https://schooltv.nl/video-item/spinoza-en-de-verlichting-de-europese-verlichting 2024-01-16T16:19:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16152.w613.r16-9.c9c57e5.webp Spinoza en de Verlichting | De Europese Verlichting Rond 1700 lezen alle belangrijke Europese filosofen de gevaarlijke teksten van de Hollander Spinoza. De reputatie van Spinoza is inktzwart. Velen beschouwen hem als een goddeloze immoralist. Want Spinoza heeft ook zo zijn ideeën over de Bijbel. "Ik verklaar ronduit en zonder omwegen dat ik de Heilige Schrift niet begrijp, ook al heb ik heel wat jaren aan haar besteed." En dat terwijl iedereen er vanuit gaat dat het God zelf is die door middel van de Bijbel de mensen toespreekt! In de zondeval gelooft Spinoza niet. Adam en Eva aten gewoon een appel van de boom van de kennis van goed en kwaad, om er achter te komen dat die giftig was. "God openbaarde Adam dat het eten van die boom de dood veroorzaakt, zoals hij ons ook met behulp van het natuurlijk verstand laat zien dat vergif dodelijk is voor ons. Ook een straffende God bestaat niet, zegt Spinoza. Maar als die niet bestaat, sputteren zijn tegenstanders, wat weerhoudt de mens er dan van om crimineel te zijn? "Echt, wie dat alleen uit vrees voor straf nalaat, die handelt geenszins uit liefde en omhelst allerminst de deugd." Spinoza is nu staatsvijand nummer 1. Hij moet onderduiken. Via Rijnsburg belandt hij in Den Haag. Spinoza was zijn tijd ver vooruit. Hij verdedigde vrijheid van meningsuiting en vrijheid van denken in een tijd waarin er nog volop censuur was. Daarmee stond hij aan de wieg van de Europese Verlichting. Die Verlichting moet je zien als een proces van bewustwording. Het is back to reality. Hoe kunnen we met z’n allen gelukkig worden, ondanks het besef dat we allemaal door onze emoties en driften worden geleid. En ondanks het besef dat we sterfelijk zijn. Over deze vraag wordt de hele achttiende eeuw gediscussieerd. In alle kranten, tijdschriften, genootschappen, kroegen en koffiehuizen. Er is een enorme drang om de wereld te veranderen. Wat is het geheime recept voor geluk? Is dat vrijheid? Opvoeding? Of toch God? Personen als Spinoza zijn breekijzers: ze openen deuren. De ogen van de mensen om hen heen gaan open. Als de duivel en de hel echt niet bestaan, zoals Spinoza beweert, dan verandert opeens het hele perspectief! Dan gaat het inderdaad niet meer om: hoe kom ik in de hemel, maar om: hoe word ik NU gelukkig, op DEZE aarde? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427021 182 2027-11-24T22:00:00+00:00 33385 2011-01-04T22:00:00+00:00 yes no verlichting filosofie Spinoza filosoof https://schooltv.nl/video-item/tropische-vlinders-prachtige-kleuren-en-vormen 2024-01-04T10:38:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16154.w613.r16-9.1a3783d.webp Tropische vlinders | Prachtige kleuren en vormen Wat zijn tropische vlinders toch prachtig! Kijk je ogen uit in deze clip. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427022 52 2032-12-31T22:00:00+00:00 9333 2010-11-14T22:00:00+00:00 yes no insect vlinder kleur natuur https://schooltv.nl/video-item/vlinders-een-vlinder-is-een-insect 2024-01-04T10:38:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16156.w613.r16-9.129408b.webp Vlinders | Een vlinder is een insect In de zomer zie je ze fladderen: vlinders! Pas als het lekker weer is komen ze tevoorschijn. Als de zon schijnt kunnen ze snel opwarmen. Dat doen ze door zonnewarmte te vangen met hun vleugels. Als het bewolkt is moet het buiten ongeveer 20°C zijn voor ze kunnen vliegen. Een vlinder is een insect. Dat kun je zien aan de bouw van het lichaam: net zoals andere insecten heeft een vlinder een kop, een borststuk en een achterlijf. Aan het borststuk zitten 6 pootjes, en de vleugels. Een vlinder heeft vier vleugels: twee voorvleugels en twee achtervleugels. Kleine schubben op de vleugels maken de kleuren en de patronen. Aan de vorm en kleuren van de vleugels kun je vlinders herkennen. In Nederland komen ongeveer 53 soorten dagvlinders voor. Deze heb je misschien wel eens zien vliegen: - de dagpauwoog; te herkennen aan de vlekken op zijn vleugels: die lijken op ogen - de atalanta is een zwarte vlinder met twee rode banen op z’n vleugels en wat witte stippen - de kleine vos heeft hele kleine blauwe vlekjes aan de randen van z’n vleugels - deze gekartelde vleugels zijn van de gehakkelde aurelia - dit is de meest voorkomende vlinder in Nederland: het koolwitje! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427023 86 2032-12-31T22:00:00+00:00 63096 2010-11-14T22:00:00+00:00 yes no vlinder lijf insect vleugel soort https://schooltv.nl/video-item/pinnen-betalen-met-de-pinpas 2024-01-04T10:38:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16158.w613.r16-9.65800b7.webp Pinnen | Betalen met de pinpas Als je iets koopt, moet je geld betalen. Mensen die hun boodschappen ‘pinnen’ hoeven geen biljetten of muntjes bij zich te hebben. Het enige dat ze bij zich hebben is een pasje. Hun geld laten ze op hun bankrekening staan. Toch kunnen ze de boodschappen in de supermarkt betalen. Hoe werkt dat? Het pasje wordt door de betaalautomaat gehaald, ze toetsen hun speciale, geheime code in: de PIN-code Met die code geven ze de bank toestemming om geld van hun eigen rekening aan de supermarkt te geven. Dat gaat helemaal automatisch! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427024 36 2032-12-31T22:00:00+00:00 23305 2010-11-14T22:00:00+00:00 yes no pinnen betalen geld kopen boodschap https://schooltv.nl/video-item/papiergeld-een-kijkje-in-de-drukkerij 2024-01-16T15:26:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16160.w613.r16-9.e31e8ea.webp Papiergeld | Een kijkje in de drukkerij Om iets te kunnen betalen hebben we muntgeld en papiergeld. Geld van papier wordt ook wel ‘biljet’ genoemd. Omdat bankbiljetten veel waard zijn moet het moeilijk zijn ze na te maken. Een bankbiljet is dus niet zomaar een gekleurd papiertje… Het begint al met speciaal papier. Papiergeld is namelijk van: katoen! De fabriek maakt dit speciale papier met een glanzende band, en een watermerk. Het watermerk zijn dunnere plekken in het papier. Als je het tegen het licht houdt zie je een afbeelding. Deze eerste machine maakt een gouden band op het papier. Daarna worden de biljetten aan de voor en achterkant bedrukt. Dat moet heel precies want de afbeelding op de voor en achterkant vormen samen een cijfer. Dat is het ‘doorzichtcijfer’. Als je het biljet tegen het licht houdt kun je het zien. Dit is de plaatdrukmachine. Het plaatje wordt in een metalen plaat gegraveerd. In de machine wordt de inkt in de groeven gedaan en daarna overgezet op het papier. Hoe dieper de groef hoe beter je de inkt op het papier kunt voelen. In de laatste machine krijgen alle bankbiljetten een eigen nummer: geen enkel bankbiljet is hetzelfde! Nu zijn de biljetten gedrukt, en worden geteld in een telmachine. Er mag natuurlijk geen vel kwijtraken! Daarna worden de echtheidskenmerken gecontroleerd. Een snijmachine snijdt de grote vellen in biljetten. De goedgekeurde biljetten worden verpakt in bundels. Het nieuwe geld gaat naar De Nederlandsche Bank. Daar kunnen andere banken geld bestellen, bijvoorbeeld om in de pinautomaat te doen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427025 89 2032-12-31T22:00:00+00:00 39960 2010-11-14T22:00:00+00:00 yes no papier geld druk katoen grondstof productieproces https://schooltv.nl/video-item/de-monniksgier-de-grootste-roofvogel-van-europa 2024-01-16T15:38:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16163.w613.r16-9.46eb0e8.webp De monniksgier | De grootste roofvogel van Europa Zwevend boven het berggebied speurt hij naar eten: de monniksgier! De gier is de grootste roofvogel van Europa: de spanwijdte van zijn vleugels is bijna 3 meter. Monniksgieren hebben bruinzwarte veren. Op hun kop zitten geen veren. Dat is handig, zo worden ze niet al te vies bij het eten van hun lievelingsmaal: dode dieren. Met hun scherpe snavels trekken ze restjes vlees van de botten. De monniksgier leeft alleen of in een kleine groep. Een gierenpaartje bouwt een nest in bomen in bergachtige gebieden. De broedtijd is in maart en april. Ze krijgen 1 ei per keer. Het ei wordt uitgebroed in 52 tot 55 dagen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427027 56 2032-12-31T22:00:00+00:00 13040 2010-11-14T22:00:00+00:00 yes no roofvogel snavel vogel roofdier vleugel https://schooltv.nl/video-item/de-gier-wordt-bedreigd-door-vergiftigd-vlees 2024-01-04T10:38:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16165.w613.r16-9.9917bea.webp De gier wordt bedreigd | Door vergiftigd vlees In het zuiden van Europa, bijvoorbeeld in Spanje, en in Azië kun je deze vogels zien vliegen: gieren. Ze roven niet, maar het zijn wel roofvogels. Dat kun je zien aan de scherpe snavel en grote klauwen. Gieren zijn aaseters. Aaseters eten dieren die al dood zijn: kadavers. Voor mensen zou dat bedorven vlees ongezond zijn, maar gieren kunnen het opeten zonder ziek te worden. Waar gieren wel ziek van worden is gif. Veel boeren spuiten gif op hun gewassen. Knaagdieren eten ervan en gaan dood. Op Mallorca zijn veel verwilderde katten. Katten die jagen, op vogeltjes bijvoorbeeld. Er zijn ook jagers, die jagen op diezelfde vogels. Die jagers hebben dus last van dei verwilderde katten. De jagers vergiftigen de katten. Gieren eten de dode katten, met het gif en... gaan ook dood. Daarom zijn er projecten opgezet om de gieren te beschermen. Hier op Mallorca worden de dieren goed in de gaten gehouden: Ze worden geringd en gewogen De gieren krijgen vlees waar geen gif in zit In Nederland doen dierentuinen mee aan een fokprogramma. Dieren die hier uit het ei kruipen worden als ze groot genoeg zijn losgelaten in beschermde gebieden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427028 95 2032-12-31T22:00:00+00:00 9546 2010-11-14T22:00:00+00:00 yes no dierenbescherming vogel gif dierentuin https://schooltv.nl/video-item/de-aasgier-de-kleinste-gier-van-europa 2024-01-04T10:38:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16167.w613.r16-9.8135a7c.webp De aasgier | De kleinste gier van Europa De aasgier is de kleinste gier die in Europa voorkomt. Hij leeft in Spanje en overwintert in Afrika. De spanwijdte van de vleugels is 150 tot 170 centimeter. De veren van deze gier zijn vooral wit. Zijn kop is bijna helemaal kaal en heeft een opvallend oranje gele kleur, waarin rode ogen staan. Zijn snavel is lang en dun en zijn poten zijn geel of lichtgrijs. Aasgieren eten vooral aas, dat is dood vlees. Omdat ze zo klein zijn worden ze bij het voedsel vaak weggejaagd door grotere vogels. Daarom zoeken ze ook ander eten, zoals eieren. De aasgier heeft een slimme truc om zo’n ei open te krijgen: Met een steen! Dat is een heel werk, in de vrije natuur kan een gier wel een uur bezig zijn voor het lukt… Eet smakelijk! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427029 61 2032-12-31T22:00:00+00:00 14633 2010-11-14T22:00:00+00:00 yes no roofvogel gedrag roofdier voedsel vogel https://schooltv.nl/video-item/vergrijzing-het-probleem-van-de-toekomst 2025-01-21T10:34:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16169.w613.r16-9.b7ac6be.webp Vergrijzing | Het probleem van de toekomst? Tweehonderd jaar geleden was de gemiddelde levensverwachting in Nederland maar 35 jaar. Kun je je dat voorstellen? De meeste van jullie waren dan al bij de geboorte overleden – en hadden de middelbare school niets eens gehaald. Door de opkomst van de moderne wetenschap en de Industriële Revolutie schoot onze leeftijd echter als een raket omhoog. We kregen allemaal schoon drinkwater, veilig voedsel en goede medicijnen. Daardoor worden we nu gemiddeld 85 jaar - bijna drie keer zo oud als in 1800. En dat is ook veel ouder dan in 1950, toen de AOW werd ingevoerd. Toen mensen voor het eerst pensioen kregen, werden we niet veel ouder dan zeventig jaar. Dat betekende dat mensen maar een jaar of vijf geld kregen van de overheid. Nu is dat anders: mensen krijgen vaak meer dan twintig jaar hun AOW uitgekeerd. Om dat te kunnen betalen, zullen we dus langer moeten gaan werken. Maar in de politiek is daar nog steeds grote weerstand tegen: veel politici vinden dat stoppen met werken op je 65ste een onaantastbare verworvenheid is. En dat heeft vooral te maken met onze filosofische kijk op wat werken is. De meeste filosofen hebben altijd neergekeken op werk. Zo vond de Griekse filosoof Aristoteles werken eigenlijk een vorm van slavernij. De Duitse denker Karl Marx had tweeduizend jaar later een soortgelijke opvatting: hij zag al die arme arbeiders in de fabrieken eigenlijk als slaven van de fabriekseigenaar. Volgens Marx was een samenleving dan ook pas rechtvaardig als niemand gedwongen was om te werken. Zo bekeken is het dus niet vreemd dat veel Nederlanders liever ophouden met werken zodra ze kunnen: we zien ons werk nog steeds als een ‘verplichting’. Maar deze negatieve kijk op werk is de afgelopen jaren achterhaald geraakt. In de jaren 50, toen de AOW werd ingevoerd, was het meeste werk verschrikkelijk zwaar en onderbetaald. Nu is dat anders: voor veel mensen is werken best comfortabel en goed betaald. Langer doorwerken is dus helemaal niet zo’n groot probleem. Mijn voorstel zou daarom zijn: geef de mensen met écht zwaar werk, zoals bouwvakkers, al op hun 63ste hun pensioen - en laat mensen die dat kunnen en willen lekker doorwerken tot hun 67ste. En dat brengt mij tot mijn prangende vraag aan de docent: hoe ziet u uw werk eigenlijk? Houdt u er het liefst zo snel mogelijk mee op? Of zou u de leerlingen dan te veel missen? Eerlijk zeggen! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427030 158 2032-12-31T22:00:00+00:00 9826 2009-11-09T22:00:00+00:00 yes no vergrijzing bejaarde samenleven werk AOW politiek maatschappij demografie https://schooltv.nl/video-item/privacy-vs-veiligheid-wat-vind-jij-belangrijker 2024-01-04T10:38:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16171.w613.r16-9.2dbd8e7.webp Privacy vs. veiligheid | Wat vind jij belangrijker? Wat heb je liever: privacy of veiligheid? Zo gesteld is dat inderdaad een duivels dilemma. Ieder mens wil zich veilig voelen en verwacht daarom van de overheid dat zij die veiligheid waarborgt. Maar we willen niet dat de staat ons zomaar kan afluisteren of fouilleren, terwijl dat soms wel nodig kan zijn om criminelen te bestrijden. Nu zeggen veel mensen: ach, wie niks te verbergen heeft, heeft ook niks te vrezen. Maar is dat wel zo? Niet alleen criminelen hebben immers wat te verbergen: zouden jullie het leuk vinden als iedereen weet dat je een rare ziekte hebt? Of dat opeens op YouTube staat hoe je stiekem achter het schoolplein met iemand staat te zoenen? De vraag wat belangrijker is, privacy of veiligheid, is dus bijna niet te beantwoorden. De vraag waar het eigenlijk om draait is dan ook een andere, namelijk: is de mens te vertrouwen of niet? In de filosofie zijn daar twee extreme antwoorden op gegeven. Het ene antwoord is afkomstig van de Britse filosoof Thomas Hobbes: hij wantrouwde de mensheid, omdat hij de mens als een egoïstisch wezen zag die alleen maar zijn eigenbelang najaagt. Volgens Hobbes zijn mensen net dieren - we willen niets anders dan onze overlevingskansen vergroten. Een beschaafde samenleving kan daarom alleen bestaan als de staat de mens zoveel mogelijk in de gaten houdt. Doet de staat dat niet, zegt Hobbes, dan breekt onherroepelijk een “oorlog van allen tegen allen” uit.Het andere antwoord, van de Duitse filosoof Immanuel Kant, is optimistischer: hij vertrouwde de mensheid, omdat hij de mens helemaal nietals dieren zag. Mensen kunnen immers nadenken, zegt Kant. En omdat wij kunnen nadenken, kunnen we ook samenwerken. Controle is dus niet nodig: de mens begrijpt zelf ook wel dat hij een ander geen kwaad aan moet doen. Dat is immers in zijn eigen voordeel: als iedereen samenwerkt, is iedereen uiteindelijk beter af. Wat denken jullie? Wie heeft gelijk: Hobbes of Kant? Stel je eens voor dat de docent nu een grote pot met geld in de klas zet en zegt: verdeel dat geld maar. Wat gebeurt er dan? Gaan jullie vechten, om zelf het meeste geld te krijgen? Of gaan jullie nadenken en het geld zo eerlijk mogelijk verdelen?Afhankelijk van je antwoord op die vraag, weet je ook wat je belangrijker vindt: privacy of veiligheid. Ik hoop in ieder geval dat jullie slimmer zijn dan Thomas Hobbes voorspelt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427031 146 2032-12-31T22:00:00+00:00 10469 2009-11-09T22:00:00+00:00 yes no veiligheid privacy overheid normen maatschappij https://schooltv.nl/video-item/het-klimaat-dilemma-in-de-politiek-liegen-en-bedriegen 2024-01-04T10:38:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16173.w613.r16-9.83f8dc8.webp Het klimaat-dilemma in de politiek | Liegen en bedriegen? Ieder jaar komen de leiders van de grootste industrielanden bij elkaar om te spreken over het klimaatprobleem. En ieder jaar klinkt hetzelfde liedje: de bedoelingen zijn goed, de gesprekken zijn vruchtbaar, maar het resultaat is nul komma nul. Afspraken om de CO2-uitstoot te verminderen worden zelden nagekomen - als ze al gemaakt worden. Hoe kan dat? In het programma werd al gezegd: er spelen te veel tegenstrijdige belangen mee. Dat klopt. Maar de wiskundigen Merril Flood en Melvin Dresher hebben nog een andere verklaring, genaamd: het prisoner’s dilemma. Dat dilemma laat zien waarom mensen uit eigenbelang beslissingen nemen die, uiteindelijk, in ieders nadeel zijn. En het klimaatprobleem blijkt precies zo’n dilemma te zijn. Een voorbeeld. Stel, een juwelier heeft een dure diamant in bezit, die hij voor vijf miljoen euro wil verkopen. Een rijke zakenman is bereid dat bedrag te betalen, en zegt dat hij het geld overmaakt zodra hij de diamant heeft ontvangen. Dat doet de juwelier natuurlijk niet: misschien is de zakenman wel een oplichter. De juwelier stelt daarom voor om het geld en de diamant ergens te begraven en elkaar dan de locatie te vertellen. Nu komt het dilemma. Stel dat de zakenman inderdaad een verrader is: hij geeft de verkeerde locatie op. Dan is de juwelier zijn diamant én het geld kwijt. De juwelier kan dus maar beter zélf ook liegen over de locatie van de diamant. Immers: als de zakenman eerlijk is, dan krijgt de juwelier het geld én de diamant. En liegt de zakenman ook, dan heeft de juwelier tenminste de diamant nog. Liegen is dus de beste optie: wie eerlijk is, loopt het meeste risico. Het probleem is natuurlijk: dat geld voor de andere partij ook. Als de zakenman én de juwelier dus allebei slim zijn, zullen ze elkaar allebei verraden. En dat betekent dat beide partijen uiteindelijk slechter af zijn dan als ze eerlijk waren geweest. Voor het klimaatprobleem geldt precies hetzelfde. Het beste zou zijn als alle landen hun CO2-uitstoot drastisch verminderen. Maar dat kost veel geld. Het ene land kan de andere landen dus beter verraden: nemen de andere landen wél milieumaatregelen, dan kost het de ‘verrader’ niks, terwijl de uitstoot toch vermindert. En blijken de andere landen ook ‘verraders’, dan is het alsnog slimmer om zelf ook niks te doen: anders draai je helemaal zelf op voor de kosten. Uit dit dilemma is maar één uitweg, en dat is vertrouwen. Denken jullie dat onze wereldleiders dat kunnen? Elkaar vertrouwen? Ik heb zo mijn twijfels. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427032 152 2032-12-31T22:00:00+00:00 3314 2009-11-09T22:00:00+00:00 yes no klimaat beleid politiek koolstofdioxide milieu https://schooltv.nl/video-item/vrijheid-van-meningsuiting-mag-je-zomaar-alles-zeggen 2024-01-04T10:38:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16175.w613.r16-9.9bd2820.webp Vrijheid van meningsuiting | Mag je zomaar alles zeggen? Geen enkele vrijheid is de afgelopen jaren meer bediscussieerd dan de vrijheid van meningsuiting. Mag je mensen beledigen? Mag je bevolkingsgroepen afschilderen als een gevaar? Mag je een religie belachelijk maken? Ingewikkelde vragen, die na de moord op Theo van Gogh en Pim Fortuyn voortdurend zijn gesteld - door politici, columnisten en gewone burgers. Maar géén nieuwe vragen. Het is nu misschien moeilijk voorstelbaar, maar toen de Italiaanse natuurkundige Galileo Galilei vierhonderd jaar geleden zei dat de zon en niet de aarde het middelpunt van ons universum was, werd dat destijds opgevat als een enorme belediging van het geloof. In de 17e eeuw geloofden de meeste mensen namelijk dat de aarde de belangrijkste planeet in het heelal was: God had onze wereld immers geschapen. Wie zei dat de aarde niet het middelpunt was, beledigde niet alleen de gelovigen maar ook God zélf, zo vond men toen. Dit voorbeeld laat zien hoe belangrijk de vrijheid van meningsuiting is. Als Galilei niet had gezegd wat hij dacht, zouden wij nu misschien nog steeds denken dat de zon om de aarde draait in plaats van andersom. Wat nog maar vier eeuwen geleden een belediging was, is nu gemeengoed geworden: bijna niemand denkt nog dat de aarde het middelpunt van het universum is. Dat wij de vrijheid van meningsuiting dan ook zo belangrijk vinden, hebben we vooral te danken aan de filosoof John Stuart Mill, de grondlegger van het liberalisme. In zijn boek Over Vrijheid schrijft hij: “Als de gehele mensheid dezelfde mening had, terwijl één persoon een tegengestelde opvatting koesterde, dan zou de mensheid even weinig recht hebben om die ene persoon tot zwijgen te brengen dan die ene persoon zou hebben om de mensheid het zwijgen op te leggen.” Oftewel: de vrijheid van meningsuiting geldt voor iedereen evenzeer - ook al vinden we sommige meningen soms kwetsend, beledigend of gevaarlijk. Maar betekent dat dan ook dat je het recht hebt om te beledigen, zoals de politica Ayaan Hirsi Ali ooit zei? Ik zou zeggen: ja. Maar dat betekent niet dat je moet beledigen. Ayaan Hirsi Ali had beter kunnen zeggen: je hebt niet het recht om niet beledigd te worden. Want dat risico loop je in een vrije samenleving sowieso. Waar iedereen vrijuit mag spreken, zullen zeker aanstootgevende dingen worden gezegd. Dat is de prijs die we voor onze vrijheid moeten betalen. Wat vinden jullie? Is die prijs te hoog? Of is de vrijheid van meningsuiting het waard? Bedenk wel van welke vrijheid je gebruik maakt als je zo meteen het antwoord geeft. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427033 156 2032-12-31T22:00:00+00:00 10440 2009-11-09T22:00:00+00:00 yes no integratie politiek vrijheid https://schooltv.nl/video-item/kenmerken-van-de-verzorgingsstaat-de-overheid-zorgt-voor-het-welzijn-van-de-burger 2024-01-16T15:34:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16177.w613.r16-9.8ce8333.webp Kenmerken van de verzorgingsstaat | De overheid zorgt voor het welzijn van de burger Nederland is een verzorgingsstaat, de overheid heeft de zorg voor welvaart en welzijn van de burgers op zich genomen. De AOW en ook de WW, de werkloosheidswet, zijn voorbeelden van maatregelen die een overheid in een verzorgingsstaat neemt om het welzijn van de burgers te bevorderen. De term verzorgingsstaat heeft dus niet alleen betrekking op mensen die ziek zijn of hulp nodig hebben, het is ook een vangnet voor gezonde, werkende mensen. De Nederlandse verzorgingsstaat ontstond na de Tweede Wereldoorlog. Om de wederopbouw te kunnen betalen was het van belang dat de lonen laag zouden blijven. In ruil daarvoor kregen werknemers toegang tot een aantal sociale voorzieningen, zoals een werkloosheidsuitkering, een arbeidsongeschiktheidsverzekering en een ziektekostenverzekering. In de loop der jaren zijn de visies op de verzorgingsstaat drastisch gewijzigd. Niet alleen werd het bestaande model te duur, ook kwamen er andere opvattingen over de verantwoordelijkheid van burgers en de positie van de overheid. Is het bijvoorbeeld terecht dat je wordt doorbetaald als je ziek thuis zit door een sportblessure die je hebt opgelopen in je vrije tijd? De Nederlandse verzorgingsstaat is een mengvorm tussen sociaaldemocratische en liberale beginselen. De sociaaldemocratische stroming benadrukt gelijkheid, rechtvaardigheid en solidariteit. Liberalen hechten grote waarde aan persoonlijke vrijheid, eigen verantwoordelijkheid en marktwerking. In de afgelopen jaren heeft de liberale visie de overhand gekregen. De overheid laat steeds meer zaken over aan de markt, zaken die ze vroeger als kerntaken beschouwde. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427034 99 2032-12-31T22:00:00+00:00 35533 2009-11-09T22:00:00+00:00 yes no verzorgingsstaat wederopbouw samenleven AOW maatschappij https://schooltv.nl/video-item/kenmerken-van-een-rechtsstaat-de-burger-wordt-beschermd 2024-01-04T10:38:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16179.w613.r16-9.78efd8b.webp Kenmerken van een rechtsstaat | De burger wordt beschermd Nederland is een rechtsstaat. Dat betekent dat de burger beschermd wordt tegen willekeur van de overheid. Paul Cliteur: “Een rechtsstaat dat is een staat die zichzelf gebonden acht aan het recht. Dus niet alleen mensen, gewone burgers zijn aan het recht gebonden, moeten zich aan d wet houden, maar ook de staat zelf. Dat is het basale kenmerk van een rechtsstaat”. In een rechtsstaat heeft de burger grondrechten. Grondrechten beschermen de burger tegen overheidsbemoeienis en staan vermeld in de Grondwet. Een aantal voorbeelden: Art. 1: hierin staan het gelijkheidsbeginsel en het discriminatieverbod: iedereen in Nederland, ongeacht godsdienst, levensovertuiging, afkomst, geslacht of seksuele oriëntatie, heeft dezelfde rechten. In artikel 6 wordt de godsdienstvrijheid gegarandeerd en in artikel 7 de vrijheid van meningsuiting. In een rechtsstaat zijn er onafhankelijke rechters, die voor het leven worden benoemd. Ze kunnen dus niet worden ontslagen als hun uitspraken niet naar de zin zijn van de regering. Als burger heb je dus altijd de garantie dat een inbreuk op je grondrechten door de overheid door een neutrale rechter beoordeeld zal worden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427035 71 2032-12-31T22:00:00+00:00 25341 2009-11-09T22:00:00+00:00 yes no recht democratie grondwet overheid burgerschap https://schooltv.nl/video-item/de-pluriforme-samenleving-verschillende-bevolkingsgroepen-naast-elkaar 2024-01-04T10:38:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16181.w613.r16-9.d5f0858.webp De pluriforme samenleving | Verschillende bevolkingsgroepen naast elkaar Nederland is een pluriforme samenleving, zo’n 20 procent van de Nederlandse bevolking is allochtoon. Dat ben je als ten minste een van je ouders niet in Nederland is geboren. Daar horen dus ook Belgen, Duitsers, Engelsen en andere westerse allochtonen bij.Als het gaat om integratieproblemen, dan gaat het meestal over niet-westerse allochtonen. Dat is ongeveer 11% van de Nederlandse bevolking: 2,3% is Turks; 2,1% is van Marokkaanse afkomst; 2,1% is Surinaams; 0,8% komt van de Nederlandse Antillen en Aruba; en 3,7% komt uit andere niet-westerse landen. Nadia Bouras: “Het wordt problematisch als mensen het gevoel hebben dat ze extra hun best moeten doen, of dat ze meer moeten investeren, meer moeten doen om te laten zien dat ze juist geen allochtoon zijn. Als mensen zich belemmerd voelen door dat begrip. Dan moet je je afvragen: moeten we deze begrippen nog wel gebruiken?” Eberhard van der Laan: “Ik ben nooit een voorstander geweest van de terminologie allochtoon - autochtoon, Want dat legt het accent erop dat iemand niet van hier komt. Allochtoon betekent namelijk: niet van hier. Ik vind dat als je echt wilt integreren, samen, dan moet je er niet geïnteresseerd in zijn dat hij niet van hier komt, dan moet je er geïnteresseerd in zijn dat er hier bij wil horen”. Maar – erbij horen valt niet mee. Want in sociaaleconomisch opzicht hebben niet-westerse allochtonen het een stuk slechter dan autochtone Nederlanders. Ze verdienen minder, zijn vaker werkloos en wonen vaak in slechte wijken. Niet-westerse allochtone jongeren lopen een groter risico om in de criminaliteit terecht te komen.Voor die achterstandspositie zijn twee redenen: positietoewijzing. Dit heeft te maken met het beeld dat een samenleving van een bepaalde groep heeft. Stereotypen spelen hierbij een belangrijke rol. Een stereotype is een overdreven beeld van een groep mensen dat niet klopt met de werkelijkheid. Voorbeelden van stereotypen zijn “Belgen zijn dom” en ‘alle Marokkaanse jongeren zijn crimineel’. Stereotypen leiden tot vooroordelen. Een vooroordeel is een bewuste mening die niet is gebaseerd op feiten. Een tweede reden voor de achterstand van niet-westerse allochtonen is positieverwerving. Positieverwerving is alles wat allochtonen zelf kunnen en moeten doen om een plek in de Nederlandse samenleving te vinden. Vooral voor jongeren is het belangrijk dat ze de taal leren en een goede opleiding krijgen. Want dat is de beste manier om hogerop te komen. Eberhard van der Laan: “Als iemand de taal niet leert, dan kan hij helemaal niet meedoen. Dan kan hij zelf niet meedoen, maar wat ik eigenlijk nog erger vindt: dan brengt hij ook zijn kindertjes naar de lagere school op vierjarige leeftijd met gemiddeld, dat blijkt uit onderzoek, twee jaar taalachterstand op andere kindertjes die daar worden afgeleverd. Dat haalt zo’n kindje nooit meer in. Dan is het dus niet gek dat zijn kans in de statistiek om te gaan spijbelen twee keer zo groot is, de kans dat hij geen werk vindt drie keer zo groot is en de kans dat hij in aanraking komt met politie en justitie vijf keer zo groot is.” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427036 188 2032-12-31T22:00:00+00:00 21109 2009-11-09T22:00:00+00:00 yes no autochtoon allochtoon integratie multicultureel samenleven https://schooltv.nl/video-item/kenmerken-van-een-democratie-scheiding-der-machten 2024-01-04T10:38:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16183.w613.r16-9.1475792.webp Kenmerken van een democratie | Scheiding der machten Nederland is een democratie. Om de vier jaar zijn er Tweede Kamerverkiezingen, waarna de grootste partij gaat proberen om samen met andere partijen een regering te vormen. Om te voorkomen dat er teveel macht in handen van een partij terechtkomt, kent Nederland een scheiding van machten, de trias politica: de wetgevende macht wordt gevormd door de regering en de Staten-Generaal, dat zijn de Eerste en de Tweede Kamer;- de uitvoerende macht is in handen van de regering. De derde macht, de rechtsprekende macht, is geheel onafhankelijk. Paul Cliteur: “Degene die dat ontwikkeld heeft, de Franse filosoof Montesquieu, die heeft gezegd dat als alle macht nou in een hand komt, dus de staat heeft alle macht en dat is als het ware, ja, onverdeelde macht, dan kan dat gemakkelijk tot machtsmisbruik leiden”. Dit systeem heeft een aantal ingebouwde controlemechanismen: de uitvoerende macht is verantwoording schuldig aan de wetgevende macht, en de wetgevende macht is op haar beurt weer verantwoording verschuldigd aan de burgers, die invloed kunnen uitoefenen door middel van verkiezingen. Als Nederlander heb je vanaf je 18e jaar kiesrecht: actief kiesrecht: je mag stemmen bij verkiezingen, en: passief kiesrecht: je kunt je verkiesbaar stellen. Vanaf je 18e kun je je dus kandidaat stellen voor bijvoorbeeld de Tweede Kamer of de Gemeenteraad. Naast de wetten die door de regering en de Staten-Generaal worden gemaakt, komt veel regelgeving tegenwoordig ook uit Europa: ongeveer de helft van alle regels en wetten die in Nederland gelden, worden gemaakt door de Europese Unie. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427037 195 2032-12-31T22:00:00+00:00 46380 2009-11-09T22:00:00+00:00 yes no macht regering verkiezing democratie Nederland https://schooltv.nl/video-item/waterstof-maken-elektrolyse 2024-01-16T16:26:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16185.w613.r16-9.f60f568.webp Waterstof maken | Elektrolyse Alternatieve energiebronnen zoals wind, stromend water en zonlicht kunnen niet opraken en worden daarom wel “duurzame energiebronnen” genoemd. Maar als er geen zon of wind is, kun je ook geen elektrische energie opwekken. Een alternatief is om met duurzame energiebronnen waterstof te maken. Energie uit water. Met het Toestel van Hofmann kan met elektriciteit uit water waterstof gemaakt worden. Dit proces heet “elektrolyse”. Dit apparaat is gevuld met water en hier zie je twee platina elektrodes. Dit apparaat is aangesloten op een stroomkastje. Als ik de stroom aanzet, dan zie je belletjes bij de elektrodes verschijnen. Met elektrische energie wordt het water ontleed in twee verschillende gassen: waterstofgas en zuurstofgas. Je ziet, dat aan de ene kant veel meer gas is ontstaan dan aan de andere kant. Er is tweemaal zoveel waterstofgas als zuurstofgas gevormd. Ik schakel nu de stroom uit en vang met een reageerbuisje het gas dat hier gevormd is op. Als waterstof bij een vlam gehouden wordt is er een plop te horen. Dit is dus waterstof. Met een gloeiende houtspaander kan ik aantonen dat dit zuurstof is. Hij ging iets feller branden. Dit is dus zuurstof. In de praktijk wordt er waterstof opgevangen en in gascilinders vervoerd en opgeslagen. In een aantal steden in Nederland rijden er al bussen op waterstof. Het water dat gevormd wordt, wordt losgelaten in de lucht en verspreidt zich vanzelf. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427038 135 2032-12-31T22:00:00+00:00 50518 2010-11-10T22:00:00+00:00 yes no waterstof elektriciteit energie kernpunt proefje https://schooltv.nl/video-item/geluidstrillingen-geluid-plant-zich-door-de-lucht-voort-maar-als-er-geen-lucht-is 2024-01-16T16:24:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16187.w613.r16-9.99fb967.webp Geluidstrillingen | Geluid plant zich door de lucht voort. Maar als er geen lucht is? Geluidstrillingen hebben lucht, water of een andere stof nodig om zich te kunnen verplaatsen. Met deze veer kunnen we dat goed uitleggen: Stel je je eens voor, dat de veer de lucht is. De trillingen gaan van de ene kant naar de andere kant. De veer zelf blijft op zijn plaats liggen. Zo gaat dat ook met geluidstrillingen. Ze gebruiken de lucht om zich te verplaatsen. Of een andere stof. Blik en touw bijvoorbeeld. Het geluid van mijn stem brengt de lucht in trilling en die trillingen gaan dan via het touw naar het andere blikje. Je hoort de wekker nog heel duidelijk. Nu ga ik de lucht onder de stolp wegzuigen. De lucht is nu weggezogen. Er is nu sprake van een vacuüm. En je denkt misschien, dat de wekker het niet doet omdat je ‘m niet hoort, maar als je goed kijkt, dan zie je dat de hamer nog steeds tegen de bellen aan slaat. Nu ga ik langzaam de lucht onder de stolp toe laten stromen. Je hoort nu, dat ie aan het sissen is, er komt steeds meer lucht in. En als je goed luistert hoor je ook, dat de wekker steeds luider gaat rinkelen. In vacuüm, dus zonder lucht, kan geluid zich niet voortplanten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427039 107 2032-12-31T22:00:00+00:00 69869 2010-11-09T22:00:00+00:00 yes no proefje lucht kernpunt decibel geluid https://schooltv.nl/video-item/tandwielen-en-krachten-tandwielen-zijn-heel-handig-op-je-fiets 2024-01-04T10:38:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16189.w613.r16-9.fb8e2da.webp Tandwielen en krachten | Tandwielen zijn heel handig op je fiets Om bij sterke tegenwind toch goed vooruit te komen hebben veel fietsen een hulpmiddel: versnellingen met tandwielen. Tandwielen worden gebruikt in fietsen, horloges, motoren, auto’s. Ze zijn ervoor om de beweging door te geven. Als tandwielen elkaar raken, draaien ze in tegengestelde richting. Door een groot tandwiel te verbinden met een klein tandwiel, kun je de beweging versnellen. Het grote tandwiel draait dan veel minder vaak rond dan het kleine tandwiel. Door een klein tandwiel te verbinden met een groot tandwiel kun je de beweging vertragen. Het kleine tandwiel draait veel vaker rond dan het grote tandwiel. Bij een fiets zijn de tandwielen door middel van een ketting met elkaar verbonden. Hierdoor draaien de tandwielen dezelfde kant uit, maar het principe is hetzelfde. Het grote tandwiel voor laat een klein tandwiel achter draaien met een grotere snelheid. Maar er is een grote kracht voor nodig. Dat merk je bij het fietsen. Hoe kleiner het tandwiel achter, hoe steviger je moet trappen, maar hoe sneller je vooruit komt. Het is dus prettig als de ketting achter bij wind mee op het kleinste tandwiel ligt. En met flinke wind tegen is het grootste tandwiel achter juist prettiger. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427040 94 2032-12-31T22:00:00+00:00 23444 2010-11-09T22:00:00+00:00 yes no tandwiel kernpunt kracht proefje https://schooltv.nl/video-item/stroomsterkte-de-stroomsterkte-meet-je-met-een-amperemeter 2024-01-04T10:38:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16191.w613.r16-9.4d871c9.webp Stroomsterkte | De stroomsterkte meet je met een ampèremeter Niet alle apparaten gebruiken natuurlijk evenveel energie. Hoe meer elektrische energie er nodig is, hoe meer elektronen er door de draad moeten stromen. Met een stroommeter, een ampèremeter, kun je de stroomsterkte meten. In deze stroomkring is een stroommeter aangesloten. Voor het lampje meet ik 0,3 ampère. En nu ga ik het na het lampje meten. En nu aan de andere kant. Ook 0,3 ampère. Het aantal elektronen dat per seconde het apparaat in gaat is dus precies evenveel als het aantal elektronen dat per seconde het apparaat uit komt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427041 45 2032-12-31T22:00:00+00:00 20216 2010-11-10T22:00:00+00:00 yes no ampère stroom kernpunt elektriciteit proefje https://schooltv.nl/video-item/zonder-spanningsbron-geen-stroomkring-een-stroomkring-bestaat-uit-verschillende-onderdelen 2024-01-04T10:38:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16193.w613.r16-9.bec4242.webp Zonder spanningsbron geen stroomkring | Een stroomkring bestaat uit verschillende onderdelen Een elektriciteitssnoer bestaat uit een metalen draad met daaromheen kunststof. De elektriciteit die door de metalen draden stroomt noemen we “elektronen”. Deze stromen niet vanzelf. Daar is een stroomkring voor nodig. Een stroomkring kun je zelf maken. Dit is een eenvoudige stroomkring. Je ziet: het lampje staat nog uit. Dat komt omdat de stroomkring nog niet gesloten is. Nu druk ik de schakelaar in en het lampje gaat branden. De elektronen stromen nu rond en hier wordt de elektrische energie dan omgezet in warmte en licht. Nu haal ik het kastje weg en sluit ik de kring. De kring is weliswaar gesloten, maar toch blijft het lampje uit. Zo’n kastje noemen we een “elektrische energiebron” oftewel een spanningsbron. Zonder spanningsbron is er geen stroomkring. Het kastje geeft de elektronen een duwtje in de goede richting en geeft de elektrische mee. Je hebt sterke en zwakke spanningsbronnen. Deze batterij bijvoorbeeld is een spanningsbron van 9 volt en deze van anderhalf volt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427042 69 2032-12-31T22:00:00+00:00 39830 2010-11-10T22:00:00+00:00 yes no batterij elektriciteit stroom proefje spanning kernpunt https://schooltv.nl/video-item/lichtbreking-lichtstralen-gaan-in-principe-altijd-rechtdoor 2024-01-04T10:38:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16195.w613.r16-9.4d658fc.webp Lichtbreking | Lichtstralen gaan in principe altijd rechtdoor Voorwerpen kunnen we zien als ze zelf licht geven of als ze het licht van een lichtbron weerkaatsen. Een lichtstraal gaat dus in principe altijd rechtdoor. Maar als een lichtstraal van een bepaalde stof naar een andere stof gaat, bijvoorbeeld van lucht naar water, treedt er bijna altijd breking op aan het grensoppervlak van de twee stoffen. De richting van de straal verandert dan. Als je een lichtstraal loodrecht op een glazen blok laat vallen, dan gaat ie dus altijd rechtdoor. Maar als je een lichtstraal schuin op het glazen blok laat vallen, dan wordt ie gebroken aan het grensoppervlak lucht/glas en aan het grensoppervlak glas/lucht. De straal verandert dus twee keer van richting. De invallende straal en de straal die het blok verlaat zijn evenwijdig aan elkaar. De verandering van de richting van lichtstralen noemen we “lichtbreking”. De vorm heeft ook invloed op de breking van de lichtstraal. We hebben twee soorten lenzen: dit is een bolle lens en dit is een holle lens. Een bolle lens is in het midden dikker dan aan de rand. En een holle lens is in het midden dunner dan aan de rand. De bolle lens breekt de lichtstralen naar elkaar toe. En de holle lens van elkaar af. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427043 77 2032-12-31T22:00:00+00:00 59440 2010-11-10T22:00:00+00:00 yes no proefje licht straling lens kernpunt natuurkunde https://schooltv.nl/video-item/geluidsisolatie-hoe-kun-je-het-aantal-decibel-verminderen 2024-01-04T10:38:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16197.w613.r16-9.f4091dc.webp Geluidsisolatie | Hoe kun je het aantal decibel verminderen? Om geluid van harde muziek te dempen kun je allerlei materialen gebruiken. Maar welke materialen zijn nou eigenlijk goede geluidsdempers? Dit is een luidspreker en dit is een toongenerator. We zetten ‘m even lekker hard! Zo. Nu ga ik ‘m opmeten. Nou, die slaat behoorlijk uit! Achter glas, zou dat misschien helpen? Nou, dat scheelt al iets! Maar wat als ik nou twee glasplaten gebruik met lucht ertussen? Ik heb hier nu twee stukken glas en lucht ertussen. 64. Zo, nu is de lucht ertussen weg en ik ga weer meten. 66 decibel. Lucht isoleert dus best wel. Piepschuim! Nou, een laag piepschuim in plaats van lucht zorgt dus voor een afname van 6 decibel. Nou, dat is aardig wat. Geluiddempende materialen pakken het geluid niet bij de bron aan, want het geluid is nog steeds hard. Maar het zorgt wel voor minder overlast. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427044 90 2032-12-31T22:00:00+00:00 13183 2010-11-10T22:00:00+00:00 yes no kernpunt proefje isoleren geluid decibel isolatie https://schooltv.nl/video-item/lenzen-holle-en-bolle-lenzen-veranderen-de-richting-van-lichtstralen 2024-01-04T10:38:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16199.w613.r16-9.dd2f9ae.webp Lenzen | Holle en bolle lenzen veranderen de richting van lichtstralen Als er lichtstralen door een bolle lens gaan, worden ze naar elkaar toe gebroken. De evenwijdige lichtbundels snijden elkaar in één punt: het brandpunt. De afstand tussen het brandpunt en het midden van de lens heet de “brandpuntafstand”. Deze afstand is niet altijd hetzelfde. Als ik bijvoorbeeld een bollere lens gebruik en daar de stralen doorheen laat gaan, zie je, dat de brandpuntafstand kleiner wordt. Dat komt, omdat de lichtstralen sterker worden gebroken. De ooglens is aangepast aan het oog. Bij onze ooglens valt het brandpunt precies op het netvlies. Daardoor kunnen we dingen die ver weg staan scherp zien. Maar de dingen waar we naar kijken, kunnen ver weg staan of ook dichtbij. Toch zien we ze altijd scherp. Dat komt, omdat onze ooglens een heel speciale lens is. Onze lens kunnen we namelijk steeds aanpassen door ‘m platter en boller te maken. Dit heet “accommoderen”. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427045 72 2032-12-31T22:00:00+00:00 44350 2010-11-10T22:00:00+00:00 yes no oog licht lens kernpunt proefje https://schooltv.nl/video-item/zwaartekracht-hoe-kom-je-los-van-de-aarde 2024-01-04T10:38:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16201.w613.r16-9.b78dfdb.webp Zwaartekracht | Hoe kom je los van de aarde? De aarde heeft een sterke aantrekkingskracht op alles om zich heen... dat heet zwaartekracht... Daardoor vallen de dingen naar beneden en niet omhoog. Om los te komen van aarde gebruik je spierkracht. Dat doe je bijvoorbeeld als je loopt of springt, maar hoe goed je je best ook doet de aarde trekt je altijd weer terug. Als je echt los wilt komen van de aarde heb je een hele krachtige raket nodig. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427046 26 2032-12-31T22:00:00+00:00 29527 2010-10-27T20:00:00+00:00 yes no aarde aantrekkingskracht raket zwaartekracht spier https://schooltv.nl/video-item/de-waterkringloop-van-regenwolk-naar-zee-en-weer-terug 2024-01-04T10:38:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16203.w613.r16-9.5b3c697.webp De waterkringloop | Van regenwolk naar zee en weer terug Door opwarming van de zon verdampt er water op zee. De warme lucht met de waterdamp stijgt op en wordt een wolk en die waait richting land. Bij het land moet de wolk opstijgen. Hierdoor wordt de lucht kouder. De koude lucht kan minder waterdamp vasthouden. De waterdamp gaat over in water en valt als regen naar beneden. Het regenwater komt op het land terecht en uiteindelijk in de rivier. Het water in de rivier stroomt weer richting de zee. Dit noem je de waterkringloop. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427047 34 2032-12-31T22:00:00+00:00 124146 2010-12-09T22:00:00+00:00 yes no klimaat regen neerslag kringloop damp water https://schooltv.nl/video-item/cleo-speelt-viool-haar-lievelingsinstrument 2024-01-04T10:38:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16205.w613.r16-9.250f2d7.webp Cleo speelt viool | Haar lievelingsinstrument Ik ben Cleo, ik ben tien jaar en ik speel viool. Ik speel viool al best lang en op het begin oefende ik heel veel. Ja, nou, vroeger, toen wilde ik echt altijd heel graag vioolspelen en wilde ik nooit bijvoorbeeld als er hele leuke kinderfeestjes waren, dan wilde ik daar niet naartoe, omdat ik mijn vioolles niet wilde missen. Toen ik klein was, toen was ik aan het dansen toen ik aan het vioolspelen was en dat was niet zo heel slim, want toen viel ik op mijn viool! En toen zat er een enorme barst in de achterkant, dat was wel best wel heel erg erg! Maar ja. Later als ik groot ben wil ik het liefst een goede violiste worden, gewoon een hele goede violiste en misschien ook een goede lerares. En ik wil ook in een orkest dan. Dit was het en het is altijd leuk om viool te spelen! Dus: bye! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427048 88 2032-12-31T22:00:00+00:00 3227 2010-11-02T22:00:00+00:00 yes no muziekinstrument muziek oefenen spelen leren viool https://schooltv.nl/video-item/sem-speelt-trompet-zijn-lievelingsinstrument 2024-01-04T10:38:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16207.w613.r16-9.9ac2bc0.webp Sem speelt trompet | Zijn lievelingsinstrument Ik ben Sem en ik ben 14 jaar, en ik speel nu vijf jaar trompet op het Rotterdams Conservatorium. Ik liep toen ik nog heel klein was, vier of zo, liep ik met mijn moeder door Amsterdam en achter een schutting was er een open concert bezig. En toen hoorde ik een trompet spelen. En ik zei nog tegen mijn moeder van: “wow, die wil ik!”. En ja, mijn moeder dacht eerst van: “dat gaat wel weer over!”. Maar ja, het is dus gebleven en mijn moeder heeft nog van allemaal andere dingen geprobeerd, ze kwam gewoon met klarinetspelen of blokfluit, dwarsfluit of hobo. Allemaal instrumenten, maar ik wou toch gewoon trompet spelen! Ja, ik vond dat gewoon een heel bijzonder geluid. Ja, mijn moeder, die dacht echt aan de trompet van de fanfare en dan meelopen in zo’n optocht, en dan “prrahprrahpraahhh”. Maar ja, je ziet: ik speel dus Jazz met mijn trompet en dat is heel anders. En nu is mijn moeder ook wel blij, dat ik toch trompet heb gekozen, want zij vindt het nu ook heel mooi! Ik heb vorig jaar een bandje opgericht, dat heet The Lonely Friends, en daar speel ik samen met mijn vriend Sjoul in. Dan gaan we nu een stuk voor jullie spelen en het heet Hidden Music. We spelen een beetje Jazzy Funky muziek, we schrijven zelf de nummers. Ik speel nu vijf jaar trompet, de eerste vier jaar heb ik klassieke trompetles gehad en mijn lerares, die had er ook wat opmerkingen over, omdat ik gewoon steeds niet van blad speelde, maar gewoon een beetje deed wat ik zelf wou. Ja, dat heet dus “improviseren”. Het is gewoon heel gaaf, want je maakt gewoon eigenlijk steeds nieuwe stukken. En ja, je doet gewoon een beetje waar je zin in hebt en het gaat vanzelf gewoon. Dat was het, tot de volgende keer! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427049 151 2032-12-31T22:00:00+00:00 4555 2010-11-02T22:00:00+00:00 yes no trompet muziekinstrument muziek blaasinstrument https://schooltv.nl/video-item/spookdorpen-waarom-vertrekken-mensen-uit-dorpen-in-groningen 2024-01-04T10:38:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16209.w613.r16-9.f0526c3.webp Spookdorpen | Waarom vertrekken mensen uit dorpen in Groningen? Steeds minder mensen willen in Oost-Groningen wonen. Dat komt doordat er niet genoeg werk is. En nieuwe bedrijven willen zich hier niet vestigen. Er woont simpelweg te weinig en goed geschoold personeel. En aan minder mensen kun je ook minder verkopen. Maar ja, dat zorgt er dus weer voor dat mensen die er wonen geen werk kunnen vinden en weg trekken. Het loopt hier gewoon leeg en voor de mensen die achterblijven, wordt de woonomgeving steeds armoediger. Sommige dorpen kunnen niet eens meer bestaan en moeten misschien worden afgebroken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427050 34 2032-12-31T22:00:00+00:00 18254 2010-10-27T20:00:00+00:00 yes no verhuizen leeg Groningen werkloos dorp https://schooltv.nl/video-item/roel-speelt-slagwerk-trom-marimba-en-pauken 2024-01-04T10:38:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16211.w613.r16-9.a878607.webp Roel speelt slagwerk | Trom, marimba en pauken Dames en heren, hooggeëerd publiek, hier is slagwerker Roel! Nou, ik ben Roel Eigenmans, ik speel slagwerk, ik speel kleine trom, marimba en pauken. Ja, ik denk wel, dat ik een ritmefreak ben ja. Het.., ja, het trommelen gaat toch om de ritmes en ik drum eigenlijk overal op, op prullenbakken, op lantaarnpalen, op mensen. Vroeger, toen ik ging gewoon op mijn kamer en dan haalde de potten en pannen van beneden van mijn moeder naar mijn kamer en de wasmanden, en gewoon alles waar ik op kon trommelen en daar maakte ik mijn eigen drumstelletje van. En daar ging ik gewoon op slaan met stokken en met mijn handen, alles waar ik maar op kan slaan zeg maar. En iedere dag na school ga ik wel even drummen ’s avonds, want het is gewoon lekker om een keer wat anders te doen dan alleen maar serieus aan het studeren te zijn. En ook gewoon een keer lekker slaan. Maar ik houd eigenlijk van heel veel soorten muziek, ook gewoon Klassiek en, ja, Hiphop, alles. Ik heb wel eens heel erg zin om te drummen gewoon als ik thuiskom, maar ook als ik verdrietig ben of boos ben, of blij ben, dat maakt niet uit, ik kan er gewoon mijn gevoelens ook in kwijt. Van drummen word ik gewoon heel blij, omdat je je kan slaan, je kan je agressie kwijt als het moet, je kan je energie kwijt als het moet en het is gewoon heel fijn om te doen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427051 102 2032-12-31T22:00:00+00:00 10136 2010-11-02T22:00:00+00:00 yes no muziekinstrument drum muziek slaginstrument https://schooltv.nl/video-item/emma-speelt-saxofoon-haar-lievelingsinstrument 2024-01-16T15:38:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16213.w613.r16-9.8ddbdaa.webp Emma speelt saxofoon | Haar lievelingsinstrument Hallo, ik ben Emma en ik speel saxofoon. Hij is best wel zwaar! Ja, ik voel me meestal wel heel vrolijk als ik saxofoon speel, vooral als het lukt. Eh, ik vind het echt een heel stoer instrument. Je kan er ook heel veel leuke Jazz mee spelen en het is gewoon een prachtig instrument. En hij glimt ook heel mooi. Nou, de eerste keer dat ik speelde, dat was wel moeilijk, maar ik was wel heel trots toen ik er een toon uit kreeg, want het was niet heel makkelijk. Je moet eh je lip een beetje naar beneden doen en dan, ja, je tanden op de bovenkant zetten en dan heel hard blazen. Ik oefen ongeveer drie of vier keer per week en dan oefen ik een halfuurtje of drie kwartier. En dan ben ik helemaal uitgeblazen! Dat was het, doei! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427052 88 2032-12-31T22:00:00+00:00 9108 2010-11-02T22:00:00+00:00 yes no saxofoon wedstrijd muziekinstrument muziek jazz blaasinstrument https://schooltv.nl/video-item/zuurgraad-er-zijn-zure-basische-en-neutrale-reinigingsmiddelen 2024-01-04T10:38:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16215.w613.r16-9.38dc4d3.webp Zuurgraad | Er zijn zure, basische en neutrale reinigingsmiddelen Alle reinigingsmiddelen kunnen we grofweg in twee soorten verdelen: reinigingsmiddelen die niet mengen met water, zoals wasbenzine en terpentine, en reinigingsmiddelen die wel mengen met water. En die laatste kun je weer verdelen in zure, basische en neutrale reinigingsmiddelen. Hoe zuur of basisch een schoonmaakmiddel is kun je meten. Dit gaat eigenlijk heel simpel: je hebt hiervoor een speciaal indicatorpapier nodig. Met dit indicatorpapier meet je de zogenaamde pH-waarde. Met deze kleurenschijf kan ik zien wat de verschillende kleuren betekenen. Schoonmaakazijn, even kijken: nou, een beetje oranje, dat is een pH-waarde van 2. En de shampoo, die heeft een pH-waarde van 7. Dat is dus neutraal. En de ammonia, nou, wat zal dat zijn? Nou, hier, rond de 12, een pH-waarde van 12. Zure en basische schoonmaakmiddelen kunnen je huid, ogen en kleding aantasten. Je moet er daarom voorzichtig mee omgaan. En lees altijd goed het etiket voordat je het gaat gebruiken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427053 87 2032-12-31T22:00:00+00:00 23592 2010-11-10T22:00:00+00:00 yes no proefje schoonmaken vloeistof zuur kernpunt stof https://schooltv.nl/video-item/reclame-en-doelgroepen-kinderen-huisvrouwen-en-ouderen 2024-01-04T10:38:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16217.w613.r16-9.d58b0bb.webp Reclame en doelgroepen | Kinderen, huisvrouwen en ouderen Een doelgroep is een groep mensen met dezelfde kenmerken. Kinderen, huisvrouwen, ouderen zijn allemaal doelgroepen. Die doelgroepen zijn geïnteresseerd in bepaalde producten. Kinderen in speelgoed, huisvrouwen in schoonmaakproducten en ouderen in vrije tijd. Dat weten de verkopers van die producten. Om meer te kunnen verkopen maken ze reclames speciaal voor de doelgroep. Speelgoedreclames met veel kleuren en vrolijke muziek, omdat kinderen dat leuk vinden. Goedkope schoonmaakmiddelen die goed schoonmaken spreekt huisvrouwen aan. En mooie landschappen en rust vinden ouderen aantrekkelijk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427054 38 2032-12-31T22:00:00+00:00 21400 2010-12-09T22:00:00+00:00 yes no reclame media commercie verkopen communicatie product https://schooltv.nl/video-item/plastic-soep-hoe-komt-plastic-in-onze-voedselketen-terecht 2024-01-04T10:38:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16219.w613.r16-9.0d608fc.webp Plastic soep | Hoe komt plastic in onze voedselketen terecht? Een groot deel van ons afval komt in de zee terecht. Ook plastic. Het plastic brokkelt af. De stukjes noemen we microplastic. Kleine zeedieren denken dat microplastic voedsel is en eten het op. De kleine zeedieren worden weer opgegeten door grotere vissen. En zo komt er dus ook plastic in hun maag terecht. Deze vis wordt gevangen en komt uiteindelijk op jouw bord terecht. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427055 24 2032-12-31T22:00:00+00:00 41918 2010-10-27T20:00:00+00:00 yes no plastic milieu zee afval voedselketen vervuiling https://schooltv.nl/video-item/plastic-shirts-hoe-maak-je-shirts-van-plastic-flessen 2024-01-04T10:39:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16221.w613.r16-9.8d91394.webp Plastic shirts | Hoe maak je shirts van plastic flessen? T-shirts van plastic maak je zo. Van petflessen worden kleine korrels gemalen. Daar maak je lange dunne plastic draden van. En van die draden weef je grote lappen plastic stof. Die lappen kun je in iedere kleur verven die je maar wil. En van die gekleurde draden weeft de machine de voetbalshirts. Zo komen de plastic flessen niet op de vuilnisbelt terecht, maar worden ze gerecycled. Hergebruikt voor deze flitsende voetbalshirts. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427056 38 2032-12-31T22:00:00+00:00 53567 2010-10-27T20:00:00+00:00 yes no fles recyclen plastic afval kleding https://schooltv.nl/video-item/ben-speelt-piano-pop-jazz-en-klassiek 2024-01-04T10:39:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16222.w613.r16-9.c5176f6.webp Ben speelt piano | Pop, jazz en klassiek Hallo, ik ben Ben en dit is mijn piano! Je kan verschillende soorten stijlen spelen, je kan Jazz, Pop en Klassiek. Nou, ik ga je nu een stukje Klassiek laten horen en dat gaat zo. Ik vind pianospelen zelf heel erg leuk om iedere dag even te doen. Als ik lekker aan het spelen ben, dan krijg ik een trilling door mij heen alsof er een olifant op me zit te poepen! Nou, dit was Klassiek, heel leuk. Maar nu ga ik Jazz doen en dat is mijn favo! En dit is mijn favo, omdat eh je kan improviseren en improviseren betekent, dat je zelf mag verzinnen wat je speelt. Deze heb ik bijvoorbeeld zelf bedacht! Je hebt ook nog Pop. Mijn favoband van Pop is Abba. Dat speel ik thuis heel veel en ik kan jullie ook nog een liedje voor jullie laten horen en ik denk, dat jullie ‘m kennen. Nou, dit was Pop, van Abba. Eh, en nu een klein raadseltje: ik ga nu geblinddoekt een lied spelen en jij moet raden wat ik ga spelen. Nou, eh, nu heb ik het gespeeld en nu moet jij binnen vijf seconden raden welk lied het is! Nou, dit was Pirates of the Caribbean. Nou, dit was mijn piano, ik hoop dat je het leuk vond! Doei! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427057 138 2032-12-31T22:00:00+00:00 11274 2010-11-02T22:00:00+00:00 yes no muziek piano klassiek popmuziek muziekinstrument https://schooltv.nl/video-item/vervuiling-van-de-voedselkringloop-hoe-komen-giftige-stoffen-in-het-voedsel-van-de-zeehond-terecht 2024-01-04T10:39:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16224.w613.r16-9.de428fd.webp Vervuiling van de voedselkringloop | Hoe komen giftige stoffen in het voedsel van de zeehond terecht? Door de mens komen allerlei afvalstoffen in het zeewater en dat is schadelijk voor de voedselkringloop van de zeehond. In de zee leven hele kleine zeediertjes, die de afvalstoffen binnen krijgen. De beestjes worden gegeten door grotere zeedieren, die de vervuiling dus ook naar binnen krijgen. Die worden weer gegeten door vissen. En met elke vis die een zeehond eet, krijgt hij dus meer afvalstoffen binnen en wordt hij steeds zwakker. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427058 30 2032-12-31T22:00:00+00:00 34660 2010-10-27T20:00:00+00:00 yes no voedselketen afval zeehond vervuiling kringloop https://schooltv.nl/video-item/willem-jan-speelt-klarinet-dat-is-zijn-lievelingsinstrument 2024-01-16T15:37:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16226.w613.r16-9.0986fd9.webp Willem-Jan speelt klarinet | Dat is zijn lievelingsinstrument Hoi, ik ben Willem-Jan en dit is mijn klarinet. Nou, mijn vader deed het en ik moest een instrument gaan spelen en klarinet leek me heel erg leuk om te doen. Ik kreeg toen een klarinet van mijn vader om te lenen en dat was inderdaad heel erg leuk, dus een jaar later toen ik het speelde, heb ik mijn eigen klarinet gekregen. Jullie zijn waarschijnlijk heel benieuwd nu hoe een klarinet klinkt? Dus ik ga even wat spelen. Het is ook heel leuk, want ik krijg er wel geluid uit en heel veel mensen die het proberen krijgen er nooit geluid uit! En dan is het toch leuk als jij het wel kan en zij niet. En het is ook eens een keertje wat origineler om te spelen, want op een klarinet heb je ook soms de piep, een verschrikkelijke rot toon is dat, dat is echt niet leuk. Dan had ik een keer in een uitvoering en ik had een begeleidingspartner, een tweede klarinet, want ik speelde toen en er kwam een gigantische piep uit die klarinet! En iedereen in die zaal, die hoorde dat en iedereen weet ook: “ja, dat klopt niet, dat klinkt zó raar”. Ik schaamde me rot en hoopte maar, dat ze dachten, dat het mijn buurman was geweest. Nou, maar het was, het gaat soms wel eens fout natuurlijk, maar als het goed gaat, is dat heel erg leuk! Dan voel je je echt heel fijn. En daar ben je altijd wel blij van: “yes, het gaat goed!” en “niks fout gedaan!”, “joepie, eindelijk best goed!”. Nou, eindelijk… https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427059 114 2032-12-31T22:00:00+00:00 8041 2010-11-02T22:00:00+00:00 yes no blazen blaasinstrument muziek klank riet https://schooltv.nl/video-item/inez-speelt-harp-met-hart-en-ziel 2024-01-04T10:39:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16228.w613.r16-9.9b54012.webp Inez speelt harp | Met hart en ziel! Ik ben Inez en dit is mijn harp. Ik vind harpspelen ontzettend prachtig en als het goed gaat, dan voel ik me in de zevende hemel. Ik was zes jaar toen ik harp ging spelen. Ik vind harpspelen heel leuk. Ik speel twee à drie keer op een dag. Als ik ga spelen, ga ik helemaal in de muziek op, als ik iets droevigs speel, dan zie ik een landschap, daar groeit niks. En eh toch zijn er paar verdorde plantjes. Het is er nooit mooi weer. En de hemel is dan zwart. Eh, dan heb ik niemand, dan sta ik er alleen voor en het enigste wat ik kan doen is proberen een uitweg te vinden uit die nachtmerrie. Eh, als het een mooi stuk is en lief, en zachtaardig, dan zie ik een droomwereld met bloemen en alles wat mooi is op de wereld. Bijvoorbeeld hertjes. En dan voel ik me zo blij, dat ik niets anders kan dan blij zijn. Ik kan niet zonder mijn harp, ik ben er verslaafd aan! Dit was mijn harp en dit was ik! Doei! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427060 124 2032-12-31T22:00:00+00:00 5247 2010-11-02T22:00:00+00:00 yes no harp muziek gevoel blij muziekinstrument https://schooltv.nl/video-item/mathilde-speelt-gitaar-akoestisch-en-elektrisch 2024-01-04T10:39:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16230.w613.r16-9.c128d57.webp Mathilde speelt gitaar | Akoestisch en elektrisch Hoi, ik ben Mathilde en dit is mijn gitaar! Nou, een gitaar en mij was liefde op het eerste gezicht! Als ik wakker word, dan het eerste wat ik denk is gewoon: “yes, gitaar spelen!”. Meestal ga ik dan buiten op het balkon bij ons ga ik gitaar spelen als ik muziek ga maken en dan, ja, dan is het gewoon lekker zon en dan ga je gewoon helemaal met de muziek mee, en dat voelt gewoon heel erg fijn! Nou, gitaar is echt mijn ding omdat ik vind het eigenlijk als je verdrietig bent, dan troost je gitaar je. En als je blij bent, dan kan je lekker spelen op je gitaar, dan kan je gewoon echt je ziel erin leggen. Kijk: ik heb twee gitaren. Dit is mijn akoestische gitaar, maar ik heb ook een elektrische gitaar! Nou, ik zit ook in een band en die heet Junior Swing en dat vind ik heel leuk, want dan gaan we ook optreden. Als je dan bij dat toneel staat en je mag er solo-en bijvoorbeeld, en alle mensen kijken naar je. Dan is dat zó gaaf, want dan heb jij gewoon dit hele publiek dat naar je kijkt en dat je alle zeg maar eer krijgt, dan geeft je dat echt een kick zo van: “yes, dat is leuk!”. Nou, als ik naar les ga, dan soms speelt mijn gitaarleraar iets en dan denk je: “dit kan ik nooit!”. En dan ga ik steeds harder oefenen en harder oefenen, en dan opeens kan je eigenlijk ook wat jij zo cool vond, en dat je zo graag wil leren, kan je dan opeens en dat is wel heel erg cool dan! Nou, ik turn ook en dat doe ik best wel veel, want vier keer in de week, alleen wat ik eigenlijk later natuurlijk wil doen is een popster of een muzikant worden met mijn gitaar! Nou, als het me zou lukken, muzikant worden, dan zou ik dat echt helemaal top vinden en helemaal gaaf! Dan zou ik echt denken: “yes, ik heb het gehaald!”. Nou, dit was het. Toedoei! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427061 161 2032-12-31T22:00:00+00:00 7788 2010-11-02T22:00:00+00:00 yes no muziek gitaar snaarinstrument muziekinstrument https://schooltv.nl/video-item/rente-betalen-als-je-leent-bij-de-bank 2024-01-04T10:39:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16232.w613.r16-9.943f848.webp Rente betalen | Als je leent bij de bank Als je geld nodig hebt kun je dat lenen. Dat kan bij een bank. Die wil dat geld wel terug hebben. Daarom spreek je af wanneer je het terug betaald. Maar er is meer. Voor jouw lening betaal je de bank rente. De rente is dus extra geld voor de bank. De bank berekent die rente in procenten. 1 procent is 1/100ste deel. Dus: Als jij €1000 leent en de bank berekent daarover 16% rente, dan…betaal je 16/100 van €1000, dat is €160. Uiteindelijk betaal je de bank dus €1000 terug, plus €160,- rente. €1160 dus. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427062 46 2032-12-31T22:00:00+00:00 17746 2010-12-09T22:00:00+00:00 yes no bank rente geld lenen economie https://schooltv.nl/video-item/xavier-speelt-fagotino-zijn-lievelingsinstrument 2024-01-04T10:39:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16234.w613.r16-9.1caff47.webp Xavier speelt fagotino | Zijn lievelingsinstrument! Ik ben Xavier, ik ben acht jaar en ik speel een half jaar fagotino. En dit is ‘m. Als je begint met muziek maken moet je eerst leren om muzieknoten te spelen, want alle liedjes die je leert, die staan op papier. Hoe hoger het bolletje, hoe hoger de toon en hoe lager het bolletje, hoe lager de toon. Eigenlijk is het gewoon best wel simpel! Later als ik groot ben dan zou ik het liefst willen, dat ik… dat ik topsporter word of zo, profvoetballer. Maar ik blijf nog wel fagot spelen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427063 78 2032-12-31T22:00:00+00:00 5380 2010-11-02T22:00:00+00:00 yes no blazen blaasinstrument muziek klank https://schooltv.nl/video-item/elektriciteit-opwekken-dat-gebeurt-in-de-centrale 2024-01-04T10:39:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16236.w613.r16-9.00b61f1.webp Elektriciteit opwekken | Dat gebeurt in de centrale Elektriciteitscentrales zijn fabrieken die elektriciteit maken. In de centrale wordt water verwarmd in een ketel tot er stoom komt. De stoomdruk laat een rad draaien. Daardoor komt ook een supergrote dynamo in beweging. In de dynamo wordt met magneten de elektriciteit opgewekt. En die stroomt via hoogspanningsleidingen naar de stad. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427064 24 2032-12-31T22:00:00+00:00 62629 2010-12-09T22:00:00+00:00 yes no stroom dynamo energie elektriciteit magnetisme https://schooltv.nl/video-item/hoe-werkt-een-ecosysteem-dieren-en-planten-hebben-elkaar-nodig 2024-01-16T16:10:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16238.w613.r16-9.769c6f9.webp Hoe werkt een ecosysteem? | Dieren en planten hebben elkaar nodig In een bos staan bomen, die halen water en voedingsstoffen uit de bodem. Daarmee kunnen de blaadjes aan de boom groeien. Kleine rupsen eten de blaadjes en de vogels eten de rupsen. Kortom, ze hebben elkaar allemaal nodig om te kunnen leven. Dit is een voorbeeld van een ecosysteem. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427065 23 2032-12-31T22:00:00+00:00 55118 2010-10-27T20:00:00+00:00 yes no boom bos rups vogel voedselketen https://schooltv.nl/video-item/isabel-speelt-dwarsfluit-het-is-net-een-sieraad 2024-01-04T10:39:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16240.w613.r16-9.babf898.webp Isabel speelt dwarsfluit | Het is net een sieraad! Dit is mijn dwarsfluit en ik heet Isabelle. Dit is mijn dwarsfluit als ie in elkaar gezet is. En zo klinkt ie. Ik vind mijn dwarsfluit een heel erg mooi instrument, hij is helemaal van zilver en er komen hele mooie tonen uit, en hij is eigenlijk net een sieraad. Ik ga zo meteen een stukje spelen, dat komt uit een sprookje en het heet De Rattenvanger Van Hamelen. Nou, en dit stuk vind ik het leuk dat je gewoon als je aan het spelen bent gewoon een verhaal voor je ziet, zoals De Rattenvanger Van Hamelen, dan eh hoor je gewoon de ratjes terug en dat is heel erg leuk om te doen. Er was eens een plaatsje in Duitsland en dat heette Hamelen. Het was er helemaal niet leuk, want er zaten een heleboel ratten. Op een dag kwam er een man naar het dorpje en hij zei, dat hij rattenvanger was. Hij zei, dat hij de ratten kon wegjagen door fluit te spelen. Zo gezegd, zo gedaan. De rattenvanger pakte zijn fluit en begon te spelen. En het lukte: alle ratten kwamen overal vandaan en volgden de fluitspelende rattenvanger tot buiten de stad. Maar toen de rattenvanger eenmaal in de stad terugkwam, had plotseling niemand meer zin om hem te betalen. Dat vond de rattenvanger wel heel stom en hij heeft toen hetzelfde trucje uitgehaald, maar dan met de kinderen uit de stad. Op een ochtend toen alle ouders in de kerk zaten begon de rattenvanger op zijn fluit te spelen. Hij speelde en speelde, en toen liepen alle kinderen achter hem aan. En die kinderen heeft hij toen in een grot gestopt en gevangen gehouden. Nooit meer iets van teruggezien. En dit is dus eigenlijk een heel vreselijk verhaal. Maar wel heel leuk! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427066 139 2032-12-31T22:00:00+00:00 12038 2010-11-02T22:00:00+00:00 yes no sprookje muziek fluit muziekinstrument https://schooltv.nl/video-item/job-speelt-cello-zijn-lievelingsinstrument 2024-01-04T10:39:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16242.w613.r16-9.9462de7.webp Job speelt cello | Zijn lievelingsinstrument! Hoi, ik ben Job en dat is mijn instrument. Toen ik klein was, toen wou ik ook een instrument, dus eh toen ging ik naar de Open Dag van de Muziekschool en daar hebben we een eh…, zag ik de cello en meteen vond ik het al helemaal geweldig. Toen kon ik al niet wachten om op Muziekles te gaan. Ja, in het begin klonk het natuurlijk wel vals, want dan heb je het nog helemaal niet te pakken. Als je in het begin cello gaat spelen, dan is dat eigenlijk wel te vergelijken met voetballen, want eh nou, met in de cello klinkt het in het begin nog hartstikke vals, want je moet die basistechnieken nog leren. En met voetbal begint in het begin vliegen de ballen alle kanten op en dan ga je trainen, trainen en dan op een gegeven moment is het een makkie om de bal in het doel te schieten, en dan met de cello gaat het eigenlijk ook zo, dan heb je het goed in je vingers. Het klinkt nu wel heel mooi vind ikzelf. Het is natuurlijk ik zit er al wat jaren op en dan begin je het ook steeds leuker te vinden. Je voelt wel eh dat.., dat het automatisch gaat op een gegeven moment als je het goed in je vingers hebt zitten, dus dan vergeet je eigenlijk alles om je heen, eh, soms vergeet je dat er publiek is als je aan het voorspelen bent of zo. Ik speel nu een stuk en dat heet de Tarantella. Eh, nou, dit stuk, de Tarantella, dat verhaal dat erachter zit is eigenlijk een dat het een soort dans is, want als je wordt gestoken door een tarantella, dat is een giftige spin, dan heb je opeens geen controle meer over je spieren en dan vlieg je alle kanten op voordat je dood neervalt eigenlijk, dus. Dit was het! De mazzel! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427067 134 2032-12-31T22:00:00+00:00 6553 2010-11-02T22:00:00+00:00 yes no muziek snaarinstrument muziekinstrument oefenen https://schooltv.nl/video-item/lucy-speelt-blokfluit-niet-1-maar-een-heleboel 2024-01-04T10:39:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16244.w613.r16-9.05f76b3.webp Lucie speelt blokfluit | Niet 1, maar een heleboel! Ik ben Lucie en ik heb heel veel verschillende soorten blokfluiten. En dit is mijn inie-minie-minie-fluitje! Ik geef al best veel concerten en zo, en dat vind ik ook echt superleuk. Maar tijdens het concert kijk ik ook altijd de mensen helemaal in de ogen als daarom hun aandacht te trekken, zodat ik als het ware hun iets kan vertellen met de muziek die ik maak, dat ik echt snap van “oh, ze begrijpen me, zij voelen hetzelfde als ik!” en zo. En dan… dan, dat vind ik altijd heel fijn. Zoals ik al zei wil ik dus gevoel overbrengen naar die mensen en dat doe ik met mijn gezicht. Als ik bijvoorbeeld droevig speel, dan kijk ik zo. En als ik iets blij's speel, dan kijk ik zo. Nou, ik ga voor jullie spelen een stukje waar ik altijd eh een bos met vogeltjes bij denk. Dan stel ik me altijd voor: eerst is het heel rustig, dan zie je een bos voor je en dan opeens eh komt er ergens een vogeltje. Een vogeltje vandaan vliegen. En dan... en dan worden het er steeds meer en die gaan met elkaar praten en kwetteren. Ik word echt supergelukkig van blokfluiten, ik wil later zeker muziek blijven gaan doen, zeker. En ik wil ook heel beroemd worden. En ja, zelf les gaan geven misschien. Nou, dat was het dan! Dag! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427068 136 2032-12-31T22:00:00+00:00 6923 2010-11-02T22:00:00+00:00 yes no fluit muziekinstrument muziek blaasinstrument https://schooltv.nl/video-item/aardgas-een-fossiele-brandstof 2024-01-15T17:59:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16246.w613.r16-9.8b24fe9.webp Aardgas | Een fossiele brandstof Aardgas is een fossiele brandstof. Fossiele brandstoffen zitten diep onder de grond opgeslagen. Het zijn planten en dierenresten van miljoenen jaren geleden. In de loop van de tijd zijn ze overspoeld door dikke lagen zand en klei. Door de druk van bovenaf zijn de resten omgevormd tot steenkool. Het aardgas werd eruit geperst. Onder een dikke zoutlaag is het gas blijven hangen tussen zandkorrels. Dan wordt er met een boor een gat geboord. Dan komt het gas vanzelf naar boven. En kunnen we het gaan gebruiken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427069 33 2032-12-31T22:00:00+00:00 59264 2010-12-09T22:00:00+00:00 yes no gas brandstof delfstof steenkool energie aardgas https://schooltv.nl/video-item/waterzuivering-hoe-wordt-vies-water-gezuiverd 2024-01-04T10:39:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16248.w613.r16-9.50388b1.webp Waterzuivering | Hoe wordt vies water gezuiverd? Om drinkwater schoon uit de kraan te krijgen gebruiken drinkwaterbedrijven verschillende zuiveringstechnieken. Laten we beginnen met bezinken. In dit bekerglas zit water, grond en kleurstof. Ik schenk dat nu hier in. Zo. En dit ga ik even laten staan. Als je het even laat staan, ziet het er zo uit. De zwaardere deeltjes, dus de grond- en de zanddeeltjes, die zijn naar beneden gezakt. Vandaar, dat het “bezinken” heet. Dit water gieten we af. De troep blijft achter. Maar dit water is nog steeds troebel, dat komt, omdat er nog steeds zanddeeltjes in zitten en kleurstof. Dat moet er natuurlijk ook uit. Filtreren dus. Ik gooi een beetje erin. Ho. Ho. In het filter zitten hele kleine gaatjes die het water en de kleurstof wel doorlaten, maar de kleinere zanddeeltjes niet. Die blijven achter. In veel drinkwaterbedrijven worden zandfilters gebruikt. Een zandfilter haalt nog kleinere vuildeeltjes uit dit water. Door bezinken en filtreren kunnen niet-opgeloste stoffen zoals grond en plantenresten uit het water worden gehaald. Opgeloste stoffen zoals kunstmest en schoonmaakmiddelen zijn niet zichtbaar, maar wel gevaarlijk. Het is daarom belangrijk, dat deze ook uit dit water worden gehaald. Hiervoor wordt actieve kool gebruikt. Dit is zeer fijn verpoederde koolstof en dat ga ik nu in het water doen. Zo, niet teveel. Even schudden. Zo. Kijk: kleurloos water! Door actieve kool aan het water toe te voegen kunnen veel opgeloste stoffen uit het water worden gehaald. Doordat de poederdeeltjes uit hele kleine stukjes bestaan en de kleurstofmoleculen zich aan elk poederdeeltje kunnen hechten, kun je met een schepje actieve koolpoeder kleurstof uit water halen. En dat heeft “adsorptie”. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427070 155 2032-12-31T22:00:00+00:00 50594 2010-11-10T22:00:00+00:00 yes no zuiveren proefje kleur kernpunt stof adsorberen https://schooltv.nl/video-item/recycling-wat-levert-het-op 2024-01-04T10:39:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16250.w613.r16-9.1637d6d.webp Recycling | Wat levert het op? Recycling is eigenlijk een kringloop. Hoe meer elektrische spullen er worden gerecycled, hoe meer grondstoffen we kunnen hergebruiken. Die hoeven daardoor niet uit verre landen te komen. Zo raken er minder grondstoffen op en besparen we bij de productie energie. Hoe meer recycling, hoe minder elektrische apparaten er op de vuilnisbelt terecht komen. Daardoor komen er weer minder giftige stoffen in het milieu terecht en hoeft er niet zoveel vuilnis verbrand te worden. En dat levert dus minder vervuilde lucht op. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427071 31 2032-12-31T22:00:00+00:00 29487 2010-10-27T20:00:00+00:00 yes no elektriciteit recyclen milieuvriendelijk gif grondstof kringloop https://schooltv.nl/video-item/warmtetransport-warmte-gaat-van-een-warme-naar-een-koude-plaats 2024-01-16T16:12:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16252.w613.r16-9.cf589d3.webp Warmtetransport | Warmte gaat van een warme naar een koude plaats Warmte verplaatst zich altijd van plaatsen met een hoge temperatuur naar plaatsen met een lage temperatuur. Het kan op drie verschillende manieren: warmtegeleiding, warmtestraling en warmtestroming. Warmtegeleiding tussen twee voorwerpen is transport van warmte tussen verschillende stoffen die elkaar aanraken. Zoals bijvoorbeeld met dit ijsklontje. Mijn hand is helemaal koud, dat komt, omdat de warmte van mijn hand via geleiding aan het ijsklontje wordt gegeven. Het ijsklontje wordt warmer en smelt. Warmtegeleiding kan ook binnen één stof plaatsvinden. Een goede warmtegeleider is metaal. De geleiding bij metalen is niet altijd even groot. Ik heb hier vier verschillende metalen: messing, aluminium, koper en ijzer. De staafjes zijn allemaal precies even lang en even breed. Nu hang ik er luciferstokjes in. En ik ga dit punt in het midden verhitten. Zo. De lucifer die als eerste ontbrandt, hoort dus bij het best geleidende metaal en die bereikt als eerste de ontbrandingstemperatuur. Warmte kan ook meegevoerd worden met een luchtstroom of met stromend water. De volgende proef maakt duidelijk hoe dat gaat. Ik verwarm hier het water en het wordt lichter en stijgt op. Het stromende water neemt de warmte met zich mee en het koude water vult dan de plek op van het warme water. Maar die wordt op zijn beurt ook weer warm en stijgt weer op. Onderweg koelt het water af, zakt weer naar beneden; en zo is het kringetje rond. En dan is er nog warmtestraling. Warmtestraling is warmteoverdracht tussen twee stoffen die elkaar niet aanraken. Er is geen tussenstof nodig. Zoals bijvoorbeeld de warmte van de zon of van deze brander. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427072 153 2032-12-31T22:00:00+00:00 92295 2010-11-10T22:00:00+00:00 yes no proefje warm smelten straling kernpunt natuurkunde https://schooltv.nl/video-item/gloeilamp-of-spaarlamp-welke-moet-je-kiezen 2024-01-04T10:39:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16256.w613.r16-9.ee4af79.webp Gloeilamp of spaarlamp? | Welke moet je kiezen? Gloeilampen zijn in de winkel goedkoop, maar verspillen veel energie. Van alle stroom, die ze gebruiken, wordt maar een klein beetje omgezet in licht. Zo’n 90% gaat verloren als warmte. Best zonde. Een spaar of een LED-lamp heeft veel minder stroom nodig. Ook gaan die veel langer mee. Veel duurzamer dus. Als je alle gloeilampen in huis vervangt door spaarlampen, kun je bijna 10 procent op je energierekening besparen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427074 28 2032-12-31T22:00:00+00:00 13807 2010-10-27T20:00:00+00:00 yes no duurzaamheid led licht gloeilamp energiebron besparen https://schooltv.nl/video-item/takels-en-katrollen-hulpmiddelen-om-zware-voorwerpen-gemakkelijk-op-te-tillen 2024-01-04T10:39:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16258.w613.r16-9.6038a83.webp Takels en katrollen | Hulpmiddelen om zware voorwerpen gemakkelijk op te tillen Om zware voorwerpen op te tillen gebruiken we katrollen. Een katrol is eigenlijk niet meer dan een wieltje waar een touw over loopt. De eenheid van kracht is newton. Om te meten hoeveel kracht er nodig is om een gewicht op te tillen gebruik ik een krachtmeter: een newtonmeter. Ik heb hier één kilo. Ik til ‘m op en je ziet: 10 newton. Nu ga ik een katrol gebruiken. En je ziet: ook 10 newton. Met een vaste katrol heb je niet minder kracht nodig, je verandert alleen de richting van de kracht. Doordat je aan het touw kunt gaan hangen is het makkelijker op te tillen. Dan nu een takel. Een takel bestaat uit een aantal katrollen, in dit geval twee: een vaste en een losse. Hetzelfde gewicht hangt eraan. Ik hang de newtonmeter eraan. Nou, het gewicht loopt nu dus over twee katrollen. Ik til ‘m op: 5 newton. De kracht is dus twee keer zo klein, maar ik verplaats ook twee keer zoveel touw. Hoe meer katrollen je gebruikt, hoe minder spierkracht er nodig is om een gewicht op te tillen, maar je bent wel veel langer bezig, want je moet veel meer touw binnenhalen. Wat je wint aan kracht, verlies je aan afstand. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427075 84 2032-12-31T22:00:00+00:00 36137 2010-11-09T22:00:00+00:00 yes no Newton katrol kernpunt proefje zwaar https://schooltv.nl/video-item/drijfkracht-waarom-drijven-boten 2024-01-04T10:39:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16260.w613.r16-9.974e69d.webp Drijfkracht | Waarom drijven boten? Je hebt vast wel eens gemerkt dat je op de kant zwaarder lijkt dan in het water. Dat komt omdat het water je omhoog duwt. Die opwaartse druk noemen we drijfkracht en daar maken boten ook gebruik van. Een zware boot zinkt als zijn gewicht niet voldoende verdeeld is, want dan kan het water niet hard genoeg terug duwen. Maar als diezelfde last over voldoende oppervlakte verdeeld is, blijft hij drijven. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427076 25 2032-12-31T22:00:00+00:00 32574 2010-10-27T20:00:00+00:00 yes no drijven zinken kracht boot natuurkunde https://schooltv.nl/video-item/hersenschade-door-alcoholgebruik-wat-doet-alcohol-met-je-hersenen 2024-01-04T10:39:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16262.w613.r16-9.855a375.webp Hersenschade door alcoholgebruik | Wat doet alcohol met je hersenen? Bij je geboorte zijn je hersens nog niet klaar. Ze moeten nog groeien. Net als de rest van je lijf. Pas rond je 24e zijn ze af. Dit zijn je kleine hersenen, die zorgen ervoor dat je goed kan bewegen. Rond je 12e zijn ze klaar... Maar dit hier groeit ongeveer door tot je 16e. Het zorgt ervoor dat je nieuwe dingen kunt leren en onthouden... En dit stuk is tijdens je puberteit ook volop in ontwikkeling, het regelt je emoties... Creatief denken en problemen oplossen doe je hier en plannen en goede beslissingen nemen gebeurt met dit hersendeel, dat groeit zelfs door tot na je 20e. Tenminste als het goed is, want als je drinkt wordt de groei verstoord. Je hersenen zullen zich dan niet goed ontwikkelen. Je kunt niet alleen minder goed leren, maar bijvoorbeeld ook emotioneler of onaardiger worden dan als je niet zou drinken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427077 52 2032-12-31T22:00:00+00:00 19938 2010-10-27T20:00:00+00:00 yes no hersenen groei puberteit alcohol menselijk lichaam mens https://schooltv.nl/video-item/decibel-hoeveel-geluid-maakt-een-straaljager 2024-01-16T15:02:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16264.w613.r16-9.bf8c9cd.webp Decibel | Hoeveel geluid maakt een straaljager? Geluid wordt aangegeven met decibel. Als er een blad van de boom valt, hoor je ongeveer 10 db en dit is hoe 60 db klinkt. Kabaal van de snelweg is 90 db en in de disco gaat het volume tot 110 db. Een straaljager jaagt de meter nog verder op, wel 130 db. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427078 27 2032-12-31T22:00:00+00:00 31865 2010-10-27T20:00:00+00:00 yes no geluid horen decibel wetenschap https://schooltv.nl/video-item/zonne-energie-energie-van-de-toekomst 2024-01-04T10:39:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16266.w613.r16-9.2e1eee4.webp Zonne-energie | Energie van de toekomst! Lekker he, zo in het zonnetje. De zon levert licht en warmte, hij geeft je energie. Met die energie kun je van alles doen: Een lekker bruin kleurtje krijgen, maar weet je dat je er ook mee kunt mee kunt koken? Het moet dan wel heel heet zijn, zoals in Afrika bij voorbeeld. Handig, de zon als kookstel. Geen olie, kolen of gas meer nodig. Geen elektriciteitscentrales en geen hoge stroomrekening. Met zonne-energie kun je nog veel meer doen: Wat dacht je van deze auto die op zonne-energie rijdt? Zonnepanelen zetten het zonlicht om in elektriciteit. Daar rijdt deze auto dus op. Op dezelfde manier kun je ook een lantaarnpaal laten branden. Op daken zie je ook steeds vaker zonnepanelen, die zorgen voor warm water of voor de verwarming in je huis. En, wist je dat zonne-energie ook nog es hartstikke schoon is? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427079 79 2032-12-31T22:00:00+00:00 105146 2010-11-07T22:00:00+00:00 yes no koken energie zon zonne-energie elektriciteit https://schooltv.nl/video-item/zeep-hoe-wordt-dat-gemaakt 2024-01-04T10:39:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16268.w613.r16-9.9fe6824.webp Zeep | Hoe wordt dat gemaakt? Een bak met schoon water, een scheutje olie, even roeren…Zie je dat die vetbolletjes op het water drijven? Wat afwasmiddel erbij, goed roeren, en ja hoor… vet weg! De zeep heeft de olie opgelost! Hier in de zeepfabriek gaan allemaal bolletjes zeepbestanddelen in een machine. Een beetje kleurstof erbij en natuurlijk een lekker geurtje mengen maar! Oh, mooie kleur. De brij wordt warm en zacht gemaakt. Zo kunnen ze er een zeeprol van maken. De rollen gaan naar de stempelmachine en kijk es, wat een leuke zeepjes. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427080 56 2032-12-31T22:00:00+00:00 21927 2010-10-27T20:00:00+00:00 yes no geur productieproces zeep fabriek kleur https://schooltv.nl/video-item/windenergie-hoe-maken-ze-van-wind-elektriciteit 2024-01-04T10:39:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16270.w613.r16-9.bcffb39.webp Windenergie | Hoe maken ze van wind elektriciteit? In Nederland zie je steeds meer windmolens. Ze zijn speciaal gemaakt om elektriciteit op te wekken. Als de wind in de wieken blaast. Gaan ze draaien, dan draait er binnen in de windmolen een dynamo mee. En deze dynamo zet de windenergie om in elektriciteit. Elektriciteit, we kunnen er niet meer buiten. Vroeger werden windmolens gebruikt om graan te malen of water op te pompen. Daar hadden ze alleen maar wind voor nodig. Wat geeft wind veel energie, he? Kijk es wat je allemaal met windenergie kunt doen! Echt vet cool! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427081 62 2032-12-31T22:00:00+00:00 83133 2010-10-27T20:00:00+00:00 yes no dynamo elektriciteit wind energie windturbine https://schooltv.nl/video-item/windsterkte-hoe-meet-je-dat 2024-01-04T10:39:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16272.w613.r16-9.96572ea.webp Windsterkte | Hoe meet je dat? Je kunt het niet met een liniaal meten, en met je vinger dat gaat ook niet zo goed. Wind wordt gemeten met een windmeter. Er zijn automatische modellen, die verbonden zijn aan een computer, maar ook handmatige. Allemaal meten ze de windsnelheid. De wind wordt gemeten op 10 meter boven de grond. Bij het K.N.M.I. zelfs 20 meter. Het was een beetje raar om te zeggen: de windsnelheid is dertig rondjes per minuut. Daarom verdeelde ene meneer Beaufort de wind in verschillende categorieën. Van geen wind tot veen orkaan. We noemen dit de Schaal van Beaufort. Die loopt van 0 tot 12. Waait het niet dan is het windkracht O. Bij windkracht 2 blijft een kaars nog wel aan. Windkracht 7, nou, nou, nou, windkracht 8, dan kun je maar beter binnen blijven! Windkracht 12 …… https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427082 71 2032-12-31T22:00:00+00:00 37777 2010-10-26T20:00:00+00:00 yes no meten energie kracht storm wind energiebron https://schooltv.nl/video-item/veerkracht-daar-zit-wel-rek-in 2024-01-04T10:39:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16274.w613.r16-9.2f5517a.webp Veerkracht | Daar zit wel rek in! Wooh, wat een kracht! In de roos! Mooie voorbeelden van veerkracht. Net als deze trampoline, daar zitten elastieken en veren in. Veren werken net als elastiek. Als je dat uittrekt, of induwt, sprint het altijd terug naar z’n normale positie. De kracht waarmee dat gaat, noem je veerkracht. Door die veerkracht kun je lekker springen, hoger en hoger. Want, als je de veer met meer kracht uitrekt, gaat de veer ook met meer kracht terug in z’n vorm. Tja, dit is toch wel het toppunt van veerkracht. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427083 64 2032-12-31T22:00:00+00:00 11594 2010-11-07T22:00:00+00:00 yes no elastiek springen veer veerkracht kracht https://schooltv.nl/video-item/de-thermometer-warm-en-koud-en-alles-daar-tussen 2024-01-16T15:36:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16276.w613.r16-9.6b3241e.webp De thermometer | Warm en koud en alles daar tussen Waar zouden we zijn zonder de thermometer? Op veel plekken is het nodig te weten hoe warm of hoe koud het is. Een ijsje, dat houdt het niet lang uit als het te warm is. Er zijn baby's die zichzelf in ’t begin niet op temperatuur kunnen houden. Dan krijgen ze een beetje hulp. De oven, ook die moet de juiste temperatuur hebben als je iets lekkers wilt bakken. Belangrijk, anders wordt de cake niet gaar, of hij brandt aan. In jouw lichaam zit ook een thermometer: Als je je te warm of te koud aankleedt, geeft je lichaam dat vanzelf aan, door te bibberen of te zweten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427084 57 2032-12-31T22:00:00+00:00 31865 2010-10-26T20:00:00+00:00 yes no oven warmte menselijk lichaam meten temperatuur koud https://schooltv.nl/video-item/het-tandwiel-je-gebruikt-hem-vaker-dan-je-denkt 2024-01-16T15:12:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16278.w613.r16-9.16ca21d.webp Het tandwiel | Je gebruikt hem vaker dan je denkt Tandwielen, overal tandwielen. Welke gebruik jij nou ’t meest? Precies, die op je fiets. Daar zitten er meestal wel een paar op. Ze zitten aan elkaar met een ketting. Bij een fiets met versnellingen zitten aan de achterkant tandwielen van verschillende grootte. Met een klein tandwiel ga je door één keer rondtrappen al heel hard. Je moet dan wel veel kracht zetten. Zet je je fiets in een lagere versnelling, dan kies je voor het grote tandwiel. Dan ga je met één keer trappen niet veel vooruit, maar je trapt wel lekker licht. Handig als je een heuvel op moet of wind tegen hebt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427085 45 2032-12-31T22:00:00+00:00 35773 2010-10-27T20:00:00+00:00 yes no fiets techniek tandwiel kracht https://schooltv.nl/video-item/priklimonade-hoe-komen-de-bubbels-in-je-cola 2024-01-04T10:39:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16280.w613.r16-9.f169f7c.webp Priklimonade | Hoe komen de bubbels in je cola? Weet je hoe je priklimonade maakt? Dat doen ze in deze fabriek. Eerst worden de grondstoffen gewogen en gestort. Dan gaat alles via de leidingen naar deze grote tank. En roeren maar. Nu testen ze de siroop. De siroop wordt vermengd met water. Wat koolzuur erbij, dan is het al priklimonade. Nu nog de flessen in en.. Klaar is Kees! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427086 51 2032-12-31T22:00:00+00:00 10492 2010-10-27T20:00:00+00:00 yes no frisdrank productieproces koolzuurgas smaak fabriek https://schooltv.nl/video-item/de-piramide-eeuwenoud-en-nog-staan-ze-stevig 2024-08-29T13:39:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46173.w613.r16-9.124dc7b.webp De piramide | Eeuwenoud en nog staan ze stevig Weet je waarom de Egyptenaren piramides bouwden? Als grafmonumenten voor hun farao. Hartstikke knap. Want er was nog geen staal, laat staan hijskranen. Toch zijn de piramides heel stevig. Dat komt door de vorm waarin de Egyptenaren dit monument bouwden. Ze maakten aan de onderkant een brede basis, en bovenin een smalle top. Zo konden ze goed in de hoogte bouwen, zonder dat het bouwwerk omviel. Ook in Nederland vind je nog een piramide. Hij staat in Austerlitz. Hij is niet zo oud als die van de Egyptenaren, maar wel net zo stevig. Een brede basis en een smalle top. Je ziet de piramidevorm ook nog op andere plekken, bij voorbeeld bij de stolpboerderijen in Noord-Holland. Herken je de piramide vorm? Met een piramidevorm kun je hele mooie gebouwen maken die ook nog eens stevig zijn. Een brede basis, en een smalle top. Wel handig dat een elektriciteitsmast een beetje hoog staat en niet om kan vallen. Nog 1 keer: Een bouwen van een brede basis naar een smalle top! Helemaal TOP! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427087 56 2032-12-31T22:00:00+00:00 43903 2010-10-26T20:00:00+00:00 yes no constructie piramide bouwen basis hoog https://schooltv.nl/video-item/luchtdruk-handig-om-iets-mee-op-te-tillen 2024-01-04T10:39:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16283.w613.r16-9.6f9e4a4.webp Luchtdruk | Handig om iets mee op te tillen! Lucht is niet alleen om in te ademen. Je kunt er veel meer mee doen! Deze hovercraft vaart bij voorbeeld op lucht. Hij vaart, niet, nee hij zweeft op een groot luchtkussen. De lucht wordt van boven aangezogen en gaat zo het kussen in. De druk wordt zo hoog, dat het hele vaartuig wordt opgetild. Nu nog varen! Daar zorgen de propellers aan de achterkant van het schip voor. De hovercraft vaart niet alleen over water…. Zweven in het theater, het lijkt raar, maar ’t is echt waar. Ook hier gebruiken ze lucht om iets makkelijk te verplaatsen. Neem bijvoorbeeld een zwevende vloer. Men neme een paar flinke luchtkussens, die schroef je onder de vloer, blaas er dan lucht in. Door de luchtdruk komt de vloer een stukje omhoog. De vloer zweeft nu op een dun laagje lucht. Handig toch, zo’n laagje lucht als je iets wilt verplaatsen. Hoe groter de luchtdruk, hoe meer gewicht je kunt optillen. Zo’n hele trein, die weegt toch wel wat! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427088 79 2032-12-31T22:00:00+00:00 22512 2010-10-26T20:00:00+00:00 yes no luchtdruk zweven verplaatsen lucht zwaartekracht https://schooltv.nl/video-item/de-katrol-wie-niet-sterk-is-moet-slim-zijn 2024-01-04T10:39:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16285.w613.r16-9.9a8459d.webp De katrol | Wie niet sterk is moet slim zijn... Verhuizen betekent altijd veel gesjouw. Maar met een katrol wordt het een stuk gemakkelijker. Je kunt er hele zware dingen mee tillen. Handig, niet waar? Katrollen zie je echt overal waar zwaar werk verzet moet worden. Hoe meer katrollen je gebruikt, hoe gemakkelijker je dingen kunt optillen. Jij zelf hebt ook veel plezier van katrollen, wist je niet, he? Op een zeilboot stikt het van de katrollen. Dit enorme zeil weegt echt mega veel. Niet te tillen, maar met behulp van een katrol…is het een eitje. Zeil hijsen, en gaan!!!! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427089 62 2032-12-31T22:00:00+00:00 18163 2010-10-27T20:00:00+00:00 yes no tillen verhuizen constructie katrol techniek https://schooltv.nl/video-item/hydraulische-kracht-de-kracht-van-olie-onder-druk 2024-01-16T15:36:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16287.w613.r16-9.dec6411.webp Hydraulische kracht | De kracht van olie onder druk Een zware balk optillen, dat kost veel kracht. Maar niet met het hydraulisch systeem. Daarmee gaat het heel gemakkelijk. Wel logisch, dat zo’n systeem vaak zit in apparaten die zware dingen moeten optillen. Precies, een graafmachine of een bulldozer, en ga zo maar door. Of de auto van je vader of moeder. Het hydraulisch systeem werkt zo: Doe olie in een slang, zet de olie onder druk. De kracht van de olie wordt dan zo sterk dat je er zelfs een vrachtwagen mee kunt optillen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427090 51 2032-12-31T22:00:00+00:00 14887 2010-10-26T20:00:00+00:00 yes no druk zwaartekracht kracht tillen zwaar https://schooltv.nl/video-item/de-hefboom-voor-huis-tuin-en-keuken-en-ver-daar-buiten 2024-01-04T10:39:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16289.w613.r16-9.3af9744.webp De hefboom | Voor huis, tuin en keuken en ver daar buiten! Hefbomen zie je echt overal. Veel meer dan je denkt. Met een hefboom kun je heel veel kracht zetten, zonder dat het teveel kracht van je spierballen kost. Ook jij gebruikt de hefboom wel vaak, kijk maar. Sta je weer es te wachten voor de spoorbomen, dan hoef je je niet meer te vervelen; Ah, weer een hefboom! Een wip, ik wist wel dat die er iets mee te maken had! Zonder dat je het wist, maakte je al heel jong gebruik van de hefboom. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427091 49 2032-12-31T22:00:00+00:00 40581 2010-10-26T20:00:00+00:00 yes no kracht natuurkunde hefboom techniek https://schooltv.nl/video-item/gist-net-een-tovermiddel 2024-01-04T10:39:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16291.w613.r16-9.e21b680.webp Gist | Net een tovermiddel Heb jij een idee wat dit is? Een mengmachine om brooddeeg te maken. De bakker voegt gist toe aan het brooddeeg en dan komt het deeg omhoog. Zo wordt het brood lekker luchtig en smaakt het goed. Gist eet alle suikers op die in het deeg zitten, daardoor ontstaat koolzuurgas. Al die gasbelletjes willen ontsnappen uit het deeg. Dat gaat niet zo gemakkelijk, want brooddeeg is taai. Het gas duwt vanuit de binnenkant het brood alle kanten op. Daardoor zet het deeg uit en je ziet het deeg omhoog komen, dat noemen we dus rijzen. Mmm. Lekker luchtig, brood met gas! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427092 48 2032-12-31T22:00:00+00:00 17185 2010-10-27T20:00:00+00:00 yes no gist deeg gas brood rijzen bakken https://schooltv.nl/video-item/geluid-hoe-werkt-het 2024-01-16T16:21:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16293.w613.r16-9.59ebc89.webp Geluid | Hoe werkt het? Zeg es AAA, zo kun je goed zien hoe je keel eruit ziet. Achterin zitten onze stembanden. Als we praten, trillen onze stembanden. De lucht in onze keel trilt mee, en die gaat weer naar ons oor. Deze trilling wordt opgevangen door de oorschelp en gaat naar de gehoorgang. Daarin zit een strak gespannen vlies, het trommelvlies. Dat gaat meetrillen. Uiteindelijk komt de trilling, via botjes bij een zenuw, in onze hersenen aan. Onze hersenen zijn hartstikke slim, ze vertalen de trillingen naar geluid. Sommige mensen kunnen de lucht wel heel goed laten trillen! Pas maar op voor je trommelvlies. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427093 55 2032-12-31T22:00:00+00:00 41641 2010-10-27T20:00:00+00:00 yes no geluid horen trillen trommelvlies zintuig https://schooltv.nl/video-item/gas-wil-eruit-beweging-door-gas 2024-01-04T10:39:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16295.w613.r16-9.9d384fd.webp Gas wil eruit | Beweging door gas Heb je hem wel es gezien, zo’n ouderwetse stoomtram? Hij loopt op stoom en stoom is water dat je net zo lang verhit tot het een gas wordt, namelijk stoom. Stoom neemt veel ruimte in en zorgt voor zoveel druk, dat de wielen van deze zware trein gaan draaien. Als je benzine verbrandt komen er ook gassen vrij, en ook die willen ruimte. De druk wordt zo hoog, dat de gassen de motor uit willen Kijk, de wielen gaan draaien. Een cake bakken, wat heeft dat hier nou mee te maken? Je maakt een cake met zelfrijzend bakmeel. Daar zit al bakpoeder zin (en een beetje citroenzuur). Giet daar wat melk bij en er ontstaat een gas. Ja, je raadt het al, dat gas wil er uit en de cake komt omhoog. Hier zie je heel goed dat gas ruimte inneemt. Lekker, cake met gas!! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427094 80 2032-12-31T22:00:00+00:00 11042 2010-10-26T20:00:00+00:00 yes no gas energie stoom bakken https://schooltv.nl/video-item/op-de-filmset-wat-gebeurt-daar-allemaal 2024-02-20T18:42:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45035.w613.r16-9.ccc1b68.webp Op de filmset | Wat gebeurt daar allemaal? Wat een rare man. Oh, gelukkig, het is maar voor een film! Ze zijn hier bezig met filmopnames voor de speelfilm De Uitvinders en de Verdronken Rivier. Kijk, dit is de man die de plaatjes maakt: de cameraman met zijn camera. Hij schiet met zijn camera 24 beelden per seconde. In een hele film zijn dat bij elkaar dus wel miljoenen plaatjes. Onze hersenen maken daar een bewegende speelfilm van. De man met de microfoon, de geluidsman. Handig als je ook kunt horen wat er gezegd wordt. De regisseur: zij heeft een speciaal oog. Niet dat zij de losse plaatjes wel kan zien, ook zij ziet alleen bewegend beeld. Maar zij ziet wel of iets er goed op staat of niet! Ja, en als je dan in een echte speelfilm hebt gespeeld, dan word je natuurlijk hartstikke beroemd! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427095 91 2032-12-31T22:00:00+00:00 9193 2010-10-27T20:00:00+00:00 yes no https://schooltv.nl/video-item/energie-uit-water-wat-een-kracht-en-het-gaat-maar-door 2024-01-16T15:58:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16297.w613.r16-9.3ba944e.webp Energie uit water | Wat een kracht en het gaat maar door! Veel stromend water en een flink hoogteverschil, die twee dingen heb je nodig om energie te maken met de kracht van water. Hoe groter het hoogteverschil, en hoe meer stromend water, hoe meer waterkracht. Daarmee kun je meer energie maken. Nu begrijp je ook waarom een watermolen vaak op een plek in de rivier staat met veel hoogteverschil. Bij voorbeeld bij een waterval. Het vallende water brengt het schoepenrad in beweging. Met die beweging maalden ze vroeger graan, of ze maakten er papier mee. Tegenwoordig gebruiken we de kracht van water om elektriciteit te maken. Dat gebeurt in een waterkrachtcentrale. Die staat net als een watermolen in de rivier. Wil je veel elektriciteit, dan heb je veel waterkracht nodig. En veel waterkracht ontstaat door een groot hoogteverschil. Daarom hebben ze stuwen in de rivier gebouwd. Een stuw houdt het water tegen. Hierdoor stijgt het water aan één kant van de waterkrachtcentrale. Als het water hoog genoeg staat, gaat er een klep open, dan stroomt het water met veel kracht door een tunnel langs een modern schoepenrad. Dit schoepenrad kun je alleen niet zien. Het zit verstopt onder de rivier, wel 20 meter diep. Daar gebeurt het allemaal. Het schoepenrad zit vast aan een soort onderzeeër. Daar wordt de beweging van het schoepenrad omgezet in elektriciteit. Dat gebeurt in een generator, dat is een soort grote dynamo. Via een dikke kabel en hoogspanningsmasten komt de elektriciteit bij jou thuis. Daar maak jij er weer handig gebruik van! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427096 109 2032-12-31T22:00:00+00:00 103914 2010-11-07T22:00:00+00:00 yes no energiebron water elektriciteit energie kracht https://schooltv.nl/video-item/elektriciteit-een-en-al-stroom 2024-01-04T10:39:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16299.w613.r16-9.dea55dd.webp Elektriciteit | Eén en al stroom We kunnen niet zonder elektriciteit. Maar weet je wel hoe het werkt? Het werkt pas als het in een kringetje stroomt. Een batterij geeft stroom genoeg voor een lampje. Grotere apparaten hebben meer stroom nodig. In het stopcontact zit heel veel stroom. Daarom moet je daar nooit je vingers insteken! In deze kabel zitten twee stroomdraden: één om de elektriciteit van het stopcontact naar het apparaat te laten stromen, de andere gaat van het apparaat terug naar het stopcontact. Zo hebben we weer een kringetje. Aan, uit, aan, uit: met het lichtknopje kun je de elektriciteit door het snoer laten stromen. Overal is er één stroomkring. Alleen zit hij soms best goed verstopt. Overal geldt: Als de elektriciteit niet goed kan stromen, werkt het apparaat niet. Daarom staat de trein ook stil als de bovenleiding kapot is. Voor al die apparaten is veel elektriciteit nodig. Die wordt gemaakt in een grote elektriciteitscentrale. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427097 73 2032-12-31T22:00:00+00:00 61910 2010-10-27T20:00:00+00:00 yes no licht stroom elektriciteit batterij verlichting https://schooltv.nl/video-item/de-driehoek-driehoeken-zijn-overal 2024-01-16T16:11:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16301.w613.r16-9.ec7fc3b.webp De driehoek | Driehoeken zijn overal! Mooi he, zo’n brug. We noemen dit een vakwerkbrug. Deze brug is heel stevig dankzij het vakwerk. Vakwerk bestaat vaak uit een stalen constructie, aan beide kanten van het brugdek. Het is je vast al opgevallen, vakwerk is één en al driehoek. Het gewicht van de brug wordt via betonnen pijlers afgevoerd naar de fundering. Maar je ziet driehoek- constructies op nog veel meer plekken: Driehoek, driehoek, overal driehoeken!! He, ook in een achtbaan is het één en al driehoek. Wel handig als hij een beetje sterk is! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427098 58 2032-12-31T22:00:00+00:00 47486 2010-10-26T20:00:00+00:00 yes no staal driehoek constructie brug bouwkunst https://schooltv.nl/video-item/waterwerken-werken-tegen-water 2024-01-15T17:59:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16307.w613.r16-9.6dbf1bc.webp Waterwerken | Werken tegen water De meest beroemde Nederlander in het buitenland. Wie zou het zijn? De kans is groot dat het Hansje Brinker is. Het jongetje dat zijn vinger in de dijk stak en zo Nederland redde van een watersnoodramp. We gaan terug naar het jaar duizend. Nederland ligt nog grotendeels boven zeeniveau. Voor alle zekerheid wonen veel mensen op terpen zodat ze bij hoogwater droge voeten houden. Maar dan beginnen we met het ontginnen en afwateren van moerassen. Het levert meer droog land, maar het gevolg is wel dat we dijken, sluizen en gemalen moeten bouwen. Want door het inklinken zakt de bodem al gauw zo’n vijf tot twintig centimeter per honderd jaar. En dat effect wordt nog eens versterkt doordat de zeespiegel stijgt. In eerste instantie regelen boeren en ambachtslieden zelf de bouw van dijken. Maar vanaf het einde van de 18e eeuw neemt Rijkswaterstaat dit over. Vooral in de twintigste eeuw wordt de strijd tegen water steeds geavanceerder. Zo bouwen we bijvoorbeeld de Afsluitdijk van Cornelis Lely en de Deltawerken. Het maakt de Nederlandse waterbouwkundigen wereldberoemd! Vandaag de dag ligt het laagste punt van Nederland op 6,7 meter onder het Normaal Amsterdams Peil, het nationale ijkpunt voor hoogtemetingen. En die laagste plek ligt.. bij Nieuwerkerk aan den IJssel. Zonder dijken, duinen en andere waterkeringen overstroomt bij heel zwaar weer of heel veel waterafvoer van de rivieren een groot deel van Nederland. Maar zo’n vaart zal het dus niet lopen. Want, het is zo veel dat je het je bijna niet kunt voorstellen, Nederland heeft op dit moment ruim zeventienduizend kilometer aan waterkeringen. Dat is een afstand die gelijk staat aan 35 keer Amsterdam – Parijs! Toch wordt de kans op overstromingen steeds groter. Om verschillende redenen: -Het KNMI verwacht dat de zeespiegel over een eeuw tussen de 30 en 85 centimeter hoger ligt..- Met een beetje pech is de bodem over vijftig jaar al 30 centimeter gezakt.-Onze winters worden natter en het gaat steeds vaker langdurig regenen. Onze dijken hebben we en zullen we houden, maar er wordt op dit moment ook gekeken naar andere manieren om ons te beschermen tegen water. Een optie zou kunnen zijn dat we het water binnen laten als het echt niet anders kan. We zouden dan lage delen vol kunnen laten lopen om bijvoorbeeld de steden droog te houden. Wel vervelend als je dan net in dat onderloopgebied woont. Hoe dan ook, watersnoodrampen, zoals die in New Orleans door orkaan Katrina, geven aan dat we onze kop niet in het zand moeten steken, want een vinger in de dijk helpt echt niet. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427101 164 2032-12-31T22:00:00+00:00 32577 2010-07-15T20:00:00+00:00 yes no betacanon waterwerk waterbeheersing water dijk https://schooltv.nl/video-item/de-transistor-een-schakelaar-voor-de-moderne-tijd 2024-01-04T10:39:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16309.w613.r16-9.f5b7c21.webp De transistor | Een schakelaar voor de moderne tijd Het is zonder twijfel het belangrijkste element in de hedendaagse elektronica. De transistor! En eigenlijk is het niets meer dan een schakelaartje. Ik kan dit het makkelijkste uitleggen door een waterleidingsysteem te laten zien. Stel je voor dat een stad water zou krijgen door 1 grote leiding. In die leiding moet dan een kraan zitten om de watertoevoer te kunnen regelen. Deze kraan zou dan alleen wel heel erg groot moeten worden. Met je blote handen kun je hem niet dicht draaien. De oplossing? Je bouwt de kraan gewoon zo dat je hem kunt bedienen met waterkracht; je laat er een klein leidinkje naartoe lopen met daarop een simpel handzaam kraantje. Zo kun je met dit kleine kraantje de grote kraan bedienen. De transistor doet precies hetzelfde voor elektrische stroom: Je stuurt er een klein stroompje doorheen, waarmee in een andere leiding een grote stroom geregeld kan worden. Een deel van de stroom door die leiding kan op zijn beurt weer een andere stroom regelen. Enzovoort enzovoort. Uiteindelijk ontstaat er zo een ingewikkeld netwerk van leidingen. De meeste transitoren zitten in digitale apparaten, zoals computers en mobiele telefoons. Aan de basis van zulke digitale systemen liggen twee functies: opslaan en schakelen. De transistor zorgt voor het schakelen. Het opslaan gebeurt in een zogenoemde ‘condensator’. Je kunt die condensator vergelijken met een watertoren. Door de transistor (ofwel de kraan) open of dicht te zetten loopt de condensator (ofwel watertoren) dan vol of leeg. Dit is een chip. Eigenlijk is het niks meer dan een plakje silicium met daarop heel veel transitoren en verbindende leidingen. Zo ontstaat een piepklein gecompliceerd systeem dat heel ingewikkelde berekeningen uit kan voeren. De transistor is sinds zijn uitvinding een halve eeuw geleden, steeds kleiner geworden. Op dit moment zijn er transitoren die maar een twintigduizendste millimeter groot zijn. De wet van Moore stelt dat elke achttien maanden het aantal transistors op een chip verdubbelt. En deze wet gaat al tientallen jaren op. Maar op een gegeven moment zal hij toch echt niet meer kleiner kunnen; atomen hebben bepaalde afmetingen en het is niet mogelijk dit soort schakelaars te maken die kleiner zijn dan atomen. Eigenlijk is het dus zo dat elektronische apparaten, van telefoons tot computers, allemaal kunnen werken dankzij een klein schakelaartje dat met minieme stroompjes kan worden bediend; de transistor. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427102 155 2032-12-31T22:00:00+00:00 17031 2010-07-15T20:00:00+00:00 yes no betacanon stroom technologie elektronica elektriciteit telefoon https://schooltv.nl/video-item/standaardmodel-de-samenhang-der-krachten 2024-01-04T10:39:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16311.w613.r16-9.6cbfea2.webp Standaardmodel | De samenhang der krachten Hij is regelmatig in het nieuws: die enorme deeltjesversneller in Zwitserland. En zelfs in de thriller van Dan Brown komen we de versneller tegen. Maar wat doet die nou precies? En over wat voor deeltjes hebben we het dan? We gaan 200 jaar terug in de tijd. Het atoom wordt ontdekt. En men denkt dat het ondeelbaar is. Dat wordt jarenlang gedacht... tot ontdekt wordt dat atomen uit elektronen, protonen en neutronen bestaan. Opnieuw wordt gedacht dat die delen ondeelbaar zijn. En opnieuw slaan ze de plank mis. Protonen en neutronen blijken namelijk te bestaan uit quarks. Zo’n quark is dus het ondeelbare deeltje, ook wel elementair deeltje genoemd.. En er wordt ontdekt dat er nog veel meer van die elementaire deeltjes bestaan. Deze elementaire deeltjes worden gezien als de bouwstenen van alles. Maar.. je kunt alleen bouwen als je ook cement hebt om die bouwstenen aan elkaar te maken. En dat cement zijn krachten. We kennen vier natuurkrachten: 1 is de zwaartekracht. Als ik een bal loslaat zorgt deze kracht ervoor dat hij valt. 2 is de elektromagnetische kracht. Die zorgt ervoor dat een lamp brandt. 3 is de zwakke kracht. Lastig uit te leggen wat hij precies doet maar hij speelt een rol bij radioactiviteit. 4 is de sterke kracht. Deze kracht houdt de deeltjes in een atoomkern bij elkaar. Het is onderzoekers gelukt om een theorie te maken die drie van de vier krachten beschrijft: de elektromagnetische kracht, de zwakke en de sterke kernkrachten. En dat noemen we het standaardmodel. Met dit model kun je dus precies voorspellen wat die elementaire deeltjes gaan doen als ze een van deze drie krachten tegenkomen. Helaas snappen de theoretici nog steeds niet goed hoe je beschrijft wat er gebeurt als een deeltje last krijgt van de vierde kracht; de zwaartekracht. En dan komen we nu weer terug bij waar ik begon: de deeltjesversneller. Want het is heel lastig om elementaire deeltjes in een gewoon laboratorium te bestuderen. Punt is dat ze heel klein zijn, heel instabiel zijn en vaak maar heel kort bestaan. En dan biedt een deeltjesversneller de uitkomst. Hierin worden protonen of elektronen met zo ongeveer de lichtsnelheid op elkaar geschoten. Als die botsen, breken ze eigenlijk in stukjes; en zo ontstaan dan de elementaire deeltjes. En die worden met enorme apparaten heel nauwkeurig bestudeerd. Aan het experiment met de deeltjesversneller in Zwitserland werken tienduizend mensen uit vijftig landen mee. Met spanning wachten ze op meetresultaten. Wie weet leidt het tot heel nieuwe ontdekkingen. Want hoe precies en veelomvattend het standaardmodel ook is, het is niet compleet. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427103 183 2032-12-31T22:00:00+00:00 6395 2010-07-15T20:00:00+00:00 yes no betacanon kracht atoom deeltjes natuurkunde https://schooltv.nl/video-item/robots-bouwwerken-van-sensoren-algoritmes-en-motoren 2024-01-16T15:04:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16313.w613.r16-9.05efa6c.webp Robots | Bouwwerken van sensoren, algoritmes en motoren Robocop, Transformers, Terminator. In veel films komen we mensachtige robots tegen. Soms zijn ze goed, soms heel slecht. Maar bestaat dat soort robots eigenlijk wel? We beginnen bij het woord ‘robot’. Want dat woord is afgeleid van het Tsjechische woord robota. En dat betekent arbeid. In 1920 wordt het voor het eerst gebruikt door een Tsjechische toneelschrijver. In zijn toneelstuk zien de robots eruit als mensen. Niet zo gek dus dat we bij het woord robot snel denken aan mensachtige robots. Mensen zien vaak meer in een robot dan er is. Je kunt een robot ontleden in drie delen: 1: sensoren die verzamelen informatie. 2: algoritmes die verwerken de informatie. 3: actuatoren die zorgen voor het handelen: een motor is een voorbeeld van een actuator. Deze opsomming geldt voor alle robots; dus ook voor de mensachtige robots. Ik kan dat het beste uitleggen aan de hand van een wat apart voorbeeld: Er bestaat een speciale internationale robotvoetbalwedstrijd. Het lijkt alsof deze robots de bal kunnen zien. Maar echt ‘zien’ is het niet. De robots hebben een webcam die 25 keer per seconde een beeld geeft van een lage resolutie. De kleur en helderheid van alle pixels wordt vergeleken met de pixels ernaast. Zo ‘ziet’ de robot de randen van voorwerpen. Daarna kan hij met een speciaal algoritme lijnen en cirkels herkennen. Op deze manier kan de robot achterhalen waar hij zelf is en waar de tegenstanders, de bal en het doel zijn. Dan zijn er verschillende algoritmes om de kortste route om de tegenstanders heen naar de bal te bepalen. Tot slot moet de robot nog naar de bal lopen zonder te vallen. En ook hiervoor zijn weer de drie elementen nodig: een sensor meet de hoek van het kniegewricht, een algoritme berekent het verschil met de gewenste hoek en bepaalt de motorspanning. Het gedrag van de robot is dus helemaal voorspelbaar. Toch wordt er ook in de wetenschappelijke wereld steeds vaker gesproken over zelflerende robots. Dat klinkt als een soort terminator, maar valt in het echt wel mee. Je kunt bijvoorbeeld denken aan een voetbalrobot die zelf kan leren welke loopsnelheid hem de minste energie kost. Dat doet hij dan door zelf het energieverbruik en de afgelegde weg te meten. Dan verandert hij zijn snelheid en kijkt of het resultaat beter is of niet. Je kunt dus beter zeggen dat de robot aan het ‘optimaliseren’ is, dan dat hij aan het leren’ is. Het heeft niets te maken met intelligent menselijk gedrag. De kans dat de terminator binnenkort de wereld overneemt is dus niet zo groot. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427104 158 2032-12-31T22:00:00+00:00 12813 2010-07-15T20:00:00+00:00 yes no betacanon machine techniek robot sensor technologie https://schooltv.nl/video-item/plastic-een-samenspel-van-lange-ketens 2024-01-04T10:39:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16315.w613.r16-9.1378e75.webp Plastic | Een samenspel van lange ketens Een pinpas, boodschappentas, mobiel en een tv. Ze hebben 1 ding gemeen: er zit plastic in verwerkt. Maar hoe kan het dat het ene plastic hard is, en het andere flexibel? Plastic is een verzamelnaam voor kunststoffen die je kunt smelten en dan in een vorm kunt gieten. Plastics zijn zogenaamde polymeren. Dat betekent dat het lange moleculen zijn die bestaan uit duizenden kleinere moleculen. Die heten monomeren. Dat zijn meestal koolwaterstof moleculen die in aardgas of olie zitten. Het polymeer waar hard plastic van gemaakt wordt bestaat bijvoorbeeld uit twintigduizend monomeren. De eigenschappen van polymeren kunnen heel anders zijn dan die van losse monomeren. Neem glucose. Dit is op zichzelf een vaste, poederachtige stof. Het polymeer ervan is cellulose. Dat is een sterke vezel waar je kleding van kunt maken. Hout, papier en zijde zijn natuurlijke polymeren. Maar sinds 1907 hebben we ook ‘niet-natuurlijke-polymeren’. Door fenol en formaldehyde met elkaar te laten reageren, maakt de chemicus Leo Baekeland (uitspraak Báá-ku-land)) dan de polymeer ‘bakeliet’. Een revolutionaire ontdekking. Je kent het misschien van de armleuningen op oude design stoelen. Voordeel van bakeliet is dat het hard en isolerend is. Nadeel is dat het breekbaar is en meteen gemaakt moet worden in de vorm die je wilt. Daarom is het in de loop van de jaren vaak vervangen door echte plastics zoals polyethyleen. Die zijn te smelten en in elke vorm te gieten. De eigenschappen van plastics hangen af van de polymeerlengte en de vertakkingsgraad. Lange polymeren leiden tot hard plastic, bijvoorbeeld voor kogelvrije vesten. Korte polymeren betekenen zacht plastic. Bijvoorbeeld voor plastic tasjes. De ontwikkeling van de polymeren gaat steeds verder. Zo kunnen we dankzij polymeren super scherpe platte displays maken die in de toekomst misschien onze huidige lcd-schermen gaan vervangen. En wat dacht je van de zonnecel: als die gemaakt kan worden van polymeren levert hij veel meer elektriciteit dan de zonnecellen die we nu gebruiken. Nadeel is alleen nog dat ze minder lang meegaan.. En dan heb je de zelfherstellende materialen. Hoe mooi zou het zijn als een kras in je auto zichzelf repareert als je hem even warm maakt met een föhn of door hem in de zon te zetten. Met de verdere ontwikkeling van polymeren is dat straks misschien wel mogelijk! Zoals het er nu naar uit ziet kunnen we in de toekomst zo goed als alle materialen maken die willen. Het klinkt onvoorstelbaar... en ook een beetje eng.. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427105 163 2032-12-31T22:00:00+00:00 25159 2010-07-15T20:00:00+00:00 yes no molecuul polymeren grondstof plastic productieproces betacanon https://schooltv.nl/video-item/plaattektoniek-op-puzzel-aarde-beweegt-alles 2024-01-16T15:19:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16317.w613.r16-9.41b6c54.webp Plaattektoniek | Op puzzel aarde beweegt alles De tsunami van Tweede Kerstdag 2004 schokt de wereld. Meer dan 200.000 mensen komen om. En begin 2010 is de aardbeving op Haïti. Maar hoe worden die aardbevingen nou veroorzaakt? Dat heeft alles te maken met plaattektoniek. We gaan terug naar het jaar 1912. De Duitse Meteoroloog Alfred Wegener beweert dan dat de continenten ooit aan elkaar vast zaten. Zijn argumenten: de kustlijnen van de continenten passen in elkaar als een puzzel. Bovendien zijn aan beide kanten van de oceaan dezelfde fossielen gevonden. En het zou toch heel onwaarschijnlijk zijn dat planten en dieren de hele oceaan zijn overgezwommen. Toch kan Wegener nog niet verklaren hoe de continenten dan los geraakt zijn van elkaar. In 1927 stelt Arthur Holmes een theorie op die het losraken kan verklaren. Volgens Holmes drijven de continenten uit elkaar door stromingen in het binnenste van de aarde: convectie. Je kunt het vergelijken met een pan met groentesoep op het vuur: Door de warmte stijgen de groenten op in het midden. Bovenin koelen ze af, drijven naar de rand en zinken weer. Het buitenste deel van de aardkorst bestaat uit platen, die langzaam bewegen over de onderliggende vloeibare massa, de soep. Hoe die platen precies ten opzichte van elkaar bewegen wordt duidelijk als we naar de oceaanbodem kijken. Midden in alle oceanen liggen lange onderzeese bergketens die precies dezelfde contour hebben als de omliggende continenten. Deze bergketen kun je zien als het midden van de pan groentesoep. Want bij die bergketens, of ook wel mid-oceanische ruggen genoemd, bewegen de convectiestromen uit elkaar. Doordat de aardplaten van elkaar af bewegen ontstaan hier diepe spleten. Door die spleten komt vloeibaar gesteente omhoog. Dit noemen we magma. Die magma stolt vervolgens. Zo worden de continenten steeds verder uit elkaar gedrukt. Maar als er op de ene plaats nieuwe korst komt, moet er op de andere plaats iets verdwijnen. Anders zou de aarde tenslotte steeds groter worden. Dat gebeurt bij diepzeetroggen. Hier schuift de ene plaat onder de andere omdat de stromen daar dus naar elkaar toe bewegen. Dit kan leiden tot heftige aardbevingen, zoals bij de Tsunami. Soms kan de ondergeduwde plaat zo heet worden dat hij smelt. Het hete magma stijgt dan op door de korst. Zo kunnen vulkanen ontstaan maar ook eilanden als Nieuw-Zeeland en Japan. Botst een oceanische korst met een continentale korst, dan krijg je grote gebergten naast diepzeetroggen, zoals het Andes. Maar de grootste gebergten, zoals de Alpen en de Himalaya ontstaan als twee continentale platen op elkaar botsen. Dan nog een laatste optie: platen kunnen ook langs elkaar bewegen zonder dat er een wordt ondergeduwd. Ook dat kan leiden tot grote aardbevingen. Plaattektoniek. We kunnen er dus het ontstaan van bergen, aardbevingen en vulkanen mee verklaren. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427106 192 2032-12-31T22:00:00+00:00 124425 2010-07-15T20:00:00+00:00 yes no aardbeving platentektoniek betacanon tsunami aardkorst aardmantel https://schooltv.nl/video-item/oceaanstromingen-bewegende-zeeen-maken-het-weer 2024-01-04T10:39:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16319.w613.r16-9.db50475.webp Oceaanstromingen | Bewegende zeeën maken het weer Ik heb grond onder mijn voeten. En eigenlijk is dat een schaars goed. Want 70% van het aardoppervlak bestaat uit oceanen.4,6 miljard jaar geleden is de aarde een bal van vloeibaar gesteente. Water is er dan alleen maar als damp. Maar doordat het aardoppervlak afkoelt, ontstaan er langzaamaan waterpoelen. Je kunt dat proces vergelijken met de condens die ontstaat op je ramen als het buiten kouder is dan binnen. Alle regenbuien die in de volgende 25 Miljoen jaar vallen zorgen er voor dat de oceanen langzaamaan gevuld raken. De oceanen bewegen de hele tijd. Hoe ze precies bewegen, dat ontdekt de Brit Deacon in de vorige eeuw: koud en relatief zwaar zeewater valt bij de polen als het ware naar de bodem van de zee. Dit water komt bij de evenaar weer boven. En het warme oppervlakte water stroomt daarvandaan weer naar de polen. Zo is de cirkel rond. Dat is heel veel water dat dan beweegt. Zo veel dat er een speciale eenheid voor is bedacht, namelijk de sverdrup. 1 sverdrup is 1 miljoen kubieke meter water per seconde. De stromingen in de oceanen hebben enorme invloed op ons klimaat. Misschien heb je wel eens gehoord van El Niño. Hij wordt officieel een passaatwind genoemd. Deze winden kunnen de oppervlaktestromingen van richting veranderen. El Niño zorgt er voor dat de koude stroom die normaal bij Peru uitkomt, nu ineens bij Indonesië omhoog komt. Maar hij zorgt er ook voor dat het in Australië ineens extreem droog wordt. Zijn effect is over de hele wereld duidelijk te merken. Maar de oceaanstromingen hebben ook op een andere manier veel invloed op het klimaat. Op weg naar de polen verdampt er namelijk een deel van het warme oppervlaktewater. Hierdoor wordt de lucht een aantal graden warmer. Die opgewarmde lucht koelt boven land af. En omdat koude lucht minder vocht kan bevatten vallen er dan regenbuien. Zo komt Nederland aan zijn warme, natte winters en gematigde natte zomers. In dit voorbeeld kun je zeggen dat de oceaanstromingen het klimaat matigen. Maar.. de stromingen zijn ook verantwoordelijk voor abrupte klimaatveranderingen. Zo’n 12.500 jaar geleden daalde in nog geen tien jaar de temperatuur op aarde drastisch. Reden? De oceaancirculatie was afgezwakt doordat er een enorm gletsjermeer leegstroomde in de oceaan. Dit zoete, lichtere zeewater verdunde het zware zeewater zo dat het nauwelijks meer naar de bodem zakte. En dat zou zo maar nog een keer kunnen gebeuren. Door het opwarmen van de aarde zou de ijskap op Groenland sneller kunnen gaan smelten. En die grote plons aan koud water zou de oceaanstromingen opnieuw zo kunnen verstoren dat er een nieuwe ijstijd zou kunnen beginnen. Nog een reden om de opwarming van de aarde tegen te gaan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427107 179 2032-12-31T22:00:00+00:00 14216 2010-07-15T20:00:00+00:00 yes no betacanon oceaan klimaatverandering weer klimaat overstroming https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-alles-halve-prijs 2024-02-07T17:24:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16320.w613.r16-9.0c4afad.webp Koekeloere | Alles halve prijs Thema: Rekenen. Moffel en Piertje hebben het hol opgeruimd en tijdens het opruimen zijn ze een heleboel kapotte spullen tegen gekomen. Een pop met maar één been en één arm, een vrachtwagen met maar drie wielen en meer rommel...Maar dat geeft niet, want rommel kun je verkopen op de rommelmarkt! Met al het kapotte speelgoed staan Moffel en Piertje achter hun kraam. Hoe moeten ze dat nu verkopen? Moffel weet er wel iets op… https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1180933 900 19984 2011-04-25T00:58:20+00:00 yes no rekenen opruimen markt verkopen https://schooltv.nl/video-item/mobiliteit-de-fiets-als-wegbereider-van-mobiliteit 2024-01-04T10:39:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16322.w613.r16-9.7349067.webp Mobiliteit | De fiets als wegbereider van mobiliteit De gemiddelde Nederlander doet het bijna achttien keer per week; negen keer in de auto, acht keer lopend of met de fiets en de rest met het openbaar vervoer. Naar werk of naar vrienden: zich verplaatsen! Tot het begin van de twintigste eeuw zijn de meeste Nederlanders verre van mobiel. Reizen is duur en vaak gevaarlijk. De mensen die wel reizen doen dat vaak voor hun beroep; zoals handelsreizigers of circusartiesten. Maar als de fiets eenmaal wordt uitgevonden, verandert er een heleboel. We gaan terug naar het jaar 1867. Op de wereldtentoonstelling in Parijs is de eerste fiets een ware hit. Echt heel vlot gaat deze fiets nog niet. Maar dankzij tandwielen en kettingen gaat de fiets in de volgende jaren steeds sneller. En steeds meer mensen schaffen er een aan. Na verloop van tijd gaan de fietsfabrikanten op zoek naar manieren om de fiets te motoriseren. Ze leggen hiermee de basis voor de auto-industrie. Veel mensen zullen het niet meer weten maar autofabrikanten als Opel en Peugeot begonnen ooit als fietsfabriek. Rond de jaren dertig van de vorige eeuw ontstaat ook de ‘verkeerskunde’. Met modellen en berekeningen gaan wetenschappers het verkeer analyseren. Het is in deze periode dat er voor het eerst tellingen van het fietsverkeer worden gedaan. En wat blijkt: in de ochtend- en avonduren is het drukker. Het spitsuur is geboren! Twintig jaar later, in de jaren vijftig, is daar dan de eerste autofile. Door een stijging van de welvaart en doordat mensen uit steeds meer transportmiddelen kunnen kiezen, ontstaat er een ‘pendel’ naar de steden. Mobiliteit wordt steeds meer gezien als een logisch onderdeel van de moderne maatschappij. Eind jaren zeventig komt Geurt Hupkes met de Wet van Behoud van Reistijd en Verplaatsing. Hij ontdekt dat personen gemiddeld ongeveer zeventig minuten per dag besteden aan woon-werkverkeer. Deze wet ziet mobiliteit als een verband tussen de afstand, de snelheid van het vervoermiddel en de tijd. Vandaag de dag staat de wet ter discussie. Er is namelijk gebleken dat de gemiddelde reistijd per persoon langzaam oploopt. Mobiele telefoons, laptops en MP3-spelers vervagen de grens tussen reizen, werk en ontspanning. Er wordt nu dan ook wel gesproken over ‘virtuele mobiliteit’. Als we kijken naar de toekomst dan zal mobiliteit een mix blijven van verschillende vervoersmogelijkheden. Maar welke je dan kiest hangt af van tijd, kosten, communicatiemogelijkheden, milieu en gezondheid. En wie weet wat er nog voor technische snufjes bedacht worden.. Misschien kunnen we straks internetten op de fiets? Of handsfree typen in de auto.. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427108 162 2032-12-31T22:00:00+00:00 15525 2010-07-15T20:00:00+00:00 yes no betacanon mobiliteit vervoer transport vervoersmiddel https://schooltv.nl/video-item/kwantum-een-optelsom-van-onzekerheden 2024-01-04T10:39:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16324.w613.r16-9.d2d84d8.webp Kwantum | Een optelsom van onzekerheden De wereld bestaat uit ondeelbare deeltjes, genaamd: atomen. Tot die gedachte komt de Griekse wijsgeer Democritus ruim 2000 jaar geleden. Dit wordt lang gedacht. Totdat een hele serie aan experimenten, in 1909 begonnen door de Britse natuurkundige Rutherford, het tegendeel bewijst. Wat blijkt? Atomen bestaan uit een piepkleine kern met positief geladen protonen en ongeladen neutronen. Om die kern zit een soort wolk met negatief geladen elektronen. Niels Bohr stelt in 1913 dat die elektronen alleen in bepaalde banen rond de kern kunnen cirkelen. Je kunt het vergelijken met een trein. Ook die moet altijd een vast spoor volgen. Maar zoals ook treinen via een wissel van het ene spoor naar het andere kunnen, zo kunnen ook elektronen van baan verspringen. Ze doen dat door pakketjes energie, ofwel ‘kwanta’ op te nemen of uit te zenden. Eerder had Einstein gezegd dat licht ook uit zulke energiepakketjes bestaat, die hij fotonen noemde. Nu zegt Bohr dat alleen specifieke fotonen ervoor kunnen zorgen dat een elektron naar een andere baan springt. Je kunt dus zeggen dat zo’n foton de wissel op het spoor bedient. Dan maken we het nu nog moeilijker. In 1924 ontdekt een Franse natuurkundige dat ook elektronen golven zijn, net als licht. Dat bevestigt Einsteins theorie over licht. En het verklaart waarom in een atoom elektronen alleen in bepaalde banen kunnen bewegen; de omtrek van die baan is namelijk precies een geheel aantal golflengtes van een elektron. Anders zou het niet passen.. Wat nou zo lastig is, is dat kwanta zich onzeker en onvoorspelbaar gedragen. Je kunt hooguit schatten wat de kans is dat ze ergens zijn. Maar zeker weet je het nooit. Einstein kon zich niet voorstellen dat de basis van natuurkunde zo onzeker kon zijn. Maar toch is het zo. En ondanks deze fundamentele onzekerheid kent kwantummechanica veel praktische toepassingen. Zonder kwantummechanica hadden we nu bijvoorbeeld geen lasers, cd-spelers, digitale camera’s en glasvezel. In de toekomst kunnen we aan dit lijstje misschien nog de kwantumcomputer toevoegen. Het voordeel van deze computer is dat je er meerdere sommen tegelijk op kunt doen, terwijl onze huidige computers die een voor een moeten maken. Als het lukt om deze kwantumcomputer te bouwen dan zouden we veel sneller kunnen rekenen. En dan hebben we een nieuwe digitale revolutie. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427109 166 2032-12-31T22:00:00+00:00 6451 2010-07-15T20:00:00+00:00 yes no elektron atoom betacanon golf Einstein https://schooltv.nl/video-item/gps-altijd-en-overal-de-weg-meten 2024-01-04T10:39:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16326.w613.r16-9.da5234b.webp GPS | Altijd en overal de weg meten Wegenkaarten die door de auto vliegen. Irritatie omdat een afslag gemist is. Een chauffeur die de bijrijder het liefst achterlaat op de vluchtstrook. Deze scènes zijn verleden tijd dankzij GPS en Google Earth. Bijna iedereen maakt er vandaag de dag gebruik van. Maar eigenlijk ligt de basis ervan 200 jaar voor Christus. Eratosthenes bepaalt op dat moment al vrij nauwkeurig de omvang van de aarde. Hij doet dat aan de hand van de schaduw van de zon op hetzelfde tijdstip op twee plaatsen op dezelfde meridiaan. Ik zal je de details van zijn meetmethode besparen maar uiteindelijk zit hij maar 320 kilometer af van recente metingen: 40.074 kilometer aan de evenaar. Erastothenes is hiermee de grondlegger van een wetenschap die geodesie heet. Toch blijft het nog lang heel lastig voor mensen om hun exacte plek op aarde te bepalen. Zeker zeelieden hadden het niet makkelijk. Zonder goede klok en goede kaarten is het afwachten waar je uitkomt met je boot. Maar ook anderen hadden het ‘moeilijk’. Landmeters en cartografen meten tot ver in de twintigste eeuw langere afstanden ‘indirect’. Dat betekent dat zij, vergelijkbaar met Erastothenes, afstanden meten door hoeken tussen kerktorens te meten; driehoeksmeting heet dat. Op deze manier maakt de Nederlander Cornelis Kraijenhoff rond 1800 een nieuwe kaart van de Bataafse Republiek. En in Frankrijk levert deze techniek ‘de meter’ op; namelijk een tien miljoenste deel van een kwart van de lengte van de meridiaan van Parijs. Ik maak een enorme sprong in de tijd. Kerktorens en driehoeksmeting worden vervangen door satellieten en GPS. Het Amerikaanse ministerie van Defensie ontwikkelt GPS; oftewel het Global Positioning System. Halverwege de vorige eeuw worden de eerste satellieten gelanceerd. Dat zijn bakens aan de hemel, waaraan je ook kunt zien waar je op aarde bent. Vandaag de dag cirkelen er tientallen satellieten in allerlei banen op 20 duizend kilometer hoogte rond de aarde. Al die satellieten zenden signalen uit. Een GPS-ontvanger, bijvoorbeeld de navigatie in je auto, bepaalt waar die satellieten precies zijn. Aan de hand van die gegevens kan het navigatiesysteem zijn eigen positie bepalen. Net als voor de oude zeelieden is ook voor GPS tijdsvergelijking essentieel: hoe laat piept welke satelliet waar. En zeker voor de GPS moet die tijd heel nauwkeurig zijn. Nu blijkt dat atomen heel regelmatig trillen. Daarom wordt bij GPS gebruik gemaakt van de zeer nauwkeurige atoomklok. De satelliet, atoomklok en GPS hebben ons leven drastisch veranderd. Vaak ten goede.. Maar soms ook niet. Zo reed een Duitse automobilist onlangs een rivier in omdat zijn navigatiesysteem, gebaseerd op satellieten, atoomtijd en gekoppeld aan nauwkeurige digitale geografische informatie, niet aangaf hoe laat de pont vertrok… En die charme van het kaartlezen.. mis ik toch wel.. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427110 292 2032-12-31T22:00:00+00:00 17501 2010-07-15T20:00:00+00:00 yes no betacanon satelliet navigatie GPS kaartlezen https://schooltv.nl/video-item/geld-de-wiskunde-die-van-waarde-is 2024-01-04T10:39:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16328.w613.r16-9.31f5e36.webp Geld | De wiskunde die van waarde is Een gemiddeld huis kost zo’n 2,5 ton. Duur of goedkoop? Ik zeg duur maar voor een ander misschien goedkoop. Een kilo boontjes kun je op de markt kopen voor een euro. Vrij goedkoop vind ik zelf. Het is een beetje een open deur, maar de waarde van een product wordt dus uitgedrukt in geld. En dat geld zorgt er voor dat vraag en aanbod elkaar op een handige manier kunnen vinden. Hoe dat werkt is voor een belangrijk deel wiskunde. Voor de financiële wereld zijn wiskunde, statistiek en kansberekening erg belangrijk. Neem de beurs. Wie daar beter kan voorspellen wat de koersen doen, kan er meer geld aan verdienen. Wiskundigen proberen daarom modellen te maken die uit een wirwar van gegevens slimme beslissingen afleiden. Pure wiskunde en statistiek… Of neem de bank. Als je daar een lening aanvraagt dan hangt de rente onder andere af van de kans dat je failliet gaat en de lening dus niet terug kunt betalen. Maar niet alleen de bankiers houden zich bezig met wiskunde. Ook jij en ik hebben er dagelijks mee te maken; als je moet afrekenen zoek je bijna altijd de meest efficiënte betaling. Stel je moet 18,05 euro betalen voor je boodschappen. In je portemonnee zit een briefje van 50, twee briefjes van 10 en een muntje van vijf cent. Je kunt dan op drie manieren betalen.. 1.een briefje van 50. 2.twee briefjes van 10. 3. twee briefjes van 10 en een muntje van vijf cent. Nummer drie is het meest efficiënt want hier gaat het kleinste aantal muntjes en biljetten over de toonbank. Tot 2002 betaalden we met de gulden. Die was gebaseerd op kwarten; zo hadden we het kwartje, en briefjes van 25 en 250 gulden. Bij de euro is gekozen voor een andere manier, namelijk de 1-2-5 reeks. Tja, wat is nou beter/efficiënter? Er is onderzoek gedaan naar alle bedragen tussen de eurocent en 100 euro. Wat blijkt? Voor euro en gulden betalingen heb je gemiddeld even veel munten en biljetten nodig. Ze zijn dus even efficiënt. Dat is wel te danken aan het afschaffen van de muntjes van 1 en 2 eurocent, anders was de gulden efficiënter geweest. Dit klinkt in theorie allemaal leuk, maar zouden mensen in de praktijk ook kiezen voor de meest efficiënte betaling? Dit is in 2002 onderzocht. Bij 61 procent van de betalingen blijkt de klant te kiezen voor de meest efficiënte weg. Dat doen we dus goed. Conclusie van dit hele verhaal is dat betalen een vorm is van alledaagse wiskunde. Je kunt bij geld even goed aan wiskunde denken als aan economie. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427111 164 2032-12-31T22:00:00+00:00 11279 2010-07-15T20:00:00+00:00 yes no rekenen waarde economie betacanon wiskunde geld https://schooltv.nl/video-item/fotosynthese-dank-de-zon-voor-adem 2024-01-04T10:39:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16330.w613.r16-9.e6906ef.webp Fotosynthese | Dank de zon voor adem Een dieet van mineraalwater met prik, een beetje aarde en wat zonlicht. Als mens word je er niet oud mee. Als plant heb je niet veel meer nodig! We gaan terug naar de achttiende eeuw. De Nederlandse wetenschapper Ingenhousz (uitspraak Ingenhoes) ontdekt met zijn Britse collega Priestley dat bladeren koolstofdioxide (CO2 ) uit de lucht opnemen en zuurstof uitademen. Verder ontdekt hij dat ze met hun wortels ook nog wat voedingstoffen uit de grond halen. Maar hoe zetten planten water, CO2 en voedingsstoffen om in energie? Daar komt de fotosynthese om de hoek kijken. Ingenhousz beschrijft die fotosynthese al in de achttiende eeuw, maar pas 200 jaar later wordt precies begrepen hoe het werkt. Het gebeurt allemaal in de bladgroenkorrels. Dat zijn een soort mini zonnecelletjes in de bladeren. Zij zetten de CO2 en het water met behulp van licht om in glucose en zuurstof. De plant gebruikt zelf een deel van de zuurstof, wat over blijft dat ademt hij uit. De glucose gebruikt de plant om te groeien en voor zijn eigen energieverbruik of -voorraad. De bladgroenkorrels, die er trouwens voor zorgen dat de bladeren groen zijn, waren ooit kleine zelfstandige organismen. Ze hebben hun eigen DNA en vermenigvuldigen zichzelf onafhankelijk van de plant. Je kunt het dus zo zien dat een plant is ontstaan uit een miljarden jaren oud samenlevingscontract tussen twee zelfstandige organismen. Fotosynthese is de bron van al het leven op aarde. Want net als dieren halen wij onze energie weer uit planten of de vruchten van planten. Als de fotosynthese zou verdwijnen, bijvoorbeeld doordat de zon wegvalt, dan sterft vrijwel alles. Alleen een klein aantal organismen dat dankzij vulkanische hitte leven in de diepzee zullen het redden... Doordat er, miljarden jaren geleden, steeds meer planten en algen kwamen, kwam er ook steeds meer zuurstof. Een gevaarlijk situatie want zuurstof is een agressief goedje. Kijk maar naar ijzer, dat verroest waar je bij staat. Maar.. veel organismen konden zich aanpassen. Sterker nog, tegenwoordig zijn heel veel organismen zelfs afhankelijk van zuurstof. Maar, tegenwoordig hebben we wel een ander probleem: het percentage CO2 in de atmosfeer stijgt enorm. Er wordt wel gezegd dat fotosynthese dit zou kunnen oplossen. Bijvoorbeeld door een boom te kopen om je vliegreis te compenseren. Klinkt goed. Probleem is alleen dat de koolstof weer vrijkomt als de boom doodgaat.. Is dus alleen maar een kortetermijnoplossing. De beste oplossing zou zijn om met zonlicht brandstof of elektriciteit de maken. Bijvoorbeeld met zonnecellen van bladgroenkorrels of biobrandstoffen in plaats van benzine. Als dat gebeurt, waren de Engelsen wel heel vooruitziend. Plant betekent in het Engels behalve ‘plant’ namelijk ook ‘energiecentrale’. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427112 181 2032-12-31T22:00:00+00:00 50993 2010-07-15T20:00:00+00:00 yes no fotosynthese zon betacanon plant zuurstof https://schooltv.nl/video-item/enzymen-eiwitten-voor-de-goede-orde 2024-01-16T16:21:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16332.w613.r16-9.871bac7.webp Enzymen | Eiwitten voor de goede orde Ze laten melk veranderen in kaas en maken wijn van druiven. Enzymen! Ofwel ‘in gist’ in het Grieks. Maar wat is een enzym eigenlijk? Maar wat is een enzym eigenlijk? Enzymen zijn ingewikkelde eiwitten die chemische reacties katalyseren. Anders gezegd: ze versnellen een proces dat van zichzelf heel traag verloopt. Je kunt het vergelijken met een schoenlepel die een voet in een schoen helpt. En voor ons leven… zijn enzymen simpelweg noodzakelijk. Heel veel processen in ons lichaam verlopen enkel en alleen dankzij enzymen. Ik zal het uitleggen aan de hand van een voorbeeld: Amylase. Dat is een enzym dat in je speeksel voorkomt. Het breekt zetmeel af tot suikers. Maar er zijn ook enzymen die juist het omgekeerde doen: zij koppelen twee moleculen juist aan elkaar. Dat noemen we synthese. Enzymen werken niet vanzelf. Zij krijgen opdrachten van een gen in het DNA. Eigenlijk kun je het zo zien dat dat gen een boodschappermolecuul stuurt naar het enzym. En dat weet dan wat het moet doen. Maar.. stel nou dat er iets mis is met het DNA. Dan kunnen er ook enzymen ontstaan waar iets mis mee is. Dat zie je bijvoorbeeld bij kanker. In kankercellen zie je vaak overactieve enzymen die de celdeling stimuleren. Daardoor komen er steeds meer kankercellen. Een heel bekend voorbeeld van een enzymremmer is paracetamol. Wat paracetamol eigenlijk doet is het afremmen van het enzym dat zorgt voor de aanmaak van pijnsignalen. Het onderdrukt de pijnervaring, maar niet de oorzaak van de pijn. Maar je ziet enzymen ook nog op heel veel andere plekken. Een paar voorbeelden: bijen, spinnen en slangen voegen agressieve enzymen toe aan hun gifmengsel. In het speeksel van honden en katten zitten bacteriedodende enzymen om infecties te voorkomen-in tandpasta zitten enzymen die suikers afbreken en de bacteriegroei afremmen-in wasmiddelen zitten enzymen die eiwitten en vetten afbreken. De toenemende kennis over enzymen is soms bijna lastig. Want van heel veel enzymen weten we dan wel wat ze doen, maar welk effect ze precies op elkaar hebben weten we vaak nog niet. Wat we wel zeker weten is dat enzymen de werkpaarden van ons leven zijn.. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427113 160 2032-12-31T22:00:00+00:00 71934 2010-07-15T20:00:00+00:00 yes no betacanon enzym lichaam proces eiwit https://schooltv.nl/video-item/elektromagnetisme-golven-om-te-zien-en-horen 2024-01-04T10:39:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16334.w613.r16-9.5f9ef7e.webp Elektromagnetisme | Golven om te zien en horen Elektriciteit. Als je het niet zou hebben zou je in het donker zitten, met bedorven eten, zonder televisie en ga zo maar door. Kortom… een leven zonder elektriciteit kunnen we ons bijna niet meer voorstellen. In het begin van de negentiende eeuw doet de Deen Ørsted een verrassende ontdekking: als hij een kompas bij een elektrische stroom houdt, dan beweegt de kompasnaald. Conclusie? Elektriciteit en magnetisme hangen nauw samen. Een ontdekking die van grote invloed is geweest op de technologische ontwikkeling! Halverwege de negentiende eeuw doet de Brit Michael Faraday een nieuwe belangrijke ontdekking op dit gebied: als we een magneetveld veranderen, dan wekken we stroom op. Dat klinkt wat abstract, maar ik kan een duidelijk voorbeeld geven. Kijk eens naar de dynamo op je fiets. Doordat je wiel draait, draait in de dynamo een magneetje in een spoel van koperdraad rond. Door dat draaien verandert het magneetveld in de spoel de hele tijd. Daardoor gaat er stroom lopen door de spoel, en brandt je lamp. Maar die fietslamp is een vrije recente uitvinding. We gaan eerst weer terug naar het midden van de negentiende eeuw. De Brit James Maxwell ontdekt dan het verband tussen elektriciteit en magnetisme. Hij vat dit verband samen in een paar formules. Deze formules nu helemaal uitleggen zou te ver voeren, maar één van zijn ontdekkingen is dat licht een vorm van elektromagnetische straling is. En het is onder andere dankzij die uitvinding dat Maxwell samen met Newton en Einstein, de top drie van grootste natuurkundigen aller tijden vormt. In de eeuwen daarna blijkt elektromagnetische straling ook een heel goed medium te zijn om informatie mee te verzenden. Denk bijvoorbeeld aan de antenne die vroeger op het dak stond. Die antenne kan elektromagnetische golven van een bepaalde frequentie opvangen en omzetten in beeld of geluid. Bij de radio gaat het ook zo, maar dan op een lage frequentie. En als we dan naar een nog lagere frequentie gaan, dan komen we bijvoorbeeld bij de straling die gebruikt wordt in de magnetron. Gaan we de andere kant op, in de richting van de hogere frequenties, dan komen we uit bij het zichtbare licht en uv-straling. Na de ontdekkingen van Maxwell zijn er geen nieuwe revoluties meer geweest op het gebied van elektromagnetisme. Maar er zijn wel heel veel nieuwe technische toepassingen ontwikkeld. Denk bijvoorbeeld aan mobiel internet en flatscreens. En ik denk dat dat nog maar het begin is. Elektromagnetisme kan ons nog veel meer technische snufjes brengen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427114 154 2032-12-31T22:00:00+00:00 19709 2010-07-15T20:00:00+00:00 yes no betacanon elektriciteit magneet Newton natuurkunde https://schooltv.nl/video-item/het-ecosysteem-een-hecht-netwerk-van-eten-en-eters 2024-01-04T10:39:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16336.w613.r16-9.4f6acb7.webp Het ecosysteem | Een hecht netwerk van eten en eters ‘Ik ben een toppredator op een uitloper van een zandrug in een verstedelijkt landschap met gematigd zeeklimaat.’ Op deze manier zou een overenthousiaste Groningse ecoloog haar leven kunnen omschrijven. Ik zal het uitleggen. Als ecoloog onderzoek je ecosystemen. Je zou een ecosysteem als volgt kunnen omschrijven: ‘het is het geheel van planten, dieren en micro-organismen in een bepaalde omgeving’. En in de voedselketen zijn die planten, dieren enzovoort allemaal afhankelijk van elkaar. Anders gezegd: in de ecologie gaat het om eten en gegeten worden. Aan het begin van een voedselketen staan de ‘groene organismen’. Je moet dan denken aan bomen, struiken, kruiden, algen en mossen. Zij worden gegeten door planteneters, ook wel herbivoren genoemd. Bijvoorbeeld konijnen. Die worden weer gegeten door vleeseters, oftewel carnivoren, zoals roofvogels en vossen. Weer een stapje verder vind je de alleseters, ook wel omnivoren genoemd. En dan heb je ook nog de parasiet; die leeft op, van en dankzij een ander levend wezen. Bijvoorbeeld de mistletoe die we met kerst ophangen. Maar niet alle ecosystemen zijn hetzelfde. Neem bijvoorbeeld een vijver. Hier bepaalt onder andere de zuurgraad welke waterplantjes er groeien. Die planten worden weer door bepaalde planteneters gegeten, enzovoort. In een ecosysteem kan er veel veranderen. Er is sprake van een zogenoemd ‘dynamisch evenwicht’. Zo kan er bijvoorbeeld een vogelgriepvirus toeslaan onder blauwe reigers. Omdat die vogels in kolonies leven, verspreidt het virus zich snel en legt een groot deel het loodje. In zo’n situatie ontstaat vanzelf een nieuw evenwicht! Door de uitdunning leven de reigers minder dicht op elkaar, zodat het virus zich niet meer goed verspreidt. De overgebleven gezonde reigers brengen jongen groot. En zo neemt het aantal reigers weer toe. Met de verandering van ons klimaat komt de ecologische kennis goed van pas. Simpelweg omdat in een warm klimaat andere planten groeien dan in een koeler klimaat. Maar ook om natuurgebieden met elkaar te verbinden zodat dieren kunnen ‘verhuizen’ naar een koeler gedeelte, met meer voedsel. De aarde kun je als één groot ecosysteem zien. En de druk die wij daar als mens op uitoefenen is enorm. We zijn met steeds meer mensen, we zijn steeds mobieler, we eten steeds meer en gevarieerder en we gebruiken steeds meer energie. Iedereen heeft zijn eigen ecologische voetafdruk; de impact van zijn leefstijl op de aarde. Geschat wordt dat die voetafdruk van de mens ongeveer 25 procent groter is dan de aarde duurzaam kan leveren. Als we op deze manier doorgaan wordt het op een gegeven moment voor steeds meer ecosystemen onmogelijk om een nieuw evenwicht te vinden. We moeten dus echt zuiniger met onze aarde omspringen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427115 184 2032-12-31T22:00:00+00:00 43545 2010-07-15T20:00:00+00:00 yes no betacanon voedselketen natuur dier voedsel https://schooltv.nl/video-item/op-vakantie-liedje-uit-koekeloere 2024-01-31T08:21:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16340.w613.r16-9.283c091.webp Op vakantie | Liedje uit Koekeloere Wij gaan op vakantie naar een ver en warm land. Rugzak op de rug en een koffer in de hand. Wij wensen je van hier een heleboel plezier. En doe iedereen de groeten van Moffel en van Pier. We gaan zwemmen, varen, spelen. En wij gaan ons niet vervelen. Op vakantie, vakantie, daar is het niet als thuis. Maar over een paar weken, dan gaan we weer naar huis. Wij gaan op vakantie naar een ver en warm land. Rugzak op de rug en een koffer in de hand. Wij wensen je van hier een heleboel plezier. En doe iedereen de groeten van Moffel en van Pier. We beleven avonturen. En die mogen heel lang duren. Op vakantie, vakantie, daar is het niet als thuis. Maar over een paar weken, dan gaan we weer naar huis. Wij gaan op vakantie naar een ver en warm land. Rugzak op de rug en een koffer in de hand. Wij wensen je van hier een heleboel plezier. En doe iedereen de groeten van Moffel en van Pier. En doe iedereen de groeten van Moffel en van Pier. Van Moffel en van Pier! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427117 108 2032-12-31T22:00:00+00:00 40494 2010-06-27T20:00:00+00:00 yes no vakantie liedje land zingen reizen https://schooltv.nl/video-item/mijn-eigen-schilderij-liedje-uit-koekeloere 2024-02-01T13:23:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16342.w613.r16-9.6e22183.webp Mijn eigen schilderij | Liedje uit Koekeloere Ik maak een schilderij voor mij. Een klodder hier, een klodder daar. Ik maak een schilderij voor mij. Maar het is nog lang niet klaar. Ik schilder alle bomen… rood! Maar de wolken worden… eh groen! Want op mijn eigen schilderij, Mag ik alles doen. Ik maak een schilderij voor mij. Een klodder hier, een klodder daar. Ik maak een schilderij voor mij. Maar het is nog lang niet klaar. Ik schilder koeien… pimpelpaars. Maar de schaapjes worden… eh groen! Want op mijn eigen schilderij, Mag ik alles doen. Ik schilder mij er ook nog bij. Maar mijn haren worden… eh groen! Want op mijn eigen schilderij, Mag ik alles doen. Ik maak een schilderij voor mij. Een klodder hier, een klodder daar. Ik maak een schilderij voor mij. Zo, nu is het klaar! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427118 118 2032-12-31T22:00:00+00:00 80713 2010-06-27T20:00:00+00:00 yes no schilderij zingen tekenen liedje kleur https://schooltv.nl/video-item/de-bakker-liedje-uit-koekeloere 2024-01-04T10:39:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16344.w613.r16-9.31cc340.webp De bakker | Liedje uit Koekeloere De bakker, de bakker, Mengt water en meel. En ook nog wat gist, Maar vooral niet te veel. En dan wordt het deeg, Het wordt tien keer zo groot. Het gaat in de oven, En dan is het brood. Elke ochtend word ik wakker met een broodje. Mmmm. Van de bakker. De bakker! Brood met kaas of hagelslag, Eet ik elke dag. De bakker, de bakker, Mengt water en meel. En ook nog wat gist, Maar vooral niet te veel. En dan wordt het deeg, Het wordt tien keer zo groot. Het gaat in de oven, En dan is het brood. Als ik slaap, dan is de bakker uit zijn bed. En al wakker, al wakker! Om te bakken, Elke dag moet hij aan de slag. Zo. De bakker, de bakker, Mengt water en meel. En ook nog wat gist, Maar vooral niet te veel. En dan wordt het deeg, Het wordt tien keer zo groot. Het gaat in de oven, En dan is het brood. Ik zou heel graag eens willen weten wat de bakker dan moet eten. De bakker! Want hij heeft voor zijn ontbijt, Helemaal geen tijd. De bakker, de bakker, Mengt water en meel. En ook nog wat gist, Maar vooral niet te veel. En dan wordt het deeg, Het wordt tien keer zo groot. Het gaat in de oven, En dan is het brood. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427119 128 2032-12-31T22:00:00+00:00 72814 2010-06-27T20:00:00+00:00 yes no liedje bakker bakken brood beroep https://schooltv.nl/video-item/bakker-spelen-met-flip-de-beer 2024-01-31T08:21:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16346.w613.r16-9.d31f756.webp Bakker spelen | Met Flip de beer Hallo allemaal! Vandaag ben ik op bezoek bij Ben en Guus. En weet je wat we gaan doen? We gaan ons verkleden als bakker! Moet je kijken wat een mooie bakkersmuts ik heb. Guus snijdt mooie plakjes. En Ben maakt.. Ja, wat maakt Ben eigenlijk? Oh! Hij maakt brood in mooie vormpjes. Het is fantasie brood wat we maken. In hele mooie kleuren. Zo, nu gaan we de broodjes versieren, en een beetje plat maken. Ja, ik zie niet zo veel met die muts. Wow, wat mooi maak je het zeg, met dat meel er boven op. Prachtig. Het ziet er vrolijk uit hoor. Al die fantasie broodjes. Zo, nu kunnen de broodjes in de oven. Ja. Stop ze er maar in. In het midden van de oven. Keurig. Oven aan. En dan moeten we even wachten. Huh? Lijm? Een letter? Wat is dat voor een letter? He? Wie is dit nou weer. Nick en Sven zijn dit. Maar wat zijn ze nou aan het doen? Ik zie allemaal letters.. De.. P.. Nee.. Ik kan nog niet zo goed lezen hoor. De B.. A.. K.. K.. E.. R.. Oh, de bakker! Ze gaan broodjes kopen bij bakker Ben en bakker Guus. En wafels, ja.. Hmm.. Dat ziet er goed uit zeg. Ehm, ik wil wel een wafel. Oh ja, prima, 2 is goed. Ja? Nou, ik heb er al 2, dus dat is wel genoeg, dank je wel. Dank u wel, bakker. 2 Wafels voor Flip, en even betalen, zo. Tot de volgende keer! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427120 173 2032-12-31T22:00:00+00:00 16559 2010-06-24T20:00:00+00:00 yes no bakker spelen verkopen brood beroep https://schooltv.nl/video-item/naar-het-berenbos-met-flip-de-beer 2024-01-16T15:36:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16348.w613.r16-9.1e25e24.webp Naar het berenbos | Met Flip de beer Hier wonen de beren, in het beren bos. Ze wonen niet in een huis. Ze wonen natuurlijk in een hol. En dit is zo'n hol. De beren zijn vandaag niet thuis, hoor. Daarom kunnen wij er even in kijken. Anders zou het natuurlijk veel te gevaarlijk zijn. Het is heel donker maar samen met Guus en Achmed durf ik er best in, hoor. Beer je mag er zo weer in hoor! Wij gaan er uit. We gaan niet alleen het hol bekijken maar we mogen ook meehelpen om je eten klaar te maken, beer. Ja, ik zit gewoon boven op het eten van de beren! Ja, maar ik hoef niet te lopen. Ik zit lekker in de kruiwagen. Wauw, veel eten beren hoor. Kijk, appels, pruimen, noten, boterhammen, ik heb honger! Oh, mijn lievelingseten. Mag ik wat? Mag ik een likje? Oh nee, het is voor de grote beren. Ik wacht wel even. Lekker is het he? Oh krentjes ook! Wat een feestboterham. Ja natuurlijk! Tuurlijk! Nu gaan we het geven. We moeten het een beetje verstoppen, dat vinden ze leuk. Nootjes er bij. Oh wat lekker! Jongens, ja, het lukt. Dit lukt! Niet te hard naar beneden! Wat is dat nou? Wat is dat nou voor ton? Aah, de nootjes gaan er in. Kijk, dan moeten ze er aan draaien. In de zomer eten beren heel veel. In de winter heel weinig, want dan slapen ze. Ze doen dan namelijk aan een winter slaap. Kijk, dit eten beren in de zomer, dat is een hele berg. En dit eten ze in de winter. Oh, het hek gaat open jongens, de beren mogen weer naar hun hol. Ja, ik zie er een! Hallo vriend! Je eten ligt er hoor. Ga maar kijken. Lekker appeltje, boterhammetje. He, die is slim! Hij kent het trucje. Hij draait er aan en dan komen de nootjes er uit. En die heeft ook wat gevonden. Die zijn lekker aan het smikkelen zeg! Nou, ik vond het heel leuk in het berenbos. Dag! Tot de volgende keer! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427121 221 2032-12-31T22:00:00+00:00 14456 2010-06-24T20:00:00+00:00 yes no winterslaap bos beer herfst winter https://schooltv.nl/video-item/buikdansen-met-flip-de-beer 2024-02-19T13:22:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16350.w613.r16-9.acd90b5.webp Buikdansen | Met Flip de beer Ja, wauw! He jongens, we mogen ons verkleden vandaag! In echte Marokkaanse kleren. Nou, ik vind het heel mooi zeg. Pas goed allemaal! Wat ben jij mooi zo! Een jurk en zilveren schoenen er bij. Wauw, applaus! Heeft iedereen zulke mooie kleren in Marokko? Ik vind het wel prachtig hoor. Mooie kleuren ook allemaal. Wauw, ook mooi geworden! Wat is dit nou? Oh schmink. Nu is het echt helemaal af he? Applaus! Is die voor mij? Ik hoop dat 'ie past. Ja, doe m'n pootjes er maar door, zo. Huppakee, die andere nog. Oh prachtig is het zeg. Zo, jij wordt ook mooi. Met gouden schoenen er bij. Met je billen? Nou, dat gaan we eens proberen. Oh jij kan het al! Dansen jongens! Zwingen! Wat kan zij het goed met die handen zeg. Ik vind het nog best moeilijk hoor, dit. Jullie kunnen het goed hoor. En schudden maar, met die billen! Oh je petje! Joehoe! Lalalalala. Dag! Tot de volgende keer! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427122 201 2032-12-31T22:00:00+00:00 6641 2010-06-24T20:00:00+00:00 yes no spelen sieraad kleding dansen Marokko muziek https://schooltv.nl/video-item/naar-de-tandarts-met-flip-de-beer-1 2024-02-01T13:58:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16352.w613.r16-9.15a2e4f.webp Naar de tandarts | Met Flip de beer ♪Hallo daar ben ik weer, ik ben Flip de Beer, bij wie mag ik logeren? Wie is dat deze keer?♪ Hallo allemaal, vandaag ben ik op bezoek bij Stijn en waar gaan we naartoe? We gaan naar de tandarts. Ja, naar de tandarts… Stijn is aan de beurt. Hm? Hoi Stijn. Nu al?! Dat is snel. Hoe is het ermee? Goed. Hartstikke leuk en wie heb je meegenomen? Flip de Beer. Dag Flip. Hallo. Kom je gezellig mee naar de tandarts? Ja. Hoi, goedendag. Kom maar verder. Kom maar verder. Ik ben een beetje zenuwachtig hoor. Zo, nou Stijn, dan mag jij op de mooie stoel en mama mag op het bankje. Wat is ie mooi. Komt Flip ook zijn tandjes laten zien vandaag? Ja. Ja. Nou, het stoeltje even naar achteren zetten. Wow! Ga jij maar lekker liggen. Houd me vast Stijn! Okay, dit is een leuke stoel of niet? Ja. Oeoeoeh. En Flip, lig jij ook al lekker? Ja, eigenlijk prima. Helemaal achterover en dan stopt de stoel. Houd je Flip goed vast, want dan gaan we straks bij Flip kijken, okay? Ja. Ja, is goed. Nou, dan doen we even het zonnetje aan. Hupsakkee. Het zonnetje? Dan gaan we eens even tellen hoeveel tanden jij hebt hè. En dan heb je 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11 tanden en kiezen al. Dat is al veel. Dat is zeker veel. En hier een tandje weggevallen hè. Want dat is een wiebeltandje of niet? Ja. Een wiebeltandje! Hoe is ie eruit gevallen? Trekken en toen viel ie eruit. Viel ie er zomaar uit? Heeft Flip ook wiebeltandjes misschien? Eh… Dat weet ik niet. Nou, dat moeten we straks even kijken, okay. Nee, ik weet het ook niet. Even voelen hoor. Dan gaan we eens even kijken of jij boven ook nog van die mooie tanden en kiezen hebt. Nou, je hebt goed gepoetst hoor! En wie poetst jouw tandjes altijd? Eh, bij mama. Nou, zullen we eens even kijken, want het is ook een beetje nat in je mond en dan hebben we nog andere dingetjes, en dan kan ik het een beetje droog blazen in je mond. Dat kietelt een beetje hè. Kijk: dan doe ik altijd eerst een beetje zo, ook effe bij Flip zo. Wow! Oh, dat kietelt of niet Flip? Ja. Nou, dan gaan we eens even jouw mond droog blazen. Kietelt het een beetje, Stijn? Ik hoor het! Ja. Ja hè. Nou, we gaan ook nog even lekker een beetje water spoelen en daar hebben we ook nog iets anders voor, weet jij nog hoe die heette? De stofzuiger. De stofzuiger. De stofzuiger? Daar gaat ie even. Wat gebeurt er achter mij?! Die houden we dan zo bij jou voor de mond zo en al dat spuug gaat er allemaal in. Opzuigen? Oh, dat is voor het spuug. En een beetje water. Dan gaan we het lekker fris maken in jouw mond. Ik vind dat geluid niet zo fijn. Nou, dan hebben alle vieze dingetjes weggehaald. En nou gaan we nog één keertje goed kij-ken, nou, hartstikke mooi. Okay. Zullen we nou eens even bij Flip kijken? Oh, ja. Een boel tandjes heeft ie. En heeft Flip ook misschien nog een wiebeltandje ergens, Flip? Ik weet het niet. Ja, hij heeft hier één klein wiebeltandje. Oh. Eh… Net zoals jij dat had. Maar die van jou had jij er al zelf uit gehaald hè? Ja. Nou, misschien gaat ie bij Flip vanzelf er ook uit vallen. Ja, ik denk het wel. Wil jij even helpen? Wil jij de stofzuiger doen? Ja, houd de stofzuiger maar bij Flip erbij. Nou Stijn, dat doe je heel goed hè, de tandarts helpen. Ooh, oooh, ooooohooo, ooooh. Nu mag je de stofzuiger weer terugzetten. Dat heb je heel goed gedaan. En, hoe vond Flip het? Vond Flip het ook leuk? Ja. Het viel best mee. Okay. Nou, help je Flip even de stoel af? Joehoe, glijbaan! Joehoe! Nou, jullie hebben allebei goed je best gedaan hè, Stijn en Flip natuurlijk ook. Hè, klaar. En dan heb je wel wat verdiend hè? Ja. Nou, dan mag jij iets leuks uitzoeken uit de lade. Oh, wow! Mag Flip er ook eentje? Stuiterballen! Ja. Want die was ook op de stoel geweest. Wat voor kleur heeft Flip? Groen. Okay, nou, dat is een hele mooie. Wow, mijn lievelingskleur! Nou, ik vond het heel leuk bij de tandarts! Tot de volgende keer! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427123 218 2032-12-31T22:00:00+00:00 62843 2010-06-24T20:00:00+00:00 yes no kijken gebit tandarts tand controle https://schooltv.nl/video-item/knutselen-met-afval-met-flip-de-beer 2024-02-19T13:22:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16354.w613.r16-9.4e052b1.webp Knutselen met afval | Met Flip de beer ♪Hallo daar ben ik weer, ik ben Flip de Beer, bij wie mag ik logeren? Wie is dat deze keer?♪ We gaan fantasiebeesten maken. Ja! Fantasiebeesten. Hallo allemaal. Fantasiebeesten. En fantasiebeesten kan je eigenlijk overal van maken. Oh, kijk eens. Die vind ik grappig. Die zijn al mooi. Ja? Ik vind deze nog grappiger. Zoiets kunnen jullie ook gaan maken. Oh leuk, daar heb ik zin in! Laten we Flip ook wat uit laten zoeken. Ja! Dit zijn alle spulletjes die we mogen gebruiken. Armbandjes. Nou Flip, ik ben benieuwd wat je daarvan gaat maken. Armbandjes en rietjes. Oh, ik weet al wat. Ik ga gewoon deze dingetjes erop doen. Ja, dat mag allemaal. Dit. Eens kijken, wat kunnen we ervan maken? Een mooi fantasiebeest. Wat ga jij maken? Dat werkt makkelijk hè met die satéprikkers hè? Ja. Oh, dat lijkt wel een varkenskrulstaartje fantasiedier. Nou, hoe kan je het vastmaken? Ik heb een olifant gemaakt! Lukt het? Zal ik de jouwe soms even vasthouden? Ik ben benieuwd wat Janna gaat maken. Kleine satéprikkertjes, die zouden wel helpen. Oh, leuk! Met pootjes. Die is zo hoger. Hé Lisa, wat maak jij? Zo. Nee, hij kan zo. Zo. Oh, die moet heel hoog van jou? Ik heb die hoger gemaakt. Dan ga ik Louis effe helpen. Ja, allemaal prikkers. Voorzichtig voor je vingers! Jij kan het ook goed. Goed zo. Kan het zo? Ja. Gelukt! Oh, is dat zijn staartje? Anders mag hij staan hè op één poot. Nee. Oh ja, dat lijken wel de pootjes. Wat een leuke beesten worden het al hè? En wat maak jij? Hé, die kan al lopen zeg! Die is lang! Wow, een vliegende slang! Een vlie-gende fantasieslang. En wat is dat roze? Eh, vleugels. Ah. En dat zijn de pootjes. Ja, ik zie het. En dit zijn zijn ogen. Blauwe ogen. En kan deze ook vliegen? Ja, die kan dat zo. Vliegen. Dan gaat ie zo. Prachtig zeg. En wat is dit? Een olifant. Een olifant. En zijn dat zijn poten? Nee, deze had ik hier door het touwtje gedaan, dat is zijn slurf. Oh, en zijn slurf ja. Een olifant heeft een slurf. Dit is de versiering. Oh, dat is de versiering. Het haar, en dit gezicht. Zo, die is ook mooi geworden! Maar dit is de staart. Hij is gevallen, die staart. Dit zijn twee ogen en dit één. Zo, die Mohammed heeft een mooi fantasiebeest gemaakt. En hij kan ook lopen. Oh, dat is handig. Dus het is een soort driehoekig stekelvarken kralenbeest? Ja. Zo. Dit zijn zijn ogen. Oh, die is ook mooi! Dit zijn zijn schaatsenrijders. Zijn schaatsenrijders? Dit is een cape en dit zijn zijn poten, en hiermee kan hij mee vliegen. Oh, hij kan ook nog vliegen? Dit is zijn staart. Louis, wat heb je dat mooi gemaakt zeg! Heeft ie ook een naam? Schaatsie. Zo. Tot de volgende keer! Tot de volgende keer! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427124 197 2032-12-31T22:00:00+00:00 12712 2010-06-24T20:00:00+00:00 yes no afval spelen dier knutselen https://schooltv.nl/video-item/ik-woon-in-twee-huizen-prentenboek-uit-koekeloere 2025-08-12T08:39:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16356.w613.r16-9.83e9036.webp Ik woon in twee huizen | Prentenboek uit Koekeloere Ik ben Nina. Ik woon in twee huizen. In het ene huis woont papa. IN het andere woont mama. En ik woon in allebei. soms bij mama en soms bij papa. Vroeger niet. Toen had ik gewoon een huis. Met mama en papa er samen in. Poes had haar mandje onder de trap. Mama en papa waren blij met elkaar. Maar dat ging over. Papa deed dingen die mama niet fijn vond en mama riep woorden waar papa droevig van werd. Dan kwam er ruzie en gingen ze heel ver uit elkaar staan. Op een dag werd ons huis te klein voor hen allebei. Dus kwamen er twee huizen. Een voor mama, een voor papa en twee voor mij. Als ik bij papa ben, wil ik bij mama zijn. Ik mis m'n hamster en de klimboom. Als ik bij mama zijn wil ik bij papa zijn. Ik mis poes en de buurjongen. We bellen wel, elke dag. Papa vraagt hoe het op school was. Mama wil weten wat ik gegeten heb. Ik geef een zoen door de telefoon en krijg er ook een terug. Het kriebelt in m'n oor. Ik ben twee keer jarig. Ik heb twee keer feest. Maar als ik voor het eerst in het diepe spring, zijn papa en mama er allebei. Mama en papa zijn niet blij meer met elkaar. Maar gelukkig zijn ze wel blij met mij. Dat gaat nooit over. Zegt mama. Dat is voor altijd, fluistert papa. En hij geeft me een dikke kus. Ik ben Nina. Ik woon in twee huizen. Dat is raar, maar ook wel goed. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427125 127 2032-12-31T22:00:00+00:00 34071 2010-06-27T20:00:00+00:00 yes no scheiden wonen huis boek voorlezen https://schooltv.nl/video-item/voortaan-ben-jij-ergens-anders-liedje-uit-koekeloere 2024-01-04T10:39:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16358.w613.r16-9.87d1de3.webp Voortaan ben jij ergens anders | Liedje uit Koekeloere Ik kijk naar de lege kamers van m'n oma's lege huis. En ik hoef niet aan te bellenwant er is toch niemand thuis. Ik kijk heel lang de auto na en als ik naar binnen ga is het daar zo saai, zo stil, dat ik weer naar buiten wil. Voortaan ben jij ergens anders, Voortaan woon je niet vlakbij. Samen lachen, samen spelen, dat is nu voorgoed voorbij. Ik kijk heel lang de auto na, en als ik naar binnen ga, is het daar zo saai, zo stil, dat ik weer naar buiten wil. Ik moet steeds maar aan je denken omdat ik je nu al mis. Mama zegt: dat wordt wel beter, ik denk niet dat dat zo is. Ik kijk heel lang de auto na, en als ik naar binnen ga, is het daar zo saai, zo stil, dat ik weer naar buiten wil. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427126 124 2032-12-31T22:00:00+00:00 7497 2010-06-27T20:00:00+00:00 yes no liedje gevoel verdriet dood oma https://schooltv.nl/video-item/schaduwspel-met-flip-de-beer 2024-02-19T13:22:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16360.w613.r16-9.f4ce739.webp Schaduwspel | Met Flip de beer ♪Hallo daar ben ik weer, ik ben Flip de Beer, bij wie mag ik logeren? Wie is dat deze keer?♪ Hallo allemaal, vandaag gaan we iets heel leuks doen, alleen ik weet nog niet precies wat. We gaan eerst knutselen. Op een blaadje tekenen. Een schaar. En knippen. En plakken. Wat wordt dit nou? Oh, het lijkt een wolk. Nou zal ik het dichtplakken hè. Een wolk op een stokje. Alsjeblieft. Ik ben benieuwd of jouw wolk ook helemaal bovenin de lucht kan. Laat me eens kijken. Zo. Even kijken waar ie… Wat is het? Het zijn allemaal dingen op stokjes vastmaken. Van wie is deze vogel? Van Floris. Nou, een mooi vogeltje! Floris, jouw vogel is wel een hoogvlieger hè. Ja. Daar gaat ie hoor. En deze vliegt heel laag. Ik wil ook op een stokje. Het takje is een beetje dun, dus niet te hard laten vliegen, want anders dan ben ik bang dat jouw vogel bzzzzzzzzzt… Kan je dat proberen om mij te helpen? Ja, ik wil best wel helpen, maar ik snap er nog steeds niks van. Waarom gaan we nou een laken ophangen. Dus wolken op een stokje, dan een laken ophangen. Okay. Okay, leg maar neer. Nou, een groen laken op de grond. Het lijkt net gras. Daar gaat ie hoor. Hè, waarom doet hij nou het licht uit? 1, 2… Ja! Ik ben benieuwd. Een lamp. Oh, nu snap ik het! Yes. Schaduwen! We gaan schaduwspel doen. Ah, dit is al een oude boom hoor. Het verhaal gaat over de herfst. Oh, wacht even, hij is nou wel erg groot geloof ik hè. Ja. Dus we haalden er een boom bij. Nou, dan hang ik ‘m eventjes op zijn plekje. Oh, dit wordt mooi. Nog een boom erbij. Prachtig. En als je dit aan een stokje vasthoudt, kan je de vogel laten vliegen. Wat slim zeg! “Hé”, zegt de slak, “wat ben jij aan het doen?”. Ssst, ssst, het verhaal gaat beginnen. “Hé, wat ben jij aan het doen?”. Een spin. Nou ga ik even kijken wat er met die zon aan de hand is. Jongens, trek aan het touwtje, dan gaat de zon omhoog. De egel loopt in het bos. Ja, de zon komt op. “Egel, kom je?”. Wie heeft de egel? Ja, daar is de egel. De egel loopt in het bos. Hij loopt op de dorren blaadjes en dat kan je heel goed horen, luister maar. Hè? Hoe kan dat nou? Die staat heerlijk hoog aan de hemel. Oh, dat doet dat jongetje bij die blaadjes, wat slim zeg! Hier is mijn wolk! Ik doe de wolk! De vogels vliegen voorbij. En die roepen… Kom maar met de vogels. Jullie moeten gaan schuilen! Jullie moeten gaan schuilen! We moeten gaan schuilen! Dan zegt de eekhoorn “hhh, ik ga lekker onder het paddenstoeltje zitten”. Wie heeft de eekhoorn jongens? “Kom op egel”. Ja, doe de eekhoorn maar en de egel maar omhoog. Hij houdt van de regen. Nee, die houdt helemaal niet van de regen joh. Goed zo. Ik zie mij, ik zit op de paddenstoel. Oh, wat mooi is dit zeg! Hier ben ik, met mijn wolkje. En je gaat achter het kleed staan en je ziet: het regent, het regent. Het regent, de pannetjes worden nat. Er kwamen tien soldaatjes aan… en die vielen op hun gat! Die vielen op hun gat. Tot ziens allemaal. Dag, tot ziens, tot de volgende keer! Die vallen op hun gat. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427127 217 2032-12-31T22:00:00+00:00 13227 2010-06-24T20:00:00+00:00 yes no theater spelen schaduw https://schooltv.nl/video-item/op-safari-met-flip-de-beer 2024-01-04T10:39:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16362.w613.r16-9.e949631.webp Op safari | Op safari met Flip de beer Ja, we mogen helpen eten maken voor de Giraffen! Giraffen dat zijn die dieren met die lange poten en die lange nek! 4.. Dat is moeilijk hoor. Eerst door midden, 1,2, duwen, ja goed zo. En dan nog een keer door midden. Ja, ik ben heel sterk! Ja, lekker. Ik wil ook wel een stukje. Dat zijn er echt veel. Even alles in de kruiwagen doen. Zo, ja. En dan gaan we ze naar de giraffen brengen. Zo, ik lig lekker jongens. Gaat goed zo. Nou, ik denk het wel hoor. Appels zijn toch heerlijk. Oh het is nog best ver. Wat gaan we nou doen? Mogen we met die auto mee? Ja! Die lijkt ook op een giraffe. Ja, het lukt. Goed vasthouden. Jippie! Houd je vast jongens, we gaan! Op naar de giraffen! Whoehoe. Spannend. Ik zie ze! Daar zijn de giraffen! Wat zijn ze groot! Joehoe! Ik heb een appeltje! Kom maar jongens! Je hoeft niet bang te zijn. Lekker appeltje! Wauw, zo dichtbij! Ze vinden het lekker hoor. Een blauwe tong? Ja, ik zie het! Hij is ook heel lang, die tong. Kom maar jongens! Lekkere appeltjes! Ja, het is gelukt! Ik vond het heel leuk om de giraffen te voeren! Dag! Tot de volgende keer! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427128 188 2032-12-31T22:00:00+00:00 24660 2010-06-24T20:00:00+00:00 yes no dierentuin appel giraffe voer voedsel https://schooltv.nl/video-item/insmeren-met-flip-de-beer 2024-01-04T10:39:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16364.w613.r16-9.f264d38.webp Insmeren | Met Flip de beer ♪Hallo, daar ben ik weer, ik ben Flip de Beer, bij wie mag ik logeren? Wie is dat deze keer?♪ Zo, zullen we broodjes gaan smeren? Hallo allemaal. Die moeten we natuurlijk meenemen hè. Dat weet ik al. We gaan vandaag lekker picknicken. Kaas! Hagelslag. Mmm, hagelslag. En wat zou Flip willen? Beren eten heel vaak boterhammen met hagelslag. Ja, zullen we dan een broodje met hagelslag voor Flip maken? Ja. Ja, dat is goed. Maar honing vind ik ook heel lekker hoor. Zo, de tas inpakken. Klaar. Dan gaan we even insmeren hè. Want anders verbrandt je. Anders verbrandt je, heel goed. Als je dat zo lang niet doet. Ja. Als je de zon in gaat moet je je heel goed insmeren, want anders ga je verbranden. Goed uitsmeren, dat het overal zit hè. Ja. En dan doe ik een beetje op je hand en dan mag je even zelf de wangetjes insmeren, ja? Een beetje op je handje. Zo. Ja, je moet je overal insmeren, overal waar de zon bij kan. Flip moeten we ook nog even insmeren hè? Ja. Ja? Zal ik een beetje op mijn hand doen dat jullie het even bij Flip insmeren op zijn pootje? Ja. Doe maar. Zo. Even goed poetsen. Nu kunnen we naar buiten. Wat een lekker zonnetje zeg! Nou, die brandt goed! Oh ja, nu is het groen, we kunnen lopen. Goed dat we ons ingesmeerd hebben hè. We gaan lekker naar het park. Lekker spelen. Mama legt het picknickkleed neer en wij gaan lekker voetballen! En huppakkee! Ho. We moeten nog een beetje bijsmeren, want anders gaan we toch nog verbranden. En dan gaan we insmeren om niet te verbranden, met zonnebrandcrème. En die beschermt jou tegen de zon dat je niet gaat verbranden. En Katinka ook niet, en Flip ook niet. Ja. Nee, want verbranden doet pijn hoor. Je mag Flip insmeren. Ik doe op mijn wangetjes zelf. Mama, ik pak een ijsklontje. Wat gebeurt daar nou? Dat ijs gaat helemaal smelten. Ik houd een ijsklont tegen de zon. Ja, natuurlijk, dat komt door de zon. Die laat het smelten. Is het lekker? Het is alleen nog maar water. Ja, als ijs smelt, dan wordt het water. Ohooo. Ik moet straks even in de zon mijn handen warm zingen. Ja, huh, huh? Wat is daar gebeurd? Hij heeft het zakje natgemaakt. Ja, dat komt ook door de zon natuurlijk. Doordat de zon erop schijnt. Die schijnt erop en dan gaan de broodjes een beetje zweten. En ik wil nu spelen. Oh, wat is hier gebeurd? Dat smelt. De zon heeft de chocoladehagel laten smelten. En wat is er met de reep gebeurd jongens? Oh, die is niet hard meer! Ik zie dat het een heel klein beetje zacht is door de zon. Helemaal zacht geworden door de zon. Maar hij is vast nog lekker. Er komt nog een hertje aan. Oh. We gaan nog even langs de herten. Je mag er ook één van mij. Eh, moeten jullie je ook insmeren of hoeft dat niet? Doei. Doei. Dag, tot de volgende keer! Tot de volgende keer! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427129 225 2032-12-31T22:00:00+00:00 19753 2010-06-24T20:00:00+00:00 yes no smelten warm zonnestraling verzorgen verbranden picknick https://schooltv.nl/video-item/experimenteren-met-ijs-met-flip-de-beer 2024-02-01T12:51:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16366.w613.r16-9.a714f61.webp Experimenteren met ijs | Met Flip de beer ♪Hallo daar ben ik weer, ik ben Flip de Beer, bij wie mag ik logeren? Wie is dat deze keer?♪ Ik zet ‘m hier neer. Hallo allemaal. En dan mogen jullie door te voelen één voor één raden wat erin zit. Eerst ik! Mooi, ik ben benieuwd. En jongens, wat voelen jullie? En, wat denk je? Wat voel je nou? IJstoren. Een ijstoren? Ja. Jongens, is het koud? Is het koud? Ja, het is koud! Ja? Koud, ja, ijskoud. IJskoud? Oh, iets kouds. Is het hard of is het zacht? Hard. Hard. Een ijsboot. Een ijsboot? Ja. En voel eens, voel eens onder… Jullie moeten maar even voor mij voelen, want ik kan er niet zo goed bij. Wat denk je dat erin zit? Sneeuw! Sneeuw? Het heeft wel wat met de winter te maken hè. IJs waar je door kan zakken. IJs waar je door kunt zakken? Hm, dat is een mooie. Het heeft inderdaad te maken met… Zullen we dan maar kijken? Ja. Tataah! Hé! Een eendje in ijs! Dat moet ik ook even voelen. Zo, die is helemaal vastgevroren. Zit ie vast of zit ie vast? Vast ja. Vast hè? Ja, die zit echt heel erg vast. Hoe zouden we ‘m er nou uit kunnen krijgen? Met een hamer. Ja. Gewoon met een hamer erop slaan en hij is kapot. Ja, dat kan. Ja, maar dan is ie meteen stuk. Ja. Zouden we het voorzichtig kunnen doen? Ja, kijk, kijk, kijk! Hé, hé! Hij komt uit zijn vormpje! Ja. Hielke eerst. Hielke eerst. Ja, want met een hamer maak je misschien ook het eendje stuk. Dit moet je zo doen en dan gaat ie zo omhoog. Okay, moet Flip jou even helpen? Zo. Oh, mag ik het doen. Is ijs zwaar? Ja. Ja, ik denk dat dat best zwaar is hoor. Wow! Hé, hij glijdt. Oh, oh. Okay, Jesse, mag ik ‘m eens even? Is ie nou warm of is ie nou koud? Hij is koud. Het is ijskoud. Hoe zouden we hem er nu uit kunnen krijgen zonder ‘m stuk te maken? Zo, gewoon zacht. Met een snij… Zo, tok, tok, tok, tok, tok. En dan ‘m een dag laten staan. En dan, als ik ‘m een dag laat staan, wat dan? Dan gaat ie smelten. Ja. Smelten? Dat is een goed idee: laten smelten. En dan gaat zo het ijs eraf en dan is ie kapot. Wat slim zeg! Moeten we kijken of ie smelt. Loeka, kijk, zo. Dan moet ie gewoon een tijdje in een bakje water liggen. Kijk, hij smelt! Hij smelt! Kijken wat er gebeurt. Hij smelt. Gaat het zo snel? Als je die met je tong aanraakt, dat is lekker. Ja. Ja, het is net een ijsco. Volgens mij wordt ie al een beetje kleiner. Dan gaat ie ook kapot. Smaakt het lekker? Jongens, jongens, kijk eens, ik heb iets nieuws. Weet je wat we doen? We zetten deze even aan de kant, die gaat langzaam smelten, zo, die zetten we daar. Hè, ijsklontjes! Wat zijn dat? IJsklontjes IJsklontjes heel goed. Wacht even jongens. Dat voelen jullie snel! Even het theedoekje ervan afhalen. Knap hoor! Ja! Die moeten we erin leggen. Oh, oh, oh, hé, hé, Flip is een kussen. Ja. Okay, wie het langst een ijsklontje kan vasthouden. Ik kan het heel lang. Het is heel koud, maar ik kan het heel lang. Het wordt een beetje kleiner ook bij mij. Hé, bij mij is ie zo klein geworden. En waar gebruik je die eigenlijk voor? Oh, wat koud. Om mijn appelsap kouder te maken. Om appelsap kouder te maken. Ja, goed van jou zeg. En als het weer lente wordt, dan… Hé jongens, ik denk dat ik weet wie er gewonnen heeft. Oh ja? Oh ja, Flip de Beer! Ja. Ja. Flip de Beer natuurlijk. Want ik had hele koude handen, dus dan smelt het niet zo snel. Omdat ie nog niet gesmolten heeft en hij heeft ‘m al die tijd netjes in zijn handen gehad. Ja. Oh kijk, deze zijn veel verder gesmolten zeg. Zo, dankjewel. Ja, dat is natuurlijk de grote vraag. Er is hier een ijshand. Een ijshand? Ja. Ik heb een ijshand. Wat is nou een ijshand? Oh, in een handschoen. Mag ik hem een high-five geven? High-five eens. En, is ie warm of is ie koud? High-five. Ja, als het een ijshand is, dan is ie natuurlijk koud. Het is een handschoen. Is ie warm of is ie koud, die handschoen? Koud. Ja. Weet je wat we eens gaan proberen? Nee? Met een handschoen aan en dan kijken of ie nog steeds koud is. Echt niet koud. Wil je ‘m eens aan Olivier laten voelen? En? En Olivier, is ie koud of is ie warm? Ik heb geen handschoenen aan, maar het is wel koud hoor. Bij mijn handschoen is het warm. Dus met je handschoen aan voel je geen kou? Nee. Doe het samen met Olivier. Hij is, ja, heel erg… Er zijn wat vingers zijn eraf. Jammer. Een bijna hele hand hè. Nu heeft ie nog maar drie vingers. En houd de hand eens omhoog. Dan gaat hij ‘m laten smelten. Dan gaat ie smelten, ja. Oh, die is ver gesmolten! Kijk eens, hij gaat helemaal los! Hé! Hé, hij is helemaal losgekomen! Hoe komt dat nou? Het eendje is bevrijd! Hij is gesmolten. Hij is gesmolten. Dat is goed nieuws! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427130 316 2032-12-31T22:00:00+00:00 52920 2010-06-24T20:00:00+00:00 yes no ijs smelten koud water vriezen https://schooltv.nl/video-item/de-mobiele-eenheid-in-actie-bij-een-risicowedstrijd 2024-01-04T10:39:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16368.w613.r16-9.974368c.webp De Mobiele Eenheid in actie | Bij een risicowedstrijd We zijn bij het politiebureau in Oss, het is hier nog vrij rustig eigenlijk, maar vanmiddag is hier een risicowedstrijd, een wedstrijd waar wel eens voetbalgeweld zou kunnen plaatsvinden. Het gaat om FC Oss tegen FC Den Bosch. Het zou knokken kunnen worden, we gaan kijken. De briefing is nog in volle gang, dat betekent dat alle agenten straks weten wat ze moeten doen en waar ze op moeten letten. Ik vind het best spannend trouwens. Ondertussen gaan we even kijken naar de ME want die gaan zich omkleden, dat is buiten. Wat ben jij aan het doen? We gaan ons nu omkleden. We hebben een lange wapenstok. Die is om mee te slaan. Als het nodig is. Verder hebben we scheenbeenprotectie, die zal ik eventjes omdoen dat werkt hartstikke goed. Dit is een torso noemen we dat, dat beschermt je bovenlichaam en je bovenarmen. Ik zal de helm even laten zien, zal ik hem eens opzetten. Schild erbij, een soort ridder word je dan. En zo sta je dan. Ja. ME, dat staat voor Mobiele Eenheid. Ja, dat klopt. En wat is eigenlijk jullie taak vandaag? Het handhaven van de openbare orde. Normale agenten zijn er in eerste instantie voor de normale problemen, alleen wordt het grootschaliger of gewelddadiger dan komt de ME in actie. De spanning stijgt. Daar is het stadion van FC Oss en daar komen meerdere bussen van FC Den Bosch, de supporters van de tegenpartij. Ja, die hebben er zin in. Hoor je dat, volgens mij is er net gescoord door Den Bosch, dat betekent dat het 0-1 staat. De ME staat hier. Is het normaal dat jullie de hele wedstrijd hier staan te wachten? Ik zie allemaal knikkende hoofden ja, dus dat is eigenlijk het leven van een ME’er, veel wachten. Dat kost natuurlijk heel veel geld. Alle bezoekers moeten op een veilige manier naar het voetballen kunnen gaan, als daar zoveel geld en capaciteit voor nodig is, ja dat heeft een prijskaartje. En dan na meer dan anderhalf uur wachten voor de politie zit de wedstrijd erop. De supporters verlaten het stadion en dat is voor de politie een belangrijk moment. Maar gelukkig komen er geen rellen dus voor Dave is het een rustig dagje geweest. Maar dan was je er toch eigenlijk voor niks? Ja, dat is altijd de grote vraag natuurlijk, hadden we het met minder mensen gekund misschien hadden we het zus moeten doen, misschien hadden we het zo moeten doen, maar misschien hebben we door onze aanwezigheid toch een heleboel ellende hebben kunnen voorkomen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427131 220 2032-12-31T22:00:00+00:00 24667 2010-06-09T20:00:00+00:00 yes no voetbal sport geweld politie supporter https://schooltv.nl/video-item/wat-is-een-persconferentie-een-bijeenkomst-voor-journalisten 2024-01-04T10:39:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16370.w613.r16-9.3cb90bc.webp Wat is een persconferentie? | Een bijeenkomst voor journalisten De interviews zijn daar druk aan de gang. Michael, jij bemoeit je met deze campagne, jij zorgt dat het allemaal goed gaat? Ja, ik ben verantwoordelijk voor de campagne en zorg dat het allemaal goed gaat. En zo’n persconferentie, waarom doen jullie dat? Wij vinden het belangrijk om de ideeën, wat het CDA belangrijk vinden, om dat aan de mensen te vertellen. Nou, we kunnen niet bij iedereen langs de deur gaan, en zeggen van dit zijn onze plannen dus daarvoor heb je de media, de pers nodig, de kranten, tv en radio en om onder de aandacht te komen hebben we iedere ochtend een persconferentie noemen we dat, dan komen er mensen die nodigen we uit die journalisten en zeggen we nou, vandaag hebben de minister van financiën, die staat op de lijst, Jan-Kees de Jager en die gaat iets vertellen over een onderwerp wat wij als CDA belangrijk vinden en we hopen natuurlijk dat de journalisten dat opschrijven, filmen, of via de radio en dat ook gaan uitzenden. Dan nodigt u een heleboel journalisten die naar uw verhaal komen luisteren, hoe weet u nou of dat ook in de krant of het journaal komt? Dat weet je nooit, dat weet je nooit, dat hangt echt van de journalist af. Dat is altijd maar afwachten. De minister gebruikt heel veel moeilijke woorden, dat weet ik. Probeert ook altijd heel goed uit te leggen want het is niet altijd eenvoudig maar hij heeft er heel veel verstand van. Maar daar let jij op, dat ie het wel duidelijk uitlegt. Ik let erop, we spreken het van tevoren voor met hem, moet je dit zeggen, moet je dat zeggen, dat doen we met een groepje van mensen. Mijn rol is, er zijn ook andere mensen die persvoorlichter zijn of campagneleider, met hem te trainen en te zorgen dat hij het goed zegt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427132 113 2032-12-31T22:00:00+00:00 5224 2010-06-09T20:00:00+00:00 yes no pers media televisie politiek journalist https://schooltv.nl/video-item/zonneklep-knutselen-knutselhandjes 2024-02-19T13:22:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16372.w613.r16-9.6eda890.webp Zonneklep knutselen | Knutselhandjes De knutselhandjes uit HoelaHoep knutselen van een papieren wegwerpbordje en een schoenveter een zonneklep. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427133 44 2032-12-31T22:00:00+00:00 14316 2010-06-24T20:00:00+00:00 yes no knutselen pet zon spelen maken https://schooltv.nl/video-item/een-stokpaard-knutselen-knutselhandjes 2024-02-19T13:22:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16374.w613.r16-9.a605f10.webp Een stokpaard knutselen | Knutselhandjes De knutselhandjes uit HoelaHoep knutselen van een sok, een stok, vilt en knopen een stokpaard. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427134 80 2032-12-31T22:00:00+00:00 11854 2010-06-21T20:00:00+00:00 yes no knutselen indiaan paard maken https://schooltv.nl/video-item/als-je-autistisch-bent-ziet-de-wereld-er-anders-uit 2024-01-16T16:16:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16376.w613.r16-9.b4e02f2.webp Als je autistisch bent | Ziet de wereld er anders uit Heftige beelden, veel geluiden, kleuren. Dit is een beetje hoe iemand die autistisch is, de wereld ervaart. Ik ben op de universiteit in Enschede en hier doen ze onderzoek naar autisme. Autisme is een handicap. Een op de honderd mensen in Nederland heeft het. Je hersenen hebben het altijd druk. Als je bijvoorbeeld op straat loopt krijgen je hersenen, zonder dat je het doorhebt, allerlei informatie binnen. Dat komt binnen via je zintuigen. Als je bijvoorbeeld een fietser ziet, geven je ogen deze informatie door aan je hersenen. Je hersenen herkennen dat en weten dat het een fietser is, en dat je ervoor moet opletten. Maar als je autistisch bent, verwerken je hersenen informatie niet zo goed. Het kan bijvoorbeeld zijn, dat je ogen wel zien dat het een fietser is, maar dat je hersenen niet meteen herkennen dat het een fietser is. Voor mensen met autisme is het dan moeilijk om te reageren. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427135 92 2032-12-31T22:00:00+00:00 20685 2010-06-09T20:00:00+00:00 yes no beperking zintuig hersenen autisme mens https://schooltv.nl/video-item/op-vakantie-liedje-over-vakantie 2024-01-31T08:20:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16378.w613.r16-9.328d362.webp Op vakantie | Liedje over vakantie Op vakantie, op vakantie, op vakantie lijkt me fijn. We kunnen met de auto, met de fiets of met de trein. Op vakantie lijkt me fijn. We reizen alle kanten op. De wereld is heel groot. We rijden tot de grote zee. En dan nemen we de boot. Dan varen we naar Afrika. En dan nemen we de fiets. Maar we gingen ook kamperen. In Frankrijk of zoiets. Op vakantie, op vakantie, op vakantie lijkt me fijn. Ik zou graag een keertje op vakantie willen zijn. Op vakantie lijkt me fijn. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427136 57 2032-12-31T22:00:00+00:00 95830 2010-06-24T20:00:00+00:00 yes no zomer vakantie liedje kamperen zingen https://schooltv.nl/video-item/4-mei-nationale-dodenherdenking 2024-01-04T10:39:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16380.w613.r16-9.9dd0ead.webp 4 mei | Nationale Dodenherdenking "Hier op de Dam in Amsterdam vindt ieder jaar 's avonds op 4 mei de Nationale Herdenking plaats. De hele Dam staat dan vol met mensen. Alle vlaggen hangen halfstok. En hier ongeveer staat de koningin. En die loopt dan zo richting het monument om er een grote krans voor te leggen.""Dan loopt ze weer terug. En als ze op haar plaats staat hoor je een trompettist een solo spelen. Dat is het Taptoesignaal en dat is ieder jaar hetzelfde.""Als hij klaar is met spelen wordt het stil?heel stil?""Niet alleen hier op de Dam, maar overal in Nederland. En in die twee minuten dat het stil is, herdenken we alle Nederlandse slachtoffers, soldaten en burgers, die na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog dood zijn gegaan. En dan gaat het niet alleen om mensen die ín de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen, maar ook in oorlogen daarna. Dus bijvoorbeeld mensen die in de kampen in Indië zijn overleden of veel later bijvoorbeeld Nederlandse militairen in Bosnië of Afghanistan. Want ook slachtoffers van vredesoperaties worden herdacht.""Na de twee minuten stilte wordt het Wilhelmus gespeeld en dan volgt het defilé langs het monument. En daar leggen allerlei mensen kransen en bloemen voor de slachtoffers. Maar niet alleen op de Dam komen mensen bij elkaar op 4 mei. Door ons hele land verspreid staan honderden monumenten. Bijna iedere stad of dorp heeft er wel één. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427137 121.56 2029-11-12T13:28:00+00:00 39012 2007-10-28T23:59:00+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog dodenherdenking https://schooltv.nl/video-item/zingen-in-bad-liedje-over-water 2024-02-01T13:23:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16384.w613.r16-9.6b3996a.webp Zingen in bad | Liedje over water Spetter, spetter, spatten, lekker spatten in het water. Lekker spatten in het bad, oh zo heerlijk vind ik dat. Ik ga met mijn bootje varen en mijn badje is de zee. Ik zwem als een dolfijn en mijn poppen zwemmen mee. Spetter, spetter, spatten, lekker spatten in het water. Lekker spatten in het bad, oh zo heerlijk vind ik dat. En soms doe ik er zeepsop bij, meestal heel erg veel. Dan komt er heel veel schuim in bad en dan bouw ik een kasteel. Spetter, spetter, spatten, lekker spatten in het water. Lekker spatten in het bad, oh zo heerlijk vind ik dat. Oh zo heerlijk vind ik dat. Oh zo heerlijk vind ik dat. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427139 53 2032-12-31T22:00:00+00:00 35846 2010-06-21T20:00:00+00:00 yes no zwemmen bad pop water spelen liedje https://schooltv.nl/video-item/spelen-met-schaduwen-met-hoela-en-hoep 2024-02-07T17:24:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16386.w613.r16-9.53a1d1b.webp Spelen met schaduwen | Met Hoela en Hoep Ja. Wat doe je Hoepie? Ik ben effe een nieuw laken aan het ophangen. Kijk eens. Met allemaal leuke dingetjes. Ja. Wat kunnen we daarmee gaan doen? Grijpen. Ja, maar hoe? Grijpen? Hoe dan, ga eens doen dan? Want ik heb eigenlijk wel trek in een lekker ijsje. Ja, of die mooie bloem, die vind ik ook mooi. Ja, kan jij een hapje uit het ijsje gaan nemen? Doe eens effe voor. Ik ben heel benieuwd! Ik ben ook benieuwd! Oh, en nog een keer. Ja, bijna. Zij zit aan de koek van het ijsje te likken. Ja, ze is niet zo groot. Is het ijsje aan het lekken? Het ijsje is aan het lekken hè. Kan jij tegen die bal schoppen? Kan je dat? Ga eens effe proberen of je tegen een bal kan schoppen. Dan moet zij effe hiernaartoe komen om te kijken. Kom maar, hij gaat tegen die bal schoppen. En goed gedaan. Oh, nee, niet echt schoppen. Ja, goed zo! Ja hè. Ja. Het was net echt hè? Ja. Ja. Hé, en ik zie ook een heel lief hondje. Misschien moeten we het hondje uitlaten, kan dat Hoep? Nou, dat kan wel denk ik. Hoe laat je een hondje uit? Dat gaan we proberen. Kom maar effe. Aha, jij en je dikke kont is in beeld! Wat? Kijk nou, een hele dikke kont. Hehehe. Hahaha! Ja, zo ziet het er wel goed uit. Ja hè. Een hondje aaien. Want hondjes worden graag geaaid. Misschien kan je die hoed opdoen. Ja! Heeft ze ‘m op? Ja. En als je het kroontje op wil doen, waar moet ze dan gaan staan? Scheef, zo een beetje. Ja! Nou, hartstikke goed! Ja. Goed hè? Hartstikke goed. Ja. Oh Hoepie, mag ik nou een hapje van die appel nemen? Natuurlijk, ga maar even proberen. Ja. Want ik vind appels heel lekker. Dan moeten jullie zeggen wat ik moet doen hè. Oh, pas op! Ja. Ja. Eh, bukken, bukken. Bukken? En nu? Hap. Een hap nemen. Maar ik zie jouw snavel niet zo goed Hoela. Ja. Ja! Zo. Ja. En nu? En nu happen. Hap, hap, hap. Hap, hap. Hap, hap, hap. Lijkt het er een beetje op? Ja hè? Ja. Ja, goedgekeurd! Jeee! En ik heb nog heel veel dorst. Dorst? Ja. Oh, kijk eens, een lekker glaasje limonade! 1, 2… Mmmm. Ja, applaus! Lekker! Hiep, hiep hoera! Hoela, Hoela Hoep. Hiep, hiep hoera! Hoela, Hoela… …poep! Ohh! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427140 177 2032-12-31T22:00:00+00:00 10835 2010-06-24T20:00:00+00:00 yes no vorm groot spelen schaduw klein https://schooltv.nl/video-item/een-waterorgel-maken-met-hoela-en-hoep 2024-02-19T13:22:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16388.w613.r16-9.29872cc.webp Een waterorgel maken | Met Hoela en Hoep Een waterorgel. Jij wist hoe je een waterorgel moest maken toch? Ja, je moet er meer flessen hebben. Die moeten we zoeken. Kijk: ik heb hier een kast met heel veel troep. Oh, ga je mee zoeken? Ga maar even kijken wat we allemaal nodig hebben, ja? Ga maar even kijken. Oh, ik moet daarheen. Ga maar effe kijken. We nemen flessen. Wat kunnen we allemaal gebruiken? Ja, die is goed! Een gieter. Even kijken. Een gieter. Pak maar. En dat allemaal op een rij, dat is mooi. Deze moet zo en deze moet zo, en deze moet zo, en deze moet zo, en deze zo, zo. En wat moeten we erin doen? Maar een waterorgel… Als we nou gewoon water bij doen. Ik heb wel water. Kijk maar. Ja, we hebben heel veel water, kom maar kijken. Zie je dat? Okay, pak de flessen maar jongens. Ja, de volgende. Zo, je hebt twee flessen. Zal ik er één doen? Ja. Zo. Mag ik ook een beetje Hoep? Ja. Kom maar Hoela. Dan vul ik ‘m voor je. Ja. Zo. Die is heel groot hè. Ik ga er ook een beetje water in gooien. Wat doe jij? Ik kan het niet zo goed Hoep. Oh, je loopt te morsen Hoela! Ja, maar ik kan het niet zo goed. Oh jee, al die kinderen zijn nat! De kinderen zijn nat. We moeten eventjes zorgen dat het water ín de flessen komt, niet op de tafel. Daar moeten we misschien iets anders voor hebben. Ik ga even kijken in de kast of we iets kunnen gebruiken waardoor we niet zo gaan morsen. Ja, ik heb wat! Dat is zo’n gieter, dat kan je in de fles zetten en kunnen we het gieten. Ja. Kom maar mee, laten we het maar proberen. Ja? Doe jij het, houd jij het vast, dan kom ik. Kom maar hier. Kom maar hier. En deze kunnen we ook gebruiken. Ja. Oh, die kunnen we ook gebruiken. Zet maar op een fles. Zet maar op een fles, dan gaan we ‘m effe testen, ja? Goed vasthouden. En erin. Kijk, wat goed! Kijk eens. Och, wat knap! Zonder te morsen! Ja, de volgende! Wat doe je dat goed zeg. Oh, nou gaat het heel goed Hoep. Zo. Zullen we alle spulletjes die niks te maken hebben met het waterorgel van de tafel af halen? Ja, want dan gaan we ‘m uitproberen. Ja, want dan gaan we ‘m uitproberen, zet ze maar hier neer. Daar gaan we! Alsjeblieft. Sssssssssst! Dan gaan we allemaal tegelijk slaan, ja? Daar gaat ie hoor! 3, 2, 1… En nou heel zachtjes. Oh, ssssst. Heel zachtjes. Ik heb nog een fles! Nee. Die klinkt heel gek! Die is van plastic. Hoor je dat Hoep? Die is van plastic! Ja, en dan, en wat dan? Dus…? Dan moet je ‘m niet gebruiken, want je moet van glas gebruiken. Ja. Het klinkt wel mooi hè Hoela? Hij klinkt heel mooi Hoep! Ja toch. Kom eens. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427141 178 2032-12-31T22:00:00+00:00 12454 2010-06-21T20:00:00+00:00 yes no orgel knutselen geluid water muziek fles muziekinstrument https://schooltv.nl/video-item/tulpen-in-een-kas-hoe-groeit-een-tulp-in-een-kas 2024-01-04T10:39:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16390.w613.r16-9.81fef6d.webp Tulpen in een kas | Hoe groeit een tulp in een kas? Nederland is een tulpenland. In het voorjaar zijn de tulpen volop in de winkels verkrijgbaar. Deze tulpen komen vaak uit de kas. In de kas kunnen de omstandigheden als het licht en de hoeveelheid water geregeld worden. Om de tulp in volle bloei te krijgen, gaan de bollen in de kas de kou in. De bol heeft in de koelcel de tijd om zijn reservevoorraad te benutten. Zijn voedsel zit in de rokken, dat zijn de laagjes waaruit de bol is opgebouwd. De tijd is rijp om de bol de grond in te zetten. Je kunt de tulp ook op water laten groeien. De bollen worden dan op pinnen gedrukt. Het is erg belangrijk dat de bollen direct veel water krijgen. Daarvoor zorgen deze speciaal gemaakte machines. De bollen worden in een koelruimte geplaatst. Ook daar krijgen ze voldoende water zodat ze niet uitdrogen. Na ongeveer drie weken verlaten de tulpenbollen de koelcel en gaan ze warme kas in. De bollen hebben nu geen grond om hun voedingsstoffen uit te halen. Daarom hebben kwekers voedingsstoffen aan het water toegevoegd. Na ongeveer zestig dagen zijn de bollen uitgegroeid tot stevige tulpen. Ze zijn klaar om verkocht te worden. Op naar de winkel! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427142 99 2032-12-31T22:00:00+00:00 18832 2010-06-13T20:00:00+00:00 yes no bollen kweken water tulp groeien bloem https://schooltv.nl/video-item/hoe-worden-tompoezen-gemaakt-van-magazijn-tot-winkel 2024-01-04T10:39:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16392.w613.r16-9.cc13e29.webp Hoe worden tompoezen gemaakt? | Van magazijn tot winkel Het begint allemaal in het magazijn. Hier komen de ingrediënten voor de tompoezen binnen in heel grote verpakkingen. De ingrediënten worden precies afgewogen en naar de volgende ruimte gebracht. Die ruimte wordt de lamineerruimte genoemd. Hier wordt het deeg gemengd. De afgewogen ingrediënten worden samen in een grote bak gedaan. De boter-pers doet er nog klontjes boter bij zodat het deeg gemengd kan worden. Als het tot één grote bal is gemengd wordt de grote bak omgekiept in de machine. Hier walsen ze het deeg. Dat betekent dat het door rollers steeds dunner wordt gemaakt. Er komen een heleboel dunne laagjes deeg over elkaar, zodat er lucht tussen komt. Als al die laagjes samen gebakken worden krijg je bladerdeeg. Dat worden uiteindelijk de boven- en onderkant van de tompoes. De lappen deeg worden op de lopende band gelegd. Hier worden ze nog dunner gemaakt door walsen. Een machine prikt gaatjes in het deeg om het luchtig te maken. De randen worden eraf gesneden, het deeg wordt op de juiste grootte gehakt en is klaar om de oven in te gaan! De plakken gaan door wel vier ovens. Die ovens zijn allemaal tussen de 180 en 250 graden, dat is erg heet! Het deeg dat hier uit de oven komt is een mooie korst geworden. De harde randjes die uitsteken worden van de korst gesneden. Deze worden niet weggegooid, maar hergebruikt voor varkensvoer. Het bladerdeeg voor de tompoezen gaat nu voor een dag de vriezer in om af te koelen. De volgende dag komen de korsten op de afwerkafdeling. Er komt een laag romige vulling tussen twee korsten. Zie je de tompoes al ontstaan? Een machine smeert een laagje abrikozensmaak bovenop de korst. Dit is het geheim van de tompoes! Daar bovenop komt een laag glazuur. De tompoezen worden op de juiste maat gesneden en er komt een streep slagroom op. Nu zijn ze klaar! Er worden hier wel 116.000 tompoezen per dag gemaakt. Omdat deze tompoezen ingevroren worden, gaan ze door een vriezer. In deze vriezer waait hele koude wind van wel 32 graden onder nul! Zo bevriezen de gebakjes erg snel en kunnen ze ingepakt worden. Ze worden netjes op een rijtje gelegd zodat de inpakmachine ze in doosjes kan schuiven. De doosjes gaan op een lopende band naar langs een metaaldetector, die controleert of er niet per ongeluk dingen in de tompoezen zijn gekomen die er niet in horen. Iedere doos wordt nog even gewogen en vervolgens ingepakt in grote dozen. Ze zijn klaar om naar de winkel te gaan! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427143 179 2032-12-31T22:00:00+00:00 27853 2010-06-13T20:00:00+00:00 yes no taart deeg bakken Koningsdag https://schooltv.nl/video-item/hoe-wordt-een-speeltoestel-gemaakt-een-kijkje-in-de-fabriek 2024-01-04T10:39:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16394.w613.r16-9.d3bfed6.webp Hoe wordt een speeltoestel gemaakt? | Een kijkje in de fabriek Een rietje als paal, een stukje karton als glijbaan en voordat je het weet heb je je eigen speeltoestel in het klein! Carlijn: "Hallo, wat een grappige kleine speeltoestellen hebben jullie hier!" Kind: "Ja, dat zijn maquettes." Carlijn: "Oh, een maquette is laten we maar zeggen een klein modelletje van het speeltoestel zoals jullie het zouden willen zien?" Kind: "Ja, je kan het van alle kanten bekijken, je kan er zelfs met een poppetje op klimmen." Carlijn: "Oh ja, wat leuk! Oh, jij hebt een mooie schommel gemaakt! En hij werkt ook nog!" Kind: "Ja." Carlijn: "En wat heb je nog meer gemaakt?" Kind: "Een zandbak." Carlijn: "Oh, een zandbak. En wat is dit?" Kind: "Eh, dat is een (…)." Carlijn: "Oh, een (…), en dit?" Kind: "Dat is de wipwap. En dan moeten ze zo, en…" Carlijn: "En wat wil jij voor een speeltoestel?" Kind: "Een klimrek en nog een glijbaan." Carlijn: "Oh ja, dat is een glijbaan. En hier kan je overheen lopen?" Kind: "Ja." Carlijn: "Eigenlijk kan je bij deze alles?" Kind: "Ja." Carlijn: "Ik vind dit wel wat! Zal ik kijken of ik deze kan laten namaken in het echt!" Klas: "Ja!!!" Carlijn: "Ja? Okay, dan ga ik aan het werk!" Voice-over: In de fabriek worden de ideeën omgezet in echte speeltoestellen. Carlijn: "Waar moet je allemaal aan denken bij het maken van zo’n speeltoestel?" Meneer: "Nou, wat heel belangrijk is bij het ontwerpen van een speeltoestel is, dat je weet: hoeveel kinderen gaan daarop op dat speeltoestel spelen?, wat willen ze op dat speeltoestel gaan doen?, dus willen ze glijden, klimmen, klauteren?. En daarnaast kan je nog heel leuk allerlei kleuren aanbrengen op een speeltoestel wat kinderen aanspreekt. En het is heel belangrijk, dat een speeltoestel veilig is voor de kinderen, dat ze zich niet kunnen bezeren of kunnen snijden of ergens achter kunnen blijven hangen. En daar moet je bij het maken en ontwerpen van een speeltoestel heel goed rekening mee houden." Carlijn: "En het moet natuurlijk ook leuk zijn?" Meneer: "Ja, dat is het allerbelangrijkste van een speeltoestel: het moet leuk zijn, er moeten zoveel kinderen zoveel mogelijk plezier op een speeltoestel." Carlijn: "En zou zoiets kunnen?" Meneer: "Nou, ik denk het wel. Als ik dit zo zie: er zit een glijbaan op, hier zou een trappetje kunnen komen, hier is een soort bruggetje, die zou wat spannender kunnen, misschien moet dat met losse planken worden gemaakt of iets wat nog een beetje beweegt." Carlijn: "Oh ja. Ja, en nou ja, als je dit dan wil gaan maken, waar begin je dan?" Meneer: "Nou, we hebben ontwerpers die speciaal speeltoestellen ontwerpen. Kijk, dit is Arjan: Arjan ontwerpt bij ons de speeltoestellen." Carlijn: "Hé, dat gebeurt gewoon op de computer!" Meneer: "Ja. Maar meestal begin ik wel met een tekeningetje met de hand en dan wordt het 3D getekend." Carlijn: '3D? Oh, driedimensionaal." Meneer: "Ja. Dan kun je er helemaal omheen lopen." Carlijn: "Wat gaaf! En maar wat is dan het verschil met zo’n maquette?" Meneer: "Nou, hier kun je natuurlijk heel makkelijk dingen aanpassen." Carlijn: "En aan de hand van dat ontwerp wordt het dan allemaal in elkaar gezet?" Meneer: "Dat gebeurt in de fabriek." Carlijn: "En de speeltoestellen worden gemaakt van metaal, want het moet natuurlijk wel heel erg sterk zijn. Ja, maar hoe kan je daar dan een vorm in krijgen?" Meneer: "Kijk, hier heb je aan de buis die erin geklemd wordt en die wordt vervormd voor de buigmachine. En hij kan precies ingesteld worden hoe het blok moet gaan buigen, zodat er bijvoorbeeld een trap uit kan komen of een leuning voor een trapje, of een glijdpaal; we kunnen hier alles van maken." Carlijn: "Zo. De paal. Maar hoe zet je hier nou iets aan vast?" Meneer: "Kijk, de buizen, die worden aan elkaar gezet door middel van het lassen." Carlijn: "Ja. En hoe werkt dat dan?" Meneer: "Nou, het wordt heel erg heet gemaakt zoals je ziet en doordat het zo heet wordt, smelten de delen aan elkaar waardoor je één geheel krijgt." Carlijn: "Maar dit lijkt nog niet echt op een speeltoestel?" Meneer: "Nee, maar dit zijn nog maar de losse onderdelen, we moeten alles nog op de plek in elkaar gaan zetten." Carlijn: "Oh, dat doe je op de plek zelf. En ze moeten nog geverfd worden." Meneer: "Dat klopt ja. Maar wij noemen dat geen 'verven', want verven is eigenlijk niet sterk genoeg. Wij gaan dat coaten. Kijk, deze meneer is aan het coaten. Dat poeder, dat komt op het metaal en dat wordt zo aangebracht, dat het eraan blijft plakken, maar straks gaat het in de oven en heel heet wordt het, en dan blijft het er ongeveer 20 minuten in staan en dan kan het wel 20 jaar meegaan." "Als alle onderdelen afgekoeld zijn, zijn ze klaar om op de speelplaats in elkaar gezet te worden. Zodra het toestel stevig staat, wordt het gebruikt waar het voor bedoeld is: om lekker op te spelen!" https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427144 288 2032-12-31T22:00:00+00:00 24745 2010-08-02T20:00:00+00:00 yes no glijbaan productieproces spelen speeltuin schommel https://schooltv.nl/video-item/slootdiertjes-wat-leeft-er-in-de-sloot 2024-01-04T10:39:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16396.w613.r16-9.fe19c72.webp Slootdiertjes | Wat leeft er in de sloot? Als je naar een sloot kijkt lijkt het best wel rustig. Maar als je heel dichtbij het water komt zie je er van alles. Er leven namelijk allerlei diertjes in de sloot! Een van deze slootdiertjes is het bootsmannetje. Een bootsmannetje zwemt op zijn rug en roeit vooruit met twee poten. Omdat hij een schildje op zijn rug heeft, lijkt hij een beetje op een roeiboot! Dit slootdiertje kan ook vliegen. Onder water kan het bootsmannetje geen adem halen dus hebben ze een andere manier om in het water te leven. Hij steekt zijn achterlijfje boven het water uit, pompt dan lucht onder zijn schildje en neemt deze lucht daarna mee naar beneden. Dit is een soort van luchtvoorraad dat hij gebruikt om onder water te kunnen ademen. Deze voorraad lijkt wel op een duikfles waarmee mensen onder water gaan om te duiken. De geelgerande watertor ademt ook met lucht onder zijn schild, net als het bootsmannetje. Deze tor is een speciaal diertje omdat hij van alles kan. Hij kan zwemmen, duiken, lopen, maar ook vliegen! Wel oppassen voor dit diertje. Want hij kan bijten als je hem probeert te vangen. Er zijn ook slootdiertjes die óp het water leven. Dit is bijvoorbeeld een schaatsenrijdertje. Omdat dit slootdiertje erg klein is en speciale poten heeft, kan hij als het ware over het water schaatsen zonder erin te vallen. Met zijn middelste poten zet hij af op het water en met zijn achterste poten stuurt hij. Het schaatsenrijdertje gaat zó snel over het water, dat hij heel moeilijk te vangen is! Er leven nog veel meer slootdiertjes in het donkere water van de sloten. Als je met een schepnetje op onderzoek gaat en heel goed zoekt kun je ze misschien wel vinden… https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427145 120 2032-12-31T22:00:00+00:00 46462 2010-06-10T20:00:00+00:00 yes no insect dier sloot organisme https://schooltv.nl/video-item/buisjes-in-je-oren-weg-met-oorpijn 2024-01-04T10:39:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16398.w613.r16-9.209780c.webp Buisjes in je oren | Weg met oorpijn! Als je last hebt van oorpijn, oorontstekingen of minder hoort met één of allebei je oren, kan het zijn dat je buisjes nodig hebt. Die flappen aan de zijkant van je hoofd zijn oorschelpen. Je hebt er twee, zodat je van alle kanten kunt horen. Geluid is eigenlijk lucht die trilt. Die trillende lucht komt in de gehoorgang terecht. Eigenlijk zijn de flappen nog maar een klein stukje van je oor. De rest zit binnen in je hoofd en kun je dus aan de buitenkant niet zien. Binnen in je oor zit de gehoorgang. Geluid komt via je oorschelp hier het oor in. Aan het einde van de gehoorgang zit een vliesje. Dit vliesje noem je het trommelvlies. In het oor zit ook de buis van Eustachius. Deze buis zorgt ervoor dat het vocht in de oren wordt weggehaald uit het oor naar je neus. Bij sommige kinderen is de buis van Eustachius nog niet helemaal volgroeid en kan het vocht niet weglopen. Het blijft dan achter het trommelvlies zitten. Daardoor raakt je oor ontstoken en krijg je oorpijn. Daardoor kan het zijn dat je minder hoort. Om ervoor te zorgen dat het vocht toch weg kan, wordt er een buisje geplaatst. Dat buisje gaat in het trommelvlies van het oor dat zeer doet. Eerst wordt er een sneetje gemaakt in het trommelvlies. Het buisje gaat daarin, zodat het kleine gaatje goed open blijft. Hierdoor kan het vocht weglopen. Nu kun je weer horen en heb je geen pijn meer. Als je ouder wordt groeien je oren. Uiteindelijk zijn de buisjes niet meer nodig en vallen ze er vanzelf weer uit. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427146 100 2032-12-31T22:00:00+00:00 47679 2010-06-10T20:00:00+00:00 yes no lichaam pijn geluid horen oor menselijk lichaam https://schooltv.nl/video-item/goedaardige-en-kwaadaardige-tumoren-wanneer-heb-je-kanker 2024-01-04T10:39:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16400.w613.r16-9.93d5b02.webp Goedaardige en kwaadaardige tumoren | Wanneer heb je kanker? Niet elke tumor is gevaarlijk. Sommige tumoren houden vanzelf op met groeien. Er worden dan geen cellen meer aangemaakt. De tumor is goedaardig. Je hebt dan geen kanker. Een voorbeeld van een goedaardig gezwel is een wratje. Stoppen de cellen niet met delen dan is de tumor kwaadaardig. Het gezwel blijft maar groeien. Je hebt dan kanker. Stel je even voor dat dit zo’n tumor is. Vaak zit een tumor in de weg. Hij drukt op bepaalde organen in je lichaam die hierdoor niet meer goed hun werk kunnen doen. Als een gezwel in je longen zit, kan het ervoor zorgen dat je moeilijk kan ademhalen. Een tumor in je hoofd kan ervoor zorgen dat je hersenen hun werk niet goed meer kunnen doen. Als zo’n tumor op een gebied in je hersenen drukt dat ervoor zorgt dat je je armen kan bewezen, dan kan het zijn dat dat ineens niet meer goed lukt. Het signaal van de hersenen naar je armen komt dan niet meer goed door. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427147 60 2032-12-31T22:00:00+00:00 13973 2010-06-21T20:00:00+00:00 yes no lichaam orgaan ziekte kanker menselijk lichaam https://schooltv.nl/video-item/hoe-word-je-beter-van-kanker-door-chemotherapie-en-bestraling 2024-01-04T10:39:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16402.w613.r16-9.8b445a8.webp Hoe word je beter van kanker? | Door chemotherapie en bestraling Als de doctoren er achter komen dat je kanker hebt moet je zo snel mogelijk geholpen worden. Hoe eerder de kanker wordt ontdekt en behandeld hoe kleiner de kans is dat je eraan doodgaat. Ongeveer de helft van de mensen die kanker krijgen worden weer beter. Hoe je behandeld wordt ligt er maar net aan waar de tumor zit en of de tumor snel groeit. Veel mensen die kanker hebben krijgen chemotherapie. Dit is een zware behandeling waarbij je via een infuus of pillen medicijnen krijgt. De medicijnen zorgen ervoor dat de kankercellen minder snel gaan delen of doodgaan. De medicijnen zien jammer genoeg geen verschil tussen de goede cellen en de foute cellen. Hierdoor worden ook de goede cellen beschadigd. Mensen kunnen heel ziek worden van een chemokuur, en je haar kan ervan uitvallen. Ook kan het zijn dat je bestraald moet worden. Dit betekent dat het gezwel wordt behandeld met sterke straling. Meestal krijg je een aantal bestralingen achter elkaar. Deze sterke straling maakt niet alleen de kankercellen kapot maar ook goede cellen. Daarom krijgen mensen hier soms ook haaruitval van. Als de dokter gaat opereren dan haalt hij de tumor uit het lichaam. De dokter haalt daarbij vaak ook goede cellen weg. Hij wil ervoor zorgen dat de kankercellen niet stiekem op een andere plaats zitten waardoor deze zich weer kunnen delen. Bij borstkanker kan het zijn dat het nodig is niet alleen de tumor weg te snijden, maar de hele borst eraf te halen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427148 89 2032-12-31T22:00:00+00:00 19657 2010-06-21T20:00:00+00:00 yes no arts ziekte genezen kanker medicijn https://schooltv.nl/video-item/hoe-ontstaat-een-tumor-foute-cellen-slaan-op-hol 2024-01-04T10:39:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16404.w613.r16-9.c311e73.webp Hoe ontstaat een tumor? | Foute cellen slaan op hol Kanker klinkt eng. Maar weet jij eigenlijk wat het is? Om daarachter te komen moet je eerst weten hoe het lichaam in elkaar zit. Je kunt je lichaam vergelijken met een huis of een gebouw. Een huis is gebouwd van stenen. De stenen waaruit je lichaam is opgebouwd heten cellen. Bij Corpus in Oegstgeest kun je een wandeling door het lichaam maken. Die cellen zitten bijvoorbeeld hier in je longen, en hier in je darmen en hier en hier en hier.... Deze cellen zijn super klein. Met het blote oog kan je ze niet eens zien. Het zijn er miljoenen, verspreid door je hele lichaam. Elke cel in je lichaam heeft een taak. Zo zorgen cellen in je darmen ervoor dat jouw voedsel wordt verwerkt. En een cel in je hart zorgt ervoor dat je bloed in je lichaam wordt rondgepompt. Omdat je groeit, maakt je lichaam telkens nieuwe cellen aan. Maar je lichaam maakt ook nieuwe cellen omdat sommige cellen oud en beschadigd zijn en dus vervangen moeten worden. Deze nieuwe cellen ontstaan omdat cellen zich delen. Ze splitsen zich in tweeën. Dus één cel worden twee cellen. Twee cellen worden vier cellen. Vier cellen worden acht cellen en ga zo maar door. Je lichaam regelt zelf wanneer er cellen nodig zijn en wanneer hij ze moet gaan delen. Dit gaat niet altijd goed, soms gaat het mis. Dat gebeurt bij kanker. Een cel kan beschadigd raken. Zo’n beschadigde cel kan in de war raken en dan slaat ie op hol. De cel blijft zich delen, terwijl dit dus ‘foute’ cellen zijn. Uiteindelijk ontstaat er dan een klompje foute cellen en dat noem je een gezwel of tumor. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427149 95 2032-12-31T22:00:00+00:00 22053 2010-06-21T20:00:00+00:00 yes no celdeling menselijk lichaam ziekte kanker cel https://schooltv.nl/video-item/een-kies-sealen-bij-de-tandarts-om-gaatjes-te-voorkomen 2024-01-04T10:39:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16406.w613.r16-9.053c82a.webp Een kies sealen bij de tandarts | Om gaatjes te voorkomen Als je met je tong over je kiezen gaat, voel je ribbels. Die ribbels noem je groeven. Bij een melkgebit zijn deze groeven dieper dan in een volwassen gebit. In die groeven kunnen etensresten blijven zitten. Daardoor heb je een grote kans op gaatjes. Maar het wegpoetsen van het vuil is nog niet zo eenvoudig. Daar heeft de tandarts een oplossing voor. Door de tanden een plastic laagje te geven, vult hij de groeven op. De ribbels zijn zo minder diep, de kies is gladder en het wegpoetsen van vuil gaat makkelijker. Deze behandeling heet sealen. Hoe gaat dat in zijn werk? Voordat de tandarts de kies een beschermlaagje gaat geven, wordt de kies eerst goed schoongemaakt. Met een spiegeltje en een haakje, ook wel een sonde genoemd, haalt de tandarts het vuil weg. Door de kies een soort regenjas te geven, loopt het water niet de mond in. Er wordt flink gepoetst en pas als de kies helemaal schoon is, kan het echte werk beginnen. Het laagje plastic wordt op de kies geverfd, het wordt een soort laklaagje. Om de lak snel te laten drogen, schijnt de tandarts er een blauw lampje op. Dit licht mag niet in je ogen schijnen, daarom houd je voor het lampje een oranje glaasje. Als het laklaagje hard is geworden, gaat het wegpoetsen van vuil makkelijker en heb je minder kans op gaatjes! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427150 98 2032-12-31T22:00:00+00:00 19977 2010-04-19T20:00:00+00:00 yes no tandarts mond kies gebit menselijk lichaam verzorging https://schooltv.nl/video-item/een-kunstgebit-hoe-wordt-dat-gemaakt 2024-01-16T15:16:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16408.w613.r16-9.52a8990.webp Een kunstgebit | Hoe wordt dat gemaakt? Een gebit heb je nodig om eten mee te kauwen en om woorden goed uit te spreken. Als je ouder wordt, slijt je gebit. Het is dan tijd voor een nieuw gebit. Geen echt gebit, maar een kunstgebit. Een kunstgebit bestaat uit acht snijtanden, vier hoektanden en twintig kiezen. Tweeëndertig tanden dus. Bij een echt gebit zitten al die tanden vast aan je kaak met een wortel. Om de wortel zit een laagje tandvlees. Bij een kunstgebit heb je geen wortels nodig. Het gebit blijft vastplakken aan de kaak, omdat het precies past. Het zuigt zichzelf eigenlijk aan de kaak vast. Om er voor te zorgen dat het kunstgebit goed blijft zitten, moet de kaak opgemeten worden. Een kaak meten gaat niet met een liniaal, maar met een mal. Een mal is een vorm waarmee je een afdruk maakt. Als je in de lepel bijt waar een zacht rubber in zit, blijft een afdruk van je kaak in het rubber staan. Het rubber is nu nog glibberig, maar als het droog is, is het hard. Je kunt de afdruk nu gebruiken om het gips in te gieten. Het gips vult de dieptes op. Waar het rubber hol is, wordt het gips bol. Dit zie je pas goed als het gips is hard geworden. Als je nu voorzichtig het rubber van het gipsgebit afhaalt, komt er een kopie van de kaak tevoorschijn. Op die kaak van gips komt eerst, net als bij een echt gebit, een laagje tandvlees. Dit wordt gemaakt van was. Als was warm wordt, kan je het in alle vormen kneden. Neptanden kun je er zo eenvoudig in vast zetten. Tanden zijn er in alle vormen en kleuren, neptanden dus ook. De kleur van de tanden moet passen bij de kleur van de huid. Té witte tanden lijken vaak nep, daarom zijn ook tanden van een kunstgebit vaak wat geler. Net als bij een echt gebit. Als alle hoektanden, snijtanden en kiezen in de was zijn gezet wordt de was vervangen door kunststof en dan is dit het eindresultaat. Een kunstgebit waar goed mee gekauwd en gepraat kan worden! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427151 110 2032-12-31T22:00:00+00:00 27255 2010-04-19T20:00:00+00:00 yes no tandarts ouderdom verzorging tand menselijk lichaam gebit https://schooltv.nl/video-item/een-gaatje-in-je-tand-dat-moet-gevuld-worden-door-de-tandarts 2024-01-04T10:39:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16410.w613.r16-9.773a206.webp Een gaatje in je tand | Dat moet gevuld worden door de tandarts! Door goed je tanden te poetsen, poets je etensrestjes weg. Als je die etensrestjes laat zitten, gaat het glazuur, het beschermlaagje van je tanden, kapot. Zo ontstaat een gaatje. De tandarts kan door het maken van een röntgenfoto goed zien of je een gaatje hebt en hoe diep het gaatje in je tand zit. Op een röntgenfoto kan je de botten binnenin je lichaam zien. De tanden zien er op de foto wit uit, maar daar waar een gaatje zit, is het donkerder. Om de tand weer te herstellen, wordt door de tandarts het rotte plekje in de tand weg geboord. De tandarts gebruikt hierbij veel water, zodat de boor niet te warm wordt. Om te voorkomen dat de mond vol water loopt, zuigt een soort stofzuigertje het water weg. Het uitgeboorde gaatje wordt opgevuld met een soort lijm. Die lijm moet hard worden, dit gebeurt door er een lampje met blauw licht op te schijnen. Zodra de lijm hard is, maakt de tandarts de gevulde tand net zo glad als de andere tanden. Dit glad maken noem je polijsten. Het gebit is nu vrij van gaatjes. Door de tanden goed te poetsen, blijft dat zo. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427152 75 2032-12-31T22:00:00+00:00 50275 2010-04-19T20:00:00+00:00 yes no pijn gebit kies tandarts https://schooltv.nl/video-item/hoe-wordt-een-boom-verplaatst-op-een-slee 2024-01-04T10:39:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16412.w613.r16-9.8ad0355.webp Hoe wordt een boom verplaatst? | Op een slee Kijk deze eik gaat niet alleen vandaag overleven, hij haalt de lente, zijn blaadjes kunnen uitlopen en ook nog vele lentes daarna. In mijn eentje kan ik die boom helemaal niet verplaatsen natuurlijk, maar wij zetten die boom gewoon op een slee. En dat is geen grapje, maar eerst moet je de wortels uitgraven, die zitten daar, een hele kluit. Hij is wel negen bij negen meter, ontzettend groot! Onder die enorme kluit met wortels hebben we van die platen geschoven, daar lopen ze helemaal onder de kluit door. Dat is dus eigenlijk de slee. Deze enorme staalkabel zit vast aan de slee, die platen die onder de kluit liggen, die gaat door deze lier heen, dit noem je een lier. Die gaat straks enorm hard aan deze kabel trekken, die gaat heel langzaam er doorheen. En ja, dan komt de boom dus deze kant op. De kabel zit vast, hij staat ook strak, de platen zitten eronder. Ik zou zeggen, jongens trekken maar! En daar gaat hij, stukje voor stukje. Het gaat niet snel maar wel goed. Dit is zijn nieuwe plek. Hij moet wel eerst wennen aan de nieuwe ondergrond. De wortels moeten goed wortelen in de ondergrond en dan kan hij in de lente straks weer water opzuigen, de knoppen gaan uitkomen, de bloemen zullen weer bloeien en de boom kan hier gewoon verder leven. Hij is gered, op naar de volgende honderd jaar. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427153 132 2032-12-31T22:00:00+00:00 3494 2010-06-13T20:00:00+00:00 yes no natuur groeien verplaatsen boom aarde https://schooltv.nl/video-item/een-bmx-fiets-wat-is-het-verschil-met-een-gewone-fiets 2024-01-04T10:39:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16414.w613.r16-9.0e45996.webp Een BMX-fiets | Wat is het verschil met een gewone fiets? Dit is een BMX-fiets. Dat staat voor Bicycle Motorcross. Dat betekent dat je ermee kunt fietsen, zoals je op een motor kunt crossen. En dat kan heel hard gaan! De BMX-fiets is een sportfiets waarmee je trucjes kunt doen. Dat kan hierop beter dan op een gewone fiets, door een aantal verschillen. Kijk maar. Hier zie je een gewone fiets en een BMX-fiets. Het frame en de wielen van de BMX-fiets zijn een stuk kleiner dan van een normale fiets. De BMX is ook een stuk lichter en steviger. Hierdoor is de fiets erg wendbaar. Je kunt er snellere bewegingen mee maken. Het zadel zit heel laag. Zo zit het niet in de weg als je trucjes doet. Het voorkomt ook dat je jezelf stoot als je een harde landing maakt. Aan de zijkanten van de wielen zitten steunen voor je voeten, die heten pegs. Daarop kun je staan om trucjes uit te voeren. Omdat deze fiets speciaal is gemaakt om mee te sporten, is het geen veilige fiets om op straat mee te rijden. Er zit namelijk geen verlichting op en ook geen bel. Dat is wel verplicht in het verkeer. Op een BMX-baan heb je dit niet nodig. Dan zit het alleen maar in de weg om trucjes te doen! Het is belangrijk om beschermers aan te doen als je gaat BMX’en. Dan bezeer je jezelf een stuk minder als je valt! Je hebt beschermers voor knieën, ellebogen en polsen En niet te vergeten een helm voor je hoofd. Op een speciale BMX-baan kun je trucjes van elkaar leren! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427154 96 2032-12-31T22:00:00+00:00 19704 2010-04-19T20:00:00+00:00 yes no fietsen kunst sport fiets https://schooltv.nl/video-item/het-zonnestelsel-hoe-ziet-ons-zonnestelsel-eruit 2024-01-16T15:27:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16416.w613.r16-9.d60e46d.webp Het zonnestelsel | Hoe ziet ons zonnestelsel eruit? Het heelal is zó groot, dat we nog maar van een heel klein stukje weten wat er allemaal in rond zweeft. In het heelal zijn heel veel sterrenstelsels met wel miljarden sterren. In ons sterrenstelsel, het melkwegstelsel, zijn ongeveer 200 miljard sterren oftewel 200.000 miljoen! Eén van hen is onze eigen zon: een gigantische bol van hete gassen. Om de zon draaien acht planeten. De eerste vier planeten vanaf de zon Mercurius, Venus, Aarde en Mars zijn klein en rotsachtig. De volgende vier planeten Jupiter, Saturnus, Uranus en Neptunus zijn hele grote planeten en die bestaan alleen uit gas. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427155 63 2032-12-31T22:00:00+00:00 186446 2010-05-03T20:00:00+00:00 yes no heelal ruimte melkweg zonnestelsel planeet https://schooltv.nl/video-item/de-geschiedenis-van-de-telefoon-uitgevonden-door-graham-bell 2024-01-16T15:33:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16418.w613.r16-9.d7ddeb3.webp De geschiedenis van de telefoon | Uitgevonden door Graham Bell Ongeveer 130 jaar geleden presenteerde Alexander Graham Bell een trechtervormige uitvinding met een varkensblaas als vlies. Door in het apparaat te praten ging het vlies trillen en zo werd gesproken tekst omgezet in een elektrische stroom die via koperdraden bij de ontvanger terechtkwam. Bij de ontvanger werd de elektrische stroom weer omgezet in geluid. De eerste telefoon was zo gemaakt, dat er gesproken én geluisterd mee kon worden. Verstaat u mij? Hallo, wie is daar? Hallo. Als huistelefoon werd ie vaak mooi verpakt, zoals in een fotolijst. Kunt u mij zo verstaan? De Engelse uitvinder Hughes zorgde in 1878 voor een verbeterde microfoon die werd ingebouwd in de telefoons. Er kwamen steeds meer telefoons en alle gesprekken gingen via een centrale. Een zogenaamde centralist zorgt voor de verbinding tussen zender en ontvanger. Langzaamaan konden mensen over steeds grotere afstand gesprekken met elkaar voeren. Dit gebeurt dan nog wel met handschakelingen en via meer dan één centrale. De telefoontoestellen kregen steeds andere vormen. Rond 1920 komt de kiesschijf waarmee de beller zelf een verbinding tot stand kan brengen via een automatische telefooncentrale. In de automatische centrale hebben zogenaamde kiezers het werk van mensen overgenomen. In enkele seconden kunnen zo afstanden van duizenden kilometers worden overbrugd. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427156 123 2032-12-31T22:00:00+00:00 95808 2010-05-03T20:00:00+00:00 yes no techniek communicatie telefoon microfoon https://schooltv.nl/video-item/een-raket-lanceren-waarom-gebeurt-dit-in-de-omgeving-van-de-evenaar 2024-01-16T15:57:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16420.w613.r16-9.9cf6e70.webp Een raket lanceren | Waarom gebeurt dit in de omgeving van de evenaar? Veel lanceerplaatsen bevinden zich vlak bij de evenaar. Dat heeft te maken met de draaiing van de aarde. Vergelijk het maar met zo’n draaischijf in de speeltuin: het midden kun je vergelijken met de pool, de rand met de evenaar. In het midden kun je makkelijk staan, maar aan de rand wordt je weggeslingerd. Raketten worden daarom in de buurt van de evenaar met de draairichting van de aarde mee gelanceerd. Schuin omhoog en in oostelijke richting. En zo krijgt de raket een flinke snelheid mee. De lancering is een spannend moment. Nadat de shuttle los van de grond is, maakt ie in de atmosfeer zoveel mogelijk snelheid. Eenmaal in de ruimte is er geen lucht meer, dus geen luchtweerstand. De grote brandstoftanks kunnen afgestoten worden. En als ie niets doet, blijft het ruimtevaartuig met dezelfde snelheid rechtdoor vliegen. Er is alleen brandstof nodig voor bijsturen, versnellen en afremmen. Hoe verder het ruimteschip reist, hoe kleiner de invloed van de zwaartekracht van de aarde wordt. De maan is veel kleiner dan de aarde, de zwaartekracht is daar zes keer zo klein. En daardoor kunnen astronauten op de maan van die mooie grote sprongen maken. Op de zon is de zwaartekracht 28 keer zo groot als op de aarde. Tijdens een ruimtereis kan een ruimteschip handig gebruikmaken van de aantrekkingskracht van planeten, manen en sterren. Je slingert dan je ruimteschip als het ware van de ene naar de andere planeet. En daardoor is er bijna geen brandstof nodig! Op die manier kon de ruimtesonde Galileo Galile naar de verste planeten worden gestuurd om foto’s te maken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427157 103 2032-12-31T22:00:00+00:00 41049 2010-05-03T20:00:00+00:00 yes no ruimtevaart ruimte aarde raket luchtvaart https://schooltv.nl/video-item/fotosynthese-hoe-een-plant-glucose-en-zuurstof-maakt 2024-01-16T15:14:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16422.w613.r16-9.f627630.webp Fotosynthese | Hoe een plant glucose en zuurstof maakt Voor fotosynthese heeft een plant drie dingen nodig: water, koolstofdioxide, dat is een gas in de lucht, en licht. Water en koolstofdioxide komen niet zomaar in een plant. Daarvoor heeft ie een paar hulpmiddelen: de wortels, de stengels en de bladeren. Met de wortels haalt een plant water uit de grond. Van de wortels gaat het water naar de stengel en van de stengel naar de bladeren. Nu is er nog koolstofdioxide nodig. Met de huidmondjes haalt een plant koolstofdioxide uit de lucht. In de bladeren maakt de plant van water en koolstofdioxide een soort suiker, maar daar is energie voor nodig. Die energie krijgt de plant van het licht. Dit proces wordt 'fotosynthese' genoemd en er wordt ook zuurstof bij gemaakt. Een deel van die zuurstof gebruikt de plant om van te leven, de extra zuurstof gaat via huidmondjes de lucht in. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427158 61 2032-12-31T22:00:00+00:00 149329 2010-05-03T20:00:00+00:00 yes no fotosynthese koolstofdioxide zuurstof plant https://schooltv.nl/video-item/energievormen-zwaarte-energie-en-bewegingsenergie 2024-01-16T15:23:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16424.w613.r16-9.d2b409f.webp Energievormen | Zwaarte-energie en bewegingsenergie Als je tegen de zwaartekracht in omhoog wilt gaan, dan moet je arbeid verrichten. En dat kun je bijvoorbeeld doen door omhoog te springen. Als je springt, dan geef je jezelf met je spieren eerst snelheid, dus bewegingsenergie. Die bewegingsenergie wordt bij de sprong omgezet in zwaarte-energie. Zodra je het hoogste punt hebt bereikt, gaat de zwaarte-energie weer over in bewegingsenergie en je valt weer naar beneden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427159 29 2032-12-31T22:00:00+00:00 13121 2010-05-03T20:00:00+00:00 yes no spier bewegen zwaartekracht energie spieren https://schooltv.nl/video-item/stroomkring-elektriciteit-is-het-stromen-van-geladen-deeltjes-elektronen 2024-01-16T15:36:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16426.w613.r16-9.e939627.webp Stroomkring | Elektriciteit is het stromen van geladen deeltjes; elektronen Een elektrische stroom kun je vergelijken met stromend water: in ons model van zo’n stroomkring wordt het water omhoog gepompt naar een watertoren. Daardoor krijgt het een flinke druk. Als de kraan wordt opengezet, gaat het water lopen en kan een watermolen rond laten draaien. Het water komt weer terug in het voorraadvat en wordt weer opgepompt enz. In dit model stroomt er water. Bij een elektrische stroom zijn het geladen deeltjes, elektronen, die stromen. We kunnen de pomp in het model vergelijken met een dynamo of accu van een elektrische stroomkring en de watertoren verzorgt de spanning. Het molentje lijkt op een motortje in een elektrische stroomkring en als de kraan dicht is, gebeurt er niets. Dat is ook zo met een schakelaar in een stroomkring. Stroomsterkte drukken we uit in ampère en de spanning in volt. Hoe hoger het niveau in de watertoren, hoe groter de druk, en hoe sterker de pomp, hoe groter de stroom. Samen zeggen ze iets over wat elektriciteit kan: het vermogen dus. En dat wordt uitgedrukt in watt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427160 61 2032-12-31T22:00:00+00:00 66592 2010-04-10T20:00:00+00:00 yes no ampère elektriciteit elektron stroom techniek https://schooltv.nl/video-item/juryrechtspraak-de-jury-bepaalt-de-schuld-de-rechter-de-straf 2024-01-16T15:23:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16428.w613.r16-9.ffe939e.webp Juryrechtspraak | De jury bepaalt de schuld, de rechter de straf In Nederland is geen burgerparticipatie in de rechtspraak, dit in tegenstelling tot de Verenigde Staten. Daar doen normale burgers uitspraak over de schuldvraag. Iedereen vanaf 18 jaar die Engels spreekt en geen strafblad heeft kan gevraagd worden in een jury plaats te nemen. Deze juryleden doen uitspraak over de schuldvraag dus: ‘Guilty or not guilty’. De hoogte van de straf wordt daarna door de rechter bepaald. Inez Weski: ik ben zelf eerlijk gezegd geen groot voorstander van juryrechtspraak. Maar als je het dan vergelijkt met landen waar wel juryrechtspraak bestaat, bijvoorbeeld in Engeland, dan zie je dat daar het veroordelingspercentage aanzienlijk lager is. Dus wat betreft zou ik zeggen, dan spreek ik liever een jury toe. Maar uiteindelijk hoop ik nog steeds te moeten kunnen vertrouwen op professionele, onafhankelijke vooral rechters. Vooral die onafhankelijkheid is van groot belang. Dat men onafhankelijk is qua beloning, qua benoeming en qua politiek dus: de beroemde scheiding der machten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427161 66 2032-12-31T22:00:00+00:00 18225 2010-06-03T20:00:00+00:00 yes no justitie straf rechtbank rechter schuld https://schooltv.nl/video-item/plastic-wat-is-plastic-en-wanneer-is-het-ontdekt 2024-01-04T10:39:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16430.w613.r16-9.826b429.webp Plastic | Wat is plastic en wanneer is het ontdekt? Wetenschappers ontdekten plastic in het begin van de vorige eeuw door goed te kijken naar stoffen zoals die in de natuur voorkomen. In de natuur zijn dingen soms opgebouwd uit hele lange schakels moleculen. Je kunt deze schakels moleculen voorstellen als een ketting die bestaat uit allemaal dezelfde soort kralen. Deze kettingen heten “polymeren”. In hout en katoen zitten polymeren. Ook het menselijk DNA is een polymeer. Dit zijn natuurlijke polymeren. Scheikundigen gingen deze natuurlijke polymeren in een laboratorium namaken. Polymeren die door mensen gemaakt zijn, worden “synthetische stoffen” genoemd. Plastic is een voorbeeld van een synthetische stof. Mensen maken plastic uit aardolie. We gebruiken ongeveer 10% van de aardolie om plastic van te maken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427162 48 2032-12-31T22:00:00+00:00 63035 2010-04-10T20:00:00+00:00 yes no polymeren plastic aardolie laboratorium grondstof https://schooltv.nl/video-item/de-internationale-beeldcultuur-politiek-als-entertainment 2024-01-04T10:39:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16432.w613.r16-9.90458b5.webp De internationale beeldcultuur | Politiek als entertainment Nederlandse media en Nederlandse politici worden beïnvloed door de rest van de wereld. In Nederland is er verhoudingsgewijs veel aandacht voor de Amerikaanse verkiezingen. Dit heeft deels te maken met het spektakel eromheen. Amerikaanse politici zijn bijna een soort entertainers, het zijn echte mediapersonen. En dat levert goede televisie op. In Nederland geen we ook steeds meer deze kant op. Maar de vraag is of dat erg is. Spektakel en een sterke beeldcultuur kunnen juist ook leiden tot meer democratie, doordat je meer mensen toegang geeft tot de boodschap die je over wilt brengen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427163 107 2552 2010-06-03T20:00:00+00:00 yes no politiek Amerika media https://schooltv.nl/video-item/kunstmest-wat-is-kunstmest-en-wie-heeft-het-ontdekt 2024-01-04T10:39:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16434.w613.r16-9.29118e9.webp Kunstmest | Wat is kunstmest en wie heeft het ontdekt? Al voor het jaar 0 wisten mensen dat planten met mest beter groeien. Mest bestaat uit dierlijke uitwerpselen en plantenresten en het wordt gebruikt om de grond vruchtbaarder te maken. In mest zitten namelijk voedingsstoffen en die zorgen voor gezonde planten. Gewassen zoals maïs en tarwe halen deze voedingsstoffen uit de bodem. Bij het oogsten worden de gewassen van het land gehaald en de voedingsstoffen gaan dan dus mee. De grond moet weer worden bemest, zodat hij niet uitput. Lange tijd wist men wel, dat mest belangrijk was, maar waarom en hoeveel, dat was niet duidelijk. Het ging dan ook niet altijd goed. Totdat dit in een laboratorium onderzocht werd. Het bleek, dat vooral de mineralen stikstof, fosfor en kalium en ook de metalen ijzer, zink en koper voor planten belangrijk zijn. De Duitser Justus Von Liebig is de uitvinder en eerste gebruiker van kunstmest. Von Liebig onderzocht nauwkeurig de hoeveelheid mineralen die planten nodig hebben. Hij maakte de mineralen zelf na, zo ontstond kunstmest: door mensen gemaakte mest. In 1845 was het land van Von Liebig één van de vruchtbaarste plekken van Duitsland geworden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427164 79 2032-12-31T22:00:00+00:00 18865 2010-04-10T20:00:00+00:00 yes no poep compost voedsel laboratorium landbouw voeding https://schooltv.nl/video-item/gewrichten-gewrichten-zorgen-ervoor-dat-je-kunt-bewegen 2024-01-16T16:07:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16436.w613.r16-9.917502f.webp Gewrichten | Gewrichten zorgen ervoor dat je kunt bewegen Als alle botten aan elkaar vast zouden zitten, dan is bewegen erg moeilijk. Daarom zitten botten met verschillende verbindingen aan elkaar: gewrichten bijvoorbeeld. Bij het rolgewricht rollen elleboog en spaakbeen om elkaar heen, hierdoor kan de hand draaien. In je heup zit een kogelgewricht. Het dijbeen heeft als uiteinde namelijk de vorm van een kogel. En die past precies in het komvormige deel van het heupbeen. Daardoor kunnen je benen bijna alle kanten op. Maar er zijn ook andere verbindingen: zoals een kraakbeenverbinding. Tussen de wervels zitten tussenwervelschijven van kraakbeen. Hierdoor kan je rug een beetje bewegen. Het ingewikkeldste gewricht is de knie: dit is een scharniergewricht en het wordt beschermd door de knieschijf. Het kniegewricht lijkt op een scharnier zoals bij een deur bijvoorbeeld. Dankzij kraakbeenverbindingen en gewrichten hebben wij zo’n flexibel skelet, dat we kunnen lopen, rennen en dansen. De één wat beter dan de ander natuurlijk hè. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427165 63 2032-12-31T22:00:00+00:00 109990 2010-04-10T20:00:00+00:00 yes no gewricht skelet bot knie schouder rug heup kraakbeen https://schooltv.nl/video-item/de-geschiedenis-van-de-vakbond-werknemers-gingen-zich-organiseren 2024-01-04T10:39:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16438.w613.r16-9.e70889e.webp De geschiedenis van de vakbond | Werknemers gingen zich organiseren In de 19e eeuw was het slecht gesteld met de arbeidswetgeving in Nederland. Arbeiders hadden het zwaar. Werkdagen van zestien uur waren geen uitzondering. Bedrijfsongevallen en ziekten kwamen vaak voor. En doordat de lonen erg laag waren moesten ook veel kinderen werken om het lage gezinsinkomen aan te vullen. Als je geen werk had was je aangewezen op liefdadigheid, bedelarij of diefstal. Om betere arbeidsomstandigheden af te dwingen, gingen werknemers zich organiseren. Dat deden zij door vakbonden op te richten Deze vakbonden streden voor hogere lonen, kortere werktijden en afschaffing van kinderarbeid. Door de verzuiling ontstonden er verschillende vakbonden. Sociaal democratische, protestante en katholieke. Deze vakbonden kregen al snel grote aanhang, zo konden ze druk uitoefenen op de overheid. Een deel van de arbeidsomstandigheden werd hierdoor wettelijk geregeld. En nog steeds spelen deze vakbonden een grote rol in Nederland. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427166 73 2032-12-31T22:00:00+00:00 25220 2010-06-03T20:00:00+00:00 yes no overheid inkomen vakbond arbeider staking https://schooltv.nl/video-item/de-geschiedenis-van-elektriciteit-het-verschijnsel-elektriciteit-was-al-bij-de-oude-grieken-bekend 2024-01-16T15:59:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16442.w613.r16-9.a65e375.webp De geschiedenis van elektriciteit | Het verschijnsel elektriciteit was al bij de Oude Grieken bekend Zo’n 2000 jaar geleden ontdekten de Grieken dat als je met een ruwe vacht over barnsteen wrijft, haren en andere lichte voorwerpen aangetrokken worden. Het Griekse woord voor “barnsteen” is “elektrisch”. Rond 1800 werden machines uitgevonden die door wrijving vonken gaven: elektriseermachines. De machines werden alleen nog gebruikt om een publiek te vermaken. Galvani ontdekte bij toeval dat een kikkerpoot beweegt wanneer hij die aanraakt met twee verschillende soorten metaal. Volgens Volta ging het niet om de kikker, maar om de verschillende soorten metaal. Hij maakte de eerste batterij: een stapel metalen schijfjes met vochtige stof ertussen. De Engelsman Faraday wist met een magneet die ronddraait in een koperen spoel ook elektriciteit op te wekken: de eerste dynamo. En Edison bedacht, dat je met die elektrische stroom een draad zó heet kunt maken, dat ie licht geeft: de gloeilamp! Al snel volgden er meer apparaten en er moest dus meer elektriciteit geproduceerd worden. Dat gebeurde in fabrieken waarbij grote dynamo’s aangedreven werden door stoommachines. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427168 79 2032-12-31T22:00:00+00:00 74704 2010-04-07T20:00:00+00:00 yes no stroom dynamo gloeilamp elektriciteit machine https://schooltv.nl/video-item/de-verzorgingsstaat-in-de-filosofie-wel-of-geen-overheidsbemoeienis 2024-01-04T10:39:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16444.w613.r16-9.0a413cf.webp De verzorgingsstaat in de filosofie | Wel of geen overheidsbemoeienis? Nederland is een verzorgingsstaat. Dat betekent dat de overheid het onderwijs financiert, de ziekenhuizen betaalt en mensen die niet kunnen werken in hun levensonderhoud voorziet. Oftewel: de overheid verzorgt haar burgers. Bovendien is ook de arbeidsmarkt sterk gereguleerd: werknemers en werkgevers worden vertegenwoordigd door vakbonden en als er werkloosheid dreigt, zal de staat investeringen doen om meer werkgelegenheid te creëren. Het heeft tientallen jaren gekost om zo’n verzorgingsstaat op te bouwen, maar inmiddels vinden we het heel normaal dat ze er is. In de filosofie is dat echter helemaal niet vanzelfsprekend. Wat precies de functie van een overheid moet zijn, daarover hebben filosofen altijd sterk van mening verschild. Zo zijn er aan de ene kant filosofen die vinden dat de overheid zo klein mogelijk moet blijven - de zogenoemde minimale staat. Aanhangers van deze visie, zoals de Engelsman John Stuart Mill, vinden dat de functie van de staat beperkt moet blijven tot het handhaven van de veiligheid. Daartoe heeft zij slechts een politiemacht, een rechterlijke macht en een leger nodig. Zaken als gezondheidszorg en onderwijs vallen buiten haar verantwoordelijkheid, omdat overheidsbemoeienis daar te veel ten koste zou gaan van de vrijheid van burgers, vindt Mill. Burgers kunnen beter zelf hun scholen en ziekenhuizen oprichten en organiseren. Helemaal aan de andere kant staan de filosofen die geloven in een zogenoemde opvoedersstaat. Deze denkers, waaronder de Engelsman Thomas Hobbes, pleiten juist voor veel overheidsinvloed en sterke controlerende instituties. Dat dat ten koste gaat van de vrijheid van burgers is niet erg, zegt Hobbes, want de staat is een soort ouder, die de burger moet leren wat goed en slecht is. Laat je alles maar aan burgers zelf over, dan zullen zij de verkeerde keuzes maken, denkt hij. De staat moet dus sterk zijn, anders loopt alles uit de hand. Wat de beste functie van de overheid is, is dus vooral een kwestie van mensbeeld: zijn mensen te vertrouwen of niet? Denk je van wel, dan hoeft de staat niet zoveel invloed te hebben. Maar denk je van niet, dan moet de staat machtig en groot zijn, om de burgers in de gaten te houden. Wat denken jullie: als de leraar nu het lokaal uitloopt, gaan jullie dan rustig aan het werk? Of wordt het dan één grote chaos in de klas? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427169 127 2032-12-31T22:00:00+00:00 5738 2010-06-03T20:00:00+00:00 yes no maatschappij verzorgingsstaat filosofie overheid samenleven https://schooltv.nl/video-item/waarom-vinden-we-straffen-vaak-te-laag-strafrecht-volgens-de-filosofie 2024-01-04T10:39:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16446.w613.r16-9.2d64be9.webp Waarom vinden we straffen vaak te laag? | Strafrecht volgens de filosofie Het onderbuikgevoel. Zo noemen we het als mensen vinden dat een rechter een veel te milde straf aan een misdadiger heeft uitgedeeld. En veel mensen in Nederland hebben dat gevoel: zij vinden de straffen in ons land véél te laag. Waar komt dat gevoel vandaan? Voor een antwoord op die vraag moeten we even ver terug in de tijd. Vijfduizend jaar geleden om precies te zijn, toen er nog helemaal geen rechters of advocaten bestonden. In primitieve samenlevingen werden misdadigers namelijk gestraft door de slachtoffers zelf. Zij namen wraak op de crimineel en konden elke straf opleggen die zij maar wilden. Hun gevoel bepaalde dus welke straf toepasselijk was. In het oude Babylonië, 1800 voor Christus, veranderde dat voor het eerst. De Babyloniërs, vonden namelijk dat de straf niet zomaar op gevoel kon worden bepaald: er moest een logica in zitten, stelden zij. De straf moest wel in verhouding staan tot de misdaad, ook wel het principe van proportionaliteit genoemd. Dat principe vinden we ook terug in de Bijbel. Daarin staat: oog om oog, tand om tand. Oftewel, een kleine misdaad verdient een kleine straf en een grote misdaad verdient een grote straf. Dat idee van proportionaliteit werd zeventien eeuwen later nog verder uitgewerkt door de Engelse filosoof Jeremy Bentham. Straffen moesten volgens hem niet slechts een gevoel van genoegdoening geven, maar ook ‘productief’ en ‘nuttig’ zijn voor de maatschappij, zei hij. Zo kreeg bestraffing steeds meer een rationele in plaats van emotionele rechtvaardiging. Wat een goede straf was, moest als het ware ‘berekend’ en ‘gemeten’ kunnen worden - en niet gebaseerd zijn op onze emoties. Dát is dan ook een van de belangrijkste redenen waarom veel mensen de straffen in Nederland vaak gevoelsmatig zo laag vinden. Het gevoel telt in onze rechtspraak niet meer mee. En dat heeft een goede reden: want zou iedere rechter zomaar straffen uitdelen op grond van zijn gevoel, dan zouden verschillende rechters totaal verschillende straffen uitdelen. En dat mag niet, want iedereen is in Nederland gelijk voor de wet. Dus ook al zegt ons gevoel ‘hier’ (buik) dat een straf veel te laag is, uiteindelijk gaat het erom of we ‘hier’ (hoofd) vinden dat een straf rechtvaardig is. Tenminste, dat zegt mijn gevoel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427170 123 2032-12-31T22:00:00+00:00 9651 2010-06-03T20:00:00+00:00 yes no normen straf rechtbank crimineel rechts https://schooltv.nl/video-item/leven-in-een-mediacratie-media-bepalen-ons-wereldbeeld 2024-01-04T10:39:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16448.w613.r16-9.6cca4a4.webp Leven in een mediacratie | Media bepalen ons wereldbeeld Onze samenleving wordt vaak geen democratie meer genoemd, maar een mediacratie. Want naast de drie traditionele machten - de politiek, de rechtspraak en de politie - is er nog een grote macht bijgekomen: de media. Kranten, tijdschriften, televisieprogramma’s en internetsites ontlenen hun macht aan het feit dat ze bepalen welke informatie wij krijgen, hoe wij die informatie krijgen en wat we van die informatie moeten vinden. Daarmee bepalen ze dus voor een groot deel hoe wij over wereld denken. Is dat erg? Niet per se. De media hebben immers als taak om burgers te informeren over de wereld en ze te helpen daarover een mening te vormen. Maar wat vaak vergeten wordt, is dat media stiekem nog een taak hebben, namelijk: zo veel mogelijk geld verdienen. Kranten, tijdschriften en televisieomroepen zijn namelijk ook gewoon bedrijven, die winst moeten maken. En die winst maken ze met advertenties. Hoe meer advertenties een krant of omroep verkoopt, hoe meer geld ze met hun nieuws kunnen verdienen. En hoe verkopen de media zoveel mogelijk advertenties? Door zoveel mogelijk lezers of kijkers te trekken. Dus stellen de media alles in het werk om de aandacht van een zo groot mogelijk publiek te trekken, bijvoorbeeld zo veel mogelijk schokkend nieuws te brengen. Oorlogen, overstromingen, doden, gewonden, recessies, depressies, aanslagen, aardbevingen, terroristen, tsunami’s, demonstraties, arrestaties, oplichters, ontslagen, wachtlijsten en werklozen: alle ellende in de wereld trekt 24 uur per dag, zeven dag per week via onze televisieschermen of in de kranten aan ons voorbij. De constante informatiestroom die de media zo veroorzaken is inmiddels zo groot en zo invloedrijk geworden, zegt de Franse filosoof Jean Beaudrillard, dat we niet langer in de realiteit leven, maar in een “hyperrealiteit”. Daarmee bedoelt Beaudrillard dat de media als het ware een tweede realiteit zijn geworden: niet de werkelijkheid, maar het beeld van de werkelijkheid zoals de media die schetsen, bepaalt hoe wij de wereld ervaren. Zoals jullie nu ook een beeld hebben gekregen van de media via een medium, namelijk: schoolTV. Maar klopt het beeld dat de media van de werkelijkheid schetsen wel? Die vraag moet je jezelf altijd blijven stellen. Ook nu. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427171 130 2032-12-31T22:00:00+00:00 10401 2010-06-03T20:00:00+00:00 yes no media televisie krant journaal mediawijsheid https://schooltv.nl/video-item/wat-is-typisch-nederlands-column-over-de-nederlandse-identiteit 2024-01-04T10:39:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16450.w613.r16-9.7829c58.webp Wat is typisch Nederlands? | Column over de Nederlandse identiteit Nederland is op zoek naar zichzelf. Bestaat dé Nederlander - en zo ja, wie is dé Nederlander dan? Waar staat Nederland voor? Wat betekent het om Nederlands te zijn? Die vragen voeren nu al bijna tien jaar de boventoon in politiek, de media en de wetenschap. Zo hebben historici een canon van onze vaderlandse geschiedenis gemaakt en zal in de Grondwet worden vastgelegd wat de ‘kernwaarden’ van ons land zijn. Op scholen zijn ondertussen lessen burgerschap geïntroduceerd en voor immigranten zijn inburgeringscursussen verplicht gesteld. Buitenlanders moeten zich namelijk aanpassen aan de Nederlandse normen en waarden, vindt men. Toen prinses Maxima zei dat dé Nederlander volgens haar niet bestaat, kreeg ze dan ook veel verontwaardigde en boze reacties. Ontkent de prinses nou onze nationale identiteit? Ontkent ze dat in Nederland bepaalde normen en waarden gelden waar iedereen zich aan heeft te houden? vroegen velen zich af. Het beruchte zinnetje werd eindeloos op televisie herhaald. Maar wie de hele toespraak van Maxima had gehoord, zou hebben geweten dat de prinses juist probeerde te zeggen dat er wel degelijk bepaalde waarden typisch Nederlands zijn, zoals: vrijheid, autonomie van het individu en tolerantie. Mensen zijn allemaal unieke personen met hun eigen geschiedenis, levensloop en opvattingen, die, ook al zijn ze allemaal verschillend, toch in alle vrijheid naast elkaar kunnen samenleven - ook in een smeltkroes zónder gemiddelde. Dát is nou typisch Nederlands, bedoelde Maxima te zeggen. Daarmee heeft zij een filosofische paradox blootgelegd. Want wat wij de ‘kernwaarden’ van de Nederlandse identiteit noemen, dat zijn allemaal waarden die juist niet voorschrijven wie of hoe je moet zijn. Anders gezegd: de waarden die wij in Nederland heel belangrijk vinden, zoals vrijheid, autonomie en tolerantie, zijn allemaal waarden die geen normen kunnen zijn. Je kunt vrijheid niet opleggen zonder iemand onvrij te maken. En je kunt iemand ook niet dwingen autonoom te zijn zonder zijn autonomie af te pakken. In die zin heeft Maxima dus gelijk: de Nederlander, als maatstaf voor iedereen, bestaat niet. Want in Nederland mag je zijn wie je maar wil zijn. Maar dat is dan wel weer typisch Nederlands. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427172 129 2032-12-31T22:00:00+00:00 19673 2010-06-03T20:00:00+00:00 yes no cultuur identiteit identificeren Nederland geschiedenis https://schooltv.nl/video-item/bruggen-hoe-maak-je-een-stevige-brug 2024-01-04T10:39:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16452.w613.r16-9.249aa79.webp Bruggen | Hoe maak je een stevige brug? Als ik een plank op deze twee oevers leg… Zie je, dan zie je, dat ie doorbuigt. Wow, en niet zo’n beetje ook! Ik durf er niet eens op te gaan staan! Maar: als ik de plank ertussen zet… Kijk: nu is ie veel steviger! Nou, ik kan er zelfs op zitten! He he, nou, je hebt het net al kunnen zien: als ik ‘m erop leg, dan buigt het een beetje door. Maar wat als ik de plank nou twee keer zo dik maak? Dan is ie gelijk een stuk steviger. Nou ja, hij kraakt nog wel een beetje. En op zo’n soort brug moeten er natuurlijk allemaal dingen overheen: fietsen, auto’s, vrachtwagens. Om ‘m nog ietsje steviger te maken zetten we er een pilaar onder. Hoppakkee. Dan is ie gelijk een stuk steviger. Stel, dat hier boten onderdoor moeten varen of dat er een diep ravijn is. Nou, dan kan dit niet, dit ding moet weg. Ik kan de brug ook op een andere manier stevig maken. Altijd zorgen, dat je het op maat doet en het liefst op een vierkwartsmaat. Kijk: kleine latjes, een lange lat. Nou, het is nog niet echt stevig hè. Het gaat op en neer. En, er moeten dus latjes tussen hier. Nou, laten we maar doen dan! Zo, de brug terug. De pijler kan weg, die hebben we niet meer nodig. En als het goed is, is ie alweer een stuk steviger. Driehoeken zie je heel vaak. Een driehoek is namelijk vormvast en wordt veel gebruikt in bouwwerken en bruggen. Een combinatie van deze technieken zorgt voor allerlei varianten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427173 176 2032-12-31T22:00:00+00:00 71714 2010-03-31T20:00:00+00:00 yes no techniek kracht brug constructie bouwen https://schooltv.nl/video-item/werken-in-sectoren-wie-werken-er-mee-aan-de-productie-van-een-pizza 2024-01-11T17:03:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16454.w613.r16-9.18eea02.webp Werken in sectoren | Wie werken er mee aan de productie van een pizza? Er werken veel mensen aan een product, dus ook aan een pizza. Mensen die in de landbouwsector werken zorgen voor de groenten. Dit zijn grondstoffen die de fabriek nodig heeft om de pizza's te maken. In de fabriek werken de mensen in de industriesector. Als de pizza's klaar zijn worden ze naar de winkel gebracht en verkocht. De mensen die in het distributiecentrum werken, de vrachtwagenchauffeur en de caissières werken allemaal in de dienstensector. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427174 44 2032-12-31T22:00:00+00:00 40757 2010-03-15T22:00:00+00:00 yes no productie productieproces werk fabriek pizza industrie https://schooltv.nl/video-item/het-navigatiesysteem-een-kaart-in-een-apparaat 2024-01-04T10:39:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16456.w613.r16-9.8152ff3.webp Het navigatiesysteem | Een kaart in een apparaat In steeds meer mobiele telefoons zit een navigatiesysteem. Die bestaat uit een digitale kaart en een ontvanger. De ontvanger heeft signalen nodig van minimaal 3 satellieten. Zo kan het apparaat uitrekenen waar je bent op aarde. Op de kaart in het apparaat kun je dan zien waar je je bevindt. Maar een navigatiesysteem kan nog veel meer. Het kan uitrekenen welke weg je moet nemen. Hoe snel je gaat. Hoe lang je al onderweg bent. En welke afstand je hebt afgelegd. Navigatiesystemen vind je niet alleen in telefoons, maar ook in auto’s, vliegtuigen en zelfs in horloges. Het navigatiesysteem laat niet alleen zien waar je bent en waar je naar toe moet. Het systeem vertelt je ook waar je bent. Navigatiesystemen worden steeds nauwkeuriger. In de toekomst zullen deze apparaten door nog meer mensen gebruikt worden. Maar we zullen toch altijd nog een kaart blijven gebruiken, ook al zit deze in een kastje. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427175 48 2032-12-31T22:00:00+00:00 13920 2010-03-15T22:00:00+00:00 yes no mobiele telefoon techniek GPS navigatie kaart technologie satelliet https://schooltv.nl/video-item/een-overzichtskaart-vind-je-weg-met-een-kaart 2024-01-15T17:59:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16458.w613.r16-9.562a2c8.webp Een overzichtskaart | Vind je weg met een kaart Een kaart is een hulpmiddel om overzicht te krijgen over een gebied. Bijvoorbeeld een land, een stad, of een winkelcentrum. Met zo’n overzichtskaart kun je makkelijk de weg vinden. Tenminste als je kan kaartlezen. Om een overzichtskaart te maken heb je eerst een luchtfoto nodig. Die wordt recht van boven gemaakt vanuit een vliegtuig of een satelliet. Maar een foto is nog geen kaart. Veel dingen die op de foto staan, zie je op de kaart niet terug, zoals auto’s en mensen. Die zijn namelijk maar tijdelijk. Andere dingen zie je extra goed. Ze zijn ingekleurd. Dat maakt het overzichtelijk. Ook zijn er figuurtjes bij getekend. Dan zie je bijvoorbeeld waar je kan parkeren, waar je kan tanken, waar je iets kan eten of waar ’t zwembad is. De bovenkant van de kaart is het noorden, dat kun je controleren met de windroos. En elke kaart heeft een titel. Je moet natuurlijk wel weten over welk gebied de kaart gaat. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427176 72 2032-12-31T22:00:00+00:00 90204 2010-03-15T22:00:00+00:00 yes no satelliet kaart lezen navigatie fotografie https://schooltv.nl/video-item/vluchtplan-bij-brand-wat-te-doen-bij-brand-in-huis 2024-01-04T10:39:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16460.w613.r16-9.2081dc9.webp Vluchtplan bij brand | Wat te doen bij brand in huis Ja, stel je voor dat er hier zomaar brand uit breekt, of op zolder of beneden. Ja, daar moet je het echt eens over hebben thuis. Wat is je vluchtplan? Hoe kom je zo snel mogelijk buiten? Ik ga nu de route doen vanuit mijn slaapkamer naar buiten. Stel je voor, hier staat het in brand, het is een en al vuur en rook en door die rook zie je niks. Nou, dat gaan we dus nadoen. Dit is wat je ziet als je dan wakker wordt. Het is zwart. Je kun het licht aan doen, maar je ziet echt niks. En dan, ja, in 6 tot 8 minuten kan je kamer helemaal vol vuur staan. En rook gaat nog veel sneller. Binnen één minuut kan rook zich door de kamer verspreiden en dan kan je niet meer ademen. En daarom is het belangrijk om zo snel mogelijk naar buiten te gaan. Eigenlijk moet je binnen één minuut buiten staan. Dat ga ik nu proberen. Kijk, hier de rand van mijn bed. Even kijken, is dit dan al de deur. Ja, wel gek. Oh, dat zijn jullie, wacht even. Om echt binnen één minuut buiten te staan, heb je een vluchtplan nodig. Dan maken je samen met je ouders, zussen en broers afspraken over wat jullie moeten doen bij brand. Ja, en dat is nog best lastig hoor. Je moet je voorstellen dat het hier dan helemaal vol zit met rook. Eigenlijk kun je dan niet ademen. Maar rook gaat omhoog dus wat je dan zou moeten doen is zo laag mogelijk bij de grond blijven, dan heb je de meeste kans op zuurstof die hier nog hangt. Waar had ik mijn sleutel gelaten? In mijn jaszak of hier? Ja, dan zou ik, nou.. ja, nu pas naar buiten kunnen. Hoe lang heb ik er over gedaan? Dikke minuut. Dat is niet zo goed natuurlijk, want het moet echt binnen een minuut. Maar het is heel raar. Je kent je eigen huis heel goed, maar als je dan niks ziet, dan is dat zo vreemd, dan raak je gewoon in de war. En trouwens, over in de war raken gesproken: dat ik niet wist waar mijn sleutel lag, dat is ook niet goed. Je moet gewoon een vaste plek voor je sleutel bedenken en dat ook afspreken met elkaar. Dat is handig. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427177 151 2032-12-31T22:00:00+00:00 19178 2010-04-15T20:00:00+00:00 yes no rook veiligheid vluchten slaap brand vuur https://schooltv.nl/video-item/brand-op-school-oefen-met-je-klas 2024-01-04T10:39:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16462.w613.r16-9.bd5f9f2.webp Brand op school | Oefen met je klas Mag ik even storen? Tuurlijk. Dat doe ik namelijk omdat ik heb gehoord dat jullie wel eens een vluchtplan hebben geoefend. Jaaa! Ja klopt dat ja? En nou wil ik van jou weten; wat voor afspraken hebben jullie nou eigenlijk gemaakt daarover? Als we een brandoefening doen dan moeten we niet in paniek raken en goed naar de juffrouw luisteren. Ja, dus je blijft rustig. En kalm blijven. Nou voel ik dat er nog wat is, even kijken, jij was als eerste. Alles moet dicht. Ramen en deuren. Ramen en deuren dicht. Wie heeft dat vluchtplan thuis wel eens geoefend? Vingers omhoog. Dan gaat de oefening zo meteen echt beginnen. Volgens mij gaat het alarm …nú af. Marouane wil jij het raam dichtdraaien. We laten onze boeken liggen, schuiven de stoelen aan en gaan rustig in de rij staan. Geen jassen aan hé juf. Nee, geen jassen aan, zo snel mogelijk naar buiten. Oké. Rustig en kalm. Oké. Zestien, zeventien. Wie staat er niet naast degene waar die naast moet staan? Wie mis jij? Nassim. Nassim oké, wij gaan doorgeven aan onze BHV’er dat Nassim nog ontbreekt. Goedemorgen, ik ben de BHV’er Abdelmalek. Wij missen nog iemand. Nassim missen we. Oh, dat is niet handig. We gaan even naar binnen. Zal ik even met je mee gaan zoeken? Ja, graag! Oke, We gaan helemaal naar de andere kant. Die kant op. Ja, het kan namelijk gebeuren dat iemand bang is geworden of is verdwaald en zich heeft verstopt of de weg kwijt is geraakt in de rook. En zo’n controle in de school die moet je altijd samen doen omdat wij elkaar nu kunnen helpen, want zo’n brand is natuurlijk hartstikke gevaarlijk. Ik ga hier kijken, jij gaat daar kijken ja. Is daar iemand? Hallo. Hé, jongens. Gelukkig, hier zijn jullie. Waarom doen jullie niet mee met de brandoefening. Ik sta even mijn broertje te helpen. Ach ja, tuurlijk. Kom maar gauw. Fijn dat je er bent. Oh daar is jullie juf nou ga maar gauw met haar mee. Kom maar mee, fijn dat jullie er weer zijn. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427178 154 2032-12-31T22:00:00+00:00 32286 2010-04-15T20:00:00+00:00 yes no brand school rook veiligheid vluchten https://schooltv.nl/video-item/vetbollen-voor-vogels-hoe-maak-je-zelf-een-vetbol 2024-01-04T10:39:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16464.w613.r16-9.21d474c.webp Vetbollen voor vogels | Hoe maak je zelf een vetbol? In de winter zijn de vogels op zoek naar voedsel. Dat is soms wel eens lastig te vinden. Jij kunt ze daarom helpen! Door bijvoorbeeld zelf vetbollen voor ze te maken en deze op te hangen in de tuin of op het schoolplein. Deze kun je thuis of in de klas maken. Samen met iemand die je kan helpen. Eerst verhit je ongezouten frituurvet in een pannetje. Net zolang totdat het smelt. Pas wel op voor je vingers, want het pannetje kan heet worden. Haal de pan van het vuur af. Als het frituurvet gesmolten is doe je er verschillende soorten vogelzaad bij. Vogelzaad haal je bij een dierenwinkel. Dan moet je even goed in de pan roeren. Pak een kartonnen bakje zoals een leeg melkpak of iets anders. Maar geen plastic, want dat smelt. Dan pak je een touwtje. Deze leg je met een knoop erin op de bodem van het kartonnen bakje. De lus houd je goed vast. Nu giet iemand anders heel voorzichtig het frituurvet in het bakje. Wanneer het vet helemaal hard is geworden haal je het kartonnen bakje weg. Nu kun je de vetbol met daarin de lus veilig in de tuin ophangen, zonder dat het op de grond valt. De vogels zullen deze lekkere maaltijd hopelijk gauw ontdekken. Dat ging snel. De hongerige vogels hebben de vetbol gevonden! Smullen maar! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427179 90 34183 2010-03-08T22:00:00+00:00 yes no voedsel vogel winter vet https://schooltv.nl/video-item/rook-door-brand-de-rookmelder-waarschuwt 2024-01-04T10:39:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16466.w613.r16-9.a49f734.webp Rook door brand | De rookmelder waarschuwt Nou, hier woont helemaal niemand. Dit zijn speciale huizen waar wordt geoefend door bijvoorbeeld de brandweer. Met één druk op de knop kunnen ze hier brand laten ontstaan. Hé Chris. Goedemorgen, leuk dat je er bent. Dankjewel. We gaan eventjes binnenkijken natuurlijk. Is het veilig? Ja, het is nu nog veilig. Oké, ik ga met je mee. maar mee hoor. Oja, oh er hangt al een beetje rook hé. Ja, een klein beetje rook hé. Het lijkt een echt huis met een echt bankstel. En er is zelfs een eetkamer en een keuken. Nou, het is de bedoeling dat we zo realistisch mogelijk oefenen. Net echt? Net echt. En die rook, ja rook is gevaarlijk hé. Hoe komt dat, hoe zit dat? Er zitten heel veel giftige stoffen in en geen zuurstof. Dus je kan dan gewoon niet meer ademen. Nee ja, je kan nog wel ademen, alleen de stoffen die je inademt, daar heb je niets aan. Ja, maar als je ligt te slapen, dan ruik je toch rook als er brand is? Nee, als je ligt te slapen, dan ruik je helemaal niks, dan hoor je alleen wat. Daar kan je dan mee gewaarschuwd worden. Dus daarom bleef Mylène doorslapen. Daarom bleef Mylène doorslapen. Je neus slaapt ook.. Ja, eigenlijk een beetje wel. Wat kun je daar tegen doen? Als je rookmelders in huis ophangt, eentje op elke verdieping, dan word je gewaarschuwd in je slaap. En zie piepen. Dat is behoorlijk hard hé. Daar word je wel wakker van. Daar word je zeker wakker van. Dus, rookmelder ophangen, dan word je gewoon gewekt door het piepje als er brand is. Heel veilig. Want als je geen rookmelder hebt, wat dan? Dan blijf je liggen op bed en is de kans groot dat je stikt. Dan ben je er gewoon niet meer. Nee, dat is heel erg vervelend. Dit kan dus echt je leven redden. Inderdaad. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427180 102 2032-12-31T22:00:00+00:00 10542 2010-04-15T20:00:00+00:00 yes no brand veiligheid rook huis techniek https://schooltv.nl/video-item/pirouette-hoe-maak-je-een-pirouette-op-kunstschaatsen 2024-01-16T15:39:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16468.w613.r16-9.2f026d6.webp Pirouette | Hoe maak je een pirouette op kunstschaatsen? Je gaat staan. Eerst doe je twee armen naar rechts. Je zwaait ze heel hard naar links, zodat je gaat draaien. Niet vaar voren leunen, anders val je. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427181 18 2032-12-31T22:00:00+00:00 20334 2010-03-02T22:00:00+00:00 yes no dansen schaats ijs sport bewegen https://schooltv.nl/video-item/ijssculpturen-hoe-worden-beelden-van-ijs-gemaakt 2024-01-10T14:51:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16472.w613.r16-9.844a3dc.webp IJssculpturen | Hoe worden beelden van ijs gemaakt? Dit zijn beelden van ijs. Met een moeilijk woord heten deze kunstwerken ‘ijssculpturen’. Omdat ijs bevroren water is, zijn deze ijssculpturen eigenlijk beelden van water. De ijskunstenaar gaat een ijssculptuur van een vogel maken. Hij begint het kunstwerk met één groot blok ijs. Met een kettingzaag zaagt hij de vorm van het beeld uit. Met een kettingzaag zaagt hij de vorm van het beeld uit. Om het af te werken worden de kleine details in het ijs geslepen. Dit is een heel precies werkje. De vogel krijgt nu zelfs veertjes! Doordat er steeds kleinere gereedschappen worden gebruikt om de details te maken, is de kans kleiner dat het ijs breekt. Mocht er toch per ongeluk een stuk afbreken, dan is er geen nood! Met een strijkijzer warmt de kunstenaar het ijs op, hierdoor smelt het. Door de koude temperatuur bevriest het gesmolten water weer direct aan het afgebroken stuk ijs, als het tegen het ijskoude beeld aan gehouden wordt. De vogel moet alleen wel in de kou staan. Op het ijssculpturenfestival is de temperatuur onder de nul graden. Dat moet ook wel, want anders smelten de beelden. En dat zou toch zonde zijn van al die kunstwerken! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427183 92 2032-12-31T22:00:00+00:00 19097 2010-03-02T22:00:00+00:00 yes no beeld ijs beeldbewerking koud kunst https://schooltv.nl/video-item/curling-glijden-op-ijs 2024-01-04T10:39:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16474.w613.r16-9.a1d705b.webp Curling | Glijden op ijs Er zijn veel verschillende sporten die je op ijs kunt beoefenen. Denk maar eens aan kunstschaatsen. Maar heb je ooit van curling gehoord? Curling wordt op een speciale ijsbaan gespeeld. De bedoeling is om de curlingsteen te laten glijden over de baan, zodat deze zo dicht mogelijk bij het midden van de cirkel op de baan terecht komt. Om de steen vaart te geven, maak je een sliding. Je draagt hierbij schoenen met speciale zolen. De ene zool is ruw, de ander glad. Met de ruwe zool kun je jezelf beter afzetten op de hack. Zo heet het blokje waar je je tegen afzet. Op de gladde zool glijd je verder, waardoor je snelheid maakt. Tijdens het gooien houd je de bezem vast om je evenwicht te bewaren. Andere spelers wrijven heel hard met hun bezem over het ijs, om zo de bovenste ijsdruppeltjes te laten smelten. Daardoor komt er een heel dun laagje water op het ijs te liggen waardoor de curlingsteen iets harder over het ijs glijdt. Door de steen een klein beetje te laten draaien tijdens het gooien, kun je de hem een bocht, ‘curl’ in het Engels, laten maken. Nu weet je gelijk waar de naam ‘curling’ vandaan komt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427184 82 2032-12-31T22:00:00+00:00 10682 2010-03-02T22:00:00+00:00 yes no wintersport koud ijs sport winter https://schooltv.nl/video-item/koraal-diertjes-van-honderden-jaren-oud 2024-01-04T10:39:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16476.w613.r16-9.d388e3c.webp Koraal | Diertjes van honderden jaren oud “Koraal” is de naam voor verschillende soorten zeer kleine zeediertjes. Ze zijn maar een paar millimeter groot en worden ook wel “poliepen” genoemd. De poliepen maken samen een skelet van kalk dat elk jaar een beetje groeit. Koralen kunnen wel duizenden jaren oud worden. Het groeien van het koraal is ook te zien, net zoals een boom jaarringen heeft, heeft een koraal ook ringen of laagjes. En door die ringen kunnen wetenschappers terugkijken in de tijd. Voor hun onderzoek gaan de wetenschappers op zoek naar een koraal dat ontstaan is in de tijd van Charles Darwin. Maar hoe vind je nou een koraal dat meer dan 150 laagjes of ringen heeft? Een koraal dat dus minimaal 150 jaar oud is. De onderzoekers gaan op zoek naar de grootste koraalrots met de meeste jaarringen. En dat is geen eenvoudige klus. Na lang zoeken vinden de wetenschappers het koraal dat ze nodig hebben. Het onderzoek kan beginnen. Met deze speciale boor wordt er een gaatje in het koraal gemaakt. En dan kunnen ze een stuk uit het koraal halen. Het boren duurt twee dagen en dan hebben ze wat ze willen. Met deze speciale lamp worden de ringen van het koraal zichtbaar en kan het tellen beginnen. Door de ringen te tellen komen ze erachter hoe oud het koraal is. En wat blijkt? Het koraal is ontstaan in het jaar 1795 en is dus wel 215 jaar oud! De jaarringen geven de wetenschappers ook informatie over het klimaat van die tijd. Zo kunnen ze zien hoe warm het water van de zee was en hoeveel zout erin zat. Met deze gegevens kan worden uitgezocht hoe in de afgelopen 200 jaar het klimaat veranderd is. Met materiaal uit: Beagle - In het kielzog van Darwin https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427185 154 2032-12-31T22:00:00+00:00 24240 2010-05-26T20:00:00+00:00 yes no zee Beagle koraal https://schooltv.nl/video-item/robots-machines-die-door-de-mens-gemaakt-worden 2024-01-16T15:55:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16478.w613.r16-9.0c7f17a.webp Robots | Machines die door de mens gemaakt worden Robots zijn machines die door de mens gemaakt worden. Ze worden gebruikt om te werken voor mensen. Het woord “robot” betekent dan ook “werk”. Bij een robot denk je misschien aan een machine die er uitziet als een mens, maar dat is niet helemaal waar. Ze zijn er namelijk in verschillende vormen, soorten en maten. Maar ze zijn meestal niet zo groot en gevaarlijk als je vaak in films ziet. Het grootste verschil tussen de mens en een robot is, dat robots niet echt leven. Ze voelen geen pijn, ze hebben geen hersenen en kunnen niet denken. Een robot kan daarom nooit slimmer worden dan de mens. Robots kunnen wel duizenden dingen per dag inpakken zonder er moe van te worden of het saai te vinden. Robots kun je van een afstandje besturen. Of je kunt ze leren automatisch te werken. In Australië is een speciaal emotielaboratorium voor robots. Een emotie is iets wat je voelt. In dit laboratorium worden de robots dus gevoelens aan geleerd. Dit door batterijen opgeladen hartje van de robot gaat bijvoorbeeld sneller kloppen als ie dit rode balletje ziet. De robot is hierop getraind. Zoals mensen kunnen zien met hun ogen en horen met hun oren, hebben robots een bepaalde techniek om dit ook te kunnen. Er zijn allerlei soorten robots. Zo kan de auto-industrie niet meer zonder. Robots zijn nodig om oorlog te voeren of onderzoek in zee te doen en ook tijdens operaties in het ziekenhuis worden robots gebruikt. De armen van een robot kun je eigenlijk alles leren. Steeds populairder zijn robots die helpen in het huishouden; heel handig! De ontwikkeling van robots staat nooit stil, maar een robot die echt alles kan, dat wordt moeilijk. Een robot zal dus ook niet zomaar uit zichzelf een grapje maken. Daar zijn ze nog te dom voor. Met materiaal uit: Beagle - In het kielzog van Darwin https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427186 152 2032-12-31T22:00:00+00:00 50085 2010-05-26T20:00:00+00:00 yes no robot machine Beagle techniek technologie https://schooltv.nl/video-item/zomer-in-australie-als-het-bij-ons-winter-is 2024-01-16T14:05:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16480.w613.r16-9.26d77a7.webp Zomer in Australië | Als het bij ons winter is Het werelddeel Australië ligt aan de andere kant van de aardbol. De periodes zomer en winter zijn daar precies omgedraaid met de seizoenen die wij in Nederland kennen. In de maanden december tot en met maart is het in Australië zomer terwijl het bij ons dan winter is. Maar echt een koude winter is het nooit in Australië en zeker niet in de gebieden waar de woestijn is. Een woestijn is een gebied met weinig regen, het is er leeg, droog en vooral heel erg warm. Het is voor veel planten en dieren moeilijk om hier te overleven. In de woestijn weet niemand wanneer het weer gaat regenen. Er kunnen maanden en zelfs jaren voorbij gaan zonder dat er één druppel valt! Wanneer de zon schijnt kan hier de temperatuur oplopen tot 50 graden Celsius! De temperatuur van het woestijnzand voelt nog warmer aan. Deze hitte kan levensgevaarlijk zijn. Je kan hier maar beter niet de weg kwijtraken en je moet altijd genoeg water bij je hebben. Je kunt hier makkelijk uitdrogen. Ondanks de hitte, de leegte en droogte leven er toch mensen in de woestijn van Australië. Hier woont een groep van 3000 mensen, maar die leven niet op een gewone manier: ze wonen namelijk onder de grond. De schoorstenen van de woningen komen hier boven de grond uit. De mensen hebben zich in dit gedeelte van Australië moeten aanpassen aan het klimaat. Boven de grond is het te warm om prettig te kunnen leven, maar onder de grond is de temperatuur zo’n 25 graden. In dit ondergrondse dorp hebben de mensen zelfs een kerk gebouwd. Zo kunnen ze daar toch een bezoekje brengen zonder het heel warm te krijgen. Omdat het vooral overdag erg warm is in de woestijn, slapen de inwoners in de middag. Werken doen ze in de ochtend en in de avond. Dat zijn de koudere momenten van de dag. De inwoners kunnen hun ondergrondse huis dan veilig verlaten en bijvoorbeeld dat ene plantje water geven. Met materiaal uit: Beagle - In het kielzog van Darwin https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427187 143 2032-12-31T22:00:00+00:00 26467 2010-05-26T20:00:00+00:00 yes no Australië zomer seizoen Beagle winter https://schooltv.nl/video-item/de-hawaiiaanse-pad-een-giftig-plaagdier 2024-01-04T10:39:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16482.w613.r16-9.35625ef.webp De Hawaiiaanse pad | Een giftig plaagdier In het jaar 1935 werd deze pad vanuit Hawaï naar Australië gebracht. De pad moest Australië helpen om van een keverplaag in de suikerrietvelden af te komen. De kevers maakten namelijk de velden kapot. De Hawaiiaanse pad is één van de weinige dieren die deze kevers eet. Maar toen de pad een tijdje in Australië was, kwamen onderzoekers erachter dat deze pad dodelijke gifklieren heeft. Deze gifklieren zijn heel erg gevaarlijk voor dieren zoals slangen, maar ook andere dieren in Australië eten deze pad. Die Hawaiiaanse pad is zó giftig, dat de dieren na het eten van de pad binnen twee minuten dood zijn! Meer dan 200 miljoen giftige padden verspreiden zich nu snel door Australië en de voortplanting gaat erg hard. Daarom zijn er nu uit nood paddengroepen gestart om van deze paddenplaag af te komen. De padden uit Hawaï vormen een grote bedreiging voor de andere dieren. En daarom kunnen ze in Australië niets anders doen dan een groot deel van deze paddenkolonie proberen uit te roeien. Met materiaal uit: Beagle - in het kielzog van Darwin. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427188 81 2032-12-31T22:00:00+00:00 12475 2010-05-26T20:00:00+00:00 yes no pad Australië Beagle amfibie kever https://schooltv.nl/video-item/biodiversiteit-heel-veel-verschillende-dieren 2024-01-16T15:38:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16484.w613.r16-9.7eb6f6b.webp Biodiversiteit | Heel veel verschillende dieren Alles wat leeft op aarde staat voor biodiversiteit. “Bio” betekent “leven” en “diversiteit” betekent “verschillend”. Op aarde leven heel veel verschillende soorten. Naast de mens zijn er planten en dieren. Maar ook micro-organismen. Micro-organismen zijn heel kleine diertjes. Zo klein, dat ze niet te zien zijn met het blote oog, maar wel met een microscoop. Er zijn allerlei soorten en vormen van leven. Van de kleinste dieren die je alleen met een microscoop kan zien tot grote zeezoogdieren zoals deze walvis. Er zijn ongeveer 2 miljoen dieren, planten en micro-organismen beschreven. Maar wetenschappers hebben al een tijd geleden ontdekt, dat er nog veel meer soorten zijn. Het is alleen erg lastig om al deze soorten te vinden en dan ook nog goed te beschrijven, want het zijn er zó ontzettend veel! In sommige gebieden op de wereld komen meer verschillende soorten voor dan in andere gebieden. Zoals bijvoorbeeld in het tropisch regenwoud: hier ontdekken wetenschappers veel nieuwe soorten dieren en planten. Ook de Galapagoseilanden staan bekend om de grote biodiversiteit. Op sommige plekken zie je dieren die je nergens anders op de wereld tegenkomt. Zoals de zeeleguaan en ook de reuzenschildpad vindt je hier. En alleen in het werelddeel Australië komt de kangoeroe in het wild voor. Om alle dieren een naam te kunnen geven, hebben wetenschappers een indeling in groepen gemaakt. Hierbij kijken ze naar de kenmerken, naar de verschillen, maar ook naar de dingen die hetzelfde zijn. Er zijn dieren met botten en dieren zonder botten. Dieren zonder botten zijn bijvoorbeeld spinnen. Dieren met botten zijn vissen, amfibieën, reptielen, vogels en zoogdieren. Er zijn reptielen die op het land leven, maar sommige leven ook in het water, zoals de krokodil. Als een wetenschapper een nieuw dier ontdekt, bekijkt hij of zij de kenmerken. Daarna wordt het dier in een groep van het dierenrijk ingedeeld. En dat gaat ook zo bij planten en bij micro-organismen. Met materiaal uit: Beagle - in het kielzog van Darwin. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427189 171 2032-12-31T22:00:00+00:00 70431 2010-05-26T20:00:00+00:00 yes no Beagle bot dier organisme https://schooltv.nl/video-item/de-orang-oetan-een-slimme-mensaap 2024-01-04T10:39:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16486.w613.r16-9.5311cdf.webp De orang-oetan | Een slimme mensaap De orang-oetan is een mensaap. Er wordt gezegd, dat wij, mensen, van deze mensapen afstammen. Mensapen zijn zoogdieren. Ze zijn slimmer en vooral groter dan veel andere aapsoorten. Orang-oetans leven het liefst in hun eentje in de bossen van Indonesië. Het zijn de grootste boomdieren ter wereld. De naam “orang-oetan” betekent “bosmens”. Ze hebben lang rood haar en lange lenige armen. En die komen goed van pas bij het klimmen in de bomen. Hier in de bossen gaan ze op zoek naar fruit, bladeren en insecten. En dankzij hun goede geheugen onthouden ze precies waar ze het voedsel kunnen vinden. De orang-oetans hoeven dus eigenlijk nooit naar de grond te komen, want alles wat ze nodig hebben vinden ze in de bomen. Als orang-oetans gaan slapen, bouwen ze boven in de bomen een nest van bladeren en takken. Net als bij mensen is een vrouwtjesorang-oetan negen maanden zwanger en dan wordt er één kleintje geboren. De vrouwtjes krijgen ongeveer vier kinderen in een heel apenleven. Bij andere dieren zijn dat er meestal meer. De natuurlijke vijanden van de orang-oetan zijn roofdieren. Maar net als bij de meeste bedreigde soorten is de mens hun grootste vijand. Het woongebied van de orang-oetan wordt namelijk steeds kleiner en dat komt, doordat het oerwoud wordt platgebrand en bomen worden gekapt om landbouwgrond van te maken. Het aantal orang-oetans neemt daardoor sterk af. Ze worden ook gevangen en als huisdier gehouden of ze worden aan dierentuinen verkocht. Hier in deze orang-oetanopvang wordt goed voor de apen en hun baby’s gezorgd. Het is heel belangrijk, dat de baby’s gezond blijven, want de orang-oetan staat op de Lijst van de ‘Bedreigde Diersoorten’. Met deze opvangprojecten hopen de natuurbeschermers zoveel mogelijk afgezwakte en gewonde orang-oetans uiteindelijk weer uit te kunnen zetten in de vrije natuur. Met materiaal uit: Beagle - in het kielzog van Darwin. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427190 145 2032-12-31T22:00:00+00:00 33370 2010-05-26T20:00:00+00:00 yes no aap Beagle mens dier eten https://schooltv.nl/video-item/land-en-zeeschildpadden-de-enige-reptielen-zonder-tanden 2024-01-16T15:16:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16488.w613.r16-9.605c5f0.webp Land- en zeeschildpadden | De enige reptielen zonder tanden Schildpadden zijn reptielen, net als krokodillen en leguanen. Reptielen hebben een skelet en ademen door hun longen. Daarom moeten alle zwemmende reptielen altijd weer boven water komen om adem te halen. Schildpadden zijn de enige reptielen zonder tanden. Ze snijden hun voedsel fijn met hun harde kaakranden. Opvallend aan schildpadden is het grote harde schild dat ze met zich meedragen. Dit beschermt ze tegen vijanden. Schildpadden leggen hun eieren op het land. Wanneer ze de eieren hebben gelegd vertrekken de moeders weer. De kinderen moeten meteen voor zichzelf zorgen. Er zijn schildpadden die op het land leven en schildpadden die in de zee leven. De landschildpadden hebben korte stompe poten om mee te lopen. De zeeschildpadden hebben poten in de vorm van roeispanen. Hiermee kunnen ze snel zwemmen. Zeeschildpadden kunnen hun kop, poten en staart niet intrekken in hun schild en dit kunnen landschildpadden weer wel. Landschildpadden zoals deze Galapagos-reuzenschildpad zijn planteneters, ze leven in kleine kuddes. De schildvorm en de grootte van deze schildpadden is per eiland verschillend. Dat ligt aan de natuur op de verschillende eilanden. Sommige schildpadden leven van gras, terwijl andere cactussen eten. De wetenschapper Darwin heeft ontdekt, dat de verschillen in de natuur hier het uiterlijk bepalen. Sommige schildpadsoorten zijn er dus anders uit gaan zien door de natuur waar ze leven. Kijk: op het ene eiland hebben ze bijvoorbeeld een lange nek en lange poten, want zo kunnen ze beter bij het voedsel dat zich hoog in de struiken bevindt, en op een ander Galapagos eiland eten de landschildpadden laag bij de grond, daarom hebben ze daar kortere poten en een korte nek. Met materiaal uit: Beagle - in het kielzog van Darwin. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427191 126 2032-12-31T22:00:00+00:00 35415 2010-05-26T20:00:00+00:00 yes no reptiel natuur schildpad Beagle zeedier https://schooltv.nl/video-item/de-leguaan-een-koudbloedig-reptiel 2024-01-04T10:39:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16490.w613.r16-9.8b7b240.webp De leguaan | Een koudbloedig reptiel Op de Galapagoseilanden zijn er leguanen in allerlei soorten en maten. Sommige kunnen wel meer dan een meter lang worden! Leguanen zijn reptielen en reptielen zijn koudbloedig. Hun huid is bedekt met schubben en ze leggen eieren op het land. Leguanen maken nauwelijks geluid. Als ze iets duidelijk willen maken, dan schudden ze met hun hoofd. Dit doen ze om een vijand af te schrikken. Maar de mannetjesleguaan doet het ook om een vrouwtje te versieren. Dit is de bekende groene leguaan die vaak op een tak boven het water zit. Opvallend is, dat de meeste leguanensoorten niet goed kunnen zwemmen, maar op de Galapagoseilanden kan deze zeeleguaan dat wel. Ze hebben lange tenen, hiermee kunnen ze goed peddelen in het water. En op deze tenen zitten lange nagels om de rotsen te kunnen beklimmen. Ze leven in grote groepen langs de kust. Dit is een mannetjeszeeleguaan. Die is een stukje groter dan de vrouwtjes. Zeeleguanen zonnen hier op de rotsen. Zo warmen ze zich op voordat ze een duik in het koude water nemen. Omdat reptielen koudbloedig zijn, moeten de zeeleguaan voordat ie gaat zwemmen namelijk eerst opwarmen. En als ze te hard afkoelen, dan gaat dat zwemmen niet meer. Deze leguanen eten onder water. Als ze de zee in duiken, gaan ze op zoek naar het zeewier op de bodem. In Midden- en Zuid-Amerika leven nog veel meer verschillende leguanensoorten. En ze komen hier op de Galapagoseilanden heel dichtbij mensen. Met materiaal uit: Beagle - In het kielzog van Darwin. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427192 115 2032-12-31T22:00:00+00:00 20382 2010-05-26T20:00:00+00:00 yes no Zuid-Amerika amfibie reptiel Beagle https://schooltv.nl/video-item/de-galapagoseilanden-er-leven-dieren-die-nergens-anders-voorkomen 2024-01-04T10:39:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16492.w613.r16-9.590c63f.webp De Galapagoseilanden | Er leven dieren die nergens anders voorkomen De Galapagoseilanden en er zijn hier honderden verschillende soorten dieren en planten. De Galapagoseilanden liggen zo’n 1000 kilometer uit de kust van Zuid-Amerika. De weten-schapper Charles Darwin heeft hier meer dan 150 jaar geleden een groot deel van zijn onderzoek gedaan. Er zijn grote eilanden, maar ook heel kleine. En de natuur verschilt van eiland tot eiland. Darwin zag al snel, dat er hier ook veel dieren leven. In allerlei kleuren, soorten en maten. Darwin ontdekte dat dieren zich aanpassen aan de leefomgeving waar ze wonen. Zo leven er op de Galapagoseilanden geen roofdieren. Dat komt, doordat de eilanden ver van het vasteland liggen en dus hebben de dieren hier geen natuurlijke vijanden. De dieren zijn daardoor extreem tam geworden. Voor mensen zijn ze niet bang, dus je kunt heel dicht in de buurt komen en ze bijna aanraken. Er leven op de Galapagoseilanden allerlei soort leguanen. De leguaan is de grootste hagedis die er bestaat. Ze zijn aangepast aan de eilanden waar ze leven. Hier zie je een grote groep leguanen zonnen op de rotsen. Opvallend is, dat de meeste leguanensoorten niet kunnen zwemmen. Maar op de Galapagoseilanden kan de zeeleguaan dat wel. Ze duiken in zee en eten zeewier van de bodem. Een ander bekend dier op de Galapagoseilanden is de gigantische landschildpad. Hij is zeldzaam en hij is één van de grootste schildpadsoorten van de wereld. En zo zijn er hier nog heel veel andere dieren. Bijna teveel om op te noemen. Zoals deze grappige vogel met blauwe voeten. Dit is de blauwvoetgent. En er zijn hier ook zeeleeuwen. En Galapagospinguïns. Op de Galapagoseilanden leven dieren die nergens anders voorkomen. Het gebied wordt beschermd om te voorkomen, dat de leefomgeving van deze unieke dieren- en plantensoorten zal verdwijnen. Met materiaal uit: Beagle - In het kielzog van Darwin https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427193 146 2032-12-31T22:00:00+00:00 28541 2010-05-26T20:00:00+00:00 yes no Beagle dier Zuid-Amerika Darwin https://schooltv.nl/video-item/watervoorzieningen-iedereen-op-de-wereld-heeft-water-nodig 2024-01-04T10:39:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16494.w613.r16-9.28e9bcb.webp Watervoorzieningen | Iedereen op de wereld heeft water nodig Iedereen op de wereld heeft water nodig. In Nederland vinden we het heel gewoon, dat we drinkwater hebben en we gebruiken het voor van alles. We drinken het, gebruiken het om de wc mee door te spoelen, om te douchen, af te wassen, om een wasje te draaien en zelfs om de auto ermee te wassen. En zo doen we nog veel meer. Per dag gebruiken we in Nederland gemiddeld 127 en een halve liter schoon drinkwater per persoon! Dat is meer dan een hele badkuip vol! In Nederland kan het ook allemaal zonder erbij na te denken. Maar schoon drinkwater is helaas niet overal zo gewoon. In sommige landen is het moeilijk om aan schoon water te komen. Hier in Lima, de hoofdstad van Peru, komen ze aan hun drinkwater via een gletsjer. Een gletsjer is een berg van eeuwige sneeuw. Het smeltwater hiervan zetten ze om in drinkwater. Maar de sneeuw op de berg is helaas nu te hard aan het smelten. Het is voor de mensen hier steeds lastiger om schoon water te krijgen. Hele buurten wachten hier op een goede waterleiding. Op dit moment moeten de mensen smerig water gebruiken en dat kost ze ook nog eens veel geld. In Peru hebben ze dus niet zo’n goed watersysteem als in Nederland. Voordat het water bij ons schoon en helder uit de kraan komt, gaat er een heel proces aan vooraf. Water wordt eerst uit de grond gehaald, uit rivieren en meren. Dan is het nog grondwater. Je kunt het nog niet gebruiken. Er zitten nog ziektemakers in en het ziet er ook vies uit. Het moet daarom eerst gezuiverd worden en dat betekent dus: schoonmaken. In een fabriek wordt het grondwater omgezet in drinkwater. Dat gaat in verschillende fases. Als het water helemaal gezuiverd is komt het via de waterleidingen onder de grond bij jou terecht. Je kunt het drinken of voor iets anders gebruiken. Het lijkt zo vanzelfsprekend dat je altijd schoon water hebt, maar je ziet, dat dat niet zo is in landen als Peru. Het is daarom belangrijk om zuinig om te gaan met water. Het is gewoon een zonde om de kraan te laten lopen als je het water niet gebruikt. Met materiaal uit: Beagle - In het kielzog van Darwin. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427194 155 2032-12-31T22:00:00+00:00 19967 2010-05-25T20:00:00+00:00 yes no drinkwater drinken water Beagle schoon https://schooltv.nl/video-item/natuurbeschermers-voor-het-behoud-van-dieren-en-natuur-tegen-walvissenjacht-en-houtkap 2024-01-04T10:39:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16496.w613.r16-9.63fafe7.webp Natuurbeschermers | Voor het behoud van dieren en natuur, tegen walvissenjacht en houtkap Het landschap van Zuid-Amerika ziet er op verschillende plekken anders uit. Er zijn plekken waar de natuur goed verzorgd wordt. Hier ruimen de mensen netjes hun troep op. De dieren en planten kunnen er fijn leven en er dreigt geen gevaar. Maar in Zuid-Amerika is er ook een gedeelte waar het heel anders is: hier wordt veel gevist, er worden bomen gekapt en dieren worden doodgemaakt voor bijvoorbeeld hun vacht. Er zijn organisaties die hun best doen om de natuur te beschermen. We noemen die mensen “natuurbeschermers”. Zij willen, dat de natuur op aarde blijft bestaan. Dit doen ze door het in de gaten houden van bossen, parken, zeeën en alle andere plekken waar planten en dieren leven. De organisaties van natuurbeschermers houden zich dus bezig met de bescherming van de natuur. Een voorbeeld: ze proberen de jacht op walvissen en zeeschildpadden tegen te houden. Ook geven ze aandacht aan de bomen in het tropisch regenwoud. Hier verdwijnen hele bossen omdat er meubels van worden gemaakt. En er is overbevissing in de oceaan. Sommige onderzoekers zijn bang, dat er straks geen leven meer in de oceaan zal zijn. Op de Stad Amsterdam zijn twee natuurbeschermers aan boord gekomen. Zij hebben gekozen voor een heel ander leven. Eerst hadden ze een groot kledingbedrijf en verdienden ze veel geld. Maar ondertussen werden ze steeds bezorgder. Ze zagen namelijk, dat het niet zo goed ging met de natuur. Er bleef steeds minder over. Op dat moment hebben zij ervoor gekozen om hun bedrijf te verkopen en het geld te gebruiken voor het helpen van de natuur en zijn ze actie gaan voeren. Ze hebben een groot gebied gekocht in Zuid-Amerika en dat is nu een nationaal park. Nationale parken worden beschermd door de Overheid. Dat betekent, dat niemand hier iets mag veranderen aan de natuurlijke omgeving. Met al die harde werk hopen de natuurbeschermers dat de aarde gezond blijft en dat iedereen goed voor de natuur zal blijven zorgen. Met materiaal uit: Beagle - In het kielzog van Darwin. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427196 152 2032-12-31T22:00:00+00:00 7535 2010-05-25T20:00:00+00:00 yes no natuurbescherming Beagle natuur beschermen visserij https://schooltv.nl/video-item/de-bruinvis-een-soort-walvis 2024-01-04T10:39:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16498.w613.r16-9.366c170.webp De bruinvis | Een soort walvis In de oceaan leven niet alleen maar vissen: er wonen hier ook verschillende soorten zeezoogdieren. De walvis bijvoorbeeld. Er zijn twee verschillende groepen: de baleinwalvissen en de tandwalvissen. Deze namen zeggen iets over de manier waarop ze hun voedsel vangen. Baleinwalvissen zwemmen met hun open mond rond om voedsel te vangen. Daar blijft het voedsel hangen aan de baleinen. Dit werkt als een soort zeef in hun mond. Tandwalvissen vangen hun voedsel met hun tanden. Zij gaan op jacht. Wat deze twee soorten hetzelfde doen is ademen. Alle walvissen ademen door middel van een luchtgat bovenop hun hoofd. In de Nederlandse zee komen ook walvissen voor zoals deze bruinvis. Deze hoort bij de groep van de tandwalvissen. En het is de kleinste walvissoort. De bruinvis is dus lang niet zo groot en zwaar als deze gigantische zuidkaper. Dat is een baleinwalvis en die zwemt in zeeën ver van Nederland. De bruinvis zwemt wel bij ons in de buurt. Dit is de meest voorkomende walvissoort in de Noordzee. Ze lijken een beetje op dolfijnen, maar ze zijn toch anders. Hun voorhoofd is een stuk boller dan het spitse snuitje van de dolfijn. Eigenlijk is de naam “bruinvis” wel een beetje vreemd, het zijn namelijk geen vissen, maar zoogdieren. En ze zijn niet bruin, maar grijs van kleur. Dit is vroeger zo bedacht, omdat ze toen nog niet zoveel wisten over alle dieren in de zee. Er worden regelmatig bruinvissen gespot bij ons aan de kust. Als ze ziek of zwak zijn, spoelen ze soms ook wel eens aan. Die bruinvissen worden opgevangen in het Dolfinarium. Hier zorgen ze ervoor, dat de bruinvissen weer aansterken en snel de vrije natuur weer in kunnen. Er zijn ook bruinvissen die niet meer terug kunnen naar de zee. Zij kunnen niet meer zonder de verzorging van mensen. Als het dus echt niet anders kan, blijven ze wonen in de Bruinvisbaai van het Dolfinarium. Met materiaal uit: Beagle - In het kielzog van Darwin. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427197 135 2032-12-31T22:00:00+00:00 13051 2010-05-25T20:00:00+00:00 yes no Beagle oceaan walvis bruinvis https://schooltv.nl/video-item/de-indianen-de-eerste-inwoners-van-amerika 2024-08-05T14:15:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16500.w613.r16-9.807f6f6.webp De Indianen | De eerste inwoners van Amerika Ongeveer 500 jaar geleden kwam uit Europa de ontdekkingsreiziger Columbus aan in het werelddeel Amerika. Hij dacht op dat moment, dat hij in Indië was, daar was hij namelijk met zijn schip naar op weg. Daarom heetten de inwoners van Amerika Indianen. Indianen zijn dus de oorspronkelijke Amerikanen. Wij denken bij het woord “Indiaan” al gauw aan totempalen en pijl en boog, en een verentooi op het hoofd. Maar dit hoort niet bij alle Indianen. Er zijn namelijk verschillende soorten stammen en ze zien er allemaal een beetje anders uit en maken gebruik van voorwerpen uit de natuur. Charles Darwin kwam tijdens zijn reis met zijn boot de Beagle aan op Vuurland, dat ligt in Zuid-Amerika. Hier trof hij de Indianen van Vuurland aan: de Jakan Indianen. Hij kwam er achter, dat er een groot verschil was tussen Indianen en de Engelsen zoals hij. De inwoners van Vuurland hadden geen grote huizen. De Indianen leefden zonder kleren in de natuur en hielden zich warm met kampvuren. Darwin ontdekte ook, dat deze Indianen voorzichtig omgingen met de natuur. En ze woonden met families bij elkaar. Zo’n groep families wordt een “stam” genoemd. De Indianen die Darwin op Vuurland ontmoette brachten ook veel tijd door met zelfgemaakte kano’s op het water. Er zijn nog steeds Indianen in Amerika, maar niet meer zoveel als vroeger. Er is namelijk heel veel gebeurd in de geschiedenis. Van de verschillende stammen Indianen zijn er veel doodgegaan door oorlogen en door ziektes zoals de mazelen en de griep. Hun lichaam was niet beschermd tegen de virussen die de mensen uit Europa meebrachten. Van de Indianen van Vuurland is er nog één oorspronkelijke Indiaan over. Zij is een echte Jakan Indiaan. Een groep mensen heeft nu een woordenboek geschreven met alle woorden van de taal van de Jakan Indianen. Zo zal de taal en geschiedenis van Vuurland gelukkig nooit verloren gaan. Ondanks alles zijn er nog Indianenstammen in Amerika. De meesten leven tegenwoordig gewoon in dorpen of in de stad. Met materiaal uit: Beagle - In het kielzog van Darwin. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427198 176 2032-12-31T22:00:00+00:00 120400 2010-05-25T20:00:00+00:00 yes no indiaan Darwin natuur Amerika Beagle geschiedenis volk https://schooltv.nl/video-item/overbevissing-de-vissen-raken-op 2024-01-04T10:39:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16502.w613.r16-9.c9eb4b2.webp Overbevissing | De vissen raken op De oceaan is heel belangrijk voor onze planeet. De aarde bestaat zelfs voor 70% uit water. In de tijd van Charles Darwin was de zee bij Argentinië in Zuid-Amerika één van de visrijkste gebieden van de wereld. Toen Darwin hier lang geleden met zijn boot de Beagle voer, waren er overal om hem heen vissen te zien. De zee zit boordevol dieren. Helaas worden veel vissoorten met uitsterven bedreigd zoals bijvoorbeeld paling, zalm, maar ook tonijn. Een visje op zijn tijd is lekker en erg gezond. Maar helaas worden de zeeën langzaam maar zeker leeggevist. Er worden wel 300.000 vissen per dag gevangen. Als we niet oppassen, kan de zee straks helemaal leeg zijn! Want door snelle vis opsporingstechnieken en steeds groter wordende vissersboten is er in de laatste eeuw overbevissing ontstaan. Er wordt teveel gevangen. Het is een moeilijke strijd om uit te vechten met de vissers. Een mooie manier om de vissen te helpen is het maken van speciale zee reservaten. Op deze plekken in de zee mag niet gevist worden. Zo krijgen verschillende vissoorten de kans om hier ouder te worden en zich voort te planten. De zee zal dan opnieuw druk bewoond worden. En ook wij kunnen iets doen om overbevissing tegen te gaan. Je moet in de supermarkt altijd goed kijken waar de vissen vandaan komen. Pas wanneer je zeker weet dat de vis op een milieuvriendelijke manier gevangen is, dan kun je genieten van een gezond visje! Met materiaal uit: Beagle - In het kielzog van Darwin. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427199 123 2032-12-31T22:00:00+00:00 22192 2010-05-25T20:00:00+00:00 yes no zee natuurbescherming visserij Beagle zeedier https://schooltv.nl/video-item/walvissen-de-grootste-zoogdieren-van-de-zee 2024-01-16T15:48:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16504.w613.r16-9.c915f38.webp Walvissen | De grootste zoogdieren van de zee Walvissen zijn bijzondere dieren. Niet alleen omdat ze zo enorm groot zijn, maar ook omdat er verschillende soorten walvissen bestaan. Er zijn twee groepen: de groep baleinwalvissen. En de groep tandwalvissen. Deze namen hebben ze te danken aan de manier waarop ze hun voedsel vangen. Baleinwalvissen zwemmen met een open mond rond om voedsel te zoeken. Ze gebruiken hun mond als een soort zeef. Tandwalvissen, die vangen voedsel met hun tanden. Hier zie je een baleinwalvis. Hij komt voor in de zeeën onderaan de wereld, dus onder de evenaar. Tot de groep tandwalvissen behoort de orka. Deze walvis is heel erg slim, maar hij kan ook gevaarlijk zijn: hij jaagt op zeehonden en op pinguïns. Walvissen zijn geen vissen, maar zoogdieren. Dat betekent, dat ze ademen met hun longen. Zo af en toe moeten die walvissen boven water komen om adem te halen. Maar dat doen ze niet met hun mond of met hun neus, maar met het blaasgat bovenop hun kop. In plaats van een dikke vacht om zich warm te houden onder water hebben walvissen een speklaag. Die laag wordt ook wel “blubber” genoemd. Dat is hard nodig, want in de zee koelt hun lichaam anders snel af. Ooit werd er vanwege deze speklaag veel gejaagd op walvissen. De huid werd dan gesmolten. Er werden olieproducten van gemaakt zoals levertraan en kaarsvet. Toen de jacht op walvissen verboden werd, ontstond er walvistoerisme. Daar wordt geld mee verdiend. Toeristen gaan dan met een boot de walvissen van dichtbij bekijken. Er wordt wel eens gedacht, dat dit toerisme slecht is voor de walvissen. Maar eigenlijk valt het wel mee. Zolang mensen er maar niet te dichtbij komen. Met het geld dat er door het walvistoerisme wordt verdiend kan ervoor gezorgd worden, dat de oceaan leefbaar blijft voor de walvis en kunnen we deze prachtige zeedieren blijven zien. Met materiaal uit: Beagle - In het kielzog van Darwin. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427200 152 2032-12-31T22:00:00+00:00 68788 2010-05-25T20:00:00+00:00 yes no zee zoogdier soort walvis Beagle voedsel https://schooltv.nl/video-item/de-dinosaurus-het-grootste-dier-dat-ooit-geleefd-heeft 2024-01-16T15:27:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16506.w613.r16-9.1c3549b.webp De dinosaurus | Het grootste dier dat ooit geleefd heeft Deze dieren leefden miljoenen jaren geleden en ze zijn de grootste landdieren die ooit geleefd hebben op aarde. Er liepen toen zeker 330 verschillende dinosaurussoorten rond. Het enige dat overgebleven is van deze dieren zijn botten en afdrukken van gigantische poten. Door het uiterlijk van dino’s werd altijd gedacht, dat het reptielen waren. Ze waren gewerveld en ze hadden een schubachtige huid. Maar uit verschillende onderzoeken naar hun botten blijkt, dat hun lichaamsbouw meer op die van vogels en zoogdieren lijkt. Sommige dino’s liepen zelfs rechtop! En sommige vlogen zelfs! De dinosaurussen zijn verdeeld in twee groepen: planteneters en vleeseters. Een heel bekende planteneter die ooit geleefd heeft was deze langnekdinosaurus: de bracchiosaurus. Deze gigant was zo hoog als een flatgebouw! Zijn lange nek had ie om de hoogste blaadjes van de bomen te kunnen eten. De koning van de dinosaurussen was de tyrannosaurus rex. Dat was een vleeseter met vlijmscherpe tanden en een kop van wel één meter lang. Al deze dinosaurussen zijn heel lang geleden uitgestorven. Ze denken, dat dit komt doordat er een enorme meteoriet op aarde is gestort. Door een stofwolk werd het toen overal donker. Er konden geen planten meer groeien en de dino’s vonden geen eten meer. Dat maakte het leven voor dino’s onmogelijk. Het enige dat nu nog overgebleven is zijn fossielen. Het lichaam van de dinosaurus kwam steeds dieper in de grond terecht. En die botten versteenden. Wetenschappers graven deze botten weer op en puzzelen de botten weer in elkaar. Veel van deze skeletten kunnen we daardoor in het museum bekijken. We weten inmiddels best veel over deze dieren, maar welke kleur een dinosaurus nou echt precies had of wat voor geluid ze maakten, dat zullen we waarschijnlijk nooit meer te weten komen. Met materiaal uit: Beagle - In het kielzog van Darwin. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427221 135 2032-12-31T22:00:00+00:00 143412 2010-05-25T20:00:00+00:00 yes no reptiel dinosaurus Beagle https://schooltv.nl/video-item/eendenmosselen-lifters-op-de-boot 2024-01-04T10:39:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16508.w613.r16-9.b5fa624.webp Eendenmosselen | Lifters op de boot Tijdens de wereldreis met dit schip, de Stad Amsterdam, doen er verschillende mensen wetenschappelijk onderzoek. Deze platen zijn aan de onderkant van de boot geplakt. Ze zijn hier geplaatst om te kijken welke dieren zich hieraan vasthechten. Deze diertjes leven vooral aan de oppervlakte van de zee. Ze zitten dus niet diep. Maar ze plakken zich niet alleen vast aan boten, maar ook aan stukken ronddrijvend hout en aan zeeschildpadden. Nu het schip al een paar maanden onderweg is, kan de wetenschapper ontdekken hoe de vastgeplakte diertjes veranderen tijdens zo’n verre reis over zee. Daarom halen ze de platen van de onderkant van de boot en onderzoeken ze die. De wetenschappers ontdekken verschillende soorten dieren. Bijvoorbeeld: zeepokken. Groepjes van zakpijpen en sponzen. Op één van de plaatjes van deze boot ontdekt de wetenschapper een eendenmossel. Volgroeide eendenmosselen bestaan uit een soort rubberachtig steeltje dat vastzit aan een harde ondergrond. Ze steken net als zeepokken regelmatig een schepnetje met een handje naar buiten om voedsel uit het water te vissen. Meer dan 100 jaar geleden maakt de wetenschapper Charles Darwin dezelfde wereldreis. Hij heeft deze eendenmosselen toen acht jaar lang bestudeerd. Uit het onderzoek dat nu gedaan is blijkt, dat eendenmosselen zich aanpassen aan hun omgeving. Ze veranderen mee met de temperatuur en het zoutgehalte van het water. Tijdens zo’n lange reis van de ene naar de andere kant van de wereld veranderen eendenmosselen dus gewoon mee. Met materiaal uit: Beagle - In het kielzog van Darwin. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427222 121 2032-12-31T22:00:00+00:00 1605 2010-05-25T20:00:00+00:00 yes no zeedier Beagle mossel boot schelpdieren https://schooltv.nl/video-item/parasieten-diertjes-die-ziektes-kunnen-veroorzaken 2024-01-04T10:39:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16510.w613.r16-9.cefd105.webp Parasieten | Diertjes die ziektes kunnen veroorzaken Parasieten zijn diertjes die ziekten kunnen veroorzaken. Je hebt bijvoorbeeld heel kleine parasieten die je alleen met een microscoop kunt zien. Maar sommige soorten kunnen wel tussen de 5 en 10 meter lang worden! Parasieten leven in verschillende plaatsen van het lichaam van dieren, maar ook in die van mensen. Wij zijn dan een soort van gastheer voor de parasieten. Parasieten zijn niet zo prettig. We kunnen er namelijk ziek door worden. Maar wat komen ze nou eigenlijk doen in ons lichaam? Wanneer parasieten een lichaam binnengaan, vinden ze daar eten. Ze gebruiken mensen en dieren dus als een huis en als een voedselbron. En dit kost het lichaam energie. Iemand die besmet is met een parasiet wordt daardoor zwakker en uiteindelijk ziek. In Brazilië deden wetenschappers onderzoek naar een gevaarlijke parasiet: deze tropische parasiet veroorzaakt de ziekte Bilharzia. De Bilharzia parasiet leeft in plassen met zoet water in tropische landen. Wanneer kinderen in dit water spelen of als mensen zich hier wassen, kunnen ze besmet raken. Bij het ontstaan van deze parasiet breekt er eerst een larfje uit een eitje. Dat larfje gaat op zoek naar een slak. Daarin groeit ie nog een beetje. Totdat ie op zoek gaat naar een mens. De parasiet veroorzaakt bij mensen een ziekte waaraan op dit moment heel veel mensen in tropische landen lijden. In Nederland zijn ook parasieten. Die verplaatsen zich via een deurklink, via de WC of bijvoorbeeld via haren: de hoofdluis. Die zit op je hoofd en is de meest voorkomende parasiet in Nederland. Sommige honden en katten hebben wel eens last van kriebelende vlooien. Dat zijn ook parasieten. En dan zijn er parasieten die in het lichaam voorkomen: dat zijn wormpjes. Daar hebben vooral kinderen last van als ze hun handen niet goed hebben gewassen. Van deze parasiet krijg je jeuk aan je billen. Maar je hoeft je nu geen zorgen te gaan maken om al die parasieten, want in Nederland hebben we het geluk, dat ons water erg schoon is. En daarom zijn de parasieten hier niet zo gevaarlijk als in verre tropische landen. Met materiaal uit: Beagle - In het kielzog van Darwin. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427223 141 2032-12-31T22:00:00+00:00 6068 2002-12-02T22:00:00+00:00 yes no ziekte natuur parasiet Beagle organisme https://schooltv.nl/video-item/het-tropisch-regenwoud-de-jungle-het-oerwoud-en-de-rimboe 2024-01-16T16:23:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16512.w613.r16-9.c1d85ae.webp Het tropisch regenwoud | De jungle, het oerwoud en de rimboe De jungle, het oerwoud en de rimboe; het betekent eigenlijk allemaal hetzelfde. We hebben het hier over het tropisch regenwoud. Een tropisch regenwoud is een heel bijzonder bos. Nergens op aarde leven zoveel verschillende planten, bloemen en dieren als daar. Warm is het hier elke dag. En regenen doet het er ook erg veel. Het heet niet voor niets “regenwoud”. Het regenwoud vind je niet overal op aarde. Je komt het tegen op plekken dichtbij de evenaar. Dat is de lijn die in het midden van de aardbol loopt. Het grootste regenwoud vind je in het werelddeel Zuid-Amerika. De regenwouden zijn erg belangrijk. Hier vinden namelijk verschillende soorten dieren een plekje om te wonen. Wetenschapper Charles Darwin ging 100 jaar geleden op onderzoek uit in het Braziliaanse oerwoud. Hij hoorde varend met zijn boot de Beagle al luid de regenwoudgeluiden. Nu horen wetenschappers op dezelfde plek als Darwin iets heel anders. De rustgevende regenwoudgeluiden zijn verdwenen: het oerwoud heeft plaatsgemaakt voor een grote drukke stad en het tropisch regenwoud, dat is de diepte in verdwenen. Er is één vijand die ervoor zorgt, dat het regenwoud verdwijnt: de mens. Ze kappen bomen, vangen dieren en er worden bewust stukken bos afgebrand. Ze leggen hier wegen aan, bouwen huizen en fabrieken, de boeren maken van de verwoeste stukken grond regenwoud weilanden voor hun miljoenen grazende koeien. Elke seconde wordt er een stuk regenwoud zo groot als een voetbalveld verwoest. Als we zo doorgaan, zullen er allerlei tropische dieren en planten uitsterven. Het is mogelijk om het regenwoud heel langzaam te herstellen. Dat kost tijd. Maar er zijn een aantal natuurbeschermers die nieuwe bomen planten om het regenwoud terug te laten groeien. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427224 162 2032-12-31T22:00:00+00:00 165135 2010-05-25T20:00:00+00:00 yes no bos regenwoud Beagle oerwoud https://schooltv.nl/video-item/de-zeeschildpad-een-van-de-oudste-diersoorten-op-aarde 2024-01-04T10:39:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16514.w613.r16-9.d6d594e.webp De zeeschildpad | Een van de oudste diersoorten op aarde Zeeschildpadden zijn grote dieren die in verschillende tropische zeeën leven. Deze dieren bestonden al in de tijd van de dinosaurussen. Ze behoren tot de groep reptielen. Ze zijn koudbloedig en gewerveld. Dat betekent dat ze een skelet hebben. Door het stenen schild, dat ze met zich meedragen, zien ze er anders uit dan andere reptielen. Een hongerige zeeschildpad voedt zichzelf met kwallen, inktvissen en algen die hij vangt in zee. Een zeeschildpad heeft net als een mens longen, maar als ie rustig is, kan ie een hele tijd onder water blijven zonder te ademen. Een zeeschildpad kan net zo oud worden als een mens: rond de 80 jaar. Bij de geboorte is een zeeschildpadje nog erg klein. Maar aan deze moederschildpad zie je hoe groot ze wel kan worden. Ongeveer om de twee jaar komen de vrouwtjes naar het strand om eieren te leggen. Ze kiezen altijd voor de plek waar ze zelf ook geboren zijn, ook al is dat heel ver zwemmen. Na de geboorte moeten de jonge zeeschildpadjes meteen voor zichzelf zorgen en gaan ze direct de zee in. De grootste vijand van de zeeschildpad is de mens die op de schildpadden jaagt vanwege het vlees en het vet, en hun schild. In Brazilië is er een project om de zeeschildpadden te beschermen. Zo zijn er eilanden waar niet gejaagd mag worden. En op sommige stranden mogen geen mensen komen. Hier kan een zeeschildpad veilig de eieren leggen. Door medewerkers van de organisatie worden ze goed in de gaten gehouden. Af en toe worden ze gevangen. Op het strand worden ze dan geringd. Dat betekent, dat ze een nummer krijgen, zodat de dierenbeschermers elke zeeschildpad kunnen herkennen. Op deze manier wordt de groei en ontwikkeling in de gaten gehouden. Als ze klaar zijn met het onderzoek laten ze de schildpad weer los in de zee. Omdat de zeeschildpad een bedreigde diersoort is, is het heel belangrijk dat dit soort projecten er zijn en nog heel lang blijven. Met materiaal uit: Beagle - In het kielzog van Darwin. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427225 138 2032-12-31T22:00:00+00:00 17990 2010-05-25T20:00:00+00:00 yes no zeedier schildpad ei Beagle dierenbescherming zee natuurbescherming https://schooltv.nl/video-item/de-tuimelaar-een-soort-dolfijn 2024-01-04T10:39:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16516.w613.r16-9.00c853f.webp De tuimelaar | Een soort dolfijn Dit zijn tuimelaars. Tuimelaars zijn dolfijnen. Ze lijken op vissen, maar eigenlijk zijn het zoogdieren. Ze ademen namelijk door hun longen, maar ze zwemmen net als vissen in het water. De tuimelaar heeft een mooi gestroomd lijf en een heel gladde huid zonder uitsteeksels. Als een dolfijn niet zo gestroomlijnd zou zijn, zou ie niet zo hard kunnen zwemmen. Kijk maar. Met zijn rugvin zorgt de tuimelaar ervoor, dat hij in evenwicht blijft als hij zwemt. Door de borstvin aan de onderkant van zijn lichaam kan ie sturen. En met zijn staartvin zet ie kracht om snelheid te maken. De tuimelaar haalt adem met zijn longen, net als een mens. Ze moeten dus ook geregeld boven water komen. Onder water houden ze hun adem in. In plaats van neusgaten hebben dolfijnen een gat bovenop hun kop om te ademen en dat noemen ze het “blaasgat”. De tuimelaar kan heel goed zien. Ze zien het als er gevaar dreigt, maar ook als er bijvoorbeeld een vis voorbij zwemt. Als het water erg troebel is, gebruikt de tuimelaar een sonar om te kijken. Een sonar weerkaatst geluid. Hij zendt dan heel hoge pieptonen uit en als er iets langs zwemt, wordt de sonar weerkaatst. Zo weet de dolfijn precies waar ie is. In deze baai bij de kust van Zuid-Amerika leven zo’n 700 tuimelaars. Dit is één van de grootste groepen dolfijnen op de wereld die op één en dezelfde plek leeft. Ze worden ook wel de “spinner dolfins” genoemd. En deze naam danken ze aan de kunstjes die ze vertonen. Zo kan een tuimelaar een snelheid halen van 30 kilometer per uur en ze kunnen ook heel hoog springen en salto’s maken. Iedere middag trekt deze groep de Atlantische Oceaan in om te jagen en tegen de avond komen ze weer terug in de baai om uit te rusten, te paren en vooral om te spelen. Met materiaal uit: Beagle - In het kielzog van Darwin. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427226 153 2032-12-31T22:00:00+00:00 33434 2010-05-25T20:00:00+00:00 yes no dolfijn vis zeedier oceaan Beagle zee https://schooltv.nl/video-item/fossielen-versteende-dieren-of-planten 2024-01-16T15:39:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16518.w613.r16-9.3044132.webp Fossielen | Versteende dieren of planten Als je heel goed zoekt, dan kun je het geluk hebben, dat je iets vindt van heel lang geleden: fossielen. Dat zijn oude overgebleven resten van dieren of planten. Deze versteende schelp is een ammoniet en wetenschappers denken, dat het dier er zo uitgezien heeft: een soort inktvis. Maar hoe weten ze dat nou? Nou, omdat de vorm van de ammoniet heel veel lijkt op deze inktvissoort: de nautilus. Je kunt verschillende vormen fossielen vinden. Zo kunnen harde overblijfselen van dode dieren een afdruk achterlaten. Dit is een afdruk van een pijlstaartrog. De harde delen kunnen ook verstenen en zo zie je hoe het dier er écht heeft uitgezien, zoals deze ammoniet. Een fossiel ontstaat doordat er bijvoorbeeld een vis doodgaat. De zachte delen zoals de huid verdwijnen, maar de harde delen zoals het bot blijven liggen. Er komt een laagje zand of modder op de botten terecht en de botten maken dan een afdruk. En wat er overblijft, is een fossiel. Deze wetenschappers doen onderzoek naar verschillende soorten fossielen. Op een eiland bekijken ze overblijfselen van vogels die er vroeger geleefd hebben. En één van de wetenschappers heeft geluk: hij vindt een oud ei dat een vogel ooit heeft gelegd. We hebben een prachtig fossiel-ei hier! Dit is een versteende schaal van een ei van waarschijnlijk wel 15 miljoen jaar oud! En het is heel bijzonder, dat dit zo goed bewaard is gebleven. Inmiddels is het steenhard geworden. De wetenschappers hopen te kunnen achterhalen welke vogel dit ei gelegd heeft. Met materiaal uit: Beagle - In het kielzog van Darwin. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427227 113 2032-12-31T22:00:00+00:00 52615 2010-05-25T20:00:00+00:00 yes no Beagle wetenschap plant ei fossiel https://schooltv.nl/video-item/de-inktvis-een-weekdier-met-8-armen 2024-01-04T10:39:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16520.w613.r16-9.98801e9.webp De inktvis | Een weekdier met 8 armen Dit is de octopus, hij behoort tot de inktvisachtigen. Een octopus is geen vis, maar een weekdier. Ze halen wel net als vissen adem met een kieuw. De octopus is een koppotige: aan hun kop zit een aantal vangarmen. Ze hebben wel acht armen! Een octopus kan zich heel goed verstoppen. De kleur van hun huid past zich aan de omgeving aan. Er zijn meerdere inktvisachtigen. Sommige hebben zelfs tien armen, zoals de zeekat. Je zult het misschien niet geloven, maar deze zeekat leeft in onze Noordzee. Bovenop de kop zitten grote bolle ogen waarmee ie kan zien. De kieuwen zitten onderaan zijn buik. De zeekat gaat ’s nachts op jacht. Om zijn prooi te vangen gebruikt ie zijn lange vangarmen. Soms gebruikt hij inkt om een prooi te vangen. Dit spuit ie naar buiten zodat zijn prooi ‘m niet kan zien. Zij heten dus niet voor niets “inktvissen”. Zeekatten paren maar één keer in hun leven. De vrouwtjeszeekat kan dus ook maar één keer in haar leven eitjes leggen. Ze hangt de eitjes op en plakt ze stevig vast, zodat ze goed blijven hangen. De eitjes komen na vier tot zes weken uit. Als de eitjes uitkomen zijn deze zeekatjes nog heel klein. Maar ze groeien hard. Ze kunnen in totaal wel één meter groot worden. Een zeekat lijkt aan de buitenkant zacht, maar in zijn li-chaam zit een harde schelp van kalk. Als een zeekat doodgaat blijft uiteindelijk alleen deze schelp over en die kun je vinden op het strand. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427228 127 2032-12-31T22:00:00+00:00 36815 2010-05-25T20:00:00+00:00 yes no zee inktvis Beagle Darwin https://schooltv.nl/video-item/vulkanen-op-tenerife-el-teide-kan-elk-moment-uitbarsten 2024-01-16T16:22:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16522.w613.r16-9.af1e281.webp Vulkanen op Tenerife | 'El Teide' kan elk moment uitbarsten Tenerife is een vulkaaneiland in de Atlantische Oceaan. Het eiland is te herkennen aan de grote vulkaan El Teide. Ongeveer 100 jaar geleden is deze vulkaan voor de laatste keer uitgebarsten. Er groeit op deze berg bijna niets. Als je naar de top van de berg loopt, dan zie je alleen woeste natuur en brokken vulkaansteen. Het lijkt wel alsof je op de maan loopt. Eenmaal op de top kijk je in een groot gat, dat is de krater van de vulkaan. El Teide is een nog actieve vulkaan. Dat zie je aan de rook die op sommige plekken uit de berg komt en aan de gele zwavelplekken. De berg lijkt nu nog rustig, maar ieder moment kan ie opnieuw uitbarsten en als dat gebeurt… Om te weten hoe vulkanen ontstaan, moeten we eerst naar onze aardbol kijken. De aarde is opgebouwd uit een aantal lagen. De buitenste laag is de aardkorst waarop wij wonen. Daaronder zit de mantel met een dikke laag vloeibaar gesteente dat je “magma” noemt. De aardkorst is heel dun. Als je de aarde vergelijkt met een perzik, dan is de korst waarop we wonen net zo dik als het schilletje. Op sommige plekken breekt het magma door de aardkorst heen. En eenmaal buiten de korst wordt het hard. Op deze plekken kunnen nieuwe eilanden ontstaan zoals bijvoorbeeld Tenerife. El Teide behoort tot één van de gevaarlijkste vulkanen van de wereld. Ieder moment kan ie uitbarsten. En wat gebeurt er als een vulkaan uitbarst? Vanuit de aardmantel wordt gloeiend hete magma de berg in geduwd. Dat gaat met zóveel kracht, dat de berg ervan gaat trillen. Het magma vormt bovenin een grote hete prop. Af en toe vallen er stukken af. De prop wordt groter en groter en barst dan uit elkaar. Met materiaal uit: Beagle - In het kielzog van Darwin. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427229 145 2032-12-31T22:00:00+00:00 37401 2010-05-25T20:00:00+00:00 yes no natuurgeweld Beagle vulkaan magma aardkorst aardmantel https://schooltv.nl/video-item/plankton-kleine-diertjes-en-plantjes-in-de-zee 2024-01-04T10:39:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16524.w613.r16-9.b389730.webp Plankton | Kleine diertjes en plantjes in de zee Als wij naar de zee kijken zien we water. Maar als wetenschappers naar de zee kijken, zien zij veel meer dan dat. Je kunt het je bijna niet voorstellen, maar daar zitten heel kleine diertjes en plantjes in het water. En dat heet “plankton”. Op deze boot wordt onderzoek gedaan naar plankton door marine bioloog Katja Phillipart. Plankton leeft in de zee. Het is vaak helemaal doorzichtig. Het is er in allerlei maten en soorten. Plankton kan plantaardig zijn of dierlijk. Ze zijn zó klein, dat je ze zelf niet kan zien. Daar is een microscoop voor nodig. Plankton wordt ook wel het “voedsel uit de zee” genoemd. De planktondiertjes eten planktonplantjes. En ze worden zelf weer opgegeten door grotere diertjes in de zee, en zo verder. Plankton is heel belangrijk. Bijna alle zuurstof op de wereld komt van plantaardig plankton. En daardoor kan iedereen ademen. Als het er niet meer zou zijn, gaat de gezondheid van de aarde hard achteruit. Dit is de planktonrecorder en hiermee wordt er voor het onderzoek plankton uit de zee opgevangen. De planktonrecorder wordt achter de boot gehangen. Bij de kleine ingang voor in de meter komt het water binnen en bij de achterkant komt het weer naar buiten. In het apparaat zit een rol met zijde en dit materiaal zorgt ervoor, dat er plankton blijft hangen wanneer er water doorheen stroomt. En door dit propellertje aan de achterkant van het apparaat blijft het zijde doorrollen. Uiteindelijk halen de wetenschappers de planktonrecorder weer uit het water. Met de microscoop wordt onderzocht wat voor verschillende soorten plankton er in het water leven en dat zijn er heel veel. Uit het onderzoek zal uiteindelijk blijken hoe het gaat met deze belangrijke plantjes en diertjes uit de onderwaterwereld. Met materiaal uit: Beagle - In het kielzog van Darwin. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427230 144 2032-12-31T22:00:00+00:00 26098 2010-05-25T20:00:00+00:00 yes no zee Beagle zeedier natuur plankton https://schooltv.nl/video-item/zeepokken-kreeftachtigen-op-de-onderkant-van-de-boot 2024-01-04T10:39:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16526.w613.r16-9.302d769.webp Zeepokken | Kreeftachtigen op de onderkant van de boot Aan boord van de Stad Amsterdam zijn de voorbereidingen voor de reis in volle gang. De eerste wetenschappers zijn al voor het vertrek aan hun onderzoeken begonnen. Ook zeebiologe Denise Haider. Zij onderzoekt wat voor dieren er tijdens de reis onderaan de boot vast blijven zitten. Daarom worden aan de buitenkant van de boot deze platen vastgeplakt. Op deze platen kunnen zich dan dieren en planten vasthechten zoals het harig macho spookkreeftje. Hij wordt “macho” genoemd, omdat ie altijd lijkt te boksen. Of een grote kolonie zakpijpen en sponsen. En niet te vergeten: zeepokken. Zeepokken zijn kreeftachtigen. Wanneer het diertje een geschikt plekje gevonden heeft, hecht ie zich met zijn kop vast. Hij zet zich vast op stenen, op hout, schelpen en soms zelfs op dieren. Nadat de zeepok zich heeft vastgehecht steekt hij zijn poten in de lucht en begint met de bouw van zijn huisje. Het diertje leeft in een hard huisje van kalk. Bovenop het huisje zit een dekseltje. Een zeepok hoeft nooit voedsel te zoeken; het enige wat hij doet is het openen van zijn huisje. Dan steekt hij zijn 12 poten naar buiten. Deze poten beweegt hij op en neer. Op deze manier haalt ie water met daarin voedsel naar zich toe. Met materiaal uit: Beagle - In het kielzog van Darwin. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427231 116 2032-12-31T22:00:00+00:00 7677 2010-05-26T20:00:00+00:00 yes no zee schelpdieren zeedier Beagle schelp https://schooltv.nl/video-item/charles-darwin-een-beroemde-wetenschapper 2024-01-16T15:37:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16528.w613.r16-9.ff85049.webp Charles Darwin | Een beroemde wetenschapper Charles Darwin was een heel beroemde wetenschapper die in het jaar 1809 geboren werd in Engeland. Toen hij 22 jaar oud was, ging hij op reis met een groot schip dat de Beagle heette. Vijf jaar lang voer Darwin over de wereld en deed hij onderzoek naar de natuur. Hij ontdekte tijdens zijn reis dieren en planten die hij nog nooit eerder had gezien. Veel van deze planten en dieren bracht hij aan boord om mee terug te nemen naar Engeland. In veel musea staan nog opgezette dieren of tekeningen van Darwin. Darwin zag ook hoe dieren aangepast zijn aan hun leefomgeving. Zo zag hij, dat de vinken op het ene eiland een andere snavelvorm hebben dan de vinken op een ander eiland. Hoe kan dat nu? Darwin ontdekt, dat de vinken op het ene eiland alleen maar planten en zaden eten. Deze vogels hebben een grote sterkere snavel, zo kunnen ze makkelijk zaden oppakken. Op het andere eiland komen veel insecten voor. De vinken op dit eiland eten die beestjes. Hier zijn de vinken dus insecteneters, ze hebben daarom puntige snavels. Zo kunnen ze gemakkelijk in kleine openingen peuteren zoals tussen rotsen. De vogel is dus aangepast aan het voedsel dat hij eet. Na vijf jaar reizen kwam Darwin terug in Engeland. Hij schreef al zijn ontdekkingen op in een boek en dat boek is heel bekend geworden. Er wordt nog steeds veel over gepraat door wetenschappers. Met materiaal uit: Beagle - In het kielzog van Darwin. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427232 81 2032-12-31T22:00:00+00:00 51932 2010-05-25T20:00:00+00:00 yes no evolutie wetenschap Beagle dier Darwin https://schooltv.nl/video-item/zwemmen-dat-vind-ik-leuk 2024-02-19T13:21:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16530.w613.r16-9.c59efed.webp Zwemmen | Dat vind ik leuk! Dit vind ik leuk. Zal ik het doen of niet. Misschien is het wel heel koud. Maar zwemmen is wel heel leuk. Vooruit dan maar. Zwemmen, dat vind ik leuk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427233 100 2032-12-31T22:00:00+00:00 28558 2010-01-12T22:00:00+00:00 yes no water sport zwemmen zwemles https://schooltv.nl/video-item/hoe-worden-zuigflessen-gemaakt-van-plastic-en-rubber 2024-01-04T10:39:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16532.w613.r16-9.56db5a8.webp Hoe worden zuigflessen gemaakt? | Van plastic en rubber Een zuigfles voor baby’s wordt gemaakt van plastic. Dat zijn nu nog allemaal kleine korreltjes. Die worden door buizen vervoerd naar een machine waar er flesjes van gemaakt worden. Ze moeten allemaal even groot worden. Hier worden de dopjes gemaakt. Die zijn van rubber en dus lekker zacht en buigzaam. De flesjes worden gecontroleerd en in grote kratten gezet. Hier worden de flesjes bedrukt met een vrolijk printje. De flesjes worden gekeurd en dan kunnen de dopjes erop. Nu alleen nog even inpakken... En dan zijn de zuigflesjes klaar voor gebruik! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427234 166 2032-12-31T22:00:00+00:00 5274 2010-01-25T22:00:00+00:00 yes no fles plastic baby fabriek https://schooltv.nl/video-item/ziek-zijn-ziek-zwak-en-misselijk 2024-01-04T10:39:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16534.w613.r16-9.96960d7.webp Ziek zijn | Ziek, zwak en misselijk Wat gaat er fout in deze clip? Vind de 5 fouten! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427235 244 2032-12-31T22:00:00+00:00 30204 2011-01-10T07:00:00+00:00 yes no ziek temperatuur pijn https://schooltv.nl/video-item/de-zeehond-getekend-door-de-mug 2024-02-01T12:51:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16536.w613.r16-9.11f47f3.webp De zeehond | Getekend door de mug De mug heeft de bal lek geprikt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427236 51 2032-12-31T22:00:00+00:00 4481 2010-01-12T22:00:00+00:00 yes no zeehond Waddenzee mug https://schooltv.nl/video-item/zebras-waarom-lijken-ze-zo-op-elkaar 2024-01-04T10:39:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16538.w613.r16-9.5ae7d72.webp Zebra's | Waarom lijken ze zo op elkaar? Wij zijn Lana en Emma. We zijn een tweeling. Daarom lijken we zo op elkaar. Vandaag gaan we bij Lucy langs. Dat is een baby-zebra en ze woont nog bij haar mama. Die lijken veel meer op elkaar, hè? Dat is Lucy’s vader. Die ziet er al net zo uit. Zebra’s zijn moeilijk uit elkaar te houden. Ze hebben allemaal dezelfde strepen. Hoe zou Lucy haar ouders herkennen, vraag ik me af. Eens kijken of we verschillen kunnen vinden. Van een afstand is het niet te zien. En hun voorhoofd? Mama zebra heeft hele zwarte en hele witte strepen. En Lucy is veel bruiner…dan haar mama. En papa zebra…is heel grijs. Dus ze lijken helemaal niet zo op elkaar. En hun schouders? Lucy heeft smalle strepen. Mama heeft middenin een stip. Maar papa niet. Wij zien tussen ons ook verschil. Ik heb bijvoorbeeld blauwe ogen... en ik heb bruine ogen. Maar bij zebra’s moeten we veel nauwkeuriger kijken. Ja hè, Lucy? Maar nu herkennen we jullie allemaal! Daaag. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427237 156 2032-12-31T22:00:00+00:00 17957 2010-01-25T22:00:00+00:00 yes no dier zebra dierentuin tweeling https://schooltv.nl/video-item/het-getal-10-tel-je-mee 2024-02-07T17:23:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16540.w613.r16-9.d5112d5.webp Het getal 10 | Tel je mee? Tel mee met de watervlieg! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427238 83 2032-12-31T22:00:00+00:00 6810 2010-01-25T22:00:00+00:00 yes no tellen getal leren https://schooltv.nl/video-item/het-getal-9-tel-je-mee 2024-02-07T17:23:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16542.w613.r16-9.90060fe.webp Het getal 9 | Tel je mee? Tussen het gras zat een cijfer met kromme voeten en een groot hoofd. Door de bladeren kwam een gekreukeld papiertje dichterbij. Het leek alsof het papiertje gelezen wilde worden. Het grote hoofd begon het papiertje meteen te leven. 'Het levensverhaal van cijfers', zei het grote hoofd nieuwsgierig. Het grote hoofd las het verhaal voor het eerst, over hoe 1 en 2 wedstrijdjes doen, 3 achterop raakt, dat ze soms met 4 gaan zeilen en bezoek gaan bij 5 die net naar school gaat. 'Arme 6', zei het grote hoofd. De 6 maakte altijd schoon. 's Avonds spraken ze af met 7. De 7 stond bij het station om de hoek van de school. Ook al werd ze soms bijna omver geblazen door de wind, ze overleefde het. 'En ik, wat gebeurt er met mij?' vroeg het grote hoofd. 'Ik wou dat de cijfers hier waren, dan vertelde ik een verhaal.' De watervlieg kwam dichterbij het grote hoofd en zei: 'huilen helpt niet. Misschien kan je de 9 worden in plaats van het grote hoofd. Dan kun je bevriend raken met de 8 en boeken voorlezen aan de andere cijfers. Alleen in jouw hoofd past zoveel kennis', zei de watervlieg. Natuurlijk wist het grote hoofd niet wat dat betekende. 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 en 8 gingen voor de 9 zitten en wachtten tot hij zijn verhaal ging vertellen. De wereld van de cijfers zal veel leren van deze verhalen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427239 104 2032-12-31T22:00:00+00:00 6041 2010-01-25T22:00:00+00:00 yes no tellen getal leren https://schooltv.nl/video-item/het-getal-8-tel-je-mee 2024-02-07T17:23:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16544.w613.r16-9.7b8089e.webp Het getal 8 | Tel je mee? De watervlieg gaf een heel speciaal feestje. 1, 2, 3, 4, 5, 6 en 7 waren erg blij met het feestje. 'Nu laat ik jullie een nieuw cijfer zien', zei de watervlieg. 1, 2, 3, 4, 5, 6 en 7 gingen op een rij staan. Met zijn toverstaf raakte de watervlieg de 8 aan, het cijfer van de sympathie. Hier is de 8. De watervlieg sprong over de 8 heen zonder haar aan te raken. 'Bravo', zeiden de cijfers. De watervlieg sprong zonder problemen over het vuur en alle cijfers sprongen mee. Toen de watervlieg het water met zijn staf aanraakte, ontstond er een golf, tot hij - floep - door de hoepel floepte. De 8 begon met haar heupen te draaien. 'Alsjeblieft, laat me niet nat worden, watervlieg! Want dan wordt m'n rokje nat!' 'Maak je geen zorgen', zei de watervlieg. 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8: we spelen spelletjes en tellen cijfers. Hand in hand zijn wij de wereld van getallen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427240 74 2032-12-31T22:00:00+00:00 9707 2010-01-25T22:00:00+00:00 yes no tellen getal leren https://schooltv.nl/video-item/het-getal-7-tel-je-mee 2024-02-07T17:23:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16546.w613.r16-9.9a767d4.webp Het getal 7 | Tel je mee? De 1, 2, 3, 4, 5 en 6 liepen om de cijferdeur heen. 'Dat kan niet!' Zei de cijferdeur. Misschien moet ik mijn deur maar sluiten. Zo wil ik niet gezien worden door de cijfers. De watervlieg hoorde dat en zei: 'nee, dat kan niet! We hebben 1, 2, 3, 4, 5, 6 cijfers gemaakt.De cijferdeur kan niet dicht. Er zijn nog heel veel cijfers'. Helaas had de cijferdeur haar sleutel in de rivier gegooid. De watervlieg huilde. 'Alsjeblieft, doe de deur open, alsjeblieft!' Maar de cijferdeur gaf geen antwoord. De watervlieg zwaaide met zijn toverstaf. 'Ja, ik weet het! Ik heb een geweldig idee! Als ik de traptreden goed tel, dan geeft het cijferkasteel mij het cijfer van de schoonheid.' Voorzichtig liep de watervlieg de trap af. 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7. Eindelijk kwam hij in de kamer van de schoonheid. Die hield een prachtige 7 in haar handen. Ze gaf de 7 aan de watervlieg en met haar abracadabra-parfum stuurde ze de watervlieg meteen terug naar de cijferdeur. Met de 7 aaide de watervlieg over de deur. 1, 2, 3, 4, 5, 6 wisten dat ze niet meer bij de deur konden blijven. Ze namen afscheid en begonnen aan een lange reis. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427241 105 2032-12-31T22:00:00+00:00 8306 2010-01-25T22:00:00+00:00 yes no tellen getal leren https://schooltv.nl/video-item/het-getal-6-tel-je-mee 2024-02-07T17:23:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16548.w613.r16-9.9e7cf33.webp Het getal 6 | Tel je mee? De watervlieg zat blij in zijn stoel te schommelen. Hij had een boek in zijn handen over het cijferkasteel. In het boek stond dat vandaag de 6 gereserveerd zou worden in de cijfervilla. Samen met zijn vriend de muppet die 1, 2, 3, 4, 5 vingers had ging de watervlieg op weg naar de villa. Na een tijdje kwamen ze aan mij de cijfervilla. De muppets 1, 2, 3, 4, 5, 5 vingers trilden van blijdschap. De gouden vlaggen van de villa wapperden in de wind. Maar de druif klaagde: ik sta al heel bij de deur lang te wachten op 6, maar van de stenen deur mag ik die niet zien. De watervlieg onderbrak de druif: 'misschien wil de stenen deur plezier hebben, net als de anderen, en wil hij niet open en dicht, alleen omdat hij een deur is. Hij schreef een 6 op de stenen deur, versierd met druiven. Lachend verwelkomde de stenen deur hem. De muppet met zijn 1, 2, 3, 4, 5 vingers en de watervlieg liepen door de villa. Ze hebben toen allemaal zo veel gegeten dat ze op zessen leken met hun dikke buiken! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427242 86 2032-12-31T22:00:00+00:00 8129 2010-01-25T22:00:00+00:00 yes no tellen getal leren https://schooltv.nl/video-item/het-getal-5-tel-je-mee 2024-02-07T17:22:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16550.w613.r16-9.7b2f78a.webp Het getal 5 | Tel je mee? Een haan die schilder was had zijn schilderijen tentoongesteld in de cijferwereld. De watervlieg had een verrassing voor de haan en zei: 'ik heb een mooi cijfer als cadeau voor jouw schilderij' en hij gaf de roze mand aan hem. De haan keek naar de mand. 'ik vraag me af water in de mand zit.'5' riep iemand. De 5 lag rustig te slapen in de mand. De watervlieg, de haan en de watervogel keken allemaal naar de 5. Het leek wel een droom! De 5 zal haar melk drinken, zei de watervogel. En als het winter wordt kan ze handschoenen aan doen over haar 1, 2, 3, 4, 5 vingers, zei de watervlieg. Dan heeft ze het niet koud. Als ze later groot is, heeft ze misschien wel 5 talenten, misschien wordt ze wel kunstenaar, net als ik. Misschien speelt ze piano of schildert ze, zei de haan. De haan begon slaapliedjes te zingen en stuurde de sterren naar de slapende 5. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427243 74 2032-12-31T22:00:00+00:00 9551 2010-01-25T22:00:00+00:00 yes no tellen getal leren https://schooltv.nl/video-item/het-getal-4-tel-je-mee 2024-02-07T17:22:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16552.w613.r16-9.475a13e.webp Het getal 4 | Tel je mee? Op een dag waren 1 en 2 met 3 touwtje aan het springen. 1, 2, 3, 1, 2, 3. 3 vond het jammer dat hij altijd alleen was. 1, 2, 3, 1, 2, 3. De volgende ochtend ging 3 naar de cijferdeur en vroeg opnieuw om een cijfer. Alsjeblieft geef me een nieuw cijfer! 1 en 2 zijn altijd samen, ik ben altijd alleen! Op dat moment verscheen er een auto bij de deur met achter het stuur de watervlieg. De watervlieg zei 'ik zal je de 4 laten zien, hij wil je graag ontmoeten'. 'Zei je 4, waarom wil 4 mij zien?'. De watervlieg nam hem mee en zei 'je moet 4 niet laten wachten!'. De watervlieg en 3 gingen op weg naar het cijferkasteel. Onderweg begon 3 enthousiast een liedje te zingen. Toen ze aankwamen stond oom 4 op ze te wachten bij de deur met een pan koekjes in zijn handen. 'Ben jij de 3?' vroeg de oom. 3 en 4 omhelsden elkaar en verloren elkaar nooit meer uit het oog. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427244 87 2032-12-31T22:00:00+00:00 7944 2010-01-25T22:00:00+00:00 yes no tellen getal leren https://schooltv.nl/video-item/het-getal-3-tel-je-mee 2024-02-07T17:22:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16554.w613.r16-9.0a2e89f.webp Het getal 3 | Tel je mee? Er gingen mooie bloemen open in een wereld vol cijfers. De watervlieg, de watervogel en het bloemenmeisje stonden bij de rivier te vliegeren. Wat ruiken deze bloemen toch lekker, zei het bloemenmeisje. De wind blies de bloemzaden door het bos, omdat de wolken 1, 2 en 3 dichterbij kwamen. Plotseling begon het hard te waaien. Het bloemenmeisje kon bijna niet blijven staan in haar vaas. De watervlieg maakte zich zorgen en zei: hou je goed vast! Alleen de mooie bloemen bleven staan. De drie vliegers namen de drie vrienden mee de wolken in. Wolk nummer 1 groette hen en zei: hallo, ik laat het waaien. Windhanen en bloemen deinen op mijn hand. Wolk nummer 2 nam zijn hoed af: ik ben de schaduw, ik bescherm jullie tegen de zon zodat niemand gaat zweten. Nu was het de beurt aan dikke wolk nummer 3. Maar hij zei niks. Het bloemenmeisje vroeg hem: wat is er gebeurd, waarom zeg je niks? Wat kan ik zeggen? Ik ben wolk nummer 3 die na 1 en 2 komt. Ik laat het regenen en bliksemen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427245 85 2032-12-31T22:00:00+00:00 8839 2010-01-25T22:00:00+00:00 yes no tellen getal leren https://schooltv.nl/video-item/het-getal-2-tel-je-mee 2024-02-07T17:22:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16556.w613.r16-9.487e42d.webp Het getal 2 | Tel je mee? De watervlieg zag eens hoe een boek bij maanlicht door de rivier werd meegevoerd. Hij vroeg zich af waarom het boek zo langzaam vooruit kwam en ging erop zitten. Net toen de watervlieg het boek open wilde maken verscheen er een schildpad met twee oren voor hem. De schildpad keek de watervlieg aan met zijn blauwe ogen vroeg: ik heb een lange reis gemaakt om het cijfer 2 te leren. Kan jij het me leren? De watervlieg was geraakt door de woorden van de schildpad. Natuurlijk zal ik het je leren, antwoordde hij. twee vissen zwommen voorbij. De watervlieg zei: hallo jongens! De vissen sprongen vrolijk uit het water. De waterlelies deden hun ogen open. De watervlieg pakte zijn toverstaf en schreef een twee op de rivier voor de schildpad. Niet vergeten: na de een komt de twee, net als jij en ik. Wij zijn met zijn tweeën, of niet? 1, 2, 1, 2. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427246 74 2032-12-31T22:00:00+00:00 9893 2010-01-25T22:00:00+00:00 yes no tellen getal leren https://schooltv.nl/video-item/het-getal-1-tel-je-mee 2024-02-07T17:21:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16558.w613.r16-9.5a3313a.webp Het getal 1 | Tel je mee? Op een mooie dag kwam er een watervlieg vanuit de cijferwereld naar de aarde. Hij woonde bij de rivier. Hij hield zoveel van cijfers dat hij ze aan iedereen wilde leren. De cijferdeur vroeg aan de watervlieg: wat is het eerste cijfer? De watervlieg tekende een grote een. Hij deed de deur open door 1 te zeggen. ondertussen zongen de bloemenmeisjes bij de deur. Toen ze de watervlieg zagen vroegen ze: hoi wie ben jij? De watervlieg antwoordde: ik ben de watervlieg. Ik ben dol op cijfers. Vandaag wil ik jullie het cijfer 1 leren. Vrolijk begon hij het cijfer 1 te schrijven: omhoog, naar beneden. Dat is hem: 1. Op dat moment kwam er een stem uit de boom. Kun je voor mij ook een 1 schrijven? Vroeg de watervogel. De watervlieg raakte de regenboog aan met zijn toverstaf en zei: alsjeblieft, dit is jouw 1. De watervogel vloog weg en de watervlieg ging terug naar de cijferdeur. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427247 71 2032-12-31T22:00:00+00:00 14700 2010-01-25T22:00:00+00:00 yes no tellen getal leren https://schooltv.nl/video-item/beestje-van-blokken-op-het-water 2024-02-01T12:51:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16560.w613.r16-9.b41decc.webp Op het water | Beestje van blokken Dit beestje kan over water lopen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427248 90 2032-12-31T22:00:00+00:00 4835 2010-01-25T22:00:00+00:00 yes no water insect https://schooltv.nl/video-item/vuur-maken-zonder-aansteker-of-lucifers 2024-01-16T15:59:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16562.w613.r16-9.fe3ec3b.webp Vuur maken | Zonder aansteker of lucifers! Onze expert uit het Stenen Tijdperk weet hoe het moet. Een dun stokje van hardhout… Ronddraaien. Een plat vlak van zacht hout. Om het stokje sneller te laten draaien maakt hij er een touw aan vast. Dat is minder inspannend. En kijk: wrijving veroorzaakt hitte. Zijn techniek wordt al beter. Het zachte hout is zwartgeblakerd en het zaagsel begint te gloeien. Genoeg om het droge mos aan te steken. Zachtjes blazen. Wat houtsnippers erbij. Daar begint het al te roken. Nog eens blazen. En ineens heb je een laaiend vuur. Maar er zijn nog andere manieren. Je kunt ook vuur slaan. Daarvoor heb je drie dingen nodig: een vuursteen, pyriet en een tondel of tonderzwam, die brandt heel snel. Als je de vuursteen tegen het pyriet slaat, ontstaan er kleine vonkjes waardoor de tondel gaat branden. Vroeger hadden mensen altijd een vuursteen bij zich, tot een paar eeuwen geleden. Toen vond iemand de lucifers uit. Die zijn veel praktischer. De kop van een lucifer is van zwavel. Dat brandt alleen als je het ergens langs haalt, bijvoorbeeld een strijkvlak met fosfor. Door de wrijving ontstaat hitte waardoor het mengsel van zwavel en fosfor gaat branden. En nog eens. Jahoor! Een aansteker is nog makkelijker. Onder het wieltje zit een steentje van een speciaal metaal, cerium. Bij de minste wrijving vliegen de vonken er al af. Maar wat brandt er dan? Als je duim van het wieltje glijdt, duwt hij een palletje omlaag en stroomt er gas naar buiten. Let op! Eerst vonken, dan gas en tot slot de vlam. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427249 146 2032-12-31T22:00:00+00:00 84720 2010-01-25T22:00:00+00:00 yes no vuur brand prehistorie rook https://schooltv.nl/video-item/dieren-die-in-een-berk-wonen-vliegende-eekhoorns-boomkruipers-en-vinken 2024-01-04T10:39:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16564.w613.r16-9.edfc0e2.webp Dieren die in een berk wonen | Vliegende eekhoorns, boomkruipers en vinken Hoog in de boom zit een schattig diertje. Het is een zeldzaam dier: de vliegende eekhoorn. Die leeft in holle bomen. Deze heeft zijn holletje in een oude berkenboom. Een piepklein jong vliegend eekhoorntje knabbelt aan een zacht en warm dekentje van haar, waar zijn broertjes en zusjes onder verscholen zitten. In dezelfde boom hebben ook eekhoorns en vinken hun nest. In Finland zijn vliegende eekhoorns heel zeldzaam, dus zijn het daar beschermde dieren. De mens heeft zoveel bossen gekapt dat dit dier bijna nergens meer vermolmde oude bomen kan vinden om zijn holletje te maken. Vliegende eekhoorns maken ook wel hun nest in vogelhuisjes, dus kunnen wij ze helpen door huisjes voor ze te maken. Vliegende eekhoorns zijn niet makkelijk te zien, want ze zijn meestal 's nachts actief en ze blijven altijd op de hoogste takken. Terwijl dit schattige diertje op zoek is naar eten – blaadjes, knoppen en bessen – komt hij zijn buurman de groenling tegen. Kijk maar, de groenling heeft zijn nest in de vork van de berk, tegen de stam aan. Goed kijken. Hij heeft van stro en mos een nest gebouwd en dat goed gecamoufleerd. Een vrouwtjesvink met haar wat saaie kleuren. Ze trekt materiaal los om haar nest te bouwen. En daar is het mannetje. Wat een druktemaker. De mannetjesvink is heel kleurig, met een steenrode borst en een blauwe kop. Vinken komen veel voor, ook bij jou in de buurt. Ga er maar eens op uit met een verrekijker, dan zie je ze vast. Het is heel stil in het vinkennest. Even verderop zit een familielid van de vliegende eekhoorn. Rode eekhoorns komen veel voor. Ze zijn niet altijd even welkom, want ze halen wel eens vogelnesten leeg. Boomkruipers en vinken leven in oude bossen met veel verschillende boomsoorten, jonge en oude door elkaar. Oud bos biedt ruimte aan allerlei verschillende diersoorten, er is veel voedsel en er zijn veel nestelplaatsen. Vijanden van de vliegende eekhoorn zijn, behalve wij mensen, de havik en de boommarter. De eekhoorntjes zijn hun staart aan het poetsen. Hopelijk is hun moeder in de buurt, want je weet maar nooit wie er bij het nest kan langskomen. Gelukkig! Het is moeder, zo zacht, warm, wollig en veilig. Deze vliegende eekhoorn is een goede vriend van ons. Misschien krijgt hij ook wel een andere vliegende eekhoorn als buurman. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427250 347 2032-12-31T22:00:00+00:00 17344 2010-01-25T22:00:00+00:00 yes no berk vogel dier https://schooltv.nl/video-item/hoe-wordt-een-viool-gemaakt-van-esdoornhout-en-ebbenhout 2024-01-04T10:39:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16566.w613.r16-9.6593cc5.webp Hoe wordt een viool gemaakt? | Van esdoornhout en ebbenhout Agnes is pas acht, maar ze wil later violiste worden. Als ze groot is, heeft ze een echte viool en speelt ze de sterren van de hemel... Maar hoe wordt een viool eigenlijk gemaakt? Violen worden van esdoornhout gemaakt. De blokken hout moeten vier tot vijf jaar drogen voordat ze in platen worden gezaagd. Uit die platen maken ze het voorblad en het achterblad van de viool. Eerst het achterblad. De gesplitste plaatdelen worden tegen elkaar gezet, de contouren van de viool worden afgetekend en dan wordt het hout in die vorm gezaagd. De delen worden met speciale lijm aan elkaar gelijmd. Als de lijm droog is, worden de definitieve contouren op de achterkant van de viool getekend. Voor de zijkanten worden dunne houten strips gebruikt. Die worden eerst geweekt en dan met een heet ijzer in vorm gebogen. Dan worden ze in met houtklemmen vastgezet. Het is tijd voor de eerste test. Achterblad en klankkast zijn goed. Nu kan het achterblad afgewerkt worden. Met een klein schaafje wordt het hout heel glad afgeschaafd. Dan wordt de ronding van het achterblad gemeten. Als het achterblad klaar is, wordt het aan de rest van de viool vastgelijmd. Het voorblad lijkt op het achterblad, maar om er geluid uit te krijgen, worden er gaten in de vorm van een F in gemaakt. Ter versteviging wordt tussen voor- en achterblad een houten staafje gezet, de stapel. Het begint al op een echte viool te lijken. Uit een blok hout wordt met een beitel de hals gemaakt. Daar bovenop komt een toets van ebbenhout. Nu is hij bijna klaar... Na het vernissen wordt de viool gepolitoerd. Nu alleen nog vier snaren en een vioolstok. Nu klinkt hij prachtig. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427251 249 2032-12-31T22:00:00+00:00 16268 2010-01-25T22:00:00+00:00 yes no viool hout muziek https://schooltv.nl/video-item/een-uil-van-blokken-een-hoofd-met-2-grote-ogen 2024-01-04T10:39:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16568.w613.r16-9.94183ba.webp Een hoofd met 2 grote ogen! | Een uil van blokken Kijk een uil! Wat een grote ogen! Dat zijn jonge uiltjes. Een uil slaapt overdag. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427252 96 2032-12-31T22:00:00+00:00 8394 2010-01-25T22:00:00+00:00 yes no uil blok vogel bos https://schooltv.nl/video-item/tristan-en-isolde-een-tragisch-liefdesverhaal 2024-01-04T10:39:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16570.w613.r16-9.2d7d27d.webp Tristan en Isolde | Een tragisch liefdesverhaal Het verhaal van Tristan en Isolde speelt zich af in de Middeleeuwen. Meer dan 1000 jaar geleden. Tristan... Tristan: "Heeft er iemand mij geroepen? " Verteller: "Woonde in Cornwall. Zijn oom Mark was er koning. Cornwall was al jaren in oorlog met Ierland, het land waar prinses Isolde woonde." Isolde: "Ik ben Isolde." Verteller:"Isolde was de wondermooie dochter van de koning van Ierland. " Op een dag liet koning Mark Tristan bij zich roepen. Mark: "Om die ellendige oorlog met Ierland te doen stoppen, heb ik besloten met prinses Isolde te trouwen. Ik wil dat je mijn bruid voor mij gaat halen in Ierland." Verteller: "Tristan nam eten en drinken mee en vertrok in een zeilboot voor een lange reis naar het verre Ierland." Tristan: "In Dublins fair city, where the girls are so pretty... Lalalalalalalala..." Verteller: "In Ierland legde hij aan de koning het doel van zijn reis uit." Tristan: "Koning Mark wil met uw dochter trouwen sire." Verteller: "De koning van Ierland vond het een schitterend idee." Koningin: "Maar ze kent koning Mark niet..." Verteller: "De koningin,die alles afwist van kruidendrankjes gaf de meid van Isolde een toverdrank mee." Koningin: "Zorg ervoor dat ze dit samen drinken. Dan zullen ze tot na hun dood verliefd zijn op elkaar." Verteller:"Samen vertrokken, ze op de reis die hen terug naar huis moest brengen. Maar wat gebeurde er onderweg?" Isolde: "Ik verga van de dorst." Tristan: "Hier heb ik wat drinken". Isolde: "Lekker..." Meid: "Wat hebben jullie gedaan! Dat is een toverdrank. Zij die er samen van drinken, zullen elkaar voor eeuwig beminnen." Verteller: "Van die dag af waren Tristan en Isolde voor altijd verliefd op elkaar." Isolde ligt in Tristans armen op de boot. Isolde: "Wat hou ik van je." Tristan: "Onze liefde kan niet zijn. Je wordt de bruid van koning Mark." Verteller: "Maar hun liefde was te sterk. Ze verstopten zich in een kapelletje diep in het bos. Op een ochtend vond koning Mark de twee geliefden. Ze lagen vredig te slapen." Knecht: "Ga je hen niet doden, sire?" Mark: "Ik kan het niet. Zij zien er zo onschuldig uit. Hoe komt het toch dat ze zoveel houden van elkaar? " Verteller: "Koning Mark verwisselde zijn zwaard met dat van Tristan, en schoof zijn ring over Isolde’s vinger." Mark: "Als ze wakker worden, zullen ze begrijpen dat ik hun vergeven heb." Verteller: "Toen Tristan en Isolde wakker werden, merkten ze meteen wat er gebeurd was." Tristan: "Koning Mark is hier geweest. Dit is zijn zwaard." Isolde: "Dit is zijn ring." Verteller: "Ze hadden spijt van hun bedrog. En Tristan vertrok naar een ver land waar niets hem zou herinneren aan koning Mark en aan zijn geliefde Isolde." Isolde besloot naar het paleis van koning Mark te gaan." Verteller: "Jaren en jaren gingen voorbij. Tristan trouwde in zijn nieuwe land met een andere vrouw, waar hij niet van hield. Hij dacht dat Isolde hem vergeten was..." Tristan: "Wat mis ik mijn lieve Isolde." Isolde: "Wat mis ik Tristan." Verteller: "Op een dag raakte Tristan gewond tijdens een gevecht. Hij was er erg aan toe alleen Isolde kon hem genezen, want zij kende, net als haar moeder de kracht van kruiden." Tristan: "Stuur een schip over zee om Isolde te gaan halen. Zeg de kapitein dat hij witte zeilen hijst als hij terugkeert met haar; maar laat zwart de zeilen zijn als Isolde me nooit meer wil zien." Verteller: "Tristan lag ziek in bed toen het schip met witte zeilen aan de horizon verscheen." Tristan: "Is het schip nog niet in zicht?" Verteller: "Toen vertelde de jaloerse vrouw van Tristan een gruwelijke leugen." Vrouw: "Het schip vaart met zwarte zeilen." Verteller: "Tristan dacht dat Isolde hem vergeten was, en stortte zich op zijn zwaard." Tristan: "Dan wil ik niet meer leven. AAAAGH!" Verteller: "Wat later vond Isolde hem. " Isolde: "Lieve Tristan, hoe kon je aan me twijfelen?" Verteller: "Haar verdriet was zo groot, dat ze van liefde en pijn stierf aan zijn zij." Koning Mark begreep hoe groot hun liefde was geweest; hij liet hun dode lichamen naar zijn koninkrijk verschepen, en in het kapelletje waar ze samen woonden en hun liefde deelden, liet hij ze begraven. Op hun graf groeit sindsdien een struik met de mooiste bloemen op. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427253 274 2032-12-31T22:00:00+00:00 16519 2010-01-25T22:00:00+00:00 yes no Middeleeuwen verhaal liefde https://schooltv.nl/video-item/trampoline-springen-dat-vind-ik-leuk 2024-02-19T13:21:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16572.w613.r16-9.d9a54a2.webp Trampoline springen | Dat vind ik leuk! Op de trampoline lijkt het net of je vliegt! Daarom vind ik het zo leuk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427254 95 2032-12-31T22:00:00+00:00 1596 2010-01-12T22:00:00+00:00 yes no spelen springen https://schooltv.nl/video-item/dieren-die-in-een-schuur-wonen-de-torenvalk-de-gierzwaluw-en-de-vleermuis 2024-01-04T10:39:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16574.w613.r16-9.17ee064.webp Dieren die in een schuur wonen | De torenvalk, de gierzwaluw en de vleermuis! Dit is een torenvalk. Die woont in oude nesten van kraaien of eksters, maar een doos vindt hij ook geen probleem. Deze heeft een mol gevangen. Torenvalken zijn vrij zeldzaam en zouden eigenlijk beschermd moeten worden. Het mannetje en vrouwtje vliegen boven een veld op zoek naar mollen. Ze hebben al een nest met eieren die uitgebroed moeten worden. Het mannetje en vrouwtje broeden om de beurt. Zo kunnen ze allebei op jacht gaan. Vroeg in de zomer zijn de nachten niet zo donker. Vogels leven vaak in de buurt van meertjes, waar het wemelt van de insecten. Zie je die snelle vogeltjes met hun sikkelvormige vleugels? Die wonen samen met de torenvalk in de schuur, grappig hè? Wat spannend! Wie woont er op die donkere zolder? Dit zijn jonge gierzwaluwen, ze zijn al best groot. Maar wat een rommel in het huis! Ze zijn nogal onhandig, want ze hebben hele korte pootjes en hele lange vleugels. Maar als ze vliegen zijn ze ware luchtacrobaten. Ze zijn misschien wel de snelste vliegers ter wereld. Eén kuiken kan niet stilzitten. Misschien wil hij gaan vliegen, of hij heeft honger en hij hoort zijn moeder eraan komen. Daar is ze. Wat een dikke krop heeft ze. Die zit vol met insecten die ze zo uit de lucht heeft geplukt! Moet je kijken, wat een honger hebben die kuikens! Hun moeder heeft alles eerlijk verdeeld, maar ze willen nog meer. Dus moet ze er weer op uit om nog een maaltje insecten te vangen. De vogels zijn zo druk bezig dat ze het geritsel niet horen. Behalve torenvalken en gierzwaluwen telt de schuur nog meer bewoners. Zijn het spoken? Waar zitten ze verstopt? Nee, het zijn vleermuizen. Ook al zien ze er misschien eng uit, het zijn gewoon kleine insecteneters die niemand kwaad doen. Ze leven op donkere plekjes, zoals deze zolder. Overdag houden ze zich schuil, en als het donker wordt, gaan ze op jacht. Je ziet ze vaak ‘s avonds in de buurt van lantarenpalen, waar wolken insecten hangen. Vleermuizen hebben vleugels, maar het zijn geen vogels; het is het enige zoogdier dat kan vliegen. Het is juli en de jonge torenvalken zijn nog meer gegroeid. Hun moeders vliegen af en aan om ze allemaal te kunnen voeden. Nog even en ze gaan leren vliegen en hun eigen voedsel zoeken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427255 349 2032-12-31T22:00:00+00:00 14069 2010-01-25T22:00:00+00:00 yes no vogel zwaluw nest vleermuis https://schooltv.nl/video-item/tomaatjes-op-een-bord-wat-een-pret 2024-02-07T17:21:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16576.w613.r16-9.890688d.webp Tomaatjes op een bord | Wat een pret! Kijk mee naar deze lieve kleine tomaatjes! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427256 58 2032-12-31T22:00:00+00:00 4853 2010-01-21T22:00:00+00:00 yes no tomaat tellen https://schooltv.nl/video-item/spelende-tomaatjes-samen-in-een-kom 2024-02-07T17:21:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16578.w613.r16-9.259ea55.webp Spelende tomaatjes | Samen in een kom Deze tomaatjes vinden het heel gezellig met elkaar, maar ze houden elkaar ook een beetje voor de gek! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427257 68 2032-12-31T22:00:00+00:00 4456 2010-01-21T22:00:00+00:00 yes no tellen tomaat https://schooltv.nl/video-item/3-kleine-tomaatjes-in-een-kom 2024-02-07T17:20:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16580.w613.r16-9.b2dbfe0.webp 3 kleine tomaatjes | In een kom Hoeveel tomaatjes zie jij? Let goed op! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427258 60 2032-12-31T22:00:00+00:00 10307 2010-01-21T22:00:00+00:00 yes no tomaat tellen https://schooltv.nl/video-item/spelen-met-mijn-tante-dat-vind-ik-leuk 2024-01-31T08:20:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16582.w613.r16-9.5437fc6.webp Spelen met mijn tante | Dat vind ik leuk! Als mijn tante komt is het feest, want dan spelen we samen verstoppertje! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427259 99 2032-12-31T22:00:00+00:00 4546 2010-01-12T22:00:00+00:00 yes no familie spelen https://schooltv.nl/video-item/hoe-wordt-tandpasta-gemaakt-van-een-heleboel-ingredienten 2024-08-29T13:38:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46171.w613.r16-9.660e633.webp Hoe wordt tandpasta gemaakt? | Van een heleboel ingrediënten! Als het goed is gebruik je tandpasta wel twee keer per dag. Door je tanden te poetsen voorkom je gaatjes, en ga je fris uit je mond ruiken. Dat komt door wat ze er in de fabriek mee doen. In een bak gaat water en sorbitol, een vloeistof die op water lijkt. Met een elektronische weegschaal wordt de juiste hoeveelheid afgepast. In deze zakken zit silicium, een van de belangrijkste ingrediënten van tandpasta. Dit blauwe poeder bestaat uit miljoenen korreltjes: de microkorreltjes die we voelen als we onze tanden poetsen. Het laatste ingrediënt: de vloeibare smaakstoffen gaan in de grote stalen bak. Het mengsel wordt een halfuur gemengd. Zo krijgt de tandpasta zijn frisse smaak. Op het eind gieten ze alles in een andere grote stalen bak en nemen ze een monster voor een laboratoriumtest. Het monster wordt goedgekeurd. Ergens anders worden de tubes met behulp van een fotocel in de juiste positie geplaatst. De tandpasta wordt er met een soort grote spuit ingeperst. Met een warme pers worden de tubes afgesloten. Zo, klaar om je tanden mee te poetsen! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427260 184 2032-12-31T22:00:00+00:00 24260 2010-01-21T22:00:00+00:00 yes no tand tandenpoetsen fabriek https://schooltv.nl/video-item/de-struisvogel-de-grootste-vogel-op-aarde 2024-01-04T10:39:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16585.w613.r16-9.25cbd84.webp De struisvogel | De grootste vogel op aarde In Afrika leven allerlei wilde dieren. Ook de grootste vogels van de wereld leven er. Ze hebben veren, maar ze kunnen niet vliegen. Maar ze kunnen wel heel hard lopen: struisvogels. Struisvogels leven nu ook in Europa. Mensen hebben ze hiernaar toe gehaald. Ze leven hier niet in het wild, maar op grote boerderijen. Ze worden gefokt voor vlees, eieren en veren. Cezar is dol op struisvogels. Het is lente en Cezar gaat een kijkje nemen op de struisvogelfarm. Eerst gaat hij naar de broedkas, waar de kuikens zitten. Van Simona heeft hij een overall, slippers en een pet gekregen. De broedkas moet heel schoon zijn en er mogen geen bacteriën in komen. Een struisvogel legt zo’n 80 eieren per jaar. De eieren gaan in speciale broedkassen tot ze uitkomen. Een struisvogelei weegt anderhalve kilo, dat is evenveel als 25 kippeneieren. Na 45 dagen barst de schaal open en komt er een kuiken uit. Als ze goed gevoerd en verzorgd worden, groeien de struisvogels heel snel. Ze zijn pas vijf maanden, en intussen is het herfst. Cezar is weer op de boerderij en is heel verbaasd om te zien dat de kuikens even groot zijn als hij. Ze hebben graan en andere gezonde dingen gegeten en zijn gegroeid als kool. Ze zijn levendig en heel nieuwsgierig. En als ze het koud krijgen, gaan ze naar binnen. Ruiken en proeven kunnen ze niet goed, maar zien en horen des te beter. Als ze één jaar zijn, zijn de struisvogels bijna reuzen. Nu zie je wel dat het de grootste vogels op aarde zijn. Ze wegen meer dan 100 kilo en ze komen boven de twee meter uit. Maar ze zijn nog steeds heel nieuwsgierig en pikken in alles wat er eetbaar uitziet. De mannetjes zijn groter en hebben zwarte veren, de vrouwtjes zijn kleiner en hebben grijze veren. Ondanks hun enorme vleugels kunnen struisvogels niet vliegen. Als ze indruk willen maken of niet willen omvallen, maken ze hun vleugels breed. Struisvogels zijn echte hardlopers. Aan hun lange poten hebben ze twee sterke tenen. De mens weet al heel lang hoe nuttig die reuzenvogels zijn. Daarom is het niet zo vreemd dat struisvogels niet alleen in Afrika en in de dierentuin leven, maar ook op deze boerderij. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427261 254 2032-12-31T22:00:00+00:00 20849 2010-01-21T22:00:00+00:00 yes no Afrika vogel ei https://schooltv.nl/video-item/op-sprinkhanensafari-in-de-achtertuin 2024-01-04T10:39:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16587.w613.r16-9.14aa1f9.webp Op sprinkhanensafari | In de achtertuin Hoi, Ik ben Christie, ik ben dol op beestjes, vooral kleine beestjes! Vandaag ben ik op zoek naar een sprinkhaan. Je vindt ze vooral in het gras. In onze tuin zitten er heel veel! Ja! Daar op die grasspriet. Oeps... weg.. Daar is er nog een. En nu oppassen, dat hij niet wegspringt! Ja! Hebbes! Sprinkhanen zien er een beetje gek uit. Dat komt omdat hun skelet niet aan de binnenkant maar aan de buitenkant zit. De kop, het lijf en de poten zijn bedekt met een hard pantser. Met hun lange, krachtige achterpoten kunnen ze grote sprongen maken. Ze hebben ook vier vleugels. Maar erg goed kunnen ze niet vliegen. Als de mannetjes met hun voorste vleugels over elkaar wrijven, maken ze een tsjirpend geluid, dat doen ze om de vrouwtjes te lokken! Sprinkhanen worden verdeeld in twee groepen: de kortsprieten en de langsprieten. Deze heeft vrij korte antennes. ’t Is dus een kortsprietje. Kortsprieten eten alleen planten, langsprieten eten ook insecten. ‘k Zal hem maar terug vrijlaten, dan kan hij nog wat springen. Want erg oud worden ze niet, ze leven maar een jaar. Hup, daaag sprinkhaan! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427262 131 2032-12-31T22:00:00+00:00 24363 2010-01-21T22:00:00+00:00 yes no sprinkhaan tuin insect dier https://schooltv.nl/video-item/de-geschiedenis-van-het-slapen-van-de-prehistorie-tot-nu 2024-01-04T10:39:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16589.w613.r16-9.2485d95.webp De geschiedenis van het slapen | Van de prehistorie tot nu Heel lang geleden, in de prehistorie bestonden er nog geen bedden. De mensen sliepen gewoon op de grond, onder dierenhuiden. De oude Egyptenaren sliepen niet met een hoofdkussen zoals wij, maar met een hoofdsteun. Ze sliepen daarbij op hun zij. De nomaden in het oude Perzische rijk, maakten waterzakken van dierenhuiden. Die lieten ze de hele dag opwarmen in de zon. Arme Romeinen sliepen op een deken op de grond. Rijke Romeinen sliepen in een houten bed, op een matras van eendenveren. Ze hadden ook een bed om in te eten. Dat vonden ze héél beschaafd! Al wie rechtop at was een barbaar! De armen in de middeleeuwen sliepen met het hele gezin én de dieren in de woonkamer. Ze lagen dicht tegen elkaar, op jutten zakken, gevuld met stro. De rijken sliepen in een hemelbed. De gordijnen hielden de tocht tegen en de hemel zorgde ervoor dat er geen stof of ongedierte op hen neerviel. In tijden van oorlog sliepen de ridders met hun harnas aan. Zo konden ze snel tot actie overgaan! Ook na de riddertijd bleven edelen in een hemelbed slapen. Ze waren erg trots op hun bed! Ze pronkten ermee in hun huiskamer. Sommigen wérkten zelfs vanuit hun bed en ontvingen er gasten. Hele gezinnen sliepen lange tijd in een bedstede, in zittende houding. Ze dachten dat je anders ziek zou worden. Toen kwam er iemand op het idee om de veren van een rijtuig te gebruiken voor een bed. En zo begint het bed er langzaam uit te zien zoals wij het nu kennen! Goed hé! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427263 122 2032-12-31T22:00:00+00:00 65417 2010-01-21T22:00:00+00:00 yes no Egypte slaap bed prehistorie https://schooltv.nl/video-item/schuwe-dieren-waarom-zijn-dieren-zo-verlegen 2024-01-04T10:39:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16591.w613.r16-9.c5b6f94.webp Schuwe dieren | Waarom zijn dieren zo verlegen? Wilde dieren zijn voorzichtig. Ze kijken goed of er iemand aankomt, en soms rennen ze weg. Want wie weet willen ze hen kwaad doen... Ze zijn schuw. In een wildpark zijn ze niet zo schuw. Daar mogen de mensen ze voeren. Ze zien elke dag mensen. En ze hebben geleerd dat mensen ze geen kwaad doen. De moeflons, bijvoorbeeld. Die weten dat kinderen altijd eten meebrengen. Kijk, nu zijn ze helemaal niet schuw. Maar soms zijn ze wel schuw. Bijvoorbeeld als Andreas komt. Dan rennen ze ineens allemaal weg. Andreas is hun verzorger. Zo doen de moeflons als ik ze kom voeren. Ze weten dat kinderen altijd eten bij zich hebben. En dat die ze nooit kwaad doen. En zo doen de moeflons als Andreas ze wil voeren. Ze weten dat de verzorgers soms een dier moeten vangen. En ze herkennen ons. Dat kunnen de sikaherten ook. Ze zien of je een emmer bij je hebt of niet. Als we geen emmer hebben, worden ze ineens heel schuw. Omdat ze niet weten wat we van ze willen. Maar als we een emmer bij ons hebben... en ermee rammelen... dan zijn ze nieuwsgierig – helemaal niet verlegen. Ze weten dus precies wanneer ze schuw moeten zijn en wanneer niet... https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427264 186 2032-12-31T22:00:00+00:00 15421 2010-01-21T22:00:00+00:00 yes no dier dierentuin gedrag https://schooltv.nl/video-item/de-rog-platvissen-op-de-bodem-van-de-zee 2024-01-16T15:12:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16593.w613.r16-9.51e261b.webp De rog | Platvissen op de bodem van de zee Dit is een rog. De rog is een platte vis met een lange staart. Het lijkt wel alsof hij door het water vliegt. De meeste roggen leven op de bodem van de zee, dichtbij de kust. Ze eten vooral weekdieren, schelpdieren en plankton. Sommige roggen kunnen wel 7 meter breed worden! Roggen hebben geen botten zoals de meeste vissen. Ze hebben een skelet van kraakbeen. Net als de haai. De rog ademt door zijn kieuwen. Die zitten aan de onderkant van zijn lichaam. Bovenop zijn kop zitten twee gaten waardoor hij zuurstof opzuigt. Roggen hebben een goede schutkleur. Zo zijn ze goed beschermd tegen vijanden. Roggen schijnen heel lekker te smaken. Maar ze zijn vooral mooi om naar te kijken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427265 179 2032-12-31T22:00:00+00:00 31932 2010-01-12T22:00:00+00:00 yes no rog dier zee vis https://schooltv.nl/video-item/schilderijen-restaureren-vuil-verwijderen-en-scheurtjes-dichten 2024-01-10T14:51:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16595.w613.r16-9.5333685.webp Schilderijen restaureren | Vuil verwijderen en scheurtjes dichten In een museum vind je vaak schilderijen. Ze zijn er in alle soorten en maten. Sommige zijn al eeuwen oud. Maar wat doen ze met schilderijen die oud en beschadigd zijn? Deze schilderijen zijn goed geconserveerd. Maar niet allemaal. Deze doeken hebben gaten en scheuren. Je ziet bijna niet meer dat het schilderijen zijn. Dit is een verflaag die aan het afbladderen is. Maar goed dat we conservators en restaurateurs bij de hand hebben. Want daar kunnen zij wat aan doen! Oké, het zijn geen tovenaars die elke beschadigingen hokus pokus kunnen wegtoveren, maar ze kunnen soms wel wonderen verrichten. Eerst zoeken ze met UV-licht alle verf die later is aangebracht. Dan bekijken ze het schilderij nog eens goed bij gewoon licht en dan beslissen ze wat ze gaan doen. Het kiezen van de juiste kwast, of het juiste potje schoonmaakmiddel of de juiste verf is een kunst op zich. Dat gaat ze heel goed af. Het verwijderen van vuil en verkleurde vernis is een heel precies werkje. Niet alleen vanwege de kwetsbare verf, maar ook omdat verfverdunner heel giftig kan zijn! Dat is een groot gat! Als het doek niet met precies het goede middel wordt gerepareerd, kan het opnieuw scheuren. Ook de lijm moet zorgvuldig gekozen worden, zodat hij de verf niet beschadigt en later misschien moeilijk te verwijderen is. Als je niet wilt dat er deuken achterblijven, moet je de beschadigde delen met het juiste materiaal opvullen. Je kunt niet zomaar elke verf nemen. We maken het oppervlak met verschillende soorten gereedschap glad. Dat is handig, zo’n strijkijzertje. Die scalpel ziet er een stuk gevaarlijker uit! Tot slot het retoucheren – dat wil zeggen: verf aanbrengen. We mogen alleen verf aanbrengen waar die ontbreekt. Hé, waar zat dat gat nou? Toch maar voorzichtig zijn, want stel je voor dat er ook iets met deze schilderijen gebeurt! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427266 164 2032-12-31T22:00:00+00:00 5843 2010-01-12T22:00:00+00:00 yes no restauratie schilderij kunst https://schooltv.nl/video-item/postzegels-het-paspoort-van-elke-brief-of-kaart 2024-01-04T10:39:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16597.w613.r16-9.7116fc7.webp Postzegels | Het paspoort van elke brief of kaart Cezar heeft een brief geschreven aan zijn oma, die in Nederland woont. Zijn brief zit al opgevouwen in de envelop die mama hem gegeven heeft. Nu schrijft Cezar oma’s adres op de envelop. Wat een mooie postzegels zitten er op de envelop! Mama zei dat de brief zonder postzegels niet bij oma terecht zou komen. Want postzegels zijn een soort buskaartjes. Cezar wil alles te weten komen over die bijzondere stukjes papier. En daarvoor kun je het best naar een postzegelfabriek gaan. Alina en Daniela laten hem graag zien hoe postzegels worden gemaakt. Elk jaar worden er verschillende thema’s voor postzegels uitgekozen: dieren, bloemen, vlinders, beroemde schilderijen, beroemde mensen, enzovoorts. Voordat ze op een envelop worden geplakt of in een verzamelboek terechtkomen, zijn postzegels gewoon tekeningen of foto’s. Dan heten ze nog ontwerpen. Postzegels zijn uitgevonden om de betaling van het postverkeer gemakkelijker te maken. Afhankelijk van hun waarde kan een brief over de hele wereld worden verstuurd. Cezar hoort dat de eerste postzegel in 1840 in Engeland is verschenen. Dat was de zogenaamde Penny Black en hij was één penny waard. In 1858 werd de eerste Roemeense postzegel gedrukt, de beroemde Stierenkop. Tegenwoordig zijn die zegels heel veel waard. Postzegelverzamelaars, oftewel filatelisten, verzamelen de mooiste en kostbaarste postzegels. Hoe ouder postzegels zijn, hoe meer ze waard worden. Dit zijn de postzegels op Cezars envelop: bergbloemen. Van de toppen van de Karpaten hebben ze hun weg gevonden naar een postzegelverzameling, maar dat is niet vanzelf gegaan. Van de foto wordt een ontwerp gemaakt, die Vlad met de computer bewerkt. Behalve de afbeelding bevat de postzegel ook de bloemennaam, de waarde van de postzegel en het land dat hem uitbrengt. Omdat ze zo klein zijn kun je op één vel een heleboel postzegels drukken. Nu kan Mihai ze naar de drukkerij sturen. Cezar gaat daar ook heen en maakt kennis met Valentin. Die legt uit hoe de drukpersen geprogrammeerd worden. Eerst kiezen ze de kleuren van de postzegel en dan gaat er speciale inkt in de drukpersen. Postzegelpapier is anders dan gewoon papier. De ene kant glimt en de andere kant plakt. Eén druk op de knop en de witte vellen papier worden kleine kleurige schilderijtjes. Na het drukken worden de postzegels gecontroleerd op fouten. Tot slot gaan de vellen door de perforator. Nu kunnen de vellen met postzegels naar het postkantoor, waar iedereen die een brief wil versturen ze kan kopen. Nu weet Cezar zeker dat zijn brief bij oma terecht zal komen: er zitten immers postzegels op. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427267 317 2032-12-31T22:00:00+00:00 21320 2010-01-07T22:00:00+00:00 yes no postzegel envelop post brief https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-ik-mis-een-vis 2024-02-01T12:51:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16598.w613.r16-9.8ad4896.webp Koekeloere | Ik mis een vis Thema: Lente. Moffel en Piertje houden grote schoonmaak. Moffel heeft nog een vissenbak. Daar moeten vissen in! Maar die zijn te duur. Jammer! Als ze op weg naar huis langs een groepje vissers lopen, komen ze op een idee. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1180093 900 44885 2011-04-04T16:58:57+00:00 yes no lente vis aquarium https://schooltv.nl/video-item/poppenspelers-brengen-de-poppen-tot-leven 2024-01-04T10:39:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16600.w613.r16-9.75da89d.webp Poppenspelers | Brengen de poppen tot leven! Hier begint straks een grote poppenkast. De poppen staan klaar en wachten zwijgend tot de show begint. Dit is Gerda en dit is Kaj. Dit is de Bloemenmevrouw. De poppenspelers beginnen ruim voor de show met hun warming-up. Ze maken ook hun mond soepel, zodat hun tekst er straks luid en duidelijk uitkomt. En natuurlijk hun armen, die de poppen besturen. In de vaardige handen van de poppenspelers komen de poppen tot leven. Nog wat laatste voorbereidingen vlak voor de show. Ze proberen het decor uit. Is alles zoals het moet zijn? De man van de belichting richt de lampen. Dit zijn schaduwpoppen. We zien alleen hun schaduw door het strakgespannen doek. Die is een pop op een stok. De poppenspelers zijn geconcentreerd en goed op elkaar ingespeeld. Voor onze ogen komen de poppen in hun sprookjeswereld tot leven. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427268 180 2032-12-31T22:00:00+00:00 8199 2010-01-12T22:00:00+00:00 yes no film poppenkast pop theater https://schooltv.nl/video-item/stop-motion-animatie-met-poppen-in-de-hoofdrol 2024-01-04T10:39:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16602.w613.r16-9.67c6071.webp Stop-motion animatie | Met poppen in de hoofdrol Spela maakt animatiefilms met poppen. Eerst gaat ze de poppen tekenen. Zo komt Kaj eruit te zien! De pop die in haar film gaat spelen wordt heel bijzonder. Hij krijgt een metalen skelet dat heel buigzaam is. Het skelet zit onzichtbaar verborgen onder zijn kostuum. Ze geeft Kaj fonkelende donkere ogen. Ze zet hem een pet op en bevestigt zijn handen aan zijn armen. Klaar is Kaj! De machtige Sneeuwkoningin staat al klaar in Spela's kleine studio. Vandaag is zij de ster. Ze speelt in een film. Met een camera fotografeert Spela elke beweging van de koningin. Daarna slaat ze de foto’s op in haar computer. Voor elke seconde film moet ze 25 foto’s maken. Als de foto’s op de computer achter elkaar worden afgespeeld, komt de pop tot leven. Wat voor achtergrond zal ze nemen? Natuurlijk, een sneeuwlandschap! Haar animatiefilm wordt gebruikt in de poppenshow. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427269 180 2032-12-31T22:00:00+00:00 10925 2010-01-12T22:00:00+00:00 yes no poppenkast animatie pop theater tekenen https://schooltv.nl/video-item/poppenkostuums-maken-voor-de-poppen-uit-de-sneeuwkoningin 2024-01-04T10:39:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16604.w613.r16-9.f662b26.webp Poppenkostuums maken | Voor de poppen uit De Sneeuwkoningin Dit is Gerda uit het sprookje De Sneeuwkoningin. Thomas heeft deze pop gemaakt en Erik gaat haar kostuum en haar haren maken. Haar haren worden van oranje stro gemaakt. Dat wordt vast heel leuk! Haar jurk wordt van gele stof gemaakt. Erik knipt het patroon voor de jurk uit papier. Hij speldt het patroon op de stof. Hij knipt de patroondelen uit de stof en speldt ze aan elkaar. Met de naaimachine naait hij de stukken stof aan elkaar. Gerda ziet er prachtig uit! De laatste puntjes op de i! Haar haren zijn gekamd, haar jurk is gestreken. Nu alleen nog deze cape om en dan zijn we klaar. Je bent prachtig, Gerda! Snel, je moet op! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427270 180 2032-12-31T22:00:00+00:00 4636 2010-01-12T22:00:00+00:00 yes no poppenkast mode pop decor kleding https://schooltv.nl/video-item/poppen-aankleden-met-schuimrubber-en-stof 2024-01-04T10:39:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16606.w613.r16-9.55dd3e3.webp Poppen aankleden | Met schuimrubber en stof Dit is Erik. Hij is modeontwerper, maar het liefst ontwerpt hij poppenkostuums. Eerst kiest hij zorgvuldig de stof uit. Voor dit poppenkostuum heeft hij heel veel kleurige stroken nodig. Hij is heel handig met de naaimachine. Is het zo goed? Ondertussen zet Thomas een grote schuimrubber pop in elkaar. Hij zet de armen eraan. Hij kijkt of alles goed werkt. Natuurlijk! Hij laat zijn handjes al wapperen! Wat een groot hoofd heeft deze dame! Kleurige stroken stof veranderen in een jurk voor de grote dame. De pop is klaar. Erik verandert nog wat laatste dingen. Zo. De Bloemenmevrouw is klaar voor de show! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427271 166 2032-12-31T22:00:00+00:00 3064 2010-01-12T22:00:00+00:00 yes no poppenkast kleding pop mode https://schooltv.nl/video-item/poppen-maken-een-kijkje-in-het-poppenatelier 2024-01-04T10:39:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16608.w613.r16-9.d8fe574.webp Poppen maken | Een kijkje in het poppenatelier Dit is Thomas. Hij maakt poppen in zijn werkplaats. En dit is Kai. Nu is het nog een tekening. Thomas gebruikt de tekening van Kai om een pop te maken. Eerst trekt hij alle lichaamsdelen over. Hij maakt het hoofd uit het papier. De pop wordt even groot als op de tekening. Nu knipt hij het lijf en de armen uit. Hij tekent alvast de plek waar de stokjes moeten komen die de pop straks laten bewegen. Kijk, het hoofd is klaar! Nu kan er een stukje in zodat het hoofd kan draaien. Nu kan het hoofd op het lijf. Dan de armen erop. En het bovenste deel van de pop is klaar. Kijken of het werkt. Het hoofd beweegt en de armen ook. Het lijkt wel of Kai leeft! En zo ziet Kai eruit in de show. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427272 180 2032-12-31T22:00:00+00:00 5602 2010-01-12T22:00:00+00:00 yes no poppenkast tekenen pop mode https://schooltv.nl/video-item/de-poes-getekend-door-de-mug 2024-02-19T13:21:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16610.w613.r16-9.a1f37a3.webp De poes | Getekend door de mug Kijk, een poes! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427273 56 2032-12-31T22:00:00+00:00 9717 2010-01-12T22:00:00+00:00 yes no tekenen mug https://schooltv.nl/video-item/schieten-met-pijl-en-boog-dat-vind-ik-leuk 2024-02-19T13:21:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16612.w613.r16-9.af3ad91.webp Schieten met pijl en boog | Dat vind ik leuk! Hou jij ook zo van schieten met pijl en boog? Je kunt er zelf een maken van een goede tak. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427274 99 2032-12-31T22:00:00+00:00 4400 2010-01-07T22:00:00+00:00 yes no spelen pijl boogschieten https://schooltv.nl/video-item/de-olifant-het-grootste-landzoogdier-op-aarde 2024-01-04T10:39:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16614.w613.r16-9.4c09da3.webp De olifant | Het grootste landzoogdier op aarde Dit is het grootste landzoogdier op aarde. De Afrikaanse olifant. Een volwassen olifant kan wel 7000 kilo wegen! Mannetjes- en vrouwtjesolifanten hebben allebei slagtanden. Meestal zijn die van het mannetje groter. Olifanten zijn herbivoren. Ze eten gras en andere planten. Waar jouw neus zit, hebben olifanten een slurf. Die is heel erg lang en ze doen er van alles mee. Ademhalen, bijvoorbeeld. Als olifanten lopen, steken ze hun slurf omhoog om lucht op te zuigen. Tijd voor een bad. Met zijn slurf zuigt hij water op en spuit dat over zijn lijf. Lekker! Maar het gekke is dat olifanten zich na hun bad meteen weer vies maken. Wat heeft een bad dan voor zin? Toch is het slim. Als hun vel nog nat is, blazen ze er stof over zodat ze een soort tweede huid krijgen. En die beschermt ze tegen insectenbeten. Is dat slim of niet? En als het etenstijd is, trekken ze met hun slurf blaadjes en brengen die naar hun bek. Maar ze gebruiken hun slurf ook nog ergens anders voor: om elkaar te groeten en om te vechten! Hoe kan dat? Een slurf heeft wel 600 spiertjes waardoor hij alle kanten op kan bewegen. Olifanten eten heel veel. Ze eten en eten en eten maar door, bijna de helft van hun lichaamsgewicht! Maar wat erin gaat, moet er ook weer uit. Half verteerd gras! Insecten zijn dol op opgedroogde olifantenpoep. Ze wonen er zelfs in! Zo zie je maar, in de natuur wordt alles gebruikt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427275 172 2032-12-31T22:00:00+00:00 35979 2010-01-26T22:00:00+00:00 yes no olifant Afrika dier https://schooltv.nl/video-item/morsecode-een-manier-om-te-communiceren 2024-01-16T16:15:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16616.w613.r16-9.e6faa6b.webp Morsecode | Een manier om te communiceren De oude Grieken hadden al ‘heldere’ ideeën voor contact op lange afstand. Op hoge heuvels stonden mensen met fakkels die met lichtsignalen belangrijke boodschappen aan elkaar doorgaven. De Romeinen keken dat kunstje af en gebruikten ook fakkels als seinmiddel op de wachttorens langs de grenzen van het Romeinse Rijk. Maar ze moesten wel oppassen dat ze niet in slaap vielen. De Indianen lieten hun boodschappen in rook opgaan. Met smeulend gras en dekens maakten ze rooksignalen. Ze konden de rook zelfs een kleurtje geven door bepaalde mineralen op het vuur te strooien. Maar bij een flinke bui werkte het niet. In de negentiende eeuw bedachten de Fransen een apparaatje om letters te seinen. De berichten waren dan met een verrekijker te lezen. Minpuntje: de vijand kon ze ook lezen. Pas in 1837 vond de uitvinder Samuel Morse een manier uit om via een kabel elektrische signalen te versturen. Die signalen bestonden uit korte en lange stroomstootjes. De ontvanger zette de stroomstootjes over op een graveernaald die ze op een vel papier afdrukte. Elke letter en cijfer had zijn eigen combinatie van lange en korte signalen: de morsecode. Later werden de signalen vervangen door een pieptoon, zodat het bericht meteen uitgeschreven kon worden. Al snel was de hele wereld via telegraafkabels met elkaar verbonden. Kabelspaghetti. Daarom werden telegraafkabels onder de grond aangelegd, zelfs onder de oceaanbodem. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427276 131 2032-12-31T22:00:00+00:00 68035 2010-01-12T22:00:00+00:00 yes no geschiedenis stroom Grieken communicatie telefoon Romeinen https://schooltv.nl/video-item/de-merel-hij-woont-in-een-jeneverbes 2024-01-04T10:39:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16618.w613.r16-9.b742305.webp De merel | Hij woont in een jeneverbes Deze boom is een jeneverbes, en er woont een merel in. Hoeveel eieren tel je? Eén, twee, drie, vier. Vier eieren. Hun moeder moet in de buurt zijn. We horen haar roepen. Al in april legt het vrouwtje haar eieren. En nog eerder in het jaar kunnen we het mannetje horen zingen, heel helder, als een fluit. Het mannetje zingt. en het vrouwtje luistert. De lente is in volle gang. Dat zie je als je goed naar de berkenbomen kijkt. De blaadjes zijn groen, en het merelgezinnetje heeft een hoop hongerig kroost. Wormen eten is voor een jong vogeltje in het begin een hele klus. Maar als ze eenmaal de smaak te pakken hebben, kunnen ze wel blijven eten...Zelfs dikke regenwormen. Kijk, het zwarte mannetje met zijn gele snavel is op het nest achtergebleven. De jonkies zijn nog blind, ze kunnen niet zien hoe papa het nest schoon houdt door hun poep op te ruimen. Als de omgeving schoon is, kunnen vijanden het nest niet vinden. De kleine jonkies zitten goed verstopt in de jeneverbes. Die beschermt het nest ook tegen de hete zon. En natuurlijk ook tegen de regen. Het is leuk om het merelgezin zo bezig te zien. Ze zorgen allemaal voor elkaar, zodat niemand honger hoeft te lijden. Als de moeder lang op het nest moet blijven, brengt de vader ook voor haar eten mee. De jonkies hebben enorm veel eten nodig om te groeien. Een van de ouders moet steeds op zoek naar wormen, terwijl de ander met zijn lijf de jongen warm houdt. Wist je dat vogels ook slapen? Dit vrouwtje slaapt. Zo verzamelt ze energie voor morgen. Slaap lekker! Een paar weken later is het dringen in het nest in de jeneverbes. De jongen zijn zo groot dat ze amper nog hun vleugels kunnen uitslaan. Hopelijk horen hun vijanden ze niet. O jee, daar komt iets! Maar het is hun eigen vader, met een vers maaltje wormen. De jongen piepen dat ze willen eten... En ja, dan krijg je dit... Schoonmaken maar weer. Nog even en de jonge merels verlaten de jeneverbes. Verderop in de buurt is er nog een merelnest. Maar dat zit heel ergens anders..... in een pol heide. En de jonkies zijn nog heel klein. Hun moeder daalt op het nest neer. Zie je dat? Merels eten niet alleen maar wormen. Merels kunnen in één zomer twee of zelfs drie nesten krijgen. En in de herfst vliegen de meeste merels naar het zuiden om te overwinteren. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427277 351 2032-12-31T22:00:00+00:00 59403 2010-02-08T22:00:00+00:00 yes no vogel boom nest https://schooltv.nl/video-item/de-geschiedenis-van-lijm-van-de-prehistorie-tot-nu 2024-01-04T10:39:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16620.w613.r16-9.16d1f26.webp De geschiedenis van lijm | Van de prehistorie tot nu In het Stenen Tijdperk hadden ze al lijm. Ze tapten hars uit de schors van dennen, sparren en berken en dat kleverige spul gebruikten ze om alles en nog wat vast te lijmen. Oeps! Als ze tenminste genoeg hadden. Kijk uit! De jagers uit de Steentijd hadden nog een andere manier om aan hars te komen. Als ze vers hout in een speciale oven brandden, drupte er kleverig vocht uit. Dit zwarte spul heet bitumen. Daarmee kun je stenen aan elkaar lijmen. 5000 jaar geleden gebruikten de Perzen het al om hun paleizen te bouwen. Dit natuurlijke asfalt wordt nog steeds gebruikt om wegen aan te leggen. Een paar duizend jaar later ontdekten de Egyptenaren een ander soort natuurlijm. Als je dierenhuiden en botten urenlang kookte, kwam er een kleverig goedje uit: gelatine. Dat gebruikten ze om meubels te lijmen. En andere dingen. De eerste lijmfabriek ontstond pas veel later, in ons land, zo’n driehonderd jaar geleden. In die tijd was er veel vraag naar goede lijm want de drukpers was net uitgevonden. Boeken waren populair. Wat heeft dat met lijm te maken? Nou, boekbinders hadden heel veel lijm nodig om de ruggen en kaften van boeken te lijmen. Er is ook een heel speciale lijm, die van de zwemblaas van vissen wordt gemaakt. Die is heel elastisch en wordt nog steeds gebruikt voor violen. Daardoor klinken ze extra mooi. Sinds ongeveer honderd jaar bestaat er ook kunstmatige lijm. Die is door een scheikundige uitgevonden. En die supersterke lijm plakt als de beste. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427278 124 2032-12-31T22:00:00+00:00 49067 2010-01-12T22:00:00+00:00 yes no lijm uitvinding prehistorie https://schooltv.nl/video-item/langlaufen-doe-je-zo-of-niet 2024-01-16T16:28:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16622.w613.r16-9.485766d.webp Langlaufen doe je zo! | Of niet? Wat gaat er fout in deze clip? Vind de 5 fouten! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427279 211 2032-12-31T22:00:00+00:00 11212 2010-01-25T22:00:00+00:00 yes no ski winter wintersport https://schooltv.nl/video-item/koekjes-bakken-doe-je-zo-of-niet 2024-01-31T08:19:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16624.w613.r16-9.e6d6e59.webp Koekjes bakken doe je zo! | Of niet? Wat gaat er fout in deze clip? Vind de 5 fouten! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427280 241 2032-12-31T22:00:00+00:00 34984 2010-01-25T22:00:00+00:00 yes no bakken koek oven https://schooltv.nl/video-item/knutselen-dat-vind-ik-leuk 2024-02-19T13:21:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16626.w613.r16-9.b5d90b1.webp Knutselen | Dat vind ik leuk! Hou jij ook zo van knutselen? Topper wel! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427281 93 2032-12-31T22:00:00+00:00 3387 2010-01-07T22:00:00+00:00 yes no knutselen spelen https://schooltv.nl/video-item/de-klipdas-een-sociaal-dier 2024-01-04T10:39:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16628.w613.r16-9.547e244.webp De klipdas | Een sociaal dier Zouden hier dieren leven? Ja! Kijk maar! Het is een klipdas. Hij lijkt een beetje op een marmot. Hij weegt ongeveer drieënhalve kilo. Hij heeft een korte vacht. Hij heeft lange stompe tenen met hoefachtige kromme nagels. Klipdassen hebben veel eten nodig. Ze eten stug gras, planten en blaadjes. En heel soms eten ze insecten. Drinken doen ze haast niet, ze halen hun water uit het gras dat ze eten. Ze eten twee keer per dag, 's morgens en ‘s avonds. Heerlijk eten! Klipdassen leven in groepen. Zo'n groep varieert van vier tot wel zestig dieren. Dit is de schelle alarmkreet van de klipdas. Een waarschuwingssignaal voor als er gevaar dreigt. Een paar dieren geven harde kreten om de rest van de groep te waarschuwen. Hun grootste vijanden zijn jagers. Pas op! Daar is het niet veilig. Hoor je wat ze zeggen? Er zijn klipdasjes geboren. Wat een klein diertje! Hij kan nauwelijks bewegen. Klipdassen krijgen twee tot zes jongen. De wijfjes voeden en verzorgen de jongen met zijn allen. Kom op, held! Je moet leren klauteren. Probeer het maar. Succes! Het jong moet naar zijn moeder toe. Dan kan ze het zogen en verzorgen. Tijd voor een tukje. Dag! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427282 210 2032-12-31T22:00:00+00:00 7136 2010-01-07T22:00:00+00:00 yes no dier das zoogdier Afrika https://schooltv.nl/video-item/wie-ben-ik-stoplicht-van-klei 2024-02-07T17:20:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16630.w613.r16-9.219438c.webp Wie ben ik? | Stoplicht van klei Onze vriendjes van klei proberen iets te vertellen! Raad je mee? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427283 88 2032-12-31T22:00:00+00:00 5955 2010-01-07T22:00:00+00:00 yes no verkeer raden https://schooltv.nl/video-item/wie-ben-ik-een-duiker-van-klei 2024-02-07T17:20:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16632.w613.r16-9.a711ab5.webp Wie ben ik? | Een duiker van klei Onze vriendjes van klei proberen iets te vertellen! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427284 89 2032-12-31T22:00:00+00:00 3051 2010-01-07T22:00:00+00:00 yes no duiken water klei raden https://schooltv.nl/video-item/wie-ben-ik-een-sneeuwpop-van-klei 2024-02-01T12:52:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16634.w613.r16-9.0b2db4a.webp Wie ben ik? | Een sneeuwpop van klei Onze vriendjes van klei proberen iets te vertellen! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427285 101 2032-12-31T22:00:00+00:00 3984 2010-01-07T22:00:00+00:00 yes no sneeuw sneeuwpop raden https://schooltv.nl/video-item/hoe-wordt-ketchup-gemaakt-van-tomaat-tot-fles 2024-01-16T16:30:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16636.w613.r16-9.90bc040.webp Hoe wordt ketchup gemaakt? | Van tomaat tot fles In een fles ketchup gaan niet alleen veel tomaten, maar ook veel kruiden. Het basisingrediënt van ketchup is tomatenpuree. Hier worden kilo’s tomaten voor gebruikt. De puree wordt door deze blauwe bussen via grote buizen opgezogen en in hele grote containers opgeslagen. Het lijken wel enorme keukenmixers. Het wordt met water gemengd Een ander belangrijk ingrediënt is azijn. In die witte kan zit melkzuur, om de saus te conserveren. Ondertussen worden de kruiden en het zout gewogen: Kaneel Chilipepers Knoflook Kruidnagelen Ui Dat gaat allemaal snel in ons mengsel. Plus een snufje bruine suiker. Dit wordt allemaal 12 uur lang gekookt. Terwijl het op het vuur staat, gaat er nog meer bruine suiker bij Onze warme saus gaat via de buizen naar de verpakking om uiteindelijk koud op onze patat terecht te komen! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427286 205 2032-12-31T22:00:00+00:00 12490 2010-01-07T22:00:00+00:00 yes no tomaat saus ketchup https://schooltv.nl/video-item/kerkklokken-hoe-worden-ze-gemaakt 2024-01-04T10:39:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16638.w613.r16-9.d6ac599.webp Kerkklokken | Hoe worden ze gemaakt? Wat klinkt een klok toch mooi! Elizabeth heeft een hele verzameling. Er bestaan ook hele grote klokken, die je van heel ver kunt horen. Die klokken worden gemaakt door mensen die precies weten hoe je er een krachtig en mooi geluid uit kunt krijgen. Die kennis is duizenden jaren geleden ontstaan, in het bronzen tijdperk. De schoonheid en kracht van de klank van een klok is afhankelijk van de vorm. Deze klok wordt van een speciaal soort zand gemaakt. Het lijkt een beetje op een zandkasteel maken, maar klokken maken is veel ingewikkelder. Als de klok zijn vorm heeft, wordt hij met koolzuur gehard. Hij krijgt een speciale verflaag die er later afgebrand wordt. Met versieringen wordt de klok nog mooier gemaakt. De binnenkant van de klok wordt ook gevormd. De binnenkant en de buitenkant gaan in een mal, waarin het brons wordt gegoten. Je kunt het je bijna niet voorstellen, maar die gouden stroop is metaal, maar dan wel van 1150 graden celcius. Heel voorzichtig wordt het in de mal gegoten. Als de klok is afgekoeld, wordt de mal eraf gehaald. Hij is nog niet klaar. Hij moet nog schoongemaakt en gepolijst worden. Hij krijgt een oog en natuurlijk een klepel. Even uitproberen! Ja, krachtig en mooi! Nu kan hij worden verstuurd en ergens in de wereld naar hartelust luiden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427287 248 2032-12-31T22:00:00+00:00 9791 2010-01-07T22:00:00+00:00 yes no klok kerk muziek https://schooltv.nl/video-item/kampvuur-maken-dat-vind-ik-leuk 2024-02-01T12:52:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16640.w613.r16-9.a0a7f8a.webp Kampvuur maken | Dat vind ik leuk! Hou jij ook zo van de gezelligheid van een kampvuur? Shawn wel! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427288 105 2032-12-31T22:00:00+00:00 3386 2010-01-07T22:00:00+00:00 yes no vuur spelen bos https://schooltv.nl/video-item/kabouters-kleine-wezentjes-met-een-puntmuts 2024-02-19T13:21:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16642.w613.r16-9.a8c36c6.webp Kabouters | Kleine wezentjes met een puntmuts Een kabouter?! Ik zie...een klein, lief manneke, met rode appelwangen, een witte snor en een lange baard. Maar niet in zijn pyjama! Hij draagt een salopet, een hemdje, en wollen laarsjes! oeps! Vergeten! En een puntmuts natuurlijk! Anders voelt hij zich naakt! Hmmm...Oh ja! En hij heeft een kabouterneus, waarmee hij alles ruiken kan! En hij kan heel goed horen! En ook al heeft hij kleine beentjes, en staan zijn voetjes een beetje naar binnen, hij is razendsnel. En wel 7 keer zo sterk als grote mensen! En hij draagt een leren gordel, met allemaal gereedschap in. Ja, want het is nacht, en dan werkt hij in het bos! Hij maakt graag vogelkastjes. En als ontspanning speelt hij jeu-de boules, met konijnenkeuteltjes! En als hij koude handjes krijgt, warmt hij ze in zijn baard. Maar nu komt de zon op, vlug kaboutertje, ‘t is tijd om naar huis te gaan! Ik zie een huisje. En in dat huisje woont mijn kaboutertje, met zijn kaboutervrouwtje. Het is er heel gezellig: alles is in hout! Er staat ook een gedekte tafel, met lekkere aardbeien. En aan de muur hangt een koekoeksklok. En een grote pijp. En op de grond staat een kist vol cadeautjes voor bezoekers. En na het ontbijt gaan ze slapen in een bedje in de kast. Er was eens héééééél lang geleden een kaboutertje, hij woonde samen met zijn vrouwtje, onder de dikke eik, Op hun tweehonderdste kregen ze een kaboutertweeling. En ze leefden nog honderden jaren en gelukkig”. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427289 178 2032-12-31T22:00:00+00:00 16644 2010-01-07T22:00:00+00:00 yes no fantasie sprookje kabouter https://schooltv.nl/video-item/ijsjes-maken-hoe-doe-je-dat 2024-01-04T10:39:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16644.w613.r16-9.2ecb879.webp IJsjes maken | Hoe doe je dat? Dit zijn ijsjes die je thuis kunt maken. Het is heel makkelijk. Ik zal het je laten zien. Eerst maken we het vloeibare gedeelte. We nemen melk, heel veel melk… We doen er cacaopoeder in zodat het net chocolade wordt. En dan een heleboel suiker. Proeven is altijd handig ... Ik meng het goed door elkaar, heel, heel, super super super supergoed ... Ik neem een beetje en dat doe ik in een heeeele kleine mixer. Dat is heel belangrijk om het schuimig te krijgen. Nu komt het allerleukste, dat is “in een vormpje doen”. Deze vormpjes geven de ijsjes hun vorm. Je kunt van aaaalles in een ijsjes stoppen. Kleurige snippers in allerlei maten. Nootjes, dat vindt mijn moeder het lekkerst. En natuurlijk...chocoladekoekjes. Als het vormpje vol is, dek je het af. Rustig, geduldig Soms schift het ijsmengsel. Maar dat is niet erg. Dan doen we het in de vriezer. Dan moet je wachten en wachten en wachten. En heeeel veel uren later. ZIJN JE IJSJES KLAAR! En lekker dat het is... https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427290 114 2032-12-31T22:00:00+00:00 14132 2010-01-07T22:00:00+00:00 yes no eten recept ijsje ijs https://schooltv.nl/video-item/hoe-eet-een-schaap-kauwen-en-herkauwen 2024-01-04T10:39:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16646.w613.r16-9.f3de08e.webp Hoe eet een schaap? | Kauwen en herkauwen Schapen eten gras. Al dat harde groen is moeilijk te verteren. Daarom hebben herkauwers zoals schapen een extra maag, de pens. Die dient als een tijdelijke opslagruimte. In de pens wordt het voer door miljoenen bacteriën afgebroken. Dat zijn speciale, goede bacteriën. Om het voer nog verder af te breken spuugt het schaap kleine deeltjes uit. Dan kauwt hij het nog eens, met heel veel spuug, en dan slikt hij het opnieuw door. Het kan wel anderhalf of twee dagen duren voordat het voer zo papperig is dat het verteerd kan worden. Nadat de bacteriën het voer hebben afgebroken, vinden de voedingsstoffen uit het groen hun weg naar de darmen. Die zie je hier links. Via de darmen komen de voedingsstoffen in hun bloed terecht en zo worden ze door hun hele lijf verspreid. Kracht en energie uit hooi en gras. Ja, schaapjes, dat hebben jullie slim bekeken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427291 69 2032-12-31T22:00:00+00:00 20577 2010-01-12T22:00:00+00:00 yes no herkauwen kauwen schaap gras dier https://schooltv.nl/video-item/hoe-wordt-haargel-gemaakt-van-hars-tot-tube 2024-01-04T10:39:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16648.w613.r16-9.d504dcb.webp Hoe wordt haargel gemaakt? | Van hars tot tube De gel in jouw haar wordt met liters tegelijk gemaakt in de fabriek. In de blender gaat water zonder minerale zouten, vermengd met glycerine om de gel te laten glanzen. In een andere blender stoppen ze dit geleiachtige spul dat de gel dikker moet maken. Dan een vloeibaar conserveringsmiddel en kleurstof om het zijn mooie gele kleur te geven Hoe kan gel ons haar in model brengen? Dat doet het bestanddeel hars. Deze vloeistof is ook belangrijk: het is soda en het stabiliseert de PH-waarde van de gel, zodat het veilig te gebruiken is. Nu wordt de reukstof gewogen, want gel moet natuurlijk wel lekker ruiken. Herinner je je de gelei van daarnet nog? Dat wordt nu aan ons mengsel toegevoegd. Dan komen de reukstof en het water erbij. Dat wordt 20 minuten gemengd. Tijd om de gel te testen! Perfect resultaat: het monster wordt goedgekeurd. Onze gel blijft een paar dagen in deze transparante zakken zitten. Voordat het verpakt wordt moet de gel nog een paar tests ondergaan. Onze gel is bijna op zijn eindbestemming aangekomen. Het gaat in een grote spuit. Een warme pers sluit de tubes. Daarna wordt het verpakt en vervoerd naar de winkels waar het in de schappen terecht komt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427292 187 2032-12-31T22:00:00+00:00 10994 2010-01-07T22:00:00+00:00 yes no haar fabriek mode cosmetica https://schooltv.nl/video-item/de-haan-getekend-door-de-mug 2024-02-01T12:52:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16650.w613.r16-9.1c83ed2.webp De haan | Getekend door de mug Kijk, de mug tekent een haan! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427293 43 2032-12-31T22:00:00+00:00 5212 2010-01-12T22:00:00+00:00 yes no mug dier tekenen https://schooltv.nl/video-item/kijken-bij-de-geitjes-hoe-leven-ze 2024-02-01T12:52:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16652.w613.r16-9.f3c1370.webp Kijken bij de geitjes | Hoe leven ze? Een Twee Drie Vier Vijf Zes Zeven Wij hebben ook zeven geitjes, net als in het sprookje. Dat is hun moeder. En die ook. De geitjes zijn van verschillende moeders. Kijk, eentje is aan het drinken. Dat is Pauli. In het sprookje over de zeven geitjes gaat de moeder weg om eten te halen, maar hier niet. Er is hier altijd genoeg te eten voor de geitjes. Het geitenhuis is precies zoals in het sprookje. Het heeft echte ramen en lampen. En een voortuin waar ze kunnen spelen. De geiten vinden het er heel leuk. Elke geitenfamilie heeft zijn eigen kamer. Er zijn voederbakken. En een drinkbak. En zout om aan te likken. Maar ze hebben geen staande klok om zich in te verstoppen, zoals in het sprookje. Maar er klopt ook geen wolf op de deur. Of op het raam. Dus hoeft Pauli zich niet te verstoppen. Ik weet meteen welk geitje Pauli is. Zelfs van buitenaf. Omdat hij de jongste van de geitjes is. En de leukste. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427294 177 2032-12-31T22:00:00+00:00 17657 2010-01-07T22:00:00+00:00 yes no geit dier boerderij https://schooltv.nl/video-item/de-gazelle-sneller-dan-een-paard 2024-01-04T10:40:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16654.w613.r16-9.4c3c5d8.webp De gazelle | Sneller dan een paard! Dit is een gazelle. Ze hebben grote zwarte ogen. En gladde horens die soms de vorm van een hoefijzer hebben. Ze hebben een kort staartje en een gladde vacht. Het zijn planteneters. Sommige mensen denken dat gazelles kwetsbaar zijn. Maar ze kunnen juist in heel zware omstandigheden overleven. In droog en bergachtig gebied, bijvoorbeeld. Gazelles kunnen lang zonder eten of drinken. Ze hebben genoeg aan een beetje gras of wat groen. Gazelles zijn heel snel. Als ze gevaar zien, schieten ze weg. Ze kunnen wel 90 kilometer per uur halen. Dat is nog sneller dan een paard! Wat er in gaat, moet er ook weer uit. Gazelles worden tien tot vijftien jaar. Ah, kijk daar! Die jonge gazelle drinkt bij zijn moeder. Dat doen ze ongeveer twee maanden. Al die bergen en rotsen zien er misschien niet zo gezellig uit, maar toch leven gazelles daar het liefst. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427295 149 2032-12-31T22:00:00+00:00 6105 2010-01-07T22:00:00+00:00 yes no gazelle dier Afrika https://schooltv.nl/video-item/een-fluit-getekend-door-de-mug 2024-02-19T13:20:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16656.w613.r16-9.7d6db61.webp Een fluit | Getekend door de mug Het is van hout, en als je erop blaast maakt het een mooi geluid! De mug laat het zien in deze clip. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427296 44 2032-12-31T22:00:00+00:00 3514 2010-01-12T22:00:00+00:00 yes no geluid muziek mug fluit https://schooltv.nl/video-item/fietsversnellingen-dan-kun-je-extra-hard 2024-01-04T10:40:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16658.w613.r16-9.1597765.webp Fietsversnellingen | Dan kun je extra hard! Een versnelling is vet gaaf. Die maakt het fietsen veel lichter. Als je op de pedalen gaat staan, gaat het grote blad draaien. Dat is via de ketting verbonden met het kleine blad achter op de fiets. Zo draait de ketting rond en kun je fietsen. Maar waarom is het achterste blad kleiner dan het voorste? Heel simpel. Als het voorste blad één keer rondgaat, gaat het achterste twee keer rond. Daardoor ga je sneller. Heuvelop fietsen is zwaar. Dan is het fijn om een versnelling te hebben, zodat je minder zwaar hoeft te trappen. Je schakelt dan naar een groter blad achterop. Met één trap gaat het achterblad één keer rond. Het trappen gaat lichter, maar je komt minder snel vooruit. Dan moet je dus sneller trappen. Heuvelaf gebeurt precies het tegenovergestelde. Dan nemen we een zwaardere versnelling, dus een kleiner blad. Dat draait bij elke trap vier keer rond. En zo speer je de heuvel af. Kijk uit! Uit de Weg! Yeeeeeeh! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427297 93 2032-12-31T22:00:00+00:00 31316 2010-01-07T22:00:00+00:00 yes no fiets verkeer techniek snelheid https://schooltv.nl/video-item/hoe-worden-fietsen-gemaakt-een-kijkje-in-de-fietsenfabriek 2024-01-04T10:40:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16660.w613.r16-9.430a51e.webp Hoe worden fietsen gemaakt? | Een kijkje in de fietsenfabriek Een fiets bestaat niet alleen uit twee wielen en een stuur. Bij het maken van een fiets komt veel meer kijken! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427298 184 2032-12-31T22:00:00+00:00 19443 2010-01-07T22:00:00+00:00 yes no fabriek fiets constructie https://schooltv.nl/video-item/een-drummend-wonderkind-samuel-uit-ghana 2024-01-04T10:40:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16662.w613.r16-9.f4e7efe.webp Een drummend wonderkind | Samuel uit Ghana Dit is Samuel. In kerk speelt hij de sterren van de hemel als drummer. Zijn vader speelt gitaar. Samuel mag naar een speciale school omdat hij zo goed kan drummen. Hij heeft het heel druk. Doordeweeks gaat hij naar school om te leren, maar hij speelt ook graag buiten. Drie keer per week oefent Samuel met de schoolband waarin hij drumt. Soms haalt zijn moeder hem op van school. Als Samuel thuis komt, begint hij meteen aan zijn huiswerk. Zijn tante houdt hem in de gaten. Samuel houdt ook nog tijd over om andere mensen te leren drummen. Soms speelt Samuel met een grote band uit Ghana. Hij mag zelfs optreden met een van Ghana’s grootste beroemdheden. Hij zegt dat Samuel een drummend wonderkind is. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427299 298 2032-12-31T22:00:00+00:00 8490 2010-01-26T22:00:00+00:00 yes no Afrika muziek kind drum https://schooltv.nl/video-item/digitale-informatie-nullen-en-enen 2024-01-04T10:40:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16664.w613.r16-9.9c4c135.webp Digitale informatie | Nullen en enen Wat moet je doen als je dit symbool op de computer wilt zetten? We gaan het naar de computer versturen met een scanner. Maar eerst moeten we het in computertaal vertalen. Dat heet digitaliseren. Dat doet de scanner met behulp van licht. Momentje. O, iemand wil laten zien hoe het werkt. Kom maar mee! Nou, even kijken. Daar is ons symbool weer. Eerst wordt er een raster van gemaakt, dat wil zeggen dat het in kleine hokjes wordt verdeeld. Nu gaan ze tellen. Een ingevuld hokje is één, een leeg hokje is nul. Een hele simpele taal dus, die je door middel van licht kunt versturen. Hij knippert bij één, maar niet bij nul. Nu reist mijn gedigitaliseerde tekening naar de computer. Die moet het raster decoderen. Dat gaat heel makkelijk. De lichtsignalen worden overgezet op het raster en die vormen bij elkaar weer ons symbool. In het echt hebben de rasters veel meer hokjes en gaat het berekenen veel sneller. Maar nu: hoe kun je bellen? Hallo? Als je praat, veroorzaak je geluidsgolven. In de telefoon worden die omgezet in elektrische golven die je hier ziet en die onze knappe koppen digitaliseren. Zijn we er allemaal klaar voor? Ook hier weer maken ze weer een raster, maar nu veel fijner. Momentje. We hebben meer mensen nodig. We hebben te weinig mensen! Het moet sneller. Nu kan er niets meer misgaan. Allemaal klaar om te tellen? Daar gaat die! En nu racet onze spraak door het snoer. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427300 136 2032-12-31T22:00:00+00:00 17955 2010-01-07T22:00:00+00:00 yes no scan computer digitaal https://schooltv.nl/video-item/dierenorkest-muziek-maken-met-de-geit-de-hond-en-de-haan 2024-02-19T13:20:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16666.w613.r16-9.adcad7c.webp Dierenorkest | Muziek maken met de geit, de hond en de haan Ik hou van dieren en van muziek! Op de boerderij zijn veel dieren. Een geit, een hond, een ezel, een geit. Zouden ze muziek kunnen maken? Ja, ze kunnen het! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427301 107 2032-12-31T22:00:00+00:00 5805 2010-01-07T22:00:00+00:00 yes no dier orkest hond boerderij muziek geit https://schooltv.nl/video-item/dansen-dat-vind-ik-leuk 2024-02-19T13:20:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16668.w613.r16-9.98c17cf.webp Dansen | Dat vind ik leuk! Dansen met m'n vriendinnetjes! De juf doet ook mee! Beentjes in de lucht! Dansen, dat vind ik leuk! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427302 87 2032-12-31T22:00:00+00:00 8462 2010-01-07T22:00:00+00:00 yes no dansen muziek spelen https://schooltv.nl/video-item/kindercarnaval-in-brazilie-veel-dans-en-muziek 2024-01-16T16:17:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16670.w613.r16-9.bb3f15c.webp Kindercarnaval in Brazilie | Veel dans en muziek! In Brazilië doen alle kinderen mee aan carnaval. Daar zijn mooie kostuums en versieringen voor nodig. Er wordt veel gedanst en muziek gemaakt. Iedereen ziet er prachtig uit en is vrolijk. Dat ziet er feestelijk uit! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427303 65 2032-12-31T22:00:00+00:00 42704 2010-01-07T22:00:00+00:00 yes no dansen Brazilië carnaval feest https://schooltv.nl/video-item/buitenspelen-dat-vind-ik-leuk 2024-02-19T13:20:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16672.w613.r16-9.533c8ef.webp Buitenspelen | Dat vind ik leuk! Dit vind ik leuk! Ik hou van buitenspelen! Buitenspelen, dat vind ik leuk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427304 106 2032-12-31T22:00:00+00:00 14429 2010-01-07T22:00:00+00:00 yes no spelen sneeuw https://schooltv.nl/video-item/boetskeerkunst-beelden-van-klei 2024-01-10T14:52:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16674.w613.r16-9.5c806f5.webp Boetseerkunst | Beelden van klei In het museum vind je allerlei soorten kunst. Schilderijen, tekeningen en beelden. Daar gaan we vandaag eens naar kijken. De beelden zijn gemaakt van klei. Maar deze beelden zijn stuk gegaan. Ze moeten worden gerestaureerd. Gelukkig zijn er in het museum mensen die daar verstand van hebben. De restaurateurs moeten heel nauwkeurig zijn. Ze hebben allerlei instrumenten om vuil en oude lijm te verwijderen: vijlen, soms een scalpel, zodat ze heel precies kunnen werken. Kwasten en een stofzuiger. Het is een hele speciale stofzuiger, die geen stukjes kan opzuigen. Een gummetje... En soms gebruiken ze hete stoom om de beelden schoon te maken. Nou, die twee engelen vinden het prima, zo te zien. Als alles schoon is, lijmen de conservators en restaurateurs de beschadigde delen weer op elkaar. Ze moeten dus goed onthouden waar elk stuk moet komen te zitten. Soms blijven er gaten of barsten over. Die moeten opgevuld worden. Daar moeten ze een scalpel bij gebruiken. Anders wordt het oppervlak niet glad. En zo is het weer mooi om naar te kijken. Pas op dat je niks breekt! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427305 137 2032-12-31T22:00:00+00:00 6009 2010-01-07T22:00:00+00:00 yes no beeld klei restauratie https://schooltv.nl/video-item/bijtje-van-blokken-een-lijfje-2-vleugels-en-1-angel 2024-02-01T12:53:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16676.w613.r16-9.6f471db.webp Een lijfje, 2 vleugels en 1 angel! | Bijtje van blokken De bij houdt van bloemen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427306 85 2032-12-31T22:00:00+00:00 5963 2010-01-07T22:00:00+00:00 yes no bij boerderij https://schooltv.nl/video-item/bevers-bouwers-van-burchten 2024-01-16T15:55:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16678.w613.r16-9.c47af67.webp Bevers | Bouwers van burchten Aan de dode bomen en het stromende water bij dit rustige meer kun je zien dat hier in de buurt bevers wonen. Daar komt de eerste bever al tevoorschijn. Als hij de indringers ziet, klapt hij met zijn staart op het water. Dat spat! Dit is het huis van de bevers. Dat heet een ‘burcht’. Het is gemaakt van stenen, grind, modder en takken. Het is een stevig bouwwerk dat zelfs tegen grote dieren bestand is. Als bevers een burcht bouwen, maken ze eerst van dikke takken een dam in de rivier. Het water kan niet verder en stroomt over het omliggende land heen. De bomen verdorren en gaan dood. Op de dode bomen komen veel vogels af, want die kunnen er makkelijk een holletje voor hun nest in maken. Kijk eens wat de bever met zijn tanden gedaan heeft! Hij kan zelfs grote bomen vellen. Daarmee zet hij de dam open en dicht, zodat de ingang van de burcht altijd onder water blijft. Bevers hebben hout nodig om te bouwen, maar ook om te eten. Moeder en zoon zitten al aan tafel. Maar waar blijft vader nou? Even later zit de hele familie gezellig te knagen. Bevers eten voornamelijk boomschors, het liefst van espen. In zo’n poeltje leeft altijd maar één beverfamilie. Bevers zijn ‘s avonds en rond middernacht op hun actiefst. Ze kunnen heel lang onder water blijven. In de herfst versterken bevers hun huis met nieuwe takken en modder om het warm en knus te maken. En ze verzamelen voedsel voor hun wintervoorraad. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427307 318 2032-12-31T22:00:00+00:00 32779 2010-01-07T22:00:00+00:00 yes no dier water bever https://schooltv.nl/video-item/samen-bellen-blazen-groot-groter-grootst 2024-02-19T13:20:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16680.w613.r16-9.8506e75.webp Samen bellen blazen | Groot, groter, grootst! Dokter Bubbels en zijn assistente laten zien hoe je samen de mooiste bellen kunt blazen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427308 129 2032-12-31T22:00:00+00:00 2825 2010-01-07T22:00:00+00:00 yes no bellen spelen https://schooltv.nl/video-item/pingpongen-met-zeepbellen-het-kan 2024-02-19T13:19:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16682.w613.r16-9.7f0774a.webp Pingpongen met zeepbellen | Het kan! Dokter Bubbels laat zien hoe je kunt hooghouden, pinpongen en jongleren met zeepbellen! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427309 129 2032-12-31T22:00:00+00:00 2147 2010-01-07T22:00:00+00:00 yes no bellen spelen zeep https://schooltv.nl/video-item/bellen-blazen-met-een-rietje-samen-met-dokter-bubbels 2024-02-19T13:19:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16684.w613.r16-9.6d0f9e3.webp Bellen blazen met een rietje | Samen met Dokter Bubbels Met een rietje en wat zeepsop kun je de mooiste bellen blazen. Je kunt er zelfs allemaal vormen mee maken! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427310 138 2032-12-31T22:00:00+00:00 5656 2010-01-07T22:00:00+00:00 yes no bellen spelen blazen https://schooltv.nl/video-item/bellen-blazen-met-dokter-bubbels-met-een-wc-rol-en-een-fles 2024-02-19T13:19:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16686.w613.r16-9.2fe5187.webp Bellen blazen met dokter Bubbels | Met een wc-rol en een fles Dokter Bubbels laat zien dat je niet per se een bellenblaas nodig hebt om mooie bellen te blazen. Je kunt ook een wc-rol of fles gebruiken! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427311 129 2032-12-31T22:00:00+00:00 4672 2010-01-07T22:00:00+00:00 yes no bellen spelen https://schooltv.nl/video-item/badmintonnen-doe-je-zo-of-niet 2024-01-04T10:40:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16688.w613.r16-9.c6cd4f2.webp Badmintonnen doe je zo! | Of niet? Wat gaat er fout in deze clip? Vind de 5 fouten! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427312 259 2032-12-31T22:00:00+00:00 6187 2010-01-25T22:00:00+00:00 yes no sport tennis spel https://schooltv.nl/video-item/armbandjes-maken-met-een-lieveheersbeestje 2024-01-10T14:54:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16690.w613.r16-9.d9a46ea.webp Armbandjes maken | Met een lieveheersbeestje! Op deze armandjes zitten lieveheersbeestjes. Die zijn gemaakt van glas. Wil je weten hoe dat gedaan wordt? Kijk dan deze clip. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427313 230 2032-12-31T22:00:00+00:00 4301 2010-01-07T22:00:00+00:00 yes no knutselen sieraad https://schooltv.nl/video-item/hoe-slapen-dieren-een-kijkje-in-het-aquarium-bij-nacht 2024-01-04T10:40:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16692.w613.r16-9.7f709ed.webp Hoe slapen dieren? | Een kijkje in het aquarium bij nacht! Maurice en Kristel gaan naar het aquarium. Maar ze gaan niet overdag... ze gaan ‘s nachts! En omdat het donker is, hebben ze zaklantaarns. Eens kijken wat de dieren hier ‘s nachts doen. De slang slaapt. En de leguaan? Die slaapt ook. Kijk, de hagedis slaapt zelfs door als je hem oppakt. Hier wonen de krokodillen. In hun huis is het ‘s nachts heel donker. Daar is ie! Hij slaapt ook. Zouden de insecten ook slapen? Hier, een wandelend blad. Hij is wakker. Insecten zijn zó leuk. En de wandelende tak is ook nog lang niet moe. Nu gaan we bij de vissen kijken. Die zwemmen rustig rond. Maar ze slapen niet echt. Kunnen vissen wel slapen? Een haai. Hij is nog steeds op jacht! De kwallen zijn ook wakker. Wat geven ze mooi licht......als je je zaklantaarn erop schijnt. Dit zijn koraalvissen. Die slapen wél. In de zeeanemonen. Daar zijn ze veilig. Een octopus. Die slaapt ook. Het lijkt wel of hij snurkt! Van vissen kijken word je wel moe. Welterusten! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427314 188 2032-12-31T22:00:00+00:00 10274 2010-01-07T22:00:00+00:00 yes no aquarium vis slaap dier https://schooltv.nl/video-item/brandwonden-door-hete-thee-en-andere-hete-vloeistoffen 2024-01-04T10:40:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16694.w613.r16-9.ef02e77.webp Brandwonden door hete thee | En andere hete vloeistoffen Het lijkt niet heel gevaarlijk, maar bepaalde stoffen kunnen brandwonden veroorzaken. Veel kinderen lopen ernstige brandwonden op door kleine ongelukken met water, thee, koffie of soep. Het omver duwen of per ongeluk morsen met een kopje thee is al voldoende om jezelf of iemand anders een brandwond te bezorgen. Dokter: Goedemorgen. Mylène: Goedemorgen. Dokter: Vertel het eens. Mylène: Ik heb thee over me heen gekregen. Dokter: Wat heb je toen gedaan, toen het gebeurd is? Mylène: Ik heb het onder de lauwe kraan gekoeld en volgens mij heb ik dat wel 10 minuten gedaan. Dokter: Oké, dat is prima. En ben je toen meteen hiernaartoe gekomen? Mylène: Ja. Dokter: Oké, dat is goed. Doet het pijn? Mylène: Ja, heel erg. Dokter: Heel erg, ja. Ik zie twee blaren. Wat rood eromheen. Als ik jouw verhaal hoor en ik zie hoe het eruit ziet, dan is het een tweedegraads brandwond. Wat we doen is het volgende. Er zit een blaar. Ik zal ‘m even doorprikken, dan leg ik een verband aan en ik ben klaar. Mylène: U zei net dat ik een tweedegraads verbranding heb, he? Wat is dat eigenlijk precies? Dokter: Dit is een doorsnede van de huid. Met hier de haartjes, de buitenkant. En hier, dat is het diepe gedeelte, dat is het onderhuidse vetweefsel. Dus als je je huid schuift, dan schuift dit gedeelte over de onderlaag. Dus dit is de eigenlijke huid. Mylène: Dus dit is eigenlijk maar heel dun in het echt. Dokter: Ja, in het echt heel dun. Kijk, dit is de opperhuid. En dit bestaat uit vezels en heet de lederhuid. In die vezellaag zitten de bloedvaten. Mylène: O ja, dat zijn die blauwe en die rode. Dokter: De rode en die blauwe dingetjes. Er zitten ook haarwortels, zweet- en talgklieren. Mylène: Dat zijn deze witte? Dokter: Ja, en hier zitten de talgklieren. Er zitten zenuwen in de huid en onder de huid en daarmee kun je voelen. Pijn, tast, temperatuur. Als je een eerstegraads verbranding hebt, dan is dat eigenlijk geen brandwond. Als je te lang in de zon hebt gezeten heb je geen wonden, maar je hebt een rode huid en het is pijnlijk. Je voelt je niet lekker en je hebt soms koorts. Wat je wel soms ziet, dagen later, is dat het gaat schilferen. En dan laat dit gedeelte van de huid, de opperhuid, dat laat los. Een tweedegraads verbranding. Die loopt zo’n beetje hier. Dit is beschadigd en dit is nog heel. En als dit nou naar elkaar toe gaat groeien, dan kan het herstellen. Dit is een diepe tweedegraads brandwond. Niet wat jij hebt. Wat jij hebt is meer hier. Mylène: Niet zo heel diep eigenlijk. Dokter: Dat gaat niet zo heel diep. Met een week tot 10 dagen is dat dicht. Mylène: Dus dit kan echt helemaal overgaan? Dokter: Ja. Nou, en als nou dit allemaal beschadigd is, tot ongeveer hier, dan zitten er nergens meer celletjes. Dat kan zich ook niet meer herstellen. Mylène: Dan ben je eigenlijk tot op het vet gekomen. Dokter: Tot op het vet verbrand. Dat is een derdegraads verbranding. Mylène: En dat doet dan ook heel erg pijn? Dokter: Nee. Waarom doet dat geen pijn? Hier zitten zenuwtjes in. Als dit nou verbrand is, dan zijn die zenuwen dood en dan voel je niks meer. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427315 206 2032-12-31T22:00:00+00:00 32056 2010-01-04T22:00:00+00:00 yes no thee brandwond heet https://schooltv.nl/video-item/de-bouw-van-een-pissebed-de-ridder-van-de-grond 2024-01-04T10:40:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16696.w613.r16-9.b5f41b0.webp De bouw van een pissebed | De ridder van de grond Wat kruipt daar over de grond? Allemaal kleine bodemdiertjes! Deze kleine beestjes heten pissebedden. Pissebedden zijn heel klein, misschien dat je ze nog nooit gezien hebt. Ze leven onder tegels, in het bos en op alle andere plekjes waar het lekker vochtig is. Pissebedden hebben een hoofdje, een buik en een soort staartje. Op het hoofdje zitten twee kleine oogjes. Deze oogjes zien alleen maar of het licht of donker is. Bij de ogen zitten ook voelsprietjes. Zie je de draadjes? Dat lijken net dunne grassprietjes. Het lichaampje van de pissebed is erg sterk. Het lijkt een soort harnas van een ridder! Dit harnas beschermt hem tegen vijanden, zodat ze hem niet goed kunnen opeten. Het harnas noemen we een pantser en dat pantser bestaat uit zeven kleine harnasjes. Elke harnasje heeft twee pootjes. Hier kan hij heel snel mee rennen! En bij de achterste pootjes zitten zijn kieuwen. Net zoals een vis! Door die kieuwen kan hij ademen. Aan de achterkant van het lijfje zitten nog twee staartjes. Zo, nu weet je hoe dit kleine kriebelbeestje eruit ziet, de ridder van de grond! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427316 84 2032-12-31T22:00:00+00:00 24346 2010-01-04T22:00:00+00:00 yes no dier pissebed https://schooltv.nl/video-item/kaarsen-en-brandgevaar-zet-een-kaars-nooit-naast-een-gordijn 2024-01-04T10:40:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16698.w613.r16-9.e59ecc7.webp Kaarsen en brandgevaar | Zet een kaars nooit naast een gordijn! Kijk, als je een kaars aansteekt, moet je zorgen dat er geen brandbare materialen in de buurt staan. En een kaars mag je NOOIT bij een gordijn plaatsen. Want als het gordijn opwaait tegen de kaars, ja, dan zal die in de fik vliegen. Wat nog veel erger brandt is een kerstboom. Vooral als 'ie een paar weken in huis gestaan heeft, dan zijn de takken heel erg droog, en dan vliegt ie zo in de fik. Dus je moet NOOIT een kaars in de buurt van een kerstboom zetten. Dan is het belangrijk dat je een kaars in een stevige houder zet. En dat je zorgt dat je het op een vlakke ondergrond zet. Want als je tegen de tafel loopt, dan valt de kaars om en dan verbrand je je mooie kerstkleed. Soms maken kinderen op school van die mooie doorschijn-figuurtjes. Nou daar kan je beter geen kaars in zetten, of achter zetten. In ieder geval niet in de buurt. En als je kaarsen brandt in de kamer, dan moet je er altijd bij blijven. En als je weg gaat, dan moet je ze uitblazen. Steek nooit teveel kaarsen tegelijk aan. Dat is niet gezond. Want de lucht die kaarsen verspreiden is niet goed om in te ademen. En je kan ze trouwens niet allemaal tegelijk in de gaten houden. Maar mocht, ondanks alles, toch brand uitbreken, dan is het verstandig om een rookmelder in huis te hebben. Als je 's nachts slaapt - en 's nachts gebeuren de meeste branden - dan ruik je, en hoor je, veel minder dan als jij wakker bent. Maar hier wordt je waarschijnlijk wel wakker van. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427317 151 2032-12-31T22:00:00+00:00 22797 2010-01-04T22:00:00+00:00 yes no kaars ehbo brand brandweer https://schooltv.nl/video-item/geurwater-maken-bloemblaadjes-en-water-in-een-koffiefilter 2024-01-04T10:40:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16700.w613.r16-9.5423aef.webp Geurwater maken | Bloemblaadjes en water in een koffiefilter Wanneer je naar school fietst of op bezoek gaat bij een vriendje of vriendinnetje, kom je vaak bloemen tegen. Vooral in de lente en de zomer zie je ze veel. Het is dan lekker weer en dan bloeien ze het beste. Bloemen ruiken vaak erg lekker. Insecten vinden dat ook. De bij bijvoorbeeld, hij is dol op het zoete nectar wat binnenin de bloem zit. In de bloemen zit een ‘stofje’ dat lekker ruikt. Daar kun je ook wat anders mee doen. Geurwater maken bijvoorbeeld! Voordat je echt de parfum kan maken moet je alvast een paar dingen klaarleggen: een bekertje, heet water, een leeg glas, een koffiefilter, een schaar en dan, het belangrijkste, de bloemen. Zoek lekker ruikende bloemen. Als de bloemen geplukt zijn gaan we echt beginnen. De bloemblaadjes knip je met de schaar in kleine stukjes. Als je genoeg kleine blaadjes hebt, pak je het koffiefilter. Daar doe je dan de kleine blaadjes in. Het koffiefilter met de blaadjes doe je in een leeg glas. Nog wat extra blaadjes erbij… We doen nu warm water in het koffiefilter en knijpen het filter dan uit. Je moet wel uitkijken, want het water kan nog erg warm zijn. Nu druppelt het water in het glas. Wat ruikt dat al lekker! Het geurtje is nu bijna klaar. We doen het in een mooi potje. Als je een beetje op je armen en in je nek spuit ruik je heel lekker! Spuiten maar! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427318 87 2032-12-31T22:00:00+00:00 13496 2010-01-04T22:00:00+00:00 yes no bloem water knutselen geur koffie https://schooltv.nl/video-item/brandwonden-in-1-seconde-verandert-je-hele-leven 2024-01-04T10:40:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16702.w613.r16-9.a196704.webp Brandwonden | In 1 seconde verandert je hele leven Ik had die kachel nog nooit eerder zelf aangestoken. In 1 seconde veranderde mijn hele leven. Op straat kijken mensen wel naar me. Maar pas als ze vies kijken doet dat echt pijn. Het was op 8 januari 1995 en ik was toen 10 jaar oud en het gebeurde om een uur of tien ’s avonds. We lagen al op bed en ik ging naar beneden eigenlijk naar de wc om te plassen. Nadat ik naar het toilet was geweest liep ik langs de keuken en zag ik dat de houtkachel uit was en die hoorde eigenlijk altijd te branden bij ons. Ik zag dat ie uit was en ik heb geprobeerd hem weer aan te maken door eerst papier en kranten en blokken hout erin te stoppen. Normaal steek ik de kachel nooit zelf aan maar doet m’n vader dat altijd. Ik had wel eens gezien dat als hem dat echt niet lukte dat hij er dan spiritus bij in spoot. Dus dat heb ik ook gedaan. Ik draaide me toen weg om de spiritus naast me op de grond te zetten en op het moment dat ik me terugdraaide kwam er een enorme steekvlam uit de houtkachel en die pakte mijn pyjama waardoor ik zelf in de brand stond. Ik ben toen naar de badkamer gelopen en heb in de spiegel gekeken. In die spiegel zag ik mijzelf dus in de brand staan en toen heb ik een beker water over mijn hoofd heen gegooid maar dat was niet voldoende om de vlammen te doven. Toen heb ik de douche aangezet en ben onder de douche gaan staan. Onder de douche is het meeste uitgegaan. Op al dat lawaai kwam mijn moeder ook uit bed, die lag ook al boven. Die heeft de laatste vlammetjes gedoofd en heeft de alarmlijn gebeld. De ambulance is toen gekomen, die heeft me opgehaald. Die heeft me eerst naar het ziekenhuis in Tiel gebracht en vanuit daar zijn we door gegaan naar het brandwondencentrum in Beverwijk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427319 152 2032-12-31T22:00:00+00:00 19042 2009-12-13T22:00:00+00:00 yes no brandwond brand ongeluk vuur https://schooltv.nl/video-item/vinzwemmen-zwemmen-als-een-vis 2024-01-04T10:40:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16704.w613.r16-9.ac81323.webp Vinzwemmen | Zwemmen als een vis Er bestaat een sport waarbij je heel erg snel door het water gaat. Deze manier van zwemmen heet vinzwemmen. Monique beoefent deze sport. Om te kunnen vinzwemmen heb je een paar dingen nodig. Een grote flipper. Flinke spieren. En een ruw zwempak. Maar waarom moet die eigenlijk ruw zijn? Monique: "Door die ruwheid ga je sneller door het water heen, je bent gestroomlijnder, en hoe gestroomlijnder, hoe sneller je dus door het water heen gaat". Als je dat allemaal hebt, dan kun je snelheden halen tot wel 73 kilometer per uur. Dat is sneller dan een auto in de stad! Vinzwemmers hebben de manier van zwemmen afgekeken van dieren die snel kunnen zwemmen. De flipper bijvoorbeeld. Die is afgekeken van de staart van dolfijnen. Het pak is vergelijkbaar met de huid van een haai. Het is heel gestroomlijnd, waardoor je sneller door het water heen gaat. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427320 91 2032-12-31T22:00:00+00:00 26134 2010-01-03T22:00:00+00:00 yes no zwemmen vis sport https://schooltv.nl/video-item/de-geschiedenis-van-de-fiets-van-loopfiets-tot-moderne-fiets 2024-01-04T10:40:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16706.w613.r16-9.37c2160.webp De geschiedenis van de fiets | Van loopfiets tot moderne fiets Wist je dat er in Nederland meer fietsen zijn dan mensen? De fiets is hier echt vervoersmiddel nummer 1! Wij vinden de fiets heel gewoon, maar er komt nog heel wat techniek bij kijken. De allereerste fietsen die zagen er zo uit: houten wielen, een plank - en die plank is bij de moderne fiets eigenlijk het frame, een zadel om op te zitten, het is al een echte fiets. Deze fiets was de eerste fiets met trappers. Ze zitten nog vast aan het voorwiel. En één rondje met de trapper dat betekent één rondje van het wiel. Door de spaken blijft het wiel lekker stevig en draait het rond als je trapt. Kijk, als het wiel draait, wat moet ik doen om het wiel te stoppen? Een handrem. Kijk, je knijpt in de handrem, en de kracht van m'n handen gaat via dit stangetje naar de rem. En.. het wiel staat stil. Ja, kijk, als je wil fietsen, dan wil je natuurlijk ook gewoon steeds harder gaan. En wat was het antwoord van de techniek op dat probleem? Nouja, kijk, als je één keer trapt met je trappers, dan gaat het wiel één keer rond. Dus als je sneller wilt gaan, heb je een groter wiel nodig. Maarja, op een fiets met twee van die gigantische wielen kan je natuurlijk niet klimmen, dus kreeg deze fiets een piepklein achterwieltje. Da's mooi: één keer trappen is vier meter vooruit. Zo'n groot wiel, dat zwabbert enorm. Het frame is zwaar, je kan je voeten niet op de grond zetten, en áls je valt, dan val je echt best een stuk. Zo'n ding is gevaarlijk! Het loodzware frame werd vervangen door holle stalen buizen. Makkelijker te bewerken en een stuk lichter. Kijk, hier zie je een doorgezaagd frame. Je ziet goed dat het hol is. De eerste luchtbanden die werden gemaakt van schapendarmen. Dat is een beetje een gek idee misschien, maar het hield wel lucht vast. En tegenwoordig maken ze fietsbanden van rubber. Die lagere fiets die hadden we al, maar die ging weer niet snel genoeg. We wilden dus een lage fiets die wel snel gaat. En dat werd een fiets met een ketting. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427321 196 2032-12-31T22:00:00+00:00 117149 2010-01-03T22:00:00+00:00 yes no geschiedenis fiets vervoer https://schooltv.nl/video-item/lagen-in-het-bos-een-bos-bestaat-uit-verschillende-lagen 2024-01-04T10:40:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16708.w613.r16-9.a5f4e0b.webp Lagen in het bos | Een bos bestaat uit verschillende lagen Je ziet hier duidelijk dat een natuurlijk bos verschillende lagen heeft. Daarboven zitten de boomkronen.. Hoe herken je een boom? Een stam, van hout, want dat hebben alleen bomen. De stam is ook heel stevig, want hij moet zijn takken kunnen dragen. De soort boom herken je verder aan zijn bladeren. Naaldbomen hebben naalden als bladeren. En kegels om zich mee voort te planten. Een loofboom heeft heel andere bladeren. Ze zijn breed en plat. Om zich voort te planten heeft een loofboom geen kegels, zoals een naaldboom, maar vruchten. Appels bijvoorbeeld, of zo'n eikel. Loofbomen en naaldbomen hebben allebei zo'n houten stam. De stam zorgt ervoor dat de bladeren van een boom hoog boven de grond zitten, zodat ze zoveel mogelijk zonlicht kunnen opvangen. Aan de stam zitten de takken. Al die grote en kleine takken bij elkaar noem je de kroon van de boom. En de bladeren horen daar natuurlijk ook bij. Struiken en jonge boompjes die groeien onder het kronendak. De boomkronen houden veel licht tegen, maar tussen de bladeren door vangen ze toch nog wel wat licht. Ze hebben zich aangepast aan het licht dat hier dus minder fel is, ze staan in halfzon-halfschaduw. Bomen en struiken hebben allebei een stengel van hout; een stam. Er zijn ook planten met een sappige stengel. Zo, even handschoenen aan hoor, want dit prikt: de brandnetel. En die heeft dus die sappige stengel, kijk. Deze laag uit het bos, de kruidachtigen, plant zich net als bomen en struiken voort met zaden. Maar niet alle planten planten zich voort met zaden. Sommigen doen dat met sporen, zoals deze varen. Dit is haarmos. Mossen zijn ook planten, maar ze hebben geen wortels. Ze nemen vocht op via de blaadjes. Kijk, hele kleine blaadjes. Da's knap, want dat kunnen varens en bomen en struiken niet. Mossen kunnen overleven met heel weinig zonlicht. Da's maar goed ook, want hier beneden moeten ze het met heel weinig licht doen, en met heel weinig water. Daardoor blijven mossen vaak heel erg klein. Net als varens planten mossen zich voort door middel van sporen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427322 188 2032-12-31T22:00:00+00:00 73666 2010-01-03T22:00:00+00:00 yes no bos boom plant https://schooltv.nl/video-item/bollen-planten-hoe-plant-je-bollen-in-de-grond 2024-01-04T10:40:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16710.w613.r16-9.01c0547.webp Bollen planten | Hoe plant je bollen in de grond? In het najaar is het bollentijd! Het ideale moment om de bloembollen in de grond te planten. De bollen staan in de winter in de grond en komen in het voorjaar tot bloei. Maar waar moet je nou op letten als je een bol wilt planten? Bloemenexpert: "Wat belangrijk is, is dat ze ongeveer de diepte hebben van drie keer hun eigen maat. 1, 2, 3. Het gaat niet om de exacte centimeters, maar wel dat de bol toch wel dat hij drie keer met zijn eigen lengte met z'n kontje in de grond zit. De bollen hebben een bepaalde afstand nodig. Je zou ze heel dicht tegen elkaar aan kunnen zetten, maar we weten allemaal dat er een hele plant uitkomt die ook ruimte nodig heeft. Net zoals je met broertjes en zusjes ook niet allemaal op een kluitje moet gaan zitten, hebben de bollen ook wat ruimte nodig. Want er komt toch een plantje uit met veel bladeren. En een bloem dat wordt een halve meter hoog. Dus het vraagt toch wel ongeveer 10 centimeter ruimte. Het derde wat belangrijk is, dat de wortelkrans altijd naar beneden wijst. Want anders moeten de wortels erg veel moeite doen om naar beneden te groeien, en de stengel komt moeilijk omhoog. Dus plant de bol met de goede kant naar boven. Een bloembol bloeit ongeveer drie weken. Elke soort heeft een eigen bloeiperiode. Om in de lente veel langer van de mooie kleuren te kunnen genieten, kun je meerdere soorten bollen onder elkaar planten. Eerst plant je een grote bol. bijvoorbeeld van een tulp. Daarna nog zo'n grote bol en tenslotte een kleine bol bovenop, zoals een krokus of een sneeuwklokje. Die komt dan als eerste uit. Maar waarom planten we bollen nu in de herfst? Bollen hebben kou nodig. Het is dus belangrijk de bollen te planten voordat het begint te vriezen. Probeer het maar eens thuis. De bloem van een bol die in een warmte gaat groeien, zal veel korter worden dan van een bol die eerst in de koelkast heeft gestaan. Vanaf januari komen de bloembollen uit en dan kan je tuin er zo bijstaan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427323 155 2032-12-31T22:00:00+00:00 108640 2010-01-03T22:00:00+00:00 yes no herfst bloem lente plant https://schooltv.nl/video-item/bij-het-verzet-een-gevaarlijke-keuze 2024-01-04T10:40:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16712.w613.r16-9.5ebe7ec.webp Bij het verzet | Een gevaarlijke keuze Op 10 mei 1940 begint de Tweede Wereldoorlog ook in Nederland. De Duitsers vallen ons land aan. Het Nederlandse leger verdedigt zich fel, maar tegen het veel sterkere Duitse leger, maakt het geen kans. Koningin Wilhelmina moet vluchten naar Engeland. En nadat Rotterdam gebombardeerd is, geeft Nederland zich over. De Duitsers zijn nu de baas in ons land. Sommige Nederlanders leggen zich hier niet bij neer en protesteren tegen de bezetter. Door bijvoorbeeld bloemen te leggen op de verjaardag van Prins Bernhard, de opa van Willem-Alexander. Of met het schrijven op muren van de V van Victorie, overwinning of vrijheid. Of OZO, Oranje zal overwinnen. Op schoolborden wordt weg mof geschreven. Dat betekent weg met de Duitsers. Of Duitsers zijn ezelskoppen. En sommigen plakken spotprenten op. Dat is gevaarlijk, want de Duitsers treden keihard op tegen elk verzet. Hé, jij daar! Staan blijven! Of ik schiet! We zijn gesloten! Bier is op. Opa, ik ben het. Kindje toch, het is bijna spertijd! Over vijf minuten moet je binnen zijn. Ik ga gewoon binnendoor. Daar controleren ze nooit. Nee, niks d’ervan! Die avondklok is er niet voor niets. Vooruit, ik wil niet dat jou iets overkomt. Maar vroeger mocht ik wel blijven. Vroeger is vroeger en daar verander je toch niets meer aan. Kom op! Mag ik m’n schoolboeken dan hier laten? Anders moet ik zo sjouwen. Tuurlijk, kindje. Doe maar in de voorraadkast. Die is toch leeg. Er zijn ook mensen die stiekem krantjes drukken. Die staan vol nieuws waarvan de Duitsers liever niet willen dat de mensen het weten. In het geheim worden de krantjes verspreid. Word je gepakt voor zo’n verzetsdaad dan wacht je een zware straf. We zijn gesloten! Bier is op. Maar voor u maak ik graag een uitzondering. Waar kan ik Els vinden? Els de Vries? Els van Linge? Els Fonteyn? Els wie? U weet precies wie ik bedoel. Het spijt me. Ik wil u graag van dienst zijn, maar...Guck mal hier! Hij houdt de achtergelaten rugzak van Els omhoog. O, dat zijn gewoon schoolboeken. Niets bijzonders. Proost. In deze gevangenis in Scheveningen worden de mensen vastgehouden die zich hebben verzet tegen de Duitse bezetter. Daarom wordt deze gevangenis ook wel het Oranjehotel genoemd. In totaal worden zo’n twintigduizend Nederlanders opgepakt vanwege hun verzet. Dit is je laatste kans. Wie-is-Els? Waar-komen-die-prenten-vandaan? Zijn van mij... heb ik zelf gedrukt... en opgehangen... Gevangenen houden de moed erin door teksten op de gevangenismuren te schrijven: in deze bajes zit geen gajes, maar Hollands glorie potverdorie. Het is heerlijk in Nederland te leven. Maar ook, als het moet ervoor te sterven. Houdt moed, Kop op, Hoop doet leven. Maar de Duitsers zijn onverbiddelijk. Honderden verzetsmensen worden op de Waalsdorpervlakte bij Scheveningen doodgeschoten. Met het schrijven, drukken en verspreiden van illegale kranten en spotprenten hebben ze hun leven voor de vrijheid gegeven. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427324 364 2026-12-31T22:00:00+00:00 48293 2010-02-21T22:00:00+00:00 yes no verzet Duitsland Tweede Wereldoorlog https://schooltv.nl/video-item/kamp-auschwitz-een-vernietigingskamp-voor-15-miljoen-joden 2025-11-21T12:06:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16714.w613.r16-9.8e1259a.webp Kamp Auschwitz | Een vernietigingskamp voor 1,5 miljoen joden Dit is kamp Auschwitz in Polen. Hier komen in de Tweede Wereldoorlog, iedere dag weer, treinen volgepakt met doodsbange mensen aan. Het zijn vooral joodse mensen. Ze worden de trein uit gecommandeerd. Mannen worden gescheiden van hun vrouw en kinderen. Broers en zussen moeten uit elkaar. Families vallen uiteen. De mensen worden in kale barakken gestopt. Hier slapen ze op planken, zonder dekens en kussens. Met overal vlooien en luizen. Ze krijgen nauwelijks te eten. Niet vreemd dat de éen na de ander doodgaat van de honger, van uitputting of door besmettelijke ziektes. Gezonde en sterke mensen moeten keihard werken voor de nazi’s. Maar de meesten worden direct na aankomst door hen vermoord in gaskamers. Al hun spullen en koffers moeten ze achterlaten. "Die krijgen jullie later weer terug", wordt ze verteld, "nadat jullie hebben gedoucht". Om er voor te zorgen dat niemand in paniek raakt, doen de Duitsers net alsof iedereen echt gaat douchen. Maar dit is geen douche. De douchekoppen zijn nep. Waar zou Kaat nou zijn? Er komt geen water uit de douchekoppen maar giftige gassen. De hele ruimte wordt gevuld met blauwzuurgas, een dodelijk gas. Na een paar minuten is iedereen dood. De dode lichamen worden verbrand in ovens, de as wordt gedumpt in vijvers op het kampterrein. Aan het eind van de oorlog willen de nazi's niet dat de sporen van hun massamoord worden ontdekt. Daarom blazen ze de gaskamers en de ovens op. Het Vernietigingskamp Auschwitz wordt in januari 1945 door Russische troepen bevrijd. In het kamp zijn nog maar 5500 mensen in leven. Eigenlijk meer dood dan levend. Anderhalf miljoen mensen zijn in het kamp vermoord. Het enige wat achter is gebleven zijn hun persoonlijke spullen, heel veel spullen. Die hebben de nazi’s ingepikt. Koffers, schoenen, Brillen. Zelfs het goud uit hun gebitten stelen ze. En de slachtoffers worden kaalgeschoren. Van hun haren worden onder andere dekens gemaakt. En tienduizenden foto’s. Al deze mensen zijn vermoord in Auschwitz. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427325 184 2026-12-31T22:00:00+00:00 105277 2010-02-21T22:00:00+00:00 yes no concentratiekamp Tweede Wereldoorlog antisemitisme genocide Holocaust https://schooltv.nl/video-item/de-vernietigingskampen-als-beesten-in-de-trein 2024-01-04T10:40:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16716.w613.r16-9.1cdab53.webp De vernietigingskampen | Als beesten in de trein Dit is Kamp Westerbork in Drenthe. Joodse mensen uit heel Nederland zijn hier door de Duitsers samengebracht. En vanuit dit kamp zullen ze per trein naar het Oosten van Europa worden vervoerd. Niemand vermoedt hoe het daar zal zijn. Op de avond voor vertrek krijgt iedereen te horen wie er mee moet. Frits van Dam, Mathilde van Dam, Heintje, Jonas en Andries. Alsjeblieft! stuur iemand anders maar niet m'n kinderen! Liselot den Hartog...Hij is voorbij de 'g'! Met haar kinderen Louis, Abraham en Yvonne. Ik was al bang dat we de voorstelling morgen zouden missen! Jij komt toch ook? En tot slot: Max van Gennep, Theresa van Gennep, Roos. We blijven tenminste bij elkaar. Het is geen gewone trein met coupes, maar met veewagons. Meer dan 100.000 joodse mensen worden op deze manier naar het Oosten gedeporteerd. En toch houden de mensen hoop dat het goed met ze zal aflopen. HIJ IS VAN MIJ! Je hebt er toch niets meer aan. Dit is alles wat ik heb. Pas op je vingers. Als iedereen is ingeladen, wordt met krijt op de wagon geschreven hoeveel personen er in zitten: 70, 74, 80. Wel 1000 mensen bijeen gepakt in een trein. Er worden briefkaarten uit de trein gegooid met postzegel en adres in de hoop, dat iemand ze zal vinden en op de post zal doen. "we zitten in de beestenwagen", "liefste lieveling, het heeft zo moeten zijn schat, we gaan met opgeheven hoofd en de moed erin", "ik kom weer terug hoor schat", "een spoedig weerzien in ons dierbaar Hollandje, vaarwel". De reis duurt minstens drie dagen en drie nachten. Via Duitsland komt de trein uiteindelijk in Polen aan. Hier bouwen de Duitsers concentratiekampen. De grootste en meest beruchte daarvan is kamp Auschwitz. In dit vernietigingskamp zullen heel veel mensen op gruwelijke wijze door de nazi’s worden vermoord. Blijf dicht bij mij. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427326 199 2026-12-31T22:00:00+00:00 48841 2010-02-21T22:00:00+00:00 yes no joden Tweede Wereldoorlog concentratiekamp https://schooltv.nl/video-item/kamp-westerbork-een-doorgangskamp-in-drenthe 2024-01-04T10:40:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16718.w613.r16-9.7dbc50a.webp Kamp Westerbork | Een doorgangskamp in Drenthe Tijdens de Tweede Wereldoorlog worden joden door de nazi's van Hitler steeds slechter behandeld. Zo moeten ze een gele ster dragen en op veel openbare plaatsen mogen ze niet meer komen. Vanaf 1942 worden ze zelfs weggevoerd om te gaan werken in Oost-Europa, tenminste, dat beweren de Duitsers. Maar eerst worden ze samengebracht in Kamp Westerbork in Drenthe. Dit is niet de eindbestemming, maar een doorgangskamp, een soort tussenstop. Hier moeten de joden wachten, tot ze worden afgevoerd naar het Oosten. Kurt Sanders uit Vlaardingen. Lia Zilverberg uit Dordrecht. Grietje Bachrach en ik ben tien jaar. Louis Courant, twintig. Ik ben Roos. Roos van Gennep uit Amsterdam. En ik ben dertien jaar. Broers? Zussen? Als je niets zegt, kunnen we jullie straks ook niet bij elkaar plaatsen. Ik heb een zus. Kaat. Maar ik weet niet waar ze is. Goed, dat was het. Die viool blijft hier. Heb je verder nog kostbaarheden? Nee, niet m'n viool. Je wilt toch niet dat hij gestolen wordt?! Kom. Ik zal 'm goed opbergen. Nee, die viool hou ik altijd bij me. Pas dan maar goed op, want je bent 'm hier zo kwijt. In de loop van de oorlog worden er meer dan honderdduizend joodse mensen naar Westerbork vervoerd. Al gauw zijn de barakken dan ook overvol. Mam! Mam?! Weet je wie hier ook is?! Theo! Theo Vos en zijn zus! En Rebecca heb ik gezien! En ook Alex Offenbach. Ze zijn allemaal hier! En Kaat? Nee, die niet. De Duitsers doen er alles aan om het leven in Westerbork zo normaal mogelijk te laten lijken. Kinderen gaan naar school en iedereen ouder dan 15 jaar moet werken. Er is een wasserij, een naaiatelier, een kleermaker, een schoenmaker en er wordt zelfs houten speelgoed gemaakt voor kinderen in Duitsland. En op zondag is iedereen vrij. Dan mogen ze gaan sporten. Er is zelfs een theater waar iedere dinsdag de beste joodse artiesten uit het kamp optreden. Het lijkt allemaal heel gewoon. En zo krijgen de mensen het idee dat het wel zal meevallen. Hij lacht nog steeds niet. Volgende keer beter. Mijn vader kent nog zoveel liedjes! Ja... als hij de kans krijgt. Alleen de beste artiesten mogen blijven van onze 'Herr Kommandant'. En de rest? Waar gaat de rest naartoe? Er is nog niemand teruggekomen om dat te vertellen. Fantastisch, Max! Echte klasse! Vond jij dat ook? Ja, heel goed, pap. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427327 263 2026-12-31T22:00:00+00:00 43785 2010-02-21T22:00:00+00:00 yes no joden Tweede Wereldoorlog Duitsland concentratiekamp https://schooltv.nl/video-item/wraak-op-de-nsb-bespuugd-geslagen-en-vernederd 2026-03-10T14:40:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16720.w613.r16-9.7149b37.webp Wraak op de NSB | Bespuugd, geslagen en vernederd Op 6 juni 1944 varen vanuit Engeland duizenden schepen richting de Noord-Franse kust. Aan boord tienduizenden Engelse, Amerikaanse en Canadese soldaten. Het zijn de geallieerden die zijn gekomen om Europa te bevrijden van Adolf Hitler en de nazi’s. En met succes. Na drie maanden wordt Parijs bevrijd. Daarna volgen Brussel en Antwerpen. De opmars van de geallieerden gaat zo vlug dat het er op lijkt dat Nederland nu ook heel snel bevrijd zal worden. Maar daar zijn de NSB’ers die de Duitsers helpen niet blij mee. CORRY! CORRY! CORRY! We moeten wegwezen! Als ze je te pakken krijgen, dan hangen ze je op! Net als in Frankrijk en België! Neem alleen wat handbagage mee. We moeten de trein halen! Kom, vader, naar Duitsland. We hebben niets te verbergen. Ik blijf hier. Corry, alsjeblieft. Het spijt me, Marinus. Als het gerucht gaat dat de geallieerde troepen in Nederland zijn, vluchten op 4 september 1944 duizenden NSB-ers en Duitse soldaten naar Duitsland. Ze hopen daar veilig te zijn. Lopend, met de trein, met de auto, met de fiets, op karren, het maakt ze niets uit, zolang ze maar weg kunnen. Maar de geallieerde opmars wordt bij de grote rivieren door de Duitsers tegen gehouden. En de bevrijding laat in een groot deel van Nederland nog 8 maanden op zich wachten. Pas op 4 mei 1945 geven de Duitsers zich over en is Nederland na 5 jaar bezetting weer helemaal vrij. En dat wordt gevierd. We waren toch voor Nederland? We wilden toch alleen maar het beste voor iedereen? Wat hebben we dan verkeerd gedaan? We hebben verloren. Opeens wordt er op de voordeur gebonsd. Hier zitten ze, die Landverraaiers! Na vijf jaar Duitse bezetting willen de mensen alleen maar wraak. Wraak nemen op de landverraders. En die worden bespuugd, geschopt, geslagen en uitgelachen. Ze worden vernederd. En vrouwen en meisjes die hebben gevreeën met Duitse soldaten, die worden kaalgeschoren. Zo’n 150.000 NSB’ers waaronder 10.000 kinderen worden opgesloten in oude scholen, kampen en gevangenissen. Hoe lang je vast zit, heeft te maken met wat je hebt gedaan. Hoe je de Duitsers hebt geholpen. Ben je alleen een meeloper, of heb je ook echt mensen verraden. Anton Mussert, de leider van de NSB krijgt de zwaarste straf. Hij wordt doodgeschoten wegens landverraad. Sommigen NSB-ers zitten jaren lang vast, en anderen zijn na een paar weken of een paar maanden al weer vrij. Maar de schaamte dat ze NSB-er zijn geweest, die gaat voor velen nooit meer voorbij. Ook al is de oorlog allang afgelopen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427328 260 2026-12-31T22:00:00+00:00 29187 2010-02-18T22:00:00+00:00 yes no NSB Tweede Wereldoorlog Duitsland https://schooltv.nl/video-item/landverraders-de-nsb-helpt-de-duitse-bezetter 2026-03-10T14:41:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16722.w613.r16-9.f795ebd.webp Landverraders | De NSB helpt de Duitse bezetter In mei 1940 bezetten de Duitsers ons land. De NSB, de Nationaal Socialistische beweging, steunt de Duitse bezetter en werkt nauw met hem samen. Hiervoor worden trouwe en fanatieke NSB-leden beloond. Mooi huis. Ja, we hebben meer kamers dan spullen. En we kunnen het betalen, want weet je wat m'n vader nu is? Burgemeester! Ik zei toch dat het allemaal goed zou komen. Eind 1941 mogen joodse mensen op bevel van NSB burgemeesters niet meer in cafés, bibliotheken en parken komen. Ook worden ze gedwongen een gele ster te dragen. En in Amsterdam moeten ze samen in een joodse wijk gaan wonen. Ook helpen veel NSB’ers de Duitsers met het oppakken van joden. Jacob Hirsch, Apollostraat 7... Helena Löwenthal, Merwedelaan 32... Anna Cohen, Singel 210... Het is daarom niet zo vreemd, dat de meeste Nederlanders grote problemen hebben met de NSB’ers. Ze vinden ze verraders. De haat tegen de NSB wordt steeds groter. Alleen op de Duitsers kunnen ze nog rekenen. Niets van aantrekken. ’t Is geen mens, ’t is geen dier, het is een landverraaier. Laffe landverraders! Willem! Willem, niet doen! Waar zijn jullie nou, hè?! Wie is hier nou laf?! Is dat zo? Zijn wij landverraders? Kom, eet je soep op. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427329 143 2026-12-31T22:00:00+00:00 27641 2010-02-18T22:00:00+00:00 yes no joden Tweede Wereldoorlog Duitsland NSB https://schooltv.nl/video-item/vechten-aan-duitslands-zijde-de-nsb-gelooft-in-hitler 2024-01-04T10:40:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16724.w613.r16-9.50bf1f6.webp Vechten aan Duitslands zijde | De NSB gelooft in Hitler In Nederland is in de jaren 30 Anton Mussert de leider van de NSB, de Nationaal Socialistische Beweging. Zijn grote voorbeeld is Adolf Hitler, de leider van Duitsland. Hitler zorgt er in zijn land voor dat iedereen weer werk heeft en er een einde komt aan de economische crisis in Duitsland. Hij laat duizenden kilometers snelweg aanleggen, stuwdammen, spoorwegen. Maar tegelijkertijd bouwt hij ook een enorm leger op. Met tanks, vliegtuigen, kanonnen en miljoenen soldaten. Eind jaren dertig is er in Duitsland bijna geen werkloosheid en armoede meer. De rest van Europa kijkt vol bewondering hoe Hitler dat doet. Ook Anton Mussert. Zijn Partij lijkt dan ook in alles op de partij van Hitler. Goed hè, die Hitler! Dat wil Mussert nou ook. Dan moet hij ook een snorretje laten staan, dan zijn alle problemen in Nederland zó opgelost! Ohh! Zie je wel, jij lacht hem uit! Mijn vader is vorige week lid geworden... En ik ga bij de Jeugdstorm, net als jij. Echt.Daar zul je geen spijt van krijgen, dat weet ik zeker! De jeugdstorm is de jeugdafdeling van de NSB. Het is club, een soort padvinderij, maar dan met heel veel zingen, marcheren en sporten. En net als bijna bij alles, heeft de NSB ook die jeugdstorm nageaapt van een jeugdclub in Duitsland, de Hitlerjeugd. Wat zou het mooi zijn als Nederland net zo’n regering had als Duitsland. En dan valt het Duitse leger Nederland aan. Van 3 uur af hebben Duitse troepen de grens overschreden...Vliegaanvallen zijn geprobeerd op enkele vliegvelden...Weermacht en afweer zijn paraat bevonden... voltrekken zich volgens plan. Voor zover bekend zijn tenminste 6 Duitse vliegtuigen neergehaald. Wat is er gebeurd? –VADER, Ze zijn gekomen! Wie?! De Duitsers zitten al overal: in Rotterdam en rond Den Haag. Willem de Ruiter? Ze komen me arresteren. Waarom? Kleedt u zich aan. WAT HEEFT M'N VADER GEDAAN?! Alle NSB-ers worden opgepakt. Anders helpen ze de vijand. Maar dat zou mijn vader nooit doen! Jullie mogen hem niet meenemen! Uit angst dat NSB-ers de Duitse soldaten zullen gaan helpen, worden in die eerste oorlogsdagen duizenden NSB-ers opgepakt en in de gevangenis gezet. Maar niet voor lang. Het Duitse leger is veel sterker dan het Nederlandse leger. Na een strijd van vier dagen, geeft Nederland zich over. En de gevangen NSB-ers worden vrijgelaten...door de Duitsers. Geen wonder dat de binnentrekkende Duitse troepen door de NSB-ers enthousiast worden toegejuicht. Ze krijgen bloemen, en sigaren. Nu zal het beter gaan met Nederland. Dat weten de NSB-ers zeker. Het Duitse leger is zo sterk en de opmars in Europa gaat zo snel dat veel NSB-ers geloven dat Duitsland onoverwinnelijk is. Er zijn zelfs Nederlandse jongens en mannen die mee willen vechten in dit Duitse leger. In totaal zijn dat er ruim 25.000. Als ze opgetogen naar het front vertrekken om te gaan vechten, weten ze nog niet dat 1 op de drie van hen zal sneuvelen. En nooit meer terug zal keren. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427330 303 2026-12-31T22:00:00+00:00 41301 2010-02-18T22:00:00+00:00 yes no NSB Tweede Wereldoorlog Duitsland https://schooltv.nl/video-item/de-opkomst-van-de-nsb-de-nationaal-socialistische-beweging 2024-01-16T16:26:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16726.w613.r16-9.dd4d9da.webp De opkomst van de NSB | De Nationaal Socialistische Beweging In 1939 is er in Nederland veel werkloosheid. Een op de 8 mannen heeft geen baan. Veel gezinnen wonen in slechte huizen. Ze zijn arm en hebben honger. De regering heeft grote moeite om alle werklozen aan het werk te krijgen. Veel Nederlanders geloven niet meer dat de regering de crisis kan oplossen. Zij hebben hun hoop dan ook gevestigd op een andere nieuwe politieke beweging: de NSB, de Nationaal Socialistische Beweging. Deur dicht, het tocht! Goed volk. Kijk ‘s, dan kunnen jullie weer een tijdje vooruit. O nee, dat kunnen we echt niet aannemen. Moeder, kijk! Victoria biscuits en Rinse Appelsiroop. Dankjewel! Je hoeft mij niet te bedanken, hoor. Maar de NSB. De NSB! Alleen die kan ons land nog redden! Want die denkt niet alleen aan zichzelf, zoals alle andere partijen. De NSB wil juist het beste voor Nederland. En er zijn tienduizenden mensen die dat ook vinden. Vrouwen en mannen, arm en rijk, jong en oud, arbeiders, directeuren, allemaal geloven ze in de NSB. En dit is Anton Mussert, de leider van de NSB. En allemaal geloven ze dat Mussert het land zal redden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427331 118 2026-12-31T22:00:00+00:00 33868 2010-02-18T22:00:00+00:00 yes no Duitsland NSB joden Tweede Wereldoorlog https://schooltv.nl/video-item/een-monument-voor-oorlogsslachtoffers-opdat-wij-ze-niet-vergeten 2024-01-04T10:40:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16728.w613.r16-9.f88d9f7.webp Een monument voor oorlogsslachtoffers | Opdat wij ze niet vergeten In 1945 komt er een einde aan de Tweede Wereldoorlog. Om die oorlog niet te vergeten worden overal in ons land monumenten neergezet. Die herinneren ons aan alles wat er in de oorlog is gebeurd. Op de Dam in Amsterdam staat het Nationale Monument. Op 4 mei vindt hier de Nationale Herdenking plaats. Om 8 uur precies zijn we 2 minuten stil om te denken aan de verschrikkingen van de oorlog en alle doden die daarbij zijn gevallen. En zo kunnen we hen niet vergeten en spreken we de hoop uit, dat het nooit meer gebeurt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427332 64 2026-12-31T22:00:00+00:00 8379 2010-02-18T22:06:00+00:00 yes no doden slachtoffer Tweede Wereldoorlog https://schooltv.nl/video-item/nederland-in-puin-door-bombardementen-en-landmijnen 2024-01-04T10:40:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16730.w613.r16-9.e982c1c.webp Nederland in puin | Door bombardementen en landmijnen Het is 1945. De Tweede Wereldoorlog is eindelijk voorbij. Maar het land ligt in puin en moet worden opgebouwd. Overal zijn huizen, bruggen, wegen en spoorbanen verwoest. Ook zijn de havens van Rotterdam en Amsterdam vernietigd. En grote stukken land zijn onbruikbaar geworden, omdat ze tijdens de oorlog onder water zijn gezet. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427333 98 2026-12-31T22:00:00+00:00 13630 2010-02-18T22:00:00+00:00 yes no bom Tweede Wereldoorlog slachtoffer https://schooltv.nl/video-item/nederland-bevrijd-gevangenen-keren-terug 2024-01-04T10:40:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16732.w613.r16-9.aad4af5.webp Nederland bevrijd | Gevangenen keren terug De Tweede Wereldoorlog is voorbij. Duitsland heeft zich overgegeven. De geallieerde legers hebben Nederland bevrijd. Na de Bevrijding keren tienduizenden krijgsgevangenen van de Duitsers terug naar ons land. Net als arbeiders die vaak jarenlang hebben moeten werken in Duitse fabrieken. De gelukkigen onder hen worden door familieleden opgehaald. Maar de terugkeer is niet altijd een vrolijk weerzien. Huizen zijn vaak verwoest door bombardementen en gevechten, en de bewoners gevlucht. Duizenden mensen, zijn alles kwijt, hun familie, hun huis, alles. Ze proberen in de chaos nog wat terug te vinden. En dan zijn er nog de 107 duizend joden die uit Nederland zijn weggevoerd door de nazi’s. Langzaam maar zeker wordt duidelijk dat zij in concentratiekampen zijn terechtgekomen. Speciaal ingericht om zo veel mogelijk mensen te doden. Opa's en oma's, ooms en tantes, vaders, moeders, broers, zussen... allemaal zijn ze vermoord. Bijna niemand overleeft de kampen. Er keren maar 5500 joden terug naar Nederland. David is één van hen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427334 171 2026-12-31T22:00:00+00:00 16602 2010-02-18T22:00:00+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog joden Duitsland https://schooltv.nl/video-item/na-de-oorlog-verraders-worden-gestraft 2024-01-04T10:40:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16734.w613.r16-9.a6fd8ea.webp Na de oorlog | Verraders worden gestraft De Tweede Wereldoorlog is voorbij. Na de Bevrijding wordt iedereen die wordt verdacht van verraad, NSB’ers en andere helpers van de Duitsers, opgepakt door leden van de Binnenlandse Strijdkrachten. Tussen de 120 en 180 duizend NSB-ers worden gevangen genomen en opgesloten in scholen, fabrieken, maar ook in vroegere kampen, zoals kamp Westerbork. Ze worden bewaakt door vroegere verzetsmensen die vaak nog ontzettend kwaad zijn op de NSB’ers. Daarom laten ze hen allemaal rotklussen doen. De gevangenen worden uitgescholden en mishandeld en krijgen slecht te eten. Zeker een paar 100 gevangenen komen om het leven. Uiteindelijk krijgen na hun proces 50.000 NSB’ers en verraders een gevangenisstraf. De leider van de NSB, Anton Mussert, wordt doodgeschoten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427335 58 2026-12-31T22:00:00+00:00 30626 2010-02-18T22:00:00+00:00 yes no verzet NSB Duitsland Tweede Wereldoorlog https://schooltv.nl/video-item/de-bevrijding-trees-heeft-een-canadees 2024-01-04T10:40:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16736.w613.r16-9.e140887.webp De bevrijding | 'Trees heeft een Canadees' De tweede wereldoorlog is voorbij. Duitsland heeft zich overgegeven, Nederland is bevrijd door de geallieerde legers. Het is één groot feest in de straten. Veel Nederlandse meisjes vinden het maar wat interessant, al die buitenlandse jongens in die stoere uniformen. Ze knuffelen en zoenen en sommigen vrijen met de soldaten. Uit die relaties worden meer dan zevenduizend baby’s geboren. Als de laatste geallieerde soldaten in januari 1946 naar hun land teruggaan, gaan sommige vrouwen met hen mee. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427336 39 2026-12-31T22:00:00+00:00 15747 2010-02-18T22:00:00+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog Canada geallieerden https://schooltv.nl/video-item/rotterdam-gebombardeerd-nederland-komt-in-duitse-handen 2024-01-04T10:40:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16738.w613.r16-9.b05a749.webp Rotterdam gebombardeerd | Nederland komt in Duitse handen Naar de gangkast. Vlug. PAPA! De oorlog is in Nederland vier dagen aan de gang als op 14 mei 1940 meer dan 50 Duitse bommenwerpers richting Rotterdam vliegen. Precies om zeven minuten voor half twee gooien ze hun eerste bommen op de stad. Het bombardement duurt in totaal maar dertien minuten. Daarin worden 97 duizend kilo bommen gegooid. Iedere seconde vallen er twee bommen. Brisantbommen, die in miljoenen gloeiend hete scherven uiteen vliegen. Daarna staat alles, maar dan ook alles in brand. Wat niet door de bommen kapot is gemaakt, wordt verwoest in die brand. Duizenden winkels, huizen, cafés, kerken en kantoren branden af. Het oude centrum van Rotterdam gaat in vlammen op. Mama! Mama…? Mensen proberen uit de puinhopen nog te redden wat er te redden valt. Maar het is een hopeloze zaak. Het duurt dagen voor de laatste brand geblust is. Vanuit de lucht kun je goed zien dat het centrum van Rotterdam vrijwel met de grond gelijk is gemaakt. Maar het is nog niet voorbij. De Duitsers eisen dat Nederland zich overgeeft, anders zullen ze nog meer steden bombarderen. Utrecht, Den Haag, Amsterdam, Haarlem. Nederland heeft dus niet zo veel keus. En op 14 mei 1940 om kwart over zeven in de avond geeft Nederland zich over. Na een strijd van vier dagen zijn de Duitsers de baas in ons land. Ik zei toch dat ik terug zou komen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427337 252 2026-12-31T22:00:00+00:00 23609 2010-02-18T22:00:00+00:00 yes no Duitsland Rotterdam Tweede Wereldoorlog https://schooltv.nl/video-item/duitsland-valt-nederland-binnen-en-bombardeert-rotterdam 2026-03-23T10:42:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16740.w613.r16-9.138f85e.webp Duitsland valt Nederland binnen | En bombardeert Rotterdam Om vier uur in de ochtend van de tiende mei 1940, valt het Duitse leger ons land binnen. Met vliegtuigen en parachutisten. Maar ook met tanks en andere voertuigen. De parachutisten bereiken Rotterdam. Ze proberen de brug over de Maas te veroveren om zo de belangrijke Rotterdamse haven in handen te krijgen. Zie je, daar voor die brug, daar zitten de moffen. Die willen over die brug heen. Maar in dat huis...Dat hoge gele? Nee, daarnaast! Waar die rookwolken vandaan komen. Daar zitten de onzen. Daar is vast m'n vader. Ik hoop dat ze genoeg kogels hebben. Zijn jullie nou helemaal belazerd! Naar huis! Maar mam, het was net zo spannend! De Duitsers zijn beter getraind en hebben veel betere wapens dan de Nederlandse soldaten. Hier vallen de Duitsers aan. En dit is ons leger dat de Duitsers probeert tegen houden. Zoals op de Grebbeberg. Die dagen zijn er felle gevechten. Een groot aantal Duitse vliegtuigen wordt neergeschoten. En in Rotterdam weten Nederlandse soldaten de Duitse troepen een paar dagen tegen te houden. Maar voor Hitler gaat het allemaal veel te langzaam. Hij wilde Nederland in één dag veroveren, maar de strijd duurt nu al vier dagen. Hij zal Rotterdam bombarderen. Dan zullen de Nederlanders zich wel overgeven. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427338 159 2026-12-31T22:00:00+00:00 53731 2010-02-18T22:00:00+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog Rotterdam Duitsland leger https://schooltv.nl/video-item/nederland-in-oorlog-een-verwaarloosd-leger-en-verouderde-wapens 2024-01-04T10:40:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16742.w613.r16-9.d8d0cd5.webp Nederland in oorlog | Een verwaarloosd leger en verouderde wapens In 1939 is het oorlog in Europa. En dat komt allemaal door Adolf Hitler. Hij is de baas van Duitsland, maar dat vindt hij niet genoeg. Hij wil de baas worden van heel Europa. Daarom bouwt hij een heel groot leger met miljoenen soldaten en de nieuwste tanks en vliegtuigen. Dat leger is zo sterk, dat Hitler kan doen wat hij wil. Oostenrijk inpikken bijvoorbeeld. En daarna Tsjecho-Slowakije. Polen vecht wel terug, maar ze kunnen niet op tegen het sterke Duitse leger. In Nederland worden zo'n tweehonderd duizend mannen opgeroepen om ons land te verdedigen als de Duitsers aanvallen. Heb jij m'n veldmuts gezien? Wat? Moet je zien hoe je eruit ziet! Vind je me niet stoer?! Dat pak is gekrompen. Je mouwen zijn veel te kort! Ach, nou ja. Met een beetje mazzel mogen we allemaal snel weer naar huis. Wauw, pap! Je lijkt net echt! Ja, dank je. En nou helemaal. Heeft u ook een geweer? Dat heeft hij helemaal niet nodig. Als de Duitsers hem zo zien, dan lachen ze zich vanzelf wel dood. Heel leuk. Het Nederlandse leger is nogal verwaarloosd, omdat er al honderd jaar geen oorlog meer is geweest. Er zijn niet genoeg uniformen en ook niet genoeg geweren. En sommige kanonnen zijn al meer dan tachtig jaar oud. Omdat kogels duur zijn, lossen veel soldaten tijdens oefeningen geen schot, maar roepen ze: pang, pang! Maar we hebben een geheim wapen! Iets waar Nederland al eeuwenlang op vertrouwt. Water. We laten ons land gewoon onder water lopen. De Duitsers weten dan dus niet meer waar een weg is of een sloot. Zo blijven er maar enkele plekken over, waar je de vijand moet tegenhouden. Pas in godsnaam goed op jezelf. Shhht, stil nou maar. Misschien hoeven we helemaal niet te vechten. Ik hoop het wel. Dan mag je schieten! Hitler laat ons wel met rust. Echt. We hebben toch nooit iets tegen de Duitsers gedaan? Phiew! Phiew! Phiew! Beloof me dat je terugkomt. Jawohl. Nee, ik meen het. Zeg dat je weer terugkomt. Tfoew! Tfoew! Dat beloof ik. In het hele land nemen vaders, broers en zoons, afscheid van hun gezinnen om zich te melden voor militaire dienst. Ze moeten het leger in, om het land te gaan verdedigen. Zoals in Rhenen bij de Grebbeberg. Om zich goed te beschermen graven de soldaten loopgraven. Vanuit hier wachten de Nederlandse soldaten de Duitsers op. Lieve Dirk, je zou het hier maar niks vinden. We mogen niet eens schieten. Zonde van de kogels, zeggen ze. Jammer. Wel moeten we scheppen. De hele dag door. Scheppen, scheppen, scheppen. Da's ook leuk. En 's avonds eten we steeds hetzelfde. Bonen. Dan zullen ze wel veel scheten laten. Helaas mag ik niet zeggen waar we zitten. Om de vijand niet op een idee te brengen. Maar weet wel dat ik veel liever thuis zou zijn. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427339 262 2026-12-31T22:00:00+00:00 50338 2010-02-18T22:06:00+00:00 yes no mei Duitsland Tweede Wereldoorlog Nederland https://schooltv.nl/video-item/joden-worden-weggevoerd-naar-werkkampen-in-duitsland 2024-01-16T15:36:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16744.w613.r16-9.937061c.webp Joden worden weggevoerd | Naar werkkampen in Duitsland In 1940 bezetten de Duitsers ons land. Al snel nemen ze maatregelen tegen Joodse mensen. Normaal leven is er niet meer bij, en het wordt nog erger. Joden worden opgeroepen zich te melden. Ze zullen naar het oosten van Europa worden gebracht. Waarheen precies, en wat ze daar gaan doen weet niemand. De familie kaufman is opgeroepen! Jacob en Klara Presser ook. Theo en zijn zus zijn gisteren vertrokken! Erika meijer en haar kinderen zijn weg, Alex Offenbach, Izak Prins, Rebecca de Winter...Allemaal naar het oosten! Ga maar even naar jullie kamers. Wat is daar toch in het oosten?! Wat moeten ze daar?! Werken, denk ik. De Duitsers helpen. Theo Vos is vierenzeventig! Dan krijgt hij vast een licht klusje. Maak je nou maar geen zorgen. Waarom laten ze dan niks van zich horen? Anna is al vier weken weg. Geen briefje, geen kaartje, niks. Misschien komt dat nog. En als wij worden opgeroepen... Wat dan? We slaan ons d'r wel doorheen. Als we maar samen blijven. De overgrote meerderheid van de joden meldt zich en gaat op transport. Goedschiks of kwaadschiks. Rainer und Lüdwig! auf der rechten seite anfangen! Het is zover. Doe je kleren aan en neem je koffer mee. O god! o god nee! Omdat steeds minder joodse mensen zich vrijwillig melden, komen de Duitsers hen thuis ophalen. Hele wijken worden afgezet en huis voor huis doorzocht. Werner! Im zweiten wagen abführen! Ze zijn nu bij De Haan op nummer vierendertig. Ik wist dat dit zou komen! ik wist het! Therees, alsjeblieft. De kinderen. O, ze hebben Daniël. En z'n broertje! Die heeft z'n knuffel mee. Laten we gewoon kalm blijven en doen wat ze zeggen. En meneer Polak van de hoek. Die wordt opgetild. Dat is nummer veertig. Nog twee huizen. Nee! nee! raak me niet aan! nee! Aufhören! du blöde schlampe! Waar blijven ze dan?! Wanneer komen ze ons nou halen?! Ze hebben ons overgeslagen. Heel veel Joden laten zich niet zomaar oppakken... Ze zoeken een schuilplaats om onder te duiken. In de stad of op het platteland bij een boer. Maar eenvoudig is het niet om een onderduikadres te vinden. Nee! nee! nee! Ik zet mijn gezin niet op het spel! Maar we weten niemand anders en ik dacht... Hoe DURF je hier te komen?! Je brengt ons allemaal in gevaar! Al is het maar voor een weekje, alstublieft! We zullen heel stil zijn. Gerda, laat jij Kaat even uit? Hier, wat snoepjes voor onderweg...In godsnaam! Je mag mijn cello hebben, als we maar mogen blijven. Ha! Jullie denken echt dat je alles kunt kopen. Jullie joden? Jullie joden denken dat je alles kunt kopen', dat bedoelt u toch? Tuurlijk mogen jullie blijven. Een week. En dan zien we wel verder. Toch worden veel Joodse onderduikers door de Duitsers ontdekt en opgepakt. In totaal voeren de Duitsers ruim honderdduizend Nederlandse joden weg naar het oosten van Europa. En daar worden ze bijna allemaal vermoord in de concentratiekampen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427340 335 2026-12-31T22:00:00+00:00 49218 2010-02-18T22:00:00+00:00 yes no joden Duitsland Tweede Wereldoorlog genocide Holocaust antisemitisme https://schooltv.nl/video-item/aparte-wijken-voor-joden-iedere-jood-een-jodenster 2024-01-04T10:40:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16746.w613.r16-9.3d636d2.webp Aparte wijken voor joden | Iedere jood een jodenster Voor de oorlog wonen er zo’n honderdveertigduizend Joodse mensen in Nederland. De meesten in Amsterdam. En iedereen vindt dat heel gewoon. Joden en niet-Joden leven samen, werken samen, trouwen samen en feesten samen. Geen enkel probleem. Maar als de Duitsers Nederland bezetten komt daar een einde aan. Ze haten de joden en maken hun het leven onmogelijk. Maar wat ik nog het ergste vind, wat ik het aller-allerergste vind... ik mag ook niet meer bij Gerda op bezoek! Haar ouders zijn gewoon bang. Waarvoor? Dat het besmettelijk is?! Zij kunnen ook worden ontslagen. Weet je mam, ik heb erover nagedacht en ik vind het helemaal niks: 'joods zijn'. Kijk, dan doe je gewoon zo. Of je houdt je tas extra hoog. Dan zien ze hem ook niet. Dan krijgen ze toch gelijk. Een jood verbergt altijd dat hij jood is. Maar lieverd, wat wil je nou?! Zo valt hij toch niet op?! Nee. Het mag dan misschien wel vervelend zijn om joods te zijn... maar ik ga me er niet voor schamen. Zo. Vanaf mei 1942 moeten alle joden vanaf zes jaar en ouder een gele ster dragen. Doe je het niet en je wordt aangehouden, dan heb je een groot probleem. Want iedereen moet ook een persoonsbewijs bij zich hebben, met zijn naam, een foto, een handtekening en zelfs een vingerafdruk. En als je jood bent staat er ook een J in dat persoonsbewijs. En de joden moeten van de Duitsers voortaan hier gaan wonen in de joodse wijk in Amsterdam. Er worden hekken omheen gezet en de bruggen worden opgehaald, zodat niemand er zonder toestemming van de Duitsers nog in of uit kan. Maar het leven gaat zelfs hier gewoon door. Mensen doen boodschappen, werken en er wordt zelfs nog getrouwd. Maar het leven voor de Joden zal dramatisch veranderen in de loop van de oorlog. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427341 129 2026-12-31T22:00:00+00:00 31298 2010-02-18T22:00:00+00:00 yes no joden Tweede Wereldoorlog Duitsland antisemitisme https://schooltv.nl/video-item/jodenvervolging-joden-krijgen-de-schuld 2024-01-04T10:40:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16748.w613.r16-9.a9b59c4.webp Jodenvervolging | Joden krijgen de schuld Voor de oorlog wonen er zo’n honderd veertig duizend joodse mensen in Nederland. De meesten in Amsterdam. En iedereen vindt dat heel gewoon. Joden en niet-joden leven samen, werken samen, trouwen samen en feesten samen. Geen enkel probleem. Totdat de Duitsers Nederland bezetten. Mag ik nou stoppen? Nee, nog éen keer. Ik wil dit vandaag afkrijgen. Eén-twee-drie! Moet je dit horen! De ondergetekende verklaart... de ondergetekende verklaart dat noch hijzelf, noch zijn echtgenoot of zijn ouders of grootouders ooit heeft behoord tot de joodsche geloofsgemeenschap! Een ariërverklaring! Hebben ze bij Gerda thuis ook gekregen! Gewoon opsturen. Hoor je nooit meer iets van. Ja, en wat vullen we dan in, Max? JOODS OF NIET-JOODS? Lijkt me logisch, toch?... Wij gaan nooit naar de synagoge en we werken gewoon op zaterdag, dus... Niet-Joods. Schrijf dat maar op. Dan zijn we ervan af. O Ja?! Als je liegt dan volgt onmiddellijk ontslag! Dat staat hier. Maar... wij horen toch niet bij die... anderen? Of wel? Lieve schat, hoeveel jaar geef ik nou al les op het conservatorium? Daar mag ik heus wel blijven werken. Nou thuis nog. Roos, die Joden, hè, waar ze het steeds over hebben... daar horen wij dus ook bij! Ja hèhè, wat dacht jij dan?! Joods of niet-joods, wat maakt dat nou uit?! We zijn allemaal mensen. Maar Adolf Hitler, de leider van Duitsland denkt er heel anders over. Hij geeft de Joden de schuld van alle ellende in Europa. En daarvoor wil Hitler de joden straffen. In zijn ogen zijn het slechte mensen. Doe jij nou? Niks. Je kunt het zien, hè? Dat wij het ook zijn, bedoel ik. Als je het niet weet, dan let je er niet zo op, maar nu...M'n neus, m'n ogen, m'n haar, je ziet het aan ALLES! Ik zie het aan jou, als je viool speelt en toen papa vanmorgen zwaaide... die schuine blik, het is zo duidelijk: Jood! Kaat! Doe normaal, joh! Het is toch zo?! Al verft mama iedere dag d'r haar, je ziet het toch! Nou en?! Wees er trots op! Ja? En als ze nou eens gelijk hebben? Stel dat wij... dat de Joden echt slecht zijn, door en door slecht — Hou op, Kaat, je moet niet — Weet je nog: toen Gerda van haar fiets viel? Kwam door mij. En toen met die vuilnisbak...Het zijn allemaal praatjes. Daar geloof je toch niet in? Ik niet... Maar al die anderen misschien wel... De Duitsers laten de Joden niet meer met rust. Kaat en Roos en heel veel andere Joden worden hard gestraft en vervolgd voor iets waar ze geen schuld aan hebben. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427342 187 2026-12-31T22:00:00+00:00 67241 2010-02-18T22:00:00+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog Hitler Duitsland joden https://schooltv.nl/video-item/nederlands-indie-wordt-indonesie-bersiap 2024-01-04T10:40:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16750.w613.r16-9.5cbeb0c.webp Nederlands-Indië wordt Indonesië | Bersiap In 1945 geeft Japan zich over en komt er een einde aan de Tweede Wereldoorlog in Azië. Veel Nederlanders hebben de oorlog in Japanse werkkampen gezeten. Eén op de acht mensen heeft de kampen niet overleefd. Maar de ellende is nog steeds niet voorbij. Want veel Indonesiërs willen na de oorlog niet meer bij Nederland horen. Ze willen een eigen staat. En dat schrijven ze op trams en op gebouwen. Op 17 augustus 1945 wordt de onafhankelijke Republiek Indonesië uitgeroepen. Sommige Indonesiërs gebruiken zelfs geweld tegen de Nederlanders. BERSIAP! BERSIAP! Ze komen hierheen! We moeten binnendoor! Waar zijn mijn wajangs? We moeten nu weg! Niet zonder mijn wajangs! Waar blijf je nou?! Ik zoek mijn wajangs. Dat meen je toch niet. Hier zijn ze! Maar Nederland wil zijn kolonie niet kwijt en stuurt soldaten naar Indië. Officieel om weer rust en orde in Indië te brengen, maar natuurlijk vooral om de kolonie te behouden. Er volgt een oorlog van 4 jaar. Maar in 1949 moet Nederland toegeven. Indonesië wordt een onafhankelijke staat. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427343 85 2026-12-31T22:00:00+00:00 27173 2010-02-18T22:00:00+00:00 yes no Nederlands-Indië dekolonisatie https://schooltv.nl/video-item/nederlands-indie-in-oorlogstijd-de-japanse-bezetting 2024-01-16T16:01:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16752.w613.r16-9.88ea46d.webp Nederlands-Indië in oorlogstijd | De Japanse bezetting In de Tweede Wereldoorlog wil Japan net als Duitsland een groot rijk veroveren, maar dan in Azië. Voor de oorlog heeft Japan al grote delen van Azië veroverd, zoals Korea en stukken van China. In 1941 valt Japan zonder waarschuwing de Amerikaanse vloot bij Hawaï aan. Tientallen schepen worden vernietigd. Bijna 2500 Amerikaanse soldaten komen om het leven. Vanaf dat moment is het oorlog tussen Japan en Amerika en brandt in heel Azië de strijd los. Hierna valt Japan valt ook de Filipijnen, Malakka, en Singapore binnen. En daarna is ook Nederlands-Indië aan de beurt. Op 1 maart 1942 landen Japanse soldaten op de kust van Java. Het wordt een ongelijke strijd. Op het land, en in de lucht, waar de Japanners alle Nederlandse vliegtuigen uitschakelen en de havens en fabrieken bombarderen. En ook de Nederlandse vloot wordt in een zeegevecht met de Japanse marine tot zinken gebracht. Na zeven dagen wordt op 8 maart 1942 de overgave getekend. Japan is de baas in Nederlands-Indië. Hier radio Bandoeng, wij sluiten nu. Vaarwel. Tot betere tijden. Leve de Koningin. Dat was dan dat. DEWI?!... DEWI? WAAR BEN JE? DEWI?!... Waar is Dewi? Vast waar alle inlanders zijn... Op het Koningsplein om de Jappen toe te juichen. Nu het apenleger is gekomen, laten ze hun ware aard zien en vergeten alles wat wij voor hen hebben gedaan. Een deel van de oorspronkelijke bevolking van Indië verwelkomt de Japanners inderdaad als hun bevrijders. Het Japanse leger zal de Hollanders verjagen. Indonesië zal deel van een groot Aziatisch rijk worden. Hello, come in. What can I do for you? Kieree. I'm sorry, what do you mean? Kieree! Misschien wil hij geld? Kieree! Do you want money?! Kieree! kieree! kieree! I don't understand you! Nee, in godsnaam! please! Buigen! Je moet buigen! Kieree betekent buigen. Kijk zo. De blanken zijn eeuwenlang de baas geweest in Azië, maar nu zijn de rollen omgedraaid. Nu moeten de Hollanders buigen voor iedere Japanse soldaat die langskomt. Maar er gebeurt nog veel meer. Nederlandse mannen, vrouwen en kinderen worden in werkkampen gestopt. Het leven daar is heel zwaar, en 1 op de acht Nederlanders overleeft de kampen niet. Ook dwingen de Japanners de Nederlanders en andere Europeanen, maar ook Indonesiërs te werken bij de aanleg van een spoorlijn in Birma. Met hun blote handen moeten de gevangenen de stalen rails en de zware bielzen sjouwen. Door uitputting en mishandeling sterven zo’n 15.000 Europeanen en honderdduizenden Indonesiërs. Het zijn er zo veel dat je zou kunnen zeggen dat er voor elke biels een man is gestorven. Daarom wordt dit ook wel de dodenspoorlijn genoemd. Chris? Christiaan? Ik ben het. Dewi. Kun je me zo goed zien? Want daar kom je toch voor? Om te kijken hoe slecht het met me gaat? Hier. Hij toont zijn aangetaste handen en blote voeten. O God...Dus ga maar vertellen aan iedereen: de blanken worden flink gestraft door het apenvolk! Wij ook. Waarom ben je weggegaan zonder iets te zeggen? Jouw moeder... Ik... Het was dom. En nu is het te laat. Dag, lieve Dewi. De oorlog duurt lang. Als Duitsland zich overgeeft blijft Japan gewoon doorvechten. Voor de Nederlanders in de kampen lijkt de bevrijding nog lang niet in zicht. Maar de Amerikanen hebben er genoeg van. Ze gaan een geheim wapen inzetten. De atoombom. Ze gooien er twee. Boven de Japanse steden Hiroshima en Nagasaki. Hierbij komen meer dan honderdduizend mensen om het leven. Pas dan geeft Japan zich over. Het is 15 augustus 1945 en de Tweede wereldoorlog is nu echt voorbij. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427344 332 2026-12-31T22:00:00+00:00 67218 2010-02-18T22:00:00+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog Japan Azië Nederlands-Indië https://schooltv.nl/video-item/de-oorlog-in-nederlands-indie-japan-valt-aan 2024-01-04T10:40:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16754.w613.r16-9.e50e1c1.webp De oorlog in Nederlands-Indië | Japan valt aan De arme Rama wilde zijn land terug, maar hoe? Hij stond helemaal alleen. Toen schoot de witte aap hem te hulp met zijn grote apenleger. De strijd duurde zeven dagen en zeven nachten tot het apenleger had gewonnen. De tiran was dood en Rama werd de nieuwe koning. Wat doe je dat goed, Dewi! Het leek net echt! Dit is Christiaan de Klerk, hij is geboren in Nederland, maar woont in Nederlands-Indie. Helemaal aan de andere kant van de wereld. Met de boot duurt een reis naar Indie wel een maand. Nederlands-Indië is een kolonie van Nederland en dus eigenlijk een deel van ons land. Er zijn hier zo’n zestigduizend Nederlanders en ze hebben alle macht in Indië. De oorspronkelijke bewoners, zo'n zestig miljoen Indonesiërs worden door hen geregeerd en dat is al een paar eeuwen zo. De Nederlanders vinden het hun taak de inlanders op te voeden. Wij hebben kerken die hoger zijn dan alle huizen. Met torens... echt ongelooflijk... die raken de hemel! En onze dijken, die moet je zien! Hoe hoog de golven ook zijn, ze komen er nooit overheen. Ik kan niet wachten. Je zult geen spijt krijgen. Want Nederland... daar kan niets tegenop. Het spijt me, meneer. De keuken, Dewi. Het is mijn schuld, vader. Ze zag er zo moe uit, dus vroeg ik haar - Hier. Moet je dit eens lezen. Ook voor de Nederlanders in Nederlands-Indië is de schok enorm, als ze horen dat op 10 mei 1940 hun vaderland is binnengevallen door de Duitsers. Het zijn onzekere tijden. Ook Nederlands-Indië verkeert in gevaar. Niet Duitsland is de vijand, maar een ander land dat in de buurt ligt... Japan, wil net als Duitsland een groot rijk veroveren, maar dan in Azië. Voor de oorlog heeft Japan al grote delen van Azië veroverd, zoals Korea en stukken van China. En in Nederlands-Indië zijn de mensen bang nu ook aangevallen te worden. Met man en macht worden in korte tijd zoveel mogelijk oorlogsschepen en andere wapens gemaakt. Ook worden Nederlanders en Indiërs die een Hollandse ouder hebben, opgeroepen om dienst te nemen in het Koninklijk Nederlands Indisch leger, - het KNIL – Een leger van wel 120.000 soldaten. Op de verjaardag van Koningin Wilhelmina geeft het KNIL een grote parade met duizenden militairen. Het ziet er allemaal heel indrukwekkend uit en velen denken dat het KNIL de Japanners best tegen kunnen houden, als ze worden aangevallen. Vandaag is jouw laatste dag hier. Morgen ben je weg. Maar mevrouw... Doe ik het niet goed? Moet ik harder werken? Je krijgt twee weken loon mee en ik zal rondvragen of je ergens anders terecht kunt. Maar waarom? Ik probeer mijn zoon een fatsoenlijke opvoeding te geven en daarbij horen goede vrienden en geen... Christiaan is nog zo naïef. Hij beseft niet wat een voorrecht het is om... volbloed Hollander te zijn. Daarom... Als jullie voortaan gewoon bij je eigen soort blijven... Dat is voor iedereen beter. nee, het spijt me. Stil! We interrupt this program to bring you a special news bulletin. The Japanese have attacked Pearl Harbor, Hawaii, by air. President Roosevelt has just announced. Dan barst de oorlog ook in Azië los. Zonder waarschuwing valt Japan de Amerikaanse vloot bij Hawaï aan. Tientallen schepen worden vernietigd. Bijna 2500 Amerikaanse soldaten komen om het leven. Hierna valt Japan ook de Filipijnen, Maleisië en Singapore binnen. En uiteindelijk is ook Nederlands-Indië aan de beurt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427345 299 2026-12-31T22:00:00+00:00 44301 2010-02-18T22:00:00+00:00 yes no Japan Nederlands-Indië Tweede Wereldoorlog https://schooltv.nl/video-item/het-einde-van-de-hongerwinter-het-voedsel-komt-uit-de-lucht 2024-01-04T10:40:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16756.w613.r16-9.619c730.webp Het einde van de hongerwinter | Het voedsel komt uit de lucht Het is eind 1944. De Tweede Wereldoorlog duurt nu al vier en een half jaar. Het zuiden van ons land is inmiddels bevrijd door de geallieerde legers, maar het noorden wordt nog steeds bezet door de Duitsers. De mensen in de grote steden in het westen hebben geen brandstof meer om hun huizen te verwarmen. En tot overmaat van ramp is het die winter bitter koud. Door de oorlog is er ook steeds minder te eten. Er breekt een hongerwinter uit, zoals Nederland in geen tijden heeft gekend. Veel mensen zijn radeloos. Wanneer worden ze nu eindelijk eens bevrijd? In maart 1945 lijkt dat te gaan gebeuren. Geallieerde legers bevrijden Gelderland, Overijssel en de drie Noordelijke provincies. Maar bij de Grebbelinie worden ze tegengehouden door de Duitsers. De grote steden in het westen kunnen nog niet worden bevrijd. Toch zijn de Duitsers nu bijna verslagen. De geallieerden kunnen afspraken met de Duitsers maken om voedsel te brengen bij de hongerige mensen. Eind april droppen Amerikaanse en Engelse vliegtuigen miljoenen kilo’s voedsel boven West-Nederland. Hier Radio Herrijzend Nederland. Luisteraars blijft hangen aan uw toestel. Daar uw voedselvoorraad is uitgeput heeft het opperbevel opdracht gegeven om dadelijk voedsel door vliegtuigen boven bezet gebied uit te werpen. De Hongerwinter is eindelijk voorbij en de bevrijding komt er aan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427346 168 2026-12-31T22:00:00+00:00 21566 2010-02-15T22:00:00+00:00 yes no hongersnood hongerwinter Tweede Wereldoorlog https://schooltv.nl/video-item/hongertochten-handelen-of-verhongeren 2024-01-04T10:40:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16758.w613.r16-9.fed99e5.webp Hongertochten | Handelen of verhongeren Het is eind 1944. De Tweede wereldoorlog duurt nu al vier en een half jaar. Het zuiden van ons land is inmiddels bevrijd door de geallieerde legers, maar het noorden wordt nog steeds bezet door de Duitsers. De mensen in de grote steden in het westen hebben geen brandstof meer om hun huizen te verwarmen. En tot overmaat van ramp is het die winter bitter koud. Door de oorlog is er ook steeds minder te eten. Er breekt een hongerswinter uit, zoals Nederland in geen tijden heeft gekend. Ik heb nou toch een verrassing voor jullie! Pudding! Dat hadden jullie niet gedacht, hè? Mmmmmm! Moet je nou toch eens ruiken! Hij is nog helemaal warm! Kom maar met je bordje, Toon. Het is behangplaksel. Nou ja, hoe kom je daar nou weer bij?!... Mmmm! Marietje? Dat stond op het doosje. Behangplaksel. Ach, welnee. Dat was gewoon een oud doosje. Ik moest het toch ergens indoen?! Als je dat eet, dan plakt je buik helemaal aan elkaar. Doe toch niet zo idioot! Het is heerlijke pudding. Je weet niet wat je mist. Mmm, inderdaad. Lekker zeg! Zie je wel, ik zei het toch. Hoe kom je eraan? Stom toeval. De kruidenier had nog een hele voorraad op zolder! En? Wat zijn jullie gemeen, zeg. Er zit tapioca-meel in, hoor. Dat kun je gewoon eten. De hongersnood treft vooral de grote steden in het westen. Mensen proberen daar spullen te ruilen voor eten. Een antieke klok bijvoorbeeld, meubels, kleren, schilderijen, En zelfs kinderspeelgoed. In het oosten van het land en vooral op het platteland is nog voldoende eten. Dus trekken er dagelijks duizenden mensen uit de grote steden naartoe. Het is een barre tocht. Op fietsen zonder banden, met handkarren of kinderwagens. Door regen, storm en sneeuw. In de hoop om uiteindelijk bij een boer aan eten te kunnen komen. Ook heel jonge kinderen worden op pad gestuurd, omdat de mensen hopen dat de Duitsers hen met rust zullen laten. Ik geef hem niet zomaar weg, hoor. Terwijl ze doorstappen, bekijkt hij het houten speelgoedbootje van zijn vader in zijn hand. Alleen voor een hele kaas... En tien liter melk...En eieren, een heleboel eieren, honderd.. We hebben niets meer nodig. Mijn kasten zitten al helemaal vol met die troep van jullie. Dus wegwezen! Maar niet alle boeren sturen de mensen weg. Veel boeren hebben wel medelijden met de hongerige mensen uit de grote stad. Ze geven hen soms een gratis maaltijd en verkopen hun producten voor een eerlijke prijs. Zo worden op een hongertocht erwten, rogge, tarwe en aardappels verzameld. Als er genoeg eten is, gaan de mensen terug naar huis. En dat is niet zonder gevaar. Halt! Wat hebben jullie daar? Aardappels. Vergunning? Het is voor m’n broertje, Jopie, die heeft zo’n honger. Zonder vergunning geen aardappels. Maar we zijn al zolang onderweg, alstublieft, meneer! Nee! Nee, niet doen! En nou heel snel doorlopen! Maar m’n broertje...Gelukt. Ondanks de hongertochten en andere kleine gelukjes is de hongerwinter een loodzware tijd. Veel mensen houden het niet vol. Hoeveel mensen er zijn doodgegaan, weten we niet precies, maar waarschijnlijk zijn het er zeventienduizend. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427347 299 2026-12-31T22:00:00+00:00 13291 2010-02-15T22:00:00+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog hongersnood hongerwinter https://schooltv.nl/video-item/hongersnood-in-nederland-tijdens-de-hongerwinter 2026-03-10T14:41:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16760.w613.r16-9.9d43592.webp Hongersnood in Nederland | Tijdens de hongerwinter Stukje chocola? Met cacao van vroeger. En echte suiker, proef je? Lekker, hè? Ik was al bijna vergeten hoe het smaakte. Het is eind 1944. De Tweede Wereldoorlog is al vier en een half jaar aan de gang. Het zuiden van ons land is inmiddels bevrijd maar het noorden wordt nog steeds bezet door de Duitsers. De mensen in de grote steden in het westen hebben geen brandstof meer om hun huizen te verwarmen. En tot overmaat van ramp is het die winter bitter koud. En dus gaan de mensen op zoek naar alles wat maar branden kan, om hun kachels aan te steken. Eén ding mag je houden. Ik weet niet...Deze is van papa... Nu kiezen, anders gaat het vuur uit. Ik zou het wel weten, hoor. Je knuffel zou ik nooit wegdoen. Die kan je altijd troosten... Hier. Ik hou m’n boot. Als ik weer kledingbonnen krijg, maak ik een nieuwe voor je. Maar de kou is niet het enige probleem. Door de oorlog is er steeds minder te eten en wat er nog is moet zo eerlijk mogelijk worden verdeeld onder de hongerige mensen. Dat gebeurt met bonnen. Brood is op de bon, meel, rijst, koffie, thee, boter, macaroni, havermout, suiker, vlees en ga zo maar door. Voor iedereen is er een klein beetje. Er zijn ook gaarkeukens. Bedoeld voor arme mensen, maar nu er bijna geen eten meer is, komt bijna iedereen hier naartoe. De mensen staan hier iedere dag urenlang te wachten in de bittere kou. Voor een smakeloze prak. Maar het is beter dan helemaal niets. Schiet nou toch op! Anders hebben we weer geen soepballen! Soepballen?! Er zitten helemaal geen ballen in die soep! Wel waar! Maar die worden er als eerste uitgevist. Ik heb NOG NOOIT een bal gezien! Omdat we altijd net te laat zijn. Nu zijn we in ieder geval de eersten. Als in de laatste maanden van 1944 er geen treinen meer rijden door een spoorwegstaking, komt er helemaal geen voedsel en brandstof meer naar de grote steden in het westen. Het wordt er steeds moeilijker om te leven. Het maakt niet uit of je bonnen hebt of niet. Er is gewoon niets meer te krijgen. Al snel breekt er een hongersnood uit, zoals Nederland die in geen tijden heeft gekend. Zonder eten worden de mensen moedeloos, ze hebben nergens meer puf voor, tot ze zelfs geen kracht meer hebben om op te staan. De laatste Oorlogswinter is een zware tijd. Veel mensen sterven aan honger en kou. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427348 282 2026-12-31T22:00:00+00:00 28612 2010-02-15T22:00:00+00:00 yes no hongerwinter Tweede Wereldoorlog Nederland https://schooltv.nl/video-item/verzet-en-verraad-uit-handen-van-de-duitsers-blijven 2024-01-04T10:40:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16762.w613.r16-9.9f372be.webp Verzet en verraad | Uit handen van de Duitsers blijven Hier volgen enige boodschappen ten behoeve van het verzet. Jan heeft een lange snor. Ik herhaal: Jan heeft een lange snor. Onze Willem is jarig. Het gaat door! het gaat door! Ik herhaal: Onze Willem is jarig. In geheimtaal krijgt het Nederlandse verzet te horen dat ze wapens krijgen uit Engeland. Een vliegtuig zal de wapens met parachutes op een afgelegen plek droppen. Er worden lampen neergezet zodat de Engelse piloot precies weet waar de wapens terecht moeten komen. Maar de Duitsers kunnen die lampen ook zien. En dus staat er altijd iemand op de uitkijk. Blijf weg uit dat licht! En als je iemand ziet, wie het ook is, meteen waarschuwen. Ik maak me meer zorgen over dat vliegtuig. Ach, voordat de moffen hier zijn, zijn wij 'm allang gesmeerd. Ik bedoel die wapens. Straks krijgen we die op ons kop. Als het vliegtuig op de afgesproken plek nadert let de piloot let op de lampen beneden. Als de wapens zijn neergekomen, moet ze zo snel mogelijk worden meegenomen. Doe die lampen maar uit. Iedereen staan blijven en handen omhoog! De moffen! we zijn verraden! Jullie kunnen geen kant meer op. Soms mislukt zo’n dropping en wordt iedereen gepakt. Ze zijn verraden. Ik had ze moeten waarschuwen, maar ik heb helemaal niets gezien. Niets! Ze waren er gewoon, alsof ze ons stonden op te wachten. Dries Kooiman ook? Zijn gezicht vergeet ik nooit meer. Hij heeft m'n opa gepakt. En Henk en Maarten en René en... We moeten weg. Misschien kunnen we onderduiken in het noorden. Zodat die schoft zijn gang kan gaan?! Nee! We moeten 'm stoppen voordat hij nog meer slachtoffers maakt. Hoe dan? Met een kogel. Zodra hij de deur uit komt, ga ik fietsen en jij volgt op honderd meter. Schiet dan! Schiet! Het is 'm niet. Politie! Roep de politie! Waar wacht je nou op?! Het is iemand anders! Hij heeft ons gezien. Bitte... Bitte, nein... Na iedere aanslag van het verzet slaan de Duitsers keihard terug. Nederlanders worden opgepakt en doodgeschoten. Een Duitser is een Duitser. Het is goed dat we 'm hebben omgelegd. Misschien was hij nog wel erger dan Dries Kooiman! Dat zou me niets verbazen. Zo'n hoge piet bij de Sicherheitsdienst, dat word je echt niet zomaar. Die moet wel iets op z'n geweten hebben. Denk je niet?... Els? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427349 290 2026-12-31T22:00:00+00:00 29879 2010-02-15T22:00:00+00:00 yes no verzet Duitsland Tweede Wereldoorlog https://schooltv.nl/video-item/gewapend-verzet-overvallen-en-wapensmokkel 2024-01-04T10:40:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16764.w613.r16-9.b2d9878.webp Gewapend verzet | Overvallen en wapensmokkel Handen omhoog! dit is een overval! Tegen die muur daar en geen beweging! Verdomme...Hoe kan dat nou?! Gister is alles in de kluis gelegd. Daar in die hoek. Staan blijven! Zes cijfers... Dat lukt me nooit! Uhm, er ligt een briefje in die bovenste la. Hou die handen omhoog! Neem jij deze. Uhh sorry, gaan jullie ons nog vastbinden of neerslaan? Ja, straks denken ze nog dat we jullie hebben geholpen. Ik heb geen kogels. Hier. Ehh... Verzinnen jullie zelf maar iets. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427350 165 2026-12-31T22:00:00+00:00 23970 2010-02-15T22:00:00+00:00 yes no verzet communicatie Tweede Wereldoorlog https://schooltv.nl/video-item/verzet-tegen-de-duitsers-onderduiken-en-vervalsen 2024-01-04T10:40:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16766.w613.r16-9.7531ce2.webp Verzet tegen de Duitsers | Onderduiken en vervalsen Het is 1943. De tweede wereldoorlog duurt nu al drie jaar, maar de Duitsers zijn aan het verliezen. En het verzet tegen de Duitsers wordt steeds heviger. In de hitte van Noord-Afrika zijn het de Engelsen die de Duitsers tegenhouden en terugdrijven. En in de sneeuw van Rusland lukt het Duitsland ook niet om de Russen te verslaan. Verkleumde Duitse soldaten worden gevangen genomen. Honderdduizenden raken gewond of sterven. Ondertussen voeren Amerikaanse en Engelse vliegtuigen bombardementen uit op Duitse steden. Dat gaat dag en nacht door. Hele steden worden verwoest. En de slachtoffers zijn niet de soldaten, maar gewone burgers: vrouwen en kinderen. Om de oorlog te kunnen blijven volhouden heeft Duitsland mannen nodig, die moeten gaan werken in de wapenfabrieken. Daarom worden in mei 1943 meer dan een half miljoen Nederlanders opgeroepen om te gaan werken in Duitsland. Ze moeten, of ze willen of niet. Maar veel mannen hebben daar helemaal geen zin in, en meer dan de helft verstopt zich voor de Duitsers.De meesten gewoon thuis, sommigen bouwen hun eigen schuilplaats. Maar er is een probleem. Al die mensen moeten eten en drinken en dat is niet zo makkelijk, want dat is allemaal op de bon. En als je bent ondergedoken, dan krijg je geen bonnen meer en dus ook geen eten. Dus zijn onderduikers altijd afhankelijk van andere mensen die hen willen helpen. Om de onderduikers uit handen van de bezetters te houden, hebben ze ook nieuwe, identiteitspapieren nodig. En die krijgen ze ook. Een groep mensen specialiseert zich in het vervalsen van allerlei officiële documenten. Maar er is nog een andere manier om aan persoonsbewijzen en voedselbonnen te komen. Handen omhoog! dit is een overval! Tegen die muur daar en geen beweging! Verdomme...Hoe kan dat nou?! Gister is alles in de kluis gelegd. Daar in die hoek. Staan blijven! Zes cijfers... Dat lukt me nooit! Uhm, er ligt een briefje in die bovenste la. Hou die handen omhoog! Neem jij deze. Uhh sorry, gaan jullie ons nog vastbinden of neerslaan? Ja, straks denken ze nog dat we jullie hebben geholpen. Ik heb geen kogels. Ehh... Verzinnen jullie zelf maar iets. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427351 200 2026-12-31T22:00:00+00:00 19881 2010-02-15T22:00:00+00:00 yes no Duitsland Tweede Wereldoorlog verzet https://schooltv.nl/video-item/engelandvaarders-vluchten-voor-de-oorlog-in-nederland 2024-01-04T10:40:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16768.w613.r16-9.a52405b.webp Engelandvaarders | Vluchten voor de oorlog in Nederland In 1939 breekt de tweede wereldoorlog uit. Adolf Hitler, de leider van Duitsland, verovert een groot deel van Europa. Maar het lukt hem niet Engeland te bezetten. Daarom vluchten in de eerste dagen van de Duitse aanval op Nederland veel mensen naar Engeland toe. Zo ontsnappen, voor ons land zich overgeeft, meer dan 9000 Nederlanders naar Engeland. Maar het zijn niet alleen burgers die vluchten. Ook ministers en de koninklijke familie moeten vluchten. Als Nederland bezet is proberen sommige Nederlanders in kleine bootjes naar Engeland te varen. Een aantal mensen weet zo Engeland te bereiken. Zoals deze jongens. De Engelse marine pikt ze op. Maar lang niet iedereen haalt de overkant. Een groot aantal wordt door Duitse patrouilleboten opgepakt, die voor de kust heen en weer varen. Toch bereiken bijna 2000 Nederlanders Engeland. Maar niet allemaal via de korte weg over de Noordzee. Want als de Duitsers de kust helemaal vol leggen met mijnen is het veel te gevaarlijk om via zee te gaan. Maar er zijn meer manieren om in Engeland te komen. Via het zuiden door Frankrijk en Spanje. En via het noorden door Denemarken en Zweden. Het duurt meestal langer dan een jaar om in Engeland aan te komen. Koningin Wilhelmina is dan wel gevlucht voor de Duitsers, ze heeft de strijd niet opgegeven. In dit huis in London werkt Wilhelmina. Hier heeft ze besprekingen met de Nederlandse regering. Hier ontvangt ze haar gasten. En in haar werkkamer werkt ze op afstand mee aan de bevrijding van Nederland. Alle Nederlandse Engelandvaarders die veilig zijn aangekomen, mogen bij de koningin op theevisite. Alles wil ze weten; over de reis, over de toestand in Nederland, de Duitsers, alles. 'Jullie zijn de schakel tussen mij en thuis', zegt ze tegen hen. Alle Engelandvaarders willen iets doen voor de vrijheid van Europa. De meesten gaan in militaire dienst. Sommigen gaan bij de Engelse luchtmacht. Anderen willen juist bij de marine, om tegen de Duitsers op zee te vechten. Maar de meesten nemen dienst bij de prinses Irene brigade, het Nederlandse leger in Engeland. De Engelandvaarders hopen eens te kunnen helpen bij de bevrijding van Europa en natuurlijk de bevrijding van hun vaderland. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427352 180 2026-12-31T22:00:00+00:00 16379 2010-02-15T22:00:00+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog Duitsland Hitler https://schooltv.nl/video-item/nederland-bezet-boodschappen-op-de-bon 2026-03-10T14:42:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16770.w613.r16-9.dcca244.webp Nederland bezet | Boodschappen op de bon Op 10 mei 1940 vallen de Duitsers Nederland aan. Het Nederlandse leger verdedigt zich fel tegen het veel sterkere Duitse leger, maar heeft geen kans. En nadat Rotterdam gebombardeerd is, geeft Nederland zich over. De Duitsers zijn nu de baas in ons land. Maar voor de meeste mensen gaat het leven gewoon door. Vaders gaan weer aan het werk. En kinderen gaan gewoon weer naar school. Zelfs de schoolreisjes gaan door. In december komt Sinterklaas. En als het mooi weer is in de zomer maakt iedereen plezier, alsof er niets aan de hand is, alsof er helemaal geen oorlog is. En de moffen — dat is een scheldnaam voor Duitsers - die vallen in het begin eigenlijk best wel mee. Ze gedragen zich als toeristen. Ze maken gezellige uitstapjes. Naar de bollen. En ook naar Marken. En onder grote belangstelling, vooral van meisjes stoeien ze gezellig met elkaar op het strand. En als ze spullen kopen, in de winkels, dan betalen ze daar gewoon voor. Ze zijn dan wel de baas, maar ze gedragen zich best netjes. Tenminste in het begin. Maar al die Duitse soldaten die in Nederland zitten, hebben voedsel nodig, kleding, benzine. Dat pikken ze gewoon in. Daar kan je niks tegen doen. Daardoor blijft er voor de Nederlanders nog maar weinig over. En wat overblijft moet zo eerlijk mogelijk worden verdeeld. Daarom kan iedereen bonnen kopen. Daarvoor kunnen de mensen brood, vlees en snoep krijgen. Zijn je bonnen op, dan heb je pech. En omdat er steeds minder te krijgen is, kun je zelfs met bonnen niet meer aan al je boodschappen komen. Daarom gaan mensen steeds vroeger in de rij staan, voordat alles op is. Ook benzine is er nauwelijks meer. Slimmeriken verzinnen oplossingen. Zoals een auto die op hout rijdt. En wat denk je van deze auto. Hij loopt op gas. Dat wordt opgeslagen in een enorme ballon op het dak. Maar het wordt steeds erger. En omdat de Duitsers ook het rubber inpikken, zijn er al snel geen fietsbanden meer en rijden de mensen op hun velgen. Hoe langer de oorlog duurt, hoe meer gebrek er aan alles ontstaat. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427353 256 2026-12-31T22:00:00+00:00 26803 2010-02-15T22:00:00+00:00 yes no Rotterdam Duitsland Tweede Wereldoorlog https://schooltv.nl/video-item/de-oorlog-in-nederland-is-voorbij-nog-een-keer-paniek 2024-01-04T10:40:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16772.w613.r16-9.315a333.webp De oorlog in Nederland is voorbij | Nog één keer paniek Op 5 mei 1945 onderhandelen in hotel De Wereld in Wageningen, de Duitsers en de Canadezen over de overgave van het Duitse leger in Nederland. Ook de baas van het Nederlandse leger, prins Bernard, de opa van Willem Alexander, is daarbij aanwezig. De oorlog is voorbij, het is eindelijk vrede. Het Duitse leger heeft verloren. De Nederlanders vieren feest. Maar de bevrijders zijn nog niet in alle dorpen en steden aangekomen. Het is chaos want een paar dagen lang is niemand de baas in Nederland. En er zijn nog steeds Duitse soldaten in ons land. ORANJE BOVEN! ORANJE BOVEN! Moet je nou horen. Alsof zij de oorlog hebben gewonnen. Binnen vijf dagen was Holland verslagen. Vijf! Ha-ha-ha. Zelfs de Belgen hielden het langer vol. En toch zingen ze... De hele dag hetzelfde deuntje. Om gek van te worden. Alsof zij ons hebben verjaagd. Zonder maar een schot te lossen. Ze doen maar. Ik ben blij dat we deze hele rotoorlog–PGOEWW! Ben je gek geworden?! Ophouden! Als een grote menigte op 7 mei de bevrijding viert op de Dam in Amsterdam, wordt er plotseling geschoten door Duitse soldaten die zich nog niet willen overgegeven. Paniek, iedereen probeert te vluchten. Er vallen 22 doden en er raken meer dan 120 mensen gewond. Gelukkig worden de schutters gepakt, voordat ze meer slachtoffers kunnen maken. De doden in Amsterdam zijn de laatste slachtoffers die de Duitsers maken in ons land. Wie heeft er geschoten?! Wie schoot er?! Wie?! Was jij het?! zeg op! Es tut mir Leid. Wie was het dan wel?! jij?! Heb jij geschoten?! Kijk nou. Hij piest in z'n broek. Die moet maar snel terug naar z'n moeder. Ik heb geschoten! Ik! nee! Mitkommen! Als de geallieerde troepen alle steden en dorpen hebt bevrijd, worden ze door een dolblije menigte begroet. De bevrijders hebben ook dingen bij zich die lange tijd niet meer in Nederland te krijgen zijn, zoals tandpasta en sigaretten. En ook dingen die wij nog helemaal niet kennen, zoals vlees in blik, cornedbeef. En coca cola. En kauwgum. En wie lust er na vijf jaar oorlog nu niet zo’n heerlijk stuk chocola. Voor de Duitse soldaten is de oorlog nu ook echt voorbij. Ze moeten hun wapens inleveren. Vijf jaar na hun flitsende overwinningen, sjokken Duitse troepen moedeloos en verslagen over de afsluitdijk terug naar Duitsland. Nu kunnen de Nederlanders echt de bevrijding vieren. En die feesten, die duren de hele zomer door. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427354 265 2026-12-31T22:00:00+00:00 13013 2010-02-15T22:00:00+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog vrede Duitsland https://schooltv.nl/video-item/duitsland-geeft-zich-over-nederland-is-weer-een-vrij-land 2024-01-16T15:36:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16774.w613.r16-9.f933763.webp Duitsland geeft zich over | Nederland is weer een vrij land De Tweede Wereldoorlog loopt ten einde. Eind april 1945 hebben de Russische soldaten bijna heel Berlijn veroverd. Het is een gruwelijke strijd. Om elke straat, ieder gebouw en elk huis wordt gevochten. Ook de Rijksdag, het Duitse parlementsgebouw wordt veroverd. En de Russische vlag gaat trots in top. Hitler beseft dat hij de oorlog heeft verloren. Zijn droom van een groot Duits rijk ligt aan diggelen en hij pleegt zelfmoord.Overal geven Duitse soldaten zich nu over. De oorlog is nu bijna ten einde, ook in Nederland. In hotel De Wereld in Wageningen, onderhandelen de Duitsers en de Canadezen over de overgave van het Duitse leger in Nederland. Ook de baas van het Nederlandse leger, prins Bernard, de opa van Willem Alexander, is daarbij aanwezig. De oorlog is voorbij, het is eindelijk vrede. Het Duitse leger heeft verloren. Het grote nieuws wordt bekend gemaakt door radio oranje. Landgenoten. Nederland is vrij... Veldmaarschalk Montgomery heeft aan generaal Eisenhower medegedeeld dat alle Duitse strijdkrachten in Nederland hebben gecapituleerd. En ook koningin Wilhelmina spreekt via de radio het volk toe. Iedereen is dolblij nu het hele land is bevrijd. En iedereen viert feest. Maar er zijn nog steeds Duitse soldaten in ons land. En wat moeten wij nou? Gewoon. Ons overgeven. Zonder te vechten?! Wees blij! Deze krankzinnige oorlog is voorbij en wij leven nog! Maar onze eed dan?! We hebben trouw gezworen aan Hitler! De Führer is dood. Im Leben geht alles vorüber. Auch das Glück, doch zum Glück auch das Leid. En zijn beloften dan?! Duitsland zou overwinnen! we zouden het machtigste land ter wereld worden! waarom zijn we anders die hele oorlog begonnen?! Sprookjes, allemaal sprookjes. De Duitse soldaten geven zich over, maar de bevrijders zijn nog niet in alle dorpen en steden aangekomen. Het is chaos want een paar dagen lang is niemand de baas in Nederland. Om de orde toch te bewaren zijn de Binnenlandse Strijdkrachten ingezet. Ze arresteren NSB-s, Nederlanders die met de Duitsers hebben samengewerkt. En dat gaat er hardhandig aan toe. Vaak wordt er meteen wraak genomen op landverraders. Ze worden geslagen en belachelijk gemaakt. En ook vrouwen die met Duitse soldaten zijn omgegaan, worden opgepakt. Ze worden kaalgeschoren. En soms besmeurd met verf. Sommigen krijgen een hakenkruis op hun hoofd. Kale kop, kale kop. Met een hakenkruis erop. Wie heeft dat gedaan?! Laat maar. Het gaat wel. Kunnen ze wel tegen een vrouw?! Lieverd, het is maar verf en m'n haar groeit wel weer aan. De Canadezen komen eraan! Vijf jaar lang hoor je ze niet, die Hollanders. En pas wanneer hun geallieerde vriendjes d'r zijn, durven ze met z'n allen een vrouw te mishandelen. Lafbekken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427355 316 2026-12-31T22:00:00+00:00 51148 2010-02-15T22:00:00+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog Hitler Duitsland https://schooltv.nl/video-item/het-einde-van-de-tweede-wereldoorlog-duitsland-wordt-verslagen 2026-03-10T14:57:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16776.w613.r16-9.2da520b.webp Het einde van de Tweede Wereldoorlog | Duitsland wordt verslagen De tweede wereldoorlog loopt ten einde. Op 12 september 1944 passeren Amerikaanse troepen de Nederlandse grens. Veel Nederlanders hopen dat nu ook de rest van het land snel bevrijd zal worden. Britse, Amerikaanse en Canadese troepen willen in één klap doorstoten naar Arnhem, maar die aanval mislukt voor een groot deel. Ze komen de grote rivieren niet over. Daarom besluiten zij om Nederland links te laten liggen en dwars door Duitsland op te trekken. Ook in het oosten komen geallieerde legers steeds dichter bij. In Rusland en Polen worden de Duitse legers steeds verder teruggedrongen. Ondanks de enorme verliezen en de onvoorstelbare verwoestingen, wil Hitler de strijd niet opgeven. Hij geeft opdracht om door te vechten en iedereen moet meedoen. Vrouwen, oude mannen, Zelfs schooljongens van 11, 12 jaar oud moeten meehelpen Duitsland te verdedigen. "muß alles vergeh'n? Oh... warum nur, warum bleibt gar nichts besteh'n?"Hé Oskar, dit moet je zien! Heil Hitler! Oohh! Wat is hij dapper! Een held is het! Een kind! Het is nog maar een kind! Ha-ha, daarmee moet Duitsland de oorlog winnen! En dat gaan we ook! Hij gelooft er nog in! Dan ben je mooi te laat, jochie, de oorlog is voorbij! Nog lang niet, herr Hauptmann, want Hitler heeft wonderwapens! Sprookjes!Ach, laat hem toch. Maar het klopt. De Duitsers hebben een wonderwapen. Het is een vliegende bom, een soort raket - de V1, die van een schans wordt gelanceerd en helemaal naar Londen kan vliegen. Doodsbang zijn de Engelsen voor dit nieuwe wapen dat voor veel schade en doden zorgt. Van deze vliegende bommen worden er meer dan tienduizend afgevuurd richting Londen. Maar het wapen is niet volmaakt. De raket is erg langzaam. Het lukt de Engelsen steeds vaker om het wapen onschadelijk te maken voordat het zijn doel bereikt. Daarom maken de Duitsers de V2. En dat is wel een razendsnelle raket. Hij gaat zo snel dat niemand hem ziet of hoort aankomen. De V-raketten maken veel slachtoffers. Maar ze kunnen de ommekeer in de oorlog niet tot stand brengen. Eind april 1945 hebben Russische soldaten bijna heel Berlijn veroverd. Het is een gruwelijke strijd. Om elke straat, ieder gebouw en elk huis wordt gevochten. Ook de Rijksdag, het Duitse parlementsgebouw wordt veroverd. En de Russische vlag gaat trots in top. Hitler beseft dat hij de oorlog nu echt heeft verloren. Zijn droom van een groot Duits rijk aan diggelen. Hij pleegt zelfmoord. "bij de verdediging van Berlijn tegen de barbaarse horden van het Sovjetleger...... tijdens het heldhaftig leiden van de Duitse troepen in het heetst van de strijd...... is vanmiddag om vijftien uur dertig onze Rijkskanselier en Führer... Adolf Hitler... gesneuveld." Hitler is dood. Mijn God. Leugens! allemaal leugens! De führer zou ons nooit in de steek laten. Die leidt zijn volk in de moeilijkste uren. Ze proberen ons te misleiden met valse geruchten! Laten we hopen van niet." Overal geven Duitse soldaten zich nu over. De oorlog is nu bijna ten einde, ook in Nederland. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427356 290 2026-12-31T22:00:00+00:00 151127 2010-02-09T22:00:00+00:00 yes no geallieerden Tweede Wereldoorlog Duitsland https://schooltv.nl/video-item/operatie-market-garden-een-dapper-plan-mislukt 2024-01-04T10:40:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16778.w613.r16-9.209532c.webp Operatie Market Garden | Een dapper plan mislukt Aan het eind van de tweede wereldoorlog, in het najaar van 1944, hebben geallieerde legers de Duitsers ver teruggedrongen. En nu willen ze ook zo snel mogelijk een einde maken aan de oorlog. En daarvoor bedenken ze een gevaarlijk en heel gedurfd plan: Operatie Market Garden. Duizenden geallieerde parachutisten worden diep in vijandelijk gebied gedropt...Ze moeten in een keer alle bruggen over de grote rivieren, de Maas, Waal en Rijn, veroveren en verdedigen. En stand houden tot vanuit het zuiden het invasieleger is opgerukt om hen te helpen. Op zondag 17 september 1944 is het zover. Duizenden vliegtuigen en zweefvliegtuigen met vijfendertigduizend parachutisten vliegen vanuit Engeland naar Nederland. Boven de rivieren aangekomen, springen de parachutisten uit de vliegtuigen. En al snel is de lucht gevuld met duizenden parachutes in allerlei kleuren. Die van de soldaten zijn groen, de parachutes waaraan de medicijnen, benzine en wapens hangen hebben allemaal een andere kleur. Boven Arnhem worden zweefvliegtuigen losgekoppeld. In de zweefvliegtuigen zitten naast de soldaten ook jeeps en zelfs kanonnen. En zo snel mogelijk gaan de soldaten naar de bruggen. De Duitsers zijn volkomen verrast en zonder veel tegenstand bezetten de parachutisten de eerste bruggen. Maar het Duitse leger geeft zich niet over en begint terug te vechten. Bij Arnhem blijken de Duitse troepen veel groter en sterker dan verwacht. Ze weten ook de geallieerde opmars vanuit België tegen te houden. Hierdoor verliezen de geallieerde troepen kostbare tijd. Bovendien landen nieuwe geallieerde parachutisten op een verkeerde plek, midden in Duits gebied. Veel soldaten worden doodgeschoten en wapens en goederen komen in Duitse handen terecht. Het begint er voor de parachutisten bij Arnhem steeds somberder uit te zien. Het geallieerde leger zou in twee dagen bij Arnhem zijn, maar na vier dagen zitten de parachutisten nog steeds te wachten. De meeste van hen zijn dan al gewond of dood. Na negen dagen vechten is de situatie voor de geallieerden bij Arnhem hopeloos geworden. En het belangrijkste doel: de Rijnbrug bij Arnhem, is nog steeds in Duitse handen. Operatie Market Garden is mislukt. Tijdens de slag om Arnhem verliezen de geallieerden zeventienduizend soldaten. De meeste worden krijgsgevangen genomen, of raken gewond. 1500 soldaten zijn gedood. Het zuiden van Nederland is wel bevrijd. Maar het duurt nog maanden voordat de rest van Nederland bevrijd zal worden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427357 299 2026-12-31T22:00:00+00:00 45211 2010-02-09T22:00:00+00:00 yes no Arnhem Tweede Wereldoorlog geallieerden https://schooltv.nl/video-item/d-day-de-engelse-landing-in-normandie 2024-01-16T16:26:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16780.w613.r16-9.02dd9ff.webp D-day | De geallieerde landing in Normandië Oma... Oma... Rustig maar, jochie! Het is begonnen... de invasie! Volgens je opa zeker? Ja, maar deze keer is het echt! Tuurlijk! Dat zou hij vorige keer ook! Maar dat bleek in Afrika! Ha-ha-ha! Als je je opa moet geloven, dan waren we allang bevrijd! Dat zijn we ook bijna, want de Tommies zitten al in Normandië! Je moet je opa niet zo serieus nemen, Joost. Die fout heb ik ook gemaakt. Maar hij heeft het van slager Breeveld. En die hoorde het weer van Marinus Tak, de buurman van pastoor Gijssen. Dus het moet haast wel kloppen. Meneer pastoor?Ja. En die heeft een radio. Hier Radio oranje, de stem van strijdend Nederland. Troepen van het geallieerde expeditieleger zijn hedenmorgen geland op de Franse kust. Tienduizenden Amerikaanse, Engelse en Canadese soldaten bestormen op 6 juni 1944 de Franse kust in Normandie. Die dag wordt D-day genoemd. Decision day, de dag van de beslissing. Het Duitse leger probeert uit alle macht de geallieerden tegen te houden en er wordt verschrikkelijk hard gevochten. Op het strand verliezen duizenden soldaten het leven, maar ze zetten door. Het lukt de Duitsers niet om het geallieerde leger tegen te houden. De bevrijding van Europa is begonnen. Het bevrijdingsleger rukt steeds verder op, stukje bij beetje dringen ze de Duitsers terug. Om ieder dorp en iedere stad wordt hevig gevochten. En na twee maanden wordt de Franse hoofdstad Parijs bevrijd. Daarna Brussel en in september 1944 staan de geallieerden zelfs voor de Nederlandse grens. Eijsden, Eckelrade en Noorbeek bevrijd! Ho-ho-hoh! Wat een klap voor die moffen! Ik kan het niet vinden, opa. Volgens mij staan die helemaal niet op de kaart. Het moet erop staan, jongen... Zo, deze is voor Eckelrade. O wacht, hier! Noorbeek... Maar dat ligt helemaal in Zuid-Limburg! Jaja, maar nu gaan de Tommies in éen beweging doorstoten. Echt. De geallieerden bedenken een gevaarlijk en gedurfd plan: Operatie Market Garden. Duizenden parachutisten worden diep in vijandelijk gebied gedropt...Ze moeten in éen keer alle bruggen over de grote rivieren, de Maas, Waal en Rijn, veroveren. Die moeten ze in handen houden totdat de invasielegers uit het zuiden zijn aangekomen. Die kunnen dan makkelijk over de bruggen doorstoten naar Duitsland. Als het plan slaagt zal de oorlog voor het eind van dat jaar voorbij kunnen zijn. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427358 206 2026-12-31T22:00:00+00:00 133963 2010-02-09T22:00:00+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog Frankrijk geallieerden D-Day https://schooltv.nl/video-item/de-bevrijding-begint-de-duitsers-verliezen-terrein 2024-01-04T10:40:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16782.w613.r16-9.c4f6cea.webp De bevrijding begint | De Duitsers verliezen terrein Sicilië!... Hahaha, Sicilië! Hoera! Ze zijn geland op Sicilië! Wie zijn er geland, opa?! De Tommies natuurlijk! Onze Engelse vrienden! En de moffen zijn op de vlucht! Nu kan het nooit lang meer duren. Maar opa, die is toch voor de bevrijding? Ja en die komt nu met ieder slokje dichterbij. Het is 1943. De oorlog duurt nu al meer dan drie jaar, maar de Duitsers zijn aan het verliezen. In de sneeuw van Rusland lukt het Duitsland niet om de Russen te verslaan. En in de hitte van Noord-Afrika zijn het de Engelsen die de Duitsers tegenhouden en terugdrijven. Het is nog een lange weg naar Nederland. Daarom hopen velen op een aanval vanuit Engeland, zodat ze snel zullen worden bevrijd. Zo'n aanval kan alleen maar over zee komen: een invasie heet dat. Maar de Duitse bezetters willen dat ten koste van alles voorkomen. Daarom bouwen ze van Noorwegen tot aan de grens met Spanje tienduizend bunkers met kanonnen langs de kust, om de Geallieerden tegen te houden. De Atlantikwall of Atlantische Muur wordt die genoemd. In de zee wemelt het van de mijnen en langs de kust varen oorlogsschepen af en aan. De Duitsers willen ieder vijandelijk schip tot zinken brengen, zodat niemand het strand kan bereiken. Maar in 1944 weet iedereen dat er een invasie gaat komen, een aanval op de Duitsers vanuit Engeland. Waar dat gaat gebeuren weet niemand en wanneer ook niet. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427359 122 2026-12-31T22:00:00+00:00 56879 2010-02-09T22:00:00+00:00 yes no Duitsland Tweede Wereldoorlog Engeland https://schooltv.nl/video-item/emma-woont-op-een-ijzerertsmijn-in-het-noorden-van-zweden 2024-10-21T09:05:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16784.w613.r16-9.93e0306.webp Emma woont op een ijzerertsmijn | In het noorden van Zweden In het noordelijkste puntje van Zweden ligt de stad Malmberget. Hier woont Emma met haar familie "Ik ben Emma en ik woon in Malmbergetin Noord-Zweden. Ik ben aan het inpakken, want we gaan verhuizen." Ik woon mijn hele leven al in Malmberget. We hebben hier een winkel, twee pizzeria's en twee scholen. 's Winters is het hier koud,soms wel 30 graden onder 0. Ik vind het leuk dat je hier 's winters kunt skiën en sneeuwscooteren. Maar het is maar een klein stadje, en er is verder niet veel te doen." Malmberget ligt boven op een laag ijzererts. Dat ijzererts wordt diep onder de grond weggehaald, en de mijn wordt steeds groter. "We gaan hier weg omdat ons oude huis niet op zijn plek kon blijven staan want er zit een mijn onder. Hier staat een heken daarachter is de mijn. De mijn wordt steeds groter en er zit nu een gat in de grond. Het hek zorgt ervoor dat niemand in het gat valt. Ik ben blij dat we niet meer wonen waar ons huis eerst stond. Dat zou best een beetje eng zijn, vanwege de gevaren. Maar de plek waar we heen gaan, is helemaal niet eng." De inwoners van de stad moeten vaak verhuizen door de mijn. Huizen worden gesloopt of verplaatst. "Het was gaaf om te zien hoe ze het verplaatsten. Het was groter dan ik dacht, toen ze het optilden." Het huis van Emma staat op de nieuwe plek en de spullen kunnen weer worden uitgepakt. Emma vindt het spannend en een beetje vreemd om haar huis op een andere plek terug te zien. "Het is raar om weer in hetzelfde huis te gaan wonen, maar dan met een ander uitzicht. Dat is heel gek." https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427360 181 11770 2010-01-14T22:00:00+00:00 yes no wonen Zweden delfstof ijzer Scandinavië https://schooltv.nl/video-item/ijzererts-hoe-haal-je-dat-uit-de-grond 2024-01-04T10:40:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16786.w613.r16-9.e3bf550.webp IJzererts | Hoe haal je dat uit de grond? Dit is de stad Malmberget in Zweden. Het lijkt een normale stad maar onder de grond rommelt het. De stad ligt bovenop een laag ijzererts. Dat ijzererts is lang geleden ontstaan uit rots die was gesmolten tot vloeibare magma. Toen het weer hard werd, kwamen de ijzermineralen op een bepaalde plek terecht. Zo ontstond er een laag erts. In de loop van de tijd is de ertslaag door bewegingen van de aardkorst opgebroken in kleinere stukken die tussen andere aardlagen in zitten. Dit is een van de grootste ondergrondse mijnen ter wereld. Er ligt hier meer dan 500 km aan wegen onder de grond. Het ijzererts wordt hier uit de grond gehaald om er ijzer van te maken. Met explosieven worden blokken ijzererts losgemaakt. Deze blokken worden vermalen tot kleinere stukken en naar boven gebracht. Een goederentrein brengt het erts van de mijn naar de hoogovens waar het wordt omgesmolten tot ijzer. De laag ijzererts zit zo’n 800 meter onder de grond. Heel diep maar toch heeft de mijn grote invloed op de omgeving. Als het ijzererts is weggehaald, krijg je een holte, die weer gevuld wordt door losgeslagen stukken rots. Hierdoor kunnen trillingen ontstaan in de grond erboven. Door het inzakken van de grond is midden in de stad een groot gat ontstaan. Veel mensen moeten verhuizen als het gevaar van aardbevingen en verzakkingen te groot wordt. Sommige huizen zijn zo gebouwd dat ze in het geheel verplaatst kunnen worden. Ze worden een paar kilometer verderop weer neergezet. Maar voor de inwoners van Malmberget is de toekomst niet zeker. De mijn wordt steeds groter en de stad wordt steeds kleiner. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427361 144 54717 2010-01-14T22:00:00+00:00 yes no ijzer grond delfstof Zweden https://schooltv.nl/video-item/de-wilde-rivier-leefgebied-van-veel-planten-en-dieren 2024-01-16T14:03:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16788.w613.r16-9.28378bd.webp De wilde rivier | Leefgebied van veel planten en dieren Dit is de Bierbza rivier in Polen. Deze ondiepe, wilde rivier stroomt door een van de grootste moerasgebieden van Europa. In het voorjaar stroomt er veel smeltwater door het gebied. Het land rondom de rivier overstroomt, hier en daar steekt er nog wat boven het wateroppervlak uit. De Bierbza-vallei wordt omringd door een plateau dat lang geleden is ontstaan. Toen stroomde een enorme gletsjer over het land. Het duwde een plateau van zand, grind en stenen voor zich uit. De ondergrond werd door het gewicht van de gletsjer platgedrukt. Maar het werd warmer, het ijs smolt en de gletsjer verdween. Toen het weer kouder werd kwam de gletsjer terug en duwde weer een plateau van zand, grind en stenen voor zich uit, maar nu minder ver naar het zuiden. Tussen de plateaus ligt nu de vallei van de Bierbza. Ieder jaar in de lente stroomt er veel smeltwater door de vallei en in andere jaargetijden valt de grond (voor het grootste gedeelte) weer droog. Op de droge gedeelten heeft het water vruchtbare grond achtergelaten. Hierop kunnen al die moerasplaten groeien. Het riviergebied is uniek. Er komen veel zeldzame planten en dieren voor. Vissen, amfibieën, reptielen, vogels, elanden, bevers otters en zelfs wolven. Vanuit de hele wereld komen mensen hierheen om de wilde natuur van de Biebrza te bewonderen. Maar zal dat in de toekomst nog zo zijn? De afgelopen winters aan de Biebrza waren niet zo lang en er viel weinig sneeuw. In de lente is er dus steeds minder water van smeltende sneeuw. En dat water is onmisbaar voor het moeras. Het lijkt erop dat door de klimaatverandering de moerassen geleidelijk opdrogen en verdwijnen. Dan zou ook de unieke natuur in de Bierbza-vallei verdwijnen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427362 162 11158 2010-01-14T22:00:00+00:00 yes no rivier plant Polen https://schooltv.nl/video-item/de-deltawerken-beschermen-nederland-tegen-de-zee 2024-01-15T17:58:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16790.w613.r16-9.eb51605.webp De Deltawerken | Beschermen Nederland tegen de zee Nederland is wereldberoemd om haar polders. Stukken land afgenomen van de zee, door mensen drooggelegd. Grote delen van West-Nederland bestaan uit polders en liggen onder zeeniveau. De mensen die hier leven moeten wel goed opletten. Het water moet buiten de polders blijven.Daarom gebruiken ze duinen en dijken om het water buiten te houden. De dijken en duinen moeten altijd stevig blijven en hoog genoeg zijn om het water tegen te houden. Het lage land moet tegen het water worden beschermd. In de nacht van 1 februari 1953 gaat het mis. Er voltrekt zich een ramp. Grote delen van West-Nederland komen onder water te staan. Huizen worden verwoest en dieren verdrinken. En er verdrinken 1800 mensen in het kolkende water. De mensen in Nederland zijn verschrikkelijk geschrokken. Hun land is toch niet zo goed beschermd als ze dachten. Daarom besluit de regering om Nederland beter te gaan beschermen tegen de zee. Er wordt een kostbaar en ingewikkeld plan opgezet: Het Deltaplan. Zeearmen worden afgesloten met dammen. En zeedijken worden verhoogd. De deltawerken moeten er voor zorgen dat een ramp als in 1953 nooit meer zal gebeuren. De Oosterscheldedam is onderdeel van de deltawerken. De schuiven van de dam gaan alleen dicht bij storm of springtij. Normaal staan de schuiven open, zoals nu. Het zoute water kan bij vloed gewoon naar binnen stromen en er bij eb weer uitstromen. Allerlei dieren kunnen ook in en uit zwemmen. Dat is maar goed ook want anders waren deze zeehonden bijvoorbeeld verdwenen. Zij kunnen alleen leven in zout water en zijn gewend aan de getijden. Bij vloed kunnen ze jagen en bij eb op het drooggevallen land uitrusten. Door de Deltawerken zijn de mensen in Zeeland veilig tegen het zeewater, maar je weet het maar nooit. De toekomst is lang niet zeker. Door klimaatveranderingen zal de zeespiegel verder stijgen. En er wordt ook nog eens meer neerslag verwacht. Slecht nieuws voor Zeeland en de rest van Nederland. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427363 169 189564 2010-01-14T22:00:00+00:00 yes no waterwerk zee overstroming Zeeland https://schooltv.nl/video-item/de-watersnoodramp-van-1953-de-dijken-breken-door 2024-01-16T15:50:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16792.w613.r16-9.3151696.webp De watersnoodramp van 1953 | De dijken breken door Nederland is een laag land. Zo laag. het westen van Nederland ligt zelfs onder de zeespiegel. Het wordt door dijken en duinen tegen het zeewater beschermd, en dat is maar goed ook. Maar toch kan het mis gaan, zoals in 1953. "Het was dus 1 februari 1953, ik was dus toen net 9 jaar. En het was zaterdagavond, we waren op verjaardagsvisite. En om 12 uur gingen we naar huis en het waaide, nou, het stormde. Mijn vader moest me ook goed vasthouden, anders had ik weggewaaid hoor! We zijn naar bed gegaan en om een uur 2 denk ik werd er op de luiken gebonkt, en: "allemaal uit bed, allemaal naar het dorp, want de dijken breken door!". Het stormt heel hard die nacht, maar dat gebeurt wel vaker in deze tijd van het jaar. Alleen die nacht wakkert de noordwester storm aan tot orkaankracht. Het is ook nog springvloed dus het water stijgt hoger dan normaal. "Mijn vader zei: 'nou, rustig aan, ik ga eerst op het dorp kijken wat er aan de hand is'. Dit is mijn vader. Hij ging zo naar het dorp. Ja, en toen kwam het water eigenlijk er al aan. Dus hij is omgedraaid en direct weer naar huis gekomen en hij kwam thuis, en hij zei: 'allemaal de schuurzolder op, daar zitten we veilig, dat is hoog!'. En ik moest eerst, toen mijn moeder en wanneer mijn zus de trap op ging stond ze al met haar voeten in het water, zó snel kwam dat water. Wij waren hier gaan kijken en je zag zo het water van alle kanten zag je, ja, naar boven komen." De ramp gebeurt in enkele uren. Het water van de zee stroomt over de dijken heen. De zeedijken zijn niet bestand tegen de kracht van de golven en breken door. Het water slaat met enorme kracht tegen de binnendijken en ook die houden het niet. De polders stromen vol. Mensen en dieren proberen te vluchten, maar de dorpen zijn omringd door water. Met bootjes proberen vissers en mensen uit de dorpen te redden wat er te redden valt, maar voor veel mensen komt de hulp te laat. Ze verdrinken in het kolkende water. "Wij moesten dus in de ramen gaan staan, in de vensters, en zwaaien naar de helikopters die overkwamen, dat ze dus konden zien dat er kinderen op die zolder ook waren. En dat deden we dan met zijn vieren. En ja, dat was natuurlijk best wel eng, want het kolkende water ook onder je. Nou, en toen kwamen dus de boten. Boten, ja, twee geloof ik. Dit heeft zoveel impact gemaakt op mijn leven, maar veronderstel, dat je iemand kwijtgeraakt was, ja, dat ik kan me voorstellen, dat je daar nooit meer overheen komt dan." Er worden nog veel mensen gered. Maar voor meer dan 1800 mensen kwam de redding te laat. Zij overleven de ramp niet. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427364 202 91874 2010-01-14T22:00:00+00:00 yes no dijk overstroming watersnoodramp zeespiegel https://schooltv.nl/video-item/emmelie-leeft-onder-de-zeespiegel-in-een-polder-in-nederland 2024-01-04T10:40:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16794.w613.r16-9.592578e.webp Emmelie leeft onder de zeespiegel | In een polder in Nederland Nederland is een klein land in het noordwesten van Europa. Het ligt aan de Noordzee. Hier ligt Zeeland. Een van de Nederlandse provincies. Een gebied met land omringd door water. "Ik ben Emmelie en ik woon in Zeeland. Zeeland is omringd door zee. Die zee, die stroomt heel vaak het land in. Dus Zeeland bestaat uit zee en land: Zeeland. Nou, dit is het dorp waar ik woon. We hebben een molen, drie kerken. En dit is het voetbalveld waar ik voetbal. Dit is mijn huis, het ligt lager dan de zee. Dit klinkt misschien heel raar, maar wij denken daar echt nooit, ja, nee, echt over na. En rond ons dorp liggen allemaal van dit soort dijken. Deze dijken liggen er om het water tegen te houden. Als deze dijken er niet zouden liggen, zou heel het dorp overstromen." Ik vind dit een heel mooi plekje hier op deze dijk. Je kan namelijk heel goed zien, dat de zee hoger ligt als het land erachter. Ons dorp ligt in een polder. En een polder is een stuk land wat eerst zee was, dus waar ze nu land hebben gemaakt. Het is misschien moeilijk voor te stellen, maar dit was vroeger allemaal zee." De duinen en dijken houden het zeewater tegen. Maar het kan ook misgaan. In de nacht van 1 februari 1953 stormt het hard. Het is ook nog springvloed dus het water stijgt hoger dan normaal. De ramp gebeurt in enkele uren, het water van de zee stroomt over de dijken heen. Veel dorpen in Zeeland komen onder water te staan. Veel mensen kunnen niet worden gered. Ze verdrinken in het kolkende water. Na de ramp wordt besloten tot de aanleg van hoge dijken en zeedammen. de deltawerken. Dit moet overstromingen in de toekomst voorkomen. Maar door klimaatverandering en de stijging van de zeespiegel is de toekomst onzeker. "Ik sta er niet zo vaak bij stil, dat er echt een ramp kan gebeuren in dit gebied. Dus eigenlijk ben ik er niet zo bang voor. Voor storm wel eens een beetje als het heel hard dondert en zo, als ik alleen thuis ben, maar niet zeg maar echt voor dat het overstroomt." https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427365 168 42157 2010-01-14T22:00:00+00:00 yes no zeespiegel polder Nederland Zeeland https://schooltv.nl/video-item/polders-in-zeeland-land-veroverd-van-de-zee 2024-01-16T14:03:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16796.w613.r16-9.4a7ee94.webp Polders in Zeeland | Land veroverd van de zee Een heel groot deel van Nederland ligt lager dan de zee. Duinen en dijken houden het zeewater tegen... Duinen zijn door de wind opgeblazen zandheuvels. Dijken zijn door de mens gemaakte heuvels. Zonder duinen en dijken zou een groot deel van West Nederland onder water staan. In dit lage land wonen veel mensen. Ook in de provincie Zeeland. Ze wonen in een van de vele kleine dorpen....of in de grote steden. Naast dorpen, wegen en steden vind je in Zeeland ook veel akkers en weilanden. De kleigrond is hier erg vruchtbaar. Voor boeren dus een interessant gebied om gewassen op te verbouwen. De eerste bewoners van Zeeland gingen op drooggevallen eilanden wonen. Hier waren ze veilig voor stijgend water en overstromingen. Maar niet veilig genoeg. Soms steeg het water zo hoog dat hun leefgebied in gevaar kwam. Daarom legden ze dijken rondom het eiland om het water buiten te houden. Vroeger bestond Zeeland uit veel grote en kleine eilanden. Sommige waren omringd door stevige dijken, en daarbuiten lag de zee. Op plekken, net buiten de dijken, liet de zee bij eb vruchtbare klei achter. Laag na laag. Het gebied buiten de dijken werd steeds hoger en kwam in de loop van de tijd droog te liggen. De mensen wilden ook dit nieuwe land gaan gebruiken. Ze wilden er hun vee op laten grazen, er akkers aanleggen en er gaan wonen. Om dat te kunnen doen werd ook dit nieuwe land omdijkt. De eilanden werden met elkaar verbonden. Ze werden steeds groter. Nu zijn de eilanden in Zeeland heel groot. Sommigen zijn zelfs geen eiland meer, ze zijn aan het land vastgezet. In het Zeeuwse landschap zie je nog steeds allemaal kleine dijkjes. Met daar tussenin vruchtbare klei in de bodem. Vroeger was hier de zee. Nu is het polder. Land afgenomen van de zee... https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427366 143 2032-12-31T22:00:00+00:00 54845 2010-01-14T22:00:00+00:00 yes no polder Zeeland Nederland https://schooltv.nl/video-item/natuurgeweld-gevaarlijke-regios-om-in-te-leven 2024-01-04T10:40:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16798.w613.r16-9.26f8574.webp Natuurgeweld | Gevaarlijke regio's om in te leven Hoge bergen, lage vlaktes, bos en droge woestijnen. Overal op de wereld vind je deze landschappen. En er wonen mensen, zelfs op plekken waar het eigenlijk te gevaarlijk is om te wonen. Wij leven van wat de natuur ons geeft, maar soms laat de natuur haar slechte kant zien. Natuurgeweld bedreigd ons op allerlei manieren. Ook in Nederland. Hier beschermen duinen en dijken de mensen tegen het zeewater. Maar soms gaat het mis, zoals op 1 februari 1953. Die nacht stormt het heel hard. De dijken kunnen het zeewater niet tegenhouden en breken door, het land stroomt over. Maar overstromingen komen niet alleen aan de kust voor. In berggebieden kunnen rustige rivieren door regen, sneeuw en smeltend ijs ineens veranderen in een kolkende watermassa. Bij hevige neerslag kunnen ook grond en zelfs stenen losraken van de berghelling. Zo ontstaan aardverschuivingen, puinlawines en modderstromen In de winter is er in berggebieden nog een ander gevaar. Wanneer een dik pak wintersneeuw niet goed hecht en loslaat kan het plotseling van de helling naar beneden razen en ontstaat een verwoestende sneeuwlawine. In andere gebieden vormt niet de neerslag maar juist de droogte het grootste gevaar. Door aanhoudende droogte kunnen in bosgebieden gemakkelijk bosbranden ontstaan. Eén klein vonkje kan het bos en de omliggende dorpen in de as leggen. Het gevaar kan ook van binnenuit de aarde komen. Hier in de buurt van de Vesuvius, een vulkaan in Italië bijvoorbeeld. Op de vruchtbare hellingen wonen veel mensen. En wanneer slapende vulkaan uitbarst. En een gloeiende rivier van lava uit de krater stroomt. Kan alles worden verwoest. Door de klimaatverandering wordt het in sommige gebieden in de toekomst nog gevaarlijker. Overstromingen, bosbranden en lawine’s zullen vaker voorkomen. En toch willen veel mensen blijven waar ze wonen, het is hun geboortegrond, zij voelen zich er thuis. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427367 196 37218 2010-01-14T22:00:00+00:00 yes no natuurgeweld aardbeving lawine overstroming https://schooltv.nl/video-item/mohamed-woont-in-de-woestijn-in-de-sahara-in-marokko 2024-01-04T10:40:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16800.w613.r16-9.44aa0c9.webp Mohamed woont in de woestijn | In de Sahara in Marokko Dit is Marokko - de Saharawoestijn. Hier wonen Mohamed en zijn zusje Zohra. "Ik ben Mohamed. Ik woon in 'n tent in de woestijn." Mohameds en zijn familie zijn Nomaden. Zij hebben geen vaste woonplaats en trekken rond in de woestijn. Ze zijn op zoek naar weidegebieden voor de geiten. Hun huis is een tent, daar eet en slaapt de hele familie. ’s ochtends gaan Mohammed en zijn zusje naar school. Zij moeten een uur door de woestijn lopen om op school te komen. Mohammed gaat graag naar school. Hier kan hij rustig leren en met zijn klasgenoten spelen. Als hij van school terugkomt moet hij zijn vader helpen. Samen met zijn zusje zorgt hij voor de geiten en haalt hij iedere dag water. Een hele klus want de waterbron van de familie ligt kilometers verderop achter de bergen. De winter is aangebroken. Mohammeds familie heeft de tent op een beschutte plek bij een berg opgezet. Er nadert een zandstorm. Mohameds vader houdt zijn kudde goed in de gaten. Hij wil niet dat de dieren verdwalen. Het gaat steeds harder waaien en de tent gaat heen en weer. Als ze niet uitkijken, waait hij om. Mohammed moet ervoor zorgen dat de touwen die de tent overeind houden en dat ze goed zijn vastgemaakt. Het wordt steeds moeilijker voor Mohammed en zijn familie om in de woestijn te leven. Door de droogte is er vaak niet genoeg eten voor de kudde. Veel nomaden hebben zich daarom gevestigd en wonen nu in stenen huizen. Mohammed houdt van de woestijn maar ziet zijn toekomst ergens anders. Hij zal waarschijnlijk in een stenen huis gaan wonen, net als zijn klasgenoten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427368 158 40777 2010-01-14T22:00:00+00:00 yes no nomade Marokko woestijn https://schooltv.nl/video-item/de-woestijn-rukt-op-in-marokko-het-nomadenbestaan-wordt-bedreigd 2024-01-16T14:02:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16802.w613.r16-9.5f50eba.webp De woestijn rukt op in Marokko | Het nomadenbestaan wordt bedreigd Dit is de Sahara. Een rotsachtige, droge en onherbergzame woestijn in Noord-Afrika. Ondanks de zware omstandigheden leven er toch mensen. Al eeuwenlang wonen er nomadenstammen in dit gebied. De nomaden wonen met de hele familie in een tent. Ze leven van de opbrengst van de veeteelt. Nomaden trekken het hele jaar rond op zoek naar weidegrond voor hun dieren. Omdat ze de regenwolken achterna trekken worden ze 'kinderen van de wolken' genoemd. In de woestijn is het moeilijk voedsel te vinden voor de geiten. Ook water is moeilijk te vinden en dus erg kostbaar. Iedere dag halen de kinderen water bij een bron, kilometers verderop. De laatste jaren wordt de woestijn steeds groter en water en weidegrond voor de geiten dus steeds schaarser. Door klimaatverandering, houtkap en overbeweiding wordt het gebied steeds droger en verdwijnt de begroeiing. De woestijn breidt zich steeds verder uit. Door de verwoestijning wordt het nomadenbestaan steeds moeilijker. Veel nomaden kiezen er nu voor om zich te vestigen en niet meer rond te trekken. Ze bouwen huizen en leggen akkers aan. De leefomstandigheden zijn verbeterd en de kinderen kunnen nu naar school. De overgebleven nomaden zullen binnenkort moeten kiezen of ze kunnen blijven leven als nomade of dat ze zich ook moeten gaan vestigen. Misschien zullen de nomaden in de toekomst dus niet meer bestaan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427369 157 26295 2010-01-14T22:00:00+00:00 yes no Marokko nomade woestijn https://schooltv.nl/video-item/khalid-woont-in-marokko-in-het-hoge-atlasgebergte 2024-01-04T10:40:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16804.w613.r16-9.e67583d.webp Khalid woont in Marokko | In het Hoge Atlasgebergte Marokko is een land in Noord-Afrika. In het Hoge Atlasgebergte ligt het Ourika-dal. Hier leven de Berbers. In een dorp hoog op de helling berg woont Khalid met zijn familie. "Ik heet Khalid Lakroud. Ik woon in het dorp Ait Mechkour in het Ourika-dal. Ik laat ons huis even zien. Hier is de keuken. Hier kijken we TV. En hier slaap ik. Dit is de badkamer. Hier slaan we spullen op. Hier staan de koeien. Het dak is gebouwd met houten bladeren van het huis van oma." Om zeven uur ’s morgens staat Khalid op om naar school te gaan. Hij moet een lange tocht door de bergen maken. Zijn school ligt helemaal aan de andere kant van de rivier. In de winter is het gevaarlijk. Er valt er veel regen. Daardoor zijn er veel overstromingen. "Als er een overstroming is gaan we niet naar school, omdat de wegen geblokkeerd zijn. Dan zijn we bang dat er stenen op ons vallen." Al die regen betekent niet alleen gevaar. De kinderen zijn gewend aan overstromingen en maken plezier. Ait Mechkour is een klein en afgelegen dorp. Alle kinderen kennen elkaar, ze zijn allemaal bevriend. In de zomer is het weer beter. Khalid en zijn zusje Meriem kijken TV terwijl hun moeder het ontbijt maakt. Vandaag gaat Khalid aan het werk. Hij gaat plantjes verkopen aan toeristen. Met het geld dat hij verdient koopt hij schoolboeken en andere spullen. "Ik ga naar school in de hoop dat ik ooit leraar word of dokter. Ik wil hier blijven wonen om de mensen in m'n dorp beter te kunnen maken. Want dit is mijn dorp. Hier ben ik opgegroeid." https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427370 200 2032-12-31T22:00:00+00:00 25316 2010-01-14T22:00:00+00:00 yes no woestijn berg wonen Marokko https://schooltv.nl/video-item/modderstromen-in-marokko-een-bruine-watervloed-door-het-dal 2024-01-04T10:40:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16806.w613.r16-9.4c8dbc9.webp Modderstromen in Marokko | Een bruine watervloed door het dal In Marokko ligt het Hoge Atlas gebergte. Hier stroomt de Ourika-rivier. De rivier ziet er vredig uit maar dat kan zomaar veranderen. In de winter als er veel regen valt is er kans op overstromingen en modderstromen in het dal. Een dal is een langgerekt, laag gelegen gebied tussen de bergen. Door het Ourika-dal loopt een lange rivier. Als het ’s winters regent is de kans op overstromingen en modderstromen groot. Een modderstroom ontstaat als je drie dingen hebt die gelijktijdig optreden: water als gevolg van regen of sneeuw, een helling en een zware moddermassa. Na een regenbui stroomt het water van de berghellingen. Al het water komt samen in de rivier. De rivier wordt een gevaarlijke, kolkende massa. In het verleden heeft de rivier voor zware overstromingen gezorgd. Nu is er een waarschuwingssysteem aangelegd. Met megafoons worden de inwoners gewaarschuwd als er een modderstroom in aantocht is. Als de winter voorbij is verandert de rivier weer in een rustig stroompje. De mensen kunnen de rivier nu voor dagelijkse dingen gebruiken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427371 88 15441 2010-01-14T22:00:00+00:00 yes no Marokko overstroming rivier https://schooltv.nl/video-item/rosario-woont-vlakbij-een-vulkaan-aan-de-voet-van-de-vesuvius-in-italie 2024-01-04T10:40:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16808.w613.r16-9.086f3b1.webp Rosario woont vlakbij een vulkaan | Aan de voet van de Vesuvius in Italië In het zuiden van Italië ligt de streek Campania. Hier ligt de stad Napels en de Vesuvius, een van de gevaarlijkste vulkanen ter wereld. Dit is Rosario met zijn vrienden. Voetbal is hun favoriete sport. Dat doen ze altijd samen. Rosario woont in San Sebastiano al Vesuvio, een klein dorp aan de voet van de Vesuvius. "We zijn niet bang voor de Vesuvius. We bouwen onze huizen op de lava. Deze streek wordt beschermd door St. Sebastiaan. Ons dorp heet naar hem. Ik vind 't leuk om hier te wonen, want iedereen kent elkaar. We kunnen rustig het dorp in gaan, want 't is hier veilig. We spreken met elkaar af om rond te lopen, of we gaan met z'n allen naar de pizzeria." Nu is de Vesuvius nog rustig maar de vulkaan kan zo weer actief worden en uitbarsten. Als dat gebeurt kan alles in de omgeving worden verwoest. Bij Rosario thuis wordt nooit gesproken over het gevaar. Ze praten er niet over omdat ze er aan gewend zijn. Rosario gaat met zijn vriend Emiliano langs bij zijn opa. Hij heeft de laatste uitbarsting van de Vesuvius meegemaakt. Hij vertelt wat hij op 19 maart 1944 als twee 20 jarige jongen heeft meegemaakt. Die dag begint de Vesuvius magma uit te braken. Gloeiend hete as schiet uit de krater omhoog. Daarna vloeit er lava uit de krater, deze stroomt als een brandende rivier langs de hellingen omlaag. De lavastroom bereikt ook het dorp San Sebastiano. De lava stroomt door de straten. Alle inwoners moeten het dorp ontvluchten. Alles wordt verwoest. En bedekt met een laag door lava en as De natuur op de Vesuvius is beschermd, het is een nationaal park. Rosario gaat er graag paard rijden. Hij weet dat de vulkaan gevaarlijk kan zijn maar toch wil hij hier niet weg. Hij en zijn vrienden blijven de vulkaan trouw, het is hun grond, hun thuis. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427372 187 72983 2010-01-14T22:00:00+00:00 yes no Italië vulkaan wonen https://schooltv.nl/video-item/de-vesuvius-een-vulkaan-in-italie 2024-01-16T16:06:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16810.w613.r16-9.5bd4f2b.webp De Vesuvius | Een vulkaan in Italië De Vesuvius in Italië. Dit lijkt een onschuldige berg, maar deze berg is een vulkaan, één van de gevaarlijkste ter wereld! Eeuwenlang wordt de Vesuvius gezien als een dode vulkaan. In de Romeinse tijd wonen er veel mensen aan de voet van de vulkaan. Ze voelen zich er veilig. Maar in het jaar 79 na Christus laat de Vesuvius haar verwoestende kracht zien. De steden Herculaneum en Pompeï worden door hete as-lawines getroffen. Alles wordt onder een dikke laag as bedolven. De onrust begint diep in de vulkaan. Hier bevindt zich de magmakamer, een soort opslagruimte voor magma. Een vulkaanuitbarsting begint met een explosie. Vanuit de krater wordt een mengsel van magma, brandende gassen en rotsblokken de lucht in geslingerd. Na de explosie vloeit de lava in gloeiende stromen langs de hellingen van de vulkaan omlaag. Op 19 maart 1944 is er weer een grote vulkaanuitbarsting. As en stenen spuiten uit de krater omhoog. Een brandende rivier van lava stroomt uit de vulkaan. De bewoners van het gebied moeten vluchten. De velden en dorpen worden bedekt met een laag brandende lava, alles wordt verwoest. Na de uitbarsting worden de dorpen weer opgebouwd. En tegenwoordig wonen er nog steeds veel mensen rondom de vulkaan. Maar waarom blijven deze mensen hier wonen als er altijd gevaar dreigt? Ze wonen hier al zo lang. De vulkanische grond is heel vruchtbaar. Ze willen niet weg. Maar de Vesuvius is nog steeds een actieve vulkaan, hij is alleen in rust. De vulkaan wordt goed in de gaten gehouden. Wetenschappers kunnen aangeven wanneer hij gaat uitbarsten. Lichtere of zwaardere aardbevingen, dat is vaak een eerste aanwijzing. Daarom houden onderzoekers de vulkaan in de gaten met meetapparatuur. In het onderzoekscentrum worden de metingen bestudeerd. En bij dreigend gevaar wordt alarm geslagen. De inwoners kunnen dan snel worden geëvacueerd. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427373 159 105972 2010-01-14T22:00:00+00:00 yes no vulkaan Italië magma aardkorst aardmantel https://schooltv.nl/video-item/pauline-woont-aan-de-rand-van-het-bos-bosbranden-liggen-op-de-loer 2024-01-04T10:40:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16812.w613.r16-9.a2bb28a.webp Pauline woont aan de rand van het bos | Bosbranden liggen op de loer! Dit is Frankrijk. In het zuiden ligt de Provence en het bos van Maures "Ik ben Pauline, ik ben 15 en ik woon in Zuid-Frankrijk. Ik woon in Cannet des Maures, een dorp in het fauret des Maures. Mijn dorp bestaat uit twee delen: boven is het oude Cannet. En hier is het moderne dorp. Dit is het gemeentehuis. De mediatheek. Een kerk. En het station, waar de TGV voorbijkomt. Dit is mijn school. Dit is ons huis. Dat ligt pal aan het bos." Pauline houdt van het bos. Ze gaat er vaak met haar vriendin Gladys mountainbiken. Maar er is meer dan bos alleen. In dit gebied is ook veel landbouw. In het dal zijn veel wijngaarden waar de beroemde rose de Provence wordt gemaakt En 40 kilometer verderop ligt de Middellandse Zee. Daar gaat Pauline vaak zwemmen en zonnen. Om meer te weten te komen over de natuur in het bos hebben Pauline en Gladys afgesproken met de boswachter. Hij vertelt dat het bos vooral bestaat uit steeneiken en kurkeiken die goed tegen brand kunnen en zeedennen die juist snel in brand vliegen. De begroeiing is erg droog en brandbaar, vooral in de zomer. Dat zorgt ervoor dat er snel brand ontstaat. Er komen dan ook regelmatig grote bosbranden voor in het gebied. Soms worden die branden zo groot dat ze ook de boerderijen en dorpen bedreigen. En dat moet worden voorkomen. De brandweer houdt het gebied dan ook goed in de gaten… Bij een brand wordt er meteen alarm geslagen. En de brandweer komt direct in actie. De buurman van Pauline heeft een akker in het bos aangelegd om bosbranden tegen te gaan. Dit soort open plekken wordt steeds meer aangelegd in het bos. Ze zorgen ervoor dat het vuur zich minder snel kan verspreiden. "Ik weet dat er bosbranden zijn. Maar ik kan me niet voorstellen dat m'n huis verbrandt of het bos verdwijnt." https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427374 188 4680 2010-01-14T22:00:00+00:00 yes no bos Frankrijk brand https://schooltv.nl/video-item/bosbranden-een-ontembare-vuurzee 2024-01-04T10:40:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16814.w613.r16-9.453dc1e.webp Bosbranden | Een ontembare vuurzee In het bergachtige zuiden van Frankrijk liggen uitgestrekte bosgebieden. Dit mediterrane bos bestaat uit steeneiken, kurkeiken en zeedennen. In het bos liggen ook schilderachtige, vredige dorpjes. Maar in de droge zomer ontstaat een groot gevaar voor het bos. Er kunnen dan gemakkelijk bosbranden ontstaan. Een ontembare vuurzee verwoest grote delen van het bos en bedreigt de dorpen en boerderijen. Meestal worden de branden aangestoken of ontstaan ze door onvoorzichtig gedrag. Bij een brand wordt er meteen alarm geslagen. De mensen proberen eerst zelf de brand te blussen, daarna komt de brandweer in actie. De strijd tegen het vuur wordt opgevoerd. Vanaf de grond en vanuit de lucht probeert de brandweer het vuur te bestrijden. In 2003 verwoestte een bosbrand een groot deel van het bosgebied. De branden zijn geen ramp van de laatste tijd. In het verleden waren hier regelmatig grote bosbranden. Om grote rampen te voorkomen houdt de brandweer het gebied goed in de gaten. Er worden maatregelen genomen om bosbranden te voorkomen. Een bosbrand kan zich razendsnel verspreiden wanneer de bodem van het bos is begroeid of vol ligt met kreupelhout. In een opgeruimd bos kan het zich alleen via de boomtoppen verplaatsen, en dat gaat veel langzamer. Ezels ruimen het kreupelhout op en grazen de grond in het bos kaal. Ook worden nu akkers en open plekken in het bos aangelegd. Dit moet voorkomen dat bosbranden zich snel kunnen verspreiden. Zo worden het bos en de mensen die hier leven beschermt tegen grote rampen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427375 124 18421 2010-01-14T22:00:00+00:00 yes no bos brand Frankrijk https://schooltv.nl/video-item/erosie-de-bodem-glijdt-weg 2024-01-16T16:20:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16816.w613.r16-9.965badd.webp Erosie | De bodem glijdt weg Dit zijn de Alpen. Een hooggebergte in het midden van Europa. De bergen zien er prachtig uit in de zomer. Bossen en groene alpenweiden waar ’s zomers koeien grazen. De omgeving ziet er vredig uit, maar er zijn ook gevaren. In de winter komen hier sneeuwlawines voor. De sporen van de verwoestende lawines zijn goed te zien. Struiken en bomen zijn losgerukt en het grasland is kapotgemaakt. De grond op de helling wordt daardoor niet meer beschermd. De regen kan de bodem makkelijk wegspoelen. We noemen dat bodemerosie. Bodemerosie maakt de helling nog kaler. En het zorgt ook in de zomer voor gevaar. Door de regen worden grond en stenen makkelijk meegevoerd. Alles stroomt naar de beekjes die steeds voller worden, ze stromen over. De kolkende modder kan nu ook grote rotsblokken en bomen meesleuren. In het dal komt de razende modderstroom pas tot stilstand. Deze grote modderstromen richten enorme verwoestingen aan in de natuur en aan wegen, huizen en stallen. En door de klimaatverandering zullen er in de toekomst nog meer modderstromen voorkomen. Door de opwarming groeien er hoog in de bergen steeds meer kleine boompjes en struikjes. Ze zijn te klein om in de winter de sneeuwlawines te weerstaan. Ze worden met wortel en al meegesleurd. Wat overblijft zijn deze kale plekken en de kans op nog meer modderstromen. Om dit te voorkomen worden kleine boompjes en struiken nog voor de winter weggehaald. Er wordt nieuw gras gezaaid en de Alpenweides keren terug. Op deze manier wordt bodemerosie tegen gegaan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427376 148 94882 2010-01-14T22:00:00+00:00 yes no erosie bodem grond https://schooltv.nl/video-item/stefan-woont-in-het-hooggebergte-in-de-duitse-alpen 2024-01-16T14:02:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16818.w613.r16-9.c1262b1.webp Stefan woont in het hooggebergte | In de Duitse Alpen In het zuiden van Duitsland ligt Beieren, Hagensdorf Hier woont Stefan met zijn familie. Ze wonen in deze boerderij in het dal tussen de bergen. Een groot huis met land en stallen. En de familie heeft ook een hut hoog in de bergen. Maar hier mogen de kinderen niet alleen naar toe. Dat is te gevaarlijk. Er kunnen dan sneeuwlawines voorkomen. Als vader erbij is mogen ze wel mee. Ze kijken goed uit op hun weg naar de hut. Vader controleert of alles in orde is met de hut, gelukkig staat de hut er nog. Stefan kan met zijn broertje en zusje spelen in de sneeuw. Maar er moet gewerkt worden. Stefan helpt zijn vader met het weghalen van hout uit het bos op de helling. In de zomer ziet het er heel anders uit in de bergen. De sneeuw is verdwenen. De hut staat op een groene alpenweide, de Alm. Hier mogen de kinderen wel alleen naar toe. Vader maakt de alm klaar voor de koeien. Stefan helpt zijn vader. De omheining moet worden gemaakt, die is in de winter door een lawine verwoest. Nu kunnen de koeien naar de alm worden gebracht. De hele familie helpt mee. Na een lange dag staan de koeien op de alm. Hier kunnen ze de hele zomer grazen en de familie kan overnachten in de hut. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427377 227 26262 2010-01-14T22:00:00+00:00 yes no berg Alpen Duitsland familie https://schooltv.nl/video-item/lawines-sneeuw-raast-naar-beneden 2024-01-16T16:15:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16820.w613.r16-9.c8e1e67.webp Lawines | Sneeuw raast naar beneden Winter in de bergen. Het landschap ligt onder een dik pak sneeuw. Een mooi een vredig plaatje. Maar dan uit het niets...een lawine. Sneeuw raast met grote vaart en veel geweld de berghelling af. Erg gevaarlijk voor mens en dier. In de bergen weten de mensen hoe gevaarlijk en verwoestend lawines zijn. Daarom beschermen de mensen zich tegen het gevaar. Ze bouwen de huizen en hutten op plekken waar weinig lawines voorkomen. Of achter een rij bomen. En ze bouwen de hut zo dat de lawine over de hut heen valt. Toch is er altijd gevaar. En dat gevaar neemt alleen maar toe. Door de klimaatverandering wordt de sneeuw natter en zwaarder. Hierdoor neem het lawinegevaar toe. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427378 126 39900 2010-01-14T22:00:00+00:00 yes no winter lawine sneeuw ongeluk https://schooltv.nl/video-item/er-is-een-kindeke-geboren-op-aard-zingen-met-raaf 2024-01-04T10:40:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16834.w613.r16-9.9155e71.webp Er is een kindeke geboren op aard | Zingen met Raaf Er is een kindeke geboren in 't strooi Er is een kindeke geboren in 't strooi 't Lag in een kribbe, bedekt met wat hooi 't Lag in een kribbe, bedekt met wat hooi Wat ken jij die liedjes goed! Ik ben tenslotte ook een engel he. O ja! 't Kwam op de aarde voor ons allemaal 't Kwam op de aarde voor ons allemaal En 't wenst ons allen een zalig nieuw jaar En 't wenst ons allen een zalig nieuw jaar Gelukkig nieuwjaar! Ken je nog meer liedjes Engel? Engel? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427385 68 2032-12-31T22:00:00+00:00 20368 2009-12-02T22:00:00+00:00 yes no liedje kerst feest https://schooltv.nl/video-item/er-is-een-kindeke-geboren-zingen-met-raaf 2024-01-04T10:40:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16836.w613.r16-9.a0c59eb.webp Er is een kindeke geboren | Zingen met Raaf Wo, wat groot! Er is verder niemand! Ah, kindeke! Er is een kindeke geboren op aard. Er is een kindeke geboren op aard 't Kwam op de aarde voor ons allemaal. Hmmmmmmmm 't Kwam op de aarde...mooie engel... En 't had er geen huis! haaa! Wees niet bevreesd Raaf, ik ben maar een Engel. Ja nou? Ik dacht, misschien wil jij wel weten hoe het liedje verder gaat. Poeh, ik weet heus wel hoe dat liedje verder gaat 't Kwam op de aarde en 't had er geen huis 't Kwam op de aarde en 't had er geen huis 't Kwam op de aarde en 't droeg al zijn kruis 't Kwam op de aarde en 't droeg al zijn kruis Er is een kindeke geboren in 't strooi Er is een kindeke geboren in 't strooi 't Lag in een kribbe, bedekt met wat hooi 't Lag in een kribbe, bedekt met wat hooi Wat ken jij die liedjes goed! Ja, ik ben tenslotte ook een engel he. O ja! 't Kwam op de aarde voor ons allemaal 't Kwam op de aarde voor ons allemaal En 't wenst ons allen een zalig nieuw jaar En 't wenst ons allen een zalig nieuw jaar Haha, gelukkig nieuwjaar! Ken je nog meer liedjes Engel? Engel? Engel waar ben je? O, daar ben je, grappenmaker! Engel, joehoe! Wat moet dat daar, wegwezen! Nou zeg. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427386 192 2032-12-31T22:00:00+00:00 39924 2009-12-02T22:00:00+00:00 yes no kerst liedje feest zingen https://schooltv.nl/video-item/raaf-zingt-o-kom-er-eens-kijken-zingen-met-raaf 2024-01-04T10:40:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16838.w613.r16-9.09100a9.webp Raaf zingt: o, kom er eens kijken | Zingen met Raaf O, kom er eens kijken wat ik in mijn schoentje vind, Alles gekregen van die beste Sint. Een pop met vlechtjes in het haar, Een snoezig jurkje kant en klaar, Twee kaatseballen in een net, Een letter van banket O, kom er eens kijken wat ik in mijn schoentje vind, Alles gekregen van die beste Sint. Een bromtol met een zweep er bij, Een doos met blokken, ook voor mij! En schaatsen en een nieuwe pet, Een letter van banket O, kom er eens kijken wat ik in mijn schoentje vind, Alles gekregen van die beste Sint. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427387 94 2032-12-31T22:00:00+00:00 11366 2009-12-02T22:00:00+00:00 yes no Sinterklaas liedje feest https://schooltv.nl/video-item/sinterklaas-kapoentje-zingen-met-moffel-en-piertje-1 2024-01-04T10:40:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16842.w613.r16-9.df034b0.webp Sinterklaas Kapoentje | Zingen met Moffel en Piertje En nou met muziek. Is iedereen er klaar voor? Jij begint he, Mof? Geen pepernootje meer in je keel? Muziek! Sinterklaas, kapoentje gooi wat in mijn schoentje gooi wat in mijn laarsje Dank u, Sinterklaasje Sinterklaasje, bonne, bonne, bonne gooi wat in mijn lege,lege tonne gooi wat in mijn laarsje dank U, Sinterklaasje https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427389 71 2032-12-31T22:00:00+00:00 21003 2009-12-02T22:00:00+00:00 yes no liedje Sinterklaas feest https://schooltv.nl/video-item/sinterklaas-kapoentje-zingen-met-moffel-en-piertje 2024-01-04T10:40:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16844.w613.r16-9.900c950.webp Sinterklaas Kapoentje | Zingen met Moffel en Piertje Zie ginds komt de stoomboot... Onee, Sinterklaas kapoentje gingen we doen. Nou, jongens ik ben er hoor, we kunnen beginnen! Wat gaan we doen? We zijn een canon aan het oefenen, weet je wat dat is? O, een kanon, ja zeker. Oke, ik begin, en dan Moffel en dan jij ja? Daar gaat ie: Sinterklaas, kapoentje gooi wat in mijn schoentje gooi wat in mijn laarsje Dank u, Sinterklaasje Sinterklaasje, bonne, bonne, bonne gooi wat in mijn lege,lege tonne gooi wat in mijn laarsje dank U, Sinterklaasje https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427390 78 2032-12-31T22:00:00+00:00 52126 2009-12-02T22:00:00+00:00 yes no liedje Sinterklaas feest https://schooltv.nl/video-item/o-dennenboom-wat-zijn-je-takken-wonderschoon 2024-01-04T10:40:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16848.w613.r16-9.9975d83.webp O dennenboom! | Wat zijn je takken wonderschoon! O, dennenboom O, dennenboom Wat zijn je takken wonderschoon O, dennenboom O, dennenboom Wat zijn je takken wonderschoon Ik heb je laatst in 't bos zien staan Toen zaten er geen kaarsjes aan O, dennenboom O, dennenboom Wat zijn je takken wonderschoon https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427392 35 2032-12-31T22:00:00+00:00 23723 2009-12-02T22:00:00+00:00 yes no kerst boom liedje feest https://schooltv.nl/video-item/raaf-versiert-een-kerstboom-midden-in-het-bos 2024-01-04T10:40:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16850.w613.r16-9.3af341d.webp Raaf versiert een kerstboom | Midden in het bos! O, dennenboom O, dennenboom Lalala, balletje in de boom! Wat ben jij aan het doen? Oh, boswachter! Ik versier de kerstboom! Ja, dat zie ik ook wel maar dat doe je toch niet in het bos? Ja, maar ik vind het zielig dat deze bomen niet versierd worden maar andere kerstbomen wel. En trouwens, de dieren in het bos vinden een kerstboom ook leuk! Vind je hem mooi? Ja, dat wel, maar dat zingen is natuurlijk vreselijk Ik zing hartstikke mooi! Ja maar nu even niet. Dat kun je die bomen toch niet aan doen. Luister, ik zal je eens laten horen hoe het moet O dennenboom, o dennenboom Wist je trouwens dat het geen dennenbomen zijn maar sparren? Ja, dat weet ik Raaf, maar je zingt niet O sparrenboom. Wat zijn je takken wonderschoon. Ja, met ballen zijn ze nog mooier. Ik heb je laatst in het bos zien staan, toen zaten er geen kaarsjes aan. Haha, kijk de kaarsen gaan aan! Wat zijn je takken wonderschoon. Mooi! He, sneeuw! Ja dat maakt het helemaal mooi! O, dennenboom O, dennenboom Wat zijn je takken wonderschoon O, dennenboom O, dennenboom Wat zijn je takken wonderschoon Ik heb je laatst in 't bos zien staan Toen zaten er geen kaarsjes aan O, dennenboom O, dennenboom Wat zijn je takken wonderschoon https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427393 131 2032-12-31T22:00:00+00:00 37726 2009-12-02T22:00:00+00:00 yes no kerst boom liedje feest https://schooltv.nl/video-item/ik-wens-je-een-vrolijk-kerstfeest-zingen-met-raaf 2024-01-04T10:40:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16852.w613.r16-9.ef68961.webp Ik wens je een vrolijk kerstfeest | Zingen met Raaf Ik wens je een vrolijk kerstfeest Ik wens je een vrolijk kerstfeest Ik wens je een vrolijk kerstfeest en een gelukkig Nieuwjaar Zing samen dit lied en kijk elkaar aan Ik wens je een vrolijk kerstfeest en een gelukkig Nieuwjaar Ik wens je een vrolijk kerstfeest Ik wens je een vrolijk kerstfeest Ik wens je een vrolijk kerstfeest en een gelukkig Nieuwjaar https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427394 65 2032-12-31T22:00:00+00:00 17976 2009-12-02T22:00:00+00:00 yes no kerst nieuwjaar liedje feest https://schooltv.nl/video-item/we-wish-you-a-merry-christmas-zingen-met-raaf 2024-11-29T10:34:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46633.w613.r16-9.0e864ba.webp We wish you a merry Christmas | Zingen met Raaf We wish you a merry Christmas We wish you a merry Christmas We wish you a merry Christmas And a happy new year Glad tidings we bring To you and your kin Glad tidings for Christmas And a happy new year We wish you a merry Christmas We wish you a merry Christmas We wish you a merry Christmas And a happy... He, waarom stoppen jullie nou, het klonk net zo mooi! Ja het was mooi, totdat jij mee ging zingen Raaf! Nou goed hoor, ik hou m'n snavel wel weer. Nouja, zo erg was het ook weer niet, maar waarschuw van tevoren even als je mee gaat zingen! Kom maar naar beneden. We doen het een keer voor, en daarna mag jij proberen mee te zingen. Oke, ik ben helemaal voor! We wish you a merry Christmas We wish you a merry Christmas We wish you a merry Christmas And a happy new year Glad tidings we bring To you and your kin Glad tidings for Christmas And a happy new year Ik wens je een vrolijk kerstfeest Ik wens je een vrolijk kerstfeest Ik wens je een vrolijk kerstfeest en een gelukkig Nieuwjaar Zing samen dit lied en kijk elkaar aan. Ik wens je een vrolijk kerstfeesten een gelukkig Nieuwjaar! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427395 154 2032-12-31T22:00:00+00:00 15250 2009-12-02T22:00:00+00:00 yes no liedje kerst feest https://schooltv.nl/video-item/sinterklaasliedjes-zingen-met-moffel-en-piertje 2024-01-04T10:40:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16856.w613.r16-9.9f2c4ac.webp Sinterklaasliedjes | Zingen met Moffel en Piertje Zullen we nou een keer voor het echie? Ja, da's goed. En zullen we dan twee keer zingen? Twee keer, dat is echt een reuzetof plan! We hebben heel goed geoefend, dan gaan we het nu doen We zitten in C Mol, hihihi! Muziek! Sinterklaas kapoentje, Gooi wat in m'n schoentje Gooi wat in m'n laarsje Dank u Sinterklaasje Sinterklaasje, bonne, bonne, bonne gooi wat in mijn lege, lege tonne gooi wat in de huizen We zullen grabbelen als muizen Sinterklaasje, bonne, bonne, bonne gooi wat in mijn lege, lege tonne gooi wat in mijn laarsje dank U, Sinterklaasje Dat ging goed he? Ja, ik ben goed bij stem https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427396 75 2032-12-31T22:00:00+00:00 8466 2009-12-02T22:00:00+00:00 yes no liedje Sinterklaas feest https://schooltv.nl/video-item/sinterklaasje-bonne-bonne-bonne-zingen-met-moffel-en-piertje 2024-01-04T10:40:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16858.w613.r16-9.de04b6b.webp Sinterklaasje bonne bonne bonne | Zingen met Moffel en Piertje Zit je nou van het hooi voor het paard te snoepen? Neeeeh.. Let op Pier, ik heb een goed idee! Wat dan? Let op: We zingen twee Sinterklaasliedjes achter elkaar! Jaaa! Sinterklaas kapoentje, en dan meteen erachter aan: Sinterklaasje bonne bonne bonne bonne bonne bonne. Daar gaat ie: 1, 2 en 1, 2, 1, 2, 1, 2 Sinterklaas kapoentje, Gooi wat in m'n schoentje Gooi wat in m'n laarsje Dank u Sinterklaasje Sinterklaasje, bonne, bonne, bonne gooi wat in mijn lege, lege tonne gooi wat in de huizen We zullen grabbelen als muizen Sinterklaasje, bonne, bonne, bonne gooi wat in mijn lege,lege tonne gooi wat in mijn laarsje dank U, Sinterklaasje https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427397 73 2032-12-31T22:00:00+00:00 18140 2009-12-02T22:00:00+00:00 yes no Sinterklaas liedje feest https://schooltv.nl/video-item/lets-go-to-the-zoo-the-animals-are-there 2024-01-04T10:40:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16860.w613.r16-9.cd80b32.webp Let's go to the zoo! | The animals are there Everyday is like a special day We're having fun and play with – everyone Come and see how easy it can be Together you and me and – everyone Today we’re going to the zoo!! The lions and the panthers - they have big teeth The Pink flamingos - they have funny knees A parrot can talk: ‘Yes we can’ An elephant is big – but a baby monkey’s small The giraffe has a long neck - and a tiger roars We love the animals We love them all! Come on, are you ready for the zoo? Then make some noise, like the animals do!! 1,2,3 how easy it can Come and you will see we’re having fun now a b c my friends are joining me Together you and me and - everyone 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 and GO!!! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427398 81 2032-12-31T22:00:00+00:00 14951 2009-11-23T22:00:00+00:00 yes no Engels animal https://schooltv.nl/video-item/were-going-on-a-trip-liedje-uit-engels-met-raaf 2024-01-04T10:40:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16862.w613.r16-9.3a4ae43.webp We're going on a trip! | Liedje uit 'Engels met Raaf' Everyday is like a special day We're having fun and play with – everyone Come and see how easy it can be Together you and me and – everyone Today we’re going on a trip!! Wow - that's exciting! I am going on a trip and I’m taking my teddy bear I’m taking my teddy bear and a ball I’m taking my teddy bear, a ball and a book My teddy bear, a ball, and a book ánd my swimming trunks I’m taking my teddy bear, a ball, a book, my swimming trunks and a puzzle And now backwards! Puzzle, swimming trunks, book, ball, teddy bear Yes that’s everything!! One two three how easy it can be come and you will see we’re having fun now a b c my friends are joining me Together you and me and - everyone 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10and GO!!! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427399 81 2032-12-31T22:00:00+00:00 12248 2009-11-23T22:00:00+00:00 yes no reizen koffer https://schooltv.nl/video-item/little-snow-bear-where-is-the-sun 2024-01-04T10:40:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16864.w613.r16-9.96d1bab.webp Little Snow Bear | Where is the sun? In the summer Little Snow Bear loved to play in the sunlight. But when winter came the sun went away and the days were cold and dark. (Little Snow Bear) Where has the sun gone, Mama? (Mommy) It’s gone to shine on the other side of the world The Next morning, while his mother was still asleep, Little Snow Bear crept out into the twilight. Strange lights were dancing in the sky. Maybe that was the sun, Little Snow Bear thought, and scampered off towards them. Soon, Little Snow Bear found himself in a deep, dark forest. He was lost and quite frightened, but the beautiful lights still danced above him, so he kept going. He did not know where to go next. Suddenly he heard a deep thundering noise. Little Snow Bear was very frightened and hid behind his paws. Then the noise stopped. Little snow Bear opened his eyes and found himself looking into the kind face of a large creature with huge antlers. (Little Snow Bear) Have you seen the sun mister? (Caribou) The Sun is right behind you. (Little Snow Bear) Oh Thank You, Said Little Snow Bear, excitedly. I have to go and find the sun Goodbye! Eventually he came to the sea. Which way now, he wondered.. (Baby Seal) Hello, it sounded cheerful. (Little Snow Bear) Have you seen the sun? (Baby Seal) Never, said the seal. Mama said it disappeared before I was born. Crack! The ice beneath Little snow bear’s feet suddenly moved away from the shore. He clung to the edge of the ice as the ice floe started drifting out to sea. Little snow bear was very frightened. How would he ever get home now? Just then he heard the most beautiful song coming from the water below him. (Blue Whale) What are you doing here all on your own? (Little Snow Bear) I was trying to find the sun, but the ice broke, said Little Snow Bear sadly. And now I can’t get back home. (Blue Whale) The sun will come back very soon. Every year it goes to share its warmth with other creatures on the Earth, but it always returns. Be patient, Little Bear. You will soon see that I am right. And the whale slowly started to push the ice floe back towards the shore, singing her song as she swam. As he watched the whale disappear, Little snow Bear noticed an orange glow in the sky. What was that? Could it be the sun? and what were those marks in the snow? Little snow Bear laughed aloud. They were his own footprints, leading all the way back to his home. He ran and ran as fast as he could. And then suddenly, there was Mama Bear looking for him from the entrance of their cave. (Mommy) Little Snow bear, where have you been? (Little Snow Bear) I went to find the sun, said Little snow Bear, and look, Mama, it’s coming back! (Mommy) Of course it is, you silly bear, laughed Mama. The sun always comes back! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427400 168 2026-10-26T21:00:00+00:00 14670 2009-11-25T22:00:00+00:00 yes no winter beer animal Engels https://schooltv.nl/video-item/shopping-in-town-i-need-clothes 2024-01-04T10:40:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16866.w613.r16-9.b0443c6.webp Shopping in town | I need clothes! Everyday is like a special day We're having fun and play with – everyone Come and see how easy it can be Together you and me and – everyone Today we’re going shopping!!! Jimmy likes going shopping Buying clothes is so much fun A shirt, a T-shirt and a new jacket Jimmy wants a jacket that is black or blue Rose needs trousers, a dress and a skirt A dress and a skirt, wow, Beautiful and cool! One, two, three, here they come No they won’t stop, until the shopping’s done One two three how easy it can be come and you will see we’re having fun now a b c my friends are joining me Together you and me and - everyone 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 and GO!!! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427401 81 2032-12-31T22:00:00+00:00 11123 2009-11-23T22:00:00+00:00 yes no shop https://schooltv.nl/video-item/sing-along-with-raaf-everyday-is-like-a-special-day 2024-01-04T10:40:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16868.w613.r16-9.369e378.webp Sing along with Raaf! | Everyday is like a special day Everyday is like a special day We're having fun and play with – everyone Come and see how easy it can be Together you and me and – everyone One two three how easy it can be come and you will see we’re having fun now a b c my friends are joining me Together you and me and - everyone 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 and GO!!! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427402 55 2032-12-31T22:00:00+00:00 10372 2009-11-23T22:00:00+00:00 yes no https://schooltv.nl/video-item/this-is-my-family-mummy-and-daddy 2024-01-04T10:40:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16870.w613.r16-9.30d4abc.webp This is my family | Mummy and daddy Everyday is like a special day We're having fun and play with – everyone Come and see how easy it can be Together you and me and – everyone Today we are talking about my family! Hello there, my name is Rose and Do you want to meet my family? I live with my mummy and my daddy My mummy and my daddy, they live with me I’ve got a sister and a little brother I’ve got two Rabbits and I’ve got my dog (his name is Nelson, did you know that?) Oh - and I almost forgot my grandmother and Grandfather!! One two three how easy it can be come and you will see we’re having fun now a b cmy friends are joining me Together you and me and - everyone 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 and GO!!! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427403 81 2032-12-31T22:00:00+00:00 24071 2009-11-23T22:00:00+00:00 yes no familie zingen https://schooltv.nl/video-item/breakfast-sing-along 2024-01-04T10:40:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16872.w613.r16-9.5d5495f.webp Breakfast | Sing along! Everyday is like a special day. We're having fun and play with everyone. Come and see, how easy it can be. Together you and me and everyone. Have you had your breakfast today?? It’s time to get up, breakfast is ready. A plate and a knife so, let’s begin. A sandwich with cheese, or peanut butter and one with chocolate sprinkles. That makes two (would be great!)Some orange juice is nice, and you know what I like best? I like boiled eggs! That will do!! I think I am ready for the day. So, here I come! I’m on my way!! One two three how easy it can be come and you will see we’re having fun now a b c my friends are joining me. Together you and me and - everyone 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 and GO!!! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427404 82 2032-12-31T22:00:00+00:00 12042 2009-11-23T22:00:00+00:00 yes no breakfast food https://schooltv.nl/video-item/de-tachtigers-een-literaire-beweging-die-breekt-met-burgerlijkheid 2024-01-04T10:40:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16874.w613.r16-9.9e287a5.webp De tachtigers | Een literaire beweging die breekt met burgerlijkheid De twintigste eeuw is nog niet begonnen. De Nederlandse literatuur is een beetje in slaap gesukkeld. Maar de jonge Amsterdammer Lodewijk van Deyssel schudt zijn lezers wakker: "In ons leven de hartstochten en gedachten hun tegelijk zeer krachtig en zeer fijn geworden leven uit. Wij hebben tienmaal meer verstand, tienmaal meer liefde, tienmaal meer verontwaardiging, tienmaal meer deugd of wil, dan gij. Wij zijn het opperste leven. Wij zijn de Koningen van het leven." Van Deyssel heeft vrienden. Aan het eind van de 19e eeuw zijn deze jonge Amsterdamse kunstenaars vol van het leven en vol van zichzelf. Hun stad ontwaakt en wordt een bruisende metropool. Overal wordt gebouwd. Er verschijnen nieuwe wijken, zoals de Pijp, treinen rijden tot aan de binnenstad, elektriciteit verlicht de etalages. Niemand weet wat de volgende eeuw zal brengen. In de kroeg komt een jonge generatie schrijvers bij elkaar, de Tachtigers. Van Deyssel is erbij, net als Willem Kloos en Albert Verwey. Jongens zijn ze nog. De toekomst, dat weten ze zeker, is aan hen. En bij die nieuwe eeuw hoort nieuwe poëzie, nieuw romankunst. En dus moet er worden afgerekend met de oude literatuur- met een boodschap, en met de oude generatie die hem schrijft, de dominee-dichters zoals Nicolaas Beets. "Dankt allen God en weest verblijd Omdat gij Nederlanders zijt" Willem Kloos schrijft: "De heele boel was suf in dien tijd, waarover wij het hebben. De letterkundigen, het publiek waren letterlijk in slaap gevallen." En van Deyssel, in een van zijn bekende tirades: "Wij zijn menschen, begrijpt gij dat, suffe broekjes van de vorige generatie, wij zijn menschen met groote, diepe, heftige aandoeningen; wij schrijven onze zielen op vellen papier, ze worden gedrukt, ze komen uit". Zulke taal zijn Nederlandse lezers in 1880 niet gewend. Ook in die tijd geven mensen hun gevoel niet gauw de vrije loop. Ze zijn gewend aan bepaalde normen van fatsoen en wellevendheid. De jonge schrijvers... ook de Hagenaar Louis Couperus, maken romans waarin de hoofdpersonen gek worden van de gezapige burgerlijkheid: Barstte hij dan nooit eens uit in een vlaag van passie, in een hartstochtelijke betuiging over.... over wat ook maar! Bleef hij dan altijd zoo, kalm, kalm, eeuwig kalm, eeuwig gelijkmoedig; gevoelde hij dan nooit iets, dat in zijn hart worstelde met iets anders, iets, dat in hem ziedend bruiste en zich in een stortvloed van woorden moest uiten? Zou hij zich door niets laten ontroeren, zich door niets laten schudden uit die rust, die bijna lethargie scheen...!" Plotseling konden Nederlandse lezers in het hoofd van een personage kijken. Romanfiguren waren nog nooit zo echt geweest. De Nederlandse literatuur is na de Tachtigers nooit meer hetzelfde geworden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427405 195 2026-12-09T22:00:00+00:00 12792 2009-11-05T22:00:00+00:00 yes no schrijven literatuur geschiedenis https://schooltv.nl/video-item/multatuli-schrijver-van-max-havelaar 2024-01-04T10:40:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16876.w613.r16-9.2d6f78c.webp Multatuli | Schrijver van Max Havelaar De ambtenaar Eduard Douwes Dekker ziet hoe de bevolking van Nederlands-Indië wordt uitgebuit en onderdrukt. Hij neemt ontslag en schrijft onder zijn pseudoniem Multatuli een woedend boek, de Max Havelaar. Binnen een maand is hij klaar, en de mensen die in Indië niet naar hem wilden luisteren zullen nu wel moeten: "Maar Uwe Excellentie heeft gesanktioneerd: het stelsel van misbruik van gezag, van roof en moord, waaronder de arme javaan gebukt gaat, en dáárover klaag ik. Dàt schreit ten hemel! Er kleeft bloed aan de overgegaarde penningen van uw dùs ontvangen Indisch traktement, Excellentie! Nog éénmaal vraag ik om een oogenblik gehoor, zy het dezen nacht, zy het morgen vroeg! En alweder vraag ik dit niet voor my, maar voor de zaak die ik voorsta, de zaak van rechtvaardigheid en menschelykheid, die tevens de zaak is van welbegrepen politiek". De bekende schrijver Jacob van Lennep is enthousiast: "’t Is een meesterstuk, met zijn gebreken, of neen: de gebreken, waarover ik zoo ’t een gewoonen roman gold, klagen zou, geven in dit werk juist iets meer eigenaardigs, meer verrassends, meer schokkends aan het verhaal. ’t Is bliksems mooi, ik weet het niet anders uit te drukken". De Max Havelaar verschijnt in 1860. Aan het slot van het boek doet Multatuli een persoonlijk beroep op Koning Willem III. "Want aan U draag ik myn boek op, Willem den derden, keizer van 't prachtig ryk van Insulinde dat zich daar slingert om den evenaar, als een gordel van smaragd...Aan U durf ik met vertrouwen vragen of 't uw keizerlyke wil is: dat daarginds Uw meer dan dertig millioenen onderdanen worden mishandeld en uitgezogen in UWEN naam!". https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427406 300 2031-11-30T22:00:00+00:00 31297 2009-11-05T22:00:00+00:00 yes no geschiedenis literatuur Nederlands-Indië https://schooltv.nl/video-item/de-leidse-kruitramp-een-ramp-met-veel-impact 2024-01-04T10:40:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16878.w613.r16-9.ad996eb.webp De Leidse kruitramp | Een ramp met veel impact "Hier ligt een hoofd, half opgekloofd. Daar steekt een hand, door een opengescheurde wand. En schijnt om hulp te vragen: Ginds ligt een voet, doch als men dieper wroet Is hij van ’t lichaam geslagen" Het is 12 januari 1807. Een schip volgeladen met buskruit ontploft aan een kade in Leiden. Honderden slachtoffers. Een deel van de stad vernietigd. Geen camera’s om de verwoesting te registreren. Dichters zoeken naar woorden voor de verbijstering die veel mensen na de ramp voelden. Niemand kon dat beter dan Hendrik Tollens, die ons het beeld geeft van een Leidse moeder op zoek naar haar baby. "Wroet, wroet niet met verscheurde vingeren, O Moeder! Naar uw zuigling rond; Vergeefs, die steenen weg te slingeren: Wat weet gij waar uw woning stond? Laat af, laat af van ’t hooploos dwalen… Maar, wie zet moederliefde palen? Wat weerstand die haar’ moed verbaast? Zij rukt gevaarte en steenklomp neder, Zij vindt haar kind verpletterd weder En stort er zich verpletterd naast!" Tollens verkoopt van zijn gedicht duizenden exemplaren en doneert de opbrengst aan de slachtoffers. Hij heeft alleen geen antwoord op de grote vraag naar het waarom van de ramp. Daarvoor gaan de meeste mensen naar de kerk. De dominees deden een beroep op de wijsheid van God. Die heeft overal een bedoeling mee, dus ook met deze ramp. Wij kunnen die bedoeling misschien niet raden, maar dat moeten we ook niet willen. Accepteer de brute realiteit, buig voor het Hoogste Gezag! Zo’n opvatting was niet vanzelfsprekend in 1807, je kon allang anders en vooral vrijer nadenken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427407 147 2033-12-18T22:00:00+00:00 2692 2009-11-05T22:00:00+00:00 yes no Leiden schrijven geschiedenis literatuur ramp https://schooltv.nl/video-item/piet-paaltjens-het-pseudoniem-van-francois-haverschmidt 2024-01-16T16:19:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16880.w613.r16-9.f7a1e07.webp Piet Paaltjens | Het pseudoniem van Francois Haverschmidt In 1852 komt een jongeman naar Leiden om er theologie te studeren. Zijn naam is Francois Haverschmidt. Hij zal de vlam van de romantiek misschien wel voor het eerst goed laten branden in de Nederlandse literatuur: "Wat er in mijn hart omging? Ik kan het niemand zeggen. Ik gevoelde mij zo diep ongelukkig, dat het waarachtig was of mij het bonzend hart zou barsten in de boezem. Ik bad om tranen en ik kon niet wenen. Zie, ik had mij zo gans en al met ziel en lichaam verpand en verkocht en overgegeven aan het studentenleven en bovenal aan de vrienden die ik onder de studenten had gevonden, dat het voor mij was alsof ik moest sterven, neen, alsof ik levend zou moeten begraven worden, toen ik ook de laatste banden moest afsnijden, die mij hechtten aan mijn wereld". Francois Haverschmidt schrijft gedichten onder het pseudoniem Piet Paaltjens: "Slechts eenmaal heb ik u gezien. Gij waart Gezeten in een sneltrein, die de trein Waar ik mee reed passeerde in volle vaart. De kennismaking kon niet korter zijn. En toch, zij duurde lang genoeg om mij Het eindloos levenspad met fletse lach Te doen vervolgen. Ach! geen enkel blij Glimlachje liet ik meer, sinds ik u zag. Waarom ook hebt gij van dat blonde haar, Daar de englen aan te kennen zijn? En dan, Waarom blauwe ogen, wonderdiep en klaar? Gij wist toch, dat ik daar niet tegen kan! En waarom mij dan zo voorbijgesneld, En niet, als 't weerlicht, 't rijtuig opgerukt, En om mijn hals uw armen vastgekneld En op mijn mond uw lippen vastgedrukt? Gij vreesde mooglijk voor een spoorwegramp? Maar, Rika, wat kon zaalger voor mij zijn, Dan, onder hels geratel en gestamp, Met u verplet te worden door één trein" Dominee Francois Haverschmidt is een veelgevraagd spreker, maar het succes maakt hem niet gelukkig. En hij vindt ook geen steun in het geloof. In zijn verhaal "Mijn broertje" vraagt een jongetje aan de dominee, waarom God zijn broertje heeft laten verdrinken. De dominee probeert hem te laten berusten in de wil van God, maar het jongetje verzet zich: "Dat verlies was onherstelbaar, doch als ik nu maar bedacht, geen booze menschen hebben het ons aangedaan maar een volmaakt wijs en liefderijk God, dan zou ik immers tot het besluit moeten komen: het is nog zoo'n groot ongeluk niet dat broertje gestorven is, ja welbeschouwd moet ook het jammerlijk verdrinken van dit lieve kind de vaderlijke beschikking zijn geweest eener aanbiddelijke Voorzienigheid. - Maar ik redeneerde, of liever ik voelde, geheel anders. Dat broertjes dood, zijn ontzettende dood in dat walgelijke water, dat deze verraderlijke moord, op een argeloos en engelachtig schepseltje gepleegd, dat zoo'n moord ooit een goede daad zijn kon, dat kon in de verste verte niet bij mij opkomen." Hier verwoordt Haverschmidt zijn eigen twijfels aan het geloof. Depressies achtervolgen hem. Na het overlijden van zijn vrouw hangt hij zich op aan het gordijnkoord van zijn bedstee. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427408 272 12512 2009-11-05T22:00:00+00:00 yes no schrijven literatuur geschiedenis https://schooltv.nl/video-item/jacob-jan-cremer-tegenstander-van-kinderarbeid 2024-01-04T10:40:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16882.w613.r16-9.e349fc4.webp Jacob Jan Cremer | Tegenstander van kinderarbeid "Zie, een steenen vinger, hoog zich verheffend boven de daken, hij wenkt uit de verte. En daar - gij betreedt er een der vele werkplaatsen. Ik weet niet waar Saartje gebleven is. Een groot doch somber gebouw is zij binnengegaan; een steilen trap heeft zij beklommen en, hijgend naar den adem, is zij verdwenen in een der zalen van de uitgestrekte stoom-wolspinnerij." Soms kan literatuur zaken die gevoelig liggen in de maatschappij, bespreekbaar maken en de harten van mensen raken. Dat deed ook Jacob Jan Cremer in 1863 met zijn novelle Fabriekskinderen, een aanklacht tegen de kinderarbeid. "Groote God! bestaat zulk een ontzettend kwaad in ons dierbaar Nederland, in het land welks grootsch verleden van vrijheid spreekt en van regt voor allen! Goede God, wordt er dan niets gedaan in ons lieve vaderland voor die honderden, ja duizenden van rampzaligen, die er vermoord worden, ja vermoord!" "Doorluchtige Vorst! Edele en Grootmagtige wetgevers in den Staat! Ziet: aan uwe en mijne kleederen, waaraan de handjes dier kleinen werkten, kleven droppelen bloeds; ja de droppelen bloeds der arme in Nederland vermoorde fabrieks-kinderen." Cremer wil dat zijn verhaal gehoord wordt. Hij treedt overal in het land op om zijn fabriekskinderen voor te lezen. Zelfs in Den Haag. Kamerleden en ministers zijn uitgenodigd, maar hebben andere staatszaken aan hun hoofd. Toch blijven zijn voordrachten niet zonder resultaat. Uit een losse notitie van premier Johan Rudolph Thorbecke, blijkt hoe die werkelijk dacht over de fabriekskinderen. "Fabriekskinderen, Zoo min mogelijk tussenkomst der wet waar sociale kracht in ontwikkeling alleen helpen kan. Fabriekanten helpen reeds, en doen veel meer dan de wet zou kunnen doen." 10 jaar na het verschijnen van Fabriekskinderen, wordt er een wet aangenomen, die het strafbaar stelt om kinderen onder de 12 in dienst te hebben. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427409 207 13462 2009-11-05T22:00:00+00:00 yes no literatuur kinderarbeid schrijven https://schooltv.nl/video-item/een-tuin-ontwerpen-van-het-maken-van-een-schets-tot-de-uitvoering 2024-01-04T10:40:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16884.w613.r16-9.03002a7.webp Een tuin ontwerpen | Van het maken van een schets tot de uitvoering Dit is ongeveer mijn tuin, ongeveer zoiets. Hier staat mijn huis, maar hoe zou je dat dan mooi inrichten? Nou, met dit schetsje kan ik weinig, ik heb echt exacte gegevens nodig qua omtrek, de afmetingen van de tuin om een definitief ontwerp te maken. En als je al die gegevens hebt, wat doe je dan? Ik ben bezig nu met een tuin, ik kan een ruwe schets laten zien. Okay. Nou, dit zijn ongeveer de afmetingen van de tuin. Hier heb je het huis. Hier maak ik een terras, met de stenen in de breedte, zodat de tuin breder lijkt. Hier hebben we een poort, en dan dacht ikzelf eraan om een pad naar achteren te leggen, zo met de stenen weer in de verticale richting, zodat de tuin weer langer lijkt. Je hebt kijklijnen in de tuin, dat wil zeggen, dat hier zijn de buren, die hebben een terras, om hier een aantal bomen neer te zetten zodat het zicht naar binnen verminderd wordt. Aan de achterkant hebben we buren met een dakterras, dan dacht ikzelf aan hier om een hoge haag neer te zetten, zodat het zicht verminderd wordt. Met dit ontwerp ga je dan ook aan het werk? Nee, nee, dit is de ruwe schets. Ik ga de tekening op schaal maken, inkleuren, zodat ik een definitief ontwerp aan de klant kan geven. Dat is dan het definitieve ontwerp. Nou, dat is echt mooi! Ja, zo zie je echt veel beter hoe het gaat worden ja. Ja hè? Het eerste wat een ontwerper doet is de tuin inmeten. Wat zijn de afmetingen van de tuin? Wat is de omtrek? Wat is de oppervlakte? En welke vorm heeft de tuin? Waar staan de vaste elementen? Waar staan bomen? De ontwerper maakt een kaart van de tuin. Natuurlijk tekent de ontwerper niet op ware grootte, hij tekent de tuin op schaal. Bijvoorbeeld 1 op 50. Kijk: want dit stuk op de tekening is 20 centimeter, dat is in het echt 20 centimeter keer 50: 10 meter. Zo, dat ziet er echt een stuk beter uit! Echt mooi! En die tegels ook. Ja. Hoe lang ben je daarmee bezig geweest, Kevin? Nou, een dikke ochtend. Het ziet er goed uit hoor! Dank je. Mooie stenen. Maar hoe pak je het eigenlijk aan als je een tuin aanlegt? Nou, we beginnen altijd vanuit het huis met de bestrating, dan gewoon zo de tuin uit. Zoals je hier ziet, moeten we hier nog een stukje bestraten en dan kunnen we zo direct beginnen aan de beplanting. De plantjes? De plantjes, de kleur. En die ga je dan allemaal al plaatsen? Ja, dat klopt. Mag ik je helpen? Graag! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427410 183 2032-12-31T22:00:00+00:00 10064 2009-08-31T20:00:00+00:00 yes no meten oppervlak tuin ontwerpen https://schooltv.nl/video-item/slim-inkopen-doe-je-zo-wat-is-een-goede-prijs-en-wat-heb-je-nodig 2024-01-04T10:40:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16886.w613.r16-9.5c7bd0d.webp Slim inkopen doe je zo | Wat is een goede prijs en wat heb je nodig? Ik vind die roze wel leuk. Ja, dat is echt iets voor jou. Ja. Ja, hij is ook mooi stevig, dus hij is perfect voor een laptoptas. Ja, dat is echt katoen hè? Ja, er zit geen elastiek in. Goedendag, kan ik jullie helpen? Eh, ja, hoeveel kost deze? Met een boerenbonten ruit, dat is 4,95 de meter. Okay, want ik heb interesse in 10 meter. Ja? Dus zou ik 10 meter mee kunnen krijgen? Dat zit er wel op. Ja? Mag ik ‘m schatten wat erop zit? Ja hoor. Ik denk, dat er ongeveer 14 meter op zit. Okay. Is dat goed, als ik je 14 meter geef? Nou, kan er wat korting bij dan, omdat ik dan 14 meter heb in plaats van 10? Eh, dan ga ik heel even rekenen voor je. Ja, is goed. Ik pak even de rekenmachine. Graag, dankjewel. Dus je kan gewoon een beetje gaan onderhandelen ook? Ja. Ja, zeker. Als je meer stof hebt en het is een grote hoeveelheid, dan kun je.., ja, dan kun je gaan onderhandelen. Het is 69 Euro 30 normaal en dan ik ‘m voor je voor, dan mag je ‘m hebben voor 60 Euro. Okay, dat is mooi! Ja, dan neem ik ‘m mee. Ja? Ja, dank u wel. Maar hoe worden dan van al deze stoffen de prijzen bepaald? De prijzen worden bepaald, bijvoorbeeld de katoen, dat hangt af van de dollar. Als de dollar hoog staat, dan is de inkoop laag en als de dollar laag staat is de inkoop hoog, en die bepalen de prijzen. Is dat met alle stoffen zo of alleen met katoen? Dat is niet met alle stoffen zo, de zijde bijvoorbeeld wordt gemaakt van de zijderups en dat is een grondstofprijs. Bijvoorbeeld vorig jaar stond ie heel erg laag waardoor we heel veel zijde in hebben gekocht en dit jaar stond ie heel hoog, dus is de prijs wat hoger, dus de inkoop is dan wat minder. Prijzen veranderen. Het hangt af van vraag en aanbod. De verandering wordt weergegeven in een indexcijfer ofwel de waarde. Er is een basisjaar en je noemt daar de waarde 100. Dat is natuurlijk niet 100 euro, maar je bedoelt 100%. Komt de waarde het jaar erna onder de 100, dan is de waarde gedaald. Komt het boven de 100, dan is de waarde gestegen. Als 2005 het basisjaar is, kan de prijs in 2010 2% gezakt zijn ten opzichte van 2005. Maar kan hij in 2011 ook zo weer 4% gestegen zijn ten opzichte van 2005. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427411 147 2032-12-31T22:00:00+00:00 15508 2009-08-31T20:00:00+00:00 yes no geld kopen markt waarde https://schooltv.nl/video-item/bandenkeuze-bij-karten-gladde-banden-of-banden-met-profiel 2024-01-04T10:40:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16888.w613.r16-9.bad4e2d.webp Bandenkeuze bij karten | Gladde banden of banden met profiel En, wat vond je ervan? Ja, echt supergaaf man! Het gaat echt zo hard! Ja, te gek hè? Ja, dit is echt. Ik vind het echt zo cool om te karten! Ja. Nou ja, daarom doe ik het ook zo vaak! Weet je wat ik me nou afvroeg hè, kijk: deze banden, die zijn helemaal glad. Ja, dat klopt. Maar ik dacht, dat je juist profiel nodig had, dat dat veel veiliger was. Nou, op de straat is dat ook zo, want op je fiets of de scooter of met de auto, dan moet je gewoon profiel hebben, anders is het levensgevaarlijk, want daar kan je niet kiezen van: “het gaat nu regenen, ik wissel mijn banden”. Maar wij kunnen gewoon elke wedstrijd kunnen we gewoon weer opnieuw kiezen en dan verwisselen we ze gewoon. En wat gebeurt er dan als je met deze slickses, met die gladde banden, als je daarmee in de regen rijdt? Dan spring je gewoon, ja, ga je de band in, dat is gewoon niet goed en dat wil je niet, en daarom hebben we regenbanden, daar zit profiel op en die voeren het water netjes af. Nou, en daar hebben we een testje voor. En wat is nou het belangrijkste bij karten? Ja, gewoon zo snel mogelijk je rondjes rijden. Maar hoe doe je dat dan? De beste kart te hebben, de snelste rijder, de snelste motor, ja, en je moet gewoon een goede bandenkeuze maken. Nou, maar wat bedoel je met “de keuze van je banden”? Ja, als het gaat regenen, althans, als je denkt, dat het gaat regenen, dan wil je altijd op regenbanden rijden en in principe, als het droog is, wil je altijd op slicks rijden, want die hebben gewoon veel meer contact met het wegdek en daardoor kan je gewoon sneller die bocht door. En die zijn helemaal glad? Ja, die zijn helemaal glad en dat is… Als het dan, soms gaat het dan bijna regenen weet je, je ziet de bui al hangen, dan kan je dan beter met regenbanden beginnen denk ik hè? Nee, want die zijn gewoon altijd langzamer dan slicks op droog wegdek. Scheelt het dan zoveel? Ja, wel 10 seconde per rondje. Dan moet je een afweging maken: “hoe lang duurt de race nog?”, “hoeveel win ik per rondje door op mijn regenbanden te rijden?”, “hoeveel verlies ik door mijn pitstop?”, het zijn allemaal berekeningen die je moet maken. Bij racen meet je voortdurend de rondetijden. De rondetijden van de beste coureurs zijn erg afhankelijk van het weer en het soort banden. Bij droog weer rijd je op slicks een rondje in 33 seconde en met regenbanden doe je dat in 43 seconde. Maar gaat het flink regenen, dan veranderen ook de rondetijden aanzienlijk. Op slicks doe je er dan bijna dubbel zo lang over en met regenbanden kost het je maar 2 seconde per ronde extra. Je moet kiezen: binnenkomen en een pitstop maken, dat kost je eenmalig ongeveer 60 seconde, doorrijden op slicks, dat kost je elke ronde ongeveer 15 seconde en is veel gevaarlijker. Bij 4 ronden is het tijdverlies bij het doorrijden of een pitstop maken gelijk. Moet je minder dan 4 ronden, dan kan je beter doorrijden, moet je meer dan 4 ronden, dan is het beter om een pitstop te maken. Maar ja, wat doen je tegenstanders? En als het nu stopt met regenen? Ja, echt vette sport man, dat karten! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427412 229 2032-12-31T22:00:00+00:00 11067 2009-08-31T20:00:00+00:00 yes no band wiskunde auto snelheid https://schooltv.nl/video-item/een-infuus-instellen-in-een-ziekenhuis-is-nauwkeurig-werken-heel-belangrijk 2024-01-04T10:40:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16890.w613.r16-9.8de2f06.webp Een infuus instellen | In een ziekenhuis is nauwkeurig werken heel belangrijk Goedemiddag. Hallo. Goedemiddag. Goedemiddag. Ik kom antibiotica halen. Okay. Ja? En wat is een infuus nou precies? Een infuus wordt ingebracht in de aders, nou, en dan kunnen we extra vocht toedienen en antibiotica inbrengen. En waar bent u aan geopereerd? Mijn blindedarm is eruit gehaald gister. Oh. En hoe gaat het nu? Nou, het gaat een stuk beter! Ja? Ja, echt. Ja. Maar hoe werkt zo’n apparaat dan? Nou, dit is via de pomp, dus dat kunnen wij allemaal instellen: hoeveel milliliter per uur iemand krijgt, deze mevrouw krijgt dan anderhalve liter per 24 uur, dus dat stellen wij allemaal in op de pomp. De antibiotica, die krijgt mevrouw ook, dat gaat op een zijlijntje, dat kunnen we gewoon instellen op de secundaire lijn. Die sluit je dan aan en we vullen in hoeveel milliliter er in het zakje zit hier, dat was dus 100 die we net hadden opgelost. Nou, volgens de regels moet zo’n zakje in een halfuur inlopen, dus als we ‘m op 100 instellen, dan loopt die in een uur, maar hij moet in een halfuur, dus dan stel ik ‘m op 200 in en dan drukken we op Start en dan gaat ie druppelen. Dus je moet best wel veel rekenen eigenlijk? Ja, je moet een hele hoop rekenen, het oplossen en de pompstand goed instellen. En dan na een halfuurtje zit het er allemaal in? Ja. Wat en hoeveel er precies in een infuus zit is erg belangrijk. Er zitten in 1 milliliter 20 druppels, tenzij anders aangegeven. Met een verhoudingstabel kun je ook voor andere hoeveelheden het aantal druppels vinden. Je moet steeds zorgen, dat de verhouding 1 staat tot 20 blijft. Een infuus is soms wel 500 milliliter. En dat is dus 20 keer 500 = 10.000 druppels. Als er 100 milliliter en dus 2000 druppels in een halfuur uit het infuus moet komen, moet je gaan uitrekenen hoe snel je het apparaat dan moet laten druppelen. 2000 druppels gedeeld door 30 minuten is ongeveer 67 druppels per minuut. En dat is dus ongeveer 1 druppel per seconde. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427413 124 2032-12-31T22:00:00+00:00 16521 2009-08-31T20:00:00+00:00 yes no verzorgen antibiotica rekenen ziekenhuis https://schooltv.nl/video-item/in-de-schaduw-van-de-heg-conifeer-buxus-of-taxushaag 2024-01-04T10:40:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16892.w613.r16-9.2ea0523.webp In de schaduw van de heg | Conifeer, buxus of taxushaag Hier staan vier verschillende hagen, dit is een buxeshaag, die is, ja, die blijven altijd laag. Twee keer in het jaar snoeien, dan wordt ie breder, dus meer eigenlijk voor, ja, de mooiigheid van de tuin. Nou, dat is voor privacy, dat is een taxushaag, die groeien alleen niet zo hard. Dus die gaan niet zo snel. Nou, en hier hebben we een coniferenhaag, die groeien wel weer heel snel, die wordt ook heel snel hoog, dus dat is voor het zicht van andere mensen kun je die er heel snel neerzetten. Nou, en dan heb je heel snel een.., ja, een leuke dichte heg. Maar zo’n haag geeft ook echt heel veel schaduw, kan je daar dan ook wel bloemetjes plaatsen? Dat kan, als je genoeg afstand van de heg houdt, dan kan dat, want de heg, die neemt anders teveel water weg vanaf de bloemen. Maar bloemen, die hebben ook licht nodig, dus je moet wel zorgen, dat je ze van de schaduw vandaan zet. Maar kijk: nu schijnt de zon, dan weet je ervan, dat tot hier de schaduw komt, maar als de zon niet schijnt, hoe weet je dat dan? Nou, dat kunnen wij meten. Daar hebben wij een meetstok voor. Om nou de schaduw te kunnen berekenen, hebben we een meetstok, die is zelf 3 meter hoog, je ziet: de heg is ook bijna 3 meter hoog. En in hartje zomer is het de helft van de lengte van de heg, dat is de schaduw. Dus daar valt de schaduw in. En die komt nou, de heg is 3 meter, dan komt ie op 1,50. Maar hoe is het dan in de winter, want dan staat de zon een stuk lager? Dat klopt, en dan is de schaduw 2 en een half keer de lengte van de heg, dus dan kom je ongeveer uit op 7 en een halve meter en dat is tot hier. Oh, dat is wel een behoorlijk eind! Ja, dat is een behoorlijk eind. Dus hoe hoger de haag, hoe meer schaduw. De zon komt in Nederland niet elk jaargetijde hoog aan de hemel. Hoe lager de zon, hoe langer een schaduw is. En waar schaduw is, groeien plantjes minder goed en kun je ook veel meer mos hebben. De schaduw bij lage zon is 2 en een half keer de hoogte van de haag. Bij hoge zon is de schaduw veel korter, hier is de schaduw een half keer de hoogte. In de zomer heb je van de haag dus veel minder schaduw dan in de winter. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427414 129 2032-12-31T22:00:00+00:00 4504 2009-08-31T20:00:00+00:00 yes no schaduw zon rekenen tuin https://schooltv.nl/video-item/bandenspanning-zachte-banden-zijn-gevaarlijk-en-verhogen-het-benzinegebruik 2024-01-04T10:40:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16894.w613.r16-9.1b87996.webp Bandenspanning | Zachte banden zijn gevaarlijk en verhogen het benzinegebruik Zo, die is weer in orde. Waarom doe je dat eigenlijk? Wij zijn van de Stichting Groene Garage en wij worden ingehuurd door bedrijven om de autobanden te controleren. En waarom is dat belangrijk? Omdat als je banden niet op spanning zijn, dan is je…, ja, dat is minder veilig, omdat je remweg langer is, als je banden te zacht zijn. En als je banden te hard zijn, dan staat je band bol en daardoor heb je minder grip en dat is ook weer onveilig. Hoe meet je dat dan? Nou, daar heb ik mijn apparatuur voor en via de database kan ik uitzoeken wat de adviesspanning is voor een bepaalde auto en met de apparatuur zie ik wat er in de band zit en pomp ik die band weer op. De banden moeten wel koud zijn, omdat als een band warm is, dan is de lucht, die zet uit, en dan is de spanning hoger, dus daarom meten wij ook bij bedrijven terwijl de mensen aan het werken zijn, omdat dan de autobanden afgekoeld zijn en wij de spanning kunnen meten. Met een digitale bandenspanningsmeter kun je de banden exact meten en lees je zo af of er nog genoeg druk op je band staat of dat het misschien teveel is. Dit is nauwkeuriger dan bij een analoge meter. Als ik zelf mijn banden wil gaan oppompen bij het benzinestation, staat de spanning aangegeven in bar. Maar bij deze auto bijvoorbeeld, dit is een Amerikaanse auto, dan staat de eenheid aangegeven in PSI, dan moet je dus gaan omrekenen. Je moet eerst weten dat 1 bar 14,22 PSI is. 2 bar is dus 28,4 PSI, 3 bar is dan al ruim 42 PSI. Dus de 34 PSI die we zoeken moet tussen de 2 en de 3 bar in liggen. En ook 2 en een half bar is nog meer dan 34 PSI. Je kan dus schatten, dat 34 PSI ongeveer 2,4 Bar is. Goede bandenspanning is niet alleen belangrijk voor je veiligheid. We gaan een testje doen. Kijk maar even mee: met 1 liter benzine kan je met opgepompte banden bijvoorbeeld 13 kilometer rijden. Met slappe banden verbruik je meer benzine en rijdt je met 1 liter maar 12,35 kilometer. Op 1 liter scheelt het 650 meter. Met een tank van 50 liter kom je dus bijna 43 kilometer verder! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427415 144 2032-12-31T22:00:00+00:00 6274 2009-08-31T20:00:00+00:00 yes no rekenen spanning auto band https://schooltv.nl/video-item/hoe-ziet-de-tuinslak-eruit-een-huisje-voelsprieten-en-veel-slijm 2024-01-04T10:40:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16896.w613.r16-9.7b8b0a0.webp Hoe ziet de tuinslak eruit? | Een huisje, voelsprieten en veel slijm! Van alle slakken die in Nederland voorkomen, is de tuinslak wel de bekendste. De tuinslak herken je aan hun slakkenhuisje. Het huisje beschermt de slak tegen vijanden. En het zorgt er ook voor dat zijn zachte, slijmerige lichaam niet uitdroogt. De huisjes hebben verschillende kleuren: geel, bruin of roze, met of zonder strepen. Ook herken je een tuinslak aan zijn 4 voelsprieten, De bovenste 2 zijn oogjes. Hier zien ze niet zo goed mee. De onderste 2 gebruikt hij om de boel af te tasten en om mee te proeven. Tuinslakken hebben geen pootjes: Ze glijden over de grond en laten daarbij een slijmspoor achter. Niet iedereen is blij met slakken in de tuin, want ze eten vaak blaadjes van planten en bomen op. Via hun mond happen ze in het blaadje en met hun rasptong raspen ze dan het voedsel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427416 90 2032-12-31T22:00:00+00:00 7185 2009-07-16T20:00:00+00:00 yes no tuin slak dier https://schooltv.nl/video-item/soorten-tuinslakken-in-alle-soorten-en-maten 2024-01-16T15:07:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16898.w613.r16-9.241a100.webp Soorten tuinslakken | In alle soorten en maten Het is vaak goed zoeken, maar als je onder de bladeren en tussen het gras kijkt heb je hem zo gevonden: de tuinslak. Ze heten dan wel tuinslakken, maar ze leven ook op andere plekken dan in de tuin. Je komt ze ook vaak tegen in het bos, tussen de struiken en bijvoorbeeld in hoog gras. Van alle slakken die in Nederland voorkomen, is de tuinslak wel de bekendste. De tuinslak herken je aan hun slakkenhuisje. Het huisje beschermt de slak tegen vijanden. En het zorgt er ook voor dat zijn zachte, slijmerige lichaam niet uitdroogt. De huisjes hebben allerlei kleuren: geel, bruin of roze, met of zonder strepen. Er zijn verschillende soorten tuinslakken: de gewone tuinslak bijvoorbeeld, met een zwarte rand aan de opening van het huisje. Deze tuinslak komt bijna in heel Nederland voor. De andere tuinslak, de witgerande tuinslak, is veel zeldzamer. Deze vind je eigenlijk alleen in Limburg en in de buurt van Nijmegen. En dan heb je nog jonge en volwassen tuinslakken. Volwassen slakken herken je aan de rand aan de opening van het huisje. Jonge tuinslakken hebben nog geen lip aan hun huisje. En of je met een mannetje of vrouwtje te maken hebt, is heel gemakkelijk! Slakken zijn namelijk een mannetje en een vrouwtje tegelijk! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427417 87 2032-12-31T22:00:00+00:00 5652 2009-07-16T20:00:00+00:00 yes no slak tuin dier https://schooltv.nl/video-item/de-tuinslak-waar-verstopt-hij-zich 2024-01-04T10:40:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16900.w613.r16-9.11bc125.webp De tuinslak | Waar verstopt hij zich? Het is vaak goed zoeken, maar als je onder de bladeren en tussen het gras kijkt heb je hem zo gevonden: de tuinslak. Ze heten dan wel tuinslakken, maar ze leven ook op andere plekken dan in de tuin. Je komt ze ook vaak tegen in het bos, tussen de struiken en bijvoorbeeld in hoog gras. Tuinslakken zijn gemakkelijk te vinden als het warm weer is. Vooral in het voorjaar en in de zomer dus. Je vind ze ook vaak als het net geregend heeft. Dat vinden ze erg fijn. Als het warm en vochtig is, zijn ze het meest actief. Een tuinslak is een weekdier, dat wil zeggen dat hij een week lichaam heeft dat erg gevoelig is voor zout, vocht en voor de zon. Van zonnen houden slakken niet. Daar drogen ze van uit. Door een laagje slijm aan te maken, beschermen ze zich. Als je de slak ook aanraakt, voelt deze dan ook nat, slijmerig en koud aan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427418 65 2032-12-31T22:00:00+00:00 12198 2009-07-16T20:00:00+00:00 yes no slak slijm tuin weekdier https://schooltv.nl/video-item/oorwormpotjes-zo-maak-je-er-zelf-een 2024-01-04T10:40:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16902.w613.r16-9.ca85c9f.webp Oorwormpotjes | Zo maak je er zelf één Overdag zie je hem niet vaak, maar als je goed kijkt onder stenen, planken, of bijvoorbeeld in fruitbomen, kom je hem misschien wel tegen: de oorworm. Hier leeft hij lekker beschut. Eigenlijk is hij best wel schuw en komt het liefst alleen ’s nachts tevoorschijn. ’s Nachts gaat hij op zoek naar voedsel. Het liefst eet hij plantjes en kleine insecten, zoals bladluis. En als je veel last hebt van bladluis in je tuin, is dat best handig! Fruittelers zijn dus blij met oorwormen. En om ze in de bomen te houden, hangen de fruittelers vaak oorwormpotjes op. En die kun je heel gemakkelijk ook zélf maken. Wat je nodig hebt is: een bloempot, touw en stro. Eerst pak je wat stro. Daar bind je een lang touw omheen. Je vouwt het stro dubbel. En het touw doe je dan door het gat van de bloempot. Het oorwormenhotel is nu klaar. Hang het in een boom en de oorwormen zullen je dankbaar zijn! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427419 84 2032-12-31T22:00:00+00:00 5640 2009-07-16T20:00:00+00:00 yes no worm oor insect https://schooltv.nl/video-item/de-oorworm-hoe-ziet-zijn-dag-eruit 2024-01-04T10:40:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16904.w613.r16-9.0fbc5ae.webp De oorworm | Hoe ziet zijn dag eruit? Overdag zie je hem niet vaak, maar als je goed kijkt onder stenen, planken, of bijvoorbeeld in fruitbomen, kom je hem misschien wel tegen: de oorworm. Hier leeft hij lekker beschut. Eigenlijk is hij best wel schuw en komt het liefst alleen ’s nachts tevoorschijn. ’s Nachts gaat hij op zoek naar voedsel. Het liefst eet hij plantjes en kleine insecten, zoals bladluis. En als je daar veel last van hebt in je tuin, is dat best handig! Als het ochtend wordt, gaat de oorworm weer terug naar zijn schuilplek. Hij kan precies ruiken waar hij heeft gezeten en waar de andere oorwormen zitten. Daar kruipen ze weer tegen elkaar aan, totdat het weer donker wordt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427420 49 2032-12-31T22:00:00+00:00 15542 2009-07-15T20:00:00+00:00 yes no tuin voedsel oor bladluis fruit worm insect https://schooltv.nl/video-item/een-oorworm-is-geen-worm-het-is-een-insect 2024-01-04T10:40:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16906.w613.r16-9.6e1ac2a.webp Een oorworm is geen worm | Het is een insect Overdag zie je hem niet vaak, maar als je goed kijkt onder stenen, planken, of bijvoorbeeld in fruitbomen, kom je hem misschien wel tegen: de oorworm. Hier leeft hij lekker beschut. Eigenlijk is hij best wel schuw en komt het liefst alleen ’s nachts tevoorschijn. Maar soms heb je geluk! De naam worm is eigenlijk raar; een oorworm is namelijk helemaal geen worm, het is een insect. Een oorworm bestaat uit drie delen: een kop, een borststuk en een achterlijf. En hij heeft zes poten, net als alle andere insecten. De oorworm herken je daarnaast aan de twee 'knijptangetjes' aan zijn achterkant. Hiermee dreigt hij als er gevaar is. Die van het mannetje zijn gekromd en langer dan die van het vrouwtje. Wat veel mensen niet weten, is dat de oorworm ook heel goed kan vliegen. Zijn vleugels zijn bijna niet te zien, maar deze zitten er wel. Maar hij gebruikt ze bijna nooit. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427421 75 2032-12-31T22:00:00+00:00 11630 2009-07-15T20:00:00+00:00 yes no worm oor insect https://schooltv.nl/video-item/opklimmen-in-oeganda-een-eigen-bedrijf-is-goed-voor-de-welvaart 2024-01-04T10:40:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16907.w613.r16-9.8bb38cf.webp Opklimmen in Oeganda | Een eigen bedrijf is goed voor de welvaart Dit is Oeganda. Een ontwikkelingsland in Afrika. De meeste mensen die hier leven hebben het niet breed. Ze leven in armoede. Als je eenmaal in een sloppenwijk woont is het moeilijk om eruit te komen. Moet je voorstellen dat je hier bent geboren. Je ouders hebben weinig geld. Je kunt niet naar school want je moet thuis helpen. Je leert dus niet lezen en schrijven en je toekomst is daarom heel onzeker. En je ouders zijn ook nooit naar school geweest. Ze hebben niet geleerd hoe je gezond moet blijven en hebben geen geld voor dokter. En ga zo maar door. Om de armoede tegen te gaan hebben 189 landen wereldwijd afspraken met elkaar gemaakt. In 2015 moeten armoede, ziekte en honger ver teruggedrongen zijn. Die afspraken zijn gemaakt in het jaar 2000 en daarom heten ze de millenniumdoelen. Om deze doelen te halen moet er in de wereld nog veel gebeuren. Daarom krijgen ontwikkelingslanden hulp van rijkere landen en organisaties. Deze hulp bestaat bijvoorbeeld uit het geven van voedsel en medicijnen. Dit lost de problemen voor even op, maar niet voor altijd. Daarom is er ook help die mensen langdurig helpt. Een goed voorbeeld daarvan is microfinanciering. Bij deze bank kunnen mensen zo’n kleine lening aanvragen. Al deze mensen wachten op een lening. Mensen kunnen kleine bedragen lenen bij een bank. Hiermee kunnen ze hun eigen zaakje beginnen of uitbreiden. Veel mensen gebruiken het geleende geld om een bedrijfje op te richten en dat kan van alles zijn. Hier hebben we een fietsenmaker, hier hebben we een schoonheidsspecialist, hier verkopen ze pannetjes en bij dat gele tentje verkopen ze telefoonkaarten. De winkeltjes trekken klanten aan en soms kan er personeel worden ingehuurd. Het geld wat wordt verdiend kan worden uitgegeven op deze manier kan de plaatselijke economie profiteren. De welvaart zal langzaam groeien. Op deze manier kan Oeganda zich ontwikkelen tot een land waar steeds meer mensen een normaal en gelukkig leven kunnen leiden. Ik ga hier op bezoek bij een familie die al een stap verder is. Ze zijn klein begonnen en hebben hier een goedlopende frisdrankwinkel. Even kijken hoe de zaken gaan. ‘This is your business?’. ’Yes’. ‘Today is busy?’ ‘Yes I’m busy’. ‘I will not walk in the way too much. You work here alone today? How many people work here?’. ‘I have two workers.’ ‘Shall we have a look?’ ‘You can have a look’. ‘Can I help you today? Tell me what I can do.’ ‘Are you going to help me?’ Nieuwe klant, volle krat. Het is wel een beetje hobbelen dus je moet voorzichtig rijden. Oke, wat was het adres ook alweer? De zaken gaan zo goed dat de familie een huis heeft kunnen bouwen in een betere wijk net buiten de stad. Dankzij microfinanciering hebben ze nu zoveel geld verdiend dat ze hun huis kunnen verbouwen zodat het nog wat groter wordt. Het is dan wel niet de hoofdprijs uit de loterij maar een eigen bedrijfje dat goed loopt is wel de manier om een beter leven te krijgen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427422 294 2032-12-31T22:00:00+00:00 9168 2009-09-13T20:00:00+00:00 yes no Oeganda bevolking ontwikkelingsland Afrika welvaart https://schooltv.nl/video-item/oeganda-is-een-ontwikkelingsland-maar-door-microfinanciering-kan-de-economie-groeien 2024-01-04T10:40:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16908.w613.r16-9.10bb6af.webp Oeganda is een ontwikkelingsland | Maar door microfinanciering kan de economie groeien In het midden van Afrika, bovenop de evenaar ligt Oeganda. De hoofdstad is Kampala. In het centrum staan grote kantorenflats en hotels. Er zijn wegen aangelegd en de mensen lijken het niet slecht te hebben. Maar als je een paar straten verderop kijkt ziet het er heel anders uit. De mensen die hier leven hebben het niet breed. Er is gebrek aan goed voedsel en huizen. Schoon drinkwater is er niet en vuilnis wordt niet opgehaald. Hier liggen de krottenwijken van Kampala. Uganda is een ontwikkelingsland. Het geboortecijfer is hoog. Veel mensen kunnen niet lezen of schrijven en de mensen verdienen niet veel geld. Daarom krijgen ontwikkelingslandenhulp van rijkere landen en organisaties. Deze hulp bestaat bijvoorbeeld uit het geven van voedsel en medicijnen. Dit lost de problemen voor even op, maar niet voor altijd. Daarom is er ook hulp die langdurig helpt. Een goed voorbeeld daarvan is microfinanciering. Mensen kunnen kleine bedragen lenen bij een bank. Hiermee kunnen ze hun eigen zaakje beginnen of uitbreiden. De winkeltjes trekken klanten aan en soms kan er personeel worden ingehuurd. Het geld wat wordt verdiend kan worden uitgegeven op deze manier kan de plaatselijke economie profiteren. De welvaart zal langzaam groeien. Op deze manier kan Oeganda groeien tot een land waar steeds meer mensen een normaal en gelukkig leven kunnen leiden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427423 113 2032-12-31T22:00:00+00:00 15312 2009-09-13T20:00:00+00:00 yes no economie armoede ontwikkelingsland Afrika Oeganda https://schooltv.nl/video-item/utrecht-groeit-met-nieuwbouwwijken-en-een-superhoge-toren 2024-01-04T10:40:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16910.w613.r16-9.df5f103.webp Utrecht groeit | Met nieuwbouwwijken en een superhoge toren! De Domtoren bepaalt het stadsgezicht van Utrecht. Hij is 750 jaar oud. Het is het hoogste gebouw van de stad. 113 meter met 465 traptreden maar geen lift. Veel mensen willen dat de Dom het hoogste gebouw van Utrecht blijft. Daarom zie je tot nu toe maar weinig andere hoge gebouwen. Eindelijk… Kijk, hier zie je heel goed het oude centrum met allemaal oude gebouwen en dan die gracht die zo dwars door het centrum loopt. En daar in de verte zijn ze heel druk met nieuwbouwwijken. En zo kun je heel goed zien hoe groot Utrecht is geworden door de eeuwen heen. Vroeger was Utrecht niet zo groot. Hier was de rand van de stad. De muur beschermde de stad tegen vijanden maar zorgde er ook voor dat de stad niet kon groeien. Toen de muur niet meer nodig was kon de stad weer groeien. En dat was 100 jaar geleden ook hard nodig. Er kwamen toen namelijk heel veel arbeiders naar de stad om in de fabrieken te werken en die moesten natuurlijk ook ergens wonen. Dit is zo’n typische arbeiderswijk van meer dan 100 jaar oud. In zo’n arbeidershuisje woonde vroeger een gezin met acht of zelfs meer kinderen. Lekker druk zal dat geweest zijn. En nu wonen in dit huisje maar twee mensen. En de mensen met kinderen verhuizen naar dit soort wijken, met veel ruimte en de kinderen kunnen veilig spelen. Deze wijk wordt eigenlijk een hele nieuwe stad op zich. Moderne huizen die duurzaam zijn gebouwd, bijvoorbeeld zonnepanelen en goed geïsoleerd. Er zijn plannen om hier een toren van 262 meter hoog te bouwen. Dat is ruim twee keer de Domtoren. Kun je je voorstellen hoe hoog dat is. Daarin komen winkels, kantoren, woningen, zelfs een hotel. En daaromheen nog meer winkels, restaurants, uitgaansgelegenheden, een bioscoop; eigenlijk alles wat je nodig hebt in een stadscentrum. Dan heb je het oude centrum van Utrecht eigenlijk helemaal niet meer nodig; alles is hier! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427424 216 2032-12-31T22:00:00+00:00 28762 2009-09-13T20:00:00+00:00 yes no stad utrecht huis https://schooltv.nl/video-item/verstedelijking-in-nederland-meer-steden-minder-groen 2024-01-16T16:09:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16912.w613.r16-9.fdd2196.webp Verstedelijking in Nederland | Meer steden, minder groen Voordat al deze huizen hier werden gebouwd was het hier ouderwets Nederlands platteland. Hollands koeien, schapen in de wei. Maar zoals je ziet, het platteland is verdwenen. Hier aan de rand van Utrecht wordt een nieuwe stad uit de grond gestampt. Nederland wordt steeds voller gebouwd. Steden groeien aan elkaar vast en dorpen worden opgeslokt door nieuwbouwwijken. Wordt Nederland straks een grote stad? Door de groei van de steden worden kleine dorpjes in de stad opgeslokt. Zo ontstaan agglomeraties. En de groei gaat door. De agglomeraties komen steeds dichterbij elkaar te liggen. Er ontstaan nog grotere stedelijke gebieden. Rotterdam, Amsterdam, Den Haag en Utrecht zijn samen zo’n groot stedelijk gebied. De Randstad. En dit is het grootste stedelijke gebied van Nederland. Er wonen ongeveer zo’n 7 miljoen mensen en er komen er steeds meer bij. Er wordt zoveel bij gebouwd dat als we niet uitkijken alle natuur verdwijnt. Dan blijft er geen stukje groen meer over. In het jaar 1900 is er juist veel groen. Er zijn maar een paar steden. Er leven dan 5 miljoen mensen in ons land. Maar dat verandert. In 1950 is het aantal Nederlanders verdubbeld en er zijn veel meer steden. De groei gaat door. In het jaar 2000 zijn er al 16 miljoen Nederlanders. Als dat zo doorgaat is er straks geen platteland meer over. En dat willen we natuurlijk niet. Daarom houdt de overheid de stedelijke groei goed in de gaten. Sommige gebieden, zoals het groene hart, moeten groen blijven. Hier mag niets bijgebouwd worden. Maar Nederland blijft veranderen. Dat kun je zien. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427425 161 2032-12-31T22:00:00+00:00 75065 2009-09-13T20:00:00+00:00 yes no Nederland verstedelijking natuur stad https://schooltv.nl/video-item/aardbevingen-in-ijsland-ga-onder-de-tafel-zitten 2024-01-04T10:40:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16914.w613.r16-9.8d1de7b.webp Aardbevingen in IJsland | Ga onder de tafel zitten! Aardbevingen komen niet overal op de wereld voor. Je ziet ze vooral bij breuken in de aardkorst. IJsland ligt precies op zo’n breuk, tussen twee aardplaten. Doordat deze platen uit elkaar bewegen ontstaan er aardbevingen en vulkaanuitbarstingen. Hier in IJsland bewegen twee van die aardplaten langzaam uit elkaar. Deze platen schuiven elk jaar twee centimeter verder van elkaar vandaan. En zo ontstaan er allemaal van dit soort breuken in het landschap. 2 cm lijkt natuurlijk niet veel, en als die aardplaten daar een jaar over doen, klinkt niet bepaald spectaculair. Maar de beweging gaat niet geleidelijk. Het gesteente is keihard en geeft dus niet bepaald mee. Spanning bouwt langzaam op. Maar als de spanning te groot wordt dan schieten de steenlagen plotseling los en ontstaat er een schok, een aardbeving. Zo’n aardbeving kan grote gevolgen hebben. Huizen storten in en wegen scheuren open. En alles wat in een huis staat valt naar beneden. In dit informatiecentrum kun je meemaken hoe een aardbeving voelt in de aardbevingsimulator. Ik ben benieuwd! Stel je voor dat je nu gewoon thuis bent… Zo! Zo voelt dat dus! Is het al voorbij? Stel je voor dat er nu allemaal spullen op je kop vallen, dan ben je niet blij. Ik vond dit wel een oke-ervaring. Dit is zo’n breuk als gevolg van een aardbeving. In IJsland houden ze de aardkorst goed in de gaten. Met dit soort apparaten meten ze de bewegingen van de aarde. En op die manier proberen ze grote aardbevingen te voorspellen. En als dat lukt, dan kunnen ze de mensen in IJsland op tijd waarschuwen. Deze kinderen op deze school zitten nu nog heel relaxed. Zo meteen gaan we een rampenoefening doen wat je gaat doen als er een aardbeving komt. Het wordt in het IJslands uitgelegd dus ik snap er niks van, ik ga hen maar volgen. Volgens mij gebeurt er nu wat, iedereen gaat onder de tafel zitten. Volgens mij is er nu een aardbeving bezig en dan moet je dus zorgen dat je niks op je hoofd krijgt dus ga je onder de tafel zitten. [namen worden opgeroepen]. Gelukkig, we zijn veilig! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427426 250 2032-12-31T22:00:00+00:00 47972 2009-09-13T20:00:00+00:00 yes no aardbeving aardkorst natuurgeweld IJsland https://schooltv.nl/video-item/natuurgeweld-in-ijsland-uitbarstende-vulkanen-en-gloeiend-heet-grondwater 2024-01-04T10:40:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16916.w613.r16-9.ef884f3.webp Natuurgeweld in IJsland | Uitbarstende vulkanen en gloeiend heet grondwater Ik ben in IJsland, een land vlakbij de poolcirkel. En IJsland, dan denk je natuurlijk aan ijs. Zoals je ziet, daar is hier meer dan genoeg van. Maar er is ook iets bijzonders met dit land. Er is niet alleen ijs, er zijn ook heel warme plekken. Zie je die modderpoel daar? Die kookt van de hitte. In IJsland is de aardkorst heel onrustig. Er gebeurt van alles. De grond trilt van aardbevingen, er zijn vulkaanuitbarstingen, en deze modder kookt van de hitte die uit de aarde komt. Vulkaanuitbarstingen komen vaak voor in IJsland. En soms ligt zon vulkaan onder een dik pak ijs. Maar dat ijs houdt de vulkaan niet tegen. Vulkanen komen niet overal op de wereld voor. Je ziet ze vooral bij breuken in de aardkorst. IJsland ligt precies op zo’n breuk, tussen twee aardplaten in. Doordat deze platen uit elkaar bewegen, ontstaan er aardbevingen en vulkaanuitbarstingen. Moet je je voorstellen, die berg, die bestond eerst niet. Maar begin 1973 was er een enorme grote vulkaanuitbarsting die maanden heeft geduurd waardoor onder andere die berg is ontstaan. Dit is het middelpunt, de krater van de vulkaan. Vanaf hier schoot alle lava van de diepte van de aarde, zo DENG, keihard de lucht in. Door spleten in de aardkorst sproeit vuur, rook en as de lucht in. De lava stroomt uit over het land. Niets is veilig. Huizen, gebouwen en wegen worden verwoest. Dit hele gebied was overspoeld met gloeiend hete lava. Maar gelukkig is niet het hele stadje verwoest. Dat deel is bespaard gebleven. En heel belangrijk; het haventje waarvandaan iedereen kon ontsnappen. Je zou zeggen, wie wil er nou in een land wonen waar elke dag een aardbeving of vulkaanuitbarsting kan gebeuren, en het dus eigenlijk heel gevaarlijk is. Maar er zijn ook voordelen. De warmte uit de bodem is ook ergens goed voor. Want niet alleen de aarde wordt verwarmd, maar ook het grondwater. En op sommige plekken komt dat water spontaan uit de grond spuiten. En dit is zo’n plek! Zo, je moet er dus niet te dichtbij komen. Het warme water wordt via deze buizen vervoerd naar de steden en gebruikt om de gebouwen en huizen en gebouwen te verwarmen. Dus ook hier in Reykjavik worden deze winkels verwarmd met heet grondwater. En het warme water dat overblijft wordt in de blue lagoon gebruikt ter ontspanning. Bevalt me prima, al die warmte uit de aarde. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427427 299 32576 2009-09-13T20:00:00+00:00 yes no aardbeving natuurgeweld IJsland https://schooltv.nl/video-item/geisers-en-vulkanen-in-ijsland-gevaarlijk-maar-ook-handig 2024-01-04T10:40:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16918.w613.r16-9.2b8fe45.webp Geisers en vulkanen in IJsland | Gevaarlijk, maar ook handig In het Noorden van Europa ligt IJsland. De hoofdstad van IJsland is Reykjavik. Hier leven de meeste IJslanders. IJsland is een eiland in de Atlantische Oceaan en ongeveer 2,5 keer zo groot als Nederland. Het land ligt vlakbij de poolcirkel en heeft een koel klimaat. Te koel voor bomen, die vind je bijna niet op IJsland. Toch is IJsland niet saai te noemen. En er is meer. IJsland ligt op een plek waar de aardkorst scheurt. Daarom is het zo heet vlak onder de grond. Op sommige plekken spuit het water zomaar uit de grond de lucht in. En er zijn vulkanen. Eens in de zoveel tijd barst er een uit. Dit is een spectaculair gezicht, maar niet ongevaarlijk. Gloeiend hete as blaast de lucht in en lava stroomt over het land. Huizen worden vernietigd en de mensen kunnen daar weinig tegen doen. Maar de IJslanders maken ook gebruik van de natuurkrachten. Ze pompen het hete grondwater op in centrales en vervoeren het met grote buizen naar de dorpen en steden. Daar worden de huizen verwarmd met het hete water. Het warme water dat overblijft wordt gebruikt ter ontspanning in dit natuurlijke zwembad. Lekker warm, in zo’n koud land. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427428 87 70731 2009-09-13T20:00:00+00:00 yes no vulkaan aardkorst IJsland https://schooltv.nl/video-item/de-kerncentrale-schone-energie-radioactief-afval 2024-01-04T10:40:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16920.w613.r16-9.bc10695.webp De kerncentrale | Schone energie, radioactief afval In de kerncentrale wordt met levensgevaarlijk radioactief materiaal gewerkt. Die veiligheid is hard nodig. Geleerde mensen hebben ontdekt dat als je de kern van bepaalde stoffen splijt er heel veel warmte energie ontstaat. Daarom heet dit een kerncentrale. Hier gebeurt het dus allemaal. Met al die vrijgekomen energie wordt weer een groot rad in beweging gebracht, dat geeft energie aan de dynamo en die geeft weer energie aan de lamp. Zo’n blokje levert elektriciteit voor een persoon voor een heel jaar. En dat zonder verbranding, dus zonder roetdeeltjes en zonder CO2. Het nadeel is wel dat na afloop zo’n stukje radioactief en dus heel gevaarlijk is. Er mag dus niets fout gaan. Daarom houden knappe koppen hier alles in de gaten. De kerncentrale is goed beveiligd. De wanden zijn wel metersdik. Iedereen moet speciale pakken aan om zich te beschermen. En als je uit de centrale weggaat, word je gecontroleerd of je niet besmet bent geraakt met teveel radioactiviteit. Dat zou gevaarlijk voor je gezondheid zijn. Het is hier bloedjeserieus, overal controle. Zo’n kerncentrale levert veel energie op zonder CO2-uitstoot, heel goed dus eigenlijk. Er zijn plannen om nog zo’n centrale te bouwen, nog meer energie dus. Alleen, je blijft zitten met dat radioactieve afval, en dat moet je wel netjes opruimen. Het minst gevaarlijke afval wordt in een ton gestopt. Die ton wordt vervolgens samengeperst en deze tonnen worden weer in een grotere gedaan. Als laatste stap tenslotte wordt die ton volgegoten met cement en deze jongen wordt veilig opgeborgen op een speciale plek. Het meest gevaarlijke afval wordt in dit soort stalen cilinders opgeborgen. En deze komen in een ruimte terecht waar we helemaal niet kunnen komen. Dit is het gebouw waar de cilinders zijn opgeborgen, het meest veilige gebouw van Nederland. De muren zijn 1.70 meter dik en de deur alleen al weegt 90.000 kilo. Het is bestand tegen aardbevingen, overstromingen, zelfs tegen neerstortende vliegtuigen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427429 279 2032-12-31T22:00:00+00:00 40249 2009-09-13T20:00:00+00:00 yes no brandstof energie kerncentrale https://schooltv.nl/video-item/steenkool-een-fossiele-brandstof 2024-01-16T16:24:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16921.w613.r16-9.3f029e3.webp Steenkool | Een fossiele brandstof Dit steenkool wordt ergens op de wereld diep uit de grond gehaald. En hier wordt het gebruikt om energie op te wekken. Alle steenkool wordt vervoerd naar een hele grote oven, dat noemen ze hier een ketel. In de wand van de ketel zitten buizen, en daar wordt water door vervoerd. Die ketel is zo heet dat het water zo verandert in stoom. De kracht van de stoom is zo groot dat een heel groot rad in beweging wordt gebracht, net als het wiel van je fiets. Die geeft energie aan de dynamo en die geeft elektriciteit aan de lamp. Maar hier wordt veel meer elektriciteit opgewekt en gebruikt in de huizen verderop. Een van de oudste en bekendste energiebronnen is steenkool. Dat is lang geleden ontstaan. Er was ooit een mega tropisch bos, vol met planten en bomen die groeiden en bloeiden en op den duur natuurlijk dood gingen. Al die dode planten en bomen vielen op elkaar en vormden een dik moeras van plantenresten. En die laag werd steeds dikker. Miljoenen jaren later spoelde daar zand overheen, later klei en daarna weer zand. De dode plantenresten werden steeds meer samengeperst. Door de toenemende druk zijn de plantenresten versteend en dat noemen we steenkool. Steenkool is een fossiele brandstof, net als aardgas en aardolie. En ook die zijn lang, lang geleden ontstaan, uit de resten van planten en dieren. Door die te verbranden kun je energie opwekken. Alleen, dan ontstaat er wel veel rook en dat zit vol met roetdeeltjes en CO2. Te veel, want door al die CO2 verandert het klimaat en wordt het warmer op aarde. Tja, we kunnen het natuurlijk wel iets rustiger aan doen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427430 179 2032-12-31T22:00:00+00:00 102396 2009-09-13T20:00:00+00:00 yes no steenkool https://schooltv.nl/video-item/de-vuilnisman-liedje-over-de-vuilnisman 2024-01-31T08:12:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16923.w613.r16-9.38ad975.webp De vuilnisman | Liedje over de vuilnisman Vuilnisman, vuilnisman, mag ik je iets vragen? Kom je onze troep ophalen met je vuilniswagen? Broem, broem, toet, toet. Kijk, daar komt hij aan. We hebben alle rommel netjes in de bak gedaan. Een sok met gaten. En losse troep. Aardappelschillen. En papiertjes van de snoep. Een plastic bakje. Een oude doek. En dan als toetje een mislukte pannenkoek. Vuilnisman, vuilnisman, mag ik je iets vragen? Kom je onze troep ophalen met je vuilniswagen? Broem, broem, toet, toet. Dat ging reuzesnel. Dag meneer de vuilnisman, tot ziens en dankjewel. Dag! Hahahahahahahaha! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427431 49 2032-12-31T22:00:00+00:00 16607 2009-09-13T20:00:00+00:00 yes no afval beroep liedje https://schooltv.nl/video-item/sneeuwpret-kinderen-spelen-in-de-sneeuw 2024-02-01T12:53:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16927.w613.r16-9.ee4517d.webp Sneeuwpret | Kinderen spelen in de sneeuw Kinderen zijn warm aangekleed en gaan spelen bij een indoorbaan met echte sneeuw. Ze hebben rubberen banden en sleetjes. Ze glijden naar beneden in de sneeuw. Wat een sneeuwpret! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427433 93 2032-12-31T22:00:00+00:00 29528 2009-09-13T20:00:00+00:00 yes no sneeuw winter koud https://schooltv.nl/video-item/technische-recherche-sporenonderzoek 2024-01-04T10:40:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16929.w613.r16-9.eaa5e2e.webp Technische recherche | Sporenonderzoek Wanneer er een misdrijf heeft plaatsgevonden zal er door de Technische Recherche een sporenonderzoek verricht worden.Alle sporen worden genummerd en de plaats delict wordt afgezet.Pakken, handschoenen en mondkapjes zorgen ervoor dat haren of huidschilfers van de rechercheurs niet vermengd worden met de sporen op het slachtoffer.Met foto's wordt alles vastgelegd.Om niets over het hoofd te zien, worden er extra lampen geplaatst.Dan gaat de rechercheur op zoek naar aanwijzingen die informatie kunnen geven over de dader.Speciaal apparatuur maakt voor het oog onzichtbare sporen zichtbaar.Het lichaam van het slachtoffer wordt centimeter voor centimeter onderzocht.Gevonden bloed, haren, huidschilfers en het mogelijke moordwapen worden voor verder onderzoek meegenomen naar het forensisch lab. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427434 132 2033-05-18T03:33:00+00:00 17965 2007-07-04T22:59:00+00:00 yes no onderzoek recherche https://schooltv.nl/video-item/ik-wil-sneeuw-liedje-over-sneeuw 2024-02-01T12:53:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16931.w613.r16-9.4385762.webp Ik wil sneeuw | Liedje over sneeuw Sneeuwt het al? Sneeuwt het al? Ik wil vlokken overal. Ik wil sleetje rijden van de heuvel naar benee. Lekker buiten met mijn slee. Eén keer links en één keer rechts. Handen in je zij. Eén keer hoog en één keer laag. Dans je mee met mij? Want misschien is er één kans als ik de Sneeuwdans dans. Misschien is er een kans. Sneeuwt het al? Sneeuwt het al? Ik wil vlokken overal. Ik wil een sneeuwpop maken met een hoed en met een das. Met een pet, maar zonder jas. Eén keer links en één keer rechts. Handen in je zij. Eén keer hoog en één keer laag. Dans je mee met mij? Want misschien is er één kans als de Sneeuwdans dans. Misschien is er een kans. Sneeuwt het al? Sneeuwt het al? Ik zie vlokken overal. Het wordt een witte wereld. Vlokken hier en vlokken daar. Dus mijn Sneeuwdans is nu klaar. Eén keer links en één keer rechts. Handen in je zij. Eén keer hoog en één keer laag. Dans je mee met mij? Want misschien is er een kans als ik de Sneeuwdans dans. Misschien is er een kans. Want misschien is er één kans als ik de Sneeuwdans dans. Misschien is er een kans. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427435 105 2032-12-31T22:00:00+00:00 105187 2009-09-13T20:00:00+00:00 yes no sneeuw winter dansen liedje https://schooltv.nl/video-item/brrkoud-naar-de-schaatsbaan 2024-02-01T12:53:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16933.w613.r16-9.fbd73ae.webp Brr..koud! | Naar de schaatsbaan Zo. Goedemiddag. Goedemiddag. Ik wil twee paar schaatsen, 27 en 25. Alsjeblieft. Okay. Dat is leuk: zij gaan lekker schaatsen! Eerst binden ze de schaatsen onder de schoenen. En dan kunnen ze het ijs op. Hoo, dat is best moeilijk! Hij heeft een rekje. Zij hebben een handig rekje, zo kun je goed oefenen. Schaatsen is wel leuk hoor! Zij gaan gezellig samen schaatsen. Nog eens proberen. Dat gaat goed! Goh, die kunnen al rondjes draaien op het ijs! Wat knap! Van schaatsen krijg je wel een beetje dorst. Dag! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427436 127 2032-12-31T22:00:00+00:00 20367 2009-09-13T20:00:00+00:00 yes no schaats winter sport https://schooltv.nl/video-item/pop-is-jarig-liedje-over-pop 2024-01-04T10:40:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16935.w613.r16-9.b3671fe.webp Pop is jarig | Liedje over pop Pop is jarig, lang leve Pop. Slingers en toeters, en een hoedje op. Pop is jarig, een feestje voor Pop. We dansen en we zingen, en we houden nooit op. Kom je, kom je, kom je op het feestje van Pop? Aha! Kom je, kom je, kom je op het feestje van Pop? We zingen hieperdepiep, we dansen doewiedoewa. Gefeliciteerd met je verjaardag Pop. We lachen hihi haha. We juichen hoera! Hoera hoezee! Pop is jarig, dus feest met ons mee. Kom je, kom je, kom je op het feestje van Pop? Aha! Kom je, kom je, kom je op het feestje van Pop? Jeee!!! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427437 57 2032-12-31T22:00:00+00:00 12447 2009-09-13T20:00:00+00:00 yes no pop verjaardag liedje https://schooltv.nl/video-item/piraten-op-een-echte-piratenboot 2024-02-07T17:17:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16937.w613.r16-9.c0cc0ef.webp Piraten | Op een echte piratenboot We gaan een stuk lopen hè. Vandaag nemen Mike, Jos en Hendrik een kijkje op een echt piratenschip. Nou, dan gaan we hier heen jongens. Als je helemaal daar in de verte kijkt… Zie jij al wat, Piraat Mike? Ik zie het! Ik ook. Ja hè? Dat is een groot schip hè. De piraten gaan op zoek naar het kanon. Ja jongens, zou hier het kanon zijn? Waar zou het zijn? Ja. Ja? Nou, het ziet er meer uit als een eetzaal denk ik. Zullen we weer die kant op gaan? Misschien dat daar het kanon is. Hé, wat is dit?! Dit is het kanon! Zo hè. Wat doet het kanon? Een bal schieten. Gaat ie ballen schieten? Ja. Zo, waar gaat ie die ballen naartoe schieten dan? In het water. Echte piraten moeten ook even hun schip helemaal schoonmaken. Grote borstels, zo. De piraten worden aan het werk gezet! Het gaat hartstikke goed. Flink schrobben hoor! Dag! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427438 76 2032-12-31T22:00:00+00:00 39178 2009-09-13T20:00:00+00:00 yes no spelen schip kanon piraat https://schooltv.nl/video-item/mejuffrouw-muis-aan-de-costa-del-sol-prentenboek-uit-koekeloere 2024-02-01T12:54:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16939.w613.r16-9.94696e0.webp Mejuffrouw Muis aan de Costa del Sol | Prentenboek uit Koekeloere Mejuffrouw Muis was moe. Ze was hard aan vakantie toe. Ze wilde zon, ze wilde zee. En Lucaber? Die ging natuurlijk mee. Een hemd, 2 zomerrokken, 3 kilo hondenbrokken. Bikini, zonnebrand, voor in de bus wat krentenbollen, de leesmap en de krant. Een pen, een puzzelboekje en voor Lucaber een hondenkoekje. De koffer zat vol. Daar gingen ze dan, naar de Costa del Sol. Daar waren ze dan. Het regende, regende, regende. Het regende dat het goot. Daar zaten ze dan, ze verveelde zich dood. "Laten we onze buren een kaartje sturen" Regen, regen, regen, en nog eens regen. Dat valt een beetje tegen. Groetjes, Lucaber en mejuffrouw Muis. PS: ''We komen nog lang niet naar huis". Want, er was wel een zwemparadijs. En overvolle winkeltjes met mooie Spaanse spulletjes En leuke Spaanse prulletjes. De vakantie vloog voorbij. Ze moesten weer naar huis, Lucaber en mejuffrouw Muis. Weer die verre reis. Moe kwamen ze thuis. Dood op. Dood moe. Ze waren weer aan vakantie toe. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427439 60 2029-10-15T21:00:00+00:00 62008 2009-09-13T20:00:00+00:00 yes no zomer prentenboek reizen voorlezen https://schooltv.nl/video-item/mandarijnen-tellen-hoeveel-partjes-heeft-een-mandarijn 2024-02-07T17:16:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16941.w613.r16-9.729927c.webp Mandarijnen tellen | Hoeveel partjes heeft een mandarijn? Wie weet wat er hier op tafel ligt? Mandarijntjes. Ja. En hoeveel mandarijntjes zullen erin zitten denk je? 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14. 14 mandarijntjes, zoveel? Zullen we ze even openmaken? Ja? Nou, ga maar helpen. Eva, wil jij alle kindjes een mandarijntje geven? Ga ze maar verdelen, dat alle kindjes evenveel mandarijntjes hebben. Goed zo, eentje voor Anna en eentje voor Eva. De andere mandarijntjes mag je ook geven. En hoeveel mandarijntjes hebben jullie nu? 1, 2, 3, 4. En ik 1, 2, 3, 4. Heel goed. Heel goed. En Milan, hoeveel jij er? 1, 2, 3, 4. 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12. 1, 2, 3, 4, 5. 1, 2, 3, 4… Ga maar hardop tellen. 1… 1, 2, 3, 4. 1, 2, 3, 4. 1, 2, 3, 4. Jullie mogen één mandarijntje pakken en dan mogen jullie die gaan openmaken, en dan mogen jullie kijken hoeveel stukjes erin zitten. Vijf. En vinden jullie het lekker om één stukje op te eten? En als je er nog eentje op gaat eten, hoe-veel heb je er dan nog? Twee. Ja. En als je er dan nog eentje gaat eten, hoeveel houdt je er dan over? Eén. Eén. Dag!!! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427440 136 2032-12-31T22:00:00+00:00 17228 2009-09-13T20:00:00+00:00 yes no tellen fruit rekenen https://schooltv.nl/video-item/krokodil-liedje-over-een-krokodil 2024-02-01T13:22:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16943.w613.r16-9.c1d40d9.webp Krokodil! | Liedje over een krokodil Wat loert daar in die plas? Wat sluipt daar door het gras? Wat kruipt daar in het zand? Wat gromt daar op ons strand? Kroooooooook Kroooooooook Kroooooooook Kroooooooook (Het is) De kroko krokodoko De kroko krokodil De kroko krokodoko Die bijt je in je bil Kijk die griezel happen Met zijn reuzenbek Hij heeft ons haast te pakken Maar wij, wij rennen weg Voor de Kroooooooook Kroooooooook Kroooooooook Kroooooooook (Het is) De kroko krokodoko De kroko krokodil De kroko krokodoko Die bijt je in je bil De kroko krokodoko De kroko krokodil De kroko krokodoko Die bijt je in je….. hap! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427441 65 2032-12-31T22:00:00+00:00 19045 2009-09-13T20:00:00+00:00 yes no liedje krokodil dier https://schooltv.nl/video-item/de-kleurenwinkel-kleuren-op-de-muur 2024-02-19T13:19:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16945.w613.r16-9.319664f.webp De kleurenwinkel | Kleuren op de muur! Wat een mooie kleuren. En kijk daar dan. Zie je dat? Dat is grappig hè. Zet je vingertje ook eens op groen. Goed zo, dat is groen. Wat voor kleur was het gras buiten? Groen. Wijs eens aan, wat voor kleur is groen? Ja, groen is van het gras hè. En van de lucht, Femke? Wat voor kleur was de lucht? Blauw. Blauw ja, dat is blauw ja. Okay, welke kleur wil jij Femke? Deze. En wat voor kleur is dat? Rood. Rood, goed zo. Kan jij misschien een rode auto maken, Femke? Ja. Je kunt mooie tekeningen maken met alle kleuren. Wat ben jij aan het maken, Luca? Eh… Wat heb je gemaakt Luca, weet je het? Ik ben heel druk, ik kan niks zeggen. Oh, hoor je dat? Hij is te druk ervoor. En oh, kijk! Wow. Een blauwe slang. Een blauwe slang? Ja. Dit is wel leuk hè. Rodeo, nu mag jij je tekening erop leggen waar die papiertjes liggen, oh, en kijk: kijk eens Luca op het schermpje. Goed zo Luca. Een zon en een bloem. En dat is… Is dit je bloem? Wow! En dat is een vis. En ik heb een hele lange staart gemaakt. Waar zit zijn staart dan? Dat is een staart. Oh, en wat voor kleur is de staart dan? Blauw. Nou, blauw, net als de hele slang hè. Dat is een auto. Wow, mooi hoor. En wat voor kleur heb jij de auto gemaakt? Rood. Wat een mooie tekeningen! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427442 119 2032-12-31T22:00:00+00:00 7995 2009-09-13T20:00:00+00:00 yes no tekenen kleur licht https://schooltv.nl/video-item/ik-heb-bloed-liedje-over-pijn 2024-01-04T10:40:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16947.w613.r16-9.8738a7d.webp Ik heb bloed | Liedje over pijn Tatie, tatoe, aan de kant, aan de kant. Tatie, tatoe, tatie, tatoe, Sasha is gevallen. Tatie, tatoe, ik heb bloed. Ik viel heel hard. Ze viel heel hard op de grond. Op de grond. Met mijn knie. Met je knie. Ik ben gewond. Ze is gewond. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427443 56 2032-12-31T22:00:00+00:00 24204 2009-08-13T20:00:00+00:00 yes no bloed pleister beter pijn https://schooltv.nl/video-item/ik-ben-een-robot-liedje-over-een-robot 2024-02-01T13:22:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16949.w613.r16-9.19d0b9e.webp Ik ben een robot | Liedje over een robot Ik ben een robot! Ik ben een robot, robot. Ik ben een robot, robot. Ik ben een robot, robot. Ik ben een… robot! Piep, krak, krrr, krrr, ksssjt, ksssjt, piep. Piep, krak, krrr, krrr, ksssjt, ksssjt, piep. Ik kan uit, ik kan aan, ik kan lopen, zitten, staan. Druk maar op de knop, ik lijk wel een pop. Ja, druk nog eens en ik stop, stop, stop, stop, stop, stop, stop, stop, stop. Huh? Huh? Huh? Ik ben een robot, robot. Ik ben een robot, robot. Ik ben een robot, robot. Ik ben een… robot! Piep, krak, krrr, krrr, ksssjt, ksssjt, piep. Piep, krak, krrr, krrr, ksssjt, ksssjt, piep. Hahahahahahaha! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427444 73 2032-12-31T22:00:00+00:00 20813 2009-09-13T20:00:00+00:00 yes no bewegen robot spelen https://schooltv.nl/video-item/iedereen-is-anders-flip-de-beer-en-marina 2024-01-04T10:40:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16951.w613.r16-9.ce60051.webp Iedereen is anders | Flip de Beer en Marina ♪Hallo daar ben ik weer, ik ben Flip de Beer, bij wie mag ik logeren? Wie is dat deze keer?♪ Hallo allemaal. Vandaag ben ik op bezoek bij Marina. Ga je dan samen met Flip even naar het schaapje toe? Ja. Jij bent een klein stukje te ver. Aan de andere kant, even draaien. En daar ben je… Marina is blind. En vertel maar aan Flip wat jij allemaal van het schaapje al weet. Dat betekent, dat ze niks kan zien. Dan kan je het om het schaap doen en dan heeft die schaap een… Daarom moet Marina met haar handen voelen wat alles is. Ga maar even voelen. Dit is heel zijn lijfje. We gaan nu tekenen. En de tekening van Marina heeft geen lijntjes, maar kleine puntjes. En zo weet ze toch waar de lijntjes zijn en waar ze moet kleuren. En dit is zijn hoofdje. En dat is een potlood. Op de tafel leggen en dan ga je ‘m voelen. Kijk, ze voelt de lijntjes en dan kan ze het inkleuren. Knap hè? Ze kan het heel goed! Nu Flip de Beer moet je! Zo, nu gaan we naar huis. Marina heeft een speciale stok, die is rood met wit. En daarmee tikt ze op de grond en dan kan ze precies horen waar ze loopt, zodat ze nergens tegenaan botst. Dinsdag, woensdag… Hé, daar zijn die kleine puntjes weer. …donderdag, vrijdag… Ze kan met haar vingers lezen en dan weet ze wat er staat. …zaterdag. Deze dag, dinsdag. Deze dag, ja, dinsdag! Goed gedaan! Je hebt het gelezen met je handen. Nu gaan we met de bal spelen, met papa. Ze heeft een hele speciale bal: er zit een belletje in. Dan kan ze precies horen waar ie is. Hoor je het? Ja, gevonden, goed zo! Gooi maar naar papa. Gezellig. Ik ga met hem boodschappen doen. Okay, ga niet te hard, want dat vindt hij dadelijk hartstikke eng. Oh, leuk! Dan begint hij dadelijk keihard te gillen of dat hij in een achtbaan zit. Ja. Niet te hard hoor! We gaan fietsen. Maar ik wil er niet af vallen! Kijk, Marina kan ook fietsen. Een beetje naar rechts. Ja. Terwijl ze niks kan zien! Dat is knap! Wow! Ik vind het heel leuk bij Marina! Dag, tot de volgende keer! Toe maar Marina, recht vooruit! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427445 180 2032-12-31T22:00:00+00:00 68338 2009-09-13T20:00:00+00:00 yes no kijken zien bijziend https://schooltv.nl/video-item/komkommaar-in-de-zon-flip-heeft-een-schaduw 2024-02-01T13:22:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16953.w613.r16-9.457f427.webp Komkommaar in de zon | Flip heeft een schaduw ♪Hallo daar ben ik weer, ik ben Flip de Beer, bij wie mag ik logeren? Wie is dat deze keer?♪ Hallo allemaal! De zon is er. Ja, ik zie de schaduw! Ik zie de schaduwen! Huh? Schaduwen? Ik zie mijn schaduw. Ja. Aha! En waar is mijn schaduw? En ik zie ook Flip! Ja, daar ben ik! Als de zon schijnt, heb je ook altijd een schaduw bij je, of je nou springt of rent, of loopt. Er is altijd schaduw. Kijk maar. We hebben allemaal een schaduw. Je kan ook leuke spelletjes spelen met de schaduw. We gaan nu de schaduw van Willem natekenen met een krijtje. De zon is heel heet en daarom, en anders als ie dan op de vloer schijnt, dan wordt ie helemaal een beetje zwart. Ja, dat is Willem. Dat zie je meteen. Eens kijken of onze schaduw hier ook is. Nee, hij is weg! Omdat hier de schaduw is van de boom. Daar is al een schaduw. Oh, oh, ja, maar waar zijn onze schaduwen dan? Hier, als je hier gaat staan. Oh, ja, daar is ie weer! Zo, nu gaan we alle schaduwen over elkaar heen doen. Zo. Kijk. Oh, dit is net een monster met zes armen! Even een streepje, zo lang ben jij. Nu eens even kijken hoe lang je schaduw is. Ja, dat is mijn schaduw. We moeten de stok goed leggen. Dit streepje is zo. Even goed leggen, ja. Oh ja. De schaduw is groter. Ja, de schaduw is langer. Ja. Groter. Ja. Hé, een vogeltje! Hallo! Ik vlieg! Nu nog eens even kijken naar de tekening van Willem. Hoe kon dat? Hoe kan dat? Ja, hoe kan dat? Hij is een beetje raar, de hand staat opeens niet goed, hij zat… Die past niet meer. Maar hoe kan dat? Hoe kan dat? Hé, eerst stond ik er nog helemaal goed in, maar nou… De zon laat het smelten. Dat heb ik toch niet gedaan? Hij is een beetje te klein geworden. De hand is nou een beetje zo klein. Ja, dit heeft de zon gedaan, die heeft ‘m kleiner gemaakt, die krijt. Ja. Want je gezicht staat een beetje hoog en deze hadden we hier niet. Nee. Maar dit staat een beetje klein. Als ik er met mijn voet in wil staan is deze recht en deze krom. En hoe werkt dit nou? Doe het dan eens? Jij bent de kleinste. Hm, ik vond het wel heel leuk hoor met die schaduwen! Dag, tot de volgende keer! Tot de volgende keer. Tot de volgende keer. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427446 191 2032-12-31T22:00:00+00:00 25481 2009-09-13T20:00:00+00:00 yes no schaduw zon spelen https://schooltv.nl/video-item/naar-het-muziekcentrum-met-flip-de-beer 2024-02-19T13:19:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16955.w613.r16-9.c6ce42d.webp Naar het muziekcentrum | Met Flip de Beer ♪Hallo daar ben ik weer, ik ben Flip de Beer, bij wie mag ik logeren? Wie is dat deze keer?♪ Hallo allemaal, vandaag mag ik met Anna mee. We gaan luisteren naar een orkest. Kijk. Ohooh, wat een mooie muziek! Zie je al die instrumenten, dat is haar vader. Dat is Anna’s vader, die speelt trompet. En dat is de dirigent. Daar moet je heel goed naar kijken. Want dan weet je precies hoe je moet spelen. Oh, oh, het ging even niet goed. Hij wil dat ze het anders spelen. Dit is een contrabas. Er zijn allemaal verschillende instrumenten in een orkest. Dit is een fagot. En dit is de trompet van de papa van Anna. Oh, ze stoppen weer, want de dirigent gaat weer iets uitleggen. En wij moeten eigenlijk weg. Dag. Tot ziens. Want nu moet Anna zelf spelen! Anna speelt viool. En dat is best moeilijk. Hoe weet ze nou precies wat ze moet spelen? Ik zie in het boek wel allemaal kleurtjes staan. Wat zou dat betekenen? Geel en rood. Wow! Met mijn tweede had ik al een viooltje en met mijn vierde ging ik gewoon echte stukken spelen. En echt in de boekjes. En gewoon… Zo jong al! En wat betekenen die kleurtjes nou? De E is geel, A is rood en bruin is D. Oh, dus de kleur is een snaar? Maar die cijfers dan? Dan weet ik ook de vingers. Welke vinger? Laat eens zien? De eerste, de tweede, de derde, de vierde. 1, 2, 3, 4, oh. Ik speel eigenlijk een uur voor studeren en… Wow, een uur? Elke dag? Ja. Dit is voor te stemmen. Oh, die kleine knopjes. En dit is om de snaren los te maken. Oh, dat zijn grotere knoppen. En dat witte aan die stok? Dat is van paardenstaart. En dat knopje? Ja, dat is om het haar losser te maken en strakker. Als je het heel erg losmaakt, gaat die haartjes eruit, maar als je het heel erg strak doet, dan kan het misschien kapot gaan. Hé, mag ik het een keer proberen? Oh, oh, oh, en dan moet ik ook nog naar die kleurtjes kijken hè. Dit is wel heel veel. En je moet de stok goed vasthouden. En dan nog die andere vingers erbij. Dit is echt moeilijk! Pfoe. Nou, ik vond het wel heel erg leuk hoor! Dankjewel. En tot de volgende keer! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427447 223 2032-12-31T22:00:00+00:00 9904 2009-09-13T20:00:00+00:00 yes no orkest muziek trompet https://schooltv.nl/video-item/hoge-nood-flip-de-beer-in-een-luchtballon 2024-02-07T17:14:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16957.w613.r16-9.df89ad5.webp Hoge nood | Flip de Beer in een luchtballon ♪Hallo daar ben ik weer, ik ben Flip de Beer, bij wie mag ik logeren? Wie is dat deze keer?♪ Hallo allemaal. Vandaag gaan we iets leuks doen met ballonnen. Hier hebben we wat spulletjes. Hier gaan we kijken of die willen vliegen. Vliegen? Ja, we gaan kijken… En dan moeten jullie maar even zeggen wat je denkt dat het makkelijkst omhoog. Deze …of deze dingen met een ballon de lucht in kunnen. En wat denk jij? Deze! Tja, waarom die? Deze zijn de lichtste. Ja, dat is een klein dingetje. Nou, we beginnen natuurlijk met hoeveel ballonnen om te kijken of het gaat? Dan maken we er een ballon aan vast. Waar beginnen we mee voor de sprinkhaan? Eerst maar… Eerst maar één ballon. Eerst maar eentje, is dat goed? En dan kijken of ie gaat vliegen. Ja! Zo! Die vliegt hoog! Met één ballon! Die ging hard! Wow! Mooi zeg! Had je dat gedacht? Nee, dat had ik niet gedacht. Leg eens neer. Een lepel. Zo, houd jij ‘m vast Leo? Hoeveel ballonnen heb je daarvoor nodig? Die vliegt ook! Hé, wat goed! Hoeveel zitten er nou aan vast? Precies wat jij gezegd had: drie. Drie ballonnen ja. Hoeveel ballonnen denk je dat we hiervoor nodig hebben? Oh, die is wel zwaar hoor, een hagedis. Acht. Acht, houd jij ‘m vast, Thea? Heb je daar acht voor nodig? 1, 2… loslaten. Kijk, oh. Wat gebeurt er nu? Huh, hij staat op zijn neus. Het lukt toch niet. Hij is niet helemaal in de lucht. Zullen we er nog een ballonnetje bij doen? Ja. Daar moet wel wat bij. Dan gaan we ‘m lanceren. Kijken of ie nou gaat vliegen. Ja! Met iets meer ballonnen kan ie vliegen. Wat goed weer van jullie! En ik wil ook wel vliegen jongens! Maar dan gaan we wel effe naar buiten hè, anders kom ik met mijn hoofd misschien tegen het plafond aan. Hoeveel ballonnen heb je voor mij nodig? Want ik ben heel zwaar hoor. Houd jij ‘m nou vast? Ik ben een zware beer. David, kijk, dit is de haak, die moet achter zijn sjaal. Ja. Daar is zijn sjaal. Kan je dat? Voorzichtig vastmaken hoor, niet in mijn keel doen! Oh, we gaan vliegen! Ik wil alleen niet heel hoog vliegen, goed? Zit ie? Oh, ja, het lukt! Ja! Jongens, ik vlieg nou heel hoog. Ik ga naar Engeland! Maar ik kom zo terug hoor! Joehoe! Dit is heel leuk! Dag! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427448 142 2032-12-31T22:00:00+00:00 9053 2009-09-13T20:00:00+00:00 yes no vliegen ballon lucht https://schooltv.nl/video-item/meten-is-weten-een-huis-voor-flip 2024-01-31T08:11:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16959.w613.r16-9.06b4f84.webp Meten is weten | Een huis voor Flip ♪Hallo daar ben ik weer, ik ben Flip de Beer, bij wie mag ik logeren? Wie is dat deze keer?♪ Hallo allemaal. Vandaag krijg ik een huis. Kijk eens, mooi hè? Geen deur erin. Oh. En er zitten ook geen ramen in. Geen ramen. Oh! En er zit geen trap in en een bed. Oh jee! Hm, dat heb ik wel nodig. Als we nou eens doen wat Daisy zegt: “een deur maken”. Tja! Ja, hoe moet dat dan? Een deur maken? Ja! Een deur, ja, dat is het belangrijkste. Anders kan Flip niet eens naar binnen. Ik wil wel naar binnen in mijn huis! Uitknippen. Uitknippen, heel goed. Oh, dat is een goed idee! En hoe groot moet die deur worden? Kan je dat aanwijzen? Net als Flip de Beer. Ja, dat ik erin kan. Net als Flip, en hoe groot is Flip, dat kan je meten? Zo. Ja, ja, zo groot ben ik. Nou, dat is best breed, doe dat eens op het huisje. Ja. Dan gaan we kijken hoe groot de deur moet worden. Ja, dat lijkt me goed. Ja. Maar als ik nou moet gaan knippen, dan hoe moet ik dan precies gaan knippen? Nou, gewoon dit stuk en dan ga je zo, en dan ga je zo. Je moet het eerst tekenen. En dan ga je zo, en dan heb je de deur. Sonja heeft een idee: die wil met streepjes, ja? Oh, dat is slim! Dan teken je het eerst op. Zo, zijn we het er allemaal mee eens dat dit een prachtige deur is? Ja! Dan kan je het uitknippen over de lijntjes. Mag ik nu? Mag ik nu? Nou, eens kijken hoor. Nee, iedereen mag een eigen raampje doen. Oh, dit wordt een mooi raam zeg! Kan hij zijn hoofd nou uit het raam steken denk je? Kan dat? Nou… Ik denk… Ja. Ik denk dat het raampje een beetje klein is. Ik houd wel van grote ramen. Breng ‘m maar naar zijn huis. Past hij hierin? Past hij erin? Nou, ik wil wel kijken binnen hoor. Ja! Ja, hij moet er niet in kruipen. Oh, wat een mooi huis! Ja, als ik buk kan ik er heel goed in hoor. Het is een mooi huis geworden! Dag. Dag, tot de volgende keer! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427449 142 2032-12-31T22:00:00+00:00 23593 2009-09-13T20:00:00+00:00 yes no tellen huis meten rekenen https://schooltv.nl/video-item/donder-en-bliksem-lied-over-onweer 2024-02-01T13:22:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16961.w613.r16-9.28b71a9.webp Donder en Bliksem | Lied over onweer Als de zon schijnt is Finnie vrolijk. Als het regent wordt hij nat. Als er sneeuw valt hapt hij naar vlokjes. Als er ijs ligt… …is het glad! Finnie onze hond speelt altijd buiten. Finnie onze hond speelt op het strand. Maar als er onweer komt met harde rommel, Dan rent hij als de bliksem naar zijn mand. Wees maar niet bang, de bliksem duurt niet lang. Kom maar bij mij, de donder gaat voorbij. Wees maar niet bang, de bliksem duurt niet lang. Kom maar bij mij… …kom maar bij mij. Kom maar bij mij, ja, ja, ja. De donder gaat voorbij. Ja. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427450 51 2032-12-31T22:00:00+00:00 20520 2009-09-13T20:00:00+00:00 yes no bang weer onweer liedje https://schooltv.nl/video-item/ijsberen-voeren-in-de-dierentuin 2024-02-01T13:23:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16963.w613.r16-9.6ac014b.webp IJsberen voeren | In de dierentuin Vandaag mogen Boeze en Soedim helpen de ijsbeer te verzorgen. Die ziet er hongerig uit. Ja. Ja, denk je dat ie dit lust? De ijsbeer eet heel graag vis. Dan gaan we ‘m binnen halen, goed? Maar eerst moet de ijsbeer natuurlijk naar binnen. Dat is een zware emmer! Nou, dan gaan we hier vis in stoppen. Ik kan het pakken. Ja, pak het maar. Goed zo. Leg ‘m er maar op. Okay, ja, doe maar de stenen er nog een keer erbovenop. Doe maar. Kijk uit voor je vingers. Boeze en Soedim verstoppen de vis voor de ijsbeer. Dit is echt een grappig spel! Ik heb hier nog een potje pindakaas, dat kennen jullie wel hè, pindakaas? Dat smeren jullie ook wel op je brood denk ik. Dat vindt de ijsbeer ook heel erg lekker, pindakaas. Hier hebben jullie nog meer pindakaas. Hier, nog meer. De ijsbeer krijgt pindakaas. Hoe gaat ie dat nou opeten? We zorgen goed hè voor onze dieren hier in Rotterdam hè. Nu gaan we weer terug, nu gaan we het hek dichtdoen. Al het eten is verstopt. Nu mag de ijsbeer weer naar buiten. Daar komt ie! Waar zou het eten verstopt zijn? Ha, gevonden! De ijsbeer vindt de pindakaas het aller lekkerst! Hier, pindakaas. Dag! Dag! Dag! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427451 97 2032-12-31T22:00:00+00:00 26092 2009-09-13T20:00:00+00:00 yes no eten dier ijsbeer dierentuin https://schooltv.nl/video-item/de-koe-die-een-ei-legde-prentenboek-uit-koekeloere 2024-02-01T13:23:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16965.w613.r16-9.94f94c8.webp De koe die een ei legde | Prentenboek uit Koekeloere Nelly de koe had een dipje. “A, tok, tok, tok, tok, wat is er toch Nel?”, vroeg de kip. “Mm-mm, ik heb helemaal niets bijzonders, ik kan niet fietsen en op mijn handen lopen zoals de andere koeien, ik ben zó gewoon”. Die nacht broedden de kippen een listig plannetje uit. “Tok, tok, tok, toktoktoktok”, fluisterden ze. De volgende morgen stond de hele boerderij op zijn kop. “Moeoeoeh, ik heb een ei gelegd!”. De andere koeien waren stomverbaasd. Niemand van hen had ooit een ei gelegd. De boer kwam aan rennen. “Krijg nu wat!”. De boerin belde de krant. Overal kwamen er mensen kijken. “Nee, ja, wij zijn geweldig trots op onze Nelly!”. Nelly voelde zich heel bijzonder. En ook de kippen waren zo blij als een kind. Maar de andere koeien waren stik jaloers. “Mmm, fietsen en op je handen lopen lijkt niks bijzonders meer”. “Boeoeoe, hier klopt iets niet”. “Koeien leggen geen eieren hè, kippen leggen eieren”. De koeien stapten op Nelly af. “Mmm, we geloven er niks van, dat jij een ei hebt gelegd, volgens ons hebben de kippen het gedaan!”. Nelly was helemaal van streek. “Neem mijn stok maar eens”, zeiden de kippen. Iedereen wachtte vol spanning tot het ei was uitgebroed. Dag en nacht zat Nelly op het ei, maar er gebeurde niets. Op een morgen hoorden ze plotseling een geluid. En toen Nelly opstond, kwam er een scheur in het ei. En daar was hop, een bruin hoopje veren. “Moeh, zie je wel, een kip!”. Het kleine hoopje veren keek naar Nelly. “Boeoeoehoeoeoe!”, riep het. Nelly nam haar baby in haar armen. “Moehoeh, zie je wel, een koe, boeoeoe”. En ze noemde haar Bertha. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427452 161 2028-06-12T22:00:00+00:00 90183 2009-09-13T20:00:00+00:00 yes no prentenboek voorlezen https://schooltv.nl/video-item/de-bakker-moet-in-bad-liedje-over-de-bakker 2024-02-01T13:21:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16967.w613.r16-9.12daffb.webp De bakker moet in bad | Liedje over de bakker Dit is de bakker, de bakker van het brood. Hallo! De bakker van het brood is nat. Ja. Dit is de bakker, de bakker van het brood. De bakker van het brood zit in bad. En gaat zich lekker wassen, hij zit onder het meel. Hij heeft het brood gebakken voor het hele Zandkasteel. Ja! Dit is de bakker, de bakker van het brood. De bakker van het brood is nat. Dit is de bakker, de bakker van het brood, de bakker van het brood zit in bad. Het brood smaakt reuze lekker, veel lekkerder dan snoep. Maar oh, oh, oh, die bakker, die bakker maakt zo’n troep. En dit is de bakker, de bakker van het brood. De bakker van het brood is nat. Dit is de bakker, de bakker van het brood, de bakker van het brood zit in bad. Zo. Jeeee! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427453 71 2032-12-31T22:00:00+00:00 15846 2009-09-13T20:00:00+00:00 yes no wassen bakker brood https://schooltv.nl/video-item/toverbrood-turkse-pizza 2024-01-04T10:40:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16969.w613.r16-9.eff41b8.webp Toverbrood | Turkse pizza Nou, vandaag gaan we met jullie pizza maken, Turkse pizza’s. En daarvoor krijgt u… Vandaag zijn Karim en Lorraine op bezoek bij een bakker. Ze gaan een Turkse pizza maken. …want voor een pizza hebben we een dunne bodem nodig. Wow, wat doe je nou? Met een machine wordt het deeg helemaal platgemaakt. Wat gaan we nu doen erop? Dit erin. Pizzasaus, okay. Karim en Lorraine mogen saus op de bodem smeren. Lekker hoor! Als jullie hier blijven zitten, gooi ik de pizza’s hier in de oven. En hoe lang moeten we wachten? 5 minuutjes. Hooguit. De pizza gaat in de oven. Even wachten maar. Ondertussen helpen Lorraine en Karim in de bakkerij. Nou, die kunnen nu eruit. Hé, klaar! Dit is de mijne. De pizza’s mogen uit de oven. Wat zijn ze mooi geworden! Mmmm, lekker hoor! Dag! Dag! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427454 86 2032-12-31T22:00:00+00:00 9043 2009-09-13T20:00:00+00:00 yes no eten pizza bakker https://schooltv.nl/video-item/nederland-verzuild-nederland-was-verdeeld-in-zuilen 2024-01-04T10:40:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16973.w613.r16-9.241299c.webp Nederland verzuild | Nederland was verdeeld in zuilen Begin 20e eeuw ontwikkelt de democratie zich in sneltreinvaart. Het kiesrecht wordt in 1919 algemeen. Iedere volwassen Nederlander kan kiezen of gekozen worden. Protestanten, katholieken, socialisten en liberalen hebben verenigingen, vakbonden en politieke partijen opgericht. Daardoor wordt de Nederlandse samenleving is opgedeeld in "hokjes". De verzuiling is begonnen. Katholieken in Nederland gaan nauwelijks om met protestanten. Ze lezen hun eigen ‘volkskrant’ en hebben hun eigen vakbond, het NKV en natuurlijk stemmen ze op een katholieke partij, de RKSP. De protestanten hebben hun ook hun eigen verenigingen, hun eigen dagblad, "de standaard". En als protestant stem je natuurlijk op een protestantse partij, de ARP of de CHU. Ook de socialisten leven in hun eigen wereld, die stemmen SDAP. Sociaal Democratisch Arbeiderspartij. Nederland is verzuild geraakt. De mensen gaan alleen maar om met mensen van hun eigen zuil. Dat bepaalt naar welke winkel je gaat, in welke buurt je woont, en dat je zoon of dochter met iemand van de andere zuil trouwt is onbespreekbaar. "2 geloven op één kussen, daar slaapt de duivel tussen". Het leven van de gewone mensen speelt zich af in hun eigen zuil. Een wereld op zich. Er is eigenlijk geen contact met anderen. Maar op hoog politiek niveau is dat er wel. Dat moet ook wel. Om de meerderheid in de kamer te kunnen krijgen en een regering te kunnen vormen moeten de verzuilde partijen toch samenwerken en coalities vormen... De leden van deze partijen accepteren deze coalities noodgedwongen, maar zelf blijven ze onderling ver bij elkaar uit de buurt. De protestanten en katholieken vormen vaak zo'n coalitie. De liberalen mogen af en toe ook meedoen, maar de socialisten worden overal van buitengesloten. Sinds "Troelstra’s vergissing" wordt de SDAP niet meer vertrouwd. De democratie in Nederland heeft een stevige basis. Als in de jaren ’30 de wereldwijde economische crisis in Nederland toeslaat, krijgt de democratie het moeilijk. Fabrieken moeten sluiten, scheepswerven liggen stil. Voor velen is er geen werk meer. En geen werk, geen inkomen. De armoede is schrijnend. Wie is ’s lands stuurman? Hendrikus Colijn is de grote man in die tijd. Hij is minister president van maar liefst vijf kabinetten. Hij is streng en autoritair. Zijn kabinetten blijven ook in deze moeilijke tijd bezuinigen. Dat is de enige oplossing om de crisis te bezweren, Uitkeringen zijn minimaal. De onvrede is groot bij het groeiende aantal werklozen. Maar Colijn die geeft geen krimp. Er zijn ook Nederlanders die hebben daar best bewondering voor. Hij is de stuurman die Nederland varende houdt tijdens dit zware weer. Maar niet iedereen denkt daar zo over. Die parlementaire democratie werkt niet. Kijk naar de communisten in de Sovjet-Unie, naar Hitler en de nazi’s in Duitsland, daar gaat het beter. Daar hebben ze de democratie gewoon afgeschaft. In Nederland krijgen communisten en nationaal socialisten steeds meer aanhang, maar voordat die een rol van betekenis kunnen gaan spelen zet de Tweede Wereldoorlog alles op zijn kop. De democratie in Nederland wordt in één klap uitgeschakeld. De Tweede Kamer wordt gesloten en politieke partijen worden verboden, behalve de Nationaal Socialistische NSB. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427456 307 34185 2009-09-13T20:00:00+00:00 yes no kiesrecht Nederland democratie zuil https://schooltv.nl/video-item/nederland-bezet-nederland-hoort-bij-frankrijk 2024-01-04T10:40:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16975.w613.r16-9.25bc6bf.webp Nederland bezet | Nederland hoort bij Frankrijk Pogingen om het bestuur van de Nederlanden te veranderen, te moderniseren door de patriotten is mislukt. Velen van hen zijn Nederland ontvlucht en leven nu in Frankrijk. Als in Frankrijk in 1789 de burgerrevolutie uitbreekt maken zij dat mee. In tegenstelling tot Nederland lukt het de burgers hier wel de macht over te nemen. De gehate adellijke elite wordt verjaagd en de koning van de troon gestoten, ja zelfs gedood. Het is in de winter van 1795, als de Franse legers Nederland veroveren. Het vriest dat het kraakt, de rivieren zijn bevroren. De Fransen trekken bijna ongehinderd Nederland binnen. Met in hun kielzog de gevluchte Patriotten. Tegen dit sterke Franse leger kan stadhouder Willem V niet op. Hij ontvlucht Nederland en zal zijn land nooit meer terug zien. De Fransen maken van de Nederlanden een vazalstaat en noemen het de Bataafse Republiek. De Patriotten vieren het vertrek van de stadhouder, Ze zijn niet langer ondergeschikt aan de oude elite. De mensen dansen om de vrijheidsboom die op de marktpleinen worden opgericht. Net als in Frankrijk worden de rechten van de mens en de burger ingevoerd en de standen worden afgeschaft, Vrijheid, gelijkheid en broederschap voor iedere burger. De katholieken en joden krijgen dezelfde rechten als de protestanten. Er is sprake van een rechtsstaat en democratie komt er ook… Een Nationale Vergadering wordt opgericht. Een heuse volksvertegenwoordiging, gekozen door het volk. Die heeft hoogste macht. De Nationale Vergadering wil een nieuwe, democratische grondwet opstellen. Maar dat is niet gemakkelijk…Want wat is democratisch en wie mogen er aan meedoen? Na twee jaar vergaderen is er nog geen grondwet. Als in Frankrijk Napoleon aan de macht komt verandert er veel. Hij wil geen kibbelende Nederlanders aan de macht. Hij wil zelf meer invloed hebben over de Nederlanden. Hij schaft de Bataafse Republiek af en maakt zijn broer Lodewijk Napoleon koning. Nederland wordt een koninkrijk. Lodewijk heeft er zin in. Hij wil zelf zijn eigen koers varen, los van Frankrijk. Hij komt op voor de Nederlandse belangen...Maar dat botst met de bedoelingen van keizer Napoleon. Franse belangen gaan altijd voor en als zijn broer dat niet begrijpt kan hij vertrekken. Nederland wordt ingelijfd bij Frankrijk. Vijf jaar lang is Nederland deel van het grote Franse keizerrijk van Napoleon Bonaparte. Tot 1815, in dat jaar wordt Napoleon verslagen bij Waterloo Daarvoor was Nederland al bevrijd door Engelse en de Russische troepen. De Nederlanden krijgen hun onafhankelijke status terug, maar niet als republiek. Op aandrang van de Engelsen worden de Nederlanden een koninkrijk. Zij willen een betrouwbare gezagsdrager op de troon, geen onzekere toestanden. De zoon van stadhouder Willem V moet als koning die positie waarmaken: koning Willem I. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427457 243 18087 2009-09-13T20:00:00+00:00 yes no Frankrijk Nederland democratie koning https://schooltv.nl/video-item/revolutie-in-nederland-revolutie-in-de-republiek 2024-01-09T15:52:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16977.w613.r16-9.499244c.webp Revolutie in Nederland | Revolutie in de Republiek Stadhouder Willem V leeft een luxe leventje in zijn imposante paleis. Hij moet de macht delen met de regenten, maar voelt zich koning. Geen vuiltje aan de lucht, maar hij vergist zich... Midden in de nacht worden in de Nederlandse steden in het diepste geheim pamfletten verspreid met de tekst: "Aan het volk van Nederland". De inhoud liegt er niet om: "Nederlanders bewapent u...Zet de oude elite uit hun macht, Volk, kies je eigen vertegenwoordigers". Dit schandelijke pamflet wordt natuurlijk meteen verboden. Maar het kwaad is dan al geschied en het wordt alleen maar erger. Er komen meer pamfletten en ook in de kranten staat kritiek op de oude heersende kliek. Kritiek geschreven door democratisch gezinde burgers. Ze zien wat er in Amerika gebeurt. Daar hebben ze de Engelse gezaghebbers bestreden en verjaagd. De Verenigde Staten van Amerika is een democratische staat geworden…De kritiek op en de verwensingen naar de gezaghebbers in Nederland neemt toe. Er worden spotprenten gemaakt waarin de regenten worden afgeschilderd als ezels. Het zijn de welgestelde burgers, advocaten, schrijvers, journalisten. Mensen met een frisse, moderne blik. Ze zijn goed op de hoogte van wat er in de wereld verandert. Ze hebben genoeg van de ouderwetse bestuurders, de stadhouder en de regenten. Die denken alleen maar aan hun eigen posities, hun eigen macht. Elke vorm van delen van macht houden ze buiten de deur. Bovendien zijn de Nederlanden versnipperd. allemaal provincies met ieder hun eigen bestuur, regels en wetten. Niet van deze tijd, vinden ze... Nederland is geen bestuurlijke eenheid, Nederland verstoft…Het land moet weer herrijzen, onder een modern bestuur, als één land. Patriotten noemen ze zich…. De patriotten krijgen steeds meer aanhang. Ze bundelen hun krachten, in sommige steden vormen ze gewapende burgermilities buiten het leger om, vrijkorpsen. Binnen een paar jaar is de helft van Nederland in handen van de patriotten. Stadhouder Willem V moet toezien hoe de Patriotten ook in zijn eigen Den Haag de macht naar zich toe trekken...Hij kan het tij niet meer keren, geeft de moed op. "Ik wenschte dat ik dood waere, dat mijn vader nimmer stadhouder was geworden. Ik voel ik ben daertoe niet bekwame. 't Hooft loopt mij om." Willem kan de oppositie niet aan en vlucht naar Nijmegen, ver weg van het patriottische gepeupel in het westen... Zijn vrouw, prinses Wilhelmina is woedend, ze vindt de vlucht vernederend. Willem kan zich als stadhouder toch niet zomaar aan de kant laten zetten door dat stelletje onbehouwen patriotten. Incognito wil ze terug naar Den Haag. Om de Oranjegezinden daar te steunen tegen de Patriotten. Maar ze komt niet ver. Een vrijkorps van de Patriotten heeft lucht gekregen van haar bedoelingen en houdt haar tegen en stuurt haar terug naar Nijmegen. Maar hier laat ze het niet bij zitten. Ze schrijft een brief aan haar broer, hij is koning van Pruisen. Hij snapt haar vernedering maar al te goed. Hij stuurt zijn troepen naar Nederland om de Oranjes te helpen tegen de Patriotten. En met succes, de buitenlandse troepen verslaan de patriotten. De macht van stadhouder Willem V van Oranje Nassau wordt hersteld. In 1787 komt de stadhouder weer aan in Den Haag. De oude orde wordt hersteld. Wat volgt zijn represailles tegen de patriotten. Hun bezittingen worden verbeurd verklaard. Velen vluchten naar Noord-Frankrijk Daar wachten ze hun moment af. Tot ze ooit zullen terugkeren en hun democratische idealen kunnen verwezenlijken in een modern Nederland... https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427458 248 58364 2009-09-13T20:00:00+00:00 yes no democratie revolutie koning Nederland https://schooltv.nl/video-item/de-republiek-der-verenigde-nederlanden-stadhouder-en-regenten 2024-01-16T15:08:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16979.w613.r16-9.b5c6f74.webp De Republiek der Verenigde Nederlanden | Stadhouder en regenten Koningin Beatrix, koningin van Nederland sinds 1980. Een waardig staatshoofd. Dat maakt indruk, ook in andere landen. Nederland is een Koninkrijk, maar Koninginnen en koningen zijn er pas twee eeuwen in Nederland. Daarvoor was ons land een republiek, zonder koningen dus... Die republiek bestaat uit provincies. Iedere provincie heeft haar eigen bestuurders, het zijn regenten. Samen zitten ze in de Provinciale Staten, het bestuurlijke orgaan van de provincie. De provincies vormen samen de republiek der verenigde Nederlanden. De provincies hebben allemaal hun eigen regels en wetten, maar als republiek werken ze samen. Naar buiten toe komen ze over als één staat. Als er oorlog wordt gevoerd zijn ze één en op het gebied van de buitenlandse politiek voeren ze een eendrachtig beleid. Daarvoor komen de afgevaardigden van de Provinciale Staten samen in Den Haag. Daar vergaderen zij samen als Staten Generaal. De Republiek is klein, maar zeker niet onbelangrijk. Er wordt flink gehandeld door de Nederlanders. De Verenigde Oost-Indische Compagnie maakt veel winst. Dat maakt de Nederlanden welvarend en dat geeft ze aanzien in Europa. Maar er komt een eind aan die gouden tijd. Eind 18e eeuw gaat het economisch slechter met de Republiek. De handel neemt af en de winsten zijn kleiner. Er is oorlog met Engeland. De Engelsen hebben een machtige positie overgenomen en dulden geen Hollandse concurrentie op zee. Engelse schepen blokkeren de Nederlandse havens aan de Noordzee. Geen VOC schip kan de haven meer uit. Er is geen handel, geen werk...het is crisis. Wie kan het land redden? Veel mensen kijken naar stadhouder Willem V. Willem V van Oranje Nassau is stadhouder de hoogste positie in de Republiek. Een functie die hij krijgt door erfopvolging. In dienst van de Provinciale Staten, die hem kiezen als stadhouder...Willem V is geen koning maar toch heeft hij veel aanzien. De Stadhouder leeft als een vorst in Paleis Huis ten Bosch en het Loo. Willem V is voor velen de aangewezen man om het land er weer bovenop te helpen in deze tijden van rampspoed. Maar hoe moet hij dat doen? Hij heeft macht... natuurlijk, maar hij is ook dienaar van de regenten in de Staten. Hij moet knopen doorhakken, maar kan de regenten daar in niet passeren. En het gaat hem bepaald niet gemakkelijk af. Echte belangrijke besluiten neemt hij niet... De regenten vinden het eigenlijk wel prima dat Willem V zo besluiteloos is. Het geeft hen de vrijheid om hun eigen positie te versterken. Hun voornaamste doel is alles te houden zoals het is. Het bestuur, de goede baantjes, alles moet bij de regenten blijven. Willem moet daar voor zorgen. Als beloning mag hij zijn luxe leventje leiden, in het paleis en zich daar wanen als koning. Zo verandert er weinig in een tijd dat het land in oorlog is en afglijdt naar bankroet. En de gewone mensen, net zo min als de gegoede burgers kunnen daar niets aan veranderen. Bij veel burgers groeit de frustratie. Ze lezen kranten en boeken over intellectuele onderwerpen. Zij hebben nieuwe ideeën over goed bestuur en willen die graag uitvoeren. Zij hebben niets met de oude elite en hun vertegenwoordiger, stadhouder Willem V, ze komen in verzet. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427459 266 64920 2009-09-13T20:00:00+00:00 yes no koning democratie Nederland republiek https://schooltv.nl/video-item/parlement-het-ontstaan-van-de-eerste-politieke-partijen 2024-01-04T10:40:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16981.w613.r16-9.6acda3a.webp Parlement | Het ontstaan van de eerste politieke partijen Politieke partijen zijn heel belangrijk in een democratie. Bij hen kan je als kiezer je ei kwijt. Jouw partij maakt zich sterk voor wat jij belangrijk vindt. In een politieke partij vinden mensen elkaar die ongeveer dezelfde denkbeelden hebben over de samenleving. Nog geen tweehonderd jaar geleden was dat anders. Er waren nog geen politieke partijen. In de Tweede Kamer debatteren deftige heren. Ze zijn gekozen door welgestelde Nederlandse mannen. Zo is dat geregeld. De kamerleden vertegenwoordigen niet zichzelf of een groep in de samenleving. Daar staan ze boven. Ze dienen het algemene belang, wat goed is voor Nederland. Maar er zijn Kamerleden die dat willen veranderen. Abraham Kuyper is van oorsprong predikant. Hij komt op voor de gewone mensen die geen stemrecht hebben. Kuyper gaat het land in en verzamelt handtekeningen voor zijn standpunt. En met succes. Hij laat de hoge heren politici zien wat de gewone mensen willen. Hij richt de 1e politieke partij van Nederland op, de ARP, de Anti Revolutionaire Partij. Een partij voor alle protestanten. Dat vraagt om een katholieke reactie. Priester Herman Schaepman richt ook een partij op. De Rooms Katholieke Volkspartij, de RKSP. In een tijd dat Nederland industrialiseert is er nog een groep in de samenleving die weinig te zeggen heeft. De fabrieksarbeiders, ze leven een armoedig bestaan in kleine, donkere huisjes. Ze maken lange dagen maken in de ongezonde ruimtes van onveilige fabrieken. Zelfs hun kinderen moeten werken en dat allemaal voor een hongerloontje. Dominee Ferdinand Domela Nieuwenhuis vind dat groot onrecht. Hij roept de arbeiders op om strijdbaar te worden en op te komen voor een socialer bestaan. Hij richt de SDB op, de Sociaal Democratische Bond. Hij is ervan overtuigd dat de arbeider zich alleen maar uit een ondergeschikte positie kan werken door de strijd aan te gaan met de bezittende klasse. Als in Rusland en Duitsland socialistische revoluties uitbreken laat het kamerlid Troelstra zich daardoor meeslepen. Hij voelt zich sterk en gelooft dat ook Nederland rijp is voor revolutie. Hij spreekt de Tweede Kamer toe: Uw stelsel, mijne heren, Uw burgerlijk stelsel, is langzamerhand vermolmd en verrot. Het zal u moeilijk vallen, wanneer gij geweld wilt gebruiken. En tot de regeringszetel: Gij, regering mist de zedelijke macht en het politieke staatkundige recht om daar te blijven zitten als de regering van het Nederlandse volk. Hij eist dat het kabinet zijn macht overdraagt aan de arbeidersklasse. Maar Nederland is niet rijp voor revolutie. De revolutie leeft alleen maar in kleine linkse kring in de partij. Troelstra wordt door zijn eigen partijleiding gecorrigeerd en moet een week later erkennen dat hij zich 'vergist' heeft. De democratie heeft gezegevierd…. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427460 235 20942 2009-09-13T20:00:00+00:00 yes no Nederland parlement democratie https://schooltv.nl/video-item/nederland-koninkrijk-koning-willem-i 2024-01-04T10:40:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16983.w613.r16-9.59605d6.webp Nederland koninkrijk | Koning Willem I Het is 1813. Na jaren Franse overheersing is Nederland weer een vrij land, maar een land zonder leider. Maar voor niet voor lang, de zoon van de stadhouder Willem V komt naar Nederland om ons land te regeren. Niet als stadhouder, maar als een soeverein vorst. Op 16 maart 1815 wordt hij in Brussel ingehuldigd als Koning Willem I. Hij wordt koning van een groot Nederlands rijk. België en Luxemburg horen er ook bij. Koning Willem I zweert trouw aan de grondwet, die hem als koning veel macht geeft.Hij krijgt het opperbevel over het leger en de vloot. Hij beheert ‘s lands financiën en krijgt zeggenschap over de buitenlandse betrekkingen en... Hij mag zelf zijn ministers benoemen, zoals koningen dat in die tijd deden. Koning Willem heeft een bijna absolute macht. Trots schrijft hij zijn zoon:"ik alleen beslis alles"... Er zijn ook volksvertegenwoordigers. Die zitten in de Staten Generaal, deze bestaat uit de Eerste en Tweede Kamer. In de Eerste Kamer zitten de senatoren, vaak van adel. En ze worden benoemd door de koning. De leden van de Tweede Kamer worden gekozen door de Provinciale Staten. Hierin zitten de regenten, vaak Oranjegezinden. Maar koning Willem trekt zich niet zoveel aan van het parlement. Hij neemt zijn besluiten liever zelf als koninklijk besluit. Het zijn geen wetten dus hij kan de Staten Generaal gewoon links laten liggen en de ministers die heeft hij alleen nodig om zijn besluiten uit te laten voeren. De eigenzinnige koning gaat voortvarend aan het werk. En helemaal volgens zijn eigen plan. Hij weet wat goed is voor de Nederlanden... Willem investeert veel staatsgeld in de modernisering van de infrastructuur. Bij al deze investeringen zorgt hij ook goed voor zichzelf. Hij steekt veel eigen geld in de projecten, maar strijkt ook een groot deel van de winst op. Verlies wordt verrekend met de staatskas... Vanwege zijn handigheid met geldzaken wordt hij Koning Koopman genoemd. En dit wordt niet door iedereen vleiend bedoeld. Veel ministers zijn ontevreden. Ze voelen zich slechts dienaar van de koning. En... Willem luistert niet naar hun adviezen. Hij begaat stevige missers in zijn beleid. De werkloosheid stijgt en de armoede in het land neemt toe. Ook steeds meer gewone Nederlanders krijgen moeite met deze koning. In het zuiden van de Nederlanden escaleert de situatie. De onvrede is daar nog groter dan in het noorden.De Belgen hebben maar weinig vertrouwen in de koning. Zij vinden dat hij de Hollanders voortrekt... Ter gelegenheid van de verjaardag Koning Willem I op 24 augustus 1830 wordt er een opera opgevoerd in Brussel. Deze opera gaat over een volk dat in opstand komt tegen de koning en de Belgen realiseren zich dat het over hun gaat en dat het afgelopen moet zijn. Een opstand breekt uit… Eerst alleen nog in Brussel, maar al gauw ook in andere steden in het zuiden. Willem I probeert de opstand nog te onderdrukken, maar het is al te laat. De opstand groeit uit tot een heuse onafhankelijkheidsstrijd. ….. die Willem verliest.. In 1839 moet hij België erkennen als onafhankelijke staat. Deze vernedering kan hij moeilijk verkroppen. Teleurgesteld treedt Koning Willem I af... https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427461 322 2033-12-31T22:00:00+00:00 18351 2009-09-13T20:00:00+00:00 yes no koninkrijk democratie Nederland https://schooltv.nl/video-item/kiesrecht-kiesrecht-voor-man-en-vrouw 2024-01-04T10:40:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16985.w613.r16-9.170c01a.webp Kiesrecht | Kiesrecht voor man en vrouw In 1849 volgt kroonprins Willem zijn vader op als koning Willem III. Onder het bewind van zijn vader is de grondwet ingrijpend gewijzigd. De koning heeft veel macht moeten afstaan aan het parlement. Maar Willem III heeft grote moeite die instructie te accepteren. Hij wil de macht weer naar zich toe trekken. Hierdoor komt hij regelmatig in botsing met de Tweede Kamer. Ontbindt die als de Kamer op zijn strepen blijft staan en soms weigert hij de besluiten van het kabinet te ondertekenen. Maar de parlementaire democratie heeft inmiddels wortel geschoten in Nederland. De koning kan dat niet meer terugdraaien. Politieke partijen zijn er nog niet. Er zijn wel liberale, katholieke, protestantse en conservatieve kamerleden, maar die werken op zichzelf. Zij discussiëren vanuit hun eigen overtuiging en principes, maar hun meningsverschillen zijn nooit heel erg groot. Want bijna allemaal zijn ze afkomstig uit de gegoede laag van de bevolking. Het zijn mannen van statuur. Kiesrecht is er immers alleen voor het welgestelde deel van de bevolking, Het censuskiesrecht zorgt daarvoor. Dat betekent dat alleen mannen die een bepaalde belastingssom betalen mogen kiezen of gekozen worden. Daardoor is de Kamer absoluut geen afspiegeling van de hele samenleving en daarom eigenlijk ook niet echt democratisch. Maar dat verandert. Eind 19e eeuw industrialiseert Nederland. Veel ongeschoolde mannen trekken van het platteland naar de steden om daar in de fabrieken te gaan werken. Het is geen vetpot voor de fabrieksarbeiders. Ze maken lange werkdagen en de lonen zijn laag, hun leefsituatie is armoedig. En zonder kiesrecht zijn ze voor de verandering van hun ellendige situatie afhankelijk van anderen. De liberalen vinden dat vanzelfsprekend. Voor hen is het hebben van bezit bepalend. "Zonder bezit is een man niet zelfstandig en kan hij ook geen zelfstandige beslissingen nemen" Maar niet alle kamerleden zijn het daar mee een. Een groep socialisten komt op voor de arbeiders. Ze richten een partij op. De Sociaal Democratische Arbeiders Partij, de SDAP. Ze willen de slechte leefomstandigheden van de arbeiders verbeteren. Ook protestanten en katholieken richten partijen op ze willen het kiesrecht versoepelen. De liberalen verliezen terrein. De censusbepaling voor het kiesrecht wordt verder versoepeld. In 1887 krijgen meer mannen kiesrecht. Het kamerlid Samuel van Houten zorgt er een paar jaar later voor dat er weer een nieuwe kieswet wordt aangenomen waarin nog meer mannen kiesrecht krijgen. Maar voor de SDAP is dat niet genoeg. De partij wilt algemeen kiesrecht. Haar aanhang groeit en wordt steeds mondiger. De invloed van de arbeiders neemt toe. In 1917 is de Nederlandse samenleving rijp voor algemeen mannen kiesrecht, maar van een volwaardige democratie is nog steeds geen sprake. Ook vrouwen gaan de straat op en demonstreren. Ook zij willen kiesrecht. Dat leidt in 1919 tot een grondwetswijziging. Ook vrouwen krijgen nu kiesrecht. Ruim 70 jaar na de grondwetswijziging van Thorbecke is Nederland een echte en volwaardige democratische staat geworden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427462 242 39675 2009-09-13T20:00:00+00:00 yes no verkiezing democratie kiesrecht Nederland vrouw https://schooltv.nl/video-item/de-grondwet-nederland-krijgt-een-grondwet 2024-01-04T10:40:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16987.w613.r16-9.86f5110.webp De grondwet | Nederland krijgt een grondwet Koning Willem I is de eerste Nederlandse koning uit het huis Oranje Nassau. Tijdens zijn regering valt het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden uiteen. België scheidt zich af. Hij kan dit verlies maar moeilijk verkroppen. Gedesillusioneerd treedt hij af en wordt opgevolgd door zijn zoon Koning Willem II. In 1844 luistert men vol verwachting naar de troonrede van de nieuwe koning. Vooral de liberale kamerleden zijn benieuwd. Zij hopen dat het parlement meer inspraak te krijgen in het bestuur van Nederland. Maar Koning Willem II rept met geen woord over bestuurlijke vernieuwing. Hij wil alle macht bij zichzelf houden, net zo als zijn vader dat deed. Veel politici zijn teleurgesteld. Ook de vooraanstaande liberaal Johan Rudolph Thorbecke. Hij vindt dat de vertegenwoordigers van het volk rechtstreeks invloed moeten kunnen uitoefenen op de regering. De koning moet zijn macht delen.En daarvoor moet de grondwet worden veranderd. Hij dient een wetsvoorstel in, maar die wordt door zijn collega’s niet eens aanvaard. Veel kamerleden vinden het veel te ver gaan. Ze hebben hun positie te danken aan de koning. Ze willen hem niet afvallen. Rond 1845 is het onrustig in Europa. In veel landen voltrekt zich een humanitaire ramp. De aardappelziekte verwoest de aardappeloogst Door strenge winters valt ook de graanoogst tegen. Cholera en malaria teisteren Europa. Mensen zijn ziek, hebben geen eten, er heerst hongersnood en armoede. Ze zijn radeloos en keren zich tegen de gevestigde orde. Overal breken rellen uit. In grote Europese steden vechten mensen met het leger op straat. In Frankrijk wordt de Koning zelfs uit zijn paleis gezet. Koning Willem wordt nerveus. Hij ziet wat er in Frankrijk gebeurt met de koning.Hij moet het morrende volk wel tegemoetkomen. In 1848 geeft hij Thorbecke de opdracht een commissie te leiden die de grondwet moet wijzigen. Thorbecke gaat meteen aan de slag. Dit is zijn kans. Binnen een week ligt er een nieuwe, moderne grondwet op het bureau van Willem II. En de grondwet wordt aangenomen... Deze nieuwe grondwet is dan misschien een dun boekje maar tot op de dag van vandaag wel het belangrijkste politieke document van ons land. Er staan een aantal revolutionaire veranderingen in: De Tweede Kamer en de Provinciale Staten worden voortaan direct gekozen door de burgers. Tenminste... Alle welgestelde mannen van boven de 25 jaar. De leden van de Provinciale Staten kiezen op hun beurt de leden van de Eerste kamer. De ministers worden nog steeds door de koning benoemd, maar moeten wel verantwoording afleggen aan het parlement. Als het parlement de minister niet steunt, kan hij niet aanblijven. Daar staat de koning buiten. De ministers zelf zijn verantwoordelijk voor hun beleid… en niet langer de koning. Ook op sociaal vlak verandert er veel met de nieuwe grondwet: de mensen krijgen meer vrijheid. Die wordt vastgelegd in grondrechten; ze krijgen vrijheid van onderwijs, drukpers, vereniging en vergadering. Koning Willem II is zijn politieke macht grotendeels kwijt geraakt. Zijn gezondheid laat hem in de steek en hij sterft een jaar na de grondwetswijziging. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427463 257 49186 2009-09-13T20:00:00+00:00 yes no grondwet Nederland democratie Willem I https://schooltv.nl/video-item/democratie-in-nederland-politieke-vernieuwing-in-nederland 2024-01-04T10:40:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16989.w613.r16-9.ec431d0.webp Democratie in Nederland | Politieke vernieuwing in Nederland Nederland is door een diep dal gegaan. Na jarenlang crisis en oorlog is onze democratie geknakt, maar niet gebroken. De Tweede Wereldoorlog heeft duidelijk gemaakt hoe waardevol vrijheid van meningsuiting is. Nederlanders hebben ervaren hoe het voelt als je niet meer mag zeggen wat je denkt. Wat er gebeurt als de overheid kan doen en laten wat zij wil. De oorlog heeft de Nederlanders ook gehard. Overleven was in de bezettingstijd de belangrijkste drijfveer. Protestanten en communisten werken samen in het verzet. Een nationalistisch gevoel van "wij" tegen de Duitse bezetter heeft de verzuiling aangetast. Na de bevrijding vindt een aantal politieke kopstukken de tijd dan ook rijp voor vernieuwing. Een Nederlandse Volksbeweging. Voor iedereen, ongeacht hun zuil. "Niet herstellen, maar vernieuwen" is het devies... De SDAP doet een eerste stap en gaat samen met een kleine christelijke en een kleine liberale partij. De nieuwe partij wordt omgedoopt tot Partij van de Arbeid. De katholieken doen hier nog niet aan mee. De PvdA is voor hen toch nog te socialistisch. De RKSP zoekt wel toenadering tot haar eigen kiezers en verandert alleen van naam. De partij wordt omgedoopt tot de Katholieke Volkspartij, de KVP. Als de liberalen binnen de PvdA zich weer afscheiden en hun eigen partij, de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie, VVD oprichten is politiek Nederland weer even verdeeld als voor de oorlog. De ontzuiling is voorlopig mislukt. Maar de wederopbouw van Nederland vereist samenwerking, de handen in elkaar, harmonie. De verschillen tussen de zuilen wordt iets kleiner. Het loopt allemaal wat meer door elkaar. Na de oorlog vormen de KVP en PvdA samen een aantal keren een kabinet. Willem Drees is minister president. Bijna tien jaar lang. Onder zijn leiding wordt Nederland weer opgebouwd. Er komen meer sociale zekerheden ingebouwd en vastgelegd in wetten. De burger krijgt recht op verzorging als hij niet meer kan werken bijvoorbeeld door ziekte, ouderdom of werkloosheid. Willem Drees zorgt goed voor Nederlanders die hem dankbaar "vadertje" Drees noemen. Door de wederopbouw neemt de welvaart toe en groeit Nederland naar een verzorgingsstaat. Mensen zijn tevreden en krijgen steeds meer vertrouwen in de democratie en hun politieke leiders. Maar de groeiende welvaart verandert ook de mensen. Mensen worden mobieler en op hun nieuwe televisietoestel zien ze wat er buiten hun eigen zuil afspeelt. De kerk verliest veel leden. De aanhang van de confessionele partijen neemt af. Om te overleven is een fusie tussen de christelijke partijen noodzakelijk. ARP, CHU en KVP gaan rond 1980 samen in een nieuwe confessionele partij, het Christen Democratisch Appel, CDA. En de ontzuiling zet door. Nieuwe partijen doemen op... Mensen maken hun keuze liever op basis van het partijprogramma dat hen zelf het beste lijkt… Sommige nieuwe partijen leggen de nadruk op één, voor hen belangrijk, maatschappelijk aspect. Maar niet iedereen bestudeert het programma van de partijen. Veel kiezers kijken alleen naar de partijleider, wat hij zegt en wat hij uitstraalt. De media spelen hierin een belangrijke rol in. Als een politicus daar slim mee omgaat, kan hij of zij veel stemmen winnen. Maar uiteindelijk blijft het politieke toneel toch het parlement in den Haag. Daar voeren kamerleden met het debat. Daar worden beslissingen genomen. In het hart van de Nederlandse democratie. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427464 329 10260 2009-09-13T20:00:00+00:00 yes no democratie Nederland politiek https://schooltv.nl/video-item/ondergrondse-infrastructuur-hoe-ontstaat-een-stad 2024-01-16T16:13:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16991.w613.r16-9.2cb9597.webp Ondergrondse infrastructuur | Hoe ontstaat een stad? Denk je aan Amsterdam, dan denk je mooie grachten, aan oude geveltjes, aan trams, voor mijn part denk je aan de Wallen, maar waar je niet zo snel aan denkt is hoe Amsterdam zo geworden is. Waarom trams, waarom grachten? En wat blijkt? De vorm van elke stad heeft voor een belangrijk deel te maken met zaken als mobiliteit, communicatie, hygiëne en energie. Kortom: met technische netwerken. Want als de technische mogelijkheden groeien, dan veranderen steden en dorpen mee. En dat geldt voor alle tijden. Neem bijvoorbeeld de Amerikaanse stad Chicago. De aanleg van het elektriciteitsnetwerk heeft enorme gevolgen gehad voor de vorm van deze stad. Kijk maar naar al die wolkenkrabbers. Zonder de uitvinding van de elektrische lift hadden deze nooit gebouwd kunnen worden. We maken een sprong naar de 17de eeuw: we zijn weer even terug in Amsterdam. De grachtengordel wordt aangelegd en niet alleen, omdat die grachten zo ontzettend mooi zijn, nee, ook in de 17de eeuw hebben technische zaken een grote invloed op de vorm van een gebied. Zo kan Amsterdam dankzij de grachten worden doorgespoeld en het water uit de slechte veenbodem kan samen met de ontlasting van de Amsterdammers op deze manier worden afgevoerd. Aan het einde van de 18de eeuw wordt het stoomgemaal uitgevonden. Ook een technische ontwikkeling met grote gevolgen voor hoe we wonen. Want dankzij het stoomgemaal kunnen we grote gebieden droogleggen en dat betekent meer ruimte om te wonen en te werken. Een eeuw later komt er een nieuwe vorm van riolering: ondergronds. En dat betekent, dat sommige grachten overbodig worden en dus worden ze gedempt. Denk bijvoorbeeld aan het Spui in Den Haag en het Zuiderdiep in Groningen. De techniek bepaalt dus van oudsher de vorm van steden en dorpen. En tegenwoordig zit die techniek steeds meer onder de grond. Denk bijvoorbeeld aan metro’s, glasvezel, elektriciteits- en telefoonkabels en natuurlijk het riool. En die ontwikkeling, die gaat maar door. En uiteindelijk zal de stad boven de grond steeds meer een afspiegeling worden van de infrastructuur onder de grond. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427465 126 2032-12-31T22:00:00+00:00 13410 2009-10-05T20:00:00+00:00 yes no netwerk infrastructuur stad techniek https://schooltv.nl/video-item/de-zin-van-seks-voortplanten-met-nuttige-hindernissen 2024-01-16T16:11:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16993.w613.r16-9.53f09a8.webp De zin van seks | Voortplanten met nuttige hindernissen Seks: het schijnt, dat het leven zonder kan, hoe zit dat? Seks ontstaat een paar miljard jaar geleden als bacteriën beginnen met het uitwisselen van genetisch materiaal. En dat is de essentie van geslachtelijke voortplanting en seks dus. Hoe en waarom seks is ontstaan is nog altijd een raadsel. Seksuele voortplanting heeft namelijk grote nadelen: het kost heel veel tijd en energie om de juiste partner te vinden en bovendien groeit een groep die zich seksueel voortplant vrij langzaam. Je hebt er tenslotte altijd twee nodig om een nieuwe te maken. En dat terwijl aseksuele voortplanting zoals klonen die nadelen niet heeft. Daar kun je het alleen af. Ondanks deze nadelen gebruiken de meeste complexere organismen zoals de mens toch nog steeds seks. Biologen noemen dit de paradox van seks. Hoe kan dat, wat is dan de zin van seks? Stel: ik zou mezelf kunnen klonen en mijn kinderen kunnen dat ook, dan lopen er vele generaties later nog steeds exacte kopieën van me rond. Zolang de omgeving niet verandert is dat geen probleem. Maar stel nou, dat er een epidemie uitbreekt, een virus waartegen mijn kloon niet bestand is, dan zouden ze in één keer allemaal uitsterven. En daar komt seks om de hoek kijken: bij iedere nieuwe generatie wordt hiermee het genetisch materiaal van twee ouders gemengd. Hierdoor ontstaat variatie. En dus is de kans groter, dat er een nageslacht rondloopt dat niet wordt geveld door dit virus. Een andere reden voor de paradox van seks is dat seks ook een sociale functie kan hebben. Dat geldt bijvoorbeeld voor de bonobo-aapjes en dat geldt ook zeker voor de mens. Seks hoeft bij ons niet persé iets te maken te hebben met voortplanting. Seksuele voortplanting heeft grote gevolgen. Bijvoorbeeld verschillen tussen mannen en vrouwen, uiteenlopend van eierstokken tot baardgroei. En het leidt ook tot pracht en praal in de natuur. Bovendien maakt het de vrouwtjes kieskeurig, ze hebben maar een beperkt aantal nakomelingen en dus moet de vader van goeden huize komen. En samen met het feit dat vrouwtjes maar af en toe vruchtbaar zijn, leidt het tot een pittige concurrentiestrijd onder de mannetjes. Dus ze ontwikkelen wapentuig als slagtanden en geweien om de ander uit te kunnen schakelen, soms zelfs met fatale afloop. Dus wat dat betreft is klonen voor een mannetje veel veiliger. Maar ook minder leuk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427466 148 2032-12-31T22:00:00+00:00 118875 2009-10-06T20:00:00+00:00 yes no mens seks voortplanting betacanon https://schooltv.nl/video-item/periodiek-systeem-letters-die-de-materie-vormen 2024-01-04T10:40:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16995.w613.r16-9.fbda893.webp Periodiek systeem | Letters die de materie vormen Van lood goud maken. Je zou kunnen zeggen, dat scheikunde is ontstaan doordat mensen dat gingen proberen. En eigenlijk is dat ook helemaal niet zo’n gek idee, want lood en goud staan behoorlijk dicht bij elkaar in het Periodiek Systeem van de Elementen. Iedereen heeft zo’n tabel wel eens zien hangen in het scheikundelokaal, maar wat is dat nou precies? Om dat te begrijpen gaan we terug in de tijd. In de Oudheid is men er heilig van overtuigd, dat alles is opgebouwd uit een combinatie van water, lucht, vuur, aarde en ether. En eeuwenlang wordt hier niet aan getwijfeld. Maar in de 18de eeuw ontdekt de Fransman Lavoisier dat dit niet klopt. Hij ontdekt namelijk, dat water is op te splitsen in nog kleinere elementen, namelijk in waterstof en zuurstof. En hetzelfde geldt voor lucht, dat blijkt op te splitsen in zuurstof en stikstof. En hiermee is het bestaan van de elementen als bouwstenen van de wereld bewezen. In 1869, een eeuw later dus, heeft de Russische wetenschapper Mendelejev een bijzondere droom: hij droomt over een tabel met daarin alle elementen. En die nacht is het Periodiek Systeem geboren. Een tabel die alle verschillende elementen ofwel atomen rangschikt. Je kunt het vergelijken met het alfabet: zoals je met die 26 letters alle 5 miljoen Nederlandse woorden kunt maken, zo kun je met de pakweg 100 elementen uit het Periodiek Systeem alle 20 miljoen soorten moleculen maken. Je kunt met deze elementen dus alle materie bouwen. Het Periodiek Systeem is dus eigenlijk het alfabet voor ons hele universum. Neem bijvoorbeeld water: ik zou schrijven “w a t e r”, maar scheikundigen schrijven H2O, want dat molecuul bestaat uit waterstof, H, en zuurstof, O. En om precies te zijn uit twee atomen waterstof en één atoom zuurstof. En de vergelijking met het alfabet gaat overigens nog verder, want net zoals letters in woorden kun je atomen niet in een willekeurige volgorde achter elkaar plakken. In zijn tabel heeft Mendelejev de elementen met oplopende massa naast elkaar gezet, ze worden dus steeds zwaarder. En dat is nog niet alles: hij heeft de tabel zo gemaakt, dat elementen met dezelfde eigenschappen precies onder elkaar terecht zijn gekomen. En dit noemen we “groepen”. Het bijzondere is ook, dat het Periodiek Systeem niet alleen beschrijvend, maar ook voorspellend werkt. Je kunt dus aan de hand van de tabel voorspellen of en zo ja, hoe bepaalde elementen met elkaar zullen reageren. Van lood goud maken: dat kunnen we inmiddels! Alleen we doen het niet zo vaak en waarom? Tja, omdat het meer geld kost dan dat het goud oplevert. Maar het kan dus wel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427467 170 2032-12-31T22:00:00+00:00 45275 2009-10-05T20:00:00+00:00 yes no atoom molecuul wet element https://schooltv.nl/video-item/de-oerknal-hoe-is-het-heelal-ontstaan 2024-01-16T15:40:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16997.w613.r16-9.7b22675.webp De oerknal | Hoe is het heelal ontstaan? Op een dag krijgt god Bumba enorme buikpijn en hij braakt achtereenvolgens de zon, de maan, de sterren, de dieren en de mensen uit. Volgens een Afrikaanse stam, de Bushongo, is dit hoe het heelal is ontstaan. En zo vertelt elke cultuur, elke religie zijn eigen verhaal over het ontstaan van het heelal. Maar hoe zit dat volgens de wetenschap? In de afgelopen 100 jaar is dat dankzij berekeningen en experimenten in grote lijnen duidelijk geworden. We gaan 13,7 miljard jaar terug in de tijd en dit is het moment dat de “Oerknal” of de “Big Bang” wordt genoemd. En ruimte en tijd ontstaan en het heelal begint uit te dijen. Overigens is “Oerknal” een verwarrende benaming, want A. er was helemaal geen sprake van een harde knal en B. het is een langdurig proces: het heelal dijt nog steeds uit. We zitten nog middenin die explosie. Maar goed, we gaan nog even 13,7 miljard jaar terug in de tijd. Als het heelal een fractie van een seconde oud is, gebeurt er iets bijzonders: de uitdijing gaat ineens razendsnel. En we weten nu, dat dat komt door een energieveld dat het universum vult. Maar wat dat precies is, dat weten we nog niet. Het heelal is op dat moment gevuld met iets wat een “Oersoep” genoemd wordt. Stel je je daarbij een enorme soep voor die gevuld is met licht, waterstof, helium en een mysterieuze donkere materie. In die soep zitten hele kleine rimpelingen. En door de zwaartekracht trekken die rimpels samen. En dan volgt er een lastig traject dat ik je nu even zal besparen, maar uiteindelijk is alle structuur, bijvoorbeeld de zon, de maan, de sterren en wijzelf, ontstaan uit die rimpels. Over het verleden van het heelal is intussen dus redelijk veel bekend, maar over de toekomst kunnen we alleen maar speculeren. Zoals het er nu naar uitziet, zal de uitdijing van het heelal nooit stoppen. In de moderne wetenschappelijke versie van het ontstaan van het universum zijn de rollen van goden dus vervangen door natuurkundige processen. Waar het heelal zo’n 13,7 miljard jaar over heeft gedaan is in minder dan 100 jaar grotendeels ontcijferd. Maar er blijven nog veel mysteries over… https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427468 139 2032-12-31T22:00:00+00:00 82338 2009-10-05T20:00:00+00:00 yes no heelal aarde oerknal https://schooltv.nl/video-item/isaac-newton-vader-van-de-zwaartekracht 2024-01-04T10:40:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/16000/images/16999.w613.r16-9.b9c3fae.webp Isaac Newton | Vader van de zwaartekracht Als ik dit ei loslaat, dan valt het op de grond. Dat weet iedereen. Daar heb je geen bètacanon voor nodig. Maar hoe dat nou precies komt, dat heeft Isaac Newton ontdekt. We gaan terug naar het jaar 1687. Sir Isaac Newton is Hoogleraar Wiskunde in Cambridge en hij vindt, dat zijn collega-wetenschappers Galileï en Kepler tot dan toe best indrukwekkend werk hebben geleverd, maar Newton is eigenwijs en hij is ervan overtuigd, dat hij het zelf beter kan. En hij komt ook met ingrijpende nieuwe theorieën over bijvoorbeeld de relatie tussen kracht en massa, en beweging, en over lichtbreking en kleuren, en hij vindt en passant nog even de spiegeltelescoop uit, maar het meest beroemd wordt Newton dankzij zijn theorie over de universele zwaartekracht. Het is een mooie dag, Newton zit buiten, althans, zo gaat het verhaal, en plotseling ziet hij een appel van de boom vallen. En die appel is het begin van een jarenlange studie naar de zwaartekracht. Een studie die hem zó fascineert, dat hij af en toe vergeet te eten en zelfs te slapen. Uiteindelijk bedenkt Newton, dat de zwaartekracht universeel is: alle materie trekt elkaar aan. En die aantrekkingskracht, die heeft te maken met de afstand en de massa, want hoe verder weg, hoe zwakker de aantrekkingskracht; en hoe zwaarder een object, des te groter is zijn aantrekkingskracht. Maar hoe kan het dan, dat er met de maan niet precies hetzelfde gebeurt als met mijn ei? Waarom komt de maan niet bovenop de aarde? Newton ontdekt, dat dat te maken heeft met de snelheid van de maan. Die snelheid zorgt ervoor, dat de maan om de aarde heen blijft draaien. Je kunt het vergelijken met deze emmer water: als ik ‘m omkiep, valt het water eruit. Maar als ik hem rondslinger, blijft het water erin zitten. De theorie over zwaartekracht is een goed voorbeeld van een universele wiskundige natuurwet: een wet die geldt voor de hele natuur zonder uitzondering. En juist in de tijd dat Newton leeft, de 17de eeuw, zijn veel wetenschappers op zoek naar zulke wetten. Tijdens deze wetenschappelijke revolutie worden de basisregels voor de moderne wetenschappen bepaald. Anders gezegd: er wordt vastgelegd wanneer iets wetenschap genoemd mag worden. En Newtons werk geldt als het ultieme voorbeeld van wetenschap. Het boek waarin hij publiceert over zwaartekracht geldt als het belangrijkste natuurkundige werk ooit. Newton zei ooit: “als ik verder heb gekeken dan een ander, dan komt dat alleen, omdat ik op de schouders van reuzen kon staan” en hij bedoelde daarmee, dat hij nooit zover was gekomen zonder het werk van zijn voorgangers. Sindsdien hebben heel veel wetenschappers op de schouders van de reus Newton gestaan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427469 170 2032-12-31T22:00:00+00:00 54311 2009-10-06T20:00:00+00:00 yes no Newton zwaartekracht betacanon kracht https://schooltv.nl/video-item/de-opbouw-van-dna-aminozuren-en-eiwitten 2024-01-16T15:04:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17001.w613.r16-9.acb99c7.webp De opbouw van DNA | Aminozuren en eiwitten Het speelt de hoofdrol in menig politieserie en het bepaalt wie jij en ik zijn. Ik heb het over DNA. Maar wat is dat nou precies? Simpel gezegd is DNA de belangrijkste drager van erfelijke informatie in alle mensen, dieren en planten. Het bevat de code voor de erfelijke eigenschappen zoals bijvoorbeeld de kleur van je ogen. In de jaren ’50 van de vorige eeuw ontdekken de wetenschappers Watson en Crick dat DNA eruitziet als een dubbele helix: twee strengen draaien om elkaar heen als de leuningen van een wenteltrap en de treden van die trap worden gevormd door vier basen: A, C, T en G. Twee van die basen gaan steeds een verbinding met elkaar aan en vormen zo als het ware een traptree. En die hele wenteltrap, dat is DNA. Maar wat heeft dat nou te maken met wie je bent of hoe je eruitziet? Het draait daarbij allemaal om eiwitten. Eiwitten bepalen de belangrijkste eigenschappen van de mens: de kleur van je ogen, het bepaalt je bloedgroep, je verstandelijke vermogens. En de aanmaak van die eiwitten, dat wordt geregeld door DNA. Hoe zit dat dan? Eiwitten zijn opgebouwd uit reeksen aminozuren. Een aminozuur bestaat uit drie opeenvolgende basen uit het DNA. Dus heel kort door de bocht: DNA bestaat uit heel veel basen en drie basen vormen een aminozuur, een reeks aminozuren vormt een eiwit en die eiwitten bepalen je eigenschappen. Invloeden van buitenaf zoals zonlicht en sigarettenrook kunnen het DNA zo beschadigen, dat de basenvolgorde verandert. Vaak wordt dit door de cel zelf hersteld, maar die verandering in het DNA kan ook blijvend zijn. Soms ten goede, maar vaak leidt dit tot ziektes en ontwikkelingsstoornissen. DNA speelt tegenwoordig een belangrijke rol in forensisch onderzoek. Komt het DNA van de verdachte overeen met het gevonden DNA-spoor op de plaats delict? Zo kan een enkele haar doorslaggevend zijn om iemands schuld te bewijzen. En dan is er ook de veelbesproken gentherapie waarbij een defect stukje DNA wordt vervangen door een gezond stukje DNA. En misschien dat hiermee sommige erfelijke ziektes in de toekomst geheel zullen verdwijnen. De kennis van DNA wordt ook gebruikt in de voedseltechnologie, om producten groter, lekkerder en sterker te maken. Het is nu nog controversieel, maar misschien helpt deze kennis ooit bij het oplossen van het wereldvoedselprobleem. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427470 155 2032-12-31T22:00:00+00:00 25925 2009-10-05T20:00:00+00:00 yes no eiwit DNA genetica https://schooltv.nl/video-item/vormen-van-energie-calorieen-elektriciteit-en-kernenergie 2024-01-16T16:28:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17003.w613.r16-9.f6ca9a3.webp Vormen van energie | Calorieën, elektriciteit en kernenergie Groene energie, energieverslindend, ik heb zo weinig energie, we gebruiken de term energie de hele dag door, maar wat betekent het nu precies? Een exacte definitie van energie is niet makkelijk te geven. Het is eigenlijk het vermogen om een situatie te veranderen. Anders gezegd: de potentie om arbeid te verrichten. Je komt energie in heel veel verschillende vormen tegen: een batterij laat een lampje branden, kolen zorgen voor warmte en ook in de natuur wordt de hele dag door energie omgezet. Zo wordt zonlicht via planten en algen overgedragen aan andere organismen. En wat dan altijd geldt is de eerste hoofdwet van de thermodynamica, de Wet van Behoud van Energie, één van de belangrijkste wetten van de natuur. En die stelt, dat bij de omzetting van de ene energievorm in de andere er netto geen energie verloren gaat of bijkomt. En toch lukt het ons niet om alle energie te gebruiken. Een machine die zichzelf eeuwig in beweging houdt, een perpetuum mobilé, is nooit gevonden. Hoe kan dat? Kijk bijvoorbeeld naar een stoommachine: het doel is om warmte uit steenkool om te zetten in beweging. Het blijkt, dat dat maar met een deel van de warmte gebeurt. De rest gaat over in wrijving en restwarmte en die zijn niet erg bruikbaar. Twee belangrijke namen in het onderzoek naar energie zijn James Joule en William Thompson. Thompson introduceert de term energie en James Joule leent zijn achternaam aan de eenheid waarin energie doorgaans gemeten wordt. Eén Joule is de arbeid die nodig is om 0,1 kilo vanaf de grond een meter omhoog te tillen. Op voedsel wordt de hoeveelheid energie vaak aangegeven op een andere manier: met calorieën. Eén calorie is de hoeveelheid energie die nodig is om een milliliter water één graad op te warmen. Het energieverbruik is sinds de Industriële Revolutie enorm toegenomen. In Nederland ligt het verbruik per hoofd van de bevolking op 600 miljoen Joule per dag. Dat is dus 600 miljoen keer 0,1 kilo vanaf de vloer naar één meter hoog te tillen. In Amerika is dat bijna het dubbele. De meeste energie is afkomstig uit de verbranding van steenkool, aardolie en aardgas: fossiele brandstoffen. Ze zijn miljoenen jaren geleden gevormd uit de resten van planten. Je zou ze dus kunnen zien als een voorraad zonne-energie van heel lang geleden. Maar die voorraad, die is eindig. En daarom wordt er druk gezocht naar energiebesparing en alternatieve energiebronnen. Denk hierbij aan zonnecellen, windturbines, waterkrachtcentrales, kernenergie. Ja, of zouden we gewoon elke dag zelf 600 miljoen keer 0,1 kilo een meter op kunnen tillen? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427471 168 2032-12-31T22:00:00+00:00 66898 2009-10-05T20:00:00+00:00 yes no betacanon brandstof kernenergie elektriciteit energie calorie https://schooltv.nl/video-item/albert-einstein-man-van-ruimte-en-tijd 2024-01-04T10:40:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17005.w613.r16-9.f4a7191.webp Albert Einstein | Man van ruimte en tijd Beroemd omdat hij de natuurkunde op zijn kop zet en misschien nog wel beroemder, dankzij zijn warrige haardos: Albert Einstein. We kennen hem van veel theorieën en formules, en filosofische standpunten. Maar twee springen er echt uit. De eerste is het lichtkwantum. Simpel gezegd houdt dit in, dat licht in kleine pakketjes energie, kwanta, wordt uitgestraald. Maar beroemder is Einstein dankzij zijn relativiteitstheorie. Zo’n woord wat veel mensen kennen, maar minder mensen weten wat het precies inhoudt. Het is een lastige theorie, maar ik zal proberen het uit te leggen. Stel: ik sta op een perron en ik laat per ongeluk een ei vallen. Ho. Nou, dan valt dat ei recht voor mijn voeten. Dat is logisch, want ik sta gewoon stil. Maar nu sta ik in een rijdende trein. Weer laat ik een ei vallen en weer valt het ei recht voor mijn voeten. De wetten van de natuurkunde zijn altijd hetzelfde, hoe snel je je ook beweegt. En dus is de lichtsnelheid ook altijd hetzelfde, of je die nu meet vanuit een rijdende trein of vanaf het perron. En dan nu het moeilijkste deel: Einstein ontdekt, dat de lichtsnelheid in de rijdende trein en op het perron alleen maar gelijk kunnen zijn als de tijd in de trein langzamer gaat dan op het perron. Hij ontdekt, dat ruimte en tijd geen vaststaande dingen zijn. In zijn relativiteitstheorie is alles opeens relatief. Of je nou kijkt naar de lengte van meetlatten of het tempo van klokken. En wat hier lastig aan is, is dat het tegen je intuïtie ingaat, maar misschien maakt het het makkelijker om simpelweg te onthouden, dat alles relatief is. Dit inzicht zet in 1905 de wetenschap totaal op zijn kop. Begrippen en wetten waar iedereen tot dan toe in gelooft moeten opnieuw bekeken worden en soms is het zelfs nodig om ze aan te passen. En dankzij de Relativiteitstheorie kan Einstein ook de formule E = MC2 bedenken. De formule die het gebruik van kernenergie mogelijk maakte. E = MC2 wil zeggen, dat energie gelijk is aan de massa M maal de lichtsnelheid C in het kwadraat. En omdat de lichtsnelheid heel groot is, namelijk 300.000 kilometer per seconde, komt weinig massa dus al overeen met heel veel energie. En zo kan een atoombom uit minder dan één gram massa al voldoende energie halen om in 1945 de Japanse stad Hiroshima volledig te verwoesten. Einstein heeft de wetenschap ver vooruit geholpen, maar hij heeft ook onopgeloste problemen achtergelaten. Zo zijn zijn theorieën over kwanta en zwaartekracht met elkaar in tegenspraak. Einstein kwam hier zelf ook niet uit. En nog steeds is dit één van de meest complexe problemen van de natuurkunde. Ik wou, dat ik de oplossing had! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427472 172 2032-12-31T22:00:00+00:00 22315 2009-10-05T20:00:00+00:00 yes no tijd ruimte betacanon Einstein https://schooltv.nl/video-item/de-evolutie-de-geschiktste-leeft-voort 2024-01-04T10:40:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17007.w613.r16-9.ab1e7f3.webp De evolutie | De geschiktste leeft voort Wat is de overeenkomst tussen een begonia, een hamster en de mens? Het antwoord is simpel, maar raar: we zijn allemaal familie! En de eerste die dat ontdekt is Charles Darwin. Hij legt in zijn Evolutietheorie een verbinding tussen alle organismen die op aarde leven, geleefd hebben en nog zullen leven. Het begint allemaal in 1831 aan boord aan het Britse onderzoeksschip The Beagle. Darwin is mee op expeditie en verzamelt planten, dieren, fossielen en gesteenten en hij doet daarbij twee bijzondere ontdekkingen: 1. hij vindt op de Galapagoseilanden 13 onbekende vogelsoorten die nergens anders voor lijken te komen en ten tweede vindt hij fossielen van zoogdieren die van dezelfde soort lijken, maar toch steeds net iets anders zijn. Ze vormen als het ware een reeks met het nog levende zoogdier als laatste in de rij. Tot dat moment denkt iedereen nog, dat plant- en diersoorten niet veranderen. Maar Darwin begint eraan te twijfelen. Hij vermoedt, dat de unieke vogelsoorten die hij op de eilanden vond zich wel eens ontwikkeld zouden kunnen hebben uit soorten van het vasteland. De soort zou dan dus wél veranderd zijn. Pas jaren laten publiceert Darwin zijn evolutietheorie waarbij hij uitgaat van natuurlijke selectie. Simpel gezegd houdt het in, dat individuen met gunstige eigenschappen, denk bijvoorbeeld aan het hebben van heel veel haar in koude gebieden, meer kans hebben om te overleven en meer kleintjes voortbrengen. En je ziet vervolgens, dat veel van die kleintjes ook weer veel van die gunstige eigenschappen hebben. In dit geval worden ze dus lekker harig. En de harigen hebben in koude gebieden meer kans om te overleven dan de minder harigen. Dit noem je dus “natuurlijke selectie”. En deze selectie, die leidt tot aanpassing van individuen aan hun leefomstandigheden en tot de vorming van nieuwe soorten: de harige soorten. Het duurt tot de 20ste eeuw voordat de wetenschap Darwin definitief gelijk geeft. En dit gebeurt dankzij de ontdekking van het DNA, de drager van het erfelijke materiaal. DNA geeft overtuigende nieuwe bewijzen voor gemeenschappelijke afstamming. De Evolutietheorie wordt al sinds Darwin gebruikt, bediscussieerd en misbruikt. De theorie wordt gebruikt bij onderzoek naar ziektes, gelovigen verzetten zich tegen de theorie, omdat die niet strookt met het idee dat God de wereld heeft geschapen, en nazi's misbruikten de theorie ter verantwoording van hun recht van de sterkste. Met biologie heeft dat natuurlijk niets te maken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427473 151 2032-12-31T22:00:00+00:00 50270 2009-10-06T20:00:00+00:00 yes no Beagle DNA evolutie betacanon Darwin Michiel Huisman https://schooltv.nl/video-item/gevolgen-van-de-atoombom-op-hiroshima-doden-met-een-gram-uranium 2024-01-04T10:40:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17009.w613.r16-9.8197fd3.webp Gevolgen van de atoombom op Hiroshima | Doden met een gram uranium Minder dan één gram massa verwoest een complete stad. Dat is wat er gebeurt in augustus 1945 met Hiroshima: een atoombom maakt dan uit minder dan één gram materie genoeg energie los om op slag 80.000 mensen te doden. In de jaren erna sterven nog eens 60.000 mensen aan de gevolgen van de bom. Hoe kan zo weinig nou zo verwoestend zijn? Dat kunnen we verklaren aan de hand van de formule die Albert Einstein in 1905 publiceert: E = MC2, dat zoveel wil zeggen als dat de energie gelijk is aan de massa M maal de lichtsnelheid C in het kwadraat. En omdat de lichtsnelheid zo hoog is, namelijk 300.000 kilometer per seconde, staat weinig massa gelijk aan heel veel energie, en zo kon Hiroshima dus compleet verwoest worden met minder dan één gram uranium. Het omzetten van massa in energie kan op twee manieren: je hebt kernfusie en kernsplijting. Dat klinkt moeilijker dan het is. Bij kernfusie smelten twee lichtere atoomkernen samen: een fusie, dus ze vormen samen één nieuw atoom en dat is lichter dan de twee voorgangers bij elkaar. Er blijft dus massa over. En die overgebleven massa wordt omgezet in energie. Bij kernsplijting gebeurt het tegenovergestelde: een zware atoomkern wordt gesplitst in twee lichtere. En samen zijn deze lichter dan het eerste atoom. Weer blijft er dus massa over die wordt omgezet in energie. Atoombom. De atoomboom, ook wel “kernbom” genoemd, is een voorbeeld van kernsplijting. Hij wordt tot ontploffing gebracht door twee stukken uranium tegen elkaar aan te schieten. Hierdoor splijten de atoomkernen en dit leidt tot een kettingreactie waarbij het splijten van de eerste kern meerdere nieuwe splijtingen veroorzaakt. En zo komt in korte tijd heel veel energie vrij. Einstein realiseert zich hoe gevaarlijk de atoombom kan zijn en hij richt zich aan het begin van de Tweede Wereldoorlog samen met andere wetenschappers tot de president van de Verenigde Staten: Franklin D. Roosevelt. Ze zijn bang, dat de Duitsers weten hoe je een atoombom moet maken en vragen om geld voor onderzoek om de Duitsers voor te zijn. Uiteindelijk steekt Roosevelt twee miljard Dollar in het Manhattan Project. 130.000 mensen werken samen aan de ontwikkeling van een kernbom. De bommen die later gebruikt worden tegen Japan. Na de oorlog blijkt, dat de Duitsers helemaal nooit dichtbij een werkende atoombom zijn geweest, maar de bewuste bom bestaat sinds de oorlog dus wel, tientallen jaren proberen Amerika en Rusland de grootste en slimste atoombommen te bouwen om elkaar af te schrikken: de Koude Oorlog. De twee kernbommen op Japan en de vele kernproeven daarna maken duidelijk hoe gevaarlijk radioactieve straling kan zijn. Zo is de bevolking van Hiroshima nu nog steeds minder vruchtbaar. Maar zoals zo vaak is er ook een andere kant: de verwoestende straling kan ook positief gebruikt worden, bijvoorbeeld bij de bestrijding van kanker. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427474 186 2032-12-31T22:00:00+00:00 20166 2009-10-05T20:00:00+00:00 yes no Hiroshima Michiel Huisman atoombom https://schooltv.nl/video-item/achter-de-schermen-bij-nieuws-uit-de-natuur-hoe-werkt-een-tv-opname 2024-01-16T14:04:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17011.w613.r16-9.5153bdc.webp Achter de schermen bij Nieuws uit de Natuur! | Hoe werkt een tv-opname? We lopen een dagje mee met Mylène, die de aflevering ‘het Weer’ gaat opnemen. Nu kun je eens zien hoe dat gaat, dat filmen! Op tv ziet het er altijd leuk uit, maar er moet flink wat voor gebeuren! Er is een hele dag nodig om alle scènes op te nemen. Je ziet alleen Mylène, maar er zijn meer mensen nodig... een cameraman, een geluidsman, maar ook de regisseur. Hij bepaalt op welke manier iets gefilmd wordt. Bijvoorbeeld van veraf… of dichtbij! Tekst: Op locatie bij het KNMI Een draaidag begint al vroeg in de ochtend. Alle spullen worden klaargezet en Mylène studeert haar eerste teksten in. Weet je nog dat Mylène in een regenbui terecht kwam, terwijl ze aan het lunchen was? Kijk, dat zag er zo uit… Maar het regende niet echt! Je gaat nu zien hoe dat in scène gezet is. Om regen te ‘maken’ heb je natuurlijk water nodig. Daarom heeft de regisseur grote jerrycans gevuld met water. De beginnende druppels hebben ze nagemaakt met een sponsje. Maar om een echte plensbui na te bootsen heb je meer nodig: een gieter. Ze hebben d’r helemaal natgegoten! Er gaat ook vaak genoeg iets mis. Kijk maar naar dit ‘ongelukje’. Wat je op televisie ziet is dus niet altijd echt! Dat heb je net ook al gezien bij de regenbui die nagemaakt is. Ook bij de weermeters hebben we regen nagemaakt, om te laten zien hoe neerslag gemeten wordt. Televisiemakers mogen tijdens opnames vaak heel leuke dingen doen, die andere mensen niet zo snel kunnen doen. Bijvoorbeeld het loslaten van de weerballon van het KNMI. Deze wordt maar één paar keer per dag losgelaten, en Mylène kreeg deze kans! Tekst: Naar de studio, met Marjon de Hond Voor de scènes met Marjon de Hond gaan we naar de NOS studio. Marjon presenteert hier het weerbericht voor het volwassen journaal. In deze studio wordt ook Nieuws uit de natuur opgenomen. Het decor wordt dan helemaal omgebouwd. Marjon moest voor de opnames wel een beetje acteren. En dat ging er zo aan toe… https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427475 158 2032-12-31T22:00:00+00:00 13311 2009-06-17T20:00:00+00:00 yes no opnemen televisie filmen https://schooltv.nl/video-item/de-dodo-waarom-is-deze-vogel-uitgestorven 2024-01-04T10:40:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17013.w613.r16-9.047edf1.webp De dodo | Waarom is deze vogel uitgestorven? Zesduizend zeemijlen hadden ze al afgelegd. De dagen waren lang en eentonig, maar 's nachts, tijdens lange wachten werd er gefluisterd over een onbekende wereld die achter de horizon verborgen lag. En op 29 september 1598, 's morgens vroeg, zagen ze land. Een eiland, onbekend en onbewoond een belofte, die oprees uit de golven. De meeste zeelui wilden direct aan land. Maar anderen waarschuwden, want overal lagen rotsen en de branding leek gevaarlijk. Drie dagen zeilden ze rond, op zoek naar een veilige ankerplaats en eindelijk konden ze aan land. Ze noemden het eiland Mauritius en opgetogen gingen ze een nieuwe wereld binnen. Dit was de beloning waarop ze gehoopt hadden: Uitgestrekte bossen, vruchtbomen, vogels. Maar het meest bijzonder waren die vreemde Dodo's. Zachtaardige loopvogels, die totaal niet bang waren. Maar na de ontdekkingsreizigers kwamen goudzoekers, jagers. Ze brachten hun varkens, hun vrouwen, hun honden en ratten mee. Ze begonnen te jagen, kapten de bossen, en pakten alles wat ze konden gebruiken. En vanaf dat moment, veranderde alles. 60 jaar na de komst van de eerste ontdekkingsreizigers was het eiland veranderd. De bossen waren gekapt, iedereen was op zoek naar buit en rondzwervende honden en ratten deden de rest. Van haar soortgenoten had zij al jarenlang niet één meer gezien. Tot nu toe had zij alles overleefd. Maar nu was ze ziek. Ze liep kreupel en het meeste voedsel kon ze niet meer verdragen. Op een koude avond in 1667 zocht ze beschutting aan de ingang van een grot in de Black River Gorges. Ze had het koud, trok haar kop diep in haar veren en huiverde. Ze wachtte, ze wist het niet, niemand wist het, maar zij was de enige dodo die op aarde nog in leven was. Maar toen het donker werd en de storm voorbijgetrokken was, opende zij haar ogen niet meer. Vier honderd jaar geleden begonnen ontdekkingsreizigers op Mauritius enthousiast te bouwen aan een nieuwe wereld. Maar veel diersoorten verdwenen en van het tropische bos is bijna niets meer over. Nu ligt er een stad met driehonderdduizend inwoners. Er is hoop op welvaart, toerisme, groei, en dan staan we plotseling oog in oog met die voorbije wereld. Ze is gevonden in 1850, ergens in een grot, in de Black River Gorges, ooit een zachtaardige loopvogel, die we op de weg naar vooruitgang zomaar kwijtraakten. Eén in de rij van onbedoelde gevolgen. Buiten gaat de vooruitgang onstuitbaar voort. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427476 289 2032-12-31T22:00:00+00:00 21851 2009-08-19T20:00:00+00:00 yes no aanpassen uitgestorven dier vogel https://schooltv.nl/video-item/het-dna-van-de-mens-watson-en-crick-verklaarden-de-bouw-van-het-dna 2024-01-04T10:40:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17015.w613.r16-9.b3faac5.webp Het DNA van de mens | Watson en Crick verklaarden de bouw van het DNA Het begon als een aanwijzing, een vermoeden. Ze zagen het door hun microscopen, in hun meetresultaten. Het werd een lonkend vergezicht naar de nog onbekende microwereld van het DNA. Daar zou de sleutel liggen voor gezondheid, perfectie, het einde van de honger, en het uiteindelijke begrijpen van het leven. En zo gingen we enthousiast een ongekende wereld binnen. Vanaf eind jaren ‘80 ontstaat er een ware genenjacht. Dan worden op het menselijk DNA de genen gevonden van de ziekte van Huntington, darmkanker, taaislijmziekte, borstkanker, en spierdystrofie. Opeens kunnen we in de toekomst kijken van onszelf en van onze kinderen. We zijn een nieuwe wereld binnen gegaan. Sinds Watson en Crick, was de bouw van ons DNA bekend, maar om te begrijpen hoe dat DNA in feite werkt, was er iets anders nodig, een ultieme ontdekkingsreis: het aflezen van de complete volgorde van al die 3 miljard schakels in het menselijk DNA. Toen dat uiteindelijk lukte, veranderde het mythische DNA in een voor iedereen toegankelijk databestand. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427477 111 2032-12-31T22:00:00+00:00 9317 2009-08-19T20:00:00+00:00 yes no onderzoek genetica chromosoom DNA https://schooltv.nl/video-item/dna-tests-op-internet-worden-allerlei-zelf-tests-aangeboden 2024-01-04T10:40:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17017.w613.r16-9.ccc1284.webp DNA tests | Op internet worden allerlei zelf-tests aangeboden Het DNA van de mens ligt inmiddels als databestand opgeslagen op duizenden harde schijven. En het is voor iedereen toegankelijk. Elke dag zijn er talloze onderzoekers van over de hele wereld die erop inloggen. En het blijkt onmisbaar bij het begrijpen van een ziekte of het zoeken naar een medicijn. Probeer het maar. Ga naar een van die DNA sites, kies het DNA van de mens, kies een chromosoom en daal af naar die mysterieuze details van je eigen code. Dit is nou de basis van een mens. Helemaal uitprinten kan natuurlijk ook. Wat je nodig hebt is anderhalve ton papier en een paar honderd inktpatronen. En als je printer het volhoudt, is die er anderhalf jaar mee bezig. Maar dan heb je ook wat: Een A4-tje van 250 km lang. Met daarop een enorme raadselachtige code, maar in feite de onderdelenlijst van een mens. We hebben het DNA wel afgelezen, maar met het begrijpen ervan zijn we nog maar net begonnen. Toch zijn er op het internet al de meest wilde aanbiedingen te vinden. DNA is cash geworden. Maar wat gaat al dat getest nou betekenen? Worden we er gezonder door, wordt het leven nu gemakkelijker, wat schieten we er eigenlijk mee op? Klasien Horstman: ”Genetica is vooral een heel onzekere onderneming. In veel opzichten. We weten niet zo goed wat het ons brengt. We moeten nog uitvinden wat het betekent voor individuele mensen, om genetische testen te doen voor allerlei ziektes of risico’s, om te leven met dat soort uitslagen. Ik denk dat mensen heel veel die onzekerheid wel aankunnen, ik ben daar helemaal niet pessimistisch over. Ik vind ook niet dat we ons heel bezorgd moeten maken over dat mensen vreselijk veel problemen zouden krijgen door al deze onzekerheid. Maar we moeten ook niet doen dat de genetische revolutie, de genetische technologie, onze gezondheidsproblemen op lossen, want dat is zeker niet het geval.” Cecille janssens: ”Als mensen een heel hoge verwachting hebben van wat we kunnen met DNA, dan kan het ook een keerzijde hebben. Dat mensen denken dat we ook modelmensen kunnen maken, de ideale mens kunnen samenstellen. Dat soort verwachtingen zijn niet reëel. Dus ik denk ook dat we heel erg daar vandaan moeten blijven, bij uitspraken dat we intelligentie kunnen gaan voorspellen, dat we homoseksualiteit kunnen gaan voorspellen en alcoholisme kunnen gaan voorspellen, dat soort verwachtingen zijn gewoon niet reëel en in die richting moet de discussie ook nooit gaan.” Klasien Horstman: ”De illusie dat er een apparaatje of een testje of een chipje is of een computertje is, die jou zou kunnen helpen gezond te worden of je geen zorgen meer te hoeven maken over je gezondheid, dat is gewoon aantrekkelijk omdat het even ons een illusie geeft dat we het niet zelf hoeven te doen maar dat de techniek het voor ons doet. Terwijl basically moeten wij natuurlijk gewoon zelf zorgen dat wij een goed leven leiden. Met eventuele gezondheidsrisico’s, met eventuele klachten, met de kans op dit of op de kans op dat, dat is wat het leven is.” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427478 197 2032-12-31T22:00:00+00:00 6128 2009-08-19T20:00:00+00:00 yes no DNA modificeren gen genetica https://schooltv.nl/video-item/de-voedselketen-eten-of-gegeten-worden 2024-01-16T15:20:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17019.w613.r16-9.f1ce0cc.webp De voedselketen | Eten of gegeten worden! In de dierentuin krijgen de dieren te eten van verzorgers. Maar in de natuur moeten planten en dieren voor hun eigen voedsel zorgen. Dit betekent dat het ene dier voedsel is voor het andere. Het is dus eten of gegeten worden... En dan ontstaat een voedselketen. Een voedselketen begint altijd bij een groene plant. Een plant maakt zelf voedsel met behulp van water, licht en lucht. Met zijn wortels haalt de plant water uit de grond. De groene bladeren vangen het zonlicht op. En door piepkleine gaatjes die in het blad zitten, kan de plant ademen. Planten worden gegeten door planteneters. Die zie je voornamelijk grazen. Zebra’s... Paarden... En wat dacht je van deze schapen? Maar het het gaat nog verder. Deze vleeseters hebben óók voedsel nodig. En je raadt het al: vleeseters eten vlees. Het voedsel voor een vleeseter is bijvoorbeeld paardenvlees, schapenvlees of het vlees van een zebra. Een planteneter, zoals de zebra hier, is dus het voedsel voor een vleeseter, bijvoorbeeld de leeuw. Als je de kringloop tot nu toe bekijkt is er een voedselketen ontstaan van drie schakels: als eerste de plant. De plant wordt gegeten door een planteneter: de zebra. En de zebra wordt weer gegeten door een vleeseter: de leeuw. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427479 95 2032-12-31T22:00:00+00:00 168165 2009-06-17T20:00:00+00:00 yes no planteneter vleeseter voedselketen voedsel https://schooltv.nl/video-item/de-slak-een-langzaam-bijzonder-diertje 2024-01-04T10:40:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17021.w613.r16-9.cc3369a.webp De slak | Een langzaam, bijzonder diertje Een slak is een weekdier. Hij heeft dus geen botten in zijn lijfje. En het gaat misschien niet zo snel, maar toch kan hij zich goed voortbewegen. Alle slakken hebben één pootje, en dat is zijn buik. Deze buik of voet is één grote spier waarmee die vooruit kruipt. Om vooruit te komen maakt de slak golvende spierbewegingen met zijn voet. Een slak kan overal overheen kruipen. Over bomen en takken, over grond… En zelfs over glasscherven kruipt hij zonder problemen. Hij heeft hier helemaal geen last van. Dit komt omdat hij over een laagje slijm kruipt. Dit gladde en stevige laagje beschermt de slak als hij ergens overheen kruipt. Vooraan het lichaam maakt hij telkens een druppel slijm en daar glijdt hij dus over voort. Achter de slak zie je daarom ook vaak een heel slijmspoor. Zo kun je goed zien waar hij vandaan komt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427480 80 2032-12-31T22:00:00+00:00 39428 2009-06-17T20:00:00+00:00 yes no slak weekdier slijm https://schooltv.nl/video-item/hoofdluis-kriebelbeestjes-op-je-hoofd 2024-01-16T15:36:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17023.w613.r16-9.fdb8ce8.webp Hoofdluis | Kriebelbeestjes op je hoofd Wist je dat er allerlei beestjes op je hoofd kunnen leven? Kriebelbeestjes die graag in een dikke bos met haar zitten. Het is... hoofdluis. De hoofdluis is een klein grijs insectje, zo groot als een speldenknop. Hij kruipt met 6 pootjes over je hoofdhaar. Een hoofdluis kan makkelijk overstappen van het ene hoofd op het andere. Het beestje heeft speciale haakjes aan zijn pootjes. Daarmee klemt hij zich stevig aan je gladde haar. ...En dan heb je zomaar ineens hoofdluis! Hoofdluizen houden van warme donkere plekjes op je hoofd. Ze zitten het liefst goed verstopt. Onder je pony... of achter je oren... of in je nek. En luizen zijn ook heel slim. Heb je donker haar? Dan kleurt de hoofdluis zijn jas wat donkerder. En als je blond haar hebt dan wordt de hoofdluis iets lichter van kleur. Een hoofdluis heeft jouw bloed nodig, anders gaat 'ie dood. Onder je hoofdhuid zitten genoeg kleine bloedvaatjes. Kijk, daar gaat ie op zoek… Als de hoofdluis honger heeft, prikt ie een heel klein gaatje in je hoofd. Ook spuit het beestje wat spuug in het gaatje, dan blijft je bloed lekker dun. Zo kan de hoofdluis dat bloed makkelijk opzuigen. Dat prikje en dat spuug zorgen voor die vervelende jeuk. Een hoofdluis legt wel 6 eitjes op een dag. Deze witte puntjes noemen we neten. Na 8 dagen komen er al nieuwe luizen uit de eitjes. Als je dus niets tegen de hoofdluis doet, zit je hoofd al gauw vol met luizen! Maar hoe kom je daar nou weer vanaf? Met speciale anti-luizenshampoo kun je de luizen uit je haar wassen. Maar nog beter is het om je haar te kammen met een speciale luizenkam. En dan, ben je er vanaf! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427481 120 2032-12-31T22:00:00+00:00 24938 2009-06-17T20:00:00+00:00 yes no insect hoofd luis kriebelen https://schooltv.nl/video-item/vroege-bloeiers-tulpen-en-krokussen 2024-01-16T15:31:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17025.w613.f208bab.7766eb4.webp Vroege bloeiers | Tulpen en krokussen Al vroeg in het voorjaar kun je de eerste lentebloemen al zien bloeien. Deze bloemen noem je ‘vroege bloeiers’, omdat ze eerder in bloei staan dan andere bloemen en planten. Maar hoe kunnen deze bloemen al zo vroeg in bloei staan? Vroege bloeiers hebben een reservevoorraad voedsel in de grond. Die voorraad bewaren ze in een bol of een knol. Bollen en knollen zijn beiden het verdikte stengelgedeelte van de plant en zitten onder de grond, maar toch zijn er een aantal verschillen. De tulp is een voorbeeld van een bloem die z’n reservevoorraad opslaat in een bol: een bloembol. Een bloembol is te vergelijken met een ui. Een ui is ook een bol. Die schijf onderaan is het stuk stengel van de plant. Op de stengel staan bladeren, een soort lagen. Dat zijn de rokken. Bloembollen hebben ook rokken. De buitenste rokken zijn droog en vormen de schil. De schil beschermt de bol tegen rotten en uitdrogen. Kijk eens hoe dik die rokken zijn. Dat komt omdat ze vol met voedsel zitten. En hier, in het midden van de bol, zit het jonge plantje zelf. Het plantje gaat groeien. Blaadjes en bloemstelen groeien omhoog. Na een tijdje komen er bloemknoppen aan de stelen. Die knoppen worden dikker en dikker en barsten uiteindelijk open. Zo groeit een bloembol uit tot een echte bloem. De krokus is een voorbeeld van een bloem die zijn reservevoorraad voedsel bewaard in een knol. Deze aardappel is ook een knol. Een opengesneden knol heeft geen laagjes, maar is vlak, hard en stevig. Er zit dus ook nog geen nieuw plantje in. Aan een knol zitten uitlopers. Dat zijn kleine worteltjes. Eerst groeien er uit de uitlopers wortels en stengels. De stengels groeien omhoog en de witte pluizige wortels groeien omlaag de grond in. Als de stengels lang genoeg zijn, verschijnen ze boven de grond. Na een tijdje komen er blaadjes aan en als de plant groot genoeg is, groeit ‘ie uit tot een prachtige bloem. Bollen en knollen zijn dus erg handig voor planten in slechte tijden, zoals de winter. De plant gebruikt al z’n reservevoedsel om bladeren en bloemen te laten groeien. En dat is de reden dat we zo vroeg al kunnen genieten van deze vroege bloeiers! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427482 143 2032-12-31T22:00:00+00:00 79132 2009-06-17T20:00:00+00:00 yes no lente plant tulp bloem https://schooltv.nl/video-item/de-kievit-weidevogels-die-hun-eigen-naam-roepen 2024-01-16T15:26:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17027.w613.r16-9.6552dfa.webp De kievit | Weidevogels die hun eigen naam roepen Kieviten zijn echte weidevogels. Ze leven op weilanden en broeden daar ook. Het broedseizoen van de kievit loopt van half maart tot in juli. In deze periode kun je veel kieviten zien. De kievit heeft korte pootjes. Je kunt ‘m herkennen aan de lange kuif en zijn zwart-witte verenpak. Een vrouwtjeskieviet kun je herkennen aan de kortere kuif en een witte kop. Een mannetje heeft een extra lange kuif. Als je ze niet ziet, dan hoor je ze wel. Kieviten hebben hun naam te danken aan het schelle [“Kiewiet, kiewiet”] geluid dat ze maken. Ze roepen dus hun eigen naam. De kievit líjkt helemaal zwart-wit, maar als je dichtbij kijkt zie je in zijn staart roodbruine kleuren. Als de kievit zijn veren insmeert met vet, kun je die kleuren goed zien. De kievit is dol op bodemdiertjes. Met zijn puntige snavel peutert hij wormen uit de grond. Hij lust ook graag insecten en slakken. De kievit behoort tot de familie van de plevieren. Een kenmerk daarvan is dat de kievit een stukje loopt, en dan kort stilstaat. Een tweede kenmerk is dat de plevieren een eenvoudig nest bouwen op de grond. De kievit doet dat ook: De mannetjeskievit maakt verschillende nestkuiltjes. Hierbij beweegt hij zijn staart flink op en neer. Hij wil aandacht trekken en laten zien dat zijn staart mooie kleuren heeft. Daarna gaat hij op zoek naar een wijfje. Hij slooft zich enorm uit. Het kievitsmannetje maakt zich zo groot mogelijk en maakt er een hele vliegshow van. Hij slaat z’n vleugels uit. Op deze manier wil hij laten zien dat dit zijn territorium is, zijn plek. Als het nest klaar is, volgt de paring. Dat gaat heel snel. Het kievitsvrouwtje legt meestal vier eitjes. Het broeden kan beginnen. Dat wordt meestal door het vrouwtje gedaan, maar af en toe kan het mannetje haar taak overnemen, zoals hier. Na vier weken komen de kievitsjongen uit het ei. Als er gevaar dreigt, drukken de kleintjes zich plat in het nest. Door hun schutkleur kunnen ze zich goed verstoppen. Als de jongen helemaal opgedroogd zijn, verlaten ze direct het nest. Dat noemen we een nestvlieder. De ouders verliezen hun jongen geen moment uit het oog. Bij slecht weer en ’s nachts zoeken de jongen beschutting en warmte bij hun ouders. Maar, ze komen nooit meer terug op het nest. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427483 157 2032-12-31T22:00:00+00:00 13716 2009-06-17T20:00:00+00:00 yes no kievit vogel weide https://schooltv.nl/video-item/de-patriotten-burgers-willen-zelf-hun-stad-besturen 2024-01-16T15:28:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17029.w613.r16-9.9fd0026.webp De Patriotten | Burgers willen zelf hun stad besturen Tweehonderd jaar geleden was Nederland een republiek. Een land zonder koning. Er is wel een stadhouder. Hij is verre familie van onze koningin, dus ook een Oranje. Samen met andere belangrijke Nederlanders bestuurt hij de republiek. Willem V is zo'n stadhouder. Hij woont in een mooi paleis en lijkt wel een koning. Eigenlijk voelt hij zich ook zo. Hij heeft best veel macht. Het gaat niet zo goed met de Nederlanden in de tijd van stadhouder Willem V. Er is oorlog met Engeland. Engelse oorlogsschepen liggen voor de kust. Daarom durven Nederlandse handelsschepen de zee niet meer op. De handel ligt helemaal stil. En iedereen gaat dat merken. Veel mensen beginnen te klagen en zij geven stadhouder Willem de schuld van alle ellende. Ze vinden dat hij de republiek slecht bestuurt. En het zijn al eeuwenlang dezelfde families die de macht hebben. Bovendien doet de stadhouder alsof hij koning is en het wordt tijd dat er iets aan wordt gedaan. Zij zijn ook belangrijk. waarom zouden zij geen stad mogen besturen? Deze burgers noemen we Patriotten. Ze zijn ontevreden en dat laten ze weten ook! Ze maken spotprenten van de bestuurders. Ezels zijn het! Pamfletten en kranten worden gedrukt en verspreidt en iedereen praat erover. In een van de pamfletten staat: "De stadhouder heeft de leiding over het leger, daarom hebben de burgers geen macht. Ze kunnen niks beginnen tegen Willem V. Hij kan doen wat hij wil." Dit is geschreven door Johan Derk van der Capellen, maar hij durft zijn naam er niet onder te zetten. Johan is bang om opgepakt te worden. Hij wil wel dat iedereen het pamflet leest. Op de voorkant schrijft hij: "Aan het volk van Nederland" en 's nachts wordt het pamflet stiekem verspreid. De Patriotten krijgen steeds meer steun. Ze leggen geld bij elkaar en kopen geweren en uniformen. Ze richten zo kleine legertjes op waarover de stadhouder geen macht heeft. dat noemen ze vrijkorpsen. In sommige steden grijpen de Patriotten de macht. Hier kunnen zij nu de besluiten nemen. Willem V voelt zich niet veilig meer in Den Haag. Hij besluit om met zijn gezin te verhuizen. Ver weg van de Patriotten. Ze gaan in Nijmegen wonen. Daar is het veilig en Willem vindt het wel best zo: "Laat die Patriotten maar hun gang gaan". Maar zijn vrouw prinses Wilhelmina van Pruisen legt zich er niet bij neer. Zij wil iets doen. Ze gaat op weg. Maar bij het dorpje Goejanverwellesluis wordt ze tegengehouden door een vrijkorps. Ze mag voorlopig niet verder. Prinses Wilhelmina voelt zich vernederd. "Hoe durven die Patriotten!" Woedend keert ze terug naar Nijmegen. daar schrijft ze een brief aan haar broer, de koning van Pruisen in Duitsland. Ze vraagt hem om hulp. En die stuurt hij. Een leger van maar liefst 20.000 soldaten! Daar kunnen de Patriotten niet tegenop. Ze moeten vluchten. Veel patriotten gaan naar Frankrijk. Den Haag is weer voor de stadhouder. De oranje vlag wappert. Het is weer net als vroeger. Maar als jaren later Franse legers Nederland veroveren, keren de Patriotten terug. De stadhouder moet vluchten en de Patriotten zijn tevreden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427484 322 2032-12-31T22:00:00+00:00 85552 2009-02-16T22:00:00+00:00 yes no Nederland republiek revolutie https://schooltv.nl/video-item/de-struisvogel-van-ei-tot-kuiken 2024-01-04T10:40:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17031.w613.r16-9.6bd521f.webp De struisvogel | Van ei tot kuiken Dit is een kip, en dit is een struisvogel. Kippen zien we overal. En struisvogels heb je vast wel eens gezien in de dierentuin. Maar wist je dat je struisvogels ook op andere plekken tegen kan komen? Ze worden gehouden op speciale boerderijen, dit noemen we struisvogelhouderijen. Hier worden struisvogels, net als kippen, gehouden om hun vlees en de eieren. Vogels leggen eieren, en de struisvogel legt de grootste eieren ter wereld. Het vrouwtje, de hen, kan elke twee dagen een ei leggen. Voordat ze het ei legt, maakt haar mannetje, de haan, eerst een kuil in de grond. Dit is het nest voor de eieren. In een struisvogelnest kunnen wel 20 eieren liggen. Op een struisvogelhouderij broedt de struisvogel de eieren niet zelf uit. Dit wordt in een broedmachine gedaan. In de broedmachine is het lekker warm, net als in het nest onder de moeder. De kuikens in de eieren kunnen hierdoor goed groeien. In de broedmachine worden veel eieren tegelijk uitgebroed. De kuikens worden dan ook allemaal tegelijk geboren. Vlak voordat de kuikens uit hun ei kruipen, worden de eieren in andere kast gelegd. Hier is de temperatuur precies goed voor de kuikens. Na 42 dagen komen de eieren uit. De kuikens openen het ei met hun scherpe snavel. De kuikens zijn nu ongeveer 20 cm groot. Wanneer alle kuikens uit hun ei zijn gekropen, gaan ze naar een grote warme schuur, waar ze lekker kunnen rondlopen. Sommige kuikens zijn nog wat slaperig. Hier zie je goed dat het in het begin best moeilijk is om op de pootjes te blijven staan. Ze hebben meteen goede schutkleuren. Deze kleuren lijken op de kleur van zand. Hierdoor vallen de kuikens in het wild niet op. Hun vijanden zullen ze niet zo snel kunnen vinden. De kuikens groeien hard. Na een jaar hebben ze andere veren gekregen, en zijn ze net zo groot als hun ouders. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427485 170 2033-05-18T03:33:00+00:00 59753 2005-10-17T22:59:00+00:00 yes no vogel ei loopvogel kuiken https://schooltv.nl/video-item/groenten-eten-van-welke-plant-eten-we-wat 2024-01-04T10:40:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17033.w613.r16-9.e49e918.webp Groenten eten | Van welke plant eten we wat? Wist je dat je deze pompoen ook kunt eten? Je kunt er heerlijke soep van maken: pompoensoep, mijn favoriet! Je kunt er ook lekkere taart van bakken en als je dat nou netjes hebt uitgehold, dan kun je er zo’n mooi masker in snijden weet je wel. En een mooi lichtje erin zetten voor straks met Halloween. Nou, dit is weer een heel ander deel van de plant, want een pompoen is namelijk de vrucht. Dit is de echte plant. En zo eet je bij alle groenten weer een ander deel van de plant. Dus bij sommige groenten eet je de bladeren en bij weer andere groenten eet je de zaden. Bij een pompoen eet je dus de vrucht. Zo eet je bij bloemkool bijvoorbeeld de bloem van de plant. Net als bij broccoli en artisjok. Bij wortelen eet je de wortel van de plant, net als bij rode bietjes, die zitten onder de grond. Knollen zitten ook onder de grond. Knolgroenten zijn bijvoorbeeld aardappelen of knolselderij. Een beetje onder de grond zitten de bolgewassen. Als je die eet, eet je het onderste deel van de stengel van de plant. Een bolgewas is bijvoorbeeld een ui of prei. Van sommige planten eet je alleen de steel, dat gebeurt bijvoorbeeld bij rabarber of bij selderij. Van sla, spinazie en andijvie eet je de blaadjes. Maar ook van veel koolsoorten, zoals boerenkool, rode kool en witte kool. Er is ook een koolsoort waar je de knop van eet, dat zijn spruitjes. Veel groentesoorten hebben heerlijke vruchten. Zo heb je peulvruchten zoals bonen, maar ook andere vruchtgewassen, zoals de komkommer, de tomaat en de courgette. En natuurlijk de appel en de peer. En tenslotte zijn er planten waar we de zaden van eten, zoals mango’s, erwten en witte bonen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427486 116 2032-12-31T23:00:00+00:00 94159 2008-07-09T22:00:00+00:00 yes no eten groente plant https://schooltv.nl/video-item/eten-van-een-plant-wortel-stengel-bladeren 2024-01-04T10:40:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17035.w613.r16-9.ee23ab1.webp Eten van een plant | Wortel, stengel bladeren... Kijk, dit is sla, en dat heb je natuurlijk wel eens gegeten. Je moet het wel goed wassen, want wij vinden sla niet alleen lekker, ook diertjes, bijvoorbeeld deze rups. Grappig he? Als je sla eet, eet je eigenlijk het blad van de plant. Net als bij andijvie of bij spinazie. Maar bij andere groenten eet je weer andere dingen. Een plant bestaat uit verschillende onderdelen. Onder de grond zitten de wortels. Die gaan over in de stengel, waaraan de bladeren zitten. Tussen de bladeren zitten kleine knoppen van nieuwe scheuten. En bovenin de plant zitten de bloemen. Als de bloemen zijn uitgebloeid, veranderen ze in vruchten. Daarin zitten de zaden verstopt die zorgen voor een nieuwe plant. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427487 48 2032-12-31T23:00:00+00:00 67593 2008-07-09T22:00:00+00:00 yes no vrucht blad plant https://schooltv.nl/video-item/hoe-onderhoud-je-een-moestuin-alle-stappen-op-een-rijtje 2024-01-04T10:40:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17037.w613.r16-9.6183255.webp Hoe onderhoud je een moestuin? | Alle stappen op een rijtje… Hier groeit het allemaal: sla, prei, mais, bieten, kool, zonnebloemen. Ik sta hier in een moestuin. Een moestuin is een tuin waarin groenten groeien. Maar groenten groeien niet zomaar, daar moet je wel wat voor doen. Je moet bijvoorbeeld zorgen dat dit soort onkruid de plantjes niet overwoekerd… en dan na een tijdje, dan kun je oogsten! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427488 85 2032-12-31T23:00:00+00:00 20657 2008-07-09T22:00:00+00:00 yes no kweken moestuin groente https://schooltv.nl/video-item/een-kompas-hoe-werkt-een-kompas 2024-01-16T15:04:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17039.w613.r16-9.3ade6ae.webp Een kompas | Hoe werkt een kompas? Een kompas helpt je om de weg te vinden als er bijvoorbeeld geen verkeersborden zijn. Maar hoe werkt nou zo'n kompas? Ik ga proberen jullie dat uit te leggen. Kijk als ik deze naald nou magnetisch maak, dan krijgt-ie automatisch, zoals ik al eerder zei, een noordpool en een zuidpool. En als ik 'm daarna vrij rond laat draaien hier in dit aardenwerken bakje op de kurk dan gaat-ie een bepaalde richting uit wijzen. Let op: draaien, draaien, draaien... en als ik het kompas er dan naast hou dan zul je zien dat hij dezelfde richting op wijst als het kompas. Dat komt eigenlijk omdat de aarde een grote magneet is en de naald van een kompas wijst altijd automatisch naar het noorden. Hij draait nog een beetje terug zie je wel dat hij precies gelijk komt te liggen, dus als ik dit kompas volg, dan kom ik vanzelf op de Noordpool! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427489 59 2033-07-14T20:00:00+00:00 57088 2008-07-14T20:00:00+00:00 yes no weg kompas magneet https://schooltv.nl/video-item/elektromagneten-metaal-magnetisch-maken-met-elektriciteit 2024-01-04T10:40:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17041.w613.r16-9.0b38bf0.webp Elektromagneten | Metaal magnetisch maken met elektriciteit Je kunt stukken metaal ook langer magnetisch maken maar dat is iets ingewikkelder. Wat je ervoor nodig hebt, is een batterij en een stukje geïsoleerd koperdraad. Dat wikkel je dan om een spijker. De uiteinden van de draadjes maak je vast aan de batterij. Hier de andere kant. Nu loopt er een stroompje door de koperdraad en die zorgt ervoor dat de spijker magnetisch wordt. Moet je opletten wat er gebeurt. De punt van de spijker is magnetisch. En als ik de stroom er nou weer afhaal; kijk wat er dan gebeurt. En op deze manier maken ze hele sterke magneten. Door er heel veel stroom op te zetten, kun je er zelfs auto’s mee optillen! Dat doen ze bijvoorbeeld bij sloperijen, maar ook bij de spoorwegen gebruiken ze deze sterke elektromagneten. Daarmee kunnen ze zware rails optillen en verplaatsen. Als de rails op de plaats van bestemming liggen, dan kan de stroom van de magneet af en is de aantrekkingskracht verdwenen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427490 68 2033-07-14T20:00:00+00:00 41713 2008-07-14T20:00:00+00:00 yes no magneet aantrekkingskracht elektriciteit https://schooltv.nl/video-item/een-magneet-ijzer-met-aantrekkingskracht 2024-01-04T10:40:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17043.w613.r16-9.769b69e.webp Een magneet | IJzer met aantrekkingskracht! Een magneet is een bijzonder stukje ijzer. Nou wil jij natuurlijk weten waarom! IJzer bestaat uit allemaal kleine ijzerdeeltjes. Al die deeltjes zijn eigenlijk piepkleine magneetjes, maar omdat ze in een normaal stuk ijzer kriskras door elkaar liggen en allemaal een andere kant op wijzen merk je daar niets van. In een magneet liggen al die ijzerdeeltjes allemaal keurig netjes dezelfde kant op dan versterken ze elkaar. De twee uiteinden van de magneet zijn verschillend. De ene kant heet de Noordpool de andere kant de Zuidpool. De eerste magneet werd waarschijnlijk ontdekt in een gebied waar nu Turkije ligt. Daar bij het dorpje Magnesia was lang geleden een herderinnetje schapen aan het hoeden. Terwijl haar schaapjes rustig aan het grazen waren ging ze even uitrusten aan de waterkant. Ze speelde wat met haar herdersstaf in het water. Toen ze hem eruit haalde, bleef er wat aan de metalen onderkant van de staf hangen. Ze was heel verbaasd, het was een steen. Een magnetische steen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427491 67 2033-07-14T20:00:00+00:00 22652 2008-07-14T20:00:00+00:00 yes no Turkije ijzer magneet https://schooltv.nl/video-item/woonwagen-huis-op-wielen 2024-01-04T10:40:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17045.w613.r16-9.6df3e29.webp Woonwagen | Huis op wielen Is dit nou een pronkstuk? Dit is zo’n. Ja? Dat hebt u goed ja. Hoe oud is de woonwagen? Deze wagen is van 1950, 1951. Echt waar? Echt waar ja. En is hij altijd zo mooi geweest? Hij is niet altijd zo mooi geweest, nee, toen als ik hem kocht, toen was hij echt heel lelijk, heel smerig en, ja, we hebben hem echt weer zo leuk gerestaureerd. Weer helemaal authentiek, zoals het vroeger was. Och, spannend! Effe je schoenen uit, dat hoort in een woonwagen! Okay. Wat ziet het er hier gezellig uit! Ja. Mooi? Wat mooi, dat hout en al dat glas. En wonen hier nou grote gezinnen in? Hier wonen hele grote gezinnen in. Hier kunnen gezinnen in wonen van 8 tot 12 mensen. Echt waar?! Echt waar ja! En waar sliepen ze dan allemaal? Dat zal ik je effe laten zien. Okay. Ja, maar hier passen ze toch niet alle 12 in? Nee, natuurlijk niet, hier passen ze niet allemaal in, hier kunnen alleen de vader en de moeder slapen en een kleine ernaast, en dan ligt er hier wat op de grond te slapen. Op de grond? Ja, en dan hier liggen er in de kamer, die liggen ook allemaal op de grond te slapen en de hele grote kinderen, die liggen onderin die bak te slapen. Buiten? Buiten ja, en is het nou slecht weer, hup, naar buiten, gauw erin en slapen. Ze hebben hier zelfs een kacheltje in? Ja, dat is een houtkacheltje. Daar kunnen ze hout en kooltjes in stoken. Voor de warmte, voor de winter. Want ik zie hier geen keuken, dus kookten ze hier ook op? Nee. Koken deden ze niet of koken deden ze buiten. Buiten? Ja. Ik zie ook geen douche? Nee, een douche ook niet, buiten moest je je wassen. Buiten?! Ja. Toen moest je je buiten wassen. Hoe dan? Ja, dat deden ze in een teiltje. Echt waar?! Ja, en dan zetten ze het water hier op de kachel en als het water warm werd, deden ze dat in het teiltje en dan gingen ze zich buiten wassen. En ik zie ook geen WC? Nee, dat moest allemaal buiten gebeuren! Ja! Klaas? Ja? Deze woonwagen is veel kleiner? Die is veel kleiner ja, dat is een houten wagentje uit Frankrijk, die mensen hadden geen geld en er liep een ezel voor. Jeetje, daar moet nog veel aan gebeuren! Waarom vind je dit nou zo geweldig om te restaureren? Is het omdat het een gewoon puur hobby is, om het zo mooi mogelijk te maken, of is het om iets echt te laten zien? Nee, om echt iets te laten zien en ook omdat het mijn hobby is, het is mijn liefde dit, maar écht om te laten zien hoe als ze er vroeger in geleefd hebben, daar gaat het om. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427492 191 2032-12-31T22:00:00+00:00 12069 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no woning mobiliteit geschiedenis https://schooltv.nl/video-item/het-valkhof-nijmegen-bestaat-2000-jaar 2024-01-04T10:40:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17047.w613.r16-9.a94f112.webp Het Valkhof | Nijmegen bestaat 2000 jaar Met een krakend liftje kan je naar boven. Het duurt een paar minuten, maar als je er dan bent, heb je ook een prachtig uitzicht over Nijmegen en de rivier de Waal. Omdat Nijmegen 2000 jaar bestaat leek het de bewoners een goed idee om de toren van de Valkhofburcht die daar vroeger heeft gestaan opnieuw te bouwen. Een hele klus. Hij wordt hoger en hoger. De toren is voorlopig gemaakt van ijzeren buizen en de muren van doek. Om te laten zien: zo zag de toren er uit. Het leuke is: van dichtbij zie je, dat-ie niet echt is, maar van veraf lijkt het heel wat! De toren is 50 meter hoog en als je bovenop staat kan je een heel eind over de omgeving uitkijken. Handig, dan kan je net als de Keizer vroeger de vijand van ver zien aankomen! Alleen op schilderijen kan je nog hoe de Valkhofburcht er vroeger heeft bijgestaan. Het zijn dikke muren en een hoge toren. Als de vijand Nijmegen aanviel, konden de inwoners binnen de muren van de burcht een schuilplaats vinden. Van het kasteel is nu niet veel meer over. Alleen nog een paar buitenmuren en een ruïne. Dit moet de Troonzaal van de Keizer geweest zijn. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427493 108 2032-12-31T22:00:00+00:00 12747 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no stad gebouw geschiedenis https://schooltv.nl/video-item/een-slingerblijde-een-middeleeuwse-katapult 2024-01-16T15:36:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17049.w613.r16-9.eacf6cb.webp Een slingerblijde | Een middeleeuwse katapult Ik ben Johannes Post. Samen met een groep vrienden heb ik deze slingerblijde gemaakt. Het is een middeleeuws schietwerktuig, een katapult, waarmee ze in die tijd kastelen en steden belegerden. Edelen woonden in kastelen en ze kregen ook wel eens ruzie met elkaar en dan werden die kastelen belegerd. En om zulke kastelen te belegeren, gebruikten ze allerlei wapentuig, bijvoorbeeld zo’n katapult, een slingerblijde, bijvoorbeeld om zware stenen tegen de muren aan te slingeren om zo een gat in de muur te maken en dan konden ze naar binnen. Dit is dus onze katapult. We hebben dit ding gebouwd met een groep vrienden. Het was een soort jongensdroom van ons. We zijn op een gegeven moment op internet aan het zoeken geweest hoe je zo’n ding bouwt. We gingen zoeken over de middeleeuwen en zulk soort dingen en daar hebben we op een gegeven moment een bouwtekening gevonden en toen zijn we gaan bouwen. We hebben een essenhouten schietarm. Dat essenhouten, ja, dat is vergelijkbaar met hamerstelen en bijlen, heel veerkrachtig hout, en daarmee kun je dus een zwaar projectiel een heel eind wegschieten. Ik zal eens even laten zien hoe dat werkt. Dit is dus onze katapult in het klein. We hebben een projectiel, bijvoorbeeld een blokje hout, dat stoppen we hier in het buideltje en dan gaan we hem spannen. Dan wordt hij hier vergrendeld en op het moment van loslaten trekken we aan de pin, het gewicht valt naar beneden en het projectiel suist door de lucht. Okay mannen, dan nu het echte werk! We gaan schieten! Daar gaat ie!!! Oooo!!! Jaaa!!!! Wow! Òhòò! Wow!!! Geweldig!!! 249, 250, 251… nou die kogel die kan wel eens 400 meter ver weg liggen… 252, 253… 287, 88, 289... 390, 391, 392, 393… uhhh! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427494 187 2032-12-31T22:00:00+00:00 37695 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no Middeleeuwen kasteel hout https://schooltv.nl/video-item/tinnenfiguren-soldaatjes-om-mee-te-spelen 2024-01-04T10:40:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17051.w613.r16-9.2ff4e1f.webp Tinnenfiguren | Soldaatjes om mee te spelen Dit zijn allemaal tinnen figuurtjes waar kinderen vroeger mee speelden: soldaatjes, kanonnen, dieren. Tinnen figuren, die zijn een beetje ontstaan omstreeks 1750, toen was er een meneer, dat was een tingieter en die ontdekte dat er een behoefte kwam aan meer speelgoed. Hij maakte bijvoorbeeld apen, olifanten. Het was een tijd van ontdekkingsreizigers, mensen die lazen in de krant over de verre reizen, ze zagen er ook plaatjes van dieren. En wat hij ook maakte waren bijvoorbeeld sprookjesfiguren: Sneeuwwitje, de Gelaarsde Kat, Assepoester. Zo’n 100 jaar later, rond 1850, kwamen er steeds meer tinnen soldaatjes. Het was een tijd dat er ontzettend veel oorlogen werden gevoerd en kinderen wilden dat graag naspelen. En met je verjaardag of met het Kerstfeest kregen ze zo’n doosje met een stuk of 20, 30 soldaatjes erin. En uiteindelijk als je dan wat ouder was, dan had je een heel leger bij elkaar gespaard. Tot aan de Eerste Wereldoorlog werden heel veel tinnen soldaatjes verkocht. Maar de oorlog was zó verschrikkelijk, dat de ouders toen geen soldaten meer wilden kopen voor hun kinderen. Daarna begonnen toch de ouderen zelf de tinnen figuren weer op te pakken en ze gingen geschiedenisfiguurtjes maken. Hier zien we een voorstelling van het oude Rome, waar de Keizer in triomf naar binnen trekt na een overwinning die hij heeft behaald. De Keizer, die gaat op zijn zegekar middenin en neemt de toejuichingen van het Romeinse volk in ontvangst. Hier zien we een voorstelling van het dagelijks leven in Amsterdam tijdens de Gouden Eeuw. Ik ben zelf ook een liefhebber van tinnen figuren. Ik vind de beschilderde daarvan erg leuk. Ik heb oude Grieken, oude Romeinen, mensen uit de Middeleeuwen en ik heb ook mensen uit het begin van deze eeuw, waar ik nu mee bezig ben. Ik heb er ook heel veel boeken over, die heb ik als voorbeelden gebruikt bij mijn schilderen. En op die manier ben ik heel veel van de geschiedenis gaan houden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427495 155 2032-12-31T22:00:00+00:00 5640 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no pop soldaat verzamelen https://schooltv.nl/video-item/sint-maarten-feest-op-straat 2025-11-11T13:34:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17053.w613.r16-9.b4ba7a9.webp Sint-Maarten | Feest op straat! Ieder jaar op 11 november trekken groepjes kinderen langs de straten. Ze dragen lampions en ze zingen liedjes. Zoals hier in het stadje Zaltbommel. Ze vieren het feest van Sint-Maarten. Zaltbommel heeft een kerk die gewijd is aan Sint-Maarten. Maarten heette eigenlijk Martinus. Hij werd geboren in het jaar 316 na Christus. En toen hij 15 was, werd hij soldaat in het Romeinse Leger. Op een dag kwam hij in een stad in Frankrijk aan. Het was winter en verschrikkelijk koud. Bij de stadspoort zat een bedelaar, gekleed in lompen. De man had het heel erg koud. Hij kon die nacht wel doodvriezen! Toen Martinus de arme man zag, scheurde hij zijn mantel in tweeën en gaf hij de helft aan de bedelaar. Diezelfde nacht droomde hij van Jezus die gekleed was in de halve mantel van de bedelaar. Dat was voor Martinus een Teken uit de Hemel. Martinus verliet het leger, liet zich dopen en werd monnik. Hij probeerde overal goed te doen en arme mensen te helpen, en uiteindelijk werd hij een Bisschop in Frankrijk. En na zijn dood werd hij Heilig verklaard. De liedjes die de kinderen zingen zijn eigenlijk bedeliedjes. Ze spelen de bedelaar. En net zoals Sint-Maarten de helft van zijn mantel aan de bedelaar gaf, geven de inwoners van Zaltbommel iets aan de kinderen: snoep of mandarijntjes. En de kinderen mogen al dat snoepgoed niet zelf houden: de helft gaat naar mensen die het minder goed hebben. Want je rijkdom delen, daar gaat het om tijdens het Sint-Maartensfeest. Ook in Zaltbommel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427496 141 2032-12-31T22:00:00+00:00 43130 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no feest lampion liedje https://schooltv.nl/video-item/weesp-650-jaar-in-1355-kreeg-weesp-stadsrechten 2024-01-09T14:29:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17055.w613.r16-9.3903c10.webp Weesp 650 jaar! | In 1355 kreeg Weesp stadsrechten Ik ben Annemarijn de Graaf. Ik woon in Weesp. Dat ligt in Noord-Holland. op 20 mei 2005 bestond Weesp 650 jaar! Dat werd gevierd met een groot feest waar de hele stad aan meedeed. Iedereen was middeleeuws verkleed. Ik ook. ik was een jonkvrouw. Weesp kreeg op 20 mei 1355 stadsrechten. Dat was in die tijd heel erg belangrijk. want vanaf dat moment kreeg Weesp zijn eigen bestuur en eigen rechters. ook kregen de inwoners het recht een eigen bedrijf te beginnen. Er werden in Weesp mooie stoffen geweven en later werd er jenever en bier gemaakt. Er werd veel jenever aan het buitenland verkocht. Later werden overal op de wereld dan ook kruiken met de naam Weesp erop terug gevonden. Het is nu nog steeds goed wonen in Weesp. Zeker als er zulke mooie feesten worden gevierd! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427497 165 2032-12-31T22:00:00+00:00 11240 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no bestuur Middeleeuwen stad https://schooltv.nl/video-item/modelspoor-zo-precies-mogelijk-nabouwen 2024-01-04T10:40:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17057.w613.r16-9.cc32cf6.webp Modelspoor | Zo precies mogelijk nabouwen We zijn ooit begonnen hier 40 jaar geleden en toen was het idee van: “we gaan een spoorbaan bouwen” en ja, omdat we toch in Hilversum zitten, Spoorbaan Hilversum, Station Hilversum, een mooi oud station. Dus je gaat foto’s verzamelen, je probeert de oude bouwtekeningen te vinden in de archieven. Meestal lukt dat. En je begint met bouwen. Het begint met het station, daar zijn we mee begonnen, de oude locomotiefloods. De Gooise stoomtram die hier vroeger ook gereden heeft, en die, ja, die reed door het hele Gooi naar Amsterdam toe. En die had op het station hier in Hilversum vlak achter het gewone station en dat hebben we ook nagebouwd in het klein. De tram heette “De Gooise Moordenaar”, omdat ja, er toch een paar ernstige ongelukken gebeurd zijn. Ja, de mensen waren niet gewend dat daar een tram reed die niet kan uitwijken, en ook niet altijd even snel kan stoppen. En dus zijn er toch wel een paar ernstige ongelukken gebeurd, ook met dodelijke afloop. En toen kreeg de tram al gauw de bijnaam “Gooise Moordenaar”. Hier is de Gooise stoomtram tijdens de oorlogsjaren toen die eigenlijk al gestopt was met rijden, maar vanwege de oorlog toch weer is gaan rijden, omdat er geen benzine was voor de bussen en wel kolen voor de stoomtram. Ik ben bang dat dit nooit afkomt. Er is nog zóveel te doen en als ik denk: “het is af”, dan gaan we misschien dingen mooier maken en verbeteren, dus we hebben hier nog heel veel jaren werk aan deze baan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427498 124 2032-12-31T22:00:00+00:00 5055 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no trein spoorweg reizen https://schooltv.nl/video-item/de-solex-een-bromfiets-van-zestig-jaar-oud 2024-01-04T10:40:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17059.w613.r16-9.8e71820.webp De Solex | Een bromfiets van zestig jaar oud Ik ben Anda de Jonge. Ik ben gek op de Solex, een soort bromfiets van zestig jaar geleden. De solex is een bromfiets van ongeveer zestig jaar oud. Vroeger kochten veel arbeiders die geen auto konden betalen een Solex. Zo konden ze toch snel op hun werk komen. In de loop van de jaren zijn er 700.000 Solexen verkocht. De solex is een bijzondere bromfiets. Het motortje zit voor op de fiets. In het motortje zit een rol en die loopt op de band. Zo komt de fiets in beweging. De Solex is de voorloper van de latere bromfiets en de scooter. Maar de solex is natuurlijk niet te vergelijken met de scooter. Op de scooter scheur je en op de Solex zit je lekker ontspannen. Dit is nostalgie, het is oud, van vroeger, alle onderdeeltjes zijn oud. Het is ijzer, er zit bijna geen plastic aan. Soms gaan we met de solex-club een tocht maken. We dragen dan allemaal een leren jas, geitenwollen sokken, klompen en een witte sjaal. Het mooiste van de Solex is dat hij oud is, en dat we het willen bewaren. Leve de geschiedenis! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427499 159 2032-12-31T22:00:00+00:00 6617 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no transport motor geschiedenis https://schooltv.nl/video-item/smartlappen-liedjes-vol-verdriet 2024-01-04T10:40:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17061.w613.r16-9.87fd63b.webp Smartlappen | Liedjes vol verdriet Dit is Jan van het Hof en hij is een echte Amersfoortse smartlappenzanger. In het verleden had je rondreizende mensen die een lap aan een boom of aan een lantaarnpaal ophingen en daar zat een soort stripverhaal op. En tijdens het zingen wezen ze dan de plaatjes aan waar ze het op dat moment over hadden en op zo’n manier kreeg je een compleet verhaal: een smartelijk verhaal, geschreven op een lap, het is een Smartlap. Hij zingt hier het lied van Het Arme Bedelaarskind en dat is een heel smartelijk verhaal over een arm kind dat nergens terecht kan, dat bedelt, maar van niemand geld krijgt, ze mag nergens slapen. En uiteindelijk gaat ze naar het bos en in de sneeuw slaapt ze daar onder een boom, en uiteindelijk wordt ze niet meer wakker. Zo’n straatzanger, die trok rond langs de dorpen met bij zich een hele stapel liedblaadjes en een orgeltje en een aapje erop, en toen begon hij zijn lied te zingen. Nou, dan kwamen de mensen daar vanzelf omheen staan. En zijn vrouw verkocht dan de gedrukte liedblaadjes en probeerde op zo’n manier geld op de plank te krijgen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427500 140 2032-12-31T22:00:00+00:00 2195 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no muziek geschiedenis straat https://schooltv.nl/video-item/prentbriefkaarten-ze-kunnen-je-veel-over-de-geschiedenis-vertellen 2024-01-04T10:40:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17063.w613.r16-9.1e3106e.webp Prentbriefkaarten | Ze kunnen je veel over de geschiedenis vertellen Dit zijn allemaal ansichtkaarten van Bussum, daterend van 1899 tot heden. Doordat ik heel veel kaarten van Bussum uit mijn hoofd ken, dan ken ik mijn ondanks dat ik nog helemaal geen 50 ben, ken ik me voor de geest halen hoe Bussum er in de jaren ’20 en ’30 heeft uitgezien. Ik weet bijvoorbeeld hoe Molen De Wandelaar er uitgezien heeft, ik weet bijvoorbeeld dat Bussum een hele mooie oude haven gehad heeft. Ik weet bijvoorbeeld hoe de paardenrennen in Bussum er uitgezien hebben. Nou, ik heb hier bijvoorbeeld de Koopweg, dit plaatje is uit 1923, toen was het zo, toen had je bijvoorbeeld thuis had je geen bad of een douche. Dan ging je hier naartoe, naar dit gebouwtje, dat is het Badhuis. En de meeste mensen, die gingen één keer in de week gingen hier naartoe, daar kon je uitgebreid een douche nemen. Hier zien we de plek waar het oude Gemeentehuis gestaan heeft. Het Gemeentehuis is gebouwd in 1897. Het is helaas gesloopt in 1962, tot woede van de bevolking. Hier hadden heel graag nog mensen willen trouwen bijvoorbeeld. Het huidige Gemeentehuis van Bussum staat 400 meter verderop en het wordt in de volksmond ook wel “de Betonnen Aardappelschuur” genoemd. Hier zien we de leerlooierij. Deze leerlooierij, die stonk verschrikkelijk. Hij is in 1932 afgebrand, de bevolking was er erg blij mee, want ze waren van de lucht af. En op het Gemeente-huis waren ze ook blij, want ze hebben nooit toestemming gehad om het weer op te bouwen. Zo ziet het er nu uit, deze huizen zijn kort voor de Tweede Wereldoorlog gebouwd. Nou, we staan hier dus bij de Zandzee, dit lijkt een flat, maar het is een bejaardencentrum. De Zandzee, die zag er in 1926 zo uit, het was een groot natuurgebied, deze Zandzee, die is in 1941 uitgegraven. Toen stonden er grote plassen water. En dat is een toeristische attractie geweest, kort na de Tweede Wereldoorlog, tot halverwege de jaren ’60. Dit bejaardencentrum De Zandzee, dat is er nu voor terug. Teksten op ansichtkaarten, dat is in de loop van de jaren wel veranderd. Een voorbeeld is bijvoorbeeld: “ik dacht aan u zoeven in deze schoone dreeven, en zend hier vanuit deze stad de mooiste kaart die te koop men had”, dat zou vandaag de dag nooit zo geschreven worden. En dat was in 1901 wel zo. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427501 160 2032-12-31T22:00:00+00:00 1739 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no brief kaart geschiedenis https://schooltv.nl/video-item/de-sint-pietersberg-gangen-onder-de-grond 2024-01-04T10:40:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17065.w613.r16-9.4985cc9.webp De Sint Pietersberg | Gangen onder de grond We zijn hier in de gangen van de Sint Pietersberg bij Maastricht. Miljoenen jaren geleden was hier een zee met allemaal planten en dieren die nu de zachte kalksteen vormen, en dat kun je op sommige plekken nog heel goed zien. Bijna 1000 jaar geleden rond 1200 begon men met het graven in de berg. Mensen zaagden de zachte kalksteen eruit, want dat konden ze heel goed gebruiken voor de bouw van huizen en kerken, en stadsmuren en al dat soort dingen. Het was heel zwaar werk, maar zo zijn de gangen ontstaan. Alle streepjes op de plattegrond zijn de gangen. Vroeger waren dat zo’n 20.000, het liep door tot in België met een lengte van zo’n 200 kilometer, dat is van hier in Maastricht naar Amsterdam, zeg maar. De gangen zijn net een geschiedenisboek: eeuwenlang hebben mensen dingen op de muur geschreven, hier bijvoorbeeld staat er een heel opschrift uit 1554, dat weten we, omdat hier het jaartal ernaast is geschreven op de muur. En deze tekens zijn ook heel leuk: PC, en daarachter staat er nog één, dat was een burgemeester rond 1850 van het dorp Sint Pieter hierbuiten. Hij leerde zichzelf de weg, en was hartstikke bang dat hij zou verdwalen. Toen heeft hij overal zijn initialen geschreven, Pieter Ceulen. En een streep in de richting waar hij heen ging, en toen kon hij altijd de weg terugvinden. Maar er is natuurlijk veel meer gebeurd: er zijn tekeningen gemaakt, inkrassingen, beeldhouwwerken, kleurentekeningen. Er is zóveel gebeurd in 700 jaar tijd! In tijden van oorlog golden de gangen ook als schuilplaats. Bijvoorbeeld in de tijd van de Franse Revolutie rond 1794 kwamen hier boeren schuilen. En die moesten ook kunnen eten, dus hebben ze hier een bakoven gebouwd om brood te bakken. En een bijkomend voordeel: je kon je er ook aan warmen, want het is onder de grond ontzettend koud af en toe. En de mensen, die namen hun koeien, paarden, varkens mee, en die sloten ze ’s avonds in deze hoek op, De mensen gingen naar boven toe en de warmte van de dieren, die steeg ook omhoog, en dan kon je daar redelijk warm slapen. De Sint Pietersberg was ook bruikbaar als een soort brandkast: daar hebben de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog gebruik van gemaakt toen ze Nederland bezet hadden. En toen hebben ze opdracht gegeven om hier de mooiste schilderijen van Nederland op te slaan. Daarom werd in de Sint Pietersberg een kluis gebouwd, een betonnen bunker, waar de mooiste schilderijen van Nederland werden opgehangen in rekken. En het állermooiste schilderij, dat was De Nachtwacht van het Rijksmuseum in Amsterdam, die kwam te liggen onder deze planken, opgerold in een kist, want die was veel te groot om hier op te hangen. En ja, na de oorlog in 1945 is-ie teruggebracht naar Amsterdam en daar hangt-ie nog steeds in het Rijksmuseum! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427502 183 2032-12-31T22:00:00+00:00 11704 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no berg gang grot https://schooltv.nl/video-item/panorama-van-de-bollenstreek-een-rond-schilderij 2024-01-16T14:01:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17067.w613.r16-9.31bfd99.webp Panorama van de Bollenstreek | Een rond schilderij Ik ben Leo van den Ende, ik ben landschapsschilder en ik ben nu voor het zevende jaar bezig met dit panorama van de Bollenstreek. De Bollenstreek zoals-ie er uitzag in 1950. Een panorama is een rond schilderij. En het is uitgevonden door een Ier, die stond op een gegeven moment op een heuvel in Schotland en toen keek hij om zich heen en toen zag hij beneden zich de stad Edinburgh. En toen dacht hij: “hé, eigenlijk zou ik daar een rond schilderij van willen maken”, en dat is de uitvinding van het panorama geworden. Het bijzondere van een panorama is dat je dus denkt alsof dat je buiten staat. Voordat ik aan dit grote schilderij begon, heb ik eerst dia’s gemaakt van alle dorpen die er in de omgeving liggen en die heb ik aan mekaar geplakt. Daar heb ik een ontwerp van gemaakt, een kleine tekening zoals-ie groot moet worden. Ik schilderde de dia’s na op het doek, ja, ja, ja, ja. Er komen honderdduizenden bloembollen op het panorama en in totaal zal het wel waarschijnlijk één miljoen tot anderhalf miljoen worden. En ik moet bij elke bloembol dus rekening houden met de stand van de zon, die staat daarboven. En die valt dus op het bed, dus ik schilder eerst een kleur van de bol zelf. Dan moet ik achter elke bol een schaduwkantje zetten en een lichtkantje, waar de zon erop schijnt. En als laatste nog het blad ertussen. Dus elk bolletje wat ik schilder kost vier handelingen. Het is een hele klus ja, want ik ben nu mijn zevende jaar bezig en ik moet nog zeven jaar, dus totaal wordt het veertien jaar! Waarom schilder ik dit panorama van de Bollenstreek? Omdat de geschiedenis van de Bollenstreek aan het verdwijnen is. De bollenschuren, die verdwijnen, er waren er vroeger 1500 en nu nog maar 500. Er worden minder bollen geteeld en wij willen een monument zetten voor de Bollenstreek zoals-ie eruitzag vroeger en we hopen dat de streek behouden blijft. Wat er van over is, dat dat behouden blijft voor het nageslacht. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427503 164 2032-12-31T22:00:00+00:00 2025 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no schilderij landschap landbouw https://schooltv.nl/video-item/oorlogsmuseum-duizenden-voorwerpen-uit-de-tweede-wereldoorlog 2024-01-04T10:40:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17069.w613.r16-9.225b0aa.webp Oorlogsmuseum | Duizenden voorwerpen uit de Tweede Wereldoorlog Ik ben Jan Stuivenberg. Ik heb een museum over de Tweede Wereldoorlog. In mijn museum staan duizenden voorwerpen die te maken hebben met de Tweede Wereldoorlog. Alle motorfietsen, auto´s en tanks die in mijn museum staan, kunnen nog rijden. Ik heb een pop hangen die het uniform aan heeft van een Engelse parachutist. Op zijn rug heeft hij een vouwfiets. Als de parachutist geland was, zette hij de vouwfiets in elkaar en kon hij verder. Motorfietsen werden ook gedropt. Ze zaten vast onder een vleugel van een vliegtuig in een soort kooi. Aan de kooi zat een parachute. Zo werden de motorfietsen gedropt. Alle uniformen die hier hangen zijn gedragen door soldaten uit de Tweede Wereldoorlog. Ik verzamel deze spullen al heel lang. Als jongetje ging ik met vriendjes naar de hei op zoek naar kogels. Daarna verzamelde ik boekjes. En zo ging het verder naar uniformen, motorfietsen, jeeps en tanks. Ik heb de oorlog zelf meegemaakt. Als jongetje heb ik de bommenwerpers zien aankomen. Ze vlogen heel laag over en maakten een hoop lawaai. Als ik ze hoorde aankomen dan rende ik snel naar huis en kroop onder de tafel. Zo bang was ik. Met de voertuigen doe ik regelmatig mee aan herdenkingen en optochten. Ik vind het belangrijk dat kinderen kunnen zien wat er is gebeurd in de Tweede Wereldoorlog, zodat dat nooit meer kan gebeuren. Daarom ben ik dit museum begonnen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427504 166 2032-12-31T22:00:00+00:00 6226 2009-01-19T22:00:00+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog museum geschiedenis https://schooltv.nl/video-item/oldtimers-liefde-voor-hele-oude-autos 2024-01-04T10:40:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17071.w613.r16-9.a98258b.webp Oldtimers | Liefde voor hele oude auto's Zo, ik ben Hans Faber en ik heb passie en liefde, voorliefde, voor de auto’s, dat blijkt wel, omdat ik deze wagens ook verzamel. In de jaren ’50 hadden wij rollen beschuit en daar zaten allemaal autoplaatjes in. En daar zat ook deze bij: uit 1950 was dat een MG en ik heb altijd dat plaatje bewaard en gezegd: “zo’n auto ga ik een keer kopen!” Nou, en op een gegeven moment in begin jaren ’60 deed de kans zich voor om zo’n auto te kopen en toen hebben we deze wagen dus ook gekocht. Als je nagaat dat de auto’s die toen op de weg waren, het waren er plusminus 450-, 500.000 en meer niet. Dus het was al een grote zeldzaamheid dat een jonge vent van 22 jaar al een sportwagen had en die dan ook bij ons in het wijkje stond, want het typische was: het was de tweede auto die in het hele wijkje stond waar wij toen leefden. En dat besef je nu pas, nu er, geloof ik, zes miljoen auto’s in Nederland zijn. Dit is een MG SA, het was één van de snelste personenwagens die in die tijd gebouwd is, in 1936 zijn ze op de markt gekomen. De mensen die hier rijk waren, die kochten zo’n wagen, en ja, toentertijd was autorijden ook vrij duur midden jaren ’30, want het was ook bijna niet te betalen voor de gewone man, dat ging allemaal op de fiets of op een motortje. Maar dit soort auto’s werd door de rijken gekocht. Het is ook allemaal puur handwerk hè: ze werden met de hand in mekaar gezet. We waren in Engeland op vakantie en toen zagen we ‘m staan. Toen stond-ie tot aan zijn assen eigenlijk in het weiland helemaal te verpieteren. Dus de kleuren zaten er niet eens meer op, want dat was allemaal roestbruin geworden. Het dak was eruit, er groeide gras in, er hadden konijnen in gelegen, ratten hadden erin gelegen. Dus het was eigenlijk een barrel om te zien. En in 1980 ben ik begonnen met de restauratie. En daar ben ik gewoon elk vrije uur continu twee jaar bezig met de restauratie van die wagen geweest. De vormgeving van die auto, die spreekt me enorm aan. Hè, de spaakwielen, de lange spatborden, de losse koplampen; het heeft iets uit je kindertijd, hè, want toen speelde je met dat soort autootjes en dat blijft nog zo. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427505 151 2032-12-31T22:00:00+00:00 8926 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no auto vervoer verzamelen https://schooltv.nl/video-item/een-soldaat-van-napoleon-de-geschiedenis-naspelen 2024-01-04T10:40:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17073.w613.r16-9.3802fe3.webp Een soldaat van Napoleon | De geschiedenis naspelen Wij spelen levende geschiedenis en we noemen het ook bewust zo. Geschiedenis wordt vaak geassocieerd met saai en boeken, en feitjes, en jaartallen. Maar op het moment dat je ergens komt, en je ziet er tenten staan en je hebt mensen die iets uitbeelden, dan gaat dat leven, dan gaat dat spreken. Het leven van een soldaat in die tijd was zwaar. De mensen sliepen buiten, zoals zelfs in stro, waar ik vannacht heb geslapen. Het is koud, het is ellendig, je hebt weinig te eten of niet te eten. Het was niet leuk, het was een tijd van oorlog. Als je dan hier staat, in de kou, het regent, het hagelt, dan ga je eens nadenken van: “hoe moet dat geweest zijn?!” Je gaat nadenken over: “wat heb ik eigenlijk een makkelijk leven! Ik rijd met mijn auto van A naar B en daar doe ik een uurtje over en dan vind ik het al vervelend als ik tien minuten in de file sta.” Maar als je dan hier staat en je hebt je uniform aan, dan denk je van: “eigenlijk hebben we het goed!” En pelotons, opmarcheren! De situatie hier in 1813 is dat de Nederlanders en de Pruisen hier in dit fort zitten, terwijl aan de overkant Gorinchem ligt. En in Gorinchem zaten de Fransen. Wat we meestal doen, ook voor het publiek, is het feit dat de Fransen die aan de andere kant zitten, de rivieren oversteken en dan proberen voedsel te vinden. Maar ja, de Nederlanders zitten hier ook en die kom je tegen, en dan krijg je wat wij noemen een schermutseling, een gevecht. Bij zo’n gevecht voelde je je tot op bepaalde hoogte inderdaad een soldaat uit die tijd. Er wordt geschoten, musketten gaan af, er wordt geroepen, er wordt geschreeuwd, je moet reageren. Dan begin je te begrijpen hoe dat geweest moet zijn. In het dagelijks leven doe ik heel iets anders. In het dagelijks leven draag ik een pak en een stropdas, en dan help ik bedrijven bij het werken met hun software. Ik vertel ze hoe ze dat moeten doen en allemaal dat soort zaken. En dit is echt het weekendje weg. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427506 151 2032-12-31T22:00:00+00:00 19634 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no soldaat Napoleon geschiedenis https://schooltv.nl/video-item/het-nachtwachtgilde-een-levend-schilderij 2024-01-04T10:40:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17075.w613.r16-9.f66884f.webp Het Nachtwachtgilde | Een levend schilderij Hier zijn wij, de Nachtwacht uit Berg en Terblijt. Nou... wat ik doe, dat doe ik al 33 jaar: m'n mannen bij elkaar roepen, opstellen in rijen van drie, dan marcherend, we hebben een tamboercorps, we hebben tonen erbij. Dan gaan we ergens op een podium, we hebben bankjes, we hebben een mat bij ons, een heel groot ding, dan gaan we daar een nachtwacht maken, hé. Wat in het Rijksmuseum te Amsterdam staat. Een levendige nachtwacht. Met het hondje, meisje, alles en alles erbij. Nou en dan gaat mijn stok gaat dan de lucht in en dan gaan we staan. Hoe? Ik bijvoorbeeld, ik ben de kapitein en dan ga "ik hier, is de kapitein" en dan krijg je dat heel chique ga je dat doen en dan sta je daar zo 10 minuten helemaal stil. Kan soms 5 minuten zijn. En dat is zo schitterend. En de mensen die achter mij staan, nou die doen dat precies hetzelfde. Alleen de een die moet met een lans, de ander met een hellebaard of een spies. Die moeten weer een andere richting kijken en zo doe ik dat. Die Nachtwacht, daar moet je mee geboren zijn, daar ga je nooit uit. Of er moet iets zijn, dat is geweldig. Ik zal toch wel een keer moeten stoppen, maar ik zou het verschrikkelijk vinden als die dag is. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427507 166 2032-12-31T22:00:00+00:00 9618 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no schilderij Rembrandt kostuum https://schooltv.nl/video-item/modelboot-op-kleine-schaal 2024-01-04T10:40:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17077.w613.r16-9.3d7a3df.webp Modelboot | Op kleine schaal Ik ben Herbert Tomessen. Ik ben modelbouwer. De Zeven Provinciën is een oorlogsschip uit 1665. Ik heb dat schip in het klein nagebouwd. In de zeventiende eeuw was de Zeven Provinciën één van de grootste schepen. Het had wel 82 kanonnen en was heel mooi versierd. Het schip is vooral bekend geworden omdat de beroemde Michiel de Ruyter erop heeft gevaren. Hij is een bekende zeeheld uit onze geschiedenis. We weten vrij goed hoe de zeventiende-eeuws schepen eruit hebben gezien. Dat komt door de schilder Willem van de Velde. Hij ging zelfs mee op de schepen tijdens oorlog. Daar maakte hij prachtige schetsen. Thuis werkte hij zijn schetsen uit in schilderijen. Willem werkte heel nauwkeurig. Daarom weten we nu zo veel. Op de Bataviawerf in Lelystad wordt de Zeven Provinciën in het groot nagebouwd. Precies zoals ik hem in het klein heb gemaakt, maken zij hem in het groot. Alleen niet van plastic, maar van eikenhout. In de zeventiende eeuw bouwden ze zo´n schip met 30 mensen in acht maanden. Nu doen ze er 10 jaar over en werken ze met 100 mensen. Ik ben modelbouwer geworden omdat ik oude schepen interessant vind. Als kind zag ik de serie Schateiland. Daar kwam een scheepsjongen in voor die op een piratenschip aanmonsterde. Dit is mij altijd bijgebleven. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427508 209 2032-12-31T22:00:00+00:00 6961 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no model schip haven https://schooltv.nl/video-item/werken-onder-de-grond-aan-de-slag-in-een-steenkoolmijn 2025-07-29T10:02:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17079.w613.r16-9.54cc331.webp Werken onder de grond | Aan de slag in een steenkoolmijn Ik ben Wim Schoenmaekers. Ik heb vroeger gewerkt in een steenkoolmijn in Zuid-Limburg. Ik was zestien jaar toen ik bij de staatsmijn Wilhelmina ging werken. Ik heb er meer dan twaalf jaar gewerkt, toen gingen de mijnen in Limburg dicht omdat er minder kolen nodig waren. Het was heel erg zwaar werk. Je ging met een lift naar beneden, soms moets je nog kilometers onder de grond in een karretje naar je werkplek. En dan ging je aan het werk. Soms zat je wel op 900 meter diepte. Je werkte acht uur en je had maar 15 minuten pauze. Hoe dieper je in de aarde doordringt, hoe heter het wordt. Op een diepte van 800 meter is het 33 graden Celsius. En er zit een hoop vocht in de lucht. Dus het was bloedheet. Beneden waren er geen kranen, dus moest je blikken of veldflessen met water meenemen. Soms dronk ik achter elkaar wel wel vier liter water op! Als je klaar was met je werk, leek het of je in de stromende regen had gewerkt. Kleding werd boven gedroogd. De volgende dag stapte je er weer in. Je kleren waren dan zo stijf als een plank en werden pas beneden weer soepel door het vocht. Je werd natuurlijk ook heel vies van het werk. We kwamen altijd helemaal zwart weer boven! Wat heel gevaarlijk was in de mijnen was het mijngas. Mijngas is reukloos, smaakloos en kleurloos. Heel gevaarlijk, want het kan ontploffen als er een vonk bij komt. Elke mijnwerker heeft een benzinelamp, als het vlammetje lichtblauw wordt, dan is er mijngas aanwezig. Heel vroeger namen ze een vogeltje mee in een kooitje. Als de vogel van zijn stokje viel: mijngas! Je kon het ook zien aan de muizen. De muizen waren de vrienden van de mijnwerkers. Als ze doodgingen was er iets loos, dan was er mijngas of tekort aan zuurstof . Of als ze in grote colonnes wegrenden, wisten we dat er iets kon gaan instorten. Maar de muizen vraten ook de boterhammen van de mijnwerkers op en dat was minder geslaagd. Je had een eigen penning met een nummer. Bij aankomst in de mijn werd die op een bord gehangen. Daarna gingen we naar beneden. Na het werk leverde je de penning weer in bij de portier. Als er na het werk een penning was achtergebleven, wisten ze dat er iets fout was. En dat gebeurde helaas wel eens. Gelukkig heb ik het allemaal overleefd. Ik ben nu gids in de nagebouwde steenkoolmijn in Valkenburg en vertel de mensen hoe het hier vroeger was. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427509 334 2032-12-31T22:00:00+00:00 57069 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no steenkool mijnbouw grondstof https://schooltv.nl/video-item/de-midwinterhoorn-een-eeuwenoud-instrument 2024-01-04T10:40:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17081.w613.r16-9.4b4dc8c.webp De midwinterhoorn | Een eeuwenoud instrument Je hoort nu het geluid van een midwinterhoornblazer. Dit is al een heel oude traditie die hier in Ootmarsum in Twente en in Duitsland een stukje vlak over de grens nog heel veel, ja, dat is de traditie, er wordt nog heel veel geblazen hier. De blazer blaast op een houten hoorn, het is vrij moeilijk en door op die houten hoorn te blazen hoor je toch wat geheimzinnige tonen. Er wordt op een midwinterhoorn geblazen in de 40 dagen rond Kerstmis. Dat begint op de eerste Adventszondag, die is vier weken voor Kerstmis, en we blazen door tot Drie Koningen, dat is 6 januari. 2000 jaar geleden blies men op de midwinterhoorn om de boze geesten te verdrijven. Men dacht: door middel van op de hoorn te blazen, dat men de boze geesten kon verdrijven. Na de komst van het Christendom werd er geblazen om de geboorte van het Kerstkind aan te kondigen. Als je hier blaast, zeg maar op deze plek, een kilometer of vijf tot acht verderop, kun je de midwinterhoorn nog heel duidelijk horen! En als iemand ‘m daar dan hoort en die pakt zijn hoorn en die geeft dan antwoord terug richting mij van: “goh, ik heb je gehoord, ik blaas terug!”. Je weet nooit wie er blaast, dat is altijd een vraagteken: je weet ook niet wie je hoort. Dus je begint te blazen en vanzelf krijg je antwoord en wie het is weet je niet, maar we blazen nooit tegelijk. In de Tweede Wereldoorlog werd de midwinterhoorn ook gebruikt als een soort signaal. Er waren hier bij de boeren in Twente heel veel mensen ondergedoken, dat waren mensen die verscholen zaten in hun boerderijen en als dan of de Duitsers of wie dan ook kwam om die mensen op te zoeken, dan werd er ook geblazen met de aandacht van: “jongens, let op, onraad in de buurt, verstop jullie, ze komen kijken!”. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427510 152 2032-12-31T22:00:00+00:00 4939 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no geest hoorn geschiedenis https://schooltv.nl/video-item/de-focke-dag-in-westeremden-terug-naar-de-middeleeuwen 2024-01-09T14:28:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17083.w613.r16-9.590e36e.webp De Focke-dag in Westeremden | Terug naar de middeleeuwen! Het eten was heel anders dan in onze tijd. Zo at men verse kapucijners, bonenkruid, spek en lamsoor. Dit werd niet gegeten met pasta of aardappels maar met een boekweit pannenkoekje. Het lijkt mij niet leuk om in de middeleeuwen te leven. Er werd veel gevochten, soms was er weinig eten, er waren geen goede dokters en medicijnen. Maar het is wel heel goed dat wij weten hoe het leven in de middeleeuwen was, want dan begrijp je ook hoe wij nu leven. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427511 143 2032-12-31T22:00:00+00:00 9510 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no Middeleeuwen kleding https://schooltv.nl/video-item/de-kruidenier-toen-er-nog-geen-supermarkten-waren 2024-01-04T10:41:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17085.w613.r16-9.0322b59.webp De kruidenier | Toen er nog geen supermarkten waren Dit is een kruidenierswinkeltje uit de jaren ’50: 1950. En een kruidenier verkocht eigenlijk alles wat met levensmiddelen te maken had: kaas uiteraard, vleeswaren, thee, koffie en ook bonen, witte bonen, bruine bonen, kapucijners, maar ook losse kruiden. Dan verder alle mogelijke wasmiddelen, borstelwaren. Die kruidenier verkocht ook sigaren, tabak, dat werd ook verkocht. Nou, vroeger werd er heel veel gebruikt, dat was onder andere dus groene zeep, wat los werd verkocht. Het zat zo in een emmer. Dan werd het keurig netjes afgewogen op de weegschaal en dan kwam men ermee thuis en dan werd die zeep opgelost in warm water. En dan ging de was erin en zo werd het met zo’n schrobbertje, met een borstel, werd het gewassen. Dit is levertraan. En het werd gebruikt voor de kinderen, tegenwoordig worden er vitaminepilletjes gebruikt, maar toentertijd werd er levertraan gebruikt en dat kwam van de walvis. En dat was heel vies. De boodschappen werden door moeder thuis opgeschreven in een winkelboekje. En dan werd er keurig opgeschreven bijvoorbeeld suiker, koffie. De prijs werd er achter gezet door de kruidenier. Aan het eind van de maand werd de totale bladzijde opgeteld en ging men het in het grote boek schrijven. En dan werd een keer maar per maand werd het betaald. Wat ik met deze kruidenierszaak wil laten zien is het grote verschil tussen de hedendaagse supermarkt waar men de boodschappen zelf moet pakken en dit kruidenierswinkeltje geeft en heel ander beeld, want de kruidenier maakt de boodschappen klaar. De sfeer in zo'n winkeltje was totaal anders dan in de supermarkt. In een klein kruidenierswinkeltje hebben we hele gesprekken gevoerd over datgene dat in het dorp plaats vind. Geboortes, uh... feesten. Alles werd daar verteld. En de kruidenier achter de toonbank had toch een functie. Hij hoorden de dingen maar hij kon ook meepraten over de dingen. Zo was het vroeger in de jaren vijftig. 250 gram witte bonen... eens even kijken... 300. Mag het iets meer zijn? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427512 158 2032-12-31T22:00:00+00:00 19610 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no winkel supermarkt boodschap https://schooltv.nl/video-item/klompenmaker-houten-schoenen 2024-01-16T15:36:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17087.w613.r16-9.8890f70.webp Klompenmaker | Houten schoenen Ik ben nu met de hand een klomp aan het maken. Eén klomp maken, dat valt nog wel mee, de tweede is altijd de moeilijkste, omdat-ie in het spiegelbeeld moet wezen van de eerste. Dus ze moeten even groot wezen, ze moeten even diep, even dik, ze moeten wel passen. Maar sinds 650 of 700 jaren wordt de traditionele klomp ongeveer in deze vorm al gemaakt en dat diende meteen als veiligheid, bescherming voor de voet. Klompen maken werd veel geleerd van vader op zoon en van de leermeester naar de knecht. Vroeger waren er heel veel klompenmakers in Nederland, ieder dorp had er meerdere. De meesten hadden gewoon een bepaalde klomp die in hun streek gangbaar was en dan hadden klompenmakers zelf onderling nog een bepaalde beschildering of een uitkerving, daar kon je de klompenmaker aan herkennen. Vroeger werkte de klompenmaker plusminus twaalf uur per dag en als hij dan goed zijn best deed, kon hij vijf tot zes paar klompen aan het eind van de dag klaar hebben. Na de Tweede Wereldoorlog zijn de machines in opkomst gekomen waardoor het werk veel gemakkelijker en veel lichter was. Deze klompen, die machine, die maakt elke vijf minuten maakt-ie er een paar! Het maken van klompen met de hand, dat is bijna uitgestorven, het gebeurt alleen nog op braderieën, jaarmarkten, evenementen, waar dingen van vroeger uitgebeeld worden, maar gewoon klompen maken met de hand, gebeurt eigenlijk niet meer. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427513 98 2032-12-31T22:00:00+00:00 12705 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no schoen hout geschiedenis https://schooltv.nl/video-item/klederdracht-omdat-het-mooi-is-klederdracht-uit-staphorst 2024-01-04T10:41:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17089.w613.r16-9.76d355a.webp Klederdracht omdat het mooi is | Klederdracht uit Staphorst Ik ben Roelofje Compagner. Mijn moeder, mijn oma, mijn dochter Emilia en ik dragen alle vier nog de Staphorster klederdracht. We dragen klederdracht omdat we het mooi vinden. Mijn moeder en oma hebben nog nooit iets anders gedragen. Emilia en ik dragen in de zomer wel eens andere kleding. Staphorst is een plaatsje in de kop van Overijssel. Vroeger droeg iedereen die hier woonde klederdracht. De mannen en de vrouwen. Na de Tweede Wereldoorlog zijn de mannen gestopt met het dragen van Staphorster kleding. Ze gingen in militaire dienst en wilden daarna niet terug naar hun oude dracht. Of ze gingen werken in de fabrieken en op kantoren, waar ze ook niet in hun klederdracht konden verschijnen. De vrouwen bleven thuis of werkten in de buurt, daarom konden zij wel in klederdracht blijven lopen. Tussen de vrouwen en kinderen bestaat geen verschil. Ze dragen hetzelfde. Ieder ochtend kleed ik Emilia aan. Ze kan het niet zelf doen, omdat alle kledingstukken met veiligheidsspelden aan elkaar zitten. Die zitten aan de voorkant, maar ook op haar rug en daar kan Emilia zelf niet bij. Het aankleden duurt minstens een kwartier. De klederdracht bestaat uit een borstrok, dat is een soort strakke blouse met een sluiting aan de voorkant, daar overheen een krablap, een soort versiering is dat, daar weer overheen wordt een sjaal gedragen. Verder bestaat de klederdracht uit een zwarte of donkerblauwe rok, over de rok wordt een schort gedragen. Op het hoofd wordt een mutsje gedragen, aan de zijkant staat het haar in een krul. De schoenen zijn zwart met kleine gespen. Op de school van Emilia dragen nog weinig kinderen klederdracht. Emilia stopt daarmee als ze naar de middelbare school gaat. Ik vind het jammer dat de klederdracht steeds meer aan het verdwijnen is. Het hoort bij de geschiedenis van Staphorst en daarom zou het moeten blijven. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427514 184 2032-12-31T22:00:00+00:00 16413 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no traditie kleding mode https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-rommelebom 2024-01-04T10:41:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17090.w613.r16-9.380e3d2.webp Koekeloere | Rommelebom Thema: Muziek. Moffel en Piertje trommelen op hun djembés. Arie vindt het een lawaai. Hij verstopt de djembés in het bos en verklapt niets! Moffel en Piertje besluiten de politie te bellen. Dan geeft Arie toe dat hij de djembés heeft verstopt en hij gaat ze ophalen. Maar hij vindt ze kapot terug. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1180074 900 19105 2011-03-21T01:46:34+00:00 yes no muziekinstrument drum https://schooltv.nl/video-item/kanonbouwer-een-frans-veldkanon-uit-1773 2024-01-04T10:41:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17092.w613.r16-9.3fc0ccd.webp Kanonbouwer | Een Frans veldkanon uit 1773 Ik ben Joop de Bruin en mijn vak was scheepsbouwer in de metaal, en ik heb mijn vrije tijd opgevuld om een kanon te maken. Dat kanon, dat is een Frans veldkanon uit 1773, de tijd van Napoleon. Ja, hoe kom je erbij hè om een kanon te maken? Ik heb een neef, die heet George en die is gek op oude wapens. En ik zit ook in zo’n schuttersvereniging en die zegt tegen mij: “ome Joop, zou u voor mij zo’n kanon kunnen maken?” Ik zeg: “nou jongen, nou vraag je me wat!” Hij zegt: “nou, ik heb een hele mooie gezien, een Frans kanon, in het Wapenmuseum.” En inderdaad: daar staat een prachtig kanon. Ik werd er zelfs een beetje verliefd op! Ik heb alles exact nagemeten: de diameters, de breedte, de zwaarte van het materiaal, dat heb ik allemaal op papier gezet. En toen ben ik hier thuis dat uit gaan tekenen op een groot stuk hout. Ik ben er vier maanden mee bezig geweest. Nou, toch wel zo’n zeven uur per dag heb ik eraan gewerkt, maar met plezier! Dat houtwerk, dat heb ik allemaal gemaakt. Ik heb ook de bouten gesmeed en de nagels allemaal gesmeed. Nou, dat heb ik allemaal in mijn schuurtje gemaakt. Tja, het maakte veel lawaai, maar ik heb gelukkig buren, die zijn niet moeilijk. En die vonden het ook mooi toen ik klaar was. Nou, die wielen hebben we ook enorm naar moeten zoeken, want die kan ik dus niet maken, want dat is een heel ander beroep dan wat ik kan, want mijn vak is scheepbouwer en dat is een wagenmaker. En we zijn via internet erachter gekomen, dat in Polen een klein bedrijfje was en dat maakte nog die hele mooie wielen die er nu op zitten. Ja, en nou is-ie klaar! Nou is-ie klaar om mee te knallen! Hahaha! Om het zo maar eens uit te drukken. En nu moeten we nog proberen of die het doet! Vroeger was het zo, dan moest de kanonbouwer, die moest naast het kanon gaan staan als-ie getest werd. En als-ie daar nou eenmaal afging en hij overleefde het, het kanon, dan overleefde ook de maker. En zo niet, dan was hij gestraft, dan had hij zijn werk niet goed gedaan. Als ik het eerste schot overleef, dus hij is goed, dan ben ik van plan om nog een kanon te maken, maar dan een slag kleiner, dan kunnen er ook kinderen mee schieten. En dat lijkt me wel leuk! Hè? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427515 176 2032-12-31T22:00:00+00:00 5427 2009-01-20T22:00:00+00:00 yes no ontwerpen kanon geschiedenis https://schooltv.nl/video-item/heksenhuisje-toverdrankjes-en-pannenkoeken-in-het-bos 2024-01-04T10:41:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17094.w613.r16-9.4addd92.webp "Heksenhuisje" | Toverdrankjes en pannenkoeken in het bos Ik ben Thea Bosscha, ik ben vrijwilliger bij Natuurmonumenten. Misschien vraag je je af of er in Overijssel nog kabouters bestaan? Nou, wel op dit Kabouterpaadje! En dit Kabouterpaadje, dat loopt naar dat huisje daar. Een sprookjesachtig huisje hè? Ik ben veel in de natuur. Ik loop veel, ik wandel veel en ik kom hier al jaren, want het is hier prachtig en heerlijk rustig. En toen ik er in het begin kwam, was het helemaal vervallen en stond er een boel gereedschap in. En ja, daar moest iets leukers mee te doen zijn. En met een boel vrijwilligers is dat inderdaad gelukt. En toen hebben we het schoongemaakt, opgeknapt, het van binnen sprookjesachtig gemaakt. Eigenlijk is het een badhuisje, maar de kinderen uit de buurt noemen het hier een “heksenhuisje” en dat doen ze al 100 jaar, want het huisje staat er ook al 100 jaar, het hoort bij een kasteel wat een eindje verderop staat in het bos. Familie van Wulft en Paalte heeft het 100 jaar geleden laten bouwen. Ze zijn begonnen met een klein jachthuisje, maar het beviel hun hier zo goed, dat ze uiteindelijk er een woonhuis van gemaakt hebben. En de deftige familie die daar woonde, die ging hier destijds zwemmen. Kijk: hier is een diepe kuil en het was vroeger een vijver. De deftige dames uit het kasteel, die gingen hier zwemmen, maar nu ga je in een bikini zwemmen, maar dat was 100 jaar geleden mocht dat écht niet, toen mocht je niets bloots zien, dus ze gingen hier zich omkleden en in hun witte jurken gingen ze het trapje af om te gaan zwemmen. Nou, die dames liepen hier over de berg waar toen helemaal geen bomen stonden en de mensen die toen heel bijgelovig waren dachten, dat het heksen waren. Vandaar de naam het “heksenhuisje”. Een leuk verhaal hè? Dat vertel ik ook altijd aan de kinderen die hier komen. Die kinderen komen hier hun verjaardag vieren, ik ontvang ze hier dan en daarna gaan we naar buiten, door het bos wandelen, later op de middag gaan we het Groene Tovertakkendrankje maken, dat is een soort heksendrankje. Aan het eind van het feestje komt de boswachter pannenkoeken bakken en dat is heel gezellig! Het is heel leuk met die kleine mensjes hier en misschien zeggen mensen over 100 jaar: “dat huisje daar, daar woonden 100 jaar geleden kabouters in!” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427516 183 2032-12-31T22:00:00+00:00 17608 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no heks geschiedenis natuur https://schooltv.nl/video-item/filmbunker-brandbare-films 2024-01-04T10:41:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17096.w613.r16-9.068318f.webp Filmbunker | Brandbare films We zijn hier in de duinen bij Scheveningen in een bunker die door de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog is neergezet. Er liggen hier vooral bioscoopfilms die vóór 1953 zijn gemaakt. Het wordt hier bewaard, omdat het brandbare film is en dat moet bij een bepaalde temperatuur en vochtigheid bewaard worden en het moet bewaard worden in een stevig gebouw. Het is eigenlijk een soort grote koelkast waar het in ligt. Nou, hier liggen dus bioscoopfilms. In 1953 was er nog geen televisie en de mensen haalden dus hun informatie bijvoorbeeld wat betreft het nieuws uit de bioscoop. Ze gingen naar de bioscoop en toen zagen ze een speelfilm en ervoor werd er een journaal getoond. Nou, en verder staan er bedrijfsfilms, reclames, enfin, je kunt het zo gek niet bedenken, maar het werd allemaal in de bioscoop vertoond. Dit is een montagetafel waarop we die films afdraaien en dan kunnen we kijken. Dit is een journaal uit 1935 met een onderwerp: 1200 kinderen die verkeersexamen doen in Haarlem, voor de politie. “Beste jongens en meisjes, er zal vandaag jullie door de Haarlemse Politie een eenvoudig verkeersexamen worden afgenomen. Doen jullie vandaag nu allemaal goed je best, dan krijg je misschien allemaal het Haarlemse Verkeerspaaltje en dat is natuurlijk ons doel. Gaan jullie maar naar je fietsen!” Dat is waardevol materiaal eigenlijk, omdat het laat zien hoe mensen zich vroeger, hoe ze aangekleed waren, hoe ze zich gedroegen, hoe ze fietsten, hoe de huizen er van binnen en van buiten uitzagen. En ja, dat is eigenlijk, ja, het is de geschiedenis eigenlijk die je vertoont, die daar getoond wordt. Naast de bioscoopjournaals werden er in de bioscoop ook reclames vertoond. Dit is een reclame over Fyffes bananen die ook door een dokter worden aangeprezen, omdat ze zo gezond zijn. “Hè, geef me ook een banaan? Nee, met het blauwe etiket! Alsjeblieft! Het is alweer kwart voor elf, even een Fyffes banaan. Alstublieft! Dankjewel. Even van tijd tot tijd een Fyffes banaan onder het werk doet zijn goed.” Het is erg belangrijk om te bewaren, natuurlijk nu, want er is nog maar heel weinig over. En wat er over is, willen we goed bewaren en dat doen we hier in die bunker in Scheveningen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427517 185 2032-12-31T22:00:00+00:00 2798 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no geschiedenis branden conserveren film https://schooltv.nl/video-item/een-drieluik-een-groot-schilderij-in-drie-delen 2024-01-04T10:41:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17098.w613.r16-9.83bd315.webp Een drieluik | Een groot schilderij in drie delen Ik ben Pauline Bakker. Ik heb een drieluik geschilderd waarop de geschiedenis van de stad Alkmaar staat. De gemeente vond het een goed idee. Toen ben ik de geschiedenis van Alkmaar ingedoken. Ik ben naar de bibliotheek gegaan om boeken te bekijken, ben naar het archief gegaan. Zo kreeg ik een goed beeld hoe Alkmaar er vroeger uit zag. Eerst maakte ik potloodschetsen en daarna heb ik het drieluik op één derde van de ware grootte geschilderd. Zo kreeg ik een goed idee hoe het er uit zou gaan zien. Het drieluik bestaat uit 6 delen. De bovenste drie laten de stad binnen de stadsmuren zien. Linksboven zie je bijvoorbeeld een middeleeuws straatje in Alkmaar. De onderste 3 panelen laten Alkmaar net buiten de muren zien. Linksonder zie je bijvoorbeeld een boerderij in brand staan. In die tijd werden de boeren regelmatig aangevallen door plunderaars. Het middenpaneel is het grootst. Het laat de Alkmaarse Victorie in 1573 zien. De mensen waren blij, want ze hadden de Spaanse legers verdreven. Het was dus feest. De mensen die op het doek staan hebben echt geposeerd. Een grote groep heeft zich in historische kleding gestoken en ik heb daar foto´s van gemaakt. Dit heb ik gedaan om de schilderijen zo echt mogelijk eruit te laten zien. Door het maken van dit drieluik ben ik me heel erg gaan verdiepen in de geschiedenis van de stad. Dat is heel leerzaam, de geschiedenis gaat leven en zo krijg je een veel beter beeld van de stad waarin je woont. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427518 145 2032-12-31T22:00:00+00:00 4295 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no kerk schilderij geschiedenis https://schooltv.nl/video-item/de-uiver-de-eerste-passagiersvliegtuig-van-de-klm 2024-01-04T10:41:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17100.w613.r16-9.87a51bf.webp De Uiver | De eerste passagiersvliegtuig van de KLM Nou, het is hiermee begonnen. De echte verkeersluchtvaart hè, de passagiersluchtvaart is met deze twee begonnen. In 1934 heeft de KLM dit vliegtuig ingeschreven op de race van London naar Melbourne. En dit vliegtuig is tot ieders verbazing tweede geworden in de echte race. En je moet je voorstellen dat in die tijd, in 1934, eigenlijk in Nederland de wereld even stil stond. Iedereen was een paar dagen aan de radio vastgekluisterd om te horen waar de Uiver was, want zo heet dat vliegtuig. Iedereen leefde mee. Nederland stond even stil en het was een groot feest daarna toen het gelukt was. Ik moet even een geheimpje verklappen. De echte Uiver die is op zijn tweede reis al verongelukt. In 1984 heeft de KLM nog ontdekt dat er een vliegtuig, dit vliegtuig, want dat is eigenlijk een zusje van de echte Uiver, uh… in Amerika nog rondvloog. En het museum hier, Aviodrome, heeft in 1999 de stoute schoenen aangetrokken en het vliegtuig gekocht. En sindsdien zit ik ook een beetje in het complot en heb ik leren vliegen in het vliegtuig en heb ik het vliegtuig overgevlogen van Amerika hiernaartoe. Het is overigens ook de enige DC2 in heel de wereld die er nog vliegt. Hiermee is het eigenlijk begonnen met de verkeersluchtvaart. Dus dit vliegtuig ziet er net zo uit als vliegtuigen er nu uitzien. Zou je misschien niet zeggen, maar als je je realiseert: het is van metaal en het heeft twee motoren, dus aan iedere vleugel een motor, net zoals de Boeings en Airbussen van tegenwoordig. Er zitten voor het eerst eigenlijk twee piloten voorin, met twee sturen ook, met de motorinstrumenten in het midden. Het is eigenlijk precies zoals we nu nog vliegen. Het is allemaal natuurlijk veel moderner geworden, maar in basis is het hier allemaal mee begonnen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427519 150 2032-12-31T22:00:00+00:00 18013 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no luchtvaart vliegtuig transport https://schooltv.nl/video-item/metaaldetector-oude-voorwerpen-uit-de-grond 2024-01-04T10:41:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17102.w613.r16-9.854ca07.webp Metaaldetector | Oude voorwerpen uit de grond Mijn naam is Leo Kooistra, ik woon in Friesland in het plaatsje Lippenhuizen. 23 jaar geleden is het voor mij hier begonnen, dat ik geïnteresseerd raakte in, ja, het vinden eigenlijk van oude voorwerpen. 23 jaar geleden stond deze sluis hier droog, toen ben ik eigenlijk hier eens een keer ingekropen samen met mijn broer om te kijken of er ook oude spulletjes in lagen. Mijn eerste oude muntjes heb ik hier gevonden. De oudste is uit 1653 van de provincie Friesland en daarnaast een zilveren dubbeltje en een halve cent uit 1884. En dat is eigenlijk de aanleiding van ons geweest om een metaaldetector aan te schaffen. Een metaaldetector is een apparaat waarmee je dus metalen voorwerpen in de bodem van de grond op kunt zoeken. We zijn hier aan de Opsterlandse Compagnonsvaart en hier voeren schepen met turf en die turf, die werd gebruikt in de steden om de kachel te laten branden. En ze namen dan het afval uit de steden mee terug en dat werd hier op het land als bemesting voor de boeren weer gebruikt. En in dat stadsafval kon je dus eigenlijk 600 jaar geschiedenis van heel Nederland vinden! Aan de hand van muntjes, gespjes, voorwerpjes, ja, eigenlijk van alles! Dit is een zilveren knoopje. Dit is dus weer iets wat uit de rijkere buurten vandaan komt. Dit soort knoopjes, die worden hier ook vrij veel gevonden. Zo rond 1800, het is een mooie vondst. Nou, hier zien jullie dan mijn hele verzameling van 22 jaar zoeken met de metaaldetector en hier ziet u dan mijn grootste vondst van 1327 zilveren en gouden munten die ik vorig jaar in augustus nog heb gevonden uit de tijd van Koning Willem III, Koningin Wilhelmina en Koningin Juliana. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427520 151 2032-12-31T22:00:00+00:00 7087 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no graven grond verzamelen https://schooltv.nl/video-item/de-reuenie-elkaar-na-lange-tijd-weer-zien 2024-01-04T10:41:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17104.w613.r16-9.7a62684.webp De reünie | Elkaar na lange tijd weer zien Ik ben Fred Steenman. Ik heb een reünie georganiseerd voor mijn klas van veertig jaar geleden, in Hilversum. Ongeveer veertig jaar geleden zat ik op de Jan Campertschool in Hilversum. Samen met een oude schoolvriend bedacht ik het plan om de oude klas weer te ontmoeten. Dat zou leuk zijn. Het vinden van de oud-klasgenoten ging best makkelijk. De oude klassenfoto hebben we bestudeerd en de namen van onze klasgenoten werden opgeschreven. Daarna zijn we in Hilversum rond gaan bellen. Vaak kregen we dan een familielid aan de telefoon en die hielp ons wel weer verder. Niet alle oud klasgenoten wonen nog in Hilversum. De Jan Campertschool was een echte buurtschool. Alle kinderen die bij elkaar in de klas zaten, woonden bij elkaar in de buurt. Iedereen kende elkaar. De reünie vond plaats in november, in ons vroegere schoolgebouw. Bijna iedereen is gekomen. Na veertig jaar was de hele boel weer bij elkaar. Zelfs de onderwijzer van toen, meester Lichtendahl is opgespoord en hij was ook benieuwd naar zijn leerlingen van veertig jaar geleden. Het was een heel gezellige dag. Er werden oude foto´s bekeken en herinneringen opgehaald over schoolreisjes en andere leuke gebeurtenissen. En er werd een klassenfoto gemaakt, precies als veertig jaar geleden. Ik heb de reünie georganiseerd omdat ik erg benieuwd was hoe het met mijn oud- klasgenoten ging, en wat ze in die veertig jaar allemaal gedaan hebben. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427521 130 2032-12-31T22:00:00+00:00 4086 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no school https://schooltv.nl/video-item/decorveiling-oude-rekwisieten-worden-verkocht 2024-01-10T15:36:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17106.w613.r16-9.a3d81fe.webp Decorveiling | Oude rekwisieten worden verkocht Ik ben Guus Postma. Ik ben gek op spullen. Dus ook op spullen van vroeger. Ik werk bij een bedrijf dat vroeger de rekwisietenafdeling van de omroep was. Rekwisieten zijn spullen die gebruikt worden bij televisieprogramma's. Er zijn al 50 jaar spullen verzameld. Er is hier dus 50 jaar televisiegeschiedenis! Boeken, serviezen, stoelen en tafels, telefoons, oude bromfietsen, kanonnen, hoeden en jassen en jurken, Mariabeelden, harnassen, schilderijen, hobbelpaarden, Batmanpakken, kanonnen, een kauwgomballenautomaat, een postbodekarretje, kruideniersartikelen, schoolplaten, een oude tandartsstoel, eigenlijk kun je het zo gek niet bedenken of we hebben het hier. Ook veel beroemd geworden spullen. Zoals de stoel van Sinterklaas. Het servies van Saartje, uit een kinderprogramma van vroeger, Swiebertje. De kapstok van Baantjer, de bekende politieserie. Een deel van al die spullen moest verkocht worden. Het werd gewoon veel te veel! Dat hebben we gedaan op een veiling. Iedereen mocht komen en bieden. Wie zal nu zijn jas aan de kapstok van Baantjer hangen? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427522 160 2032-12-31T22:00:00+00:00 1609 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no televisie rekwisiet veiling decor https://schooltv.nl/video-item/de-dag-van-het-werkpaard-een-grote-hulp-voor-de-boer 2024-01-04T10:41:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17108.w613.r16-9.fe7abe0.webp De dag van het werkpaard | Een grote hulp voor de boer Ik ben Nico de Jong en dit is mijn paard Ilse, het is een werkpaard. Mmmwah! Dit is eigenlijk nog typisch een werkpaard zoals men zeg maar vanaf het begin van de 19de eeuw altijd mee gewerkt heeft. Grof gebouwd, goed gespierd en zware benen, en grote hoeven, een goede kont erin, goede bilspieren. Hè, dat was een typisch werkpaard. Zo’n werkpaard was vroeger hét hulpmiddel van de boer. Een paard bij een boer weet van alles. Als de boer moest melken, hè, dan bracht hij ‘m naar de koeien en ook weer terug, en dan overdag werd ermee gewerkt. Ploegen was één van de activiteiten in het voorjaar met name. Ploegen is eigenlijk het omkeren van de grond hè, en je ging dan voor die tijd mesten. Je strooide de mest uit en dat moest ondergeploegd worden. En dan lag het eigenlijk klaar om ingezaaid te worden. Dat gebeurde in het voorjaar. Ik weet nog goed: toen ik een jaar of 10 was, kocht mijn vader voor het eerst, had hij zijn eerste tractor. En ja, toen was het al heel snel verdwenen, dat paard. En dat was voor die boeren natuurlijk heel makkelijk om met een tractor te gaan werken, want een tractor kon je uitzetten, je draaide de sleutel om en hij stond stil. Een paard moest je natuurlijk altijd in de gaten houden. Het is van nature een vluchtdier en hij zal er altijd vandoor gaan bij een dreigend gevaar, dus je moest ‘m ook altijd in de gaten houden. En een tractor, die zet hij uit, hij zet ‘m uit, de versnelling, de draaide de sleutel en hij stond stil. Een paard gebruiken is meer hobby geworden dan dat je echt er nog wat mee kan doen. Als ik zo achter de ploeg loop, dat is gewoon heerlijk, je proeft de natuur en het is ook: je hoort de omgeving. Als je in een tractor rijdt en zeker in een moderne tractor zit je afgesloten, je hebt glas om je heen, het is vaak warm en het is gewoon heerlijk om in de natuur bezig te zijn dus, en zelf ook actief, je blijft zelf ook veel actiever. Het is heerlijk. Eens kijken! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427523 218 2032-12-31T22:00:00+00:00 15191 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no boerderij paard geschiedenis https://schooltv.nl/video-item/de-burcht-van-leiden-muren-van-bijna-een-meter-dik 2024-01-09T14:29:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17110.w613.r16-9.d75c755.webp De burcht van Leiden | Muren van bijna een meter dik Ik ben Anna. Ik ben bij de burcht van Leiden. Het lijkt wel een kasteel! Het is ook gebouwd in de tijd van de kastelen, in de 12e eeuw. De heuvel is niet natuurlijk, want er was natuurlijk geen heuvel middenin de stad. Eerst werd een gracht gegraven. De grond daaruit werd op een hoop gegooid, dat werd de heuvel. En daarop werd later de ronde burcht gebouwd. In tijden van oorlog, als de vijand heel dichtbij kwam, konden de Leidenaren hier naartoe vluchten. De muren zijn bijna een meter dik. Achter de ingang was een vierkante toren, daardoor werd het nog meer een echte burcht. Binnen de burcht zie je op de bogen de weergang. Daarbovenop stonden de Leidenaren als zij zich verdedigden. De burggraaf van Leiden heeft de burcht laten bouwen. Latere burggraven hebben hun familiewapen naast de poort laten aanbrengen. Zij zorgden ervoor dat de burcht bewaard bleef en dat hij niet instortte: de Egmonds, de Wassenaers, de Teylingens, allemaal machtige families in het Leiden van die tijd. Ada van Holland belegerde de burcht, in 1200 ongeveer. Ze vocht tegen haar oom die graaf van Holland wilde zijn. Die zat in de burcht. Maar Ada had ridders en soldaten. Er volgde een gevecht. Er werden stenen over de muur gegooid, met blijden, dat zijn grote katapulten. Het was een hevig gevecht. Toch won ze niet. In de Middeleeuwen kon de burcht de Leidenaren beschermen, maar later niet meer. Net als de kastelen. Hun tijd was voorbij. En dat gold ook voor de burcht van Leiden. Maar de burcht is niet helemaal verdwenen. Ga maar eens kijken! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427524 151 2032-12-31T22:00:00+00:00 27957 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no oorlog Leiden kasteel Middeleeuwen https://schooltv.nl/video-item/bunkers-gebouwd-door-de-duitsers-in-de-tweede-wereldoorlog 2024-01-04T10:41:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17112.w613.r16-9.7ac3157.webp Bunkers | Gebouwd door de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog We staan hier in Zoutelande op het dak van een bunker. Deze bunker is gebouwd door de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog. Omdat de Duitsers toen Europa, het vasteland, hadden bezet, die hele kust langs de Atlantische Kust, die wilden ze goed verdedigen en zodanig, dat er geen Engelsen en Amerikanen hier op het strand zouden landen. Daarom is deze bunker gebouwd. Op het dak van de bunker zit een observatiekoepel. In deze koepel zat een soldaat met een speciale kijker, die keek daardoorheen, over het strand. Zag hij een vijand, dan waarschuwde hij zijn kameraden in bunkers in het achterland, die hadden grote kanonnen, die konden 20 kilometer ver schieten en die schoten dan vanuit het land over de duinen heen op het strand of op de zee, daar waar de vijand was. Dit is de ingang van de observatiebunker. Deze bunker is helemaal in twee meter dik gewapend beton gebouwd. Het betekent dat het dak is twee meter gewapend beton en de zijmuren, te zien hier in de ingangspartij, is ook twee meter dik. Om dat aan de buitenkant te kunnen aangeven, staat op de bunker een afkorting ST, dat betekent, dat deze bunker standaardgebouwd is en dat er dus in die tijd geen bommen waren die daar dwars doorheen konden gaan. Dit is een woonbunker, die is ook door de Duitsers hier neergezet. Een woonbunker is geschikt voor het slapen en het uitrusten voor 20 soldaten. Er waren twee kamers in deze woonbunker. De soldaten sliepen in deze bedjes, die zijn wat kleiner van formaat dan de huidige bedden. Ieder had een halve kleerkast. Dat grijze ding in de hoek is de kachel, die kon gestookt worden op hout of op kolen. Als zo’n kachel niet goed brandt krijg je giftige gassen, vandaar dat daar verplicht een vogelkooitje boven hangt met een vogeltje en op het moment dat het vogeltje dood zou gaan wisten ze, dat ze giftige gassen in de bunker hadden. En natuurlijk hadden ze in de bunker ook telefoon. Daar konden ze mee met een soldaat in een andere bunker konden ze dan praten. Door aan een slingertje te draaien gaat hier de bel, maar in de andere bunker ging natuurlijk ook de bel en dan pakte hij de hoorn van de haak. Na de oorlog zijn voor woningbouw en wegenbouw veel bunkers gesloopt. De bunkers herinneren ons wel aan de slechte tijden van de Tweede Wereldoorlog, maar we moeten ze toch bewaren, omdat ze deel uitmaken van de geschiedenis, dat zoiets als een Tweede Wereldoorlog niet meer mag gebeuren. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427525 164 2032-12-31T22:00:00+00:00 13876 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no schuilkelder Tweede Wereldoorlog https://schooltv.nl/video-item/camp-bridgehead-een-nagespeeld-militair-kamp 2024-01-04T10:41:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17114.w613.r16-9.b22a2a5.webp Camp Bridgehead | Een nagespeeld militair kamp Ik ben hier op Camp Bridgehead, een nagespeeld militair kamp uit 1945. In 1945 eindigde de oorlog met Duitsland. Deze Tweede Wereldoorlog duurde van 1940 tot 1945. In 1945 werden we bevrijd door de Canadezen, Engelsen en Amerikanen. Ik ben Piet Vermeulen. Ik ben de commandant van dit tijdelijke kamp, ik heb de leiding. In het echt ben ik helemaal geen militair. Ik werk bij de gemeente. Ik doe dit om te laten zien hoe het vroeger was. Er doen wel 180 mensen mee. En al die mensen zijn in het echt geen soldaat. Wij waren heel benieuwd wat er nou precies gebeurd was in de Tweede Wereldoorlog. We zijn dingen gaan verzamelen, en dan is het ook leuk om wat met die dingen te gaan doen. We wilden wat laten zien. Zo is het idee van Camp Bridgehead ontstaan. Een militair kamp uit 1945 in volle actie. Het leven van een geallieerde soldaat was niet makkelijk. Het was koud en nat, er was weinig eten, er waren niet zoveel dokters in het kamp en er werd vaak op je geschoten. Het leuke van Camp Bridgehead is dat je alles kunt zien, aanraken en je kunt uitleg vragen. In een museum staat alles achter glas. Dit heeft niets met oorlogje spelen te maken. We willen graag laten zien hoe het leven van een soldaat in de Tweede Wereldoorlog eruit zag. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427526 160 2032-12-31T22:00:00+00:00 4784 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog soldaat museum https://schooltv.nl/video-item/bommen-opruimen-een-explosieve-baan 2024-01-04T10:41:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17116.w613.r16-9.7757aa2.webp Bommen opruimen | Een explosieve baan Ik ben Thierry van den Berg. Ik ben bommenspeurder. Dat is natuurlijk geen hobby, maar een echte baan! Vooral aan het eind van de Tweede Wereldoorlog, zo rond 1944/45 zijn er heel veel bommen op ons land gegooid. Die bommen kwamen uit Engelse en Amerikaanse bommenwerpers. Zij kwamen ons helpen tegen de Duitsers. De Duitsers hadden ons land bezet en die moesten weg. Dus de Engelsen lieten bommen vallen op gebouwen waarin Duitse soldaten zaten. Of ze bombardeerden rails kapot waardoor de Duitse munitietreinen niet meer konden rijden. Niet al die bommen zijn ontploft. Er liggen nog steeds duizenden en duizenden bommen in Nederland. Die niet ontplofte bommen noemen we blindgangers. Ze liggen meestal heel diep in de grond. Ik speur die bommen op, want ze mogen daar niet blijven liggen. Een voorbeeld: een gemeente wil nieuwe huizen bouwen. Dan moet eerst de grond waarop die huizen komen te staan onderzocht worden. Want misschien zit er gif in de grond of er zitten archeologische voorwerpen in, spullen uit de Romeinse tijd bijvoorbeeld. Die worden er dan eerst uitgehaald. Maar de gemeente moet ook weten of er geen explosieven in de grond zitten. Dan kom ik in actie. Ik kijk in oude boeken om te kijken wat er in de oorlog is gebeurd op die plek. Ik ga naar het archief van de gemeente. Daar zijn vaak ook gegevens te vinden van bombardementen op die plek. En ik ga naar het luchtfotoarchief in Wageningen. De Engelse piloten maakten een uitgebreid dagboek als ze terugkwamen van de bombardementen. Hierin beschreven alles wat ze hadden meegemaakt tijdens hun vlucht. Dus ook hoeveel bommen ze hadden gegooid, hoe zwaar die bommen waren en op welke plek. Al die dagboeken, duizenden en duizenden, liggen in een groot archief in Londen. Daar ga ik ook vaak naar toe. Als ik een interessant dagboek vind, laat ik het kopiëren en neem ik het mee voor mijn onderzoek. Aan de hand van die dagboeken kunnen we precies berekenen waar een bom gevallen is. En ik ga naar het archief van de Explosieven Opruimingsdienst. Want ja, misschien hebben ze op die plek eerder een bom gevonden en al opgeruimd. Dat zou kunnen. Dan hoef ik niets meer te doen. Ik ga natuurlijk ook praten met mensen, die daar in de buurt wonen. Ook al is het zestig jaar geleden, ze weten vaak nog heel goed waar de bommen vielen. Maar ook hun kinderen weten dat soms. Die mochten op zo’n plek vroeger niet spelen. Dat duurt allemaal wel een paar maanden. En als ik dan zeker weet dat er een bom ligt en waar, dan komt de Explosieven Opruimingsdienst. Die laten de bom ontploffen en dan is de plek weer veilig. Het is een spannend beroep. En het heeft een hoop met geschiedenis te maken. Wie zei dat geschiedenis saai is? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427527 194 2032-12-31T22:00:00+00:00 8346 2009-01-19T22:00:00+00:00 yes no explosie bom Tweede Wereldoorlog https://schooltv.nl/video-item/archeoloogje-spelen-schatten-onder-de-grond 2024-01-04T10:41:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17118.w613.r16-9.61374ec.webp Archeoloogje spelen | Schatten onder de grond Ik ben Judith Vissers, ik ben 13 jaar oud en ik zit in de tweede klas van de Scholengemeenschap. En ik ben bezig met een praktijkles archeologie. Er zit iets wat je vaak tegenkomt, zo van: “ik krijg les in archeologie, cool hè?!”. En we kregen eerst les en toen kregen we een opdracht. Toen moesten we eerst een akker uitzoeken en je moet zoeken naar waardevolle dingen, zoals scherven en stenen. Ja, ik moet opschrijven waar ik iets heb gevonden, zodat ik het later terug kan kijken van “waar heb ik die bepaalde steen gevonden?” En de stenen moet ik nummeren. Kijk: waar ik ook iets interessants heb gevonden, ik vind dit zelf wel heel erg geinig. Het is een beetje beschadigd, het is een pijpenkopje. En ja, voor de rest een hoop stenen, glas een beetje, aardewerk. Kijk: waar meneer ook iets kan over vertellen wat het allemaal is. Wat je hier ziet, dat weet je wel, dit is een…? Een pijpenkopje. Een pijpenkopje. Dit pijpje is ongeveer ouder dan tussen 1740 en 1750. Heb je nog wat, Judith? Nee. Ze zegt van niet, maar hier moet je eens kijken. Ze heeft stenen bij. Dit is eigenlijk een spectaculaire vondst! Ze denkt dat ze een steen bij heeft, maar ze heeft een stuk van een Neolithische, dat is de Jonge Steentijd, van een Neolithische vuistbijl. Dit vind je dus nooit hè, in hele je leven, je mag 100 jaar een akker aflopen en als je dit vindt, dan heb je echt heel veel geluk gehad en dat heeft Judith dus. Ze dacht dat ze een steen had. Zie je wel, dat ik zei “breng alles mee wat je op die akker vindt en dan zullen we straks wel zien wat erin zit!” In werkelijkheid ziet zo’n vuistbijl, zo’n handbijl, er als volgt uit. Kijk: ze heeft dus dit stukje bij. Maar het heeft ongeveer deze vorm. Ik ben opgeleid als archeoloog. En één van de zaken die je leert is het herkennen van vondstmateriaal, dus je herkent het meteen, of dat het Romeins is, Middeleeuws, Prehistorie, het is overduidelijk. In het totaal worden door deze leerlingen 120 akkers afgelopen, dat is natuurlijk immens. Je mag in het algemeen zeggen, dat van de 120 akkers die worden afgelopen, één of twee akkers interessant zijn. Dat noemt men: “die zijn archeologisch besmet”. Als de leerlingen deze opdracht krijgen, zijn ze heel verbaasd. Ze stelden zich af: “wat laat hij ons nu allemaal doen?!” Maar het meeste wat opvalt is: ze zijn verbaasd dat ze allemaal wat vinden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427528 176 2032-12-31T22:00:00+00:00 26073 2008-12-21T22:00:00+00:00 yes no geschiedenis archeologie school https://schooltv.nl/video-item/voeding-voor-sporters-veel-koolhydraten 2024-01-04T10:41:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17120.w613.r16-9.b330685.webp Voeding voor sporters | Veel koolhydraten! Ja, om nog sneller te kunnen schaatsen is goed eten heel belangrijk. Schaatsers moeten altijd rekening houden met wat ze eten. Het is belangrijk, dat ze veel energie uit het eten kunnen halen. Maar hoeveel maakt het nou uit wat jij eet? Je kunt er geen Wereldkampioen door worden, door goed voedsel, maar je kunt er wel door verliezen, dus… Oh ja, hoe dan? Geen gekke dingen eten. En noem eens wat, wat zou je absoluut niet eten in…? Nou, eigenlijk dingen zoals patat en veel croissantjes, en die dingen, niet heel erg vetrijke dingen, dus vooral gewoon goede dingen en goede dingen zijn ook gewoon lekker, dus. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427529 37 2032-12-31T22:00:00+00:00 26278 2009-02-16T22:00:00+00:00 yes no schaats energie voeding sport https://schooltv.nl/video-item/toilet-in-nepal-in-de-open-lucht 2024-01-04T10:41:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17122.w613.r16-9.fa29f5d.webp Toilet in Nepal | In de open lucht Gelukkig krijgen hier in Nepal steeds meer kinderen schoon water. Deze school bijvoorbeeld. Unicef heeft hier ervoor gezorgd, dat er toiletten zijn gebouwd, dat er schoon water is om te drinken en de kinderen krijgen les: ze leren, dat ze van vies water ziek worden. Can I sit there? Okay? Of course! Okay. Ze krijgen nu hygiëneles. Ze leren dus hier, dat je van vies water ziek kan worden, dat het heel ongezond is en dat je bijvoorbeeld als je naar de WC bent geweest, dat je je handen moet wassen. Ja, dat kan je je bijna niet voorstellen, bij ons is dat natuurlijk heel vanzelfsprekend, wij weten niet beter. Dat zijn bacteriën, die zie je niet. Volgens mij legt hij dat uit. Die zitten natuurlijk in het wa-ter, maar water wat schoon lijkt kan toch heel smerig zijn. Volgens mij gaat het daarover. En ze leren ook de WC schoonmaken en ik mag meedoen! Dat hoort dus ook gewoon bij hun schoolwerk: de WC’s schoonmaken. En ja, ik denk, dat we er eigenlijk wel bijna zijn, want eerst waren hier geen WC’s. Toen moesten ze waarschijnlijk op het veldje, net als op die andere school, poepen en plassen. Dus het is te gek, dat ze die hebben, die WC! Ho! Hé! Hé! Hé! Prima, dan ga ik nu even plassen! Het is hier lekker schoon! Zo. Wiskunde vandaag. Ze zijn met allerlei soorten haakjes bezig. En ik leid ze nu heel erg af, maar het is een heel eenvoudig schoolgebouwtje. Het is gewoon, ja, van een soort klei en met houten balken. Gelukkig zit er een dak op. En ze hebben allemaal wel boeken en schriften, dus dat is goed. Okay, Sushila, good luck, have a good day! Dan ga ik hier verder rondkijken. Thank you. Bye bye. Bye bye, good luck! Ja, nou, het is goed, dat ze naar school gaan, maar zouden ze op deze school water hebben? Ze gaan van 10 tot 4 naar school, dan zou je toch zeggen, ja, dat ze wel in ieder geval, ja, wa-ter hebben of een WC om effe je handen te wassen of om een slok water te nemen. Het zit allemaal op slot. Ook niet. Hartstikke droog. The toilet: where is it? Dat verstaan ze natuurlijk niet. En mijn Nepalees is nog steeds niet echt top. Nee toch!? Moet dit dan de WC zijn? Ja, goh! Zo! Pffrrt! Nou ja, wees blij, dat je het niet ruikt! Het stinkt hier sowieso, volgens mij doet de leraar de drol daar en ik ruik het ook, dus ik heb het idee, dat ze gewoon hier hun behoefte doen, hierachter. Want het stinkt hier! Nou, ja hoor! Kijk: drol! Drol! Heel veel vliegen. Hier liggen overal drollen! Ik doe ondertussen even mijn neus dicht zoals je hoort. Maar al die kinderen die daar op school zitten, die gaan ge-woon als ze moeten poepen of plassen doen ze dat hier op de berg! Okay, het is een mooi uitzicht, maar zo hoort het natuurlijk niet! Want als ze hier dan gepoept hebben, dan gaan ze natuurlijk weer naar binnen en dan moet je eigenlijk je handen wassen, althans: dat doen wij als het goed is, en dat kan hier niet. Dus ze kunnen geen slokje drinken. En nou ja, nu zie je wat hier aan de hand is hè, in het Verdrag Voor De Rechten Van Het Kind staat, dat ieder kind recht heeft op drinkwater, op hygiëne, dus ja, schone handen bijvoorbeeld, en op een WC. En hoewel ze hier gelukkig naar school gaan, is dat allemaal niet geregeld hier. Moet je je voorstellen, dat je hier elke dag naar school zou moeten en als je moet poepen moet je het hier doen! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427530 195 2032-12-31T22:00:00+00:00 16355 2009-02-16T22:00:00+00:00 yes no Azië armoede plassen toilet poep https://schooltv.nl/video-item/schaatspakken-ze-worden-steeds-sneller 2024-01-04T10:41:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17124.w613.r16-9.10d7a3f.webp Schaatspakken | Ze worden steeds sneller! Bij schaatspakken is het de bedoeling, dat alles goed strak zit. Dan heb je geen last van tegenwind en ga je nog sneller. Nieuwe pakken worden getest in een windtunnel. Wat is dit voor pak? Dit is het pak waar we altijd in schaatsen en in trainen. Het hele pak is opgebouwd uit allemaal verschillende stoffen. Deze arm is bijvoorbeeld weer anders dan deze arm. Hé, ja, waarom is dat? Dit is een pak voor lange afstanden. En als je schaatst, zwaai je met deze arm, dus deze is toch weer iets anders. En deze leg je op de rug, en dit is weer meer en dit is meer, ja, latexachtig, dus, ja, het pak is helemaal opgebouwd en helemaal getest in windtunnels om het zo snel mogelijk te maken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427531 49 2032-12-31T22:00:00+00:00 13329 2009-02-16T22:00:00+00:00 yes no ijs koud schaats snelheid https://schooltv.nl/video-item/paspoortcontrole-waar-wordt-op-gelet-tijdens-de-paspoortcontrole 2024-01-04T10:41:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17126.w613.r16-9.738ff9e.webp Paspoortcontrole | Waar wordt op gelet tijdens de paspoortcontrole? Paspoortcontrole. Hallo. Goedemorgen. Goedendag. Dankjewel. Maar waar let u nou eigenlijk precies op? Oh, loopt u maar eventjes om, dan zal ik het u laten zien. Tof! Hai. Vertel: waar let u dan op? Ik let onder andere op de foto, of u het bent. En of u erop lijkt en of het inderdaad uw paspoort is. En we letten op de geldigheidsdatum van het paspoort. Nou, in dit geval mag u er nog mee reizen, dus dat is allemaal prima in orde. Daarbij letten we ook nog op het watermerk, dus dat licht op zoals u ziet. Oh ja! Ja? Dus dat is ook goed? Ja, dat is allemaal in orde. En dan kunnen we ook nog kijken onder UV-licht, nou, en als u deze spikkeltjes ziet, dan is het papier in orde. Okay. En we kunnen we uw persoonsgegevens, dus uw naam, nog eventjes intoetsen om te kijken of u in het opsporingssysteem voorkomt. En die is in orde hè? Deze is helemaal in orde, meneer! Nou, dan ga ik mijn vliegtuig halen. Ja. Hartstikke goed. Bedankt! Dag! Goede reis! Tot ziens! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427532 48 2032-12-31T22:00:00+00:00 13717 2009-02-16T22:00:00+00:00 yes no vliegveld controle identificatie https://schooltv.nl/video-item/de-klapschaats-sneller-dan-de-gewone-schaats 2024-01-16T15:10:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17128.w613.r16-9.e194f1a.webp De klapschaats | Sneller dan de gewone schaats De klapschaats kan open en dicht als een schaar. De klapschaats. De klapschaats, dat is echt een heel groot verschil inderdaad met schaatsen waarbij dit vastzit. Maar laat eens even goed zien wat er met deze schaats gebeurt? Ja. Deze kan open. Het klapt open? En wanneer klapt ie open? Met de afzet en je zet af met je enkel, ja, dan gaat ie open, zoals met de vaste schaats vroeger, dan kon je niet echt een enkelstrekking maken op het laatst, want dan gaat de punt in het ijs. En dan breekt het ijs weg. En nu kun je dus de schaats langer naast je houden en dan gaat-ie open, en dan blijft er contact nog met het ijs terwijl je je voet al optilt als het ware. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427533 45 2032-12-31T22:00:00+00:00 14905 2009-02-16T22:00:00+00:00 yes no ijs schaats snelheid https://schooltv.nl/video-item/kindersterfte-door-slechte-hygiene-en-ondervoeding 2024-01-04T10:41:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17130.w613.r16-9.dc7dacc.webp Kindersterfte | Door slechte hygiëne en ondervoeding Kinderen hebben speciale rechten, maar die moeten ze natuurlijk wel krijgen. Unicef werkt daaraan. En die rechten, ja, dat kan gaan van het recht op onderwijs tot het recht op spelen en ontzettend belangrijk: het recht op schoon drinkwater. Voor ons is het heel normaal: schoon drinkwater. Maar in heel veel landen op de wereld is daar een enorm tekort aan. Bijvoorbeeld hier in Nepal. Het valt me op hoeveel winkeltjes er zijn die emmers en waterkruiken verkopen. Als je thuis geen kraan hebt, dan moet je op een andere manier aan water zien te komen. Iets waar ik in Nederland eigenlijk nooit bij stilsta. Ik gebruik water zonder erbij na te denken. Weinig mensen hebben hier een kraan thuis en ook geen toilet. Dus ze moeten alles hier bij de rivier doen, bijvoorbeeld, nou, de auto wassen, maar ook zichzelf wassen. Kinderen spelen hier in de rivier. Vervolgens gaan ze hier ook hun kleren wassen en zelfs de groente voor het avondeten wassen ze in deze rivier! Dat gebeurt allemaal op dezelfde plek. Ja, en dan eigenlijk het ergste: omdat ze ook geen wc hebben, gaan ze poepen en plassen hier in de buurt en als het dan gaat regenen, dan stroomt al die viezigheid in de rivier! Nou, als je hier een schepje van het water neemt, ja, dan zie je, nou, dat het, ja, een beetje troebel is. Je ziet die viezigheid niet, maar het zit hier allemaal wel in. Ja, er is hier dus wel water, maar het is gewoon heel vies. Vooral kinderen zijn slachtoffer van het gebrek aan schoon water. Niet alleen in Nepal, maar ook in andere landen in Azië. In Afrika en in Midden- en Zuid-Amerika is het probleem groot. Wereldwijd hebben 125 miljoen kinderen geen schoon drinkwater. En maar liefst 280 miljoen kinderen hebben geen wc thuis. Dat is ongeveer de helft van alle kinderen op de wereld. Door dit probleem worden veel kinderen ziek. Ze krijgen bijvoorbeeld diarree. Daardoor drogen ze uit. En ze kunnen er zelfs aan doodgaan. Unicef heeft uitgerekend dat er elke 20 seconden ergens op de wereld een kind doodgaat door gebrek aan schoon drinkwater en hygiëne. En nu is er dus weer een kind overleden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427534 182 2032-12-31T22:00:00+00:00 32427 2009-02-16T22:00:00+00:00 yes no voeding hygiëne https://schooltv.nl/video-item/hygieneles-in-nepal-handen-wassen-en-wcs-schrobben 2024-01-16T16:19:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17132.w613.r16-9.190afe8.webp Hygiëneles in Nepal | Handen wassen en wc's schrobben Gelukkig krijgen hier in Nepal steeds meer kinderen schoon water. Op deze school bijvoorbeeld. Unicef heeft ervoor gezorgd dat er toiletten zijn gebouwd dat er schoon water is om te drinken en de kinderen krijgen les. Ze leren dat ze van vies water ziek worden. Ze krijgen nu hygiëneles. Ze leren dus hier dat je van vies water ziek kunt worden, dat het heel ongezond is. En bijvoorbeeld dat als je naar de wc bent geweest, dat je je handen moet wassen. Dat kun je je bijna niet voorstellen, bij ons is dat heel vanzelfsprekend, wij weten niet beter. Dat zijn bacteriën. Die zie je niet, volgens mij legt hij dat uit. Die zitten natuurlijk in het water, maar water dat schoon lijkt, kan toch heel smerig zijn. Volgens mij legt hij dat uit. En ze leren ook de wc schoonmaken. En ik mag meedoen! Dat hoort dus ook gewoon bij hun schoolwerk; de wc schoonmaken. En, ja ik denk dat ze daar eigenlijk wel blij mee zijn, want eerst waren hier geen wc's. Moesten ze waarschijnlijk gewoon op het veldje, net als op die andere school, poepen en plassen. Dus het is te gek dat ze die hebben, die wc's. Nou, dan ga ik nu even plassen. Het is hier lekker schoon! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427535 165 2032-12-31T22:00:00+00:00 21596 2009-02-16T22:00:00+00:00 yes no water hygiëne https://schooltv.nl/video-item/drinkwater-in-nepal-geen-kraan-in-huis 2024-01-16T16:23:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17134.w613.r16-9.e1ce013.webp Drinkwater in Nepal | Geen kraan in huis Kinderen hebben speciale rechten, maar die moeten ze natuurlijk wel krijgen. Unicef werkt daaraan. En die rechten, ja, dat kan gaan van het recht op onderwijs tot het recht op spelen en ontzettend belangrijk: het recht op schoon drinkwater. Voor ons is het heel normaal: schoon drinkwater. Maar in heel veel landen op de wereld is daar een enorm tekort aan. Bijvoorbeeld hier in Nepal. Sushila woont hier samen met haar familie. Behalve haar ouders en broer wonen ook haar oma en tante bij haar. Iedereen helpt een handje mee. Niemand heeft hier een kraan in zijn huis, dus ik ben heel benieuwd. Where do you get your water? We have to go a bit far. Okay, can I walk with you? Yes. Okay. Hier? Oh, hoeveel liter zou hier ingaan? Jij zei heel veel, dus als je dit dan hebt opgebruikt, moet je snel weer. And how many times a day you do this walk? Two times. Two times? Okay. Dat is kennelijk toch genoeg water om voor het hele gezin alles mee te doen. Okay, so this is it? The water comes from this hose. En je vraagt je af: “ja, waar gaat die slang naartoe?”. Where does the water come from?” From the mountain Now there is water, does it always work here, this hose? So, only in the rain season? And that is like the once or something? Okay. And what is this water for, what do you do with it? For drinking? And are you sure that it’s clean, you are not contaminated? It looks clean, but you are absolutely sure? Nou, dat is nogal wat hè, als je hier woont en je hebt dorst, dan moet je dus eerst hiernaartoe lopen, dan geluk hebben dat er water uitkomt en dan maar hopen dat het schoon is. Het ziet er op zich ook wel okay uit, maar er is maar één manier om er echt achter te komen bij water en dat is een test doen. En met dit flesje kan dat. Zo. Nou, nu moeten we een paar uur wachten. Blijft het zo helder als het nu is, ja, dan is het op zich schoon. Maar als het verkleurd is of donkerder wordt, dan is het vervuild water. Het is tijd voor de uitslag van de test van het drinkwater van Sushila. Het flesje heeft nu lang genoeg gestaan. En de uitslag is, ja, schrikken, want hoe donkerder het water, hoe slechter het water. Nou, moet je zien! Dit water is in een paar uur gewoon zwart geworden! En dat betekent, dat er heel veel poepbacteriën in zitten. En dit drinkt Sushila elke dag, hier wast ze zich mee, hier wast ze haar eten mee. Het is gewoon vervuild met poep! Slecht nieuws dus. Tijdens deze reis besef ik steeds meer hoe belangrijk het is dat kinderen kennis krijgen over schoon water en hygiëne. Unicef gaat binnenkort lessen geven op de school van Sushila en ook komen er toiletten. Ik hoop dat ze daar snel mee beginnen, want er is hier in Nepal genoeg water. En als iedereen leert om daar goed mee om te gaan en om toiletten te bouwen, dan blijven de kinderen hopelijk gezond en krijgen ze waar ze recht op hebben. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427536 291 2032-12-31T22:00:00+00:00 22912 2009-02-16T22:00:00+00:00 yes no kraan water Azië https://schooltv.nl/video-item/bagage-op-schiphol-wat-gebeurt-er-met-je-koffer 2024-01-04T10:41:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/17000/images/17136.w613.r16-9.9bde2ff.webp Bagage op Schiphol | Wat gebeurt er met je koffer? Goedemorgen. Goedemorgen. Ticket? Dank u wel. Paspoort? Dit is de incheckbalie. En zij gaat nu checken of ik inderdaad Jurre Bosman ben. Dat het de naam is die op het ticket staat. Nou ja, en of ik aan boord mag. Jurre Bosman? Ja. Heeft u ook bagage om in te checken? Ja. Kijk. Dank u wel. Nou, die tas moet natuurlijk in hetzelfde vliegtuig uitkomen als waar ik instap zo meteen en daarom krijgt ie een label. En op dat label staat precies waar ie naartoe moet. U wordt om 9 uur verwacht bij Gate D29. Dat is in Vertrekhal 2 door de controle. Ja. Okay. Ja? Dank u wel. Dan wens ik u een hele fijne reis! Dat gaat lukken! De tas van Jurre heeft een speciaal label met een code gekregen. Door deze infraroodstralen kan de computer zien op welke band de tas terecht moet komen en zo komt-ie ook in het juiste vliegtuig. Dit gaat dus allemaal automatisch. Alleen als de tas met het label niet goed ligt of bijvoorbeeld stuk is, wordt de tas met de hand gescand. Dit is de kelder van Schiphol, dat is de bagageruimte. Die is echt gigantisch, wel 15 voetbalvelden bij mekaar! In deze ruimte worden alle koffers in de gaten gehouden. Als er bijvoorbeeld een hengsel van een tas vastzit, gaat deze lamp branden. De band wordt dan stopgezet en iemand gaat het probleem oplossen. Elke dag verwerkt Schiphol 100.000 stuks bagage, sommige dagen zelfs 160.000! En dat is de mijne! Daar gaat ie! Dat is fantastisch, dit is helemaal nieuw: dit is de bagagerobot, die haalt de koffers hier van de band en daar beneden laadt-ie ze in het karretje, dat doet ie helemaal volautomatisch. En daarna gaat het karretje naar het vliegtuig. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_427537 144 2032-12-31T22:00:00+00:00 58493 2009-02-16T22:00:00+00:00 yes no transport vliegtuig koffer vliegveld