysteem met gigantische pompen en kilometers buizen is één van de knapste uitvindingen van de wereld. En dan de lucht: dat is een verhaal om minder trots op te zijn. De lucht boven Mexico Stad is afschuwelijk vervuild. En dat komt niet alleen door de vuurtjes waar het Mexicaanse ontbijt op klaar wordt gemaakt, nee, het komt vooral door de 5 miljoen auto’s die in de stad rondrijden. Mexicanen houden heel erg van auto’s, het liefst groot en koel. Ze zijn er zó gek op, dat je soms helemaal niet meer aan rijden toe komt, want er staan er files jongen, dat wil je niet weten. Ze hebben daarom ook een ringweg gebouwd, met verdiepingen. Aarde wordt omgezet in vorm. Ja, van bouwen weten ze ook wel iets in Mexico. Vroeger en nu. Dat was voor mij echt een ontdekking: die prachtige Mexicaanse architectuur. En dan niet alleen de tempels en de kerken, nee, de moderne en hedendaagse architectuur is er werkelijk fantastisch! En dan: het vuur. Hier zou je kunnen vertellen hoeveel lichtjes de stad elke avond verlichten of hoeveel kaarsen er elke dag worden aangestoken, maar het mooiste wat je in Mexico over vuur kunt vertellen is het Nieuwe Vuur. Tja, dat was een gebruik in de tijd van de Azteken. Om de 52 jaar moest al het vuur in de stad gedoofd worden. Iedereen moest zijn vuur uitdoen die dag en dat in de tijd waarin vuur nog niet uit een fles of uit een aansteker kwam. Alleen in Ixtapalapan, een kleine heuvel met een tempel, mocht het vuur blijven branden. En van dat vuur kreeg iedereen de volgende dag het Nieuwe Vuur. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427905 329 2026-11-11T23:59:00+00:00 46993 1999-12-31T23:00:00+00:00 yes no pool Mexico stad metro https://schooltv.nl/video-item/multicultureel-mexico-een-mix-van-culturen 2024-01-04T10:42:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17881.w613.r16-9.43758af.webp Multicultureel Mexico | Een mix van culturen Mexico is één grote mix, echt waar. Want wat je daar allemaal ziet! Moet je kijken joh: het lijkt wel alsof de mensen verschillend móeten zijn hier in Mexico. Hoe anders, hoe beter. Het is natuurlijk allemaal best oppervlakkig, een kwestie van mode en smaak, maar toch zegt het iets over het wezen van Mexico. Mexico is een mix. De Mexicaanse ziel is niet één, maar wezenlijk veel. Daarom noemen ze Mexicanen “Mestiezen”, een “vermenging”, alles loopt bij hen door elkaar. En dat heeft alles te maken met de geschiedenis. Een geschiedenis die Mexico volledig door elkaar heeft geschud. Heel wat breuklijnen van de recente geschiedenis lopen dwars door Mexico heen. En de Mexicanen, die proberen overeind te blijven door al deze breuklijnen toch te integreren. Maar laten we beginnen bij de meest spectaculaire breuklijn: de breuklijn die verantwoordelijk is voor de grootste cultuurbeving van de menselijke geschiedenis: de Conquista oftewel de verovering van Mexico door de Spanjaarden. En het is niet alleen bij veroveren gebleven hè, de Spanjaarden wilden een nieuwe wereld stichten en de Indianen moesten worden bekeerd. In de praktijk kwam het erop neer, dat alles wat Indiaans was vernietigd werd en vervangen moest worden door Spaans. Natuurlijk is dit niet voor de volle 100% gelukt. Een cultuur wis je niet zomaar. Ook al werden de Spanjaarden in hun vernietigingsdrang stevig geholpen door ziektes die veel Indianen hebben gedood. Toch leven er vandaag de dag nog altijd Indianen in Mexico, maar dit zijn minderheden. Het gros van de Mexicaanse samenleving bestaat uit Mestiezen, halfbloeden. Maar ook bij hen zie je nog heel wat invloeden van de Indiaanse voorouders. En dat zie je ook al gewoon in het Mexicaanse straatbeeld. De veelheid en felheid van kleuren bijvoorbeeld en de geometrische vormen. Het zijn duidelijke sporen van pré-Spaanse beschavingen, want ook de Indianen schilderden vroeger alles in felle kleuren en hadden een obsessie voor geometrische orde. Maar ook in de Mexicaanse ziel zitten nog voor-Spaanse sporen. Ja, in het streven naar harmonie in relaties bijvoorbeeld. En zelfs met de doden. Wat heel duidelijk van Spaanse afkomst is, is het Katholieke geloof. Tja, er waren natuurlijk geen kerken en heiligen bij de Indianen. Indianen waren heidenen, die niks wisten van het Goddelijke Licht en de Christelijke Waarheid. Het waren de Missionarissen die de Kerk en Heiligen aan de Mexicanen cadeau hebben gedaan. Maar de invloed van de Spanjaarden reikt veel verder dan het geloof: ook de gitaren komen uit Spanje. Tja, nu typisch Mexicaans. En de kaarsen, de Indianen kenden geen vuur in een potje of op een stokje. En ook het meel, de Indianen hadden alleen maïs, maar ze maken nu ook veel dingen van meel. Maar Mexico is niet alleen een kwestie van onderdrukte Indianen en dominante Spanjaarden, want net op het moment dat Europa een grote rol speelde in Mexico, openden zich langs de Westkust handelsroutes met China en India. Bovendien brachten de Europeanen veel Afrikaanse slaven met zich mee en dat heeft allemaal invloed gehad op de Mexico-mix. Duizendklappers, gillende keukenmeiden, een Mexicaans feest kan niet zonder vuurwerk. Maar wel van origine Chinees of het Papel Picádo, typisch Mexicaans, maar ook met Chinese roots. En hier: de piñata: typisch Mexicaans. Het is nu op elk feest, maar wel made in Italy, het zijn de Franciscaanse Missionarissen die dit hebben ingevoerd. Het zou een truc zijn geweest om het Christelijke geloof uit te leggen: “het goede zit van binnen”, net zoals de snoep in de piñata. En hier: zaterdagmorgen, danson, ritmes recht uit Afrika, nou ja, uit Afrika?, Cuba en dan Mexico. In ieder geval hebben de Mexicanen deze danspasjes te danken aan de Afrikaanse slaven. Mexicanen zijn meesters in de integratie. Het is alsof ze getraind zijn in het vermengen, in het toe-eigenen van wat vreemd is en dat tot op de dag van vandaag. Neem nou de Dag van de Doden, een traditioneel Mexicaans feest, een pré-Spaans landbouwfeest in een Katholiek jasje. Dat feest wordt helemaal overspoeld door Halloween en dat is geen kwestie van vervreemding of besmetting, nee, nu is dat juist typisch Mexicaans: het vreemde vermengen, een plaats geven, opnemen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427906 332 2026-11-11T23:59:00+00:00 21159 2007-12-31T23:59:00+00:00 yes no Mexico cultuur bevolking https://schooltv.nl/video-item/de-mayas-een-plotseling-verdwenen-beschaving 2024-01-09T13:52:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17883.w613.r16-9.b117e22.webp De Maya's | Een plotseling verdwenen beschaving We hebben het al over de Azteken gehad. Je weet wel, die van die arend en die cactus en Mexico Stad, maar zij waren niet de enige grote Indianenbeschaving. Nee, absoluut niet. Je hebt ook nog de Maya’s, minstens zo boeiend kan ik wel zeggen. De Maya’s leefden in een heel uitgestrekt gebied van Zuid-Mexico en Guatemala tot in El Salvador en Honduras. Een gebied tien keer zo groot als Nederland. Tussen 500 en 900 na Christus waren de Maya’s op hun hoogtepunt. Ze bouwden toen gigantische steden met paleizen en tempels. Ze schreven dikke boeken en konden ongelooflijk goed rekenen. Ze hadden zelfs zeer precieze kalenders. En bovendien hadden ze ook kunstenaars die bedreven waren in het schilderen en beeldhouwen. Echt cool waren ze, die Maya’s! Ze zijn trouwens net zoals de dinosaurussen aan hun eind gekomen, ja, in een hele korte tijd en nog steeds om onbekende redenen. Plotseling was het gewoon over met de Maya’s. Want toen de Spanjaarden in de zestiende eeuw Midden-Amerika veroverden, was de grote Maya-beschaving helemaal verstopt onder een dikke laag tropisch oerwoud. Er is nog altijd maar een klein stukje van die oude Maya-wereld blootgelegd. Maar de belangrijkste plekken zijn ondertussen wel opgegraven en bestudeerd. Zo weten we nu bijvoorbeeld dat er nooit echt één groot Mayarijk heeft bestaan. Nee, de Maya’s leefden in verschillende grote onafhankelijke steden: Palenque, Tikal, Copán, Bonampak, Yaxchilán en Chitchén Itzá, met aan het hoofd machtige koningen en priesters. Koningen die de stad leidden en vaak oorlog voerden met elkaar. Ja, oorlog voerden om macht, maar ook om slaven buit te maken. Het waren koningen die niet alleen wereldse zaken te regelen hadden, nee, koningen waren ook bemiddelaars met de goden, want om de stad goed te besturen was de hulp van goden onontbeerlijk. De koningen leidden daarom ook de belangrijkste rituelen. Zo moesten ze regelmatig bloedoffers brengen aan de goden. Tja, ze doorboorden dan hun tong, hun oor en zelfs hun penis! Tja, en het wordt nog spectaculairder, want het bloed vingen ze op op papier om dat later te verbranden. En als dat bloed dan verbrand was, dan konden ze met de goden spreken. De goden verschenen in de rook. De Maya’s zijn ook bekend om hun schrift dat we vooral kennen van wat er op de stenen staat, want de Spanjaarden hebben alle boeken verbrand. Kijk hier: nauwelijks te herkennen als schrift en toch valt dit te lezen! Hier staat bijvoorbeeld iets over de God Chac, de schepper van het leven, de rode god van het Oosten aan wie maïs en vlees geofferd werd. De Maya’s hadden niet alleen hun eigen schrift, nee, ze hadden ook eigen getallen, zelfs met het getal 0, kijk hier: 1, 2, 3, 4, 5 enzovoort, door punten en balken te stapelen vormden ze cijfers. Tot en met 19. Maar blijkbaar hadden ze niet genoeg aan één systeem, ze hadden ook nog hoofden waarmee ze rekenden. Je zou kunnen stellen, dat Maya’s de uitvinders van het hoofdrekenen. Maya’s waren ook experts in het kijken naar de sterren. Nou ja, het was wel iets meer dan alleen maar kijken natuurlijk. Op basis van wat ze in de sterren zagen, ontwikkelden ze kalenders. Kalenders die vooral van belang waren om hun rituelen precies te kunnen plannen. Een ster die speciaal in de gaten gehouden werd was Venus, de Ochtendster, die volgens de Maya’s verantwoordelijk was voor ongeluk. Tja, en kennelijk heeft Venus toen geslagen hè, want de Maya’s hebben niet veel geluk gehad. Zo’n prachtige cultuur waar bijna niets meer van over is. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427907 249 2026-11-11T23:59:00+00:00 124462 2006-12-31T23:59:00+00:00 yes no indiaan Maya Mexico beschaving https://schooltv.nl/video-item/de-indianen-een-verborgen-of-een-verdwenen-cultuur 2024-01-16T15:21:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17885.w613.r16-9.eba79f4.webp De Indianen | Een verborgen of een verdwenen cultuur? Als ik “Mexico” zeg, wat denk jij dan? Een sombrero? Of een cactus? Of Zorro! Of een cowboy? Of gitaren? Ja, dan heb je bij alles gelijk, want dat zijn inderdaad allemaal 100% Mexicaanse dingen. Maar het zijn wel allemaal dingen van na de Spanjaarden. Nou ja, op die cactussen na, want die groeiden er natuurlijk al in de tijd van de Indianen. Ja, en daar wil ik het nou eens over hebben: over de Indianen. De Indianen in de tijd van de cactussen, van voor de Spanjaarden. De Azteken, de Maya’s, de Zapoteken , wat is er eigenlijk van hun overgebleven? Als er al iets overgebleven is natuurlijk, want die Spanjaarden zijn wel heel heftig tekeergegaan. Misschien is de enige plek waar je het pré-Spaanse Mexico nog kunt zien wel in het museum. Tja, want misschien hebben de Europese Missionarissen en ziektekiemen het huidige Mexico wel volledig afgesneden van zijn verleden. Ja, en dan zijn die cactussen nog beter af, want die groeien nog elke dag! En dat kan je van de Azteken en de Maya’s niet meer zeggen, want die staan alleen nog maar achter glas en in boeken. Echt geen levende cultuur dus. Nee, dood. Zo dood als een pier. Maar misschien is dat wat overdreven, want er zijn wel Mexicanen die de pré-Spaanse tradities gebruiken en in ere proberen te houden. Kijk hier: de conchiéros, oftewel: dansende Azteekse krijgers. Of hier: mannen die een balspel spelen, een spel dat in de pré-Spaanse beschaving heel erg belangrijk was. En elke stad had wel zijn eigen balspelveld en dat was vaak in het hart van het ceremoniële centrum. En hoe en waarom het precies gespeeld werd, dat is niet bekend. Sommigen zeggen, dat het iets religieus was en dat de spelers de bewegingen van hemellichamen moesten nabootsen. Nog zo’n oude gewoonte is de Dans van de Vliegende Mannen. Met vier mannen klimmen ze bovenop een paal met daarop een vierkant met vier touwen. Ze wikkelen het touw dertien keer rond hun lichaam en storten zich met gespreide armen naar beneden. In steeds grotere cirkels draaien ze dertien keer rond de paal, bij elkaar 52 rondjes. Net zoveel als het aantal jaren van de Indiaanse kalender. En kijk hier: de “Pulqueria”, gezellig, hier drinken ze geen bier, maar pulque , net zoals de oude Indianen. Dat is het sap van de agaveplant. Vroeger werd dit gedronken tijdens rituelen, nu gewoon na het werk of na school. Tja, en zo zie je maar, dat het oude voor-Spaanse Mexico nog steeds in alive is, maar misschien niet echt kicking. Want uiteindelijk is het alleen maar folklore en speelt het zich alleen maar af in de marge, in de vrije tijd van de mensen. Indiaantje spelen, voor de kost of voor de fun. Het heeft geen echte invloed op het doen en laten van de mensen. Of toch, liggen er toch sporen van de Maya’s en de Azteken in het dagelijks leven van de Mexicanen? In de stad is dat misschien wat minder te zien en zit de Indiaanse invloed alleen in de ziel van de mensen en hoe ze in het leven staan en met de dingen omgaan. Dat is natuurlijk moeilijk te zien. Maar op het platteland in de bergen zie je wel duidelijke sporen van de voor-Spaanse tijd. In Chiappas en Guatemala bijvoorbeeld stamt een groot deel van de inwoners direct af van de oude Maya’s. Mensen die nog steeds hun eigen Indianentaal spreken. Hier wordt geen Indiaantje gespeeld, dit zíjn Indianen! En niet alleen in hun vrije tijd. Zo is het versieren van tanden nog steeds heel populair. Tja, een ster op je tanden is heel cool bij de Maya’s. Vroeger bij de Maya’s was het versieren van de tanden een privilege van de edelen en de koningen. Ze vijlden hun tanden of zetten er een jadesteen in. En kijk hier: deze vrouwen weven nog steeds zoals 1000 jaar geleden. En dat is niet alleen folklore, het weven heeft nog bijna dezelfde betekenis als vroeger. Zo kan je aan kleding van een vrouw zien uit welk dorp ze komt. En zitten er in de moderne stoffen nog steeds dezelfde figuren als op kleding die je ziet op oude vazen, tempels en paleizen. Weven is voor de Maya’s meer dan alleen maar kleding maken: weven zegt veel over hoe de Maya’s in het leven staan. Ja, ik durf zelfs te beweren, dat het weven voor de Maya’s leven ís, net zoals de stof tot leven komt door draden door elkaar heen te halen, zo zou dat ook wel eens in het echte leven kunnen zijn. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427908 311 2026-11-11T23:59:00+00:00 42974 2006-12-31T23:59:00+00:00 yes no cultuur traditie indiaan https://schooltv.nl/video-item/afrikaanse-maskers-symbool-en-ritueel 2024-01-04T10:42:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17887.w613.r16-9.c5e95e5.webp Afrikaanse maskers | Symbool en ritueel Maskers en Afrika, hoe zal ik daarover beginnen? Er valt zoveel over te zeggen. Maskers zijn een heel belangrijk onderdeel van de Afrikaanse cultuur. Je komt ze dan ook bij heel veel Afrikaanse volkeren tegen. Niet dat daarom de betekenis ervan makkelijker te begrijpen is, nee, absoluut niet. Maar ik ga proberen om er iets over te zeggen. Ten eerste: een masker in Afrika is de totale verschijning. En niet alleen wat ze op hun hoofd dragen, een masker in Afrika is de totale outfit. De kleding en ook de dingen die ze in hun handen hebben, de attributen. Ten tweede: elk Afrikaans volk heeft zijn eigen maskers, met een eigen betekenis en eigen gebruiken, die sterk van elkaar verschillen. Daarom zal ik het hier ook alleen maar hebben over de maskers bij de Dogon. Bij de Dogon treden de maskers op tijdens de Dama. Dat is een groot ritueel en tegelijkertijd een feest. De Dama is het Feest van de Tweede Begrafenis. Wat je moet weten om te begrijpen wat die Tweede Begrafenis inhoudt, is het belang dat de Dogon aan hun voorouders hechten. Dogon leven in een wereld waarin naast verschillende geesten en krachten ook de voorouders een grote rol spelen. En die voorouders, die zijn niet echt dood zoals wij dat zouden zeggen. Ze leven in een andere wereld. Je kunt ze van alles vragen en ook hun hulp inroepen, maar ze kunnen ook straffen en ongeluk veroorzaken als je ze niet gehoorzaamt. De Dogon offeren daarom heel veel aan hun voorouders in de hoop dat ze de levenden zullen helpen. Om voorouder te worden moeten de overledenen een aantal rituelen ondergaan. De Tweede Begrafenis ofwel de Dama is daar één van en die komt vaak pas jaren na de eerste begrafenis. De Dama is een groot maskerfeest dat minstens een maand van tevoren wordt voorbereid. Er wordt bier gemaakt, de maskers worden klaargemaakt en de jonge kerels worden ingewijd in het Awa-genootschap. Dat is een broederschap van mannen die de geheime kennis van de maskers bewaren. Ja, want maskers, dat is een mannenzaak, absoluut verboden terrein voor vrouwen. De jongens die voor het eerst aan de Dama meedoen leren hoe ze een masker moeten maken. Ze leren ook de danspassen en beginnen ook met het bestuderen van de Sigi-so, de geheimtaal waarin over en met de maskers wordt gesproken. Het hoogtepunt van de Dama is het optreden van de maskers. De maskers komen vanaf de rotsen het dorp binnen. Het is net een kronkelende slang. Een geweldig mooi gezicht. De Dama is het feest waarbij men definitief afscheid neemt van de doden. De dode wordt een voorouder. Maar tegelijkertijd is de Dama ook een soort geboortefeest, niet van een mens, maar van nieuwe energie, voor het dorp. Kijk, het zit zo: als er iemand sterft, dan verliest het dorp aan kracht en energie volgens de Dogon. En om dat verlies goed te maken, moeten de Dogon zich richten op kracht en energie van de natuur, en dat is nou precies wat de maskers doen. Terwijl ze dansen, brengen ze nieuwe levenskracht naar het dorp. Zo beelden de maskers vaak dieren uit, zoals de antilope, gazelle, hyena of haas. De maskers praten dan ook niet, ze slaken alleen maar kreten uit, zoals de dieren dat doen. Dit is het Kánaga -masker, het oudste en misschien wel het belangrijkste masker van de Dogon. Aan buitenstaanders vertelt men, dat het een vogel is. Voor ingewijden is het masker zowel een waterinsect als een vos die uitgeput van de dorst met zijn vier poten omhoog ligt en Ama om vergiffenis vraagt. En volgens een nog ander verhaal is het masker Ama zelf. Ama zou je een beetje kunnen vergelijken met wat wij God noemen. Ja, Ama heeft de wereld gemaakt en dat zou nou precies de dans met het Kánaga -masker voorstellen. Het is een scheppingsdans. Als de danser heel snel ronddraait, beeldt hij Ama uit die al dansend de hemel en de aarde creëert. Dit masker stelt een boom voor, maar ook het huis van de Dorpsoudste. Dansen met dit masker is alleen voor de beste dansers weggelegd. Net als het Kánaga -masker verbindt het de hemel en de aarde. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427909 315 2026-11-11T23:59:00+00:00 31379 1999-12-31T23:00:00+00:00 yes no feest masker Afrika https://schooltv.nl/video-item/mexicaans-eten-mais-als-hoofdvoedsel 2024-01-16T15:21:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17889.w613.r16-9.8e80bd0.webp Mexicaans eten | Maïs als hoofdvoedsel Ja, maïs en Mexico, hoe zal ik dat nou zeggen? Het is een verhaal van leven en dood. Ja, want denk bij maïs en Mexico nou niet aan zoiets als kaas en Nederland of wijn en Frankrijk, nee, denk eerder aan een vliegveld en een landingsbaan. Mmm, of, ja, hoe zeg je zoiets?, aan een berg en een dal. Ja, dat klinkt er al beter. Want een berg maakt het dal en het dal maakt de berg. Of om het simpel te houden: maïs heeft de Mexicaan gemaakt en tegelijkertijd heeft die Mexicaan maïs gemaakt tot wat het nu is. Maar laten we beginnen bij de feiten, dat is meestal het beste. Feit numero uno: maïs is rond 4000 voor Christus door creatieve boeren in Mexico ontwikkeld uit een grassoort. Een kwestie van zaaien en selecteren. Maïs krijgen wij van de natuur. Maar om er de vruchten van te dragen moeten wij de natuur een handje helpen. En dan zijn we bij feit numero dos: maïs groeit nog altijd niet in het wild. Zonder de zorg van de mens zou maïs uitsterven. Ja, er zijn boeren nodig om maïs te laten groeien. Aan de andere kant heeft de maïs ooit de Mexicaan gemaakt. En dat doet maïs tot op de dag van vandaag. Maar okay, laten we beginnen bij het begin hè. De grote pré-Spaanse beschavingen hebben hun bestaan volledig te danken aan de maïs. Als de maïs er niet was geweest, dan waren die beschavingen er ook niet geweest. Zonder maïs geen Maya’s en Azteken. En niet omdat ze niets te eten zouden hebben gehad, nee, het is de basis, de grondslag van hun samenleving. Door maïs te telen konden ze zich op één plaats vestigen en een stad stichten. Bovendien hadden ze veel vrije tijd, want om maïs te telen ben je nog geen 100 dagen per jaar bezig. De rest van de tijd konden ze zich bezighouden met cultuur: kalenders maken, complexe rituelen houden, boeken schrijven en lekker tegen elkaar vechten. Tot op de dag van vandaag is maïs essentieel voor de Mexicanen. Het is nog altijd het hoofdbestanddeel van de dagelijkse Mexicaanse maaltijd. Meestal in de vorm van een tortilla. Tja, zowel op het land als in de steden in Mexico worden er dagelijks miljoenen tortilla’s naar binnen gewerkt. En laten we beginnen bij de kolf: eerst ontgranen. Nadat de graankorrels geweekt zijn in lauw water met wat gebluste kalk, worden de korrels gemalen. Je krijgt dan deeg of “masa” zoals de Mexicanen zeggen. En van dat deeg maak je kleine pannenkoeken. In de dorpen doen ze dat met de hand. En in de straten met een handige pers. En in de Tortillaria’s met een handige machine. En nou bakken! En de tortilla’s: “listo!” oftewel: “eten!”. Zo krijg je tortilla’s in allerlei kleuren en maten, en natuurlijk zijn die van het platteland lekkerder dan die in de stad. Maar de Mexicaan haalt meer uit maïs dan tortilla’s alleen. Van de maïsplant gaat niets verloren. Ze gebruiken er alles van, van de maïsbaard tot de wortel. Dieren worden er bijvoorbeeld mee gevoed en mensen genezen. Er wordt zelfs zeep van gemaakt! Wat het eten betreft zijn er al 600 manieren om maïs te eten. Bijvoorbeeld “Elote”: gekookte maïskolven met room en kaas. En dit zijn gordita’s: maïsmeel gevuld met vlees. Een andere variant is esquilles: maïs in een potje met room, kaas, chilipoeder en limoen. En hier: Quesadillas; taco’s, maar dan met kaas ertussen. Tja, ze eten zelfs de schimmel die op de maïs groeit. “Huitlacoche”, een echte delicatesse is dat in Mexico. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427910 286 2026-11-11T23:59:00+00:00 28974 1999-12-31T23:00:00+00:00 yes no maïs Mexico voedsel https://schooltv.nl/video-item/mexico-en-guatemala-leven-met-de-natuur 2024-01-04T10:42:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17891.w613.r16-9.f18fc7f.webp Mexico en Guatemala | Leven met de natuur Wat ik nu ga proberen uit te leggen is niet makkelijk, maar wel heel interessant. Want het gaat over het leven zelf. Niet over het leven hier, maar over het leven daar, in Mexico en Guatemala. Dat is totaal anders dan bij ons. Ja, en niet omdat het er warmer is of omdat de mensen er armer zijn, het leven is er totaal anders omdat de mensen anders met de werkelijkheid omgaan. Neem nu zaaien: toch iets heel gewoons. Men doet het overal ter wereld en al duizenden jaren lang. Mijn stelling nou is, dat dit soort alledaagse zaken de grote verschillen tussen culturen juist heel goed kan laten zien. Ik zal het je uitleggen. Kijk: vandaag beginnen de voorbereidingen van het zaaien. Dat wil in Mexico zeggen, dat de mannen vandaag de natuur te eten gaan geven. Wat? Ja, ze gaan de natuur te eten geven! En daarvoor komen ze ’s morgens samen bij één van de zaaiers. Alles wat ze de natuur gaan geven wordt uitgepakt en uitgestald voor het Huisaltaar. Kaarsen, suiker, wierook, cacaobonen, chocola, sigaren, sterke drank: allemaal eten voor de natuur. En als de mannen alles hebben uitgestald gaan ze naar de keuken en halen ze daar kippenbouillon, bloed en bonenpasta. En dan, ja, dan krijgen de cadeaus aan de natuur, die kaarsen en sigaren, eerste zelf te eten. Ja, de mannen smeren alles wat ze straks aan de natuur zullen offeren in met bouillon en bloed. Een kwestie van niets en niemand tekort willen doen. Tja, dat doen de boeren bij ons niet hè? Over verschillen gesproken. Ja, bemesten ja, maar te eten geven aan de natuur: dat doen we niet in Nederland. Dat heeft te maken met dat de Maya-boeren anders denken. Ze geloven, dat ze pas kunnen oogsten, dus als ze kunnen nemen van de aarde, als ze eerst iets gegeven hebben. Want de aarde geeft heel veel. Eigenlijk alles. En daardoor staat de mens voortdurend bij de aarde in het krijt. Om te mogen nemen van de aarde, moeten ze ook regelmatig geven. Dat geven gebeurt eerst onder de grond in een grot. Het is het binnenste van de natuur. Bij het wezen van Moeder Aarde. Ze zijn hier ook het dichtst bij hun voorouders die na hun dood naar de Onderwereld zijn gegaan. Okay, het is klaar, de mannen hebben gegeven! En nu nog een keer geven, maar nu samen met vrouw en kinderen, samen geven aan de natuur om straks terug te krijgen bij het oogsten. En dat principe geldt niet alleen voor de landbouw, maar eigenlijk voor alles. Neem nou je eigen persoonlijkheid als mens. Ook die is niet vanzelfsprekend. Een gezond en vruchtbaar leven is het resultaat van een evenwichtige relatie met degenen waarvan je je leven gekregen hebt: je ouders en je voorouders. Daarom blijf je heel je leven in gesprek met hen en geeft hen, en bedankt hen. Een goede relatie met alles waar je je leven aan te danken hebt, dat is waar het om gaat. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427911 254 2026-11-11T23:00:00+00:00 8961 2007-12-04T23:00:00+00:00 yes no natuur Mexico ritueel Maya https://schooltv.nl/video-item/mexico-en-zijn-maagden-katholiek-of-indiaans 2024-01-04T10:42:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17893.w613.r16-9.3400d50.webp Mexico en zijn maagden | Katholiek of Indiaans? Mexico en zijn Maagd, een hele bijzondere geschiedenis is dat. Ik denk niet, dat er nog een land bestaat waar de Maagd zo’n belangrijke rol speelt als in Mexico. Ja, je hoort me goed, ik heb het over een maagd. Bij ons beter bekend als Onze Lieve Vrouwe oftewel Maria, de moeder van Jezus. Mexico is natuurlijk een heel Katholiek land. En als ik het goed heb, is het zelfs het land met de meeste Katholieken. Kerken zitten er nog elke week stampvol. En Heiligen zijn heel populair. En de Paus, die heeft er de status van een echte held. Al die dingen helpen natuurlijk wel wat betreft het succes van de Maagd. Er is toch meer aan de hand met maagden en Mexico. Ja, de populariteit en het belang van maagden is meer dan een Katholiek verschijnsel. In Mexico hebben de Maria’s pré-Spaanse wortels. Ik zou zelfs durven zeggen, dat in de figuur van de Maagd het beste uit de twee werelden samenkomt: de pré-Spaanse wereld van Indianen en de Spaanse wereld van het geloof. De Maagd staat zowel voor Vruchtbaarheid als voor Liefde en Genade. Ze is zowel de Bron van Leven als van Barmhartigheid. Voor de Spanjaarden binnenvielen leefden er in Mexico Indianen. Olmeken, Azteken, Maya’s, Zapothecen en vele andere -tecen, die allemaal leefden van de landbouw, of beter gezegd: van maïs, want graan, dat kenden ze niet. Een pakezel en een wiel, dat ook niet, maar daar hebben we het nu niet over. Landbouw dus. En wie “landbouw” zegt, zegt “vruchtbaarheid”. Inderdaad, daar draaide het hele leven van de Indianen om: vruchtbaarheid. En daarvoor hadden ze ook een Godin: Tonanzin heette die. De Godin van de Vruchtbaarheid. De bekendste en populairste Maagd van nu is de Maagd van Guadeloupe. Je ziet haar echt overal, op straathoeken, in cafés, overal. Ze zit in het hart en in de geest van iedere Mexicaan. Ze is dan ook de Beschermheilige van Mexico, “Muye importante”. De Geest van Guadeloupe is verschenen in 1531, nog geen tien jaar na de verovering van het Azteekse Rijk door de Spanjaarden. En jawel, dames en heren, ik heb de eer en het genoegen u de ware geschiedenis van onze Mexicaanse Maagd te mogen vertellen. En dan moet ik beginnen bij Tonanzin. Deze Azteekse Godin werd vereerd in een tempel, ergens op een heuvel aan de rand van de stad. Het is precies daar, dat Maria verscheen en wel aan een simpel Indianenboertje. Maar het vreemde was, dat haar huid donker was en dat ze Indianentaal sprak. Ze zei dat haar naam Guadeloupe was. En ze vroeg aan het boertje om de Bisschop van Mexico te overtuigen om een Kathedraal voor haar te bouwen. “Ik geloof geen snars van jouw verhaal”. “Juan Diégo, ik wil bewijzen”. “Maar Meneer de Bisschop…”. “Niets te maren”. “Okay dan”. En Juan Diégo vertrok, maar de Maagd verscheen opnieuw aan hem. “Juan, wat zei de Bisschop?”. “De Bisschop geloofde niet dat u mij verschenen bent, hij wilde bewijzen”. “Maar Juan toch, dan geven we hem toch bewijzen?”. “Ja, maar hoe dan?”. “Nou, ga gewoon rozen plukken en geef hem dat als teken van mijn verschijning”. “Maar Mevrouw de Maagd, er groeien helemaal geen rozen in Mexico!”. “Nou, ga, ga rozen plukken!”. Juan was heel teleurgesteld en voelde zich in de steek gelaten. Hij wandelde naar huis en kon zijn ogen niet geloven, want langs de kanten van de weg groeiden er bloemen die hij nog nooit eerder had gezien. “Dit moeten de rozen zijn waarover Guadeloupe het had!”. Juan gooide ze in een tas en trok als bliksem naar Bisschop. “Meneer de Bisschop, Meneer de Bisschop, kijk!”. En Juan gooide alle rozen voor de voeten van Bisschop. “Gelooft u me niet?”. En om elke twijfel weg te nemen verscheen de Maagd ook nog eens op de tas van Juan, zodat de Bisschop haar met eigen ogen kon zien. “Ja Juan, nu geloof ik je, ik zal eens even met mijn architect gaan praten”. En zo geschiedde: de eerste basiliek werd gebouwd en gewijd aan de Maagd van Guadeloupe. De basiliek is nu het meest populaire bedevaartsoort van heel Mexico. Zó populair, dat er nog een nieuwe basiliek is gebouwd vlak naast de oude en nog groter, met zelfs een lopende band om alle mensen snel langs Maria te kunnen laten gaan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427912 280 2026-11-11T23:59:00+00:00 2815 2006-12-31T23:59:00+00:00 yes no Mexico godsdienst https://schooltv.nl/video-item/teotihuacan-waar-de-goden-wonen 2024-01-16T15:47:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17895.w613.r16-9.3603d82.webp Teotihuacan | Waar de goden wonen Kijk: Teotihuacan, althans: de resten van Teotihuacan. Een grote beschaving die van 200 voor Christus tot 700 na Christus floreerde in de Vallei van Centraal-Mexico. Niet ver van waar nu Mexico Stad ligt. Vandaag de dag is Teotihuacan de numero uno van het Mexicaanse archeologische erfgoed. Ieder jaar trekken er duizenden toeristen naartoe, maf hè? Want eigenlijk is daar tegenwoordig toch niets meer te beleven? Teotihuacan is echt niet meer dan een hoop stenen! Nou ja, ik moet wel toegeven, dat die stenen op een hele bijzondere manier gestapeld zijn. Dat wel. Er staan twee megapiramides waarvan de ene op de maan en de andere op de zon gericht was. Er was ook een koninklijk paleis. Met daarnaast nog wat kleinere piramides. En dan ook nog de Straat van de Doden die daar dwars doorheen loopt. En dat is nog niet alles hè wat dat stenen stapelen betreft. Al die constructies zijn ook onwaarschijnlijk precies gericht op de stand en de beweging van de hemellichamen. Ja, de mensen die deze piramides duizenden jaren geleden gebouwd hebben, moeten werkelijk geobsedeerd zijn geweest door sterrenkunde. Neem nou de grootste piramide waarvan ze zeggen, dat hij aan de zon gewijd was, twee keer per jaar wanneer de dag even lang is als de nacht, komt de zon precies boven de piramide op. Goed hè? Ja, die kerels die dat hier allemaal gebouwd hebben, die zagen het groots. De orde in hun stad moest de orde van de natuur weerspiegelen. Huh, en daar waren die mensen al mee bezig in de tijd dat wij nog in berenvellen rondliepen en in hutten woonden. Ja, respect dus! En naast die bouwkundige hoogstandjes zijn er ook nog kleurrijke muurschilderingen. Kijk: dit is een jaguar. Beelden van grote koppen, slangenkoppen en monsterkoppen. Je ziet er ook sporen van offers van dieren en zelfs van mensen. Ja, offers aan goden waren namelijk heel belangrijk. Uit opgravingen blijkt, dat deze plek het ceremoniële en machtscentrum is geweest. In Teotihuacan werden zowel de offers uitgevoerd als de beslissingen genomen. En dat is typisch iets van al die oude beschavingen van Mexico: de eenheid van priesters en koningen. De mensen die die geheimen van de kosmos kenden en met de goden konden overleggen, hadden het voor het zeggen in de samenleving. En dat heeft allemaal te maken met evenwicht. Ja, de pracht en de harmonie van de kosmos moest weerspiegeld worden in de samenleving. En natuurlijk heb je voor deze klus dan ook de hulp van de goden nodig en om die hulp te krijgen, moet je offeren. Om de zon zover te krijgen dat ze elke dag weer op zou komen werden er zelfs mensen geofferd. Voor ons een gruwelijk idee en ook totaal onvoorstelbaar: de zon die offers van de mens nodig heeft om op te komen. Kun jij je het voorstellen? En toch is die afhankelijkheid tussen mens en natuur de basis geweest van een hele beschaving. En sterker nog: tot op de dag van vandaag is dat streven naar evenwicht en harmonie het wezen van de Mexicaanse cultuur. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427913 246 2026-11-11T23:59:00+00:00 15860 2006-12-31T23:59:00+00:00 yes no piramide tempel Mexico https://schooltv.nl/video-item/geesten-en-krachten-geneesmannen-en-jagers 2024-01-04T10:42:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17897.w613.r16-9.073f331.webp Geesten en krachten | Geneesmannen en jagers Waar ik het zeker ook over moet hebben zijn de geesten en krachten in Afrika. En dat verhaal zou ik graag laten beginnen bij deze man: de jager, want daar valt veel over te vertellen. Vooral omdat jagers veel meer doen dan jagen alleen. Jagers zijn hele belangrijke personen in het dorp en eigenlijk in heel Afrika, en zeker niet alleen omdat ze met geschoten wild naar huis komen en voor het eten van het hele dorp zorgen, nee, eigenlijk vooral omdat ze met krachten kunnen omgaan. Tja, en dan heb ik het natuurlijk niet over natuurkundige krachten, nee, ik heb het over geesten. Kijk: hier voorspelt hij de toekomst met kauri schelpen. Ja, geesten en krachten zijn heel belangrijk om iets van Afrika te begrijpen. Krachtige geesten, geestige en niet zo geestige krachten. De Afrikaanse wereld zit er vol mee. Maar laat me eerst iets vertellen over het huis van de jager. Dat is gemakkelijk te herkennen aan de schedels van de dieren die hij heeft geschoten. Hij hangt deze namelijk aan zijn muur. Ja, en niet alleen om op te scheppen hè, nee, hij doet dat om zichzelf te beschermen tegen de wrekende krachten van de dieren die zijn gedood. In Afrika zijn geesten en krachten de normaalste zaak van de wereld. Eigenlijk is het nog mooier. En nu goed luisteren hè, zonder die geesten en krachten zou er in Afrika niets gebeuren. Dat is apart hè? Stel je je eens voor: alles is er te danken aan de geesten. Soms niet te danken natuurlijk, maar eerder te wijten. Je wordt ziek of je bent gezond. Je slaagt voor je examen of je komt met slechte cijfers naar huis. Je verdient veel geld of je bent arm. Allemaal jouw schuld, het lot, per ongeluk? Zo is het leven? Nee, nee, nee, nee; nee, allemaal geesten. Daarom heb je dus om echt iets te bereiken hulp nodig. Ja, hulp, van mensen die met krachten kunnen omgaan. En die zijn er gelukkig genoeg in Afrika, zoals de jagers. En niet alleen zij, nee, je hebt ook de Medicijnmannen. Zij zijn dé specialisten in krachten en geesten. Ze kunnen zelfs, de één wat meer dan de ander, die krachten sturen, aansturen, wegsturen, in goede of in kwade richting. Een Medicijnman maakt krachtvoorwerpen en dat kan echt van alles en nog wat zijn. Zoals deze leren zakjes op zijn jas. In deze voorwerpen schuilen krachten, een goede of een kwade kracht, dat maakt niet uit. Medicijnmannen kunnen allerlei dingen regelen. Je kunt hem daarom ook wel met een dokter vergelijken. Niet dat hij alleen met ziekte of gezondheid bezig is, maar hij wordt wel bezocht als dokter. Mensen zoeken hem van heinde en verre op om dingen voor elkaar te krijgen. Hier is het heilige der heiligen van de Medicijnman. Hier trekt hij zich terug om te spreken met de geesten en krachten. Hij offert aan hen, onderhandelt met hen en gebruikt de krachten vervolgens voor goede en kwade zaken. “Ik ben zwanger en ik wil dat het een jongen wordt”, of: “mijn ouders hebben ruzie en ik wil dat dat stopt”, of: “ik ben die buurman van mij zo zat als zure couscous”. Voor de Medicijnman doet het er niet toe, hij kan alles regelen en wel omdat hij de krachten goed kent en ze zelfs soms de baas is. Daardoor kan hij krachten in voorwerpen stoppen. Hij kan een talisman maken. En als de talisman klaar is, dan geeft hij die mee, en je probleem is opgelost. Nou, misschien klinkt dit allemaal erg hocus-pocus, maar zo is dat nou ook weer niet hoor, want geesten en krachten zijn heel normaal in Afrika. En een Afrikaan wil leven volgens de krachten. Hij wil er zoveel mogelijk uit halen en er zo weinig mogelijk tegenin gaan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427914 280 2026-11-11T23:59:00+00:00 10469 1999-12-31T23:00:00+00:00 yes no ritueel geest Mali https://schooltv.nl/video-item/dag-van-de-doden-een-groot-mexicaans-feest 2024-01-04T10:42:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17899.w613.r16-9.92aa16d.webp Dag van de doden | Een groot Mexicaans feest Typisch Mexicaans: een feest voor de doden. Ja, op 1 en 2 november is het in Mexico feest. Als het bij ons Allerzielen en Allerheiligen is en we verdrietig bloemen op de graven zetten, is het in Mexico: fiësta! Ja, het is echt feest. Totaal anders dan ons respect voor herdenken. Nou moet ik er wel bij zeggen, dat het wat de doden betreft in Mexico ook wel heel vreemd gaat, want op Allerzielen en Allerheiligen komen de zielen van de doden terug. Tja, echt! Op 1 november zijn de zielen van de overleden kinderen te gast onder de levenden en op 2 november de zielen van de overleden volwassenen. En deze zielen worden hartelijk ontvangen door hun families. Tja, met een feest! Het is natuurlijk vooral dat terugkomen dat typisch Mexicaans is. De doden die opnieuw levend worden is één van die ideeën die heel kenmerkend zijn voor de Mexicaanse wereld. Ja, en tot op de dag van vandaag hè, dat blijkt wel uit het heel populaire Feest voor de Doden. Maar vroeger, in de pré-Spaanse beschavingen, was de dood misschien nog wel levendiger. Er is zelfs een Azteekse mythe waarin verteld wordt hoe de mensen uit de dood ontstaan zijn. Quetzalcóatl, je weet wel, de gevederde slang, is naar de Onderwereld gereisd om haar kostbare gebeente op te halen. Die skeletten maalde hij in een vijzel en vermengde het met zijn eigen bloed. Uit deze brij werd de mens geboren. De dood was voor de Azteken niet alleen het begin van een nieuw leven, voor hen was de dood een volwaardig deel van het leven. En de dood werd ook niet een beetje weggemoffeld achter allerlei ongemakkelijke gevoelens van rouw en respect, nee, ze hadden er zelfs een dag naar genoemd en grote feesten, ter ere van de dood, met zelfs mensenoffers. Ook tegenwoordig is de dood in Mexico nog altijd iets heel anders dan bij ons. Kijk: hier wordt iemand begraven. En natuurlijk wordt er dan ook wel gehuild, maar moet je kijken: er wordt ook muziek gemaakt en gezongen. Dat is bij ons toch onvoorstelbaar? Op de Dag van de Doden is die vrolijke sfeer nog veel duidelijker. Het is dan ook écht groot feest, met gezellige kleuren en zonder verdriet. Het Feest van de Doden brengt ook heel veel bedrijvigheid op gang in Mexico. Maanden van te voren worden bloemen ingezaaid en in de laatste week van oktober liggen de markten vol met bloemen. En ook bij de bakkers is het ongelooflijk druk. Ze werken dan en nacht om voor alle Mexicaanse families dodenbrood te maken. Ja, ja, die broden mogen zeker niet ontbreken! Tja, en dan zijn er natuurlijk ook nog de doodskoppen van suiker. In plaats van chocoladen Sinterklazen hebben ze in Mexico doodskoppen van suiker! Tja, om op te eten! En al dit lekkers komt uiteindelijk te liggen op het Dodenaltaar dat elke familie in huis zet en mooi versiert. Op dit altaar wordt al het moois en lekkers uitgestald om de zielen van de overleden familieleden maximaal naar hun zin te maken. Zelfs de lievelingsgerechten van de doden worden klaargemaakt. Maar niet alleen thuis is er feest: ook op het kerkhof wordt het gevierd. Op de Dag van de Doden worden de graven van de overledenen door de familie schoongemaakt en versierd. Niet overal in Mexico wordt het Dodenfeest zo uitgebreid gevierd. In geen enkel Indiaans dorp zal je een schedel van brood of suiker zien liggen, gewoon omdat daar geen geld voor is. Maar dat wil niet zeggen, dat de Dag van de Doden niet gevierd wordt, in tegendeel: ook de arme Indianen verwelkomen de doden en versieren de graven. En ’s nachts, dan wordt er gewaakt op de graven. En dit is helemaal geen treurige bedoeling of zo, en echt niet, kijk maar! Tja, zo zie je maar, dat niet alleen het leven in Mexico anders is dan bij ons, maar ook de dood. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427915 300 2026-11-11T23:59:00+00:00 50055 2007-12-29T23:59:00+00:00 yes no herdenken doden Mexico https://schooltv.nl/video-item/mexico-en-export-cacao-tomaten-avocado-tequila-vanille-en-meer 2024-01-04T10:42:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17903.w613.r16-9.f42357d.webp Mexico en export | Cacao, tomaten, avocado, tequila, vanille en meer! Hé, kijk: twee Concheros. Azteekse soldaten zijn dat. Nou ja, waren dat. Elitetroepen van de Azteekse Keizer. Een Keizer die kunst hoog op zijn agenda had staan. Hij was totaal bezeten van dansen en dichten. Grappig om te zien wat er op een pré-Spaans boodschappenlijstje staat, want wat niet veel mensen weten is, dat er heel wat uit onze supermarkten van Mexicaanse origine is. Hier, kijk maar: cacaopoeder. Chocolade is 100% Mexicaans. Chocolade wordt gemaakt van cacaobonen. Deze bonen zijn zaden van de cacaoboom. “Chocolatl” noemden de Azteken deze bonen. Ze waren erg belangrijk. In pré-Spaanse tijden kon je er namelijk mee betalen en er werd een speciale drank van gemaakt. Cacaomelk was een echte delicatesse, een godendrank. Een beetje bitter en waterig, gekruid met wat pikante pepers of met vanille. Totaal niet te vergelijken met de chocolademelk die wij nu kennen. In sommige Mayadorpen in Mexico en Guatemala drinken ze deze traditionele cacaodrank nog steeds. Ahaaa, en kijk eens even hier: tomatenketchup! Tomaten zijn ook een authentiek exportproduct uit deze regio. “Tomato”, zoals de Azteken zeiden. De eerste tomatenboeren woonden in het Andesgebergte van Zuid-Amerika. Ze kweekten al duizenden jaren lang tomaten in Mexico en dat kunnen wij in Europa niet zeggen! Nee, 200 jaar geleden dachten wij namelijk nog hier, dat tomaten giftig waren. Ze stonden alleen maar als sierplanten bij chique mensen op de veranda. En dan guacamole natuurlijk, typisch Mexicaans, een saus gemaakt van avocado’s of “Ahaucatl ” zouden de Azteken zeggen. Avocado’s worden trouwens niet alleen gebruikt om saus mee te maken, nee, ze worden ook in geneesmiddelen verwerkt en zelfs in zeep en crèmes. Oh, lekker! Tequila! Ook made in Mexico, ja, van feesten hebben ze wel verstand in Mexico! Tequila is sterk spul. Je keel staat er van in brand. Tequila wordt gemaakt van het sap van de agave, een cactusachtige plant. Echte Mexicanen drinken Tequila met een stukje zure limoen waarop ze speciaal zout strooien. Sal de gusano: “zout vermengd met gemalen wormen en larven”. En chilipepers, ook zo lekker sterk. Mexicanen, die eten graag pikant. Op de markt vindt je ze in alle kleuren en vormen. Ze zeggen trouwens, dat chilipepers verslavend zijn. De oude Indiaanse culturen gebruikten de chilipepers ook als geneesmiddel. Het zou bijvoorbeeld goed zijn voor de bloedcirculatie en voor de spijsvertering. Ja, hohoho, dat karretje is natuurlijk nog lang niet vol! Daar kan nog veel meer bij! Hier: vanille! Ja, vanille-ijsjes en puddinkjes, dankjewel Mexico! Vanille is eigenlijk de gedroogde vrucht van een geelgroene orchidee die in het tropische Mexico groeit. Ze worden voor ze rijp zijn al geplukt. Kijk: het lijken wel sperziebonen! Die bonen moeten drie tot zes maanden drogen waarbij ze veranderen in een zwart glimmend vanillestokje. Ah, kijk eens even aan! Cornflakes natuurlijk! Ja, want dat wordt gemaakt van maïs en dat is en blijft natuurlijk hét Mexicaanse topproduct. Maïs, geboren en getogen in Mexico. Mexicanen eten dan ook elke dag maïs. Vooral in de vorm van tortilla’s natuurlijk en het liefst samen met bonen. Dat is het Mexicaanse basisvoedsel, al eeuwen lang. Supervoedzaam en heel duurzaam. En kijk eens: wat is dat? Kauwgom? Oh ja, komt dat ook uit Mexico? Jajaja, dat had je niet gedacht hè?! In Mexico zeggen ze “chiclé”, gemaakt van een rubberachtig goedje dat ze van de boom aftappen. Het lijkt wel alsof ze er een tapkraantje insteken met een soort kommetje eronder dat het vocht opvangt. Die witte dingen, dat is een soort rubber, en daar maken ze elastiekjes van en autobanden, en: ook kauwgom. En hier: pinda’s! “Cacahuetes ”, zoals ze in het Spaans zeggen. Geen popcorn, geen pinda’s, geen chocola, geen kauwgom, geen vanille-ijsjes, kan je het je voorstellen? Er viel niet veel te snoepen in Europa voordat de Spanjaarden naar Amerika vertrokken. “E gracias, amigos! ”. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427917 286 2026-11-11T23:59:00+00:00 29774 2006-12-31T23:59:00+00:00 yes no Mexico handel exporteren https://schooltv.nl/video-item/de-bogolan-van-kleding-tot-kunst 2024-01-04T10:42:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17905.w613.r16-9.ea509e0.webp De bogolan | Van kleding tot kunst Over het algemeen maakt een Afrikaan veel werk van zijn looks. Zowel mannen als vrouwen. Zeker als ze naar een feest gaan. Hé, moet je zien: een bruiloft, prachtig, die doeken die die dames op hun hoofd dragen! Het lijken wel beeldhouwwerken! Ja, het is mooi hoor, dames. Ik wil jullie iets vertellen over de Bogolan: een typisch Afrikaanse stof. Een echte kunstvorm trouwens. En dat zou je niet meteen denken als je het woord “bogolan” letterlijk vertaalt: “bogolan” betekent namelijk: “stof beschilderd met modder”. Bogolans maken, dat doen ze al eeuwen in Mali. Kijk maar: de traditionele kleding van jagers, die zijn al generaties lang hetzelfde. Hier: dit is Alice, een Afrikaanse kunstenares gespecialiseerd in het maken van bogolans. Ze heeft haar eigen stijl, maar toch werkt ze nog behoorlijk traditioneel. Ze gaat haar modder halen in de Niger en dan niet zomaar wat modder, nee, ze wilt modder waar veel ijzer in zit. En die vindt je niet aan de oever, daarvoor moet je naar het midden. Dat ijzer is belangrijk, want dat zorgt voor de mooie diepzwarte kleur op de stof. Tja, chemie hè? En na de modder op naar de markt om ngaláma-planten te kopen. Daar kookt ze een lichtgeel soepje van. Dan de stof erin tot ie helemaal lichtgeel is. En nu drogen in de zon. Dat is heel belangrijk, want zonder de kracht van de felle zon kun je geen goede bogolan maken. En dan begint het schilderwerk. Als de modder dan helemaal droog is, wordt dat ervan afgeklopt. Alice werkt ook met de sap van gekookte boomschors, dat geeft een hele mooie rode kleur. En om de stof wat witter te maken zodat de kleuren wat feller lijken, gebruikt ze zeep. In de Malinese dorpen is bogolans maken meestal het werk van bepaalde families die al generaties lang de technieken en de geheimen van de bogolan-kunst aan elkaar doorgeven. In de dorpen worden de bogolans nog veel traditioneler gebruikt dan in een stad. Zo maakt het veel uit wanneer je een bogolan draagt en welke dat dan is. Meisjes dragen bogolans op belangrijke momenten van hun leven wanneer men zegt, dat ze kwetsbaar zijn en dat ze er bescherming nodig hebben. De Bámana gaan er namelijk vanuit, dat door de stoffen in plantensap en modder te dompelen de stoffen krachten opnemen die je beschermen tegen mensen of geesten die je kwaad willen doen. De meisjes dragen de bogolan na hun besnijdenis. Om te genezen worden ze zo’n vier weken afgezonderd en tijdens die periode dragen ze dan een speciale bogolan, die ze ook dragen op de dag dat ze gaan trouwen en bij hun man gaan wonen. Zoals dit meisje op deze foto. De bogolan die ze aanheeft heet “Ngále”. Het heeft motieven die echt bij de familie horen. En dit is Basiya , de doek die ze bij de familie Diara dragen. Iedere familie heeft zijn eigen motieven. Huizen, trommels: visgraten of pinda’s. Een motief dat je heel vaak ziet, dat is die van een krokodil. De krokodil is een krachtig en sterk dier dat je beschermt. Het wordt vaak geschilderd op de hemden van jagers ter hoogte van de ruggengraat, want de jagers, die kunnen wel wat krokodillenkracht gebruiken! Zo traditioneel als de bogolan is in de dorpen, zo hip is het in de steden. Je kan zelfs naar scholen om bogolan-schilderen te leren. En in Parijs zijn er zelfs grote modeontwerpers die met bogolan-techniek en -motieven werken. Tja, en tegenwoordig verkopen bogolans ook heel erg goed aan toeristen! Of sterker nog: aan galaries en kunstverzamelaars. Want tegenwoordig heb je ook Malinese kunstenaars die bogolans maken. En dan niet om te dragen, maar om naar te kijken, als echte hedendaagse kunst. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427918 330 2026-11-11T23:59:00+00:00 7144 2007-12-29T23:59:00+00:00 yes no Afrika https://schooltv.nl/video-item/de-azteken-indianen-uit-mexico 2026-02-05T12:52:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17907.w613.r16-9.db365d2.webp De Azteken | Indianen uit Mexico De Azteken, misschien wel de bekendste Indianen van de wereld. Die bekendheid hebben ze jammer genoeg te danken aan hoe ze aan hun einde zijn gekomen. Maar daarover zo meteen meer. De Azteken behoren tot de drie grootste oorspronkelijke volken van Amerika. Je hebt de Inca’s in het Zuiden, de Maya’s in het midden en de Azteken in het Noorden. Alle drie de volken zijn hoogontwikkelde landbouwbeschavingen. En dat in tegenstelling tot hun Indianen-broeders in het Noorden; die leefden van de jacht en trokken als Nomaden in kleine groepen rond. Het Azteekse Rijk bloeide van de veertiende eeuw tot 1521 in het hoogland van Centraal Mexico aan het Meer van Texcoco. Oorspronkelijk kwamen ze uit Aztlan, een mythische plek in het Noorden, en trokken naar de Vallei van Mexico. De eindbestemming van deze tocht staat op de vlag van Mexico: een arend met een slang in zijn bek op een cactus. Waar ze dit tafereel zagen moesten ze een nieuw groot rijk stichten. Dat had hun God in een visioen aan de Opperpriester laten weten. En daar gingen ze dan ook naar op zoek. Jaren zijn de Azteken of Mechicas onderweg geweest totdat ze aan een groot meer kwamen met wat eilandjes in het midden. En op die eilandjes zagen ze het voorspelde tafereel: een arend met een slang in zijn bek op een cactus. En daar hebben ze zich gevestigd. Dat was het begin van Mexico Stad. De geschiedenis is misschien wel wat anders verlopen, feit is, dat de Mechicas rond de twaalfde eeuw in Centraal Mexico aankwamen en al snel voor heel wat heibel zorgden. Breaking News: Aztekenleider vermoordt bruid op trouwfeest in het bijzijn van de familie. Er wordt gevreesd voor een hevige reactie van de familie van de bruid. Met die Azteken was werkelijk geen land te bezeilen. En daarom werden ze verbannen naar een eiland in het midden van het meer, een barre en haast onmogelijke plek om te overleven. En wat waarschijnlijk niemand voor mogelijk had gehouden gebeurde: de Mechicas stichtten al snel één van de grootste beschavingen van de mensheid: de beschaving van de Azteken, want met een vernuftig systeem begonnen ze een grote stad te bouwen op het meer en ze noemden dat Tenochtitlan, het ceremoniële en machtcentrum van Midden-Mexico. Met kanalen in plaats van straten. Met gigantische tempels voor hun goden. Met een eigen taal en boeken van dierenhuiden. Met een kalender. Met bloedige offers voor de God van de Regen en de God van de Zon. En met veelgevreesde krijgers. Met kortom een zeer hoogont-wikkelde beschaving. In 1519 kwam Cortes, de aanvoerder van de Spaanse troepen, op deze plek aan. En met een geslepen strategie wist hij de Azteekse hoofdstad te veroveren. Het begin van het einde van een prachtige en zeer verfijnde beschaving. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427919 211 2026-11-11T23:59:00+00:00 149035 2007-12-30T23:59:00+00:00 yes no indiaan Mexico Amerika azteken https://schooltv.nl/video-item/allah-aan-de-niger-moslim-op-een-andere-manier 2024-01-04T10:42:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17909.w613.r16-9.7878ce4.webp Allah aan de Niger | Moslim op een andere manier Waar we het natuurlijk ook over moeten hebben als we over Mali praten, is de Islam. Die is heel aanwezig. 90% van de Malinezen is dan ook Moslim. En het beste kunnen we beginnen bij God: Allah, zoals de Moslims zeggen. Allah is één. Almachtig en groot. Gelovigen hebben er alles voor over om deze God te leren kennen en Hem te eren. Het is dan ook opvallend, dat ze geen afbeeldingen van Hem hebben. In de Moskee, de plaats waar gelovigen samenkomen om hun God te eren, zijn geen beelden. Moskeeën zijn meestal sobere ruimtes waar alles in het teken staat van het Woord van God. Want zo kun je Hem leren kennen, via Zijn Woord. En hier op dit bord kun je lezen, dat er alleen maar Moslims in de Moskee mogen komen en dan ook nog alleen de mannen. In deze school bestuderen ze de Koran. De Koran is voor de Moslims wat de Bijbel voor de Christenen is. Allah heeft zich openbaard in de Koran. Rond het jaar 600 heeft Allah via Zijn Profeet Mohammed gesproken. Dit Goddelijke Woord is in zijn geheel opgeschreven in de Koran. Zodat je nu kunt lezen wie Allah is en wat Hij wil. Dit Goddelijke Woord is dan ook superbelangrijk. De Moslims bidden vijf keer per dag tot Allah, vijf keer, en dat doen ze uit de Koran. Veel gelovigen leren de Koran dan ook helemaal uit hun hoofd. En dit vaak zonder er zelf maar iets van te begrijpen, want de Koran lees je in het Arabisch en dat is zeker niet de taal die alle gelovigen spreken. De Koranleerlingen moeten niet alleen de teksten uit hun hoofd leren, ze moeten ook bedelen. Dat doen ze, omdat één van de belangrijkste plichten van de Moslim is om geld te geven aan armen. En wat ook opvallend is, is dat de gelovigen zich wassen voordat ze bidden. Tja, ze wassen letterlijk al hun zintuigen, want daar is het om te doen in de Islam: een zuivere relatie met God, zodat je volledig in dienst van God kan leven. En dat is nou juist wat de Moslims in West-Afrika willen, want daar hebben we het eigenlijk nog niet over gehad: de West-Afrikaanse Islam. Want de Islam wordt niet overal op dezelfde manier beleefd, nee, helemaal niet. Kijk: in West-Afrika zijn heel veel elementen uit de West-Afrikaanse traditie vermengd met de Islam. En dat is best bijzonder, want de Afrikaanse traditie en de Islam zijn erg verschillend. Een voorbeeld: volgens de Islam is de wereld door God geschapen vanuit een bepaald doel, terwijl in de Afrikaanse traditie de wereld vaak wordt ervaren als beheerst door geesten en krachten. En nog zoiets: in de Islam is de mens medeverantwoordelijk voor de wereld, terwijl in de Afrikaanse traditie de mens op de eerste plaats afhankelijk is van geesten en krachten. In West-Afrika komen de Afrikaanse tradities en de Islam samen. Natuurlijk is die vermenging al eeuwen lang bezig. Een goed voorbeeld hiervan is de Marabu(?). De Marabou is half godgeleerde, half Afrikaans genezer. Hij werkt met de krachten van het Woord van God. Daarmee kan hij mensen genezen en allerlei problemen oplossen, bijvoorbeeld als je in geldnood zit. Of je hebt ruzie met je buren. Of is het tijd voor een nieuwe baan. Eigenlijk net zoals een Medicijnman, waar je ook met allerlei problemen terecht kunt. De Marabou combineert geheime magische kennis met de tekst van de Koran. Helemaal geen logische combinatie, maar zo zie je maar, dat een traditie die helemaal in het teken staat van zuiverheid ook water in de wijn moet doen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427920 314 2026-11-11T23:59:00+00:00 26615 2007-12-30T23:59:00+00:00 yes no islam moskee Mali moslim https://schooltv.nl/video-item/zelf-koken-dat-smaakt-altijd-extra-lekker 2024-02-08T13:05:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17911.w613.r16-9.d8ee084.webp Zelf koken | Dat smaakt altijd extra lekker Ik ga pannenkoeken bakken. Ik ga koken! Kijk, hier nog dingen. Even kijken. Hij moet snijden, deze. Een boterham. Dat mag in de taart. Hé Sven, hier. Waar moet ik de kaas leggen? Hé, eentje voor jou. Eén voor jou. Ik pak effe die. Dit is een moeilijke jam hè. Doe maar even hier erin. Wat ga jij eten? Jacob gaat eten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427921 85 2032-12-31T22:00:00+00:00 19638 2008-09-07T20:00:00+00:00 yes no koken keuken eten https://schooltv.nl/video-item/vissen-kijken-in-alle-kleuren-in-een-aquarium 2024-01-04T10:42:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17913.w613.r16-9.bc9f5cd.webp Vissen kijken in alle kleuren | In een aquarium Wat zouden deze kinderen gaan doen? Ze gaan gekleurde vissen kijken in een aquarium. Hé, wat zijn dat voor vissen eigenlijk? De kinderen zien veel blauwe en gele vissen. Blauw. Blauw. Blauw. Wat voor kleuren hebben de vissen? Hé, een mooie rode vis! Kom maar dichterbij. Kom maar dichterbij. Och, daar is nog een rood visje. Volgens mij zijn ze geel. Ja, ik zie ‘m! Ik zie ‘m! Ja, daar zie ik één. Die vis heeft mooie witte strepen. Welke kleurtjes hebben die Nemo’s? Nemo’s! Weet jij welke kleurtjes Nemo heeft? Paars en wit. Paars en wit? En oranje? Julia, weet jij het nog, welke kleuren heeft Nemo? Oranje. Oranje. En zwart. En wit. Wit. Dag mooie gekleurde vissen! Dag allemaal! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427922 89 2033-07-16T20:00:00+00:00 20670 2008-07-16T20:00:00+00:00 yes no kijken vis kleur https://schooltv.nl/video-item/treintjes-tsjoeke-tsjoeke 2024-02-01T14:15:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17915.w613.r16-9.092ee68.webp Treintjes | Tsjoeke tsjoeke! Hou jij ook zo van treinen? Bekijk dan deze clip! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427923 58 2033-07-16T20:00:00+00:00 8253 2008-07-16T20:00:00+00:00 yes no trein vervoer https://schooltv.nl/video-item/suikerfeest-tijdens-het-suikerfeest-eet-je-veel-zoete-dingen 2024-01-04T10:42:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17917.w613.r16-9.8525fb8.webp Suikerfeest | Tijdens het suikerfeest eet je veel zoete dingen Dit zijn Baram en Tubana. Ze helpen opa en oma in de keuken. Ze maken mooie hartjes van deeg. Knap hoor! Oh er is bezoek. Hallo! Kom maar binnen! Wat ziet het er mooi uit! Hmm lekker zeg! Ze drinken zoete thee met allemaal lekkers, want het is suikerfeest. Fijn suikerfeest allemaal! Dag! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427924 97 2032-12-31T22:00:00+00:00 21336 2008-08-31T20:00:00+00:00 yes no suikerfeest islam feest https://schooltv.nl/video-item/stoeien-is-leuk-sassa-en-toto-stoeien-met-koning-koos 2024-02-08T13:17:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17919.w613.r16-9.5d94cf1.webp Ballenbak | Spelen met gekleurde ballen Dat is leuk, de kinderen spelen in de ballenbak! Wat veel kleuren! Welke kleuren zie jij? Kiekeboe! En nog een keer! En… kiekeboe! Hé, kijk, zij zoekt allemaal blauwe ballen. En hij heeft alleen maar rode ballen vast. Zo, hij heeft veel groene ballen gevonden! Spelen in de ballenbak is wel heel leuk, maar je wordt er ook een beetje moe van. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427925 68 2032-12-31T22:00:00+00:00 5022 2008-09-04T20:00:00+00:00 yes no lachen spelen https://schooltv.nl/video-item/snoeppiata-wie-slaat-m-stuk 2024-02-08T13:00:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17921.w613.r16-9.d39434e.webp Snoeppiňata | Wie slaat 'm stuk? De kinderen zijn in het park. Wat hebben ze meegenomen? Dit is een mooie tak. Zo. Een touwtje erdoorheen. Hartstikke goed. Kom maar deze kant op, voorzichtig. Een lieveheersbeestje met allemaal gekleurde lintjes. Mooie slingers. Ik moet effe een grote knoop leggen. Het lieveheersbeestje hangt in de boom. Keurig precies in het midden. Wat zou er gaan gebeuren? Nou, en dan gaan we eens effe kijken wie als eerste aan het touwtje mag trekken. Ze gaan om de beurt aan de touwtjes trekken. Iene miene mutte, die is de baas, Jamie mag als eerste aan een touwtje trekken! Okay, spannend, nou, trek maar heel hard! Trekken, trekken, trekken! Nou mag Joris trekken. Deze. Dat lijkt me een hele goede! Oh, dat zal je altijd zien! Nou Jente, misschien ben jij de geluksvogel die het goede touwtje te pakken heeft. Nou, het is wel spannend, lieveheersbeestje, je houdt het wel spannend hoor! Nou, Jente, ga jij het eens goed doen. Kan je het goed zien? Zo hard trekken als je zelf kan, zo hard trekken, mag trekken. Wat gebeurt daar? Wat gebeurt daar? Ooh, er valt allemaal snoep en confetti uit! Het is een snoepjesfeest! Dat is leuk! Wat een hoop snoepjes zijn eruit gevallen! Jaaa!!! Weet je wat, we gaan het allemaal in een grote zak doen en dan gaan we lekker op de bank zitten, en dan gaan we eens effe kijken of wij lekkere spulletjes uit het lieveheersbeestje hebben gekregen. Volgens mij hoeven wij vanavond niet meer te eten, zoveel snoep hebben wij. Wil jij er zo één? Ja. Maar we moeten vanavond eten. Mmm, dat smaakt lekker! Rozijntjes en koekjes. Wat lekker zeg, zitten wij hier te snoepen! Mmm, dag! Dag allemaal! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427926 138 2032-12-31T22:00:00+00:00 2763 2008-08-31T20:00:00+00:00 yes no spelen snoep cadeau https://schooltv.nl/video-item/suikerfeest-liedje-sassa-toto-en-koning-koos-zingen-over-het-suikerfeest 2024-01-04T10:43:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17923.w613.r16-9.96bd2e3.webp Suikerfeest liedje | Sassa, Toto en Koning Koos zingen Suikerfeest, Suikerfeest Vegen, boenen, poetsen, alles schoon Voor het Suikerfeest, Suikerfeest Suikerfeest, Suikerfeest We gaan in bad, spetter spetter spat Voor het suikerfeest, Suikerfeest Suikerfeest, Suikerfeest Mooie jurk, nette broek en schoenen aan Voor het Suikerfeest, Suikerfeest Zoet, zoet Suikerfeest De hapjes die staan klaar Smullen maar, smullen maar Met Suikerfeest Zoet, zoet Suikerfeest De hapjes die staan klaar Smullen maar, smullen maar Met Suikerfeest Suikerfeest, Suikerfeest Suikerfeest, Suikerfeest https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427927 57 2032-12-31T22:00:00+00:00 10806 2008-08-31T20:00:00+00:00 yes no traditie suikerfeest moslim https://schooltv.nl/video-item/sassa-telt-tot-tien-het-is-feest-want-sassa-kan-al-tot-tien-tellen 2024-02-07T17:01:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17925.w613.r16-9.dc79fd2.webp Sassa telt tot tien | Het is feest, want Sassa kan al tot tien tellen! Het is vandaag feest in het Zandkasteel. Het is feest, want Sassa kan tot tien tellen! Tien? Ja. Wie telt er tot tien? Dat kun je wel zien, dat ben ik! Eén… Ja. Twee. Ja. Drie, vier, vijf, eh… zes. Zeven. Ja. Acht, negen, tien! Ja, heel goed hoor Sassa! Alle tien goed! En niet één vergeten. Smakelijk eten! Dat rijmt! Ja. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427928 57 2032-12-31T22:00:00+00:00 9026 2008-08-31T20:00:00+00:00 yes no tellen https://schooltv.nl/video-item/rollebollen-door-het-zand-dat-is-leuk 2024-02-08T12:58:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17927.w613.r16-9.35187fa.webp Rollebollen door het zand | Dat is leuk! Kinderen spelen samen in het zand. Ze rennen en rollen van de berg af en ze hebben ook mooie strandballen om mee te spelen! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427929 103 2032-12-31T22:00:00+00:00 8952 2008-08-31T20:00:00+00:00 yes no spelen strand https://schooltv.nl/video-item/met-mijn-stift-kleur-ik-alles-rood-een-liedje-uit-het-zandkasteel 2024-02-01T14:15:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17929.w613.r16-9.8cf6615.webp Met mijn stift kleur ik alles rood | Een liedje uit het Zandkasteel Toet zegt: alles rood! Met m'n stift kleur ik alles rood. Van klein tot groot, alles wordt rood De tafels en de stoelen De bordjes en het brood Het groene gras, de blauwe lucht Alles kleur ik rood, mooi rood Mooi rood, mooi rood Met m'n stift kleur ik alles rood. Van klein tot groot, alles wordt rood Nee niet doen ik hou van groen En ik hou heel veel van geel Waar is oranje, paars en blauw? Waar zijn die andere kleuren nou? Ik kleur het wel weer terug De eigen kleur van klein tot groot Maar een ding weet ik zeker Die bloem is rood, mooi rood Mooi rood, mooi rood https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427930 77 2033-07-16T20:00:00+00:00 18267 2008-07-16T20:00:00+00:00 yes no rood kleur tekenen https://schooltv.nl/video-item/regenliedje-sassa-is-niet-bang-voor-de-regen 2024-02-01T13:17:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17931.w613.r16-9.7819771.webp Regenliedje | Sassa is niet bang voor de regen! Regen, regen val maar neer. Ik ben niet bang voor jou meneer. Ik heb een plu. Een paraplu. Een plu tegen de regen. Iedereen blijft binnen, maar wij zijn lekker hier. We stampen in de plassen en maken veel plezier. Regen, regen val meer neer. Ik ben niet bang voor jou meneer. Ik heb een plu. Een paraplu. Een plu tegen de regen. De regen. De regen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427931 56 2032-12-31T22:00:00+00:00 31243 2008-08-31T20:00:00+00:00 yes no paraplu regen https://schooltv.nl/video-item/papier-in-alle-kleuren-liedje-over-scheuren-en-plakken-van-gekleurd-papier 2024-02-01T13:17:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17933.w613.r16-9.d64c20e.webp Papier in alle kleuren | Liedje over scheuren en plakken van gekleurd papier We scheuren, we scheuren. Papier in alle kleuren. Rood en blauw. Roze en geel. Paars en wit. Oh zo veel. En we plakken alles op. We plakken alles op. Hier en hier en hier op een vel papier. Tierelierelier op een vel papier. We scheuren, we scheuren. We scheuren, we scheuren. Plakken, plakken, plakken, plakken, plak. Ons plakwerkje is af! Klaar! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427932 55 2032-12-31T22:00:00+00:00 16005 2008-08-31T20:00:00+00:00 yes no kleur papier liedje https://schooltv.nl/video-item/de-maan-is-rond-sassa-zingt-een-liedje-over-de-maan 2024-02-01T13:16:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17935.w613.r16-9.df2184c.webp De maan is rond | Sassa zingt een liedje over de maan Het is vandaag een vrolijke dag bij het Zandkasteel. Toto speelt met Zwiep, Koning Koos doet de afwas en Sassa danst. Ik ga een liedje zingen! Oh, heel goed Sassa! Doe maar. Ja. Hé Hola? En jij doet mee. Moet Koning Koos meezingen met Sassa? Nee. Draai maar om. Oh. Eh, maar wat ga je doen dan? Luister maar. Oh, okay. De maan is rond. De maan is rond. Hij heeft twee ogen, een neus en een mond. Hohohohohohoh, wat een leuk liedje is dat! Ja hè! Ja, nog een keer. Ja. Oh, ja. En nu ben jij. Oh! Nee. Nee. Jawel. Nee, nee, nee! Zo. De maan is rond. De maan is rond. Hij heeft twee ogen, een neus en een mond! Bravo! Hahahaha! Nee. Rooooooond. Heel goed Toto! Dat is rrrondd! Hé. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427933 99 2032-12-31T22:00:00+00:00 21431 2008-08-27T20:00:00+00:00 yes no maan vorm https://schooltv.nl/video-item/een-kus-van-je-zus-een-liedje-uit-het-zandkasteel 2024-01-04T10:43:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17937.w613.r16-9.4189ddb.webp Een kus van je zus | Een liedje uit het Zandkasteel Ik ben je grote zus, en jij bent mij kleine broer. Je kan een heleboel nog niet, maar toch vind ik je stoer. Hij kan alleen maar krassen, en vergeet soms om te plassen. M'n broertje wil graag groter zijn, maar nu is hij nog klein. Mijn broertje kan wel springen en heel hard liedjes zingen. Toch wil hij heel graag grootte zijn, maar nu is hij nog klein. Je bent mijn broertje klein, en ik ben je grote zus. Soms vind je het niet zo fijn, maar toch krijg je een kus https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427934 53 2033-07-01T20:00:00+00:00 11483 2008-07-16T20:00:00+00:00 yes no zus familie liedje https://schooltv.nl/video-item/kapper-spelen-sassa-knipt-koning-koos 2024-02-08T13:03:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17939.w613.r16-9.ee22bd8.webp Kapper spelen | Sassa knipt koning Koos Sassa speelt kappertje, in een echte kapsalon. “Zo, anders krijgt u allemaal haren op de kleren” Hoe wilt u dat ik uw mooie rode haar knip? Uhm.. Uhh.. Doet u maar lekker kort, kapper en vrij bij de oren. Hahaha Neeee, mag niet knippen! Toto, ik doe net alsof ik kapper ben. Ja! Ik ga de haren niet echt knippen. Neee. Jij mag m’n hulpje zijn. Jaaa! Huh? Gezellig. Jij mag de haren aanvegen. Kapper Sassa knipt de haren van Koning Koos. Uuh.. Knip! Kappershulpje Toto veegt de haren weg. Veeg-Veeg. Knip. Veeg! Knip-Knip. Veeg-Veeg. Knip-Knip-Knip. Daar.. Ooh.. Knip! Zo, Klaar! Ooh.. Dat was snel. Vindt u het mooi? Uuh.. Dat kan ik een beetje moeilijk zien. Hoe kun je jezelf nu goed zien? Uuh.. Ja! Een spiegel! Aah, precies! Waar heb ik mn spiegel gelaten? Uuh.. Kweenie.. Daar, daar, daar! Ooohhh… Vindt u het mooi? Zo mooi zijn mijn haren nog nooit geknipt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427935 140 2032-12-31T22:00:00+00:00 21034 2008-09-04T20:00:00+00:00 yes no knippen haar https://schooltv.nl/video-item/fruit-eten-op-school 2024-01-04T10:43:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17941.w613.r16-9.1106294.webp Fruit eten | Op school Mmm, druiven, kiwi's en appels! Dat is lekker. Eerst tellen, dan opeten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427936 163 2033-07-16T20:00:00+00:00 16430 2008-07-16T20:00:00+00:00 yes no tellen fruit voedsel https://schooltv.nl/video-item/eieren-zoeken-met-flip-de-beer 2024-01-31T08:10:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17943.w613.r16-9.4cdb231.webp Eieren zoeken | Met Flip de beer Hallo allemaal! Vandaag doe ik met Jonathan, Wessel, Floris en Nancy mee aan een speurtocht. Okidoki! Kom op jongens! 1 Gouden ei. Even kijken. Ja! He! Gevonden! 1 Gouden ei staat er op het briefje. Zo kan ik het goed zien. Ehm, hert. Herten en beren! Hoplakee! Daar boven. Ja. 2 eieren. He, kijk! 2 eieren! He, een lieveheersbeestje was dat. 3 eieren. Even kijken hoor. Grote beren stappen, dat kan ik goed. Want ik ben ook een beer. He! Een kikker! Kwuaak. Kwek kwek kwek. Miauw miauw. Woef woef. Zo, dit was leuk bij de speurtocht. We zijn aan het einde! Daar staat een schatkist! Met een gouden ei! Wauw! Een echte medaille. Dag! Tot de volgende keer! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427937 202 2032-12-31T22:00:00+00:00 16692 2008-09-01T20:00:00+00:00 yes no ei bos zoeken https://schooltv.nl/video-item/voetballen-met-flip-de-beer 2024-01-04T10:43:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17945.w613.r16-9.e4f7eff.webp Voetballen | Met Flip de beer ♪Hallo daar ben ik weer, ik ben Flip de Beer, bij wie mag ik logeren? Wie is dat deze keer?♪ Hallo allemaal, vandaag ben ik op bezoek bij Sep. En Sep weet heel veel van voetballen. Nou, ik heb een paar foto’s hier opgehangen op de zwarte muur, want mijn mama, die heeft geel en zwart gemaakt. En dan heb ik mijn lievelingsspelers bovenaan, mijn lievelingsspelers. En dan heb ik gewoon een beetje hier spelers, hier zijn de spelers die weggaan. Sep vindt Vitesse de beste club. Hij heeft heel veel spullen op zijn kamer. Die daar, vlakbij Mads Junker en Lavovic, en die is de topscoorder en Wenson, dus die, die kan heel goed invallen, want dan schiet hij ‘m meestal erin. ♪Vitesse is okay, olé, olé. Vitesse is okay, olé, olé. Vitesse is okay, Vitesse is okay, Vitesse is okay, olé, olé.♪ Sep weet veel van voetballen, maar kan hij het zelf ook goed? Zo, die Sep kan zelf goed voetballen zeg! Knap hoor! Vandaag is een speciale dag, Sep mag namelijk mee naar het voetbalveld. Samen met de voetballers van Vitesse! En… ik mag ook mee! Kijk, ik heb echte voetbalkleren aan, stoer hè! Waar is eigenlijk Flip de Beer? Wow, het gaat gebeuren! Daar gaan we! Oh, wat zijn er hier veel mensen zeg! Wat is het hier groot! Spannend! Hé, we moeten snel weg, want de wedstrijd gaat beginnen. Kijk, daar zijn we! Lekker kijken naar de wedstrijd. Ik hoop maar dat Vitesse wint, want dat is leuk voor Sep. Hup Vitesse! Zet ‘m op! Dag, tot de volgende keer! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427938 222 2032-12-31T22:00:00+00:00 24531 2008-09-01T20:00:00+00:00 yes no voetbal sport elftal https://schooltv.nl/video-item/verjaardag-vieren-met-flip-de-beer 2024-01-04T10:43:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17947.w613.r16-9.feb5cba.webp Verjaardag vieren | Met Flip de beer ♪Hallo daar ben ik weer, ik ben Flip de Beer, bij wie mag ik logeren? Wie is dat deze keer?♪ Hallo allemaal, vandaag ben ik op het verjaardagsfeestje van Wasim, hij is 5 jaar geworden. Hè, Flip? Ja? Vind jij het leuk dat je vandaag op de verjaardag van Wasim bent? Ja, natuurlijk vind ik dat leuk! Wasim, denk je dat Flip het leuk vindt op jouw verjaardag? Ja. Nu zal ik deze clip aan doen. Flip mag best ook dit. Wow. Een handdoek en ook een sjaal aandoen. Wat zou jij heel graag willen hebben voor jouw verjaardag? Nnn, een zonnebril. Een Spiderman bril of een Batman bril. Spiderman. Ja, Spiderman, dat vind ik ook leuk! Oeh, ik zie niks. Ik zie niks. Wasim krijgt een cadeautje, maar we mogen het niet zien. Opa! Dag opa. Oh, mag opa… Kijken, kijken, kijken! Wat is het? Wat is het?! Flip moet ook goed kijken hè. Ja, oooh, wow! Hééé! Kijk Flip, ik heb een gom gekregen. Ja, met een potlood eraan! Ik heb allemaal cadeaus gekregen. Ik had een robot gekregen. Ik heb een barbiehuis gekregen. Ik heb een step gekregen! Wow! ♪Lang zal hij leven, lang zal hij leven, lang zal hij leven in de gloria. In de gloria, in de gloria. Hieperdepiep allemaal… Hoera! Hieperdepiep, hoera! Flip de Beer, hoera!♪ Joehoe! Kijk eens eventjes wat Wasim heeft meegenomen: hij heeft een hele lekkere gezonde traktatie meegenomen voor jullie allemaal. Oh, wow! Kijk eens: een lekkere watermeloen! Een watermeloen! Hé Flip, vind jij watermeloen lekker? Ja, zeker! Maar kijk eens, Flip zegt “ja”. Ik doe het heel voorzichtig. Ik heb wel eens watermeloen gegeten. Oh, lekker! Mmm, lekker! Mmm, mmm. Mmm, mmm. Zo, dat is lekker zeg! Joehoe! Wat een leuk feestje! Dag, tot de volgende keer! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427939 173 2032-12-31T22:00:00+00:00 18717 2008-09-01T20:00:00+00:00 yes no feest verjaardag cadeau https://schooltv.nl/video-item/survivallen-met-flip-de-beer 2024-02-08T13:01:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17949.w613.r16-9.52f53e1.webp Survivallen | Met Flip de beer ♪Hallo daar ben ik weer, ik ben Flip de Beer, bij wie mag ik logeren? Wie is dat deze keer?♪ Hallo allemaal. Spannend hè? Weet je al wat we gaan doen? We gaan survivallen! Hie hoe! Hé, we gaan een survivaltochtje doen vandaag natuurlijk, maar we beginnen met de camouflage, de echte survivalsmeek, hè Flip, dat hoort erbij. Ja. Wie wil als eerste? Ik! Ik! Jij? Zullen we jou als eerste doen? Ja. Want dat hoort er natuurlijk een beetje bij, een stoere camouflage hè. Hé, weten jullie een beetje wat survival is, wat we een beetje gaan doen vandaag? Nou, nee. Nee. Nee? Wat denken jullie? Vies worden. Vies worden. Ja. Ja. Klimmen. En klimmen. Kruipen. En kruipen. Zo Flip, zullen wij eens eventjes kijken hoe iedereen er uitziet? Ja. Eerst effe kijken hoor. Joh, jullie zien er stoer uit zeg! Wow! Ja, dit is alvast gelukt. Oh, voorzichtig, oh, oh. Ja. Nou jongens en meisjes, weten jullie wat dit is? Flip, weet jij dit? Ja, dat is een pijl en boog. En wat denken jullie, heeft ie gelijk? Ja. Is dit een pijl? Ja. En is dit een boog? Ja. En wat gaan we ermee doen? Schieten. Schieten hè. 3, 2, 1… nou! Hoepelakkee! Yes, hij zit erin! Oh, goed zo! Die ging er net niet in. Jongens, tijgeren! Eronderdoor en verder tijgeren, ja. Ja. Ja. Kijk eens, nu mogen jullie even hier bij het trappetje gaan staan, want Flip, waar lijkt dit op? Eh, touwen. Een junglebrug. Een junglebrug, een touwbrug. Oh ja. Ja. Ja. We gaan net doen alsof we jou over een hele grote rivier heen gaan lopen. Oeh, spannend! Houden jullie me wel goed vast? Woeah! Hè. Ja, het gaat goed! Oh, huuh, helpie! Ja. Gehaald. Zullen we door de modder met zijn allen? Ja!!! Oh, bij mijn been. Hè. Zo. Nou, oh, we zijn er bijna. Oeh, een beetje vies. Hoe vonden jullie het? Leuk!!! Hartstikke leuk! En hoe vond Flip het? Leuk! Wat zijn jullie vies geworden hè? Ja, dat wel. En wat vonden jullie het allerleukste? Vies worden. Ja, vies worden! Haha. En nu lekker onder de douche! Dag, tot de volgende keer! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427940 189 2032-12-31T22:00:00+00:00 6285 2008-09-01T20:00:00+00:00 yes no spelen klimmen jungle https://schooltv.nl/video-item/suikerfeest-vieren-met-flip-de-beer 2024-01-04T10:43:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17951.w613.r16-9.ec04fd0.webp Suikerfeest vieren | Met Flip de beer Hallo allemaal. Wat is 't vroeg. Ja hoor, tuurlijk. Echt waar? Oh wauw! Wat een mooie kleren! Het is zeker feest? Oh daarom! Voor het suikerfeest. Wauw. Die ziet er mooi uit zeg. En hij ook al! He kijk eens naar mij! Haha. Mooi he? 'Eid Mubarak' Wat doen ze nou? Het lijkt wel bidden. Hmm dat ziet er lekker uit! Wauw! 'Eid Mubarak' Oh, ja, lekkere koekjes. Oh ja. Ohh. Oh, wat een mooie cadeaus! Wow, mooi zeg. Een kiep auto. Wauw! Dag! Tot de volgende keer! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427941 196 2032-12-31T22:00:00+00:00 29423 2008-09-01T20:00:00+00:00 yes no suikerfeest ramadan zoet https://schooltv.nl/video-item/de-ramadan-met-flip-de-beer 2024-01-04T10:43:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17953.w613.r16-9.21d7036.webp De ramadan | Met Flip de beer Huh wat? Moeten we nu al opstaan? Oe koud, ja, zo. Zo, even lekker opfrissen. Nu ben ik weer helemaal fris. Oe wat staan er veel lekkere dingen op tafel! Oe lekker komkommertje. Bidden? Ja, oke! Huh? Oh. Amen. Ja. Oh lekker kopje thee. Ja, die vind ik ook lekker, tomaatje. Wat is dat? Oh olijven. Eh ja. Ja die moet je niet op eten hoor, die is hard. Vasten? Niet eten? 30 dagen, dat is heel lang. Nee. Oh. Oh dus als je klein bent dan mag je wel eten. Oh. Ja en ik ook he, want ik ben ook nog klein. Hmm, al die lekkere dingetjes. Heerlijk! Hmm. Zo, tandjes zijn weer gepoetst. Ik ben best moe. Oh gelukkig. Weltrusten! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427942 195 2032-12-31T22:00:00+00:00 20362 2008-09-01T20:00:00+00:00 yes no ramadan vasten ontbijt https://schooltv.nl/video-item/koken-met-flip-de-beer 2024-01-04T10:43:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17955.w613.r16-9.bb9e3a7.webp Koken | Met Flip de beer Hallo daar ben ik weer, ik ben Flip de Beer, bij wie mag ik logeren? Wie is dat deze keer?♪ Hallo allemaal, vandaag ga ik samen met Gonita, Julia, Sascha en Jelle een kerstdiner maken. Jaaaa. We gaan nu vishapjes maken. Mmmm. Flip? En dan mogen jullie ze op het bord leggen. Ziet er mooi uit. Wat eten jullie meestal met kerstmis thuis? Soms eten we taart of pannenkoek. Ja, Flip we gaan samen worstenbroodjes maken voor dieren. Ooooo lekker. Pak maar een worstje. Mmmm, lekker worstje, mmm. Oo, kijk hij heeft zich gesneden. AU!! Kijken, heel klein. Jaaaa. Zal ik een pleister pakken. Jaaa. Altijd goed uitkijken met en mes. Het ging per ongeluk. Waar moet het eigenlijk zitten? Moet het hier? Jaaa, dat is beter. Héhé, gelukkig. Beetje ei geel erover heen en dan, in de over. Wil jij het in de over doen? Ja. Ik wil een toetje eten samen met Flip de beer met kerst. Mmm toetjes vind ik ook heel lekker. En avond eten met Flip. Ik doe een beetje bloem op je plakje, want anders plakt het zo. En dan mag je het heel voorzichtig uitrollen met een deegroller. Dat is best moeilijk. Flip, een beetje bloem. Wat zijn we nou aan het doen? Ja, zeg maar. Vormpjes maken, van een soort marsepein. Ja, en wat gaan we ermee doen? Op de taart plakken. Ja, wat weet je dat goed allemaal. Hard drukken. O dennenboom, o dennenboom wat zijn je takken wonder schoon. Jij kan goed zingen. Ik heb je laatst in de bos zien staan, en toen zaten er geen kaarsjes aan. O dennenboom, o dennenboom wat zijn je takken wonder schoon. Ooo lekker, chocola… Wat is jullie lievelingstoetje? Uh chocoladevla en IJS. Chocoladevla, jaaaa ook. Ja, die zit goed. Woh, wat word het moei. En lekker denk ik. Kijk eens eventjes, woehhhhh… Mogen we er allemaal wat van eten? Joehoe.. jaaaaa…. Fijne kerst allemaal en tot de volgende keer. Mmmmmm….. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427943 192 2032-12-31T22:00:00+00:00 21676 2008-09-01T20:00:00+00:00 yes no feest koken kerst https://schooltv.nl/video-item/kleding-uitzoeken-met-flip-de-beer 2024-01-04T10:43:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17957.w613.r16-9.2004f4f.webp Kleding uitzoeken | Met Flip de beer Hallo, daar ben ik weer! Winter. Winterkleren. Dan heb je het warm. Zomerkleren. Ja. Het is warm buiten dan. Zomerkleren en winterkleren bij elkaar. Sorteren ja. Sorteren, we gaan het sorteren. We leggen de zomerkleren en de winterkleren bij elkaar, dat heet sorteren. Eens kijken wat ik hier hebh, een skipak ah dat is winter, lekker warm. En dit is een blouse voor de zomer en dit is, zo'n dikke laars die is vast voor in de sneeuw. Kijk nu hebben we alles bij elkaar wat voor de zomer en de winter is. Nu kunnen we ons gaan verkleden. Ik wil warme kleren aan voor de winter. Nee dit niet, dit is voor de zomer. En dit skipak, dat is voor de winter. EN een muts en een sjaal ook voor de winter. Dikke laarzen en een skipak, lekker warm. Ik krijg ook mooie snowboots aan voor in de winter. Ah dat is een echte wintermuts. En winterlaarzen. Kijk eens hoe mooi ik ben. Wauw. Wat zien we er allemaal mooi uit zeg. De zon is voor de zomer en de sneeuw is voor de winter. Nu zijn we zomerkindjes en winterkindjes. Dag, tot de volgende keer. Dag! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427944 176 2032-12-31T22:00:00+00:00 17057 2008-09-01T20:00:00+00:00 yes no kleding sorteren warm https://schooltv.nl/video-item/naar-het-bos-met-flip-de-beer 2024-02-01T13:24:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17959.w613.r16-9.0b13e62.webp Naar het bos | Met Flip de beer ♪Hallo daar ben ik weer, ik ben Flip de Beer, bij wie mag ik logeren? Wie is dat deze keer?♪ Hallo allemaal, vandaag mag ik mee naar het bos. We gaan een herfstwandeling maken, samen met de boswachter. We staan op een hele dikke boom. Ik wil ook daarop. En kijk hier eens. Wat hebben we hier? Dat is van een beukenboom. En daar zit een beukennootje in. Maar ik wil ook klimmen. En weet je wie zo gek zijn op beukennootjes? De eekhoorntjes en die halen ze eruit en ik geloof dat er nog één in zit. Zullen we eens kijken? Zal ik jullie eens op de boom zetten? Ga maar zitten. Huppetee. Hé, is dat nou een beukennootje? Kijk, dan doen we de schilletjes eraf. Die is klein! Die kun je niet eten toch? Jawel, die kun je wel eten! Dat is een beukennoot. En ik denk dat de beer ‘m ook op kan eten. Het zijn hele kleine. Ik weet alleen niet of je ‘m lekker vindt. Zijn we eekhoorntjes? Die kun je zo eten. Zijn we eekhoorntjes? Stop maar in je mond. Zijn we eekhoorntjes? Nu ben je een eekhoorntje. Vind je ‘m een beetje raar? Een beetje bitter misschien. Zullen we voor hem ook even één zoeken dan? Ja. Mag ik weer eraf, want ik wil…? Jij wil weer verder kijken? Wil je daarheen lopen? Ja. Maar kan jij zelf blijven zitten met de beer? Ja. Nou, dan lopen wij vast erheen. Zie je, het is te glad denk ik. Ik zou ook wel een nootje willen! Mmm, het lijkt me best lekker! Oh, we gaan weer verder. Hier is een hele dikke boom. Hé, dat zijn paddenstoelen! Zo, dat zijn er veel! En weet je wat die zwammen doen? Die ruimen het hout op. Die eten eigenlijk het hout een beetje op. Oh, dat wist ik niet. Telkens een heel klein beetje en zo ruimen ze straks… Dus die paddenstoelen eten heel langzaam het hout op. Wel knap van die kleine paddenstoelen om een hele boom op te eten! Ja, en die zit helemaal vol. Jullie willen van alles zoeken hè? We gaan zo nog eens even naar tongetjes en zo kijken, want die zijn ook het dooie hout aan het opruimen. Zien jullie al die gangetjes? Laten we maar goed kijken. Er zitten allemaal torretjes in. Ja, kijk, kijk, we hebben er één! Hier hebben we er één. Zo, die heeft veel pootjes, die duizendpoot! Wow! Deze is vies. Dat is ook een beukennootje en ik denk: misschien heeft de eekhoorn ‘m al opgegeten. Dus in het bos zijn ook heel veel dieren die je niet kan zien: onder de grond en achter de schors van de bomen. Zien jullie daar dat ronde gat in die stam? Ja. Nou, dat is door een vogel gemaakt, door een specht, en daar wonen heel graag eekhoorntjes in. En dan gaan we eens even Flip laten kijken of ie misschien in het gaatje, dat die de eekhoorn misschien ziet. Want dat kan natuurlijk. Zullen we het Flip even laten zien? Hé, het holletje van een specht. Dat is een vogel en die woont daar helemaal hoog in de boom. Dat is makkelijk, zo’n verrekijker! Dan kun je alles heel goed zien wat ver weg is. Allemaal beukennootjes in zijn holletje in de boom. En dan gaat ie lekker slapen. Nou, ik vond het heel leuk in het herfstbos! Dag, tot de volgende keer! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427945 218 2032-12-31T22:00:00+00:00 50858 2008-09-01T20:00:00+00:00 yes no paddenstoel bos herfst https://schooltv.nl/video-item/pindakettingen-maken-met-flip-de-beer 2024-02-08T13:06:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17961.w613.r16-9.b8e1620.webp Pindakettingen maken | Met Flip de beer Hallo allemaal. Vandaag gaan we iets heel leuks doen. We gaan een pindaketting maken voor de vogeltjes. In de winter vinden vogeltjes buiten niet zoveel eten. En daarom geven wij ze een pindaketting. Best moeilijk hoor, zo'n pindaketting. Nog eentje. Heel hard duwen. Ja! Die zit er aan. Nog eentje. Kijk uit dat je je niet prikt hoor. Zo gelukt. Wauw wat wordt ie mooi. Kijk eens eventjes. Nu gaan we naar buiten om de kettingen op te hangen. Deze komt hier. Hopsekeetje. Klaar! En nu gaan we weg. Want anders durven de vogeltjes niet te komen. Zo fijn dat de vogeltjes weer te eten hebben he. Dag, tot de volgende keer! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427946 174 2032-12-31T22:00:00+00:00 17111 2008-09-01T20:00:00+00:00 yes no herfst pinda seizoen https://schooltv.nl/video-item/fossielen-zoeken-met-flip-de-beer 2024-02-01T13:24:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17963.w613.r16-9.d6357bc.webp Fossielen zoeken | Met Flip de beer Hallo allemaal, vandaag gaan we met dino's spelen. Wauw, daar zitten veel dino's in. Oh ja, en wat voor geluid maken ze? Wow, hoe weet je dat? Aha. Ohh. Wauw, ze gaan vechten! Nek kraag? Wow, zo he. Ja dat denk ik ook. Jij hebt er veel! Leven er nu ook nog dino's? Uitgestorven? Wat is dat? Dus je kan ze ook niet vinden in een dierentuin? Oh. Wow! Dat is een eng plaatje. Die is groot! En, en, die is niet echt he? Kijk eens wat een tanden! Maar die is ook niet echt hoor. Dit is allemaal op de tentoonstelling. Wauw, lijkt wel op een neushoorn. En nu gaan we een dino opgraven. Een dino hoofd. Hij zit in een ei! Een dino ei! En wij ook! Dag! Tot de volgende keer! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427947 186 2032-12-31T22:00:00+00:00 21890 2008-09-01T20:00:00+00:00 yes no fossiel steen dier https://schooltv.nl/video-item/carnaval-vieren-met-flip-de-beer 2024-02-08T13:04:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17965.w613.r16-9.22be5d6.webp Carnaval vieren | Met Flip de beer ♪Hallo daar ben ik weer, ik ben Flip de Beer, bij wie mag ik logeren? Wie is dat deze keer?♪ Hallo allemaal, vandaag mag ik meehelpen om een bloemenwagen te maken. Hé Flip, hartstikke leuk. Hai Gerda. Ja, leuk! Hallo, hallo Emma en Flip, leuk dat je komt helpen met de corsowagen. Gaan jullie mee? Ja. Kom maar op. Dan gaan we eerst kijken wat we zullen doen, want er moet nog heel veel gedaan worden. Nou, maar wij gaan helpen hoor. Deze naald, die moet zo door dit bloemetje heen. En dat steek je er heel voorzichtig door en dan kijk je uit goed voor je vingertjes, want kijk: zie je bij mij, ik heb me al geprikt hè! En dan doen we ‘m er helemaal door en dan pakken we die straks, en dan steken we ze op de wagen. Had iemand nog iets te vragen? Ik wil niet in mijn pootjes prikken hoor, want dat doet pijn! Die kan dan hierin, dan weten we dat die klaar is. Oh, dat kan ie wel hoor! Flip, houd vast. Mmm, even kijken. Ja. Ik heb ‘m. Kijk eens. En ja, hij zit erdoor! Zo, nou kan ie in de bak. Dat kan ie al. Ja. We gaan allemaal bloemen maken en die prikken we dan op de bloemenwagen. Ik heb ‘m ook al klaar. Goed zo. Goed zo Flip. Ja, die klaar zijn, die kunnen in de mand. Keurig Flip! Nog eentje erbij. Dat wordt een mooie wagen! Nou, die is al klaar hè. Even kijken. Oh ja, en je laat ‘m erin gooien. Nog eentje. Ja. Hopsakkeetje. We hebben er al veel. Ja, we hebben er al bijna genoeg om op de steken op de wagen. En weet je hoe dat gaat? Ja? Nee. Zet jij Flipje erin? Wow. En we hebben de hele bak af en dat gaan wij nog op de wagen steken. Ik zit lekker in de bloemen! Zit het hier maar neer. Hier gaan we nog wat bloemen opvullen hè, want dat is nog niet hele-maal klaar. En die bloemen hebben jullie net klaargemaakt. Ja. Ja. Kijk maar Flip, doe maar hier hoog. Okay, die kan hier erin. Zullen we Flip even helpen? Ja, in het gaatje. Toe maar, Flip, duw eens even. Hupsakkeetje. Zo. Keurig Flip! Jij hebt goed geholpen! Ja, het wordt mooi zeg. Goed zo. Keurig gedaan. Nora en Flip, willen jullie mij wat hyacintjes geven? Oh, hyacintjes? Ik heb roze nodig. Wat zijn hyacintjes? Kunnen jullie mij even helpen? Even kijken. Dan zullen we dit hier neerzetten. Goed zo. Die kunnen jullie mij eventjes allemaal geven hè. Aha. Ik zit in de hyacintjes. Zoek er maar een beetje een mooie dikke uit. Deze? Die is dik genoeg. Super. Hier is het al bijna vol en mooi. Oh, die zijn mooi. En ze ruiken ook lekker. Hij wordt al heel, heel mooi hè. Wow! Nog meer bloemen hè. Heeft Flip er ook nog wat bij? Ja. Deze is ook mooi dik. Ja, die is mooi zeg! Nora en dat is Emma. Emma met Nora, pakken jullie alle twee zo’n blauwe bol. Wat is dat dan? Voorzichtig hoor, heel voorzichtig met de blauwe bol! En dan gaan we daar naartoe. Wat gaan we doen met die blauwe bollen? Wat denk je wat dit zijn? Weet je het? Oh kijk, het zijn de ogen van Nijntje. Oh. Mooi zo erin. Wow! Dat wordt mooi! De ogen van Nijntje! Nijntje heeft mooie blauwe ogen. Oh, een vlieg-tuig van bloemen! En een molen. Wow! Dat zijn grote bloemen! En een trein! Oh, ik vind het heel erg leuk! Mm, oh, en het ruikt ook zo lekker! Heerlijk! Dag, tot de volgende keer! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427948 217 2032-12-31T22:00:00+00:00 62981 2008-09-04T20:00:00+00:00 yes no carnaval bloem knutselen https://schooltv.nl/video-item/chinees-eten-lekker-eten-bij-een-chinese-familie 2024-02-07T17:01:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17967.w613.r16-9.1d3eafd.webp Chinees eten | Lekker eten bij een Chinese familie Goed zo. Trek maar even recht. Oké, goed zo. Nou, bordjes. Goed zo. De kommetjes niet vergeten. Ja. Zoo en een slabbetje om, dat is makkelijke hé. Zal ik alvast een beetje opscheppen. Maar niet te veel. Nee, anders haal je het er maar uit en dan. Hier jij kan alvast beginnen. Oké. Kom maar hier zitten. Ga maar eten. Willen jullie nog gebakken uitje. Oo ja vergeten. Moet ik helpen. Stokjes zo houden. Dat bedoel je toch? Krijgt papa er ook eentje. Mmmm lekker. Dankjewel. Daag, ga maar zwaaien. Dag! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427949 88 2032-12-31T22:00:00+00:00 15660 2008-08-31T20:00:00+00:00 yes no eten kind China https://schooltv.nl/video-item/buikdansen-buikdansen-leren-is-best-moeilijk 2024-02-08T12:58:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17969.w613.r16-9.38a948d.webp Buikdansen | Buikdansen leren is best moeilijk! Probeer maar mij na te doen. Probeer maar een cirkeltje te maken. Hihi! Oke dames nu gaan we proberen om een buikrol te maken. Kennen jullie een buikrol? En dat is het rollen van je buik. Helemaal dik en helemaal in. Probeer maar. En dan mag je proberen of het je lukt om een rol te maken, je kan denken m'n navel draait rond. Probeer maar beweging in je buik te krijgen. Probeer maar dik te maken. En de heupen bewegen. Zullen we met z'n allen de heupen te bewegen? Ga maar bewegen. Heel mooi dames, probeer maar. Heel goed dames. Dat gaat de goede kant op. Probeer zelf maar omhoog te komen als een slang, probeer maar. De armen weer naar beneden. En terug. Liedje afgelopen! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427950 120 2032-12-31T22:00:00+00:00 16749 2008-08-31T20:00:00+00:00 yes no dansen buik spelen https://schooltv.nl/video-item/blindemannetje-spelen-sassa-en-toto-spelen-met-koning-koos-op-het-strand 2024-02-19T13:18:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17971.w613.r16-9.cf29556.webp Blindemannetje spelen | Sassa en Toto spelen met Koning Koos op het strand! Het is vandaag een heerlijke dag bij het Zandkasteel. Sassa en Toto spelen met koning Koos op het strand. Oh, we gaan blindemannetje doen! Koning Koos doet Sassa een blinddoek om. Zo kan ze niets meer zien. HIhihi! Hahaha! Denken jullie dat Sassa Toto kan vinden? Nee! Hahaha! Makkie! Haha! Het zal mij benieuwen! Toe maar Sassa! Sassa moet Toto zoeken. Maar dat is best moeilijk als je niets kan zien. Hahaha! He! Daar ben jij Toto! Sassa! Hoe weet je dat nou? Nou gewoon, ik kan niet zien, maar ik kan wel horen met m'n oren. Dat rijmt, oren horen. Ik ga je pakken! He, waar ben je nou? Volgens mij is Toto vlakbij. Ik kan niet horen met m'n oren en ik kan niet zien met m'n ogen. En ik kan niet voelen. Maar ik weet het! Hebbes! Bravo Sassa, Bravo! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427951 150 2032-12-31T22:00:00+00:00 12475 2008-08-31T20:00:00+00:00 yes no spelen strand zoeken https://schooltv.nl/video-item/kopje-onder-in-de-ballenbak-een-zee-van-gekleurde-ballen 2024-02-08T13:16:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17973.w613.r16-9.92b9582.webp Kopje onder in de ballenbak | Een zee van gekleurde ballen Dat is leuk! de kinderen spelen in de ballenbak. Wat veel kleuren! Welke kleuren zie jij? Kiekeboe! En...kiekeboe! He kijk, zij zoekt allemaal blauwe ballen! En hij heeft alleen maar rode ballen vast. Zo, hij heeft veel groene ballen gevonden. Spelen in de ballenbak is wel heel leuk...Maar ook je wordt er ook een beetje moe van. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427952 95 2032-12-31T22:00:00+00:00 9012 2008-09-07T20:00:00+00:00 yes no spelen kleur vorm https://schooltv.nl/video-item/allemaal-een-sjaal-liedje-uit-het-zandkasteel 2024-02-01T13:16:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17975.w613.r16-9.0a4a929.webp Allemaal een sjaal | Liedje uit het Zandkasteel De wind die blaast en blaast De wind die raast en raast Harde wind, koude wind, ik draag een warme sjaal vandaag Allemaal, allemaal, allemaal, allemaal een sjaal Harde wind, zachte sjaal, koude wind, warme sjaal, harde wind, zachte sjaal, koude wind, warme sjaal Allemaal, allemaal, allemaal, allemaal een sjaal https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427953 55 2033-07-16T20:00:00+00:00 15851 2008-07-16T20:00:00+00:00 yes no winter sjaal https://schooltv.nl/video-item/slag-bij-de-somme-belangrijke-slag-in-de-eerste-wereldoorlog 2024-01-04T10:43:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17977.w613.r16-9.ef5d194.webp Slag bij de Somme | Belangrijke slag in de Eerste Wereldoorlog De Eerste Wereldoorlog duurt van 1914 tot 1918 en vooral bekend geworden als 'loopgravenoorlog'. Diepe loopgraven zijn goed te verdedigen. Met zandzakken en prikkeldraad ervoor, kun je de vijand makkelijk tegenhouden.In de zomer van 1916 willen de Engelse en Franse legers een aanval gaan doen op de Duitsers - aan de rivier de Somme in Noord-Frankrijk. De aanval wordt goed voorbereid. Dan vuren de kanonnen een week lang granaten af op de Duitse loopgraven. Wel anderhalf miljoen granaten worden afgeschoten. Het geluid is zo hard dat het in Engeland wordt gehoord. Maar de Duitse legers worden niet vernietigd. Want veel Engelse granaten missen doel. De Duitsers hebben zich ingegraven. Diep onder grond hebben ze bunkers gemaakt, waarin ze wachten tot het bombardement is afgelopen. Als straks alles rustig is, komen ze weer naar boven. Na hun bombardement rennen de Engelsen in de richting van de Duitsers, en lopen dus recht in de val. Ze worden geraakt de kogels van de Duitse mitrailleurs.De Engelse aanval is mislukt. Er is nauwelijks terrein op de Duitsers veroverd.Op deze eerste dag van de Slag aan de Somme sneuvelen duizenden soldaten.Toch gaan de gevechten de volgende dag gewoon door. De generaals willen de strijd niet opgeven. Pas maanden later wordt de aanval gestaakt.De slag aan de Somme is een van de bloedigste veldslagen uit de Eerste Wereldoorlog. Er vallen meer dan 1 miljoen doden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427954 178 2032-12-31T23:00:00+00:00 77980 1999-12-31T23:00:00+00:00 yes no oorlog loopgraaf canon https://schooltv.nl/video-item/de-eerste-wereldoorlog-1914-1918-1 2024-01-16T16:26:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17979.w613.r16-9.6bf703d.webp De Eerste Wereldoorlog | 1914 - 1918 Rond 1900 is Duitsland een belangrijk land in Europa. Een land met heel veel grote fabrieken.In die fabrieken worden wapens gemaakt, waarmee Duitsland wil land zien hoe sterk en machtig het is. In buurland Frankrijk zijn de mensen bezorgd. Stel je voor dat Duitsland oorlog gaat beginnen tegen ons. Daarom gaat Frankrijk een verbond aan met Engeland en Rusland.De landen spreken af dat ze elkaar helpen als er oorlog komt.Maar ook Duitsland gaat een verbond aan. Met Oostenrijk-Hongarije en Italië. En ook zij spreken af elkaar te zullen helpen.Op 28 juni 1914 gebeurt er iets vreselijks in de stad Sarajevo. De kroonprins van Oostenrijk-Hongarije en zijn vrouw worden vermoord.De machthebbers in Oostenrijk-Hongarije zijn woedend. Vooral op buurland Servië. Ze denken dat de Serven achter de moordaanslag zitten. Oostenrijk-Hongarije is zo boos dat het Servië de oorlog verklaart.Maar Rusland komt Servië direct helpen. Oostenrijk-Hongarije wordt dan geholpen door Duitsland. Duitsland verklaart direct de oorlog aan Rusland, Frankrijk en uiteindelijk ook Engeland. Alle machtige landen van Europa zijn nu met elkaar in oorlog.De Duitsers willen Frankrijk veroveren. Het gaat heel snel en ze komen een heel eind.Maar iets te noorden van Parijs blijven de Duitsers steken. Ze worden tegengehouden door de Franse en Engelse soldaten. De legers graven zich in de grond in en er ontstaat een oorlogsfront van de Belgische kust tot aan Zwitserland.Vier jaar lang vechten de legers tegen elkaar, zonder resultaat. Maar dan komen de Amerikanen meevechten. Daar kan Duitsland niet tegenop en ze moeten zich wel overgeven. In 1918 is de oorlog voorbij.De Eerste Wereldoorlog heeft het leven gekost aan 10 miljoen soldaten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427955 180 2032-12-31T23:00:00+00:00 396102 2006-12-31T23:59:00+00:00 yes no Duitsland Eerste Wereldoorlog loopgraaf canon https://schooltv.nl/video-item/vluchten-naar-europa-werk-zoeken-in-de-landen-van-de-europese-unie 2024-01-04T10:43:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17981.w613.r16-9.271d8be.webp Vluchten naar Europa | Werk zoeken in de landen van de Europese Unie Veel mensen uit arme landen willen graag naar de Europese Unie.Om werk te vinden en om geld te verdienen. Maar niet iedereen mag zomaar komen werken in de EU. Er moet ook nog werk overblijven voor de Europeanen. Daarom worden veel vluchtelingen gepakt en teruggebracht naar hun eigen land.Tegen hun zin, want ze weten zeker dat ze het in Europa beter zouden hebben dan thuis. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427956 56 12056 1999-12-31T23:00:00+00:00 yes no Europa vluchteling asiel https://schooltv.nl/video-item/dik-of-dun-hoe-blijf-je-op-gewicht 2024-01-04T10:43:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17983.w613.r16-9.aa7a7d0.webp Dik of dun? | Hoe blijf je op gewicht? In Groep 8 wil iedereen er goed uitzien en niet alleen voor de klassenfoto, want d'r goed uitzien voelt lekker.Door gezond te eten en bewegen kun je daar zelf een flink handje bij helpen.Of je tevreden bent met jezelf hangt af van hoe je naar jezelf kijkt. Wil je lijken op iemand uit de muziek- of filmwereld of op iemand die je bewondert, houd je erg veel rekening met de mening van je klasgenoten, vrienden of vriendinnen of kan het je niet zoveel schelen?Ik ben wel heel blij met mijn lichaam en al.Waarom willen de meeste meiden toch altijd dunner zijn? Misschien omdat met al die strakke en korte truitjes er altijd wel een stuk buik te zien is en je je dus al snel te dik voelt. Maar is dat wel zo? Waarschijnlijk wil jij er ook in je blootje goed uitzien. Wie wil er nou niet lekker onbekommerd van de glijbaan in het zwembad plonsen? Een goed gewicht hebben is niet alleen mooi, maar ook gezond. Je kunt ook echt te dik zijn. Dat is helemaal niet fijn. Je voelt je misschien niet lekker, je schaamt je, je wordt geplaagd of loopt bij het minste of geringste te hijgen en te puffen. Die extra kilo's zijn ook nog eens slecht voor je lichaam. Van te dik zijn kan je allerlei nare klachten krijgen: last van je knieën bijvoorbeeld of suikerziekte, of problemen met je hart.?wat je moet doen: beweeg minimaal één keer per dag, beperk TV-kijken en computeren, buitenspelen is ook bewegen en pak vaker de fiets of de trap.Een gezond gewicht betekent niet te dik en niet te dun zijn. Om te weten of je het juiste gewicht hebt, kun je met je lengte en je gewicht een berekening doen.Ben je te dik, dan hier een tip om niet nog dikker te worden: ga niet lijnen, maar let wel extra goed op wat je eet en vooral: beweeg veel! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427957 151 2033-04-30T22:59:00+00:00 19138 2007-11-30T23:59:00+00:00 yes no dun gewicht uiterlijk https://schooltv.nl/video-item/gezond-eten-gevarieerd-eten-is-belangrijk 2024-01-04T10:43:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17985.w613.r16-9.d1e2d85.webp Gezond eten | Gevarieerd eten is belangrijk Is je maag leeg en heeft je lichaam voedsel nodig. Of het nou brood, pap, fruit of een glas melk is, een ontbijt geeft energie.Bewegen is goed voor je hart, longen, spieren en gewrichten. Als je veel beweegt, blijf je lekker fit.Eten en bewegen zijn ook goed voor je hersenen. Met een gevulde maag kun je beter rekenen.Als je lekker fit wil blijven is het hartstikke belangrijk, dat je gevarieerd eet. D.w.z.: niet elke dag hetzelfde. Maar hoe doe je dat? Stel, dat je dol bent op hagelslag en je doet d'r elke dag een hele berg van op je boterham. Toch zou het ook kunnen, dat je eigenlijk nog wel andere dingen lekker vindt. Je zou eens kunnen kijken of je d'r wat variatie in kan brengen.Floyd gaat vanavond koken. Hij heeft van te voren een lijstje gemaakt met wat hij daarvoor nodig heeft. Een goede kok zorgt ervoor, dat het eten wat hij op tafel zet gezond is. En dat betekent: niet te zoet, niet te vet en van alles wat. Vooral groente en fruit zijn superbelangrijk. Daar zitten heel veel voedingsstoffen en vitamines in die je nodig hebt om lekker fit te blijven.Floyd probeert graag nieuwe recepten uit. Zo zorgt hij ervoor, dat ze niet iedere dag hetzelfde eten. Hij heeft besloten om pasta te maken met stukjes vlees, een sausje en komkommer. Maar zo krijgt hij stoffen binnen die je beschermen tegen ziektes, die je nodig hebt om te kunnen rennen en spelen en stoffen die je nodig hebt om te groeien. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427958 144 2033-04-30T22:59:00+00:00 113328 2007-11-30T23:59:00+00:00 yes no eten voedsel https://schooltv.nl/video-item/chinees-nieuwjaar-vuurwerk-verjaagt-kwade-geesten 2024-01-16T15:35:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17987.w613.r16-9.4cf990a.webp Chinees Nieuwjaar | Vuurwerk verjaagt kwade geesten Het is vandaag het Chinees Nieuwjaar en hierbij wenst iedereen "Gelukkig Nieuwjaar" en zeker voor de Chinezen.Wij wonen hier met ongeveer honderdduizend Chinezen of Nederlanders van Chinese afkomst. Elk jaar wordt er hier ook voor het Chinese Nieuwjaar feesten gevierd. Het Chinese Nieuwjaar is geheel anders dan het Nederlandse Nieuwjaar. Bij hun valt het op 1 januari. De datum van het Chinese Nieuwjaar verschilt van jaar tot jaar.Elk jaar staat er bij de Chinezen een dier centraal. Twaalf hebben ze er in totaal, met allemaal een eigen karakter. Zo is het Konijn heel flexibel en intelligent, staat de Slang voor wijsheid, het Paard is ongeduldig en houdt van een mooi uiterlijk, en staat het jaar in het teken van de Draak, dan kun je wat verwachten, want een draak is complex, vurig en doet alles met overgave.We gaan bij de winkels langs, zaken die d'r allemaal aan meedoen, eh, daar worden de geesten weggejaagd, voor het Nieuwe Jaar de weg vrijgemaakt, om te zorgen, dat het geluk zijn weg kan krijgen, de draak wordt gunstig gestemd en die taak wordt verdeeld voor zowel de draak als de leeuw.Volgens de Chinese legende, duizend jaar geleden, was er een.., een kwade geest die Njien heet. Die doet allerlei slechte dingen. Hij, vermoordt mensen, stelen dingen. Eh, op een dag word Njien gevangen genomen door de God in de Hemel. En Njien wordt gevangen gehouden in de afgelegen bergen. Die mag alleen op één dag, dat is de Oudejaaravond, eh uit komen, uit de bergen. Maar mensen waren nog heel bang, dat als die geest d'r uitkomt, uit de bergen, dan ging hij slechte dingen doen. Dus de mensen kwamen bij elkaar, sommige mensen zeiden, dat de kwade geest bang was voor lawaai. Dus de mensen dachten aan vuurwerk. Dus op Oudejaaravond mensen afsteken vuurwerken.Tijdens de optocht door de stad luiden de leeuwen en de draak het Nieuwe Jaar in. De rode kleur en het lawaai van het vuurwerk jagen de kwade geesten weg. Daarna is het de beurt aan de leeuwen, zij krijgen iets te eten, meestal een kropsla en een beloning in een rood zakje. Maar daar moeten ze wel wat voor doen, want het eten en het zakje hangen bijna altijd boven de ingang van de zaak.Hier krijgt de leeuw in plaats van sla mandarijntjes en een pompoen te eten. Mandarijntjes brengen geluk. De afgepelde pompoen geeft hij samen met de mandarijntjes terug aan de eigenaresse. Het komende jaar zal haar veel geluk en gezondheid brengen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427959 199 2032-12-31T23:59:00+00:00 63593 1999-12-31T23:00:00+00:00 yes no feest China nieuwjaar https://schooltv.nl/video-item/nagedachtenis-de-dood-herdenken-in-het-humanisme 2024-01-04T10:43:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17989.w613.r16-9.829cfb3.webp Nagedachtenis | De dood herdenken in het humanisme Marisca en ik moesten naar Hoogeveen afreizen om een nagedachtenisbijeenkomst in een Humanistische verzorgingstehuis mee te kunnen maken. Deze bijeenkomst is bedoeld voor de nabestaanden van de overledenen die in het huis hebben gewoond.U bent allemaal gekomen om nog eens terug te denken aan die mensen van wie u en wij nog niet zo lang geleden afscheid hebben moeten nemen.Wij organiseren deze bijeenkomsten, omdat wij denken, dat het toch wel kil en afstandelijk is als mensen die gedurende bepaalde tijd deel waren van de leefgemeenschap hier in het huis niet gezamenlijk herdacht en geëerd worden.Eh, wat betekent de dood eh in het Humanisme?De dood betekent, het is eigenlijk: het is einde van je leven. En voor de Humanisten is het niet zo belangrijk wat d'r na de dood is. Het gaat om het leven hier. En voor nabestaanden dus ook van: hoe kan je nou verder? En: hoe geef je troost aan elkaar? Het gaat om het leven hier. Een Humanist zal het niet zo gauw hebben over het leven na de dood. Dat eh weten we niet hoe dat d'r uitziet en of dat d'r is.En hoe gaat een Humanistische uitvaart in zijn werk en hoe verschilt ie van een niet-Humanistische uitvaart?Eh, ja, eigenlijk borduur ik dan voort op dat levensverhaal. Dus ik vertel bij een Humanistische uitvaart, ik doe het nogal eens wat hier voor heel veel mensen, ik vertel over het leven van mensen: hoe hun leven d'r uitgezien heeft, wat belangrijk was, een beetje over de persoonlijkheid. Niet alleen altijd alleen het goede, ook wel eens eh andere kanten van mensen, want die hebben we ook allemaal. Zodat ze, ja, je toch ziet van: "nou, zo en zo is die mens geweest en dat is zijn leven geweest".En dan gaan we nu over tot het ritueel waarmee.., waarmee wij de overledenen willen herdenken:4 januari 2001: de heer Kleine.De laatste roos is een witte roos, deze roos is.., aan deze roos is geen naam verbonden. Hij is bedoeld voor een ieder van ons die nog een speciaal iemand wil herdenken.In het Humanisme mag iedereen zijn eigen rituelen bepalen en de rozen die in de vaas worden gezet, is dat wel iets vasts?Nou, het is voor ons dus niet vast, we doen het nu. We zijn niet de eersten die het doen, dus wat dat betreft kun je het al wel een beetje een ritueel noemen, maar het is ook niet alleen speciaal Humanistisch. Ik weet, dat het in Protestante verpleeghuizen ook gebeurt. Het is natuurlijk een mooi symbool om een roos voor iemand in een vaas te zetten, maar je ziet het ook met die andere herdenkingsbijeenkomsten, hè, die tochten en zo, daar doen mensen toch ook iets met een bloem. Misschien is het wel heel menselijk om dat met rozen te willen doen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427960 229 2099-12-31T23:00:00+00:00 6834 2006-12-31T23:59:00+00:00 yes no humanisme nagedachtenis overlijden https://schooltv.nl/video-item/relatieviering-humanistische-verbintenis 2024-01-04T10:43:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17991.w613.r16-9.aab7d73.webp Relatieviering | Humanistische verbintenis Frank en Paul hebben straks een humanistische relatieviering van hun huwelijk in Kasteel Duurstede. Dat klinkt erg romantisch!Ik ben Elly. Vanuit het Humanistisch Verbond begeleid ik paren bij de voorbereiding en uitvoering van hun relatieviering. Ik vind het leuk, dat ik bij jullie, Frank en Paul, deze viering mag begeleiden al ben ik heel erg zenuwachtig.Kunt u mij uitleggen wat d'r precies Humanistisch is aan dit Humanistische huwelijk?Ik vind dat zó'n moeilijke vraag hè, want ik weet het zelf ook nooit zo goed. Voor mij is het Humanistisch, omdat het stel houdt van mensen, ze willen mensen erbij betrekken. Ze kiezen voor de manier waarop. Hun eigen keuze is dit waarop ze het doen. En ik denk, dat dat het Humanistische is hieraan.Waarom is er eigenlijk een relatieviering als het paar gisteren al getrouwd is voor de Wet?Ja, mensen die gelovig zijn, die trouwen voor de Wet. Dat moet gewoon, anders ben je niet getrouwd, en die trouwen ook in de kerk. Nou, als je niet gelovig bent, wil je eigenlijk wel een ceremonie met helemaal jouw symbolen, de mensen die jou dierbaar zijn dat die iets doen van een gedicht of een verhaal. Dat stop je dan in de vorm van een relatieviering. Dus eigenlijk is het een extra plechtigheid, je plechtigheid.Waarom ga je een verbintenis aan?Bijna altijd is dit omdat je iemand wilt horen. Je staat niet alleen in het leven, in de wereld. Er is iemand die je accepteert en die van je houdt. Er is iemand bij wie je thuishoort, bij wie je thuis bent. Mijns inziens hebben Frank en Paul alle twee voor deze manier van leven gekozen. Behalve het uitwisselen van ringen willen jullie ook je eigen trouwbelofte uitspreken. Voor deze ceremonie nodig ik jullie graag uit om hier naar voren te komen.Lieve Frank, zou je alsjeblieft mijn man willen worden en wat je net zei is helemaal waar en je houdt me altijd erg in toom en dat vind ik dus heel goed. En ondanks al die tekortkomingen wil je toch met me trouwen en mijn man worden.Heel graag.Okay.Zijn er vaste rituelen tijdens een Humanistische relatieviering?Ja, dat is bij ieder stel die bepaalt weer zelf wat ze er in willen. Ik help ze wel ideeën aandragen, want dat is mijn rol dan weer van: helpen bedenken. Maar ja, en ik werk natuurlijk vanuit mijn eigen ervaring dan weer en kom dus met ideeën voor dingen die ik al eens gehad heb of al eens gedaan heb. En of die ik van collega relatievierings heb gehoord. Maar ieder is weer anders. En dat maakt het ook zo leuk, want iedere situatie is weer anders, alle mensen zijn weer anders. En dat maakt het leuk en ook heel spannend iedere keer....Een ik zag deze likeur met goud en zilver en ik dacht: "nou, mooier om te tjochen op deze gelegenheid is er niet!", dus: lieve Frank, tjoch! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427961 218 2033-04-30T22:59:00+00:00 7137 2006-12-31T23:59:00+00:00 yes no humanisme relatie trouwen https://schooltv.nl/video-item/het-ontstaan-van-de-eu-hoe-en-waarom-is-de-europese-unie-ontstaan 2024-01-16T16:12:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17993.w613.r16-9.09f3fd0.webp Het ontstaan van de EU | Hoe en waarom is de Europese Unie ontstaan? 1945: Europa was verwoest, steden lagen in puin. De allesvernietigende tweede wereldoorlog, was eindelijk voorbij. "Dit mag nooit meer gebeuren", vonden veel Europeanen. In plaats van oorlog voeren zou er voortaan worden samengewerkt. Dat besloten een aantal Europese landen.Ze ondertekenden een verdrag. Handel en verkeer tussen de landen werd makkelijker. De welvaart begon te stijgen. Het was een succes. Steeds meer Europese landen wilden wel meedoen. Ook Nederland.De producten die in Nederland werden gemaakt konden nog makkelijker worden verkocht in de andere Europese landen. Er werd een Europees parlement opgericht, De inwoners van de Europese Unie konden nu ook gaan stemmen en hun eigen vertegenwoordigers kiezen. In 1992 werden de samenwerkende landen een unie. De Europese Unie?.. en er kwamen nog meer landen bij. Tegenwoordig zijn er 27 landen die geen oorlog voeren, maar in vrede en welvaart samenwerken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427962 112 2033-11-25T23:59:00+00:00 95716 2007-11-25T23:59:00+00:00 yes no Europese Unie https://schooltv.nl/video-item/gewoontes-gezonde-en-ongezonde-gewoontes 2024-01-04T10:43:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17995.w613.r16-9.0cc037f.webp Gewoontes | Gezonde en ongezonde gewoontes Gewoontes hebben veel invloed op je gezondheid. Je doet ze immers elke dag. Dat begint al 's morgens vroeg. Van 's ochtends tot 's avonds kun je kiezen voor ongezonde of gezonde gewoontes.Ik ontbijt 's morgens niet.Waarom?Als ik 's morgens ontbijt, dan heeft het een hele rare smaak of geen smaak.Ontbijt je niet, dan zou de ochtend wel eens heel lang kunnen duren. Je kunt je minder goed concentreren omdat je niet zoveel energie in je lijf hebt. Kies je voor gezond, dan is ontbijten het eerste wat je zou moeten doen. Probeer iets klaar te maken wat je zelf lekker vindt of sta een kwartiertje eerder op. Als je 's ochtends eet, zul je zien dat die sommen een stuk beter gaan!Een ander gevaar van niet ontbijten is, dat je meer of ongezondere tussendoortjes gaat eten. Je krijgt immers na een tijdje reuze honger.Ook het meenemen van bepaalde tussendoortjes kan een gewoonte zijn. Zonder erbij na te denken neem je misschien elke dag koek mee.Met chips en frisdrank voor de buis. Ook zo'n gewoonte. Maar geen gezonde, want eigenlijk eet en drink je zonder dat je d'r erg in hebt. En hierin schuilt meteen het gevaar: je blijft gewoon doorgaan, zelfs als je geen trek meer hebt. En als de film leuker of spannender wordt, ga je ongemerkt steeds meer eten en drinken.Elke dag 2 handjes chips bovenop wat je aan eten nodig hebt zorgen voor 5 kilo extra gewicht per jaar! Veel kinderen die jarig zijn trakteren op zoete en vette dingen. Ze weten best, dat dat niet zo goed voor je is, maar ze doen het toch, want je bent maar één keer per jaar jarig, het is lekker en het gaat altijd zo. Maar: lekker hoeft helemaal niet ongezond te zijn. Verzin eens iets anders om op tafel te zetten.Dat zou best wel eens in de smaak kunnen vallen!Heb je trouwens al eens opgemerkt, dat de meeste gasten nauwelijks van hun stoel komen? Ook dat is niet bepaald een goede gewoonte als je bedenkt, dat eten en bewegen met elkaar in evenwicht moeten zijn. Is het misschien een goed idee om de volgende keer een swingfeest te geven? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427963 164 2032-12-31T23:59:00+00:00 43006 2006-12-31T23:59:00+00:00 yes no eetpatroon gewoonte https://schooltv.nl/video-item/biologische-bodemsanering-bacterien-reinigen-de-grond 2024-01-04T10:43:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17997.w613.r16-9.386ef0d.webp Biologische bodemsanering | Bacteriën reinigen de grond Ons bedrijf is gespecialiseerd in biologische bodemsanering.En wat is dat?Dat houdt in, dat we gebruikmaken van bacteriën die aanwezig zijn op de verontreinigde locatie. Dus dat houdt in, dat bacteriën die op zo'n verontreinigd?, in zo'n verontreinigd gebied zitten, dat die zich zo geëvolueerd hebben de afgelopen tientallen jaren, dat zij stoffen die giftig voor ze waren uiteindelijk dat zij zo'n aanpassing hebben doorlopen door die evolutie, dat zij dat op een gegeven moment zelfs als voedselbron kunnen gaan gebruiken en dat volledig om kunnen gaan zetten tot niet-schadelijke producten. En wat wij nou doen als bedrijf zijnde is onderzoek doen naar het gebied, dus "wat is de verontreinigingsgraad?" en daarnaast kijken we van: "is zo'n bacterie die in staat is om die verontreiniging af te breken, is die ook aanwezig?".Eh, grappig is op zich zelf wel, dat wij een tijdje terug in Denemarken hebben we ook samples gehad en daarbij hebben wij exact dezelfde bacterie met hetzelfde gen aangetoond, dus ook die bacterie gaf een bandje eh met een grootte van 400 basenparen.En wat zegt dat?Dat zegt, dat onafhankelijk van de plaats, dat de verontreinigde bron als die hetzelfde is waar ook in de wereld, zul je zien, dat dezelfde evolutie optreedt bij de bacteriën.We zijn nu op een locatie waarvan verwacht wordt, dat d'r hier verontreiniging in de grond zit. Hier heeft eerder heeft hier een chemische gasfabriek gestaan en die heeft heel veel perchlooretheen in de grond geloosd, dat is de.., dat is de verwachting. En wat wij nou gaan doen is kijken of dat al in het grondwater terechtgekomen is. En aan de hand van bepaalde metingen kunnen we kijken of het water geschikt is voor biologische sanering. Tientallen jaren eh geleden is hier dus de verontreiniging in de grond terechtgekomen, eh, vervolgens zijn d'r heel veel bacteriën natuurlijk aan dood gegaan, maar ook een aantal bacteriën hebben het overleefd en die hebben zich zo aangepast, dat zij eerst eh dat zij tegen die giftige stof kunnen en vervolgens zelfs zo geëvolueerd zijn, dat zij eh die giftige stof kunnen opeten ahw. en daarvan kunnen leven.En proberen jullie dan ook voor elke giftige stof een andere bacterie te vinden die dat.., die dat kan opeten?Ja. Wij proberen inderdaad voor elke stof een andere bacterie te vinden die in staat is om die verontreiniging af te kunnen breken.En hoe was dat vroeger?Vroeger ging men eh..., wist men dat niet en toen heeft men besloten om alles af te gaan graven. Maar je kunt je natuurlijk voorstellen: als zo'n wasserij, zo'n chemische wasserij die veel perchlooretheen gebruikte, dat als ie middenin de stad staat, dan was d'r geen mogelijkheid tot afgraven en tot die tijd heeft men besloten om gewoon bepaalde verontreinigde gebieden niet aan te pakken, omdat men simpelweg niet bij mogelijkheden was om dat te doen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427964 162 2033-04-30T22:59:00+00:00 6535 2007-11-30T23:59:00+00:00 yes no genetica bodem biologisch bacterie https://schooltv.nl/video-item/experimenteel-evolutionair-onderzoek-bacterien 2024-01-04T10:43:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17999.w613.r16-9.5a197e8.webp Experimenteel evolutionair onderzoek | Bacteriën Waarom zijn bacteriën zo belangrijk voor evolutionair onderzoek? Nou, bacteriën zijn heel handig, omdat die snel evolueren, die kun je in grote populaties houden, ze delen heel snel en op die manier kun je dus ook.., ook normaal langzaam verlopende processen zoals mutatie en selectie, de motor van evolutie, kun je heel makkelijk zichtbaar maken in korte tijd. Eh, je kunt ze zelfs in de diepvries stoppen en ga..., en daarna weer met elkaar vergelijken en je kunt d’r van alles aan manipuleren, dus dat is heel handig. Jullie doen experimenteel evolutionair onderzoek: wat houdt dat precies in? Eh, dat betekent, dat we bacteriepopulaties, maar ook populaties van schimmels, laten groeien in het lab in een hele simpele omgeving, bijvoorbeeld een petrischaal met eh.., met een vaste voedingsbodem of een reageerbuis met een vloeibare voedingsbodem, eh, door regelmatig kleine sampletjes van die populaties over te enten naar een vers medium. Op die manier maken ze generaties en eh maken ze af en toe een mutatie. En de meeste van die mutaties zullen nadelig zijn, maar soms zal er eentje bij zitten die ze beter aangepast laat zijn aan hun milieu, aan die reageerbuis met dat.., met dat medium. En door dan regelmatig cellen in de diepvries te stoppen kunnen we een soort fossielen.., een bevroren fossielen bed opbouwen. Met het grote voordeel natuurlijk ten opzichte van echte fossielen dat we deze weer tot leven kunnen wekken, we kunnen ze later aan het eind met elkaar in competitie brengen en kijken of ze beter zijn aangepast aan het milieu waarin ze geëvolueerd zijn. Eh, we kunnen ze ook met elkaar vergelijken en we kunnen kijken naar hun DNA om te kijken hoe dat veranderd is, wat de oorzaak is geweest van de verandering. Eh, en op die manier bestuderen we dus het fundamentele proces van adaptatie en evolutie. Waarom doen jullie dit onderzoek? Nou, in eerste instantie eh omdat we heel fundamenteel geïnteresseerd zijn in wat de processen en mechanismen zijn die evolutie veroorzaken, dus eh “wat draagt bij aan.., aan een bepaald soort van verbetering in een bepaald milieu?”. Als je een heel simpel milieu hebt, dan kan dat betekenen, dat d’r maar één manier is om je daaraan beter aan te passen en dan zul je dus ook in.., in eh verschillende populaties die je start met dezelfde cellen altijd dezelfde oplossing evolueren, dan wordt het heel voorspelbaar. Maar in andere milieus, waar het heel…, waar het veel complexer kan zijn, kun je op veel verschillende manieren jezelf verbeteren aan zo’n milieu. En dan zullen verschillende populaties tot verschillende oplossingen komen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427965 144 2033-04-30T22:59:00+00:00 7289 2007-11-30T23:59:00+00:00 yes no Beagle evolutie biologie https://schooltv.nl/video-item/genetica-genen-bij-de-fruitvlieg 2024-01-04T10:43:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18001.w613.r16-9.42425c8.webp Genetica | Genen bij de fruitvlieg Waarom is genetica zo belangrijk voor evolutionair onderzoek?Nou, inmiddels weten we, dat het erfelijke materiaal vastligt op het DNA. En daarmee kunnen we bijvoorbeeld bekijken hoe verwant bepaalde organismen, planten of dieren, aan mekaar zijn. En dan kun je het DNA van een mug vergelijken met het DNA van een olifant en kijken hoe verwant die organismen aan mekaar zijn. Maar je kunt ook kijken naar hoe een gen evolueert binnen een bepaalde soort of binnen een organisme. En ik ben geïnteresseerd in hoe genen evolueren bij fruitvliegen. Ik doe onderzoek aan het gebruik van een bepaalde geurstof door fruitvliegen. Die geurstof, die wordt geproduceerd door de mannetjes, die geven ze tijdens de paring aan de vrouwtjes en daardoor worden vrouwtjes o.a. minder aantrekkelijk voor andere mannetjes. En dat is hartstikke goed voor dat ene mannetje natuurlijk. En ik ben geïnteresseerd in de genen die betrokken zijn bij de productie van dat stofje en hoe die genen evolueren.Hm. En hoe kun je dan zien of die genen erin zitten?Nou, dat is in principe een proces van een paar dagen. Maar wat je doet is: je haalt het DNA uit een organisme en dat heb ik hier geprobeerd bij fruitvliegen te doen, door die fruitvliegen te vermalen. En dan ga je dat gen ga je heel vaak kopiëren. En uiteindelijk ga je dat gen zichtbaar maken onder UV-licht. En dan krijg je een prachtige foto met allemaal bandjes DNA d'rop en uiteindelijk kun je die bandjes, die kun je uitknippen en eh als je wil weten wat de basenpaarvolgorde van zo'n gen is, hoe dat gen opgebouwd is, dan eh stop je dat gen in een sequence-apparaat en daar krijg je dan eh een basenpaarvolgorde uit, bijvoorbeeld: ACGT enz.En wat kun je nou met al deze kennis?Nou, in principe doe ik puur fundamenteel onderzoek naar de evolutie van bepaalde genen bij fruitvliegen. Maar je kunt ook eh met die kennis van genetica kun je ook organismen genetisch veranderen oftewel genetisch modificeren. Dat kun je bijvoorbeeld doen door eh een gen van het ene organismen in het DNA van het andere organisme te brengen.Het is mogelijk om bepaalde genen uit het DNA te knippen en bij andere organismen in te bouwen. Dit is een tomaat waarbij het gen van een poolvis ingebouwd. Daardoor is de tomaat winterhard geworden. Het klinkt als simpel knutselwerk met knippen en plakken, maar d'r komt heel wat bij kijken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427966 146 2032-12-31T23:59:00+00:00 6400 2007-12-31T23:59:00+00:00 yes no gen evolutie DNA modificeren https://schooltv.nl/video-item/soorten-cichliden-ooggetuige-van-evolutie-in-het-taganyikameer 2024-01-04T10:43:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18003.w613.r16-9.2752864.webp Soorten cichliden | Ooggetuige van evolutie in het Taganyikameer Waarom zijn microben en cichliden zo interessant voor evolutieonderzoek?Microben en cichliden, die zitten in meren. Nou, die meren, die liggen geïsoleerd en daardoor hebben die organismen in die meren zich vele duizenden jaren vrijwel ongestoord kunnen ontwikkelen. En door te kijken naar de verwantschappen tussen die organismen die in die meren leven kun je ahw. zien hoe de evolutie werkt. Je kunt bijvoorbeeld kijken naar verschillen en overeenkomsten in lichaamsbouw. Bij deze cichliden bijvoorbeeld kun je kijken naar de vorm van hun tanden en als je heel dichtbij kijkt, dan zie je, dat deze andere tanden heeft dan bijvoorbeeld deze en ook deze. En je kunt ook zien, dat d'r verschillen zijn in de bouw van hun kop. Bij deze is het heel duidelijk, zie je? Die heeft een heel andere kop dan deze twee soorten.Ja.Nee, je kunt dus kijken naar verschillen en overeenkomsten in lichaamsbouw, maar wat we tegenwoordig ook kunnen doen is kijken naar hun DNA en dat kon dus in Darwin's tijd nog niet, dat kan nu wel. En dit is dan bijvoorbeeld zo'n DNA-ding die dan uit de computer komt en als we bijvoorbeeld naar deze soort kijken, dan kun je zien dat ie helemaal aan die verwant is en je kunt ze zo helemaal terugvolgen door de boom, en dan kun je zien dat hier de voorouder zit van deze groep. En hier zit de voorouder van deze hele grote groep.Wat trekt jou nou aan in dit onderzoek?Wat ik het allermooiste vind aan dit onderzoek is, dat ik ahw. ooggetuige kan zijn van de evolutie. Als je dat bent en je gaat duiken, in het Taganyikameer bijvoorbeeld, dan zie je zo'n enorme diversiteit. D'r zijn daar zoveel soorten en die ontwikkelen zich zó snel, veel sneller dan iemand ooit had gedacht, en door middel van DNA kunnen we dat nu aantonen en dat vind ik het allermooiste van dit onderzoek.Maar hoe zijn die verschillende soorten ontstaan?Dit is het Taganyikameer waar de cichliden leven. Waarschijnlijk is in een ver verleden het waterniveau in het meer gedaald. Hierdoor kwamen de vissen elkaar lange tijd niet meer tegen. De deelpopulaties passen zich geleidelijk aan aan de omstandigheden in hun meertje. Hierdoor ontstonden verschillende cichlidenvormen. Pas na lange tijd steeg het waterniveau weer. De verschillende vormen waren echter zo veranderd, dat ze onderling niet meer voortplanten. Er waren twee soorten ontstaan.Op deze manier zijn ook de Galapagosschildpadden die ik beschreef ontstaan: het allopatrisch model van soortvorming.Kijken we naar sommige Afrikaanse kratermeren, dan zien we, dat deze zó klein zijn, dat een opsplitsing in poelen haast ondenkbaar is. Toch komen er veel verschillende soorten cichliden voor die nauw met elkaar verwant zijn. Blijkbaar is er voor het ontstaan van soorten niet altijd een barrière nodig.Bij de Galapagosvinken nam ik ook verschillende soorten op één eiland waar: het sympatrisch model van soortvorming. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427967 227 2032-12-31T23:59:00+00:00 6580 2007-12-31T23:59:00+00:00 yes no verwant Beagle evolutie https://schooltv.nl/video-item/de-ontwikkeling-van-het-aids-virus-niet-te-stoppen 2024-01-04T10:43:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18005.w613.r16-9.3d7a4a6.webp De ontwikkeling van het aids-virus | Niet te stoppen Volgens mijn biologieboek is een virus geen levend wezen, omdat het zich niet zelfstandig voortplant, dus geen organisme en dus geen evolutie?Nou ja, het is niet een normaal organisme, want het ademt bijvoorbeeld niet en het heeft hele specifieke cellen nodig om zich te vermenigvuldigen. Maar zoals elk organisme, zoals ook een aardappel of tomaat, of een aap of mens, heeft een virus ook eh DNA of RNA. Nou, en het DNA of dat RNA, dat is heel erg belangrijk, dat is het materiaal wat het nodig heeft om eh.., om te veranderen, om zichzelf aan te passen aan bijvoorbeeld een nieuwe omgeving. Nou, en HIV is het virus wat Aids veroorzaakt waar we hier aan werken. Eh, dat kan het op een hele snelle manier, dus die kan heel snel evolueren.Hoe kan het HIV zo snel evolueren?Nou, dat ligt eigenlijk o.a. aan de generatietijd van het virus. Dus bij mensen ligt?, of duurt een generatie ongeveer 20 jaar, dus na 20 jaar heb je je nakomelingen, je kinderen, maar bij een virus zoals HIV duurt dat één tot anderhalve dag. Dus dat is echt supersnel. En eh in die ene dag, bijvoorbeeld in een geïnfecteerde HIV-patiënt, kunnen d'r wel meer dan een miljard deeltjes worden gemaakt, dus een miljard nieuwe virusdeeltjes. Nou, en elk van dat virusdeeltje is weer net iets anders dan het oude virusdeeltje, dus waar het van afstamt. Nou, en dus d'r is een enorme hoeveelheid variatie in zo'n geïnfecteerde HIV-patiënt. Die variatie, die zorgt d'rvoor, dat het zichzelf heel snel kan aanpassen als er iets verandert, bijvoorbeeld in de omgeving. Dus als een patiënt medicijnen krijgt of een afweermechanisme wordt in werking gesteld tegen het virus, dan verandert de omgeving in de patiënt. Nou, en dan eh zal d'r selectie op het virus plaatsvinden en d'r is dan zóveel variatie dat d'r altijd wel een virus is wat het net iets beter doet dan het andere virus en dat zal zichzelf net iets sneller eh voortplanten dan de ander. En het is een beetje zoals eh Darwin al zei: het?, selectie voor de best aangepasten, nou, en die virussen, die zullen dus de meeste nakomelingen produceren.En waarom is HIV zo moeilijk te bestrijden?We zijn op dit moment bezig met eh vaccins en het medicijn. En medicijnen zijn op dit moment het beste. En daar gebruiken we eh een cocktail voor. Eén medicijn is te makkelijk voor het virus te ontlopen, dus het kan heel makkelijk ontsnappen dan. Maar daarom gebruiken we nu cocktails van meerdere medicijnen, bijvoorbeeld drie. Die pakken elk een mechanisme in de levenscyclus van het virus aan en als het dan wil ontsnappen, moet het dus drie oplossingen op hetzelfde moment moet het vinden om te ontsnappen. Nou, en dat is één van de grote moeilijkheden voor het virus. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427968 162 2032-12-31T23:59:00+00:00 13615 2007-12-31T23:59:00+00:00 yes no virus aids https://schooltv.nl/video-item/evolutie-evolutietheorieen 2024-01-04T10:43:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18007.w613.r16-9.0e370ba.webp Evolutie | Evolutietheorieën Wat is evolutie? Ik heb geprobeerd het op te schrijven in mijn boek The Origin Of Species. Men vond het een gevaarlijk boek, want dat ging in tegen de toen bestaande theorieën over het ontstaan van soorten.Tot de 19de eeuw was het overheersende idee, dat alle soorten die toen leefden enkele duizenden jaren geleden waren geschapen en nooit waren veranderd. In de Middeleeuwen ging men d'rvan uit, dat bepaalde lagere dieren ook konden ontstaan uit levenloze stof. Zo zouden muizen uit oude lappen ontstaan. Men noemde dit "Generatio Spontanea".Mijn boek veroorzaakte heftige discussies over het ontstaan van soorten en de plaats van de mens in het geheel. Levensvormen op aarde zijn in de loop van zeer lange tijd ontstaan en veranderd. Deze ontwikkeling noem ik "evolutie". Bestaande soorten veranderen, nieuwe soorten ontstaan en oude soorten kunnen verdwijnen. In 1831 ben ik met de Beagle(?) naar de Galapagos Eilanden geweest. Het viel me op, dat ieder eiland zijn eigen diersoorten had. Ik nam van iedere soort een exemplaar mee naar Engeland. Na jaren van onderzoek combineerde ik mijn eigen waarnemingen met ideeën van anderen, met die van Layol(?) bijvoorbeeld:Mijn theorie is, dat vulkanen, aardbevingen, regen- en modderstromen ervoor gezorgd hebben, dat d'r heel geleidelijk bergen en eilanden ontstonden en nog ontstaan.Dit is een langzaam en constant proces. Het veranderen en aanpassen van planten en dieren gaat waarschijnlijk ook zo.De wereldbevolking zal niet eeuwig toenemen. Alleen mensen die aan voedsel kunnen komen, dus de sterkeren, zullen overleven.Volgens mij is het zo: door concurrentie overleven alleen de best aangepasten. En zij geven hun eigenschappen door aan hun nakomelingen. Het hele proces hangt af van toeval. Ik was ervan overtuigd, dat de indeling niet zomaar een lijn was, maar gericht moest zijn op afstamming en verwantschap. Je zou kunnen zeggen: een soort boom met takken. De groei van de takken stelt de veranderingen binnen een soort voor: de micro-evolutie, en de vertakkingen in de boom stellen het ontstaan van nieuwe soorten voor: de macro-evulotie. Zo ontstond de evolutionaire boom.Ik had wel een vermoeden, dat eigenschappen worden doorgegeven, maar door de genetica weten ze tegenwoordig precies hoe dat gaat.De hoofdrol die genen spelen in het evolutieproces is stapje voor stapje door biologen ontdekt. Gregor Mendel was zo'n bioloog:Ik kwam erachter, dat erfelijke eigenschappen in tweetallen voorkomen. Bij geslachtelijke voortplanting worden deze eigenschappen gecombineerd. Dominante eigenschappen komen tot uiting, recessieve eigenschappen worden onderdrukt.De bioloog Fleming kwam weer een stapje verder in de genetica:Ik ontdekte, dat de erfelijke eigenschappen op de chromosomen liggen. De mens bijvoorbeeld heeft 23 paar chromosomen en de fruitvlieg heeft d'r 4 paar.Watson en Crick kwamen er dankzij hun onderzoek achter, dat chromosomen zijn opgebouwd uit DNA:Mijn collega Crick en ik ontdekten, dat de bouwstenen van DNA de basen A, T, G en C zijn. De volgorde kan als een soort streepjescode afgelezen worden. Een stukje DNA dat voor een bepaald kenmerk staat, wordt "gen" genoemd.De Evolutietheorie zoals ik hem in mijn boek The Origin Of Species opgeschreven heb, wordt nog altijd gebruikt. Alleen hebben evolutiebiologen mijn theorie aangepast en aangevuld. Evolutie is een strijd tussen individuen. De best aangepaste overwint en geeft zijn eigenschappen door.Naar mijn idee is evolutie een strijd tussen genen. Het lichaam is slechts een drager van de genen. Het lichaam wordt oud, maar de genen niet. Evolutie verloopt in kleine stapjes. Het is een geleidelijk en langzaam proces.Het kan zo zijn, dat een soort lange tijd niet verandert totdat door een verstoring zoals een meteorietinslag er in korte tijd een nieuwe soort ontstaat.Evolutie is tot op zekere hoogte voorspelbaar. Als we de ontwikkeling van soorten op aarde opnieuw zouden opstarten, zouden we weer bij planten, dieren en mensen uitkomen. Er is maar een beperkt aantal mogelijke oplossingen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427969 297 2033-04-30T22:59:00+00:00 62687 2007-11-30T23:59:00+00:00 yes no Beagle Darwin evolutie https://schooltv.nl/video-item/discriminatie-wat-is-discriminatie 2024-04-08T08:29:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18009.w613.r16-9.67b7791.webp Discriminatie | Wat is discriminatie? Discriminatie betekent verschil maken tussen mensen. Dus man of vrouw, blank of getint enzovoort.Tegenwoordig zeggen we 'discriminatie' als het verschil tussen mensen wordt gebruikt om iemand achter te stellenOp onterechte gronden dus??Een vrachtwagenchauffeur moet een rijbewijs hebben. Iemand zonder rijbewijs mag niet achter het stuur.Bij een sollicitatie wordt hij of zij dan ook afgewezen.Maar als een vrouw solliciteert die wel een rijbewijs heeft en de baan niet krijgt omdat ze vrouw is. Dan is dat discriminatie.En dat mag niet.Er zijn verschillende vormen van discriminatie.Discriminatie op grond van geslacht, man of vrouw heet seksismeEnDiscriminatie op grond van huidskleur en ras heet racisme.Discriminatie is in Nederland verboden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427970 62 30151 2006-12-31T23:59:00+00:00 yes no racisme vooroordeel discriminatie https://schooltv.nl/video-item/michiel-de-ruyter-de-dood-van-michiel-de-ruyter 2024-01-04T10:43:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18011.w613.r16-9.bdd5887.webp Michiel de Ruyter | De dood van Michiel de Ruyter Ik weet nog goed, dat hij aan boort kwam: Michieltje de Ruyter. 11 jaar. Hondsbrutaal, voor de Duvel niet bang.Binnen een paar jaar was hij stuurman geworden. Hij was een echte leider. Onze schepen vervoerden specerijen en allerlei goederen over alle wereldzeeën. Nederland was toen rijk en machtig. . En daar waren toch een paar landen jaloers op. Engeland bijvoorbeeld. En Engeland, die wilde de macht van Nederland op zee breken. Dat werd oorlog.De oorlog verliep slecht voor ons. Dus d'r moest iets gebeuren. En de hoge heren in Den Haag vroegen De Ruyter of hij de hele vloot wilde aanvoeren, Admiraal wilde worden.Zijn grootste succes had hij bij Chesham(?). Dat is een plaats in de buurt van Londen. Daar lag de Engelse Vloot in de Theems veilig in de haven, dachten die Engelsen. De Ruyter, die voer uit met een paar schepen en die ging toen doodleuk de Theems op. Dat was een prachtstuk! Die Engelsen wisten niet wat ze overkwam! Ze schoten bijna die hele vloot aan flarden en bijna alle schepen zonken. En het mooiste schip, de Royal Charles, genoemd naar de Engelse Koning, namen we mee als buit! Het was werkelijk schitterend!Op zijn laatste reis moest De Ruyter vechten tegen de Fransen in de Middellandse Zee. Nou, eigenlijk kon het niet, ze hadden veel te weinig schepen, ze waren te licht bewapend. En dat zei hij ook. Toen vroegen de hoge heren of De Ruyter soms bang was. Nou, nou, dat was hij niet, voor niks en voor niemand! Als het moest, dan vocht hij met één schip tegen de hele Franse Vloot. De heren moesten het maar zeggen. En hij ging. De Ruyter werd geraakt, zijn rechterbeen werd verbrijzeld en zijn linkervoet d'raf geschoten. De pijn moet werkelijk onverdraaglijk zijn geweest.Een week later was hij dood. Op De Dam in Amsterdam stond het zwart van de mensen. Ze wilden allemaal afscheid van hem nemen. En (?) kreeg kippenvel toen die kist voorbijkwam. En in de Nieuwe Kerk hadden ze een schitterend grafmonument voor hem gemaakt. Dat had hij verdiend. En ik weet zeker, dat de mensen over 100, 200, misschien zelfs 400 jaar nog steeds trots op hem zullen zijn. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427971 189 2032-12-31T23:00:00+00:00 25105 1999-12-31T23:00:00+00:00 yes no schip zeeheld Michiel de Ruyter canon https://schooltv.nl/video-item/michiel-de-ruyter-nederlandse-zeeheld 2024-01-16T15:38:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18013.w613.r16-9.57adfaf.webp Michiel de Ruyter | Nederlandse zeeheld Ik weet nog goed, dat hij aan boort kwam: Michieltje de Ruyter. 11 jaar. Hondsbrutaal, voor de Duvel niet bang.Binnen een paar jaar was hij stuurman geworden. Hij was een echte leider. Toen hij een paar jaar als kapitein op zijn eigen schip had gevaren, hield hij d'rmee op. Hij zei: "Marinus, ik schei d'rmee uit, ik zeg de zee vaarwel, ik ga rustig van mijn geld genieten". Gelijk had hij! Hij had genoeg verdiend met de handel en niet alleen hoor, want onze schepen vervoerden specerijen en allerlei goederen over alle wereldzeeën. Nederland was toen rijk en machtig. En daar waren toch een paar landen jaloers op. Engeland bijvoorbeeld. En Engeland, die wilde de macht van Nederland op zee breken. Dat werd oorlog.De oorlog verliep slecht voor ons. Dus d'r moest iets gebeuren. En de hoge heren in Den Haag vroegen De Ruyter of hij de hele vloot wilde aanvoeren, Admiraal wilde worden. "Ik doe het op mijn voorwaarde, anders doe ik het niet: d'r moeten betere en snellere schepen gebouwd worden en de bemanning moet getraind worden in oorlogvoeren". En hij kreeg het voor mekaar! Vanaf die dag werd alles anders. Niks meer op eigen houtje aanvallen en enteren, geen kapitein deed meer iets op zijn eentje. Ze vielen als één man aan, alle schepen tezamen. En hij had gelijk: samen waren we sterk. En hij leerde ons in linie varen: alle schepen achter elkaar. Dan kun je de vijand beter raken. En hij liet ons trainen in oorlogvoeren, dat hadden we ook nooit eerder gedaan. En op die manier wisten we wat we moesten doen als het menens werd. En het werd menens tijdens de Vierdaagse Zeeslag.Zo'n zeeslag is net de Hel. Je ziet geen hand voor ogen door de kruitdamp. Het lawaai is oorverdovend en overal om je heen hoor je het gekreun en het gekerm van stervenden en gewonden. Het liefst zou je willen vluchten. En sommige kapiteins deden dat ook. Alleen De Ruyter niet. Die vluchtte niet. Nooit. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427972 180 2028-12-31T23:59:00+00:00 59322 1999-12-31T23:00:00+00:00 yes no canon schip kapitein zeeheld Michiel de Ruyter https://schooltv.nl/video-item/het-europees-parlement-hoe-werkt-het-europees-parlement 2024-01-04T10:43:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18015.w613.r16-9.b32c500.webp Het Europees parlement | Hoe werkt het Europees parlement? In het Europees parlement zitten mensen die gekozen zijn door de Europese burgers.Er zitten ook Nederlanders in.Het Europees parlement controleert de Europese commissie. Komen ze wel op voor de belangen van Europa?De Europese commissie is een soort Europese regering.De ministers van de EU-landen controleren de Europese commissie ook. Komen ze wel op voor de belangen van de landen?De Europese commissie wordt dus heel goed in de gaten gehouden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427973 80 2099-12-31T23:00:00+00:00 22446 2006-12-31T23:59:00+00:00 yes no regering parlement Europa https://schooltv.nl/video-item/strips-tekenen-hoe-doe-je-dat 2024-01-16T15:32:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18017.w613.r16-9.c9c9db3.webp Strips tekenen | Hoe doe je dat? Striptekenaar Mark Retera heeft een expositie van zijn werk. Een van zijn scheppingen is Dirkjan, de hoofdfiguur uit een strip van 3 plaatjes. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427974 158 2099-12-31T23:00:00+00:00 44834 2007-12-20T23:59:00+00:00 yes no tekenen strip https://schooltv.nl/video-item/stand-up-comedy-hoe-doe-je-dat 2024-01-25T12:51:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18019.w613.r16-9.396bdef.webp Stand-up comedy | Hoe doe je dat? Standup comedians moeten hun publiek zien te vermaken op een podium van een café of klein theater. Dat doen ze zonder hulpmiddelen als decor of attributen. Ze hebben alleen woorden, een microfoon en een publiek tot hun beschikking. Hoe pakken ze dat aan? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427975 204 3536 2007-12-20T23:59:00+00:00 yes no theater comedy cabaret https://schooltv.nl/video-item/sieraden-wat-maakt-een-sieraden-ontwerpster 2024-01-04T10:43:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18021.w613.r16-9.8da1060.webp Sieraden | Wat maakt een sieradenontwerpster? Beeldend kunstenaar Milou Peeters houdt zich bezig met objecten die je op je lichaam kunt dragen. Ze ontwerpt sieraden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427976 200 2032-12-31T23:00:00+00:00 1783 2007-12-20T23:59:00+00:00 yes no sieraad ontwerpen kunst https://schooltv.nl/video-item/de-stijl-opdelen-in-vlakken-van-doesburg 2024-01-04T10:43:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18025.w613.r16-9.53edaff.webp De Stijl | Opdelen in vlakken (van Doesburg) Theo van Doesburg was een Nederlandse schilder, dichter en architect. Hij is samen met Piet Mondriaan bekend geworden met de kunstbeweging 'De Stijl'.Maar wat is die visie van 'De Stijl' precies?Dus Theo van Doesburg maakte voornamelijk werk met strakke lijnen en vlakverdelingen. Heeft hij altijd dit soort kunst gemaakt?Onder invloed van deze kunstenaars ging hij steeds meer experimenteren met kleuren en lijnvoering. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427977 183 2032-12-31T23:00:00+00:00 8253 2007-12-20T23:59:00+00:00 yes no Mondriaan De Stijl https://schooltv.nl/video-item/podiumdichter-dichten-is-emotie 2024-01-04T10:43:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18027.w613.r16-9.f676af4.webp Podiumdichter | Dichten is emotie Waar vroeger misschien het beeld bestond van de stoffige dichter, schrijvend op zijn zolderkamer, is er nu een nieuw platform waarop de dichter zich kan uitleven. Bij Pop vs. Poetry nemen dichters het op tegen popartiesten in de boksring. Maar hoe entertain je als dichter het publiek? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427978 193 2032-12-31T23:00:00+00:00 1367 2007-12-20T23:59:00+00:00 yes no podium publiek gedicht https://schooltv.nl/video-item/openbare-kunst-creatieve-vrijheid-of-beperkingen 2024-01-30T13:09:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18029.w613.r16-9.ea1c8f8.webp Openbare kunst | Creatieve vrijheid of beperkingen Veel kunstenaars maken autonoom werk, maar je kunt ook in opdracht werken. In dit geval maakt kunstenaar Serafijn een werk voor de gemeente van Doetinchem. Serafijn ontwierp een toren, die ’s nachts de verschillende emoties van de stad laat zien. Via internet kunnen de mensen aangeven hoe ze zich voelen en de toren laat vervolgens voor elke emotie een kleur zien.Maar was de gemeente meteen enthousiast over dit idee? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427979 175 2032-12-31T23:00:00+00:00 2476 2007-12-20T23:00:00+00:00 yes no creatief kunst opdrachtgever beeld https://schooltv.nl/video-item/computergames-hoe-worden-ze-gemaakt 2024-01-04T10:43:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18031.w613.r16-9.efb22a4.webp Computergames | Hoe worden ze gemaakt? Computergames brengen je in een totaal andere wereld. Het is alsof je meespeelt in een film. Alles ziet er levensecht uit. Maar hoe worden de personages in een game eigenlijk gemaakt?Om in de wereld van een game te komen is het belangrijk om aansprekende karakters te ontwerpen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427980 159 2032-12-31T23:00:00+00:00 10807 2007-12-20T23:59:00+00:00 yes no animatie game computer https://schooltv.nl/video-item/fotojournalist-werken-voor-een-krantenredactie 2024-01-04T10:43:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18033.w613.r16-9.f346f11.webp Fotojournalist | Werken voor een krantenredactie Marcel van den Bergh werkt als fotojournalist voor de Volkskrant en Volkskrant Magazine. Voor de krant en het magazine maakt hij reportages en portretten door het hele land.Voordat Marcel de foto's doorstuurt naar de krant maakt hij eerst zelf een selectie en brengt hij kleine correcties aan.Bij de redactie van de krant wordt opnieuw een keuze gemaakt uit de foto's op grond van vorm en inhoud. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427981 166 2032-12-31T23:00:00+00:00 4777 2007-12-20T23:59:00+00:00 yes no journalist krant fotografie https://schooltv.nl/video-item/portretfotograaf-welke-keuzes-maakt-de-fotograaf 2024-01-25T12:51:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18035.w613.r16-9.eaf660c.webp Portretfotograaf | Welke keuzes maakt de fotograaf? Céline van Balen is portretfotograaf. Voor haar foto's benadert ze mensen vaak gewoon op straat, met de vraag of ze hen thuis mag fotograferen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427982 130 2032-12-31T23:00:00+00:00 4365 2007-12-20T23:59:00+00:00 yes no keuze fotografie portret https://schooltv.nl/video-item/locatietheater-dogtroep 2024-01-04T10:43:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18037.w613.r16-9.4441303.webp Locatietheater | Dogtroep Dogtroep is een theatergroep die locatietheater maakt. Locatietheater is een vorm van theater waarbij de plek waar gespeeld gaat worden gebruikt wordt in het verhaal. In dit geval gaan ze spelen in de schouwburg van Heerlen. Dus eerst maar eens goed rondkijken.Er is besloten om het publiek op het podium te zetten. Er worden voor de voorstelling speciale kostuums ontworpen en er wordt heel veel overlegd.Ook de geschiedenis van de locatie krijgt een plaats in de voorstelling. In dit geval het mijnwerkers verleden van Heerlen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427983 214 2032-12-31T23:00:00+00:00 3023 2007-12-20T23:59:00+00:00 yes no locatie theater https://schooltv.nl/video-item/dichter-spelen-met-woorden 2024-01-04T10:43:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18039.w613.r16-9.d102d99.webp Dichter | Spelen met woorden Hoe gaat dichter Mustafa Stitou te werk bij het schrijven van een gedicht? Hoe hangen vorm en inhoud bij hem samen? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427984 196 2032-12-31T23:00:00+00:00 3471 2007-01-20T23:59:00+00:00 yes no dichten gedicht literatuur https://schooltv.nl/video-item/salsa-de-latijns-amerikaanse-dans-vol-ritme-en-beweging 2024-01-04T10:43:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18041.w613.r16-9.8e2a934.webp Salsa | De latijns - Amerikaanse dans vol ritme en beweging Lina Domacassé heeft al jaren een dansschool in Nederland. Opgegroeid in Curacao waren dans en muziek een deel van haar leven. Nu geeft ze les aan Nederlanders. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427985 153 2032-12-31T23:00:00+00:00 3420 2007-12-20T23:59:00+00:00 yes no trainen salsa dansen https://schooltv.nl/video-item/beeldhouwen-uit-steen-hoe-doe-je-dat 2024-01-04T10:43:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18043.w613.r16-9.9c49706.webp Beeldhouwen uit steen | Hoe doe je dat? Uit een stuk rots een beeld hakken lijkt zwaar en grof werk. Voor Nicole Martinot is dat harde materiaal juist een reden om iets te maken dat er heel teer uitziet. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427986 186 2099-12-31T23:00:00+00:00 8635 2007-12-21T10:19:00+00:00 yes no marmer steen beeld https://schooltv.nl/video-item/balletdanser-bij-het-nationaal-ballet-trainen-mannen-op-een-andere-manier-dan-vrouwen 2024-01-04T10:43:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18045.w613.r16-9.64c5d69.webp Balletdanser bij het Nationaal Ballet | Trainen mannen op een andere manier dan vrouwen? Engels -Is it hard? -It is hard, because you have to start again from the beginning every single day. Every day is a new day and you have to warm up your own body and so gain strenght every time you have to work.There is a difference between man and woman for working out because both of them they are not been asked to produce the same thing. A man is been asked - for classical compagnies - to jump a lot for example, and to do pirouettes to lift the girls, to carry them. So we have to train to be able to jump and we have to train also the body really hard. You can see the machine there, for bumping up the arms and to have a strong upperbody.Women have to be much more flexible. They usually use the pilates machine to stretch and they have to have really strong ankles to be able to go on point shoes, because they have to work on the point like this and to come down. So they have to have very strong ankles. -I put this on, it’s a new trick. So I have no pain. Sometimes you get really good shoes, sometimes you get really horrible shoes. You just have to try them on and find out, because some shoes you can wear for a few weeks, some shoes… if you wear them only once, they’re already finished. Every single one has such a character, I have to say. -It’s a job that you don’t really do, if you are not completely passionated about it. It’s too hard, if you don’t really believe in it. If you are not ready for the worse, you can’t do it, you can’t cheat you know. - Yeah that’s so true, I agree. - Somedays I wake up and then I cannot believe the pain I have and I think “God it is too hard, I can’t go on like this”. But then once you know you’re in here and you rehearse your part and you work with people like David and people like Di, suddenly in your head you just remember why you are doing it. Nederlandse vertaling -Is het moeilijk? -Het is moeilijk omdat je elke dag weer helemaal opnieuw moet beginnen. Elke dag is een nieuwe dag en je moet je lichaam opwarmen om zo weer kracht te krijgen, elke keer als je moet werken. Er is een verschil tussen man en vrouw in de work-out omdat aan beiden niet hetzelfde gevraagd wordt. In klassieke gezelschappen wordt aan de man bijvoorbeeld vaak gevraagd te springen en pirouettes te doen en de meisjes te tillen en te dragen. Dus moeten we trainen om in staat te zijn om te springen en we moeten ons lichaam ook echt hard trainen. Je ziet dat apparaat daar, dat is om de armen te versterken en een krachtig bovenlichaam te krijgen. Vrouwen moeten soepeler zijn. Zij gebruiken vaak de pilates machine om te strekken. En ze moeten erg sterke enkels hebben om op spitzen te staan, want ze moeten zo op de punt van de voet staan en weer neerkomen. Dus ze moeten erg sterke enkels hebben. -Ik doe deze aan. Ze hebben iets bedacht, zodat ik geen pijn heb. Soms krijg je heel goede schoenen, soms echt verschrikkelijke. Je moet ze echt uitproberen, want sommige schoenen kun je weken dragen, en andere zijn na één keer aandoen al stuk. Iedere schoen heeft zo zijn eigen karakter, zal ik maar zeggen. -Het is werk dat je echt niet kunt doen als je niet heel erg bevlogen bent. Het is te zwaar als je er niet helemaal in gelooft. Als je niet in staat bent om door een hel te gaan, dan lukt het niet. Je kunt jezelf niet voor de gek houden. - Ja, dat klopt, helemaal mee eens. - Soms word ik wakker en dan kan ik niet geloven zoveel pijn als ik heb. Dan denk ik "God, het is te moeilijk, ik kan het niet meer aan". Maar als je dan hier bent en je oefent jouw deel en je werkt met mensen als David en Di, dan ineens herinner je je weer waarom je dit doet. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427987 180 2033-01-20T23:59:00+00:00 7399 2007-12-20T23:59:00+00:00 yes no ballet dansen trainen https://schooltv.nl/video-item/zachte-banden-gevaarlijk-op-de-weg 2024-01-04T10:43:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18049.w613.r16-9.c06051c.webp Zachte banden | Gevaarlijk op de weg De juiste bandenspanning staat, ja, kijk hier: aan de binnenkant van je auto. Licht beladen moet het tussen de 2,3 en de 2,1 Bar zijn en zwaarbeladen tussen de 2,5 en de 2,9 Bar. Even checken. Ah, 2,2. Ik zit in mijn eentje in de auto, dus dat is perfect.We gaan de wegligging van deze auto testen en daarvoor ga ik een uitwijkproef doen, de OVO-test, dat is de "Ongevals Vermijdings Test". Ik kom heel hard aan rijden en op het laatste moment moet ik uitwijken. Er staan lichtjes in de weg en die lichtjes geven aan of ik naar links moet of naar rechts.Hij remt vrij direct gelukkig. Hij gaat wel een beetje schudden, de auto, maar er zit ABS in, dus ik sta vrijwel direct stil.Maar wat nou als ik diezelfde proef doe met een bandenspanning die een stuk lager is?Nu de "Ongevals Vermijdings Proef" met eh zachte banden. Dus even kijken wat de auto doet. Wooh, wooh, ohh, het st.., het stuur reageert gewoon niet! Ik heb zeker 3 pylonen omgereden. Zo, oh, ik rijd en dan op het laatste moment wil ik uitwijken, dus ik trek aan mijn stuur, die auto reageert veel later, dus ik.., ik schiet eerst een stukje rechtdoor. Dit is best wel link!Okay, de remproef met de juiste bandenspanning en ik kom uit op: 25 meter. Maar nu dezelfde test met een lagere bandenspanning.Zo zeg! Dat scheelt een stuk: 10 meter verschil!Ja, de remweg is een stuk korter, maar veilig is het niet, want je zag in de vorige test: als je remt en stuurt tegelijk, ben je de controle kwijt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427989 144 2033-04-30T22:59:00+00:00 8938 2007-11-30T23:59:00+00:00 yes no band auto zacht https://schooltv.nl/video-item/waterkracht-snijden-met-water 2024-01-04T10:43:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18051.w613.r16-9.977a86e.webp Waterkracht | Snijden met water De kracht van stromend water is nou niet iets waar je iedere dag over nadenkt. En zo gek is dat niet, want als we de kraan opendoen of kijken naar deze waterstraal, dan is "goh, wat een krachtige waterstraal", nou niet direct het 1ste wat bij me opkomt.Maar als ik die druk een beetje opvoer dan gaat het water sneller stromen. Ik kan dan iets maken wat een beetje op een hogedrukspuit lijkt.En dat was nog maar kinderspel. Ik bedoel dat kan iedereen. Maar we zijn hier in Roden bij een bedrijf dat machines maakt die met water onder hoge druk bijna alles wat je kunt bedenken, door midden kunnen snijden.Werkt het, Maarten?Ja, alles wat onder de machine past kun je snijden.Maar jullie kunnen die materialen heel precies op maat snijden?Ja. Ja, met één tiende nauwkeurigheid kunnen wij de materialen snijden.Kijk; en nu maak je me nieuwsgierig, hoe werkt die machine?Wij zetten water met één van onze pompen onder druk: 4000 Bar. Dat water gaat door deze leiding naar de snijdkop. En onderin de snijdkop zit een vernauwing. Dat noemen wij een "nozzle" en die is ongeveer een tiende millimeter groot. Door die vernauwing krijgt het water een enorme snelheid, ongeveer 3000 kilometer per uur!Zo!En die snelheid van het water, die zorgt voor de kracht waarmee we kunnen snijden.Dat wil ik wel eens zien!Je kunt daar dus ook staal mee doorsnijden?Ja. alleen de kracht van water is dan niet genoeg. We hebben dan ook zand, een agressief middel, nodig.Ja, en hoe werkt dat dan?Eh, dan gaan we terug naar de snijdkop: we hebben hier de vernauwing, de "nozzle'" zitten. Hier komt het water met een hele hoge snelheid uit en dat gaat het pijpje in. En met de snelheid van het water wordt zand meegenomen. En dan krijgen we hier een mengsel van zand en water.En daarmee kun je staal en steen snijden?Ja, dat gaat dan prima.Laat maar zien!Nou, is ie mooi of is mooi! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427990 147 2033-04-30T22:59:00+00:00 9004 2007-11-30T23:59:00+00:00 yes no hogedrukspuit water kracht https://schooltv.nl/video-item/de-rij-en-vliegsimulator-net-als-in-het-echt 2024-01-04T10:43:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18053.w613.r16-9.a40ef8a.webp De rij- en vliegsimulator | Net als in het echt Je rijdt in een simulatormodel, maar het gevoel dat je nou echt in die auto zit, dat is er niet. Dus als je uit de bocht vliegt, dan denk je: "nou en, het is toch maar een spelletje!". Je ziet het wel gebeuren, maar je voelt het niet. We zijn nu bij een bedrijf dat simulators maakt die de bewegingen heel dichtbij waarheid brengt. Wat maken jullie precies?Dit is wat jij zegt een "simulatie" en bij die simulatie hoort beweging. De chauffeur, in dit geval van een vrachtwagen, die is aan het rijden over hobbelig terrein en die wil ook voelen dat het een hobbelig terrein is.Ja. En hoe werkt dit?Dit werkt elektrisch. Er gaat gewoon stroom door de kabels heen en hij wordt elektrisch aangedreven. En dit is maar een kleintje. We hebben ook nog een veel groter systeem. Hier staat ongeveer een auto op, we hebben er ook eentje, daar staan 10 auto's op.Waar wordt deze voor gebruikt?Deze wordt gebruikt om nog grotere vliegtuigen en helikopters te bewegen.Tenminste om de simulator voor een groot vliegtuig en een grote helikopter te bewegen. En nou staat dat hele grote stuk ijzer, dat is 15 ton staal, dat is dan eigenlijk vervangen door een op een cockpit lijkend geheel.Ja, wat een ding zeg! En hoe zet je 'm aan, hoe wordt ie aangedreven?Hier zitten een paar hele grote motoren en die halen uit deze grote tank waar olie in zit, ze pompen olie en het gaat met hoge druk door die slangen met al die olie die d'r dan uitkomt, die door die lange slangen gaat, gewoon een soort van dikke tuinslang, komt ie bij het bewegingssysteem en daar heeft iedere (?) of iedere uitschuivend deel krijgt dan zijn olie.Wat voelt de proefpersoon die in die nagemaakte cockpit zit?Nou, die proefpersoon, een piloot, of hij is een boordwerktuigkundige of andere mensen in de cockpit, die voelen de bewegingen als dat ze gas geven, dan geven ze vol gas in het vliegtuig.En dan krijg je even dit?Dan krijg je even hhuhh!, en zo achterover, dan gaat hij voelen wat hij ziet, en dat kan je met zo'n ding heel goed manipuleren dat hij echt het gevoel heeft van: "verrek, ik ga echt heel hard door die bocht nou!" of "ik maak een hele harde landing!".Ja, dus eigenlijk wordt je een beetje belazerd?Ja, we belazeren hem via de zintuigen, wat de zintuigen van een mens kunnen accepteren, belazeren we mensen op een professionele manier! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427991 142 2033-04-30T22:59:00+00:00 5264 2007-11-30T23:59:00+00:00 yes no nadoen vliegtuig helikopter https://schooltv.nl/video-item/varkensparadijs-varkens-lijken-op-mensen 2024-01-04T10:43:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18055.w613.r16-9.2f8156b.webp Varkensparadijs | Varkens lijken op mensen Onderzoek naar het welzijn van varkens. Nou, als iemand daar ons iets zinnigs over kan vertellen, dan is het wel Daphne Westerhof van het beloofde Varkensland.Aagje, die kwam hier, dat is één van die bio-industriebiggen die ik vrijgekocht heb, die was totaal over de rooie. En toen ineens dacht ik: "ik ga 'm masseren", want dat had ik ooit op mensen geleerd. Nou, en moet je eens kijken: binnen een week was ze kalm en binnen 14 dagen was ze verslaafd. Dolores, kom eens, voel eens hier, op deze plek hier. Kom eens hier met je hand. Dat vinden ze heerlijk? Heel warm. Ja, echt? Als je ze aanraakt, een soort G-plek? Ja, een soort V-plek. Zijn V-plek, "varkensplek" heet het ook. Ze laat een scheet hè? Ze is wel heel erg ontspannen nu!Wij staan als mensen op nr. 1, op 2 de mensapen, op 3 de dolfijnen en op 4: het varken. Het varken? Ja. Maar dan staan ze dus heel dichtbij de mens? Ja, dat staan ze ook. Varkens lijken voor 90% op jou en op mij, qua genetisch materiaal. En daarom zijn ze ook zo gewild als proefdier. Ik heb hier ook wel eens een meisje op bezoek gehad, die had een hart eh.., een varkenshartklep, die had een hartkwaal en die had een varkenshartklep gekregen en daar kon ze op doorleven. Kijk: hier ligt Billy Bofkont. Hoi Billy, ik kom even bij je kijken. Dit is wat ieder varken nodig heeft: als ze slapen moeten ze zich kunnen bedekken met materiaal: stro of hooi. In de bio-industrie slapen de varkens op een kale betonnen vloer, dat is verschrikkelijk voor ze, want een varken is een prooidier. Een varken neem je zijn basisgevoel voor veiligheid en vertrouwen af door ze dit dus af te pakken. Als een varken dat nou allemaal niet heeft, wat kun je dan doen om zijn leven toch nog iets draaglijker te maken? Om zijn leven toch nog ietsje draaglijker te maken? Wat ik wel eens een.., een.., een varkensboer heb aangeraden die ook zei van: "wat kan ik doen?". Ik zei: "Je hebt van die grote rode ballen, vooral die kleur rood, dat vinden varkens kennelijk heel erg mooi en daar kunnen ze dan mee spelen, ze kunnen d'r een beetje tegenaan duwen en dan hebben ze in ieder geval iets in die.., in die ruimte waar ze met die neus tegenaan kunnen, want die neus, die is eigenlijk gemaakt om te wroeten in de grond, dus die moet voortdurend ergens tegenaan of in, nou, dat is er allemaal niet in de bio-industrie. Heb je zo'n bal, dan kunnen ze daar nog wel even mee uit de voeten.". Dus speelgoed is een magere vorm en een begin. Het is beter dan niks. Zullen we Billy weer toedekken dan? Ja, we gaan Billy toedekken. Dag Billy, wil je gaan slapen? Ga maar lekker slapen. Zullen we het samen doen? Welterusten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427992 169 2033-04-30T22:59:00+00:00 19912 2007-11-30T23:59:00+00:00 yes no bio-industrie industrie vlees varken https://schooltv.nl/video-item/de-turbie-een-verbeterde-windmolen 2024-01-04T10:43:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18057.w613.r16-9.404a6ad.webp De Turbie | Een verbeterde windmolen Wat ben je aan het doen?Ik ben de test Turbie aan het voorbereiden voor zo meteen.Maar hij draait niet?Eh, nee, dan moeten we 'm eerst even aan gaan zetten.Maar Martijn, hoe kwam je op dit idee?We wouden een windturbine hebben die je in de bebouwde omgeving kunt toepassen. Ja, er zijn een paar eisen: hij moet trillingsvrij zijn en hij moet geluidsarm zijn. We zijn dus gaan kijken van wat voor soort technieken zijn er dan beschikbaar en we kwamen vrij snel op een verticale - as turbine. En oude modellen zagen er een beetje uit als slagroomkloppertje. En die hadden 2 nadelen: heel veel trillingen en veel geluidsproductie.En dat wilden jullie juist niet?En dat willen wij nou net niet.Nee.Toen hebben wij dus gekeken van: "waar komen die trillingen en het geluid nou vandaan?". En dat dachten wij te begrijpen en daarmee zijn we aan de slag gegaan, en daar is dit ontwerp uiteindelijk uitgekomen.Maar dit is het klassieke model windmolen hè, zoals we het eigenlijk allemaal kennen?Ja, dit is een horizontale windmolen. Maar wij hebben voor onze toepassing niet gekozen voor dit soort windturbines.Waarom niet?Onderhoud.Vergt zo'n turbine dan minder onderhoud?Turbie is 20 jaar onderhoudsvrij en daarom hebben we maar 2 sluitende delen in de turbine zitten en dat zijn de lagers.Hoe zit dat met de techniek?De techniek van de turbine zelf?Ja.Nou, dat kan ik je hier een beetje moeilijk laten zien, maar dat kun je mooi in de fabriek in Zutphen even gaan bekijken.Okay.Goedemiddag.Hallo.Hallo.Ja, ik heb begrepen, dat u me kunt vertellen wat dé techniek achter de Turbie is.Hij staat altijd goed in de wind, je hebt geen toestanden nodig die 'm zo doen draaien.Hij draait altijd?Hij.., hij draait van ongeacht uit welke richting de wind komt, hij draait altijd. Maar als de wind plotseling zwaait, wat ie in de bebouwde omgeving nog wel eens wil doen trekt zo'n turbine zich daar niets van aan. Het is totaal onverschillig van welke kant de wind komt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427993 142 2033-04-30T22:59:00+00:00 5999 2007-11-30T23:59:00+00:00 yes no wind molen https://schooltv.nl/video-item/een-waterpomp-een-touwpomp-in-kenia 2024-01-04T10:43:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18059.w613.r16-9.e5c27e1.webp Een waterpomp | Een touwpomp in Kenia Iemand die alles weet over pompen, hij is er zelfs Wereldkampioen mee geworden, is onze vakkanjer Remco van Haren! Remco, waar ben jij precies Wereldkampioen mee geworden?Eerst heb ik meegedaan aan de world scales, daar was de opdracht om een waterpomp te maken op zonne-energie voor een Afrikaans land.Hmmm Ja. En dat is dit ding geworden hè, deze pomp?Ja, deze pomp is het geworden.Hoe werkt ie?Eh, de zon valt op het zonnepaneel en het zonnepaneel zet de.., de zon.., de zonne-energie om in elektriciteit. Hieronder zit een oplaad regelaar die de elektriciteit omzet die met een accu opgeladen kan worden, een accu die voert dan weer een motortje aan voor de pomp, en dan loopt het.Maar doe je ?.Ja.Jippie! Hoe ging dat?Nou, we kwamen dus in Kenia aan en eh na alles een beetje bekeken te hebben, toen bleek, dat onze pomp toch niet zo'n succes zou kunnen worden.En waarom niet?Nou, het zonnepaneel belandde waarschijnlijk zelf op de markt en de accu die erin zit, die zal waarschijnlijk in een auto belanden, want als die een keer niet start, ja, dan zet je een accu even erin en die komt er nooit meer uit.Ja. En dan sta je daar met je high - tech idee. Goed bedacht, een zonnepaneel, zon genoeg in Afrika en het ging gewoon niet?Nee, dus terug naar eh.., ja, naar een basisprincipe: een handpomp. En dat is de touwpomp geworden.En dat is hem dan de t, dat is een touw, d'r zit hier ook eh een touw met rondjes eraan. Hier een oude autoband.Ja. Ja, die is overal te krijgen.Die kun je over de hele wereld krijgen natuurlijk. Eh, die autoband, die kun je ronddraaien, het touw wordt dan rondgetrokken en de.., de schijfjes die in het touw zitten, die trekken via deze pijp het water omhoog en het komt zo naar buiten.Het is een hele eenvoudige pomp, dus de mensen kunnen het als er iets kapot aan is een autoband of een buis, dan kunnen ze zelf alles repareren. Dat is ook de kracht van deze pomp. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427994 141 2033-04-30T22:59:00+00:00 8346 2007-11-30T23:59:00+00:00 yes no waterput pomp water https://schooltv.nl/video-item/de-spouwmuur-waterdichte-isolatie 2024-01-16T15:52:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18061.w613.r16-9.b8d5290.webp De spouwmuur | Waterdichte isolatie Dit is een spouwmuur, binnenmuur, buitenmuur, luchtisolatie, en dit is een spouwmuur. Maar 1 van de 2 deugt niet. En dat gaan wij uitvinden met een wetenschappelijk experiment. Let goed op!Er worden 2 muren gebruikt om de typisch Nederlandse regenbuien zo goed mogelijk te imiteren en na een paar uur is dit het resultaat.Hier is er niks aan de hand: een droge binnenmuur. Kijk; en hier is het misgegaan en de binnenmuur is nat, vochtig. Lekkage. Hoe kan dat nou?De buitenmuur zit aan de wand tegen de binnenmuur aan gemetseld en dan wordt de binnenmuur automatisch nat en dan krijg je binnen een lekkage.En dan heb je een natte binnenmuur?En dan heb je een natte binnenmuur.Het geheim van een goede spouwmuur zit er dus in, dat de enige verbindingen tussen de binnenmuur en de buitenmuur de spouwhaken zijn en dat die goed aangebracht zijn, zodat de regen naar beneden afgevoerd wordt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427995 61 2033-04-30T22:59:00+00:00 11574 2007-11-30T23:59:00+00:00 yes no bouw isolatie steen https://schooltv.nl/video-item/een-slim-huis-een-technisch-hoogstandje 2024-01-04T10:43:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18063.w613.r16-9.c1f95da.webp Een slim huis | Een technisch hoogstandje Moet je je voorstellen: je hebt beide handen vol met spullen. Je komt bij je voordeur, je wil de deur opendoen, dus je moet een hand vrijmaken, de sleutel in het slot, maar om die deur open te krijgen, moet je die deur naar je toe trekken, dus de andere hand ook vrijmaken, de deur naar je toe trekken, de deur gaat open, je pakt je spullen weer op en op dat moment valt gelukkig net de deur dicht. Ken je dat? Achter mij staat het slimste huis van Nederland. Hier kan ik naar binnen lopen met mijn beide handen vol met slechts 1 druk op de knop.Jan-Willem, dit is het slimste huis van Nederland?Ja.Wat maakt het huis zo bijzonder?Het huis is zo bijzonder, omdat hier een hele hoop technieken in de woning zitten die met elkaar gekoppeld zijn, waardoor je het heel eenvoudig kunt bedienen.Wat kan dit huis allemaal?In dit huis gaan de gordijnen automatisch open en dicht, de verlichting gaat automatisch, er zit een compleet er zit een thuisbioscoop in en je hebt een sterrenhemel boven het bed. We hebben ervoor gezorgd, dat de techniek die daarachter zit met elkaar kan communiceren en dat je eigenlijk maar nog tegen 1 apparaat hoeft te vertellen van wat er moet gebeuren en de rest past zich daar keurig netjes op aan.Nou, dit is Falco en hij zorgt ervoor, dat al die technieken in deze woning aan elkaar worden geknoopt.Aha, dus jij bent die vakman die alle techniek hier bedient?Ja, precies.Die samenwerking van al die technieken in dit huis, dat vergt toch een hoop van de technici die dat allemaal moeten installeren, want het is niet alleen een kwestie van stopcontacten en lichtpunten aanleggen, nee: alles moet samenwerken. En dat is toch best wel knap! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427996 100 2033-04-30T22:59:00+00:00 13523 2007-11-30T23:59:00+00:00 yes no huis bouwen techniek computer https://schooltv.nl/video-item/robots-robots-komen-tot-leven 2024-01-04T10:43:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18065.w613.r16-9.c166cdc.webp Robots | Robots komen tot leven Robots worden steeds slimmer, omdat computers steeds sneller rekenen. Misschien kunnen ze straks helpen in de huishouding of in de verpleging, of b.v. op kinderen passen. Ze worden steeds beter in dingen die voor ons vanzelfsprekend lijken: traplopen, springen en kijken.Animatronics betekent letterlijk vertaald: "bewegende machines" of zoals ze het hier in Arnhem noemen: "de kunst om met elektronica en mechanica wezens tot leven te brengen". Ze maken bewegende figuren voor musea zoals een echte Batman of een bewegende pop van 3 en een halve meter voor een wetenschapsmuseum voor kinderen in Amsterdam.Die animatronics die jullie maken, die bewegen heel natuurlijk, maar dat doen ze niet uit zichzelf?Nee.Hoe.., hoe krijgen jullie dat voor mekaar?Door een vloeistof te gebruiken, dus we gebruiken water hydroliek eh zodat we vloeiende bewegingen krijgen. "Vloeistof" zegt het al hè: vloeistof stroomt altijd vloeiend, dat gaat niet schokkend. Hier hebben we een kleine arm en de bewegingen die deze kleine arm maakt, die eh koppelen we direct door naar de grote arm zodat je eigenlijk ziet hoe de grote arm beweegt. Nu, als je dat zou gaan programmeren, ja, dan moet je daar heel veel tijd in steken om dat helemaal precies natuurlijk te krijgen. Maar doordat wij zelf zien van hoe we 'm willen laten bewegen, heb je het in één keer.Ja. Wat verwacht je dat je over 20 jaar kan doen met deze techniek?Wat ik denk, dat.., dat er gaat gebeuren is, dat eh mensen en machines versmelten met mekaar, zeg maar een soort cyborg. Wat je nu in feite al hebt, dat is al begonnen met het moment dat we een bril opzetten, maar je hebt ook een pacemaker, eh, ingebouwde apparatuur om te kunnen horen of voor je ogen. Dus ik denk, dat je een soort kruising krijgt, dat we een soort cyborgs zullen worden, dus op een gegeven moment wordt het ook moeilijk te zeggen of je nog een mens of een machine bent.Ik heb Meneer De Uil gedaan! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427997 116 2033-04-30T22:59:00+00:00 13325 2007-11-30T23:59:00+00:00 yes no technologie robot https://schooltv.nl/video-item/zuurstof-onder-water-lang-onder-water-met-de-rebreather 2024-01-04T10:43:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18067.w613.r16-9.43e9b5e.webp Zuurstof onder water | Lang onder water met de "rebreather" Zo, 45 seconden. Maar als ik nou nog langer onder water wil blijven, dan moet ik zuurstof meenemen, dan heb ik gewoon extra lucht nodig.En als ik nou heel lang onder water wil blijven, zoals bepaalde mensen bij de Marine, dan is er een heel speciaal apparaat voor. En dat is dit: "de rebreather".Ja, dat klopt.Hoe werkt het?Dat is 'm. Eh, nou, de naam zegt het al: "rebreather", dus de lucht die je uitademt wordt nog een keer hergebruikt, het is in feite een open systeem waarbij je inademt en ook gelijk de bellen weer uitademt.Dat is zeg maar de gangbare zuurstoffles?Dit is de gangbare sportduikerset wat door iedereen wordt gebruikt. Bij rebreathen en hergebruik je de lucht die je uitademt. Dus hoe doe je dat?Eh, je hebt een masker op met 2 slangen en een long op je borst. En zodra je uitademt zal de lucht via de slang in de long worden geblazen. Vanuit de long wordt het gefilterd en gaat het via een andere weer je mond in.Maar dan is er toch al een bepaalde hoeveelheid zuurstof uit?Ja, het zuurstof wat verbruikt is wordt dan via deze 2 drukhouders weer aangevuld en de filtering van de kooldioxide die in je spieren wordt aangemaakt gaat, gaat via deze koolzuur absorptie kalk weer terug naar je mond.En nou heb ik zo'n vermoeden, dat je me gaat vragen om het te testen?Daar heb je vast zin in?Ja, leuk.Zo, dit wordt wel minder zwaar als ik het water in ga hè?Ja, als je in het water bent met deze long dan ben je wat positiever. Zit ie goed?Ja, dat lijkt me wel.Kun je te water?Ja.Oké, dan gaan we te water!Nou, volgens mij kun je het heel duidelijk zien: er kwamen bij mij veel minder bubbels dan bij hem. En bovendien is mijn duikuitrusting veel efficiënter, want bij hem zit er veel meer lucht in. Bovendien kan hij maar 1 uur op 6 meter diepte blijven, en ik heb veel minder bij me en ik kan wel 3 uur op 6 meter diepte blijven!Nou, en als ik echt gek wil doen, kan ik met dit veel dieper komen dan hij. Ik ga het nog een keer proberen, het is leuk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427998 152 2033-04-30T22:59:00+00:00 12028 2007-11-30T23:59:00+00:00 yes no gasfles water zuurstof longen https://schooltv.nl/video-item/prefab-bouwen-met-prefab-onderdelen 2024-01-04T10:43:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18069.w613.r16-9.f2b2ea5.webp Prefab | Bouwen met prefab onderdelen In een gemiddelde nieuwbouwwijk in aanbouw kun je tegenwoordig goed zien dat er de afgelopen jaren veel veranderd is in de bouw. Vroeger werd een huis steen voor steen op de bouwplaats opgebouwd. Tegenwoordig wordt er steeds vaker met prefab onderdelen gewerkt: complete gevels die per dieplader worden aangevoerd en alleen nog maar op hun plek moeten worden gehesen.Zelfs daken worden tegenwoordig compleet in een timmerfabriek gebouwd. Steeds minder aannemers zetten hun timmerlui op een hoogte van 6 meter aan het werk om te werken aan een dak dat op een betonconstructie gebouwd moet worden. Met een pasklaar dak op de bouwplaats die je in een mum van tijd op een huis in aanbouw zet, kun je zo'n huis snel en efficiënt waterdicht maken. Nu is het nog een plat pakketje, straks wordt het dak open geklapt.Je praat bij dit soort daken natuurlijk wel over precisiewerk. Wat in de timmerfabriek gebouwd wordt moet exact passen op de betonconstructie zoals ie op de bouwplaats is neergezet. Een goede samenwerking tussen de constructietekenaars en de timmerlui uit de fabriek en de bouw van bouwvakkers op de bouwplaats is natuurlijk absoluut noodzakelijk. Maar zoals hier bij het plaatsen van een dak is die samenwerking ook van levensbelang.Wat zichtbaar overblijft zijn de scharnieren waarmee de 2 dakhelften aan elkaar zitten. Wanneer het dak eenmaal geplaatst wordt hebben deze scharnieren geen functie meer, maar de bouwvakkers laten ze rustig zitten, want, ja, het zit niemand in de weg. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427999 105 2033-04-30T22:59:00+00:00 21004 2007-11-30T23:59:00+00:00 yes no prefab bouwen constructie https://schooltv.nl/video-item/paardrijden-de-computer-kijkt-naar-je-houding 2024-01-04T10:43:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18071.w613.r16-9.afed3ed.webp Paardrijden | De computer kijkt naar je houding Ik ben vandaag op een manage. En we ontmoeten dadelijk Imke Bartels, een olympische ruiter. We gaan ons onderwerpen aan een test. Een beetje vreemde test. En Rudolf gaat ons daarbij helpen hè? Zeg, waarom is de houding van een ruiter zo belangrijk voor het paard?Omdat je met je lichaam heel veel invloed hebt op het lichaam van het paard, vooral op de balans van het paard. Dus het is heel belangrijk, dat een ruiter onafhankelijk leert zitten van wat het paard eigenlijk doet.Hallo, ik heb 2 schaatspakken voor jullie meegenomen. Maar eh op deze schaatspakken zijn dus verschillende zakjes aangebracht, daar kunnen we sensoren in stoppen en daarmee kunnen we jullie bewegingen volgen. En dan kunnen we dus kijken hoe dat er uitziet. Oké, ik ga je nu uitrusten met deze zenders, je krijgt er in totaal 10 over je hele lichaam die ik in die zakjes ga stoppen.Ja.En daarnaast krijg je dit kastje op je rug en dan kijkt dit blokje hoe je arm staat. En dat zien we dan later terug in de vorm van een skeletje.Zo, dan gaan we nu kijken naar de resultaten van Imke en van mij en daarna gaan we eens even kijken hoe de houding nog verbeterd kan worden. Nou, eigenlijk denk ik, dat ik zelf het resultaat al weet! Voordat we deze test hadden gedaan, maar we gaan het nu wetenschappelijk bekijken.En hier zie je bijvoorbeeld, dat dit been, dat ze asymmetrisch zat hier.Zo.Koen, wat ga je hier nou mee doen? Waar is het handig voor?Nou, omdat je dat popje dus van alle kanten kan bekijken, kan je heel goed de ruiter zijn houding verbeteren. En hij kan zichzelf terugzien en zien waar hij dingen fout heeft gedaan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_428000 139 2033-04-30T22:59:00+00:00 19987 2007-11-30T23:59:00+00:00 yes no paard lichaam instructie houding https://schooltv.nl/video-item/luchtdruk-de-invloed-van-luchtdruk-op-de-mens 2024-01-16T16:09:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18073.w613.r16-9.abdf32d.webp Luchtdruk | De invloed van luchtdruk op de mens Oké, ik ben er klaar voor. Wat gaan we doen?We gaan simuleren alsof er een vliegtuig druk verliest.En wat gebeurt er dan als het vliegtuig druk verliest?We krijgen een aantal symptomen als mens zijnde.En wat voor symptomen zijn dat?Eh, dat kunnen heel?, dat is heel individueel afhankelijk, dat kunnen tintelingen zijn, koud/warm worden, euforisch worden, misselijk worden, wazig kijken, dat kan van alles zijn.Maar eigenlijk heb je zuurstoftekort, merk je het ook aan je ademhaling?Ja, dat ga je ook merken: je gaat veel sneller ademhalen, want je lichaam heeft zuurstof nodig dus.Vind ik dit leuk?Dit vind je hartstikke leuk!Op dit moment zit Dolores fysiek gezien op zeeniveau, maar ze ervaart een druk van op 27.000 voet hoogte, zo'n 9 kilometer. Over enkele minuten, dan gaat ze het masker afzetten en dan ervaart ze een zuurstofdruk van 27.000 voet en dan zal 'r saturatie in het bloed zal gaan dalen en dat zal steeds meer effect hebben op haar functioneren.Kom op, doe die zonnetjes eens.Dolores, kan je eens naar boven kijken, in de camera daar?Een zeer intelligente blik.Wat ben je aan het doen, Dolores? Hé, wat ben je aan het doen? Dit gaat nergens over, wat ben je nou aan het doen? Dolores, wat ben je aan het doen? Kijk eens naar je hand. Kom maar, ga maar aan het zuurstof. Eerst de schakelaars omhoog, eerst de schakelaars.Zo, dit is echt bizar zeg, maar ik ben wel blij, dat ik het gedaan heb. Het stomme is: je denkt namelijk dat je alles goed doet. Met het gevolg, dat je dus je zuurstofmasker niet pakt, want je denkt, dat het goed gaat. Ik ga de volgende keer heel goed luisteren naar de stewardess in het vliegtuig, die mensen hebben een punt! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_428001 152 2033-04-30T22:59:00+00:00 12432 2007-11-30T23:59:00+00:00 yes no stikstof luchtdruk zuurstof https://schooltv.nl/video-item/alternatieve-brandstof-koolzaad-in-de-tank 2024-01-04T10:43:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18075.w613.r16-9.cebb4fb.webp Alternatieve brandstof | Koolzaad in de tank In Duitsland rijden er inmiddels zo'n 20.000 auto's op alternatieve brandstof en in Nederland worden er dat ook steeds meer. We zijn hier nu in Meppel en hier bouwen ze voertuigen om zodat ze op koolzaadolie kunnen rijden. En iemand die mij hier alles over kan vertellen is de heer Aberzand. Wat zijn de voordelen van koolzaadolie?De voordelen zijn, dat het een CO2-neutrale brandstof is. Dat bekent, dat het plantje als het groeit net zoveel CO2 opneemt uit de lucht als dat er later via de uitlaat weer uit de auto komt.Het houdt elkaar in evenwicht?Het houdt elkaar in evenwicht, het is neutraal.Ha, hier is zo'n auto. Is het niet een beetje raar: een dieselmotor die op plantaardige olie rijdt. Is het geen vreemd idee?Nou, als je teruggaat in de geschiedenis, hè, wanneer meneer Diesel de dieselmotor uitvond, toen gebruikte hij als brandstof motorolie en dat was van slaolie? En dat is eigenlijk één van de 500 verschillende soorten plantaardige oliën die we kennen om als brandstof te gebruiken.Dit is de basisgrondstof, dat is de koolzaadkool. Koolzaad is een gewas, dat geeft die hele mooie gele bloemetjes in het voorjaar, en dan komen er 2 producten uit: de ene is de olie die we dan in de dieselmotoren gooien en het 2de is de koolzaadkoek, dat is een uitmuntend eiwitrijk krachtvoer voor het vee.Is het eetbaar?Het is eetbaar. Je kunt het gebruiken om je eten te bereiden, te bakken en te braden.Hoeh, het smaakt een beetje naar noten.Ja, het is heerlijk!Hè, maar stel nou, dat ik zo'n auto rijdt en ik kan nu dus nergens deze brandstof krijgen, moet ik dan een hele voorraad gaan aanleggen in de tuin?Nee, we zijn al bezig met een aantal pompstations, die hebben tankcapaciteit over, om via hen de plantaardige olie te gaan distribueren.Kun je daarmee nog even hard rijden met je auto?Qua prestaties en qua vermogen verdwijnt er niks.Nou, slaolie, plantaardige olie, eens even kijken of het werkt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_428002 157 2033-04-30T22:59:00+00:00 27874 2007-11-30T23:59:00+00:00 yes no brandstof auto milieu https://schooltv.nl/video-item/hersenen-hersenen-uitschakelen 2024-01-04T10:43:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18077.w613.r16-9.544c7dc.webp Hersenen | Hersenen uitschakelen Wat gebeurt hier nou eigenlijk allemaal?Eh, wij doen hier onderzoek naar hoe hersenen zenuwprikkels geleiden.En.., en hoe doe je dat onderzoek?Nou, dat doen we dus in ons laboratorium m.b.v. een speciaal soort spoel en met die spoel kunnen wij hele korte, maar hele krachtige magnetische veldjes opwekken die in de hersenen de hersencellen gaan beïnvloeden. Dus wat we kunnen doen is, dat we met die spoel b.v. een specifiek plekje kunnen stimuleren en dan kunnen we op die manier zeg maar je duim laten bewegen.Hoehoeholala! Zit je lekker, Paula Udondek? Hier komt ie!Ik voel het wel.Oei. Eh, laten we toch nog een stapje verdergaan.Okay, wat we nu gaan doen is eh je hersenfunctie verstoren. En wat ik jou nu ga vragen is om tot 10 te tellen en dan zet ik eh de machine aan en als ik het goede plekje vind, dan kun je niet meer praten, of in ieder geval niet meer tellen.Okay.Okay, begin maar met tellen.1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9? Och. 10. Hh. "80" wilde ik zeggen, maar dat klopt niet. Ha ha!Nou, als je dit zo ziet en dat je niet helemaal stil, maar dat je.., dat je echt zo?Ja, dan wil ik door, maar dat gaat niet.Ja.Waar gaan jullie dit apparaat nou nog meer voor gebruiken?We doen nu hier op dit moment een onderzoek naar een ander gebiedje waarvan wij denken, dat dat eh wel eens zou kunnen helpen tegen depressie. Hè, je gaat je goed voelen als je dat eh gebiedje stimuleert.Ja, het is wel raak, het is eh vreemd. Maar je moet het gewoon een keer meemaken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_428003 112 2033-04-30T22:59:00+00:00 32354 2007-11-30T23:59:00+00:00 yes no hersenen zenuw depressie https://schooltv.nl/video-item/mensenhaar-hoe-sterk-is-mensenhaar 2024-01-04T10:43:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18079.w613.r16-9.d9f68a3.webp Mensenhaar | Hoe sterk is mensenhaar? Mag ik jouw haar afknippen?"Ja, op zich zou het wel kunnen denk ik."Echt waar?"Ja, het moet het moet er toch een keertje af, dus eh?"Echt waar?Nou, daar gaat ie hè. Oh, ik vind dit.., ik vind dit zelfs eng om te doen.De ultieme manier om de sterkte van haren te testen is natuurlijk met een hijskraan. Willem gaat het haar ophangen aan de hijskraan. We hebben aan een takelwagen een bos haar gehangen, echt mensenhaar.Hoeveel denk je, hoeveel kilo denk je dat ze daaraan op kunnen hangen?"Ik denk 1875 kilo."2000 kilo.2000 kilo?3 ton.Misschien een ton?Nou, Rosina, daar hangt jouw haar!"Ja, inderdaad."Zullen we gewoon de test beginnen dan?"Goed."Nou! Het houdt gewoon! Nou, dan moeten we overgaan tot een grover geschut hè.Ik denk het wel.We hebben de auto vervangen door stalen gewichten en we hebben er iets extra's bijgelegd, er ligt nu 1950 kilo, dat is ongeveer 1,9 ton!2,8 ton aan een paardenstaart!Nou, er hangt nu 2950 kilo. Ik ga er 50 kilo bijleggen.Nee, er gebeurt nog steeds niks. Weet je wat? Volgens mij gaat dit een hele lange geschiedenis worden.Dus we gooien er gewoon in één keer 500 kilo bij, 3 en een halve ton, hoppatee!Had je het verwacht?"Nee, niet zoveel." https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_428004 142 2033-04-30T22:59:00+00:00 10840 2007-11-30T23:59:00+00:00 yes no gewicht mens haar https://schooltv.nl/video-item/een-gps-de-moderne-wegenkaart 2024-01-04T10:43:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18081.w613.r16-9.712dab6.webp Een GPS | De moderne wegenkaart Ik ga vandaag een onuitwisbare indruk maken op deze prachtige stad Amsterdam en ik ga je laten zien, dat je hele spannende dingen kunt doen met de GPS. Even iets instellen. Oké, we kunnen.GPS of Global Positioning System is ontworpen door en voor het Amerikaanse Leger, maar steeds meer gewone burgers zoals jij en ik maken daar gebruik van. Denk maar eens aan de navigatiesystemen die in heel veel auto's zitten.Ik heb mijn GPS ontvanger zo ingesteld, dat ie alle punten waar ik langskom onthoudt. Je kunt het laten doen eens in de zoveel tijd, bijvoorbeeld 10 seconden, of om de zoveel meter. En zo'n punt kan door de satellieten tot 10 meter nauwkeurig worden bepaald. Ik mag trouwens wel opschieten, want het wordt donker.Ik heb al een aardig stuk gefietst, dus mijn GPS heeft al heel wat coördinaten opgeslagen. Door die coördinaten achter elkaar te plaatsen, krijg je een spoor. In vaktermen het dat een "track". En die punten, die kun je bijvoorbeeld gebruiken als de kiezels van Klein Duimpje, die gooide hij uit om de weg weer terug te vinden. Het is handig voor als je verdwaald bent.Wanneer je die ontvanger uitzet, dan slaat ie de gereden route op.Kijk: en dit is echt leuk! De track kun je nog beter bekijken door 'm in dit geval op een laptop over de kaart van Amsterdam te leggen. En dan krijg je dit. En je kunt 'm ook op Internet zetten. Dat doen trouwens heel veel fietsers en wandelaars, want zo wisselen ze hun favoriete routes uit.Zo, en wanneer je die GPS ontvanger weer aanzet, zo, dan begint ie automatisch weer aan een nieuwe route.Het is hartstikke handig hoor, zo'n GPS systeem! Maar wat ik wel een beetje een nadeel vind is, dat je daardoor dus ook 24 uur per dag elke plek op aarde in de gaten gehouden kan worden. Nou ja, even kijken waar ik vandaag allemaal geweest ben.Ha, tataaa! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_428005 140 2033-04-30T22:59:00+00:00 20262 2007-11-30T23:59:00+00:00 yes no navigatie route GPS https://schooltv.nl/video-item/g-kracht-grote-druk-op-je-lichaam 2024-01-04T10:43:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18083.w613.r16-9.93d6484.webp G-kracht | Grote druk op je lichaam Ik ben hier in het Centrum Van Mens En Luchtvaart en ik ga zo meteen G-krachten ervaren in een mensencentrifuge.Okay Dolores, nou, je kan mij verstaan?Ik kan jou luid en duidelijk verstaan.Dan gaan wij heel langzaam jou in orbit brengen.Oh, mijn wangen beginnen te zakken, wat is dit bizar!Ja.Oooh!Rechtop blijven zitten hè.Ja. Wat is dit bizar joh!Je zit bijna op 5G.Ja, mijn hoofd begint een beetje te tilten. Ja, ik zie grijze vlekken, ik wil stoppen hoor.Okay, je mag 'm afschieten.Zo, dat is heftig zeg.Nou, pas op hè, maar eh netjes op een stoel gaan zitten.Ik ben een beetje misselijk.Even eerst tot rust komen.Nou Ted, bedankt denk ik. Jij bent expert op het gebied van G-krachten hè? Ging het goed?Nou ja, het ging absoluut goed, eh, je hebt 6G heb je gehaald, maar dat betekent wel, dat je dat ontspannen hebt gedaan en, ja, we gaan nu dus laten zien, dat als je persoonlijke beschermingsmiddelen draagt zoals de broek die je nu aan hebt je enorm kunnen helpen.De G-broek.De G-broek. Nou, die gaan we eens even, ik zal de werking eens even laten zien: dat ding, daar pompen we lucht in en dat gebeurt in een vliegtuig en in de centrifuge automatisch. Even laten voelen wat er nu gebeurt. Je merkt, dat ie nu opblaast.Ja.En dat betekent.., dat betekent, dat er dus alle vaten.., dat de bloedvaten dichtgedrukt worden in de benen.Dus dat het bloed hier blijft, bovenin?In het bovenlichaam blijft, want als je het flauw vallen wilt tegengaan moet je zorgen, dat er bloed in het bovenlichaam en dus ook in het hoofd en hersenssysteem blijft. Maar dan moet je ook nog een "anti-G-strain" moet je gaan uitoefenen. En dat is je spieren aanspannen gecombineerd met een ademhalingsmanoeuvre.Ja. En die ademhalingsoefening zorgt ervoor dat het je bloed extra rond gepompt krijgt.Extra rond gepompt, ja. Ja. En dan je spieren aanspannen geeft je nog eens een keer extra garantie dat die vaten dicht geduwd worden. Wat denk je? Zullen we het gewoon eens gaan proberen?We gaan het gewoon eens??en eens kijken wat het verschil is?Ja.Het profiel wordt gestart. En na mijn countdown ga je zodadelijk spieren geven.3, 2, 1, spieren! 1, 2, 3, uit en in. 1, 2, 3, uit en in. Het gaat hartstikke goed! Uit en in. En ga door. Uit en in. Okay, ga door met strainen. Uit en in. En je mag ontspannen Dolores.Het was wel een verbetering: ik had wel het idee, dat ik het langer vol kan houden.Nou, dat klopt, want toen net heb je 6G aangetikt en nu kwam je eigenlijk over de 8G heen. Nou, daar is ie weer! Even uitrusten. >>> >>>Met respect, echt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_428006 176 2033-04-30T22:59:00+00:00 10632 2007-11-30T23:59:00+00:00 yes no lichaam centrifugeren g-kracht https://schooltv.nl/video-item/het-evenwichtsorgaan-ogen-en-evenwicht 2024-01-04T10:43:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18085.w613.r16-9.4817c57.webp Het evenwichtsorgaan | Ogen en evenwicht Het gevoel van misselijkheid in een auto, dat ken ik ook wel. Maar een evenwichtsstoornis, zou ik dat hebben?Hans, waarom zijn ook je ogen zo belangrijk voor je evenwicht?Omdat als jij je hoofd beweegt - en dat gebeurt de hele dag - dat dan je ogen tegelijkertijd gaan tegen bewegen, zodat je alles netjes stabiel blijft zien in de wereld, anders zou je niks meer zien.En kan ik dat zien als een reflex?Ja, als echt een reflex. Dat heeft gelijk weer verbinding met de oogspieren en dat gaat heel snel: 8 milliseconden, dan heb je al een reflex.En wat.., wat gebeurt er nu met deze bril?Nou, deze bril is inderdaad een infraroodcamera's aan de beide kanten, die 2 camera's, die meten jouw oogbewegingen en kijken naar je ogen, dus als jij je ogen beweegt, wordt dat gelijk gezien door de camera's en dan kunnen we dat gelijk zien.Wat ga je nu doen?Ik ga nu een gebitsafdruk maken zodat je straks goed vastzit in de opstelling, dat je je hoofd niet meer kan bewegen.Hans, nou ga ik straks in dat apparaat en wat gaat er dan gebeuren?Wat we straks gaan doen is jou in deze stoel zetten. Als we je in die stoel zetten, dan gaan we je hoofd ook helemaal vastzetten en je gaat in dat biteboard dan ga je in daarin happen straks. Dan zetten we je helm op en dan gaat het platform gaat straks omhoog, een halve meter, en dan gaan we je heen en weer schudden in alle richtingen.En dan wordt zo getest of mijn evenwichtsorganen??Ja, dat gaat gebeuren, straks als je heen en weer geschud wordt, dat je oogbewegingen gaan precies in tegengestelde richting draaien, dus tegengesteld aan de bewegingen van het platform. En als dat goed gaat, dan is hier niks aan de hand, en anders heb je pech.Nou, haar reflex werkt heel goed in deze richting, geen problemen. Dit zijn oogbewegingen die alleen maar door het evenwichtsorgaan worden opgewekt.Hans, heb ik nou een evenwichtsstoornis?Gelukkig niet, je bent helemaal in orde. Dat wordt hier gemeten. En hier zien we inderdaad de horizontale oogbewegingen optreden, dus je ogen gaan keurig tegen bewegen ten opzichte van het platform, dus eigenlijk ben je.., ben je perfect gezond, helemaal in orde.Yes! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_428007 145 2033-04-30T22:59:00+00:00 12502 2007-11-30T23:59:00+00:00 yes no reflex oog evenwicht https://schooltv.nl/video-item/dolfijnen-hoe-slapen-dolfijnen 2024-01-16T15:59:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18087.w613.r16-9.be4d08d.webp Dolfijnen | Hoe slapen dolfijnen? Hoe slapen dolfijnen?"Nou, dolfijnen, die slapen heel anders als wij slapen eigenlijk, want dolfijnen moeten wakker blijven, anders vergeten ze adem te halen. Maar bij ons gaat dat heel automatisch. Als jij naar je bed gaat dan gaat je ademhaling gewoon door, zonder dat je eraan hoeft te denken. Maar een dolfijn moet eraan denken, dat hij adem moet halen. Dus hij slaapt heel anders als wij slapen, ze slapen een beetje half. Dus slaapt één kant van de hersenen, die slaapt, en de andere kant, die blijft wakker om te zorgen dat ze ademhalen en ook om een beetje in de zee rond te kijken, want als in zee gaat slapen, dat is natuurlijk heel erg gevaarlijk."Maar slapen ze dan wel net als mensen een aantal uur achter elkaar?"Nee, ze slapen eigenlijk korte stukjes tussendoor. De dolfijnen in het Dolfinarium zijn de hele dag lekker met ons aan het spelen en lekker springen en gek doen, dus die slapen meestal 's nachts.En de babydolfijntjes die hier ook geboren worden, die slapen natuurlijk heel veel meer dan de volwassen dolfijnen. Ze slapen ook wel eens overdag en meestal zie je dan dat ze gewoon één oogje dicht hebben en met het andere oog volgen ze de moeder."Oh.Haal dat eens weg.Ja. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_428008 78 2033-04-30T22:59:00+00:00 49403 2007-11-30T23:59:00+00:00 yes no slaap vis dolfijn https://schooltv.nl/video-item/de-helikopter-de-chinook-helikopter 2024-01-16T16:15:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18089.w613.r16-9.35b006d.webp De helikopter | De chinook helikopter De chinook is 30 meter lang, inclusief de rotorbladen en 6 meter hoog. De diameter van zo'n rotor, dat is ongeveer 19 meter, iets meer. Onder de chinook hangen 3 haken en die 2 buitenste haken, die kunnen samen 11.500 kilo tillen. De middelste haak die zit er nog een beetje tussenin, kan om precies te zijn 12.701 tillen. En geen kilo meer. Kijk, deze helikopters worden vaak ingezet bij oorlogen. Op moment staan er in Irak 3. Kijk; en deze gebruiken we als blus helikopters. Deze soort helikopters werden ingezet bij die hele vuilbrand in Zaandam.Bij zo'n missie moet er heel vaak getankt worden. Bij het stijgen en dalen veroorzaken de rotoren heel veel wind.Ik heb de windmeter, ho!, dus dan ga ik nu de proef op de som nemen. Goed vasthouden hè!Het is om precies te zijn: 20 meter per seconde. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_428009 131 2028-12-31T23:59:00+00:00 10522 1999-12-31T23:00:00+00:00 yes no helikopter wind https://schooltv.nl/video-item/een-camerakraan-een-draaiende-filmcamera 2024-01-04T10:43:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18090.w613.r16-9.08b609e.webp Een camerakraan | Een draaiende filmcamera Hier, onder de rook van Hilversum, in Nederhorst den Berg worden camerakranen gemaakt. Het bedrijf levert bijna alle spullen op het terrein van alle nationale en internationale producties, concerten, grote sportevenementen als het EK en het WK Voetbal en de Olympische Zomer- en Winterspelen. Ook voor het maken van grote Hollywood producties wordt gebruik gemaakt van de producten van dit Nederlandse bedrijf. En behalve camerakranen maken ze nog veel meer leuke dingen, want even serieus hè: je denkt toch niet echt, dat er nu een cameraman aan het portier hangt hè?Er zijn talloze technieken om een mooi shot te maken.Kijk: nu lijkt net alsof de cameraman recht voor me staat, maar dat is niet zo, want op dit moment bedient hij een crane van meer dan 10 meter.Aan het uiteinde van deze crane zit een zogenoemde hotshot en daar zit de camera op vastgemaakt. Nou, gemonteerd aan zo'n hotshot kan de camera 360 graden draaien zonder dat de draden in de knoop raken.Deze draden komen bijvoorbeeld van de regiewagen. Die brengen stroom naar deze op elkaar gestapelde gouden ringetjes. Die ringetjes, die zitten in dit hulsje en als je heel goed kijkt, dan zie je, dat in het hulsje ook gouden pinnetjes zitten. Nou, die pinnetjes, die tappen de stroom af van die ringetjes en geven dat weer af aan deze draden. Nou, als je het in mekaar zet, ziet het er zo uit: dan zijn dit de draden die naar de camerawagen gaan en dit de draden die naar de camera zelf gaan. En deze 2 delen kunnen ten opzichte van elkaar draaien. Ja, en zoals je ziet raken de draden niet in de war. En het zit dan, ja, zo in mekaar. Kijk: en dan kun je draaien en alles blijft netjes. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_428010 139 2033-04-30T22:59:00+00:00 6104 2007-11-30T23:59:00+00:00 yes no film camera filmen https://schooltv.nl/video-item/de-technisch-tekenaar-de-cad-tekenaar-ontwerpt-machines 2024-01-04T10:43:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18091.w613.r16-9.efbbc9c.webp De technisch tekenaar | De CAD - tekenaar ontwerpt machines Jij bent CAD - tekenaar hè, wat is dat?Ik maak op de computer technische tekeningen, ik maak het ontwerp van een machine. Die machine teken ik in 3D op de computer.Dat je gelijk kunt zien hoe het d'r uitziet?Ja.Ja.En vervolgens wordt die machine ergens anders gemaakt.Nou, en nou heb jij een.., een machine bedacht eh die LCD schermen en plasmaschermen kan reparen: heb je dat helemaal op eigen houtje bedacht?Eh, nee, nee. De klant is naar ons toe gekomen eh met de vraag of wij zo'n machine konden ontwerpen. En samen met de klant hebben wij de juiste oplossing eh bedacht.Wat dacht jij toen je voor het eerst een door jou ontworpen machine zag?Ja, dat is natuurlijk wel eh.., dat is natuurlijk wel kicken, het is wel gaaf om te zien dat hetgene wat je.., wat je zelf ontworpen hebt, dat je dat eh weg kunt?, bij de klant ziet staan.En dat ie het nog doet ook?Ja, ook nog.Dit is een plasmascherm?Ja, dat klopt.Ha. En wat is hier mis mee?Oh, hier zitten verbindingen aan en in deze verbindingen, dat is heel klein, je ziet het bijna niet, maar hier binnenin is het eh gebroken en op eh deze machine wordt dus deze verbinding losgehaald en dan worden d'r dus nieuwe aan vast gezet en dan doet het scherm het weer.Zo, even voor mij: ik heb die verbindingen gezien, die zijn echt zo, hoe wil je dat precies goed krijgen?Ja, dat klopt. Nou, op die eh?, op de glasplaat en de verbinding zelf zitten referentierondjes en die eh moeten over mekaar heen liggen.Referentierondjes?En dat zie je op de?, op die 2 schermen.Okay, dus die.., die rode moet precies in het midden van die witte cirkel liggen?Ja, dat klopt.Dus je moet het hele ding vervangen?Ja.De hele s.., stekker, maar je mag geen "stekker" zeggen?Nee, je mag geen "stekker"?Het is wel een stekker toch?Een verbinding.Een verbi.., een verbinding.Een flax, maar dat mag je ook niet zeggen.Een flax. Ik snap 'm, stekker. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_428011 118 2033-04-30T22:59:00+00:00 3808 2007-11-30T23:59:00+00:00 yes no ontwerpen machine tekenen https://schooltv.nl/video-item/uv-straling-bruin-worden-of-verbranden 2024-01-04T10:43:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18093.w613.r16-9.705ed2a.webp UV-straling | Bruin worden of verbranden? Nee, warmte heeft niks met UV - straling te maken. Eigenlijk is het enige wat ermee te maken heeft de hoeveelheid zonlicht en vooral hoe hoog de zon aan de hemel staat: hoe hoger de zon aan de hemel staat, hoe meer UV - straling je krijgt.Dus als het bewolkt is, is er weinig UV - straling?Dan is er duidelijk minder UV - straling, niet helemaal niks, je kan nog steeds verbranden als het bewolkt is, maar het is wel minder dan met zonnig weer.En hoe kun je die UV - straling dan meten?Oh, daar hebben we een apparaatje voor.Je kunt dus alles meten?Ja, natuurlijk kun je alles meten. Je kunt bijvoorbeeld meten de reflectie van.., zand of van een kopje koffie. We kunnen mijn huid meten, we kunnen jouw huid meten.Ook T-shirts?Ook T-shirts.Zullen we het bij deze meneer zijn T-shirt doen?Jawel, we nemen zo'n witte plek uit het T-shirt. We moeten even kijken hoeveel de zonkracht is nou. Die is 4. Nou nemen we een heldere plek in het T-shirt en dan wordt het 0,2.0,2. Maakt het nou ook nog iets uit of je T-shirt nat is?Dat is weer een heel andere zaak.Hoeh! Koud hè?Heel koud.Nou, ik ga even kijken.Goed, nu gaan we een nat T-shirt meten. Ha, kijk: 0,7, 0,8.Dat scheelt een stuk!Ja, je verbrandt dus veel sneller met een nat T-shirt.Zullen we dit plekje nemen?Ja, prima.Zo. Eerst het zand.Prima. Dan gaan we eerst weer gewoon de ultraviolette straling meten, 4,8, en dan gaan we de gereflecteerde straling meten. En dan krijgen we 0,3.Dat is ook niet veel.Nee, 0,2, 0,3. Dat wil dus zeggen dat het zand heel donker is, en maar 5% of zo van de straling weerkaatst.Maar hoe komt het dan, dat je op het strand verbrandt of is dat een misverstand?Nou, dat komt dus in ieder geval niet door het zand. Ik denk, dat het komt omdat het op het strand altijd koeler is en dat je daardoor niet door hebt dat je zo snel verbrandt.Oké.De zee.Nu meten we de reflecteerde straling.Ja?En dat is 0,2.Dat is ook niet veel, dus op zee verbrand je niet zo snel?Op zee zal je niet zo gauw verbranden. Maar: het grappige is, dat het zeewater wel heel erg transparant is, het.., het zonlicht dringt wel heel erg goed in de zee door.Dus als je snorkelt, verbrandt je juist wel?Dan kan je ook verbranden, ja.En wat is het volgende?We gaan nu de reflectie van de sneeuw meten.Zo, dat is hartstikke veel man! Dat is 3!Ja, dat is goed, dat is veel meer dan het zand. Maar het kan nog veel meer zijn, als het echt vers gevallen sneeuw zou zijn, dan zou het wel 85% van de ultraviolette straling reflecteren.Dus als ik het goed begrijp, is niet zand het beste om in te gaan liggen om te zonnen, de zee ook niet, eigenlijk is het gewoon sneeuw. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_428012 237 2033-04-30T22:59:00+00:00 40667 2007-11-30T23:59:00+00:00 yes no verbranden ultraviolet straling zon https://schooltv.nl/video-item/de-brandweerauto-wat-zit-er-in-een-brandweerauto 2024-01-04T10:43:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18095.w613.r16-9.deb40e2.webp De brandweerauto | Wat zit er in een brandweerauto? Marnix, jullie bouwen brandweerauto's hè en jij kan ons precies vertellen wie wat doet?Dat klopt.Wat is het beginpunt?Het beginpunt is een fabrieksnieuw vrachtwagenchassis en het 1ste wat wij dan doen is het kapotmaken van de cabine.En nou heb ik net van Marnix begrepen, dat wanneer zo'n cabine binnenkomt: het 1ste wat jullie doen is, dat jullie 'm kapot zagen?Ja, dat is niet helemaal waar. Eh, de cabine, die moet eerst ontdaan worden van de kwetsbare delen en dan eh.., en dan wordt d'r begonnen zo langzamerhand met de opbouw.Oh, wacht even, dus als ik het goed begrijp wordt die cabine eigenlijk kapotgemaakt omdat d'r nog een stuk achter moet?Oh, dat is eigenlijk ook logisch, met 2 mensen blussen, dat gaat niet.Dat gaat niet, nee.Het fikt aardig! Het is warm. Wim, jij sluit de pomp aan hè?Ik sluit in principe de pomp aan op de auto, dus?.Even.., even wachten, waar is die pomp voor, even voor de duidelijkheid?De pomp, die is ervoor om de waterdruk te verhogen.Okay, dat er niet zo'n pisstraaltje uitkomt zeg maar?Er moet dus geen pisstraaltje zoals uit.., uit de waterkraan bijvoorbeeld.En dat moet dus wel werken, want anders heb je??Ja, het moet dus werken, want als je dus geen pomp in een brandweerauto hebt, dan kan een brandweerman kan niet spuien.De cabine zit erop de pomp zit erop en dan?Dan monteren we de watertank en de achteropbouw, en dan begint de afwerking.Kan dit daar? Oh ja, dat doet Martijn hè trouwens?Ja, dat klopt.Kan dit eruit?Jazeker. Dit is er zo uit te trekken.Wat moet je nou hiermee?Ja, een beetje hooi verspreiden als het in de brand staat of eh een gat graven of wat dan ook.Kijk nou.Hydraulische gereedschappen.Je bedenkt dit niet hè? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_428013 104 14220 1999-12-31T23:00:00+00:00 yes no pomp brandweer auto https://schooltv.nl/video-item/veiligheid-in-het-verkeer-voorkomen-van-botsingen 2024-01-04T10:43:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18096.w613.r16-9.4d02caa.webp Veiligheid in het verkeer | Voorkomen van botsingen Het grote onderzoekslaboratorium van TNO Automotic. En ik ga hier een ongeluk meemaken, of eigenlijk: een ongeluk niet meemaken.Wat gebeurt hier allemaal, Jeroen?Dit is een groot testlab van TNO waarin we verkeerssituaties kunnen nabootsen.En waar zit ik nu in?Je zit nu in wat wij een "moving base" noemen, deze robots, die simuleren eigenlijk andere auto's die om de te testen auto heen rijden.Maar als jij het hebt over robots en testen, dan denk ik aan die poppen, die crashtest dummy's, waar.., waar zijn die dan?Ja. Ja, nee, de dummy's, die hebben we hier niet nodig, we doen geen echte botsingen, het gaat juist om systemen te testen die een botsing voorkomen.Dus nou moet ik zeker daarin, Jeroen?Ja, dat is wel het idee. Het is toch wel veilig hoor.Zeker weten?We testen wel een nieuwe techniek uit, de "road eye" heet dat.En wat doet die road eye dan precies?De road eye kijkt, het is een radar, en die kijkt naar zijn omgeving?Dus als ik in een gevaarlijke situatie zou komen waar ik normaal gesproken een botsing zou veroorzaken of een ander met mijn auto, dan grijpt die road eye in?Ja, eigenlijk wel. Als je bijvoorbeeld net aan je radio zit te rommelen of zo, want dan ook, dan grijpt die road eye, die grijpt in en hij doet het ook nog veel sneller dan jij het kan.Test, test, test.Ik heb mijn riem om en wat.., wat doe ik nu?En wat je nu gaat zien is dat de moving base op je afkomt met 50 kilometer per uur.En ik doe helemaal niks?Nee, je moet overal van afblijven.Okay. Ik rijd nu 80 kilometer per uur.Okay, start, 3, 2, 1.Ik rijd nou 55. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_428014 152 2033-04-30T22:59:00+00:00 18300 2007-11-30T23:59:00+00:00 yes no ongeluk veilig verkeer auto https://schooltv.nl/video-item/een-oude-bom-onschadelijk-maken-op-zee 2024-01-04T10:43:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18097.w613.r16-9.d38014e.webp Een oude bom | Onschadelijk maken op zee Deze oude vliegtuigbom, de zogenaamde 1000-ponder, gaan we zo meteen op zee tot ontploffing brengen. Dat kan niet op land, want op land geeft het veel te grote drukgolven en op zee ontstaat er eigenlijk alleen een hele grote waterzuil. Wat ben jij aan het doen?Ik ben plastische springstoffen aan het plaatsen om de 1000-ponder zeg maar eh, ja, te vernietigen, dat is aanvuurleiding.Maar is dat niet gevaarlijk om d'r zo dichtbij te zitten dan?Nee hoor, zolang er geen klappen of zo, dan gaat alles wel goed.Dinky, hier is Cerberus, ik ga nu aftellen: 10, 9, 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2, 1, afvuren!Hohhh! Wow!Door de explosie krijg je die eh 1ste zwelling die je zag, maar door de immense drukopbouw van die explosie moet het water zich een weg vormen en in dit geval op open zee vormt ie zich naar de oppervlakte.En die energie zoekt de weg van de minste weerstand en dat is in dit geval omhoog?Naar boven ja. Vandaar die eh immense waterzuil en de klap die je voelde, dat was de explosie. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_428015 109 2033-04-30T22:59:00+00:00 11743 2007-11-30T23:59:00+00:00 yes no oorlog bom explosie https://schooltv.nl/video-item/de-bobslee-de-formule-1-van-de-wintersport 2024-01-04T10:43:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/18000/images/18098.w613.r16-9.21e5982.webp De bobslee | De formule 1 van de wintersport De Nederlandse bobsleeër Rob Geurts bereikte in 2004 met zijn team een sensationele 2de plaats tijdens de Wereldbekerwedstrijd in Lillehammer. Ze eindigden slechts 8/100 van een seconde achter de winnaar. 8/100 van een seconde, waar hebben we het over?Hoi Rob.Hai.Hoi.Hé, kopt het, dat bobsleeën de "Formule I van de wintersport" wordt genoemd?Ja, dat klopt.En waarom is dat zo?Het is natuurlijk eh, ja, uiteraard de snelheid is natuurlijk belangrijk, maar de 3, facetten die bij ons zo ontzettend belangrijk zijn is dus, ja, de?, het aanduwen, de "motor", zo noem ik het altijd maar.De start.., de start hè?Ja, de start, het vermogen van de 2 dames . Het sturen van de piloten en dan natuurlijk, ja, het mooiste is, dat de techniek die zo ontzettend belangrijk is, vandaar eigenlijk: het is een technische sport ook, dus het is de Formule I van de wintersport.Dit is 'm dan. Eigenlijk het één van de belangrijkste gedeelten van de bob. Wat natuurlijk heel belangrijk is het chassis, het stalen chassis wat we hier zien. We hebben hier een kap en, ja, hier eigenlijk de techniek. Het ziet er vrij simpel uit; dat is het ook wel, maar er zitten zo ontzettend veel fijne dingen in. Ik zal één van de dingen laten zien die dus bij wijze van spreken belangrijk zijn, dat is dus de.., de binnenvering, het 1ste gedeelte, dat veert ten opzichte van het 2de gedeelte. Eh, verder hebben we hieronder hebben we ook nog een keertje een aparte vering zitten die dus weer heel erg belangrijk is voor het sturen, het stuurt je van links naar rechts.Ja, ook niet onbelangrijk.En? erg leuk op dit ogenblik zijn er nu jongeren in Nederland, de "vak kanjers", mee bezig om die veren te gaan analyseren wat voor materiaal en eigenlijk betere veren voor ons te maken. Dus ze proberen eigenlijk om nog sneller te gaan dan dit.., dat dit seizoen.Klaar. Oké. Dames, in de zomer trainen jullie hier op de atletiekbaan hè?Ja.Hoe gaat dat dan?Ja, we hebben onder onze bobsleeën en trainingssleeën hebben we wieltjes gemaakt, van die skate wieltjes, dus we hebben een perfect systeem met dezelfde hoogte als op het ijs. En daar kunnen we in de zomer heel specifiek trainen om dan een beetje het gat tussen, ja, zomer en winter te overbruggen.Mm-mm. Mm-mm. Ja.Wil je even meedoen? Ik heb wel even een pak bij me.Klaar.Oké. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_428016 165 2033-04-30T22:59:00+00:00 21629 2007-11-30T23:59:00+00:00 yes no Olympische Spelen bobslee techniek