https://schooltv.nl/video-item/eus-boekenclub-in-de-klas-adriaan-van-dis-klifi 2024-07-16T08:50:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45736.w613.r16-9.cf54746.webp Eus' Boekenclub in de klas | Adriaan van Dis - KliFi In Eus’ Boekenclub brengt Özkan Akyol schrijvers in contact met bekende mensen die hun boek hebben gelezen. In deze aflevering staat het boek ‘KliFi’ centraal. KliFI is een allegorie over een veranderend Nederland, hoe nuance ondergronds is gegaan en redelijkheid schiftte tot haat. Maar bovenal is het een roman over luisteren, de kracht van verhalen, lastige vriendschappen en liefde. De leesclub, bestaande uit Herman Pleij en Celine Huijsmans, gaat in gesprek met de schrijver, Adriaan van Dis. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20195562 506.08 122 2024-05-24T08:37:41+00:00 yes no lezen literatuur https://schooltv.nl/video-item/eus-boekenclub-in-de-klas-gijs-wilbrink-de-beesten 2024-07-16T08:52:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45767.w613.r16-9.c30e72c.webp Eus' Boekenclub in de klas | Gijs Wilbrink - De Beesten In Eus’ Boekenclub brengt Özkan Akyol schrijvers in contact met bekende mensen die hun boek hebben gelezen. In deze aflevering staat het boek ‘De beesten’ centraal. Een jongen groeit op in de Achterhoek als jongste telg van de beruchtste familie van de streek. Als hij jaren later plotseling verdwijnt, komt zijn dochter terug naar haar geboortegrond om hem te zoeken. De leesclub, bestaande uit Tatum Dagelet en Sinan Can, gaat in gesprek met de schrijver, Gijs Wilbrink. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20195596 655.8 375 2024-05-24T09:49:54+00:00 yes no literatuur lezen https://schooltv.nl/video-item/eus-boekenclub-in-de-klas-marion-bloem-meisjes-uit-het-dorp 2024-07-16T08:53:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45738.w613.r16-9.fae4f1e.webp Eus' Boekenclub in de klas | Marion Bloem - Meisjes uit het dorp In Eus’ Boekenclub brengt Özkan Akyol schrijvers in contact met bekende mensen die hun boek hebben gelezen. In deze aflevering staat het boek ‘Meisjes uit het dorp’ centraal. Een zeventigjarige vrouw die als kind met haar ouders van Indonesië naar Nederland vluchtte, herinnert zich haar jeugd in het dorp naast een militaire vliegbasis en kijkt terug op haar vriendschappen, de band met haar zus en de onverwerkte trauma's van haar ouders. De leesclub, bestaande uit Iva Bicanic en Lucky Fons III, gaat in gesprek met de schrijver, Marion Bloem. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20195597 663.24 72 2024-05-24T09:51:19+00:00 yes no lezen literatuur https://schooltv.nl/video-item/eus-boekenclub-in-de-klas-laura-van-der-haar-de-kuil 2024-07-16T08:54:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45739.w613.r16-9.6dba63b.webp Eus' Boekenclub in de klas | Laura van der Haar - De Kuil In Eus’ Boekenclub brengt Özkan Akyol schrijvers in contact met bekende mensen die hun boek hebben gelezen. In deze aflevering staat het boek ‘De kuil’ centraal. Een jarenlange relatie tussen een man en een vrouw is verzand in gewoonte. Terwijl de man door de bossen dwaalt op zoek naar de obsessie die zijn zusje bijna fataal is geworden, verliest de vrouw zich in een affaire met een projectontwikkelaar in een door de natuur overwoekerd vakantiepark. De leesclub, bestaande uit Meral Polat en Gijs Rademaker, gaat in gesprek met de schrijver, Laura van der Haar. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20195600 717.64 387 2024-05-24T10:52:53+00:00 yes no lezen literatuur https://schooltv.nl/video-item/eus-boekenclub-in-de-klas-alex-boogers-wij-zijn-van-diamant 2024-07-16T08:56:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45787.w613.r16-9.e4868e1.webp Eus' Boekenclub in de klas | Alex Boogers - Wij zijn van diamant In Eus’ Boekenclub brengt Özkan Akyol schrijvers in contact met bekende mensen die hun boek hebben gelezen. In deze aflevering staat het boek ‘Wij zijn van diamant’ centraal. 'Wij zijn van diamant' is een groots opgezette familiekroniek die laat zien hoe littekens uit het verleden generaties lang kunnen doorwerken: tussen vaders en zonen, moeders en dochters, tussen vrienden en broers. De leesclub, bestaande uit Jet Berkhout en Ad Visser, gaat in gesprek met de schrijver, Alex Boogers. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20195601 861.08 97 2024-05-24T10:53:40+00:00 yes no lezen literatuur https://schooltv.nl/video-item/eus-boekenclub-in-de-klas-roxanne-van-iperen-dat-beloof-ik 2024-07-16T08:57:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45741.w613.r16-9.05fa088.webp Eus' Boekenclub in de klas | Roxane van Iperen – Dat beloof ik In Eus’ Boekenclub brengt Özkan Akyol schrijvers in contact met bekende mensen die hun boek hebben gelezen. In deze aflevering staat het boek ‘Dat beloof ik’ centraal. Dat beloof ik is het verhaal van een meisje dat alles in haar jonge leven moet bevechten om overeind te blijven. En uiteindelijk voor een onmogelijke keuze komt te staan. De leesclub, bestaande uit Clarice Gargard en Marino Pusic, gaan in gesprek met de schrijver, Roxane van Iperen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20195602 752.16 481 2024-05-24T10:54:36+00:00 yes no lezen literatuur https://schooltv.nl/video-item/eus-boekenclub-in-de-klas-marente-de-moor-de-schoft 2024-07-16T08:58:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45742.w613.r16-9.282d27b.webp Eus' Boekenclub in de klas | Marente de Moor - De schoft In Eus’ Boekenclub brengt Özkan Akyol schrijvers in contact met bekende mensen die hun boek hebben gelezen. In deze aflevering staat het boek ‘De schoft’ centraal. Een journalist krijgt de opdracht een reportage te schrijven over een groep vrouwen die vluchtelingen redt op de Middellandse Zee, maar eenmaal aan boord bekruipt hem het gevoel dat hij in de val is gelokt. De leesclub, bestaande uit Catherine Keyl en Ruben Hein, gaat in gesprek met de schrijver, Marente de Moor https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20195643 774.88 260 2024-05-24T11:50:33+00:00 yes no lezen literatuur https://schooltv.nl/video-item/eus-boekenclub-in-de-klas-sacha-bronwasser-luister 2024-07-16T09:01:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45743.w613.r16-9.4ab2606.webp Eus' Boekenclub in de klas | Sacha Bronwasser - Luister In Eus’ Boekenclub brengt Özkan Akyol schrijvers in contact met bekende mensen die hun boek hebben gelezen. In deze aflevering staat het boek ‘Luister’ centraal. Een Nederlandse vrouw die in 1989 op 20-jarige leeftijd naar Parijs vertrok om daar als au pair te werken, probeert na de gewelddadige aanslagen in Parijs in november 2015 haar eigen geschiedenis te reconstrueren. De leesclub, bestaande uit Eva Crutzen en Klaas Dijkhoff, gaat in gesprek met de schrijver, Sacha Bronwasser https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20195645 734.12 1054 2024-05-24T11:53:56+00:00 yes no lezen literatuur https://schooltv.nl/video-item/eus-boekenclub-in-de-klas-herman-brusselmans-theet-77 2024-07-16T09:00:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45744.w613.r16-9.5454959.webp Eus' Boekenclub in de klas | Herman Brusselmans - Theet 77 In Eus’ Boekenclub brengt Özkan Akyol schrijvers in contact met bekende mensen die hun boek hebben gelezen. In deze aflevering staat het boek ‘Theet 77’ van Herman Brusselmans centraal. De Belgische schrijver blikt hierin terug op de jeugd die hem gevormd heeft, met hoofdrollen voor de leden van het veehandelaarsgezin Brusselmans en het ouderlijk huis te Theet 77 in Hamme, Oost-Vlaanderen. De leesclub, bestaande uit Yeliz Çiçek en Jurre Geluk, gaat in gesprek met de schrijver, Herman Brusselmans. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20195644 819.48 94 2024-05-24T11:52:32+00:00 yes no lezen literatuur https://schooltv.nl/video-item/proefkonijnen-knagende-vragen-kun-je-op-je-luie-reet-een-wereldkampioen-verslaan 2024-06-13T09:11:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45725.w613.r16-9.89646c9.webp Proefkonijnen: knagende vragen | Kun je op je luie reet een wereldkampioen verslaan? Jeej, vakantie! Yeah baby. Lekker zonnetje. We werken te veel. We werken te veel en we gaan vandaag niks doen. Ik ben er helemaal klaar mee. Oké. Heb je nog wel doelen dan zo? Mooie vraag. Ik heb wel doelen ja. Één ding. Één ding wat ik wel heel graag zou willen is een wereldkampioen verslaan. Niet? Ik ook. Echt? Ik wil een wereldkampioen verslaan op mijn luie reet, Maar wat doen we hier dan? In de regen? Oh hee. Wereldkampioen verspringen Ranki Oberoi. Ja, want dit is Ranki Oberoi.Hij werd in 2019 wereldkampioen verspringen op de Paralympische Spelen. Ranki was vroeger traag met leren lopen, Maar zie hem nu eens springen joh! Hij wist met zijn sprong een nieuw wereldrecord neer te zetten van maar liefst 7.39 meter. Ranki we zagen jou net echt als een gazelle zo over ons heen springen. Want jij bent dus Paralympisch wereldkampioen verspringen. Klopt. Hoe was dat toen je dat werd? Het was ongeloofwaardig. Echt, op het moment dat het gebeurde, wauw. Zou jij niet iets willen vragen? Nee, je gaat goed. Oké, want ik heb ook nog een andere vraag. Wist je al je hele leven lang dat je dit wilde doen? Nee, eigenlijk pas in 2009. Goed verhaal. Even een andere vraag. Oké, voel je je dan nu echt een ander mens nu je wereldkampioen bent geweest? Nee, niet echt. Nee. Ik vind sowieso... Oke andere vraag dan. Ja, op iedere vraag Ja nee nee, omdat Ja, ik heb een ander (onverstaanbaar). Doe jij even een vraag? Hij zegt op iedere vraag van mij Nee, nee, vraag jij Oké? En waarom denk jij dat jij zo goed bent in verspringen? Doorzetten. Ja, vooral gewoon mijn doelen zien en gewoon niet stoppen tot ik het haal eigenlijk. Wij willen dus ook heel graag verspringen, maar vooral dus door echt niks te doen. Want ik ben vrij vandaag. Oké, ja ja, ik ga niks doen. Dat hij hier überhaupt is, dat is al echt, dat is al heel wat. Ja, ik was toevallig gewoon hier. Ik heb geen zin om na te denken. Mag ik de vragenlijst? Kijk, die vraag heb ik net gehad. Oh ja, kijk, want je denkt dat die vragen leuk uit ons hoofd komen, maar nee nee. Ik dacht dat is oprecht vanuit jullie. Maar nee, wij doen echt bijna niks en zeker niet vandaag. Dus jullie hebben niet bestudeerd voordat jullie hier kwamen? Nee Oh nou nee. Ranki, Kan jij ons een mini workshop geven hoe je dat doet? Verspringen, Ja dat vind ik echt heel leuk! Tuurlijk wil ik dat gaan doen voor jullie. Oké, verspringen. Yes, queen. Oh wacht even. Vraag, want jullie denken dat jullie op je luie reet mij gaan kunnen verslaan? Daar moet jullie wel wat voor doen. Sorry. Ja zijkant. Aansluiten. Hoe lang nog? Dribbelen. En over de grond zwaaien. Beetje bukken. Dus jullie benen naar achter, een beetje voetbal. Oké, heb ik nog een laatste oefening voor jullie. Ben zo warm. Ja ja nee, We gaan nog eentje, eentje doen. Ik neem de leiding. Nu ja, ja oké, ja, dominant ben je. Sorry. Nee hoef je geen sorry voor te zeggen, ik hou ervan. Oh oké, laten we jou beginnen. Ik heb ze nummer. Knie omhoog en een beetje het gevoel hebben dat je ja gaat springen. Bijna. Dus Ja, maar niet hoe gek je doet, als je maar gewoon je best doet. Lekker warm zijn. Oké, Ranki ben je er klaar voor? Ja, het is tijd voor het echte werk. Ja, ja, ja, ja. En opnieuw springt Ranki gemakkelijk zes meter, echt insane. Let's go! (onverstaanbaar). Oh wacht, nee, dat is een ander onderdeel. Hier, dit zou een goed begin zijn. Er zitten krokodillen in het zand die van knap lekker vlees houden, ik moet ze ontwijken. Als je hier komt bij vijf meter. Rennen, rennen! Oh nou dat is wel een stukje terug. Jawel, goede poging drie meter ja, maar weet je zeker dat dat deze niet van mij zijn? Nee, nee, nee, nee, nee, nee, nee. Laten we het nu niet gaan omdraaien. Kijk hoe ver Jurre staat. Die die is doodmoe tegen de tijd dat hij bij het bankje is. Zo, dat is een aanloop. Let's go! 2.25 meter. Wat een grap. Balen. Nog minder ver gesprongen dan. Ja, ja, ik heb wel een ideetje. Oh ja, oké. Nou ik ben benieuwd. Zijn ideeën zijn echt nooit goed. Nee? Ik ben benieuwd. Ik wacht het af. Naar achter, naar achter. Je kan veel verder. Zo, dat hielp wel denk ik. Nee. 2.80. Oh minder Oké. De poolstok. 1.90 meter. Slechtste poging. 1.20 meter. Het zou fijn zijn als ik vrij was vandaag. Oh ben blij dat we weer liggen, want gewoon chillen in het strand, zo lekker. Nog alleen geen wereldkampioen verslagen je Jur. Misschien is topsport toch niks voor ons? Ja oh zo Ja, het is ons helaas nog niet gelukt. Nee dus gaan we het anders bedenken. Ja, we moeten wat anders bedenken. Oké, laten we dat niet hier doen. Waar zouden we zijn zonder de exacte wetenschap? We schakelen de hulp in van Minke Berghuis. Zij is werktuigbouwkundige en heeft berekend hoe wij de kampioen kunnen verslaan. Ik denk dat we het geld nu wel eruit hebben. Van dit ding? Ja. Kan jij ons helpen? Ja hoor. Door niks te doen, ver gaan. Meer dan Ranki. Hoever had hij ook alweer gesprongen? 7.39 meter. Ja, en dat wereldrecord van 7.39 meter willen wij dus op onze luie reetjes gaan verbreken. Maar met behulp van de wetenschap. Ja, als je gaat verspringen zijn twee dingen heel belangrijk. Dat is de aanloop en de afzet. Ja, hij rent. Ja, hij zet af met een bepaalde snelheid, oke, en een bepaalde hoek. Kijk, nu komt de kunde, want dit betekent snelheid en dit betekent hoek. Ja, zo ja. 7.39. Wat nou als Jurre 3 jaar intensief gaat trainen? Dat kan, maar dan moet hij wel heel veel moeite doen. Ja en dat is nou precies waar we geen zin in hebben. Je zou jullie natuurlijk ook kunnen afschieten op een of andere manier. Dus denk aan een katapult of een menselijk kanon. Een katapult vind ik een leuk idee, maar het klinkt ook wel gevaarlijk. Dan heb ik misschien nog wel een andere optie. Ja? Jullie willen lekker zitten? Ja. Het liefste wel. Handjes in de lucht.Handjes in de lucht, hatsikidee. En dan bouwen we een soort van platform. Ja, en dat platform zetten we op een auto. Oké, snelheid. Vet, het lijkt wel een jeep. Ja. Nou, en die gaan we dus een lekkere snelheid geven. Hoe hard denk je? Ik heb even uitgerekend. Het moet minimaal veertig kilometer per uur zijn. Minimaal 40 kilometer per uur. En als hij dan dus veertig kilometer per uur rijdt, dan laten we de auto tegen de muur rijden. Oké, super. Aanbotsen. Maar jullie vliegen dan met diezelfde snelheid door. Moeten we dan niet voor de zekerheid harden dan 40 gaan? Jij wil gewoon 9 meter? Nou ik denk wel, ik zou het stom vinden als we dit gaan doen en dat we 7.40 meter halen. Ja nee, we moeten eigenlijk meer. Jullie bijvoorbeeld vijftig kilometer per uur laten gaan en dan weet je zeker dat je dit record gaat verbreken. Laten we dat doen. Dan gaat Jurre eigenlijk bovenop een auto zitten. Hoezo dit doen we samen? Die auto gaat tegen de muur aanrijden. Ik zit heel even in gesprek Jurre. Dan gaat Jurre op een auto zitten en dan gaat die auto keihard tegen de muur aanrijden en dan schiet Jurre zo acht meter naar voren. Ja. Ja. En wat doe jij dan? Ik ben vrij vandaag. Ja nee, doei. We doen het samen € 5. Jij krijgt € 5. Doe je het dan? Ja oke. Blijf jij kijken? Nee, ik was hier alleen voor de berekening. Oké? Fijne avond. Oh, nou ik was verliefd op haar geworden. Zo, dat gaat snel bij jou. Ja dat gaat veel te snel bij mij. Ik hecht me te snel aan mensen. Ja, dat maakt je ook zo mooi. Oh ja, dat is hem dan. Onze beuker. Hij knalt, wij vliegen. Maar voordat we onszelf het water in laten schieten door ons zelfgecreëerde monster, laat Ranki nog een keer zien wat voor afstand we minimaal moeten behalen om hem te verslaan. Ja let’s go! Zo, je was zo ver! Ranki, dank je wel jongen. Ja, en ook al heeft hij zijn eigen record niet verbroken, sportief als we zijn plaatsen we de boei toch gewoon op 7.39 meter. En oh ja, niet te vergeten onze stuntman Rinze is hier om straks met vijftig kilometer per uur op de betonblokken af te rijden en geeft ons voordat het zover is nog een paar laatste aanwijzingen. Hou vanaf het begin dat we gaan rijden je handen hier, dan weet je ook zeker dat je niet per ongeluk iets gaat pakken op het moment die geen paniek raakt. Ook niet elkaar. Ook niet elkaar. Nee, dat is ook belangrijk. Dus we mogen niet dit doen? Zou het niet doen. Of dit? Nou, dat mag wel. Of dit? Dat mag ook haha. Er kan niks misgaan? Eh, er is best een kans Dat er niks mis gaat. Ja. dat klonk niet geruststellend eigenlijk. Nee. Hoe voel je je? Ben je al een beetje zenuwachtig? Ik denk dat als we als we straks echt zitten zitten en we gaan die aanloop nemen, dat dan ineens de spanning komt van. Zullen we dat gewoon even gaan doen? Dan zullen we echt gaan zitten zitten. Ja oké, maar dit zit wel lekker. Zit het echt heel chill. Het is wel hoog vind ik. Dit is het moment dus het moment. Ik kan nu nog terug. Zodra de auto begint met rijden kan je niet meer terug. Nee, heb jij trillende handen? Nee, nee, nee. Maar wat nu? Oh, wacht even. Ja, sorry, dat is niks. Je vind het spannend worden. Je vind het nu pas spannend worden. Omdat iedereen wegloopt van ons. Ranki! Kom op! We gaan je pakken jongen! Heren, zijn jullie klaar? Ja! Oh, daar gaan we Jur. Ja we gaan gewoon genieten schat. Ja, kom op, kom op! Ja, goed. Oh mijn god. Jeetje wat was het eng. We gingen er heel ver overheen toch? Ja! Het is ons gelukt! Ja. Ik had wel echt toen we zo op dat blok afkwamendat ik dacht oh mijn god, wat zijn we aan het doen? Alles in je zegt dit is super dom. Ja, kijk die auto is helemaal kapot, die is helemaal total loss. Ja. Heb je pijn? Nou nu nog niet maar straks wel. Op naar de prijsuitreiking. Weg jij. Oh mijn telefoon! Ja hij is nog heel! Het is goed zo. Alsjeblieft. Het antwoord op de knagende vraag: kan je op je luie reet een wereldkampioen verslaan? Zeg het maar Ranki. Ja, ze hebben me toch echt verslagen. Ja. en dat winnen, dat voelt. Zo lekker joh. En ik was zelfs vrij vandaag. Ja, krijg je dan op je vrije dag. Goed gedaan mannen. Ja we hebben wel een beetje vals gespeeld met de auto. Maar boeien! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20195922 903.104 635 2024-05-27T09:05:00+00:00 yes no wetenschap snelheid hoek auto springen Jurre Geluk https://schooltv.nl/video-item/eus-boekenclub-in-de-klas-marion-pauw-tijgerlelie 2024-07-16T09:03:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45750.w613.r16-9.35b42d2.webp Eus' Boekenclub in de klas | Marion Pauw – Tijgerlelie In Eus’ Boekenclub brengt Özkan Akyol schrijvers in contact met bekende mensen die hun boek hebben gelezen. In deze aflevering staat het boek ‘Tijgerlelie’ centraal. Een jonge vrouw past met haar vriendengroep een winter lang op een hotel in de Pyreneeën. Gaandeweg wordt ze steeds meer buitengesloten, en na haar voortijdige vertrek ontdekt ze dat er een dodelijk ongeval in het hotel heeft plaatsgevonden. Jaren later besluit ze uit te zoeken wat zich destijds heeft afgespeeld. De leesclub, bestaande uit Sterrin Smalbrugge en Pieter van der Wielen, gaat in gesprek met de schrijver, Marion Pauw. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20195940 721.12 84 2024-05-27T10:00:27+00:00 yes no literatuur lezen https://schooltv.nl/video-item/eus-boekenclub-in-de-klas-bart-chabot-engelenhaar 2024-07-16T09:05:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45751.w613.r16-9.6a47f79.webp Eus' Boekenclub in de klas | Bart Chabot – Engelenhaar In Eus’ Boekenclub brengt Özkan Akyol schrijvers in contact met bekende mensen die hun boek hebben gelezen. In deze aflevering staat het boek ‘Engelenhaar’ van Bart Chabot centraal. Chabot ontdekt dat hij over een vorm van tijdrijzen beschikt. Hij kan zich moeiteloos verplaatsen door zich enkel een plek uit het verleden voor de geest te halen. hij vertelt over zijn avontuurlijke tochten en leven vol rock-'n-roll. De leesclub, bestaande uit Angelique Houtveen en Stef Bos, gaat in gesprek met de schrijver, Bart Chabot. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20195941 687.04 95 2024-05-27T10:01:46+00:00 yes no literatuur lezen https://schooltv.nl/video-item/eus-boekenclub-in-de-klas-david-van-reybrouck-revolusi 2024-07-16T09:07:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45752.w613.r16-9.c2b1003.webp Eus' Boekenclub in de klas | David Van Reybrouck – Revolusi In Eus’ Boekenclub brengt Özkan Akyol schrijvers in contact met bekende mensen die hun boek hebben gelezen. In deze aflevering staat het boek ‘Revolusi’ centraal. . Revolusi vertelt de geschiedenis van Nederlands-Indie, met name tijdens de Tweede Wereldoorlog, en de Indonesische dekolonisatiestrijd die daarop volgde (1945-1949), met name op basis van getuigenissen van betrokkenen. De leesclub, bestaande uit Olga Zuiderhoek en Matthijs van Nieuwkerk, gaat in gesprek met de schrijver, David Van Reybrouck https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20195942 435.64 209 2024-05-27T10:02:33+00:00 yes no literatuur Indonesië Nederlands-Indië https://schooltv.nl/video-item/proefkonijnen-knagende-vragen-hoe-is-het-om-nu-te-leven-met-een-lijf-uit-de-toekomst 2024-06-13T09:11:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45753.w613.r16-9.378db9f.webp Proefkonijnen: knagende vragen | Hoe is het om nu te leven met een lijf uit de toekomst? Hee Sahil. Stel, wij zouden met dit lijf in het verleden leven. Overleven wij? Ik denk dat we het heel erg koud zouden hebben, omdat we nu niet zoveel haar hebben. Je had geen truien en shirtjes. Ik zou ook niet overleven, want ik heb lenzen, dus ik kan helemaal niet jagen, want ik ben blind. Oh ja, ik heb ook lenzen, dus jij bent gewoon wij zijn gone. Mooi dat m even aanraakt. Kijk wat ik kan. Toen gingen ze weer weg, ah Jur. Maar stel je voor iemand uit de toekomst. Als die nou eens nu zou leven, hoe zou die het hebben hier? Hoe is het om nu te leven met een lijf uit de toekomst? Maar wat gebeurt er dan? We zijn opeens hier. Oké, laten we beginnen met de grote vraag. Wacht, weten we wie dit is? Ja, dat wilde ik nog zeggen. Oh nice, vet! Laten we beginnen. Weten jullie dat ook? Oké. Jullie mogen raden. Is het Sandra? Layla? Of is het Mirte? Het is Mirte! grote vraag. Klein antwoord. Wat is de evolutie? Als je het op een hele simpele manier uitlegt? Is dat eigenlijk verandering van kenmerken die erfelijk zijn over de tijd heen. Stel, we zeggen met z'n alle oh lange neus, dat ding, dat wordt super sexy. Als mannen met een een prominente neus aantrekkelijker gevonden worden, dan hebben die meer kans om nakomelingen te krijgen. Dus dan zal je zien dat die die erfelijke kenmerken van een grote neus ook vaker voorkomt bij die nakomelingen. Hoezo zien wij dat dan niet uit als apen en zien wij er zo uit? We lijken wel heel erg op apen natuurlijk. En het is ook zo dat wij een gemeenschappelijke voorouder delen met apen. Ergens in de evolutie en vanuit die soort zijn zowel apen als mensen ontstaan. Alleen wij zijn niet direct vanuit de apen geëvolueerd. Ik heb hier dus een aantal schedels meegenomen van mensachtigen. Welke schedel is nou van de moderne mens? Deze? Ja klopt, dat is van de moderne mens, van een homo sapiens noemen we dat. Welke van deze schedels denken jullie dat het meest verwant is aan die moderne mens? En welke staat er nou het verste van af? Misschien kunnen jullie proberen om dat een beetje op volgorde te leggen. Oké, dus ons mensenhoofd hier. Ja, ik denk dan deze. Dus die dan misschien bijvoorbeeld hier. Ik heb geen zin om vandaag mijn best te doen. We hadden afgesproken dat je dat niet zou zeggen. Hebben we het goed gelegd? Niet helemaal. Nee? Nee. Maar het was ook een beetje een strikvraag. Er zit inderdaad een apen schedel bij, die. Instinker. Dus dit is de aap. Ja, wij stammen helemaal niet direct af van apen. We hebben alleen een gemeenschappelijke voorouder van apen gehad en dit is een chimpansee baby'tje. Dit is een Neanderthaler, alleen dat is geen voorouder. Dus dit is een andere lijn? Dus dan gaat ie even zo. Ja precies, het is een ander neefje. Dit is een voorouder van die moderne mensen, dit een diepere voorouder en dit is eigenlijk een andere zijtak en die hebben ook een beetje meer aapachtige kenmerken geëvolueerd, maar onafhankelijk eigenlijk van de apen zelf. Ik dacht altijd dat het gewoon één lijn was. Ja ja nee. De menselijke evolutie heeft dus heel veel zijtakken. Cool, dan heb ik nog een paar vragen: zullen we weer staan? Maar stel dus zeg maar Jurre zou pas over honderdduizend jaar geboren worden, hoe zou hij er dan uit hebben gezien? Wat we zien in de evolutie van mensachtigen is dat we langer zijn geworden. Wacht, ik, ik pak een dingetje erbij, dan kan ik het live aan gaan passen. Het zou kunnen dat onze kaken nog minder prominent worden, omdat de voorspelling is dat in de toekomst het type voedsel wat wij innemen niet meer zo hard is. Ogen worden dus ook groter als die nog belangrijker worden bij nonverbale communicatie. Er is discussie over of we het hoofdhaar verliezen vanwege veranderingen in de atmosfeer, maar dan misschien wel bijvoorbeeld prominentere wenkbrauwen krijgen. En wellicht dat dat ook wat met onze neusgaten doet, dat die groter worden. Ja, hersenpan wordt groter. Grotere herseninhoud, dat de vingers flexibeler worden. Het is niet ondenkbaar dat in de toekomst dat we deels samen met machines gaan leven. Bijvoorbeeld dat we bepaalde implantaten hebben om communicatie nog makkelijker te laten gaan. Zou je dat ook willen een chip in je hoofd? Ja. Als wij samen een chip hebben, kunnen we samen praten zonder iets te zeggen. Je moet plassen. Oh nee, nee, nee, nee. Ik dacht aan bananenvla. Oke mevrouw en heer, ik heb een dader gevonden op basis van het signalement en ik denk dat ik een goede reconstructie heb. Compositietekening van de dader. Was dit de man die u zocht? Kijk hoe lelijk ik ben. Ja, grote neusgaten, groter hoofd, grote ogen, sprekender. Oh ja, en een hele lange duim. Ja, nou, daar kan ik een hoop dingen mee. Wat is een goede naam hiervoor? Wat dacht je van homo futures, homo futures? Wij moeten even homo futures gaan worden. Ja dat is mooi, beter. Ja leuk hoor, zo'n voorspelling over hoe er mogelijk over honderdduizend jaar uit gaan zien. Maar wij proefkonijnen willen natuurlijk in levende lijve ervaren hoe het is om nu te leven met een lijf uit de toekomst. Daarom worden we door een team van grimeurs van de Nederlandse Beauty School getransformeerd tot twee knappe homo futuristen. Nou, jullie zijn klaar! Ja. Nou ik vind jou nog best wel knap ja. Ja, alsof je echt één grote klap hebben gekregen op je achterhoofd. Waarom ben jij de knappe en ik de lelijke lange vingers? Het is wel echt een look hoor, vind ik, Als we er zo uitzien over een tijdje. Ja, die neusgaten. Ja maar die neuzen Jurre. Maar onze dag gaat zo beginnen. Ja en we hebben flinke planning. Er staat een hoop op de agenda. We gaan eerst even naar de markt. Ja, daarna moeten we nog langs oma. Ja, als laatste even samen uit eten toch? Want dat doen ze in de toekomst ook. Ja laten we gaan. Nou doei meiden! Dames, dankjewel. Even bukken. Oké ik heb de deur open gekregen en kijken of ik er kan zitten überhaupt. Ja ja, maar je benen passen niet. Oké, kom ik kom kom kom kom kom kom, we gaan het dak open doen. Maar hoe ga je rijden? Gwen? Ik denk dat jij even mag rijden. Goed dan, gaan zitten dan. Ja. Oh ja, kijk dit kan schat. Ga gewoon hier op de achterkant zitten. Ja, ze moeten wel andere auto's hebben in de toekomst, dit lukt niet. Goddank heb ik een cabriolet. Ja, als je die niet hebt, dan ben je facked. Oke Gwen, richting de markt! We zijn geen aliën, we zijn één van jullie. Ja, duwen, je kan het, je kan het wel. Ja. Oh. Ik ben er uit. Op naar de markt! Hallo! Hallo, pas op je hoofd he. Daar. Oh ja, die zijn mooi! We zouden deze wel graag willen kopen. Deze. 8,50. Oh nee, het geld waait weg. Ja wacht. Pak het. Ja ik ben zo dichtbij maar. Toch belachelijk, Sahil wacht. Je gaat zo snel met die lange benen. Hey daar kleren! Dit zou jou heel leuk staan. Niet knijpen. Maar ik zie niks. Ik zie niks. Misschien wil oma hem wel hebben. Hallo, kunnen we nog een nootje bij u kopen? Kijk dit is handig. Nu hebben we overzicht. Ah die! Die pecan truffel ah die vind ze zo lekker, dat zit ze te smullen joh. Die ouwe vetklep. 5,85. Het staat op uw rekening. Nou ik ben benieuwd. Ga snel eens kijken. Oke, fijne dag he. (Boer). Oh, dan is hoe je hallo zegt in de toekomst. Leuk. Op naar oma. Dit is volgens mij. Hey hallo, hallo, Hoe gaat het met u? Maar ja wat goed jongens wat zijn jullie weer gegroeid. Nee maar nou kom binnen. Hoe staat ie ervoor oma? Ja het gaat allemaal goed, maar er zijn wel een paar dingetjes waar ik jullie hulp heel goed bij kan gebruiken. Oh oh, een rookmelder die piept! Heb jij ooit eerder bij het plafond gekund? Nou ik heb hier een plantje wat een beetje hoog voor mij hangt. Als jullie even die water willen geven. Beetje spinnenraggetjes weg halen. Nou, ik kan er Nou het was weer echt gezellig, Helemaal goed. Komen jullie volgende keer weer? Ja, we hebben een eetafspraak. Oh ja, we hebben een reservering in het restaurant, we moeten gaan. Gezellig! Nou heel veel plezier dan maar. Doei oma! Tot de volgende keer! Doei oma! Hallo hallo, we hebben gereserveerd. Helemaal goed, jullie mogen met me mee lopen. Dank u. Mag ik heel even je handen? Ja zeker. Hoppa. Ik wil een hamburger. Alsjeblieft Een hamburger. Doe dan maar een vegan burger als het kan. Een vegan burger. Zit je een beetje lekker? Nee, kijk, die knieën man, ik moet ze helemaal breken om hier te zitten. Ja, ik krijg, want ik zit ook de hele tijd met mijn voeten tussen jouw voeten. Ik ruik ons eten volgens mij met deze enorme neusgaten. Ik ruik het al van mijlenver. Oh, hier heb ik zoveel zin in! Eenmaal de vegan burger. Dank u wel. Dank u wel. Dit is wel een uitdaging. Kan jij het snijden? Wij kunnen dit ook helemaal niet eten. Niet? We kunnen niet kauwen man. Slikken nu, gewoon slikken man. Oh onze kaakkracht is helemaal kapot. Ja. Hebben jullie ook een blender? Een geblende burger Jur. Geen goed idee. Hallo Terug Ja. Evaluatie Hoe is het om nu te leven met een lijf uit de toekomst? Ik vond dat sommige dingen echt wel veel beter en ook veel chiller waren. Oma's zijn wel heel blij met ons, maar ik voelde me wel echt heel lang de hele dag. Ik ruik alles veel te goed. Het hoofd. Ik kan mijn T-shirts niet meer aan, er is geen auto waar we in passen. Het is dat je een cabrio had, maar we hingen uit de auto Jur. Ja, dat is illegaal. Ja, 2024 is gewoon niet gebouwd voor deze lijven. Ik kap ermee. Ik lig vanavond onder je bed. Doei! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20195951 724.309 474 2024-05-27T12:28:00+00:00 yes no wetenschap evolutie evolutietheorie homo sapiens Jurre Geluk https://schooltv.nl/video-item/eus-boekenclub-in-de-klas-griet-op-de-beeck-jij-mag-alles-zijn 2024-07-16T09:10:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45755.w613.r16-9.9285bb3.webp Eus' Boekenclub in de klas | Griet Op de Beeck – Jij mag alles zijn In Eus’ Boekenclub brengt Özkan Akyol schrijvers in contact met bekende mensen die hun boek hebben gelezen. In deze aflevering staat het boek ‘Jij mag alles zijn’ centraal. De moeder van Lexi (9) is depressief sinds Lexi's tweelingbroertje is overleden. Lexi voelt zich eenzaam en schuldig en bedenkt iets om haar familie weer gelukkig te maken. Jij mag alles zijn is een verhaal voor jonge lezers en voor mensen die wel eens in het hoofd van hun jonge zelf willen wonen. De leesclub, bestaande uit Dieuwertje Blok en Kenny B. gaat in gesprek met de schrijver, Griet Op de Beeck. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20196078 523.36 243 2024-05-28T08:36:18+00:00 yes no literatuur lezen https://schooltv.nl/video-item/eus-boekenclub-in-de-klas-esther-gerritsen-de-terugkeer 2024-07-16T09:11:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45756.w613.r16-9.761fd88.webp Eus' Boekenclub in de klas | Esther Gerritsen – De terugkeer In Eus’ Boekenclub brengt Özkan Akyol schrijvers in contact met bekende mensen die hun boek hebben gelezen. In deze aflevering staat het boek ‘De terugkeer’ centraal. 'De terugkeer' is een coldcaseverhaal over de macht van herinneringen. De leesclub, bestaande uit Melissa Drost en Glenn Helder gaat in gesprek met de schrijver, Esther Gerritsen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20196079 543.68 112 2024-05-28T08:37:05+00:00 yes no literatuur lezen https://schooltv.nl/video-item/eus-boekenclub-in-de-klas-arthur-japin-mrs-degas 2024-07-16T09:13:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45757.w613.r16-9.8967667.webp Eus' Boekenclub in de klas | Arthur Japin – Mrs. Degas In Eus’ Boekenclub brengt Özkan Akyol schrijvers in contact met bekende mensen die hun boek hebben gelezen. In deze aflevering staat het boek ‘Mrs. Degas’ centraal. Fragmenten uit het leven van de impressionistische schilder Edgar Degas. De leesclub, bestaande uit Caroline de Bruijn en Frits Spits gaat in gesprek met de schrijver, Arthur Japin. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20196080 536.72 207 2024-05-28T08:38:07+00:00 yes no literatuur lezen https://schooltv.nl/video-item/keuringsdienst-van-waarde-in-de-klas-cellulose-houtvezels-in-je-eten 2024-05-29T07:51:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45775.w613.r16-9.0e663d4.webp Keuringsdienst van waarde in de klas | Cellulose: houtvezels in je eten Cellulose is afkomstig van bomen. Het zijn houtvezels die voedselproducenten vaak toevoegen aan producten om ze bijvoorbeeld steviger te maken. Maar er wordt ook veel mee geknutseld. Zo kan een ongezonde diepvriespizza een hogere nutriscore krijgen door er cellulose aan toe te voegen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20196082 489 2031-05-27T22:00:00+00:00 521 2024-05-28T09:17:15+00:00 yes no hout voedsel https://schooltv.nl/video-item/keuringsdienst-van-waarde-in-de-klas-mondwater-tegen-bacterien 2024-05-29T07:51:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45774.w613.r16-9.06aa56e.webp Keuringsdienst van waarde in de klas | Mondwater tegen bacteriën? Tandenpoetsen, stokeren, flossen: een schoon gebit is belangrijk. Het gebruiken van mondwater geeft je misschien een fris gevoel, maar eigenlijk schakel je daarmee alle bacteriën in je mond uit, ook de bacteriën die je nodig hebt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20196083 448.88 2031-05-27T22:00:00+00:00 531 2024-05-28T09:18:04+00:00 yes no mond bacterie verzorging https://schooltv.nl/video-item/keuringsdienst-van-waarde-in-de-klas-soorten-olijfolie 2024-05-29T07:51:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45773.w613.r16-9.d4f63f3.webp Keuringsdienst van waarde in de klas | Soorten olijfolie In de supermarkt kun je allerlei soorten olijfolie kopen, van traditioneel en mild tot extra vierge. De Keuringsdienst wil weten wat het verschil is tussen al die soorten olijfolie. En waarom is de ene olijfolie duurder dan de andere? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20196081 536.52 2031-05-27T22:00:00+00:00 1688 2024-05-28T09:07:09+00:00 yes no prijsvorming supermarkt https://schooltv.nl/video-item/keuringsdienst-van-waarde-in-de-klas-gerecycled-oceaanplastic 2024-05-29T07:51:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45772.w613.r16-9.8a556b2.webp Keuringsdienst van waarde in de klas | Gerecycled oceaanplastic? Jaarlijks komen er grote hoeveelheden plastic terecht in de oceaan. Maar gelukkig wordt er ook steeds meer plastic uit zee opgevist en gerecycled. Je kunt zelfs producten kopen waarop staat dat ze zijn gemaakt van plastic uit de oceaan. Is dit de oplossing voor de wereldwijde plastic soep? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20196084 525.36 2031-05-27T22:00:00+00:00 694 2024-05-28T09:19:19+00:00 yes no plastic oceaan recyclen vervuiling marketing https://schooltv.nl/video-item/keuringsdienst-van-waarde-in-de-klas-verantwoord-dons 2024-05-29T07:51:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45771.w613.r16-9.3bc99d9.webp Keuringsdienst van waarde in de klas | Verantwoord dons? Voor het dons in je winterjas of dekbed zijn een heleboel eenden en ganzen nodig. Er zijn allerlei keurmerken die claimen dat er aan dat dons geen dierenleed kleeft. Maar hoe diervriendelijk is het om watervogels in een stal te houden waar ze niet kunnen zwemmen? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20196086 502.92 2031-05-27T22:00:00+00:00 291 2024-05-28T09:20:21+00:00 yes no vogel eend gans dierenbescherming https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-bodemdieren 2024-05-28T14:00:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45768.w613.r16-9.1c26b35.webp Het Klokhuis | Bodemdieren De regenworm, naaktslak, huisjesslak, spin, pissebed, miljoenenpoot, duizendpoot, kever, mier en de mol. Dit zijn de Tiny Ten bodemdieren die je gewoon in je achtertuin kunt vinden. Pascal gaat op safari met bodemecoloog Isabelle op zoek naar deze Tiny Ten. Waarom zijn deze bodemdiertjes zo belangrijk? In de sketch zien we een spannende trailer over een hele bijzondere superheld. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350133 924.611 4036 2024-05-28T18:00:00+00:00 yes no bodem dier regenworm slak spin pissebed kever mier mol tuin https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-voltige 2024-05-28T14:01:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45769.w613.r16-9.cd400ec.webp Het Klokhuis | Voltige Acrobatiek op een galopperend paard, dat is voltige. Nienke gaat langs bij junior wereldkampioen Sam dos Santos en mag zelf ook voltigeren. De Kassameisjes verlangen terug naar de tijd dat ze paardenmeisjes waren. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1345391 906.64 1491 2024-05-29T18:00:00+00:00 yes no paardrijden paard sport https://schooltv.nl/video-item/proefkonijnen-knagende-vragen-kun-je-een-leugendetector-verslaan 2024-12-24T12:04:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45776.w613.r16-9.0f095e8.webp Proefkonijnen: knagende vragen | Kun je een leugendetector verslaan? Hoi, ik ben Jurre, een van de presentatoren van dit seizoen Proefkonijnen. Doe ik niet alleen, ook met mijn lieftallige co-presentator Sahil. Ja, ik dacht ik kom te laat haha. Haha ja. We zijn hier bij de VU en we gaan het gewoon eens checken, man. Ik ben Sahil, hij is. We hebben de knagende vraag kan je een leugendetector verslaan? Maar eerst gaan we naar onze rechtspsychologe Tanja om te ontdekken: Hoe lieg je nou heel goed? En dat gaan we doen door te liegen alsof we elkaar zijn, kijken of ze ons doorheeft. Hoi hoi, hoi, Zal ik beginnen? Wil jij beginnen of zal ik beginnen? Nee bro begin jij maar. Wat is een leugen? Dat is als je iemand doelbewust iets vertelt wat niet zo is gegaan als jij het vertelt en ook echt daarmee die ander wilt misleiden. Zie jij het altijd aan mensen wanneer ze liegen? Nee, ik heb er nog een soort van voor gestudeerd in de zin van ik weet veel over liegen, maar ook ik kan niet goed mensen onderscheiden die liegen of die de waarheid vertellen. Als ik dit doe en als ik dit doe. Oh, wat gebeurt er dan? Nee, deze gast. Jullie hebben gelogen! Ja, ja, zo zie je maar, het is heel moeilijk. Want wat maakt iemand nou een goede leugenaar? Nou ja, in het algemeen zijn we überhaupt heel slecht om leugens te herkennen, dus daarin zou je kunnen zeggen dat iedereen in principe een goede leugenaar zou kunnen zijn. Maar we zien wel dat mensen die er wat minder gevoel bij hebben, dus die zich minder slecht voelen over dat ze liegen, dat die over het algemeen ook minder zenuwachtig worden, minder angst hebben om echt ontmaskerd te worden. Jij was de mol he. Ja, dat wil ik ook op inhaken. Jij was de mol, dus dat betekent eigenlijk gewoon dat je geen hart hebt. Nou ja, hoe erg vond jij het om je medekandidaten te misleiden? Had je het voor jezelf een beetje goed gepraat? Misschien dat je het deed, want het was toch in het kader van een programma. Het was allemaal niet heel ernstig, er kon niet heel veel gebeuren met de anderen. Je bent een gewetenloze barbaar. Ik ben een gewetenloos leugenaar. Ik denk dus dat ik het wel goed kan zien. Denk je dat? Nou, nu niet meer. Laten we het proberen zou ik zeggen. Ja, ja is goed. Is er een test? Is er een experiment? En om te kijken of we het liegbeest met het blote oog kunnen spotten hebben we voor dit experiment de hulp ingeschakeld van onze zappbuddy's. Oké, let's go! Ik had vroeger een taal verzonnen waarmee ik dacht dat ik met alle dieren kon communiceren. Waarheid, dit is een leugen. Ik denk dat hij dat gewoon in het Nederlands heeft gedaan. Ik denk wel echt dat dit waar is. Wat ik zie is in zijn ogen en de glinstering dat hij echt liefde uitstraalt over dit verhaal. Oh! ik zei het toch. Ik slaap met een Spongebob knuffel. Ze is te lief. Ze is te lief om te liegen. Ja, waarheid. Ik spreek zes talen. Kijk de ogen nu toch een beetje en die mondhoekjes. Ja die mondhoekjes, kijk dan. Voor zover wij weten is er geen aanwijzing aan lachen, friemelen die laten zien dat iemand liegt. Ja, ik denk wel dit nu aan haar gezicht te kunnen zien. Ja. Ik ben een keer opgepakt wegens diefstal. Het was wel confident vond ik. Ja hoe ze het nu heeft gezegd denk ik waarheid. Ja, maar ze heeft natuurlijk ook wel praatjes. Waarheid. Het is de waarheid. Tuurlijk ben ik niet opgepakt, ik steel niet. Kom op, kom op, kom op, kom op. Had je kunnen weten. Was dat nou makkelijk of moeilijk? Moeilijk, Heel moeilijk. Ja, en dit was de blote oog versie dus wij gaan straks de apparaat versie proberen. Zullen we weer terugstaan met licht en zo? En Tanja, kan je me dan vertellen hoe zo'n leugendetector werkt? Ja nou ja, een leugendetector is eigenlijk een apparaat dat meet wanneer bijvoorbeeld je hart wat harder gaat bonken of wanneer je een beetje gaat zweten. Bij jullie wordt als het goed is de controlevragen techniek gebruikt. Dat is ook de meest gebruikte techniek. Nou, dat klinkt een beetje ingewikkeld, maar wat het eigenlijk betekent is dat jullie een aantal vragen krijgen waarop eigenlijk iedereen waarschijnlijk wel een beetje zal liegen. Zoiets van heb je al in In de afgelopen twintig jaar wel eens iets gedaan wat niet mag? Nou ja, dat heeft eigenlijk iedereen gedaan, maar in de situatie van zo'n leugendetector bij de politie zal iedereen zeggen nee, dat heb ik niet gedaan. En daarnaast krijg je vragen. Noemen wij relevante vragen. Dat zijn de vragen die echt gaan over waar de politie iets over wil weten. En daarvan is dus het idee dat je er alleen op liegt als je het wel hebt gedaan of als je wel de dader bent. En het idee van die hele techniek is dat mensen die liegen dus veel sterker zullen reageren op die relevante vragen, dus veel meer gaan zweten. Hart gaat bonken terwijl mensen die de waarheid spreken eigenlijk die reactie alleen zullen vertonen naar die controlevragen van heb je in de afgelopen twintig jaar wel eens iets gedaan? Hoe versla je dan zo'n leugendetector? Nou ja, het belangrijkste is dus om te zorgen dat je op die controlevragen al veel meer reactie laat zien. Kan zowel fysiek als mentaal. Fysiek is eigenlijk zorgen dat je een pijnprikkel krijgt op je tong bijten heel hard. Alleen ja, als je dat gaat doen, Misschien dat iemand dat wel ziet en zou je bijvoorbeeld ook een punaise zo in je schoen kunnen doen en dat je dan zo op je tenen zou gaan zitten drukken met die punaise? Als dat voldoende pijn geeft, dan zou je zeker ook dat op kunnen roepen. Nou dat gaan we proberen. Ja, veel succes! Dank je wel, dank je. Mag ik dan nu weer mijn eigen onderbroek? Ja is goed, krijg jij ook weer je stringetje terug. Oh wacht eerst. Oh, maar nu eerst terug naar... Kijk, nu komt er een onderdeel waarin wij iets gaan doen wat die mag. Oké, ik ben benieuwd. Lekker stelen, lekker stelen. Het is wel goed even om te zeggen waarom we wat gaan stelen. Ja, omdat we Straks moeten we natuurlijk die leugendetector echt gaan verslaan. Dus om die leugendetector te verslaan moeten we echt liegen. En om echt te liegen moet je echt iets doen wat niet mag. En om echt iets te doen wat niet mag, moeten we dus echt iets stelen. Dus echt echt echt echt echt. Of weet je wat we kunnen stelen? Jouw hart, al gedaan. Als jij nou die baby's steelt uit dat kinderwagentje. Ik heb oprecht nog wel een baby nodig. Niet nu, maar wel over een tijdje. Je moet liegen dat je jarig bent en dan moet je gratis dingen regelen. Zal ik dan ook mijn wikipedia aanpassen? Stel dat die gene voelt dat een leugen is, kan ik die wikipedia laten zien? 11 september 1992. Zo ja klaar en het is ja gelukt. Kijk maar, hier. Oké. Daar verderop staat een straatmuzikant. Die staat ontzettend mooi te zingen voor zuurverdiende centjes. Die centjes die ga jij stelen. Echt? Echt. We beginnen met... Oké, go. Ja, maar dat valt echt niet op. Valt echt niet op.. Hallo. Oh ja, ik had een vraagje als je jarig bent... Dan krijg je een tompouce. Gefeliciteerd! Dank je wel. Kijk, ik heb hier Hallo, Nou als ik zin heb in een gratis tompouche, maar zo werkt dat niet. Nee, nee nee nee, dat is. Kijk hier 11 september 1992. Nou, hartstikke lief. Dankuwel. Dus we gaan. Het is mijn verjaardag vandaag. Gefeliciteerd! Thanks. Klopt het dat je dan een gratis. Ja dat klopt. Dan moet je de barcode scannen. Maar hij is ook jarig, alleen hij heeft geen app. Wel lief dat je aan me denkt. Denk dat het is gelukt. En welke donut had de andere jarige gewild? Ah yes krijg jij er ook een. Kan nog een wikipedia pagina laten zien? Nou, wij vertrouwen mensen goed. Dank je wel, dank je wel. Komt goed. Aan het eind zei ze: we vertrouwen in de eerlijkheid van de mens. Ja. Voel je daar nu een beetje schuldig over? Ik voel me daar wel een beetje schuldig over omdat ze het ook zo benoemde. Dat vond ik wel zielig. Hee op onze verjaardag! Op liegen, op liegen, maar Sahil, ik hoor daar iemand heel mooi zingen. Ik denk dat het tijd voor jou is om toe te slaan. Wat wordt de tactiek van jou. Nou £ 0,50 is Brits geld, Dat kan ik erin leggen terwijl ik dat doe, pak ik euro's meer. Dat is slim ja. Ready om te rollen. Wacht ik moet even bellen Sahil, sorry. Wat heb je gepakt? Ik weet niet. Ik heb gewoon wat gepakt. Ik wil niet, Ik wil niet meer in deze straat zijn. Attention attention pickpocket. Ik voel me hier echt heel schuldig over, oprecht. Het is. Je bent sowieso echt een loser als je dingen pakt die niet van jou zijn. Het is tijd voor de leugendetector. Sahil, ik heb net in mijn broek gepoept. Het is grappig, toch? Ben je klaar? Ja. Hoe ga je zorgen dat je gestrest raakt tijdens de controlevraag? Ik moet hem in mijn schoen doen. Ja ja, maar ik heb dat even niet. Ik heb daar helemaal geen zin in dat jij gaat... Ik doe dit niet hard, werkt wel. Het is een punaise. We hoeven helemaal niks te doen. Het werkt. Oh ja, het werkt! Of gewoon echt gaan acteren. Oké, waar ga je aan denken dan? Van hele stressvolle situaties dat ik zo dat ik de rest van mijn leven met jouw proefkonijnen moet maken of zo. Ik zal je iets geven om van te stressen. Kijk, het werkt! Oke, ik ben er klaar voor. Het moment van de waarheid kunnen wij onze leugenachtige poten stijf houden? Kunnen wij onze emoties koeler houden dan de blik van de persoon die ons gaat verhoren? De nachtmerrie van iedere boef. Niemand minder dan Ellie Lust. Je wordt verdacht van twee strafbare feiten oplichting en diefstal. Ik ga nu een aantal controlevragen stellen. Oké, heb je ooit voor vandaag iets illegaals gedaan? Nee. Heb je ooit voor vandaag gelogen tegen iemand van de politie? Nee. Heb je ooit voor vandaag gestolen? Nee, de punaise deed wel pijn, alleen ik weet niet of het soort van alles in mijn lijf verhoogde. Nu een aantal vragen over de verdenkingen. Ben jij vandaag naar een donut zaak geweest? Nee, nee. Heb jij vandaag gedaan alsof het je verjaardag is, terwijl het dat niet is? Nee, nee, ik ben 7 november jarig. Heb jij vandaag een tompouche gekregen zonder ervoor te betalen? Ik vind het eigenlijk gewoon niet lekker. Hou het maar bij ja of nee. Oh nee. Nee. Dan het tweede strafbare feit diefstal bij een straatmuzikant. Heb jij vandaag een straatmuzikant gezien? Ja. Nee. Maar we hadden die gezien. Ik zei daar ja op. Ik zei nee. En waarom ging je daar dan ook liegen? Zo, de cameraman kwam opeens heel dichtbij bij deze vraag. Denk daar maar eens goed over na. Ja, omdat ik gewoon dacht we gaan gewoon, ik ga alles liegen. Straks gebeurt er iets in die ene vraag en dan hebben ze het door. Maar als ik overal lieg dan is het gewoon een grote wirwar. Heb jij vandaag geld gestolen van een straatmuzikant? Nee, nee, dank je wel. Ik hoop dat jullie de dader vinden. Winkel weer weg. Een ding inszetten. Een vrijstelling. Ik denk dat ik het eigenlijk heel goed heb gedaan omdat ik voor heel chaotisch was in mijn antwoorden. Maar weet je, het maakt niet zoveel uit, want ik heb een vrijstelling ingezet en dan ben je door dus geen idee. Ik hoop dat Ellie het gewoon heel grappig zou vinden dat ze me zou matsen. Ik denk ook dat ik het goed heb gedaan. Ja, ik denk ook echt dat ik mijn lichaam echt goed heb ingezet ja dus ik denk dat we dit alle twee hebben verslagen. Nou dag mannen. Oh en jij en dokter hebben dezelfde blouse aan. Wie is wie? Wie ben jij nou? Wat is jouw achternaam? Geluk. Zie je wel, Ja, jij bent. Dit is heel sick, Sahil? Nou, André en ik hebben gekeken naar de resultaten van de leugendetector Test. Er zijn een paar dingen ons opgevallen bij jullie allebei. Dat is bijvoorbeeld bij jou Jurre bij de vraag of er met de verjaardags datum is gesjoemeld. Sahil, bij de vraag of jij gestolen hebt van een straatmuzikant. Bij jou was die reactie groter dan bij Jurre. Vooral in je hartslag. Nee, nee, ik moet jou nog iets teruggeven, want deze heb jij nodig voor een volgend moment. Nee, ik. Ik dacht ineens dat er nu een nieuw seizoen begon, terwijl jij door die deur moest. Toch? Ik dacht wat gebeurt hier is wat het lijkt, dat doet het. En dat de telefoon gaat. Ja, ja nee, maar oké, het het. Dit is een heel duidelijk antwoord op onze knagende vraag Ja. Kan je een leugendetector verslaan? Nee, wij niet in ieder geval. Dit is echt een waterdicht systeem. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20196171 871.509 501 2024-05-29T08:12:00+00:00 yes no wetenschap liegen politie Jurre Geluk stelen https://schooltv.nl/video-item/wetensgappies-wat-voor-superkrachten-hadden-dinos-proefkonijnen 2024-06-13T09:10:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45778.w613.r16-9.50d24af.webp Wetensgappies: wat voor superkrachten hadden dino's? | Proefkonijnen Zo, dat was echt een mega mooi bruggetje. Ja, we gaan het namelijk hebben met onze wandelende dino encyclopedie die ons alles gaat vertellen over de superkrachten die ze hadden. Yasmin Grooters. Ja, 66 miljoen jaar geleden. Toen zijn deze dieren helaas uitgestorven, maar ze beschikten dus over hele leipe superkrachten zeker. Zoals wat dan? Bijvoorbeeld de T-Rex. Ik heb hier een klein schedeltje. Dit is de T-Rex. Dit is het. Ja, wel klein dan he. Ik wilde al zeggen. T-rexen zijn toch heel groot. Stukje dichterbij. Van deze T-Rex. Maar je kan al zien aan deze schedel dat hij bepaalde aanpassingen heeft zodat hij beter kan bijten. Dus een hogere bovenkaak, een langere onderkaak en dat kunnen we ook weer zien in de tanden. Dit is een tand van een T-Rex. Jo Ja, dat is echt heel groot ja. En daarmee kan hij dus die zware kracht aan. Nou, stel nou dat in de tijd van die dino's er auto's zouden zijn, dan zou een T-Rex in één keer door drie auto's heen kunnen bijten. Zo. Ja. En zijn er eigenlijk nog meer een soort van superkrachten die die dino's hadden? Ja, de T-Rex leeft gelukkig niet meer, dus onze auto's zijn veilig. Maar er is dus wel een beestje. Een nakomeling van die T-Rex. Dit is een Darwin Vink en een Darwin Vink heeft een bijtkracht van ongeveer 7,1 kilo. OKe. Stel nou dat je deze schattige kleine Darwin Vink omhoog zou brengen in zijn gewicht naar ongeveer 8000 kilo, zoals een T-Rex? Ja, dan bijt hij 320 keer harder dan een T-Rex. Wat? Als veel dingen groter zijn bij een T-Rex en ze zijn zo sterk, Is dan ook bijvoorbeeld hun ontlasting heel erg groot? Ja, dit is een dino coproliet. Dus die die dino's die gooiden het wel eens aan de voorkant uit, maar meestal gaat er aan de ene kant in en komt er aan de andere kant uit. Ja de grootste drol gevonden is van een T-Rex en waarschijnlijk 40, 43 centimeter bij achttien centimeter. Je hebt ongeveer zo'n grote T-Rex drol. Dan. Is een flinke, dat is een flinke. Is de grootste ooit gevonden en en dit is een drolletje van ongeveer 55 miljoen jaar oud. Echt? Ja. Kan dat? Ja, Ja, soms dan dan Ja, dit is die of die megadrol. Dit is. Een T-Rex drol? Ja, je moet een beetje fantasie voor hebben. Maar oké, als je hem door zaagt zie je net iets beter en. En dit hoeven we niet door te zagen want dit heeft zelfs het afknijp puntje nog aan de bovenkant. Ja dit is heel zwaar. Mag ik eens voelen? Ja tuurlijk alsjeblieft, dus je hebt nu een drol vast van ongeveer 55 miljoen jaar oud. En ruikt hij nou nog? Ik durf niet te ruiken. Is er iemand hier die durft te ruiken? Oh dat zijn er echt heel veel. Wil jij ruiken? Oké, ruik maar. Even met puntje van je tong ertegen. Nee, grapje. Je wilde het nog bijna doen ook. Nee, ik ruik niks. Ruikt niet echt. Nee, nee. En hij is ook echt kneiterhard en zwaar. Er is natuurlijk nog één ding wat we kunnen testen naast geur en dat is smaak. Dus oh, jij doet het! Ja, helemaal super! Ja nee ik denk dat hij stenen heeft gegeten of zo. Oké, heel erg bedankt in ieder geval voor alle coole dino feitjes. Geen probleem! Ik heb wel een klein bedankje voor je namelijk. Hier de Proefkonijnen wortel. Hartelijk dank! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20196253 204.757 949 2024-05-29T08:38:00+00:00 yes no wetenschap dinosaurus Jurre Geluk poep https://schooltv.nl/video-item/wat-is-nationalisme-clipphanger 2024-05-29T09:12:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45779.w613.r16-9.43edb18.webp Wat is nationalisme? | Clipphanger Het startschot van het Nationalisme klinkt tijdens de Franse Revolutie. Het Franse volk keert zich tegen de koning. Die gezamenlijke vijand zorgt voor broederschap: De Fransen zien zichzelf niet meer als kruiperige ‘onderdanen’ maar als trotse burgers van de ‘natiestaat’. Dit nationalisme verspreidt zich over Europa. Landen als Griekenland en België worden onafhankelijk, en kleine staatjes gaan samen in 1 grote, zoals in Italië en Duitsland - en daar gaan we nog meer van horen, qua nationalisme. Nationalisme komt erop neer dat een volk een eigen land wil hebben waar ze ‘lekker’ onder mekaar kunnen zijn. Zo hebben Indonesische nationalisten ervoor gezorgd dat hun land onafhankelijk werd van Nederland. Maar nationalisme kan ook doorslaan, zoals we zien wanneer Hitler zijn Duitse Rijk wil stichten en allerlei groepen uit de weg begint te ruimen. Zijn ondergang zorgt voor een dipje in populariteit van het nationalisme. Wegwezen, Adolf. Vandaag de dag zijn er (weer) nationalisten actief in de politiek. Ze zeggen op te komen voor de belangen van de zogenaamd ‘oorspronkelijke’ inwoners. Vaak wordt daar ook weer een gezamenlijke vijand bij verzonnen. Laat ze maar tetteren. Bewaar jij je vlaggetje lekker voor het Songfestival. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20196075 88.28 3622 2024-05-29T22:09:00+00:00 yes no volk land revolutie macht politiek populisme https://schooltv.nl/video-item/de-europese-unie-europese-samenwerking-voor-vrede-handel-en-meer 2024-05-30T08:10:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45781.w613.r16-9.25de3a3.webp De Europese Unie | Europese samenwerking voor vrede, handel en meer Nooit meer oorlog. Dat was de wens van 6 landen na de verwoestende Tweede Wereldoorlog. België, Duitsland, Frankrijk, Italië, Luxemburg en Nederland spreken af om samen te werken bij de productie van kolen en staal, in die tijd de belangrijkste grondstoffen om oorlog te kunnen voeren. Inmiddels is die samenwerking uitgegroeid tot een samenwerking op veel meer vlakken, met veel meer landen. Dit noemen we de Europese Unie. Landen hebben grenzen voor elkaar geopend om handel en reizen makkelijker te maken. Er is vrij verkeer van personen, goederen, diensten en kapitaal. Wil je bijvoorbeeld in een ander EU-land gaan wonen of werken, dan gaat dat vrij gemakkelijk. En een deel van de landen heeft een gezamenlijke munt, de euro. Ook maken de landen samen afspraken over bijvoorbeeld landbouw, visserij, spoorlijnen en regels om het milieu te beschermen. Over dit soort zaken wordt heel veel overlegd door politici uit de lidstaten. In het Europese Parlement overleggen volksvertegenwoordigers die gekozen zijn door burgers uit de EU-landen. In de Europese Raad overleggen de regeringsleiders van de lidstaten, en in de Raad van de Europese Unie vergaderen de ministers van de landen met elkaar, bijvoorbeeld alle ministers van Landbouw of alle ministers van Financiën. De Europese Commissie is het dagelijks bestuur van de EU. Zij mogen ook wetsvoorstellen doen, die dan eerst goedgekeurd moeten worden door het Parlement en de Raad van de Europese Unie. Het aantal landen dat lid is van de Europese Unie verandert nog wel eens. Er komen af en toe landen bij die graag lid willen worden. Hiervoor moeten ze wel aan allerlei economische en politieke eisen voldoen. En heel soms stapt er een land uit de EU, bijvoorbeeld omdat ze het niet meer eens zijn met de afspraken. Als een land lid wil worden van de Europese Unie moet een land ‘een stabiele democratie hebben die de rechtsstaat, de eerbiediging van de mensenrechten en de bescherming van minderheden waarborgt.’ Voldoet het land hieraan en treed het land toe tot de EU? Dan mag het meebeslissen over wat er in de EU gebeurt en komt de vlag hier bij te hangen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20196363 132.8 1527 2024-05-29T16:29:22+00:00 yes no Europese Unie https://schooltv.nl/video-item/proefkonijnen-knagende-vragen-zit-je-veilig-in-een-iglo-als-er-buiten-brand-uitbreekt 2024-06-13T09:10:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45783.w613.r16-9.b6a0a93.webp Proefkonijnen: knagende vragen | Zit je veilig in een iglo als er buiten brand uitbreekt? Wat doen wij hier eigenlijk? Ho ho ho ho! Wat zei je nou? Hohoho, merry christmas baby. Vuur! Water! Want je zou niet denken dat deze twee elementen samen kunnen. Oh oh, het is bij elkaar. Oh, toch gaan we het doen. Want wat is de knagende vraag van vandaag? Hier zit je veilig in een iglo als er buiten brand uitbreekt? Wat denk jij? Nou, ik heb geen idee. Jij? IJs is echt een stevige massa. Hè? Bah, sorry, dat is die marshmallow. Oh, maar vuur is ook echt heel warm. Vuur is ook echt, daar zeg je wat haha. Ja, oké, we kunnen! Op naar de universiteit. Daar. Want daar hebben we afgesproken met Pim Linnebank. Hij is scheikundige en chemicus aan de Universiteit van Amsterdam. Pim kan ons alles vertellen over... Pim kan ons alles vertellen over de twee elementen water en vuur. Misschien is het ook handig om het goede voorbeeld te geven, om je labjas ook dicht te doen. Moet ie dicht? Maar dan zie je mijn leuke jasje niet. Ja, ik heb vet shirt aan, nou ja maakt niet uit. Wat is een chemicus? Ja, laten we daar eens mee beginnen. Ja, chemicus maakt medicijnen. Een chemicus kijkt ook of een stof giftig is en verbiedt de stof die vervolgens giftig is, zodat we alleen maar geen giftige stoffen hebben. En een chemicus kijkt ook naar vuur. Eigenlijk heel simpel. Vuur is een chemische reactie. Daar heb ik eigenlijk even een whiteboard voor nodig om dat uit te leggen. Daar staat er één. Ja. Even kijken. Oh de chemische samenstelling van vuur staat er ook op geschreven. Precies, dat is leip toevallig. Dit is dus televisie. Het is echt sick. Suiker kan je verbranden. Voor vuur heb je altijd ook nog iets anders nodig en dat is zuurstof en een vonk. Dus dat zijn eigenlijk de drie elementen, sorry maar wacht. Dit gaat echt heel snel. Want wat is suiker en wat is wat? Ik haak helemaal af. Ik haak er dus helemaal in. Dus je hebt een brandbaar stofje nodig zoals suiker, hout of gas. Als je daar zuurstof en een vonkje bij voegt, ontstaat er vuur. Je gaat van zeepsop vuur maken? Ik ga van zeepsop vuur maken. Ja, je doet nu brandbaar gas in het sop. Ja, en wat we nu gaan doen is dat jij je hand mag uitsteken. Ja, juist. Dan mag jij het daarin doen. Heb je dit al een keer eerder gedaan? Nu heb ik het ook zelf gedaan. Ja wacht, kan je even uitleggen wat er gaat gebeuren überhaupt? Je doet het. Komt goed. Ja doei, het is mijn hand. Het is jou hand. (Door elkaar praten). Kom op. Oh, oké, we gaan even over op een. Kijk hem genieten ook. Ja, oké. Maar hoe was dat? Was het heet? Leuk, ik wil het nog een keer doen. Was het heet? Nee, het was niet heet toch? Nee, het was niet te heet. Nee, maar waarom is je hand niet verbrand? Dat is omdat er ook een laagje water om je hand heen zit. En dat laagje water zorgt ervoor dat dat eerst moet verdampen voordat je je hand kan verbranden. Want ja, rustig gaan, dat gaat toch? Dat het dat gaat? Ja, hiervoor ben je chemicus of niet? Dit is wel leuk. Wat ik net heb gemaakt is een mini iglo en dat is eigenlijk in het klein wat jullie straks gaan doen. Wauw wat een mooie dag om een middelmatige presentator te zijn, nou vind ik ook Sahil wat goed dat je het zegt! Oh kijk eens links van je. Oh, de studio staat in de fik Jur. We moeten dekking zoeken, we gaan, we gaan. Red jezelf Jur. En nu? Wat we nu zouden kunnen doen is gewoon nog eventjes een deo bus pakken en er op gaan. Mag ik dat ook een keer doen? Ja tuurlijk. Jezus, Jur. Wow! En wij liggen daar dan straks. Dit is best wel nattig. Wat maakt vuur nou zo'n sterk element? Nou vuur maakt zo’n sterk element omdat er hitte vrij komt, dus je kan er een explosie mee maken. Vuur heeft oneindig veel toepassingen. En wat maakt ijs dan zo'n sterk element? Nou met ijs, omdat dat hitte opneemt, kan het juist heel goed koelen. Wat? Ijs neemt hitte in zich op? Ja, hoe dan? Nou, heel simpel. Ja dat zeg je nu al de hele tijd heel simpel maar ik snap het niet. Bij de les blijven Jurre. Ja opletten Jurre. Dat is niet eerlijk, ik probeer echt bij de les te blijven. Dit is wat er gebeurd als je niet oplet op school, kids. Dan ga je doen wat wij doen. Ik doe echt mijn best. Niet zo vet hoor. Hersencapaciteit. Wat heb je veel pennen trouwens. Ja, maar ik schrijf ook een hoop op. Had je dat niet gemerkt? Je hebt suiker, maar dat zijn eigenlijk de drie moleculen zuurstof nodig. Dat nee. Wat ik dus denk is dat die massa van ijs dat het zo stevig is. Ja, en omdat dat bij vuur heel veel zuurstof tussen zit, dat het vuur zwakker is dan het ijs en dat het heel lang duurt voordat het vuur überhaupt ooit bij ons terecht komt. Nou jongens, er is eigenlijk maar één manier om erachter te komen. En dat is? Een experiment. Experiment! Bedankt. Hee Teun! Hall. Ben jij een iglo bouwer of wa? Ik ben de iglo bouwer. Applaus voor deze iglo. Hij is echt sick man. Je hoort het niet goed, maar het is wel vet. Ik denk dat een iglo bouwen toch best wel lastig is. Of niet? Nou ja, eigenlijk is het heel makkelijk hoor. Je kunt ook gewoon zelf thuis een iglo bouwen als het gesneeuwd heeft. Ja? Je hebt een bak nodig en sneeuw en een soort passer. Dus met een passer kun je dan, die zet je in het midden en er zit dan een plank op die passer en dan kun je eigenlijk alle blokken tegen die plank aan zetten en dan bouw je zo in een rondje elke keer een nieuw laagje...op een gegeven moment... Ik vind het een heel ingewikkelde uitleg. Hebben wij beelden van hoe de iglo wordt gebouwd? Roll clip. Oh oh, gaat dat zo? Dat gaat zo. Ho ho ho! Hoe dik is zo'n wand van een iglo 20 tot 30 centimeter. Maar bovenop is ie wel dunner dan onder, want onder wil je een stevige fundering hebben en boven hoeft ie eigenlijk maar heel dun te zijn. Wat maakt een iglo dan zo sterk? De vorm, die maakt hem eigenlijk heel sterk, want is eigenlijk net als een ei. Als je een ei in je hand pakt en je wil die kapot knijpen lukt niet. Dat lukt ook niet. Lukt dat niet? Nee, nog nooit geprobeerd? Pak nu een ei in je hand en dan je vingers eromheen. Je kan hem nooit kapot knijpen. Maar komt dat gewoon doordat het rond is of wat? Ja, de vorm is heel sterk. Als je er een deukje in maakt kun je hem zo kapot knijpen. We gaan hem nu slopen. Ja nou ga je gang. Steen, papier, schaar. Wie er misschien dood gaat. Oh nee ik. Nou, ajeto. Oh jeetje, wat een ding man toch. Hoe voel je je ermee? Ik voel me echt veel te machtig. Ik zou deze verantwoordelijkheid helemaal niet moeten hebben als een mens. Maar doe even een test shot. Oké, klep omlaag en vlammen maar. Yes! Dit is volgens mij heel warm. Dit is echt heel lijp. Wat een ontzettend grote vlam komt eruit. Jurre! Ik begin echt te twijfelen of die iglo dit wel aankan, want hoe lang ga jij dit doen? Wel gewoon alsof er echt brand is. We gaan gewoon heel die gas blus leeg vlammen en als je een gaatje maakt, dan moet je stoppen want dan kom je bij mij. Ja oké, begrepen. Assume positions! Richt hem even omhoog. Ga maar erin! Oh, wat een slecht idee. Wat een slecht idee, wat een slecht idee, wat een slecht idee. Ben je ready Jur? Ja hij kan! Oke Jur, barbecue! Mijn God, oh my god kijk! Oh my god, hij is echt heel sterk. Oh mijn God, ik lig hier helemaal veilig. Jur! Leef je nog? Oh. Oh mijn God. Wow. Het ijs is verbrand. Maar ben je er doorheen gegaan, denk je? Nee, nee, nee, helemaal niet. Maar ik zag dus binnen. Echt, het was echt vet mooi. Het was een soort van. Hij gloeide helemaal op. Ja het was echt heel mooi, maar is het ijs verbrand? Kan dat nou ook weer? Waar is Pim, de chemicus? Oh daar! Oh hey, wat is dit? Ja, dat is roet. Nou, als dat ijzer afkoelt, dat zorgt ervoor dat niet alles verbrand en een heel klein beetje wordt dan niet CO2 en water, maar dat wordt een beetje roet. Daarom heb je ook bijvoorbeeld dat de bovenkant van je schoorsteen een beetje zwart wordt. En dat is precies wat je hier ziet. Is het. Is het überhaupt gesmolten? Er is wel wat ijs gesmolten, maar niet zo heel veel. Voel maar. Het meeste is gewoon meteen weer, is gesmolten en toen meteen weer hard geworden. Het antwoord op de knagende vraag zit je veilig in een iglo als er buiten brand uitbreekt? Ja, ja en of. Oke, terug naar de studio. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20196407 705.749 966 2024-05-30T10:06:00+00:00 yes no wetenschap water vuur scheikunde https://schooltv.nl/video-item/wetensgappies-kun-je-boren-met-een-tand-proefkonijnen 2024-06-13T09:10:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45784.w613.r16-9.d3fecd6.webp Wetensgappies: kun je boren met een tand? | Proefkonijnen Yes gappie, het is tijd voor een andere gappie en dat is de wetensgappie, namelijk tandarts Ai Lien Oei. Geef haar een groot applaus! Ja, kom erbij, kom maar bij Slim Wonder, want jij gaat ons brein vullen met mindblowing kennis. Wat we vandaag gaan bespreken is iets wat we eigenlijk iedere dag gebruiken. Je hebt het in je mond, je gebruikt het om voedsel mee te knagen, namelijk je tanden. En laat nou eens even die van jou zien. Oh wat heb je mooie tanden! Jeetje. Ja, natuurlijk! Ik had dus vroeger echt heel veel gaatjes. Ja, ja. En komt dat wel eens vaker voor dat kinderen? Ja, ja ja. Gaat het nu beter? Het gaat nu beter. Nu heb ik geen gaatjes. Maar wat? Wat is het recordaantal gaatjes? Wat een kind ooit bij jou heeft gehad? Nee, dat wil je echt niet weten. Jawel, maar gewoon echt in iedere tand een gaatje, dat heb ik wel. Nee. Nou ja, misschien hebben jullie het ook wel eens gehad, toch? Dat je gewoon een gaatje in je mond hebt. En dat moet dan gefixt worden door de tandarts. Die gaat dan boren in je tand. En toen dachten wij als we dat nou eens omdraaien. Dus niet een gat in een tand boren, maar met een tand een gat boren. Kan dat? Dan moet een tand toch wel echt kneiter sterk zijn. Klopt. Een tand is heel heel heel sterk. Want we hebben glazuur om ons tand heen zitten en dat is zelfs zo sterk dat het het sterkste onderdeel is van ons hele lichaam. Oké, dus het is ook sterker dan bijvoorbeeld bot. Dat betekent ook dat bijvoorbeeld als je kijkt naar de slagtand van een olifant. Het ziet er heel imposant uit. Groot ding, maar die is eigenlijk minder sterk dan de tanden van ons, want wij hebben glazuur en zij hebben dat niet. Wow! En het is dus zo sterk dat als wij als tandarts een gaatje moeten boren, dat we echt een diamant nodig hebben om daarin te kunnen boren. Het is tijd om de proef op de som te nemen, want wij hebben namelijk dit. Een boor. En hierin zit een tand. Kijk maar eens even heel goed dichtbij. Ja, want wat we nu even gaan kijken is of het dus echt gewoon een gat kunnen boren met deze tand. Zal ik dat gewoon daar in die bank doen? Ja oké, als jullie even een klein stukje opschuiven oké, wijs jij maar een plekje aan waar ik ga boren hierzo? Ja, kom er maar even bij staan. Denken jullie dat het gaat lukken of niet? Ja, nou ja, dat is toch helemaal niet meer spannend? Nou ja, oké, oké. 321. En als we een gaatje ja, komt er een gat in? Ja. Komt er een gat in? Ja, het is gelukt! Kijk eens wat een gat joh, Dat is echt. Ja dit is een echte tand, ruik maar. Ruik maar. Oh oké. Nou het is gelukkig gelukt. Ja. Oh jongens, ja, kijk de tand, die zit er gewoon nog helemaal op. En het gaatje is eigenlijk best wel diep. En hij is ook niet een soort van beschadigt. Nee. Nou zo zie je maar echt heel sterk. Tanden zijn echt hartstikke sterk. Jij bedankt voor je prachtige uitleg en ook bedankt voor je prachtige gebit. We hebben er van genoten. We hebben een klein dingetje nog voor je, want we willen je natuurlijk niet met een lege maag naar huis sturen. Ben ik heel blij mee. De wortel. Ja zo dan helemaal als een trofee. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20196421 200.192 321 2024-05-30T12:41:00+00:00 yes no wetenschap Jurre Geluk tand boren tandarts https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-tegel-en-schmink-afl-67 2024-07-16T08:33:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46069.w613.r16-9.7dd7210.webp PatsBoemKledder! | Tegel en schmink (afl. 71) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350632 1092.613 968 2024-06-03T07:00:00+00:00 yes no spel productieproces tegel schmink https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-piano-afl-68 2024-07-16T08:34:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46070.w613.r16-9.349cf16.webp PatsBoemKledder! | Piano (afl. 72) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350633 1093.96 1995 2024-06-04T07:00:00+00:00 yes no productieproces spel piano https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-hooi-en-brooddoos-afl-69 2024-07-16T08:34:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46071.w613.r16-9.99cbb6b.webp PatsBoemKledder! | Hooi en brooddoos (afl. 73) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350634 1083.76 1035 2024-06-05T07:00:00+00:00 yes no spel productieproces hooi brood https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-hoefijzer-afl-70 2024-07-16T08:35:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46072.w613.r16-9.880a1ee.webp PatsBoemKledder! | Hoefijzer (afl. 74) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350635 933.72 1010 2024-06-06T07:00:00+00:00 yes no spel productieproces hoef https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-voetbaldoel-en-vaas-afl-71 2024-07-16T08:35:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46073.w613.r16-9.e72c601.webp PatsBoemKledder! | Voetbaldoel en vaas (afl. 75) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350636 1091.733 1200 2024-06-07T07:30:00+00:00 yes no spel productieproces voetbal vaas https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-compost-afl-72 2024-07-16T08:36:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45841.w613.r16-9.15ad1b2.webp PatsBoemKledder! | Compost (afl. 76) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350637 1043.48 815 2024-06-10T07:30:00+00:00 yes no spel productieproces compost https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-kaars-en-cadeaupapier-afl-73 2024-07-16T08:36:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45846.w613.r16-9.21f4617.webp PatsBoemKledder! | Kaars en cadeaupapier (afl. 77) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350638 1090.934 1004 2024-06-11T07:30:00+00:00 yes no spel productieproces kaars cadeau https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-drop-afl-74 2024-07-16T08:36:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45864.w613.r16-9.8df6c49.webp PatsBoemKledder! | Drop (afl. 78) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350639 1078.8 1042 2024-06-12T07:30:00+00:00 yes no spel productieproces snoep https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-spikkels-en-regenlaarzen-afl-75 2024-07-16T08:37:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45874.w613.r16-9.4b852c7.webp PatsBoemKledder! | Spikkels en regenlaarzen (afl. 79) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350640 1131.535 1738 2024-06-13T07:30:00+00:00 yes no spel productieproces kleding eten https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-stuurkar-afl-76 2024-07-16T08:37:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45876.w613.r16-9.d1209c6.webp PatsBoemKledder! | Stuurkar (afl. 80) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350641 1085.893 863 2024-06-14T07:30:00+00:00 yes no spel productieproces stuur https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-medaille-en-trui-afl-77 2024-07-16T08:37:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45892.w613.r16-9.958f479.webp PatsBoemKledder! | Medaille en trui (afl. 81) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350642 1077.76 1164 2024-06-17T07:30:00+00:00 yes no spel productieproces kleding https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-politiepet-en-koekblik-afl-78 2024-07-16T08:38:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45903.w613.r16-9.ff66b7d.webp PatsBoemKledder! | Politiepet en koekblik (afl. 82) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350643 1108.288 1983 2024-06-18T07:30:00+00:00 yes no spel productieproces politie koek https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-knoop-afl-79 2024-10-21T07:37:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46334.w613.r16-9.4039a37.webp PatsBoemKledder! | Knoop (afl. 83) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350644 978.458 1338 2024-06-19T07:30:00+00:00 yes no spel productieproces kleding https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-bank-afl-80 2024-07-16T08:38:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45939.w613.r16-9.15a5bfb.webp PatsBoemKledder! | Bank (afl. 84) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350645 1047.28 1527 2024-06-20T07:30:00+00:00 yes no spel productieproces meubel https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-dropstaafje-en-broodtrommel-afl-81 2024-07-16T08:39:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46074.w613.r16-9.7cc58c5.webp PatsBoemKledder! | Dropstaafje en broodtrommel (afl. 85) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350646 1059.8 1797 2024-06-21T07:30:00+00:00 yes no spel productieproces snoep brood https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-theedoek-en-bord-afl-82 2024-07-16T08:39:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45967.w613.r16-9.23b3904.webp PatsBoemKledder! | Theedoek en bord (afl. 86) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350647 1094.52 1284 2024-06-24T07:30:00+00:00 yes no spel productieproces textiel bord https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-pakketje-afl-83 2024-07-16T08:40:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45972.w613.r16-9.7c45a9c.webp PatsBoemKledder! | Pakketje (afl. 87) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350648 1019.2 1680 2024-06-25T07:30:00+00:00 yes no spel productieproces post https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-dekbed-afl-84 2024-07-16T08:40:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45975.w613.r16-9.d54c41e.webp PatsBoemKledder! | Dekbed (afl. 88) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350649 1061.731 1152 2024-06-26T07:30:00+00:00 yes no spel productieproces textiel https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-pindakaas-en-drinkbeker-afl-85 2024-07-16T08:40:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45983.w613.r16-9.c03ffb8.webp PatsBoemKledder! | Pindakaas en drinkbeker (afl. 89) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350650 1040.88 2425 2024-06-27T07:30:00+00:00 yes no spel productieproces pindakaas beker https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-theepot-afl-86 2024-10-21T07:36:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46333.w613.r16-9.06a0c8b.webp PatsBoemKledder! | Theepot (afl. 90) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350651 954.565 1459 2024-06-28T07:30:00+00:00 yes no spel productieproces theepot https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-brandblusser-afl-70 2024-11-14T11:38:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46023.w613.r16-9.fb437f4.webp PatsBoemKledder! | Brandblusser (afl. 70) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350631 1030.04 1701 2024-05-31T07:30:00+00:00 yes no spel productieproces brand https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-fietsslot-afl-55 2024-11-14T11:18:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46027.w613.r16-9.aba4792.webp PatsBoemKledder! | Fietsslot (afl. 55) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350616 1075.28 1647 2024-05-10T07:30:00+00:00 yes no spel productieproces fiets slot https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-strijkkralen-en-vlieger-afl-60 2024-11-14T11:16:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46032.w613.r16-9.1459d1d.webp PatsBoemKledder! | Strijkkralen en vlieger (afl. 60) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350621 1094.24 2457 2024-05-17T07:30:00+00:00 yes no spel productieproces knutselen vlieger https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-trap-afl-65 2024-11-14T11:15:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46042.w613.r16-9.dbdfa69.webp PatsBoemKledder! | Trap (afl. 65) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350626 1099.172 4398 2024-05-24T07:30:00+00:00 yes no spel productieproces trap https://schooltv.nl/video-item/en-ze-noemden-me-dientje-je-kunt-je-maar-beter-aanpassen-afl-2 2024-06-20T08:38:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45712.w613.bcc64b6.2f242c4.png Je kunt je maar beter aanpassen (afl. 2) | En ze noemden me... Dientje! Kwasiba komt aan op de nieuwe plantage. Maar daar gaat het er heel anders aan toe… https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_BV_20189630 613.663 413 2024-04-22T04:00:00+00:00 yes no slavernij slavenhandel kolonie https://schooltv.nl/video-item/en-ze-noemden-me-dientje-een-land-vol-witte-mensen-en-stenen-huizen-afl-3 2024-06-20T08:38:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45712.w613.bcc64b6.2f242c4.png Een land vol witte mensen en stenen huizen (afl. 3) | En ze noemden me... Dientje! Kwasiba zit onder tafel bij de familie Marius, uit Nederland. Het kan gek lopen... https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_BV_20189638 589.886 323 2024-04-26T04:00:00+00:00 yes no slavernij slavenhandel https://schooltv.nl/video-item/en-ze-noemden-me-dientje-schoolziek-noemen-we-dat-afl-4 2024-06-20T11:54:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45712.w613.bcc64b6.2f242c4.png Schoolziek, noemen we dat (afl. 4) | En ze noemden me... Dientje! Dientje viert feest. Na vijf jaar in Kampen is er veel veranderd... https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_BV_20189631 562.689 290 2024-04-29T03:30:00+00:00 yes no slavernij slavenhandel https://schooltv.nl/video-item/en-ze-noemden-me-dientje-hoe-thuiskomen-moet-voelen-afl-5 2024-06-20T08:39:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45712.w613.bcc64b6.2f242c4.png Hoe thuiskomen moet voelen (afl. 5) | En ze noemden me... Dientje! Dientje reist terug naar Demerara. Mevrouw Liesbeth is ook mee... Zou er veel veranderd zijn sinds ze wegging? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_BV_20189632 637.988 244 2024-04-29T04:00:00+00:00 yes no slavernij slavenhandel https://schooltv.nl/video-item/en-ze-noemden-me-dientje-zelden-rust-afl-6 2024-06-20T08:39:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45712.w613.bcc64b6.2f242c4.png Zelden Rust (afl. 6) | En ze noemden me... Dientje! Dientje gaat terug naar Zelden Rust, waar ze geboren is. Zullen haar broertjes haar nog wel herkennen? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_BV_20189639 855.74 421 2024-05-03T04:00:00+00:00 yes no slavernij Keti Koti https://schooltv.nl/video-item/zaai-bloei-mooi-letterliedjes 2026-01-12T09:45:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45799.w613.r16-9.0024ea9.webp Zaai, bloei, mooi! | Letterliedjes Nooit met een j aan het eind: saai! Nooit met een j aan het eind: haai! Nooit met een j aan het eind: kraai! Hou eens op met dat lawaai! Die giraf wil ik aaien Het gazon moet je maaien Aan het stuur moet je draaien En paniek moet je zaaien Zaaien, zaaien. Nooit met een j aan het eind: mooi! Nooit met een j aan het eind: kooi! Nooit met een j aan het eind: hooi! Ruim eens op, die klerezooi! Het kan vriezen of dooien Ik heb aan zitten klooien In een vacht zitten vlooien En met snoep moet je strooien Met een i! Nooit met een j aan het eind: bloei! Nooit met een j aan het eind: groei! Nooit met een j aan het eind: stoei! Wat een herrie jongens, foei! Sorry, kort mee bemoeien Want ik weet nog een goeie Van die mop met die koeien Die met vlaaien gaan knoeien Nooit met een j aan het eind, saai Nooit met j aan het eind, foei Nooit met j aan het eind, mooi Wat zeg je ervan Rob? Ik ben er klaar mee. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20196169 149.96 5417 2024-06-04T10:05:00+00:00 yes no schrijven taal letter https://schooltv.nl/video-item/lastig-handig-letterliedjes 2026-01-12T09:45:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45800.w613.r16-9.36260e8.webp Lastig? Handig! | Letterliedjes Je hoort: Jij bent zo grappig Of: Morgen ben je jarig Je hoort: Kijk eens, wat schattig Die puppy is langharig Het regent weer zo rottig Een jas is wel verstandig Een paraplu is prettig Een regenbroek is handig Luister maar eens terug Waar je IG ziet, zeg je UG Luister maar eens terug Waar je IG ziet, zeg je UG Grappig, jarig Schattig, harig Rottig en verstandig Luister eens goed terug Waar je ig ziet zeg je ug Dus heb je UG gehoord Aan het einde van een woord Wacht dan een tel of twee En schrijf dan IG, oké? Dus heb je UG gehoord Aan het einde van een woord Wacht dan een tel of twee En schrijf dan IG, oké? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20196170 78.72 3118 2024-06-04T10:05:00+00:00 yes no schrijven taal lezen letter https://schooltv.nl/video-item/lekker-langer-letterliedjes 2026-01-12T09:44:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45801.w613.r16-9.739ab95.webp Lekker langer | Letterliedjes D of t Ja, d of t D of t D of t, dat is de vraag vandaag D of t Schrijf je het met d of met t? D of t Nou luister Ik ben Fred en ik heb een pet En ook een bed, echt supervet! Ik zat in bad, toen bedacht ik me: Pet, bed en bad, ja die schrijf je met een 't'! Pet! Bed! Bad! Met een t Ja dat zeg ik, die schrijf je met een t Pet! Bed! Bad! Met een t Je hoort heel duidelijk een 't' Maar klopt dat nou wel echt? Is het ook een 't' als je het schrijft? Of alleen als je het zegt? Je hoort heel duidelijk een 't' Maar klopt dat nou wel echt? Is het ook een 't' als je het schrijft? Of alleen als je het zegt? Vind jij het superlastig en heb je geen idee? Luister dan naar Fred en neem dit slimme trucje mee Maak het woord eens langer Dan zie je het meteen Maak het woord maar lekker langer En weg is het probleem Pet wordt petten, dus pet is met een 't' En bed wordt bedden, dus bed is met een 'd' Hoed, hoeden Fluit, fluiten Hond, honden Dat is goed gevonden! Kat, katten Huid, huiden Beet, beten Zeker, zeker weten! Vind jij het superlastig en heb je geen idee? Luister dan naar Fred en neem dit slimme trucje mee Maak het woord eens langer Dan zie je het meteen Maak het woord maar lekker langer En weg is het probleem Pet wordt petten, dus pet is met een 't' En bed wordt bedden, dus bed is met een 'd' D of t Ja man D of t D of t He wat zeg je? Ik zeg d of t Ga er fijn mee aan de gang En maak het woord maar lekker lang D of t is dan nooit meer een probleem https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20196166 150.56 4483 2024-06-04T10:05:00+00:00 yes no schrijven lezen taal spelling letter https://schooltv.nl/video-item/moeilijk-makkelijk-letterliedjes 2026-01-12T09:44:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45807.w613.r16-9.a28f6af.webp Moeilijk? Makkelijk! | Letterliedjes Ja jongens en meisjes, leg allemaal je pennen maar even neer. We gaan een lied zingen. Is niet moeilijk, het is zelfs makkelijk. Want alle woorden die we zingen eindigen op luk. Maar je schrijft lijk. Of was het nou…luk…lijk… Ik weet het even niet meer. Je hoort: ik ben zo vroluk (vrolijk) Je hoort: die wond is pijnluk (ja pijnlijk) Je hoort: die kleur is leluk (heel lelijk) Je hoort dan LUK waarschijnluk (luk luk luk) Zo is het ook met moeilijk Met kwalijk en met heerlijk Met dierlijk en met sierlijk Ik vind het ook niet eerlijk Bij die woordjes, stuk voor stuk Zie je LIJK, maar zeg je LUK Zie je LIJK, maar zeg je LUK (luk luk luk) Dus heb je -LUK gehoord Aan het einde van een woord Dan denk je voortaan: Kijk Dat woord schrijf je met -LIJK Dus heb je -LUK gehoord Aan het einde van een woord Dan denk je voortaan: Kijk Dat woord schrijf je met -LIJK En ja jongens, pak jullie pennen maar weer even want nu begrijpen jullie het natuurlijk he. Dus je zegt luk, maar je schrijft lijk. Vrolijk, pijnlijk Lelijk, waarschijnlijk Moeilijk, heerlijk Sierlijk en oneerlijk Je zegt luk, maar je schrijft lijk Dus heb je -LUK gehoord Aan het einde van een woord Dan denk je voortaan: Kijk Dat woord schrijf je met -LIJK Dus heb je -LUK gehoord Aan het einde van een woord Dan denk je voortaan: Kijk Dat woord schrijf je met -LIJK (En daar komt ie nog een keer) Dus heb je -LUK gehoord Aan het einde van een woord (Hebben we het allemaal een beetje begrepen?) Dan denk je voortaan: Kijk Dit woord schrijf je met -LIJK Dat lukt me wel! Dat lijkt me wel, toch? Heel goed, dan gaan we het allemaal nog een keertje doen Zingen allemaal Komt ie! Dus heb je -LUK gehoord Aan het einde van een woord (Wat klinkt dat heerlijk!) Dan denk je voortaan: Kijk Dit woord schrijf je met -LIJK Dus heb je -LUK gehoord Aan het einde van een woord Dan denk je voortaan: Kijk Dit woord schrijf je met -LIJK https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20196167 141 2893 2024-06-04T13:05:00+00:00 yes no liedje taal spelling letter lezen schrijven https://schooltv.nl/video-item/de-europese-unie-een-hele-puzzel 2024-06-24T12:34:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45806.w613.r16-9.6f72f8d.webp Een hele puzzel | De Europese Unie Welkom in Brussel! Kloppend hart van Europa. Deze plek betekent vrede tussen de leden. Samenwerking. En een machtsblok van betekenis op het wereldtoneel. Maar we zijn er wel vooral geld aan kwijt. Euro's, een munt waar we niet eens zelf de baas over zijn. Dag soevereiniteit. Love it or hate it. Oke, wacht wacht wacht. Stop, stop. Gaan wij hier nou ook al een beetje zitten te polariseren? Zo zwart-wit is het toch ook weer niet? Nee, nee. Laten wij gewoon ouderwets bij de feiten blijven. Akkoord, een explainer over Europa dus. Da's een hele puzzel. Goed, gaan wij eens even Europa voor jullie ontleden. Tot op de molecuul nauwkeurig. Zal ik hoofdstuk 1 ff doen? Lijkt me een goed idee, ga ik even een frietje halen. Maar niet voordat we dit hebben gedaan. Zo. Is nog niet makkelijk, want Europa is complex. Het is maar een heel klein stukje aarde, maar zo veel verschillende landen, talen en culturen. Maar ja, we zijn wel een grote Europese familie. Of ja, dat is ook alweer afhankelijk van aan wie je het vraagt. We delen met z'n allen een continent. Of ja, daar ga je al, want wat dat Europese continent precies is, daar is al discussie over. Want waar ligt die grens? We zitten in ieder geval vastgelijmd aan Azië, maar omdat we in Europa zo'n unieke roemruchte geschiedenis delen, hebben we op historische, politieke en culturele gronden bedacht dat we toch een continent zijn. Eeuwenlang oorlog, nu een Unie. De Europese. Maar... wat is de Europese Unie eigenlijk? Simpel gezegd betekent de EU de samenwerking tussen deze 27 landen. Om het iets concreter te maken bestaat de EU uit deze zeven instellingen. En de meeste daarvan zitten hier, in de Belgische hoofdstad. Daarom praten we vaak over Brussel als we het over de Europese Unie hebben. Leuke stad, hoor! Europese wetgeving begint hier: bij de Europese Commissie. Dat is feitelijk niet helemaal correct, maar je zou het de Europese regering kunnen noemen. Met een voorzitter, Ursula von der Leyen. En 27 andere Eurocommissarissen, uit elke lidstaat 1. Bijvoorbeeld onze eigen Wopke Hoekstra op Klimaat. De Commissie voert dus het Europese beleid uit, werkt nauw samen met al die andere EU-instellingen en is spreekbuis naar de rest van de wereld, namens de EU. En belangrijk: het is de enige EU-instelling die zelf wetgeving kan voorstellen. Maar dat gaat altijd wel in goed overleg met twee andere EU-instellingen. De Raad en het Parlement. Hier allebei op een steenworp afstand. Van die laatste zit er trouwens ook een op 350 kilometer afstand, in het Franse Straatsburg. Inclusief een maandelijks verhuiscircus, maar dat is voor nu even een heel ander verhaal. Eerst even over de Raad. Officieel: de Raad van de Europese Unie. Da's een club van 27 ministers. Welke ministers, dat hangt helemaal van het onderwerp af. Gaat het bijvoorbeeld over landbouw, sturen we nu nog onze demissionair minister Adema deze kant op. Die Raad is echt een machtig orgaan, want alles wat die 27 ministers met elkaar afspreken is bindend. Ze bespreken dus wetsvoorstellen van de Commissie, kunnen het wijzigen en goed- of afkeuren. Maar niet alleen zij moeten dat doen. Ook de enige direct gekozen instelling van de EU stemt erover, voordat het daadwerkelijk een Europese wet wordt. Het Europees Parlement. Dat bemoeit zich met vrijwel alles wat EU is. Maar dat gaat Jeanine je straks allemaal vertellen. Ik heb zin in een patatje. Dan nu een overhoring of je alles ook echt hebt onthouden. Nee grapje, wij hebben er ook echt heel veel dagen over gedaan om dit hele verhaal een beetje te snappen. En behapbaar te maken. Ik heb dit voor jullie besteld om te verduidelijken hoe Brussel invloed kan hebben op jouw leven. Ik vertel je wat er allemaal hier wordt bepaald. Mag ik trouwens een biertje bij jou bestellen? Of is het daar nog iets te vroeg voor? Dank je wel, he. Hoeveel van alle wetten in Nederland worden eigenlijk in Brussel bedacht? Deze man zei ooit: over tien jaar komt 80 procent van alle wetten die over onze economie gaan, misschien zelfs ook over onze belastingen en sociale zaken vanuit de Europese Unie. Of dat klopt is echt super moeilijk te zeggen. Maar experts denken dat die 80 procent echt overdreven is. De mate van invloed is sowieso afhankelijk van het onderwerp. Gaat het over deze thema's, dan heeft Brussel een flinke vinger in de pap. Maar gaat het over nationale veiligheid, onderwijs of de gezondheidszorg? Daar gaat de EU dan weer niet over. Waarom dat verschil? Met sommige dingen heeft het gewoon niet zo veel nut als je dat als land in je uppie gaat regelen. Wat als Italië de grenzen openzet voor vluchtelingen en Griekenland dat niet doet? Komen er nog steeds net zo veel vluchtelingen Europa binnen. Nog even over dat frietje. Ho... We gaan deze ook nog ff ontleden. De basis. Deze dingen. Jij ziet misschien een simpele aardappel, maar een aardappelboer ziet regels. Bijvoorbeeld over aardappelmoeheid, of bestrijdingsmiddelen. Dat eerste is een plantenziekte. En als je daar als boer mee te maken hebt, moet je aan allerlei EU-regels voldoen om verspreiding te voorkomen. Of wat dacht je van de bestrijdingsmiddelen om die aardappels zo goed mogelijk te laten groeien. Onder het mom van de Green Deal kwam de Commissie een paar jaar geleden met het idee om pesticidegebruik te halveren. De bodem lag er namelijk niet zo lekker bij. Nou, dat wetsvoorstel viel niet in goede aarde bij de boeren. En het resultaat: het wetsvoorstel ging van tafel. Tot zover de aardappelen. Ik heb het nog niet eens gehad over het plastic bakje of de mayonaise die erbij komt. De EU wil minder wegwerpplastic. O, nee. Wacht. Want alleen al in Nederland gooien we 19 miljoen voedselverpakkingen na één keer gebruiken weg. Dus ze willen het liever in een kartonnen bakje. Serge, mag ik nog wat saus? Kijk aan. Ik vind het altijd zo irritant als je te weinig mayo krijgt. Volgens mij staat die mayo er niet op, maar goed. Op het etiket moet ook van alles en nog wat aan info staan. Nu denk je misschien: hoezo heeft zij het al tien minuten over friet? Nou, ik wilde gewoon de hele dag friet eten tijdens de opnames. En ik wil maar aangeven: Brussel zit overal. Tot in de moleculen van je mayonaise aan toe. Mag ik ook nog een colaatje bestellen? Proost. Europa is dus heel veel. En zit overal. Om te weten waar het straks verder heen gaat, moet je vooral ook ff weten waar het vandaan komt. We beginnen hier, het einde van de Tweede Wereldoorlog. Europa ligt in puin. Maar is ook bevrijd. En met de blik vooruit. Het grote doel vanaf dan: vrede in Europa. De Fransman Robert Schuman, zeg gerust een geestelijk vader van de EU, pleit voor economische samenwerking. Die komt er. De Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal. Het idee is: als we die economische belangen nou eens met elkaar vervlechten, wie heeft er dan nog baat bij oorlog? Zes landen, ook Nederland, werken vanaf dan samen in die gemeenschap. Al snel gaan ze een stap verder met de Europese Economische Gemeenschap, de EEG. Er komt een douane-unie. Is lekker zakendoen. En de EEG wordt uitgebreid, deze landen komen erbij. Europese landen groeien steeds verder naar elkaar toe. Tenminste: aan onze kant van het IJzeren Gordijn, de muur die het communistische Oost-Europa scheidt van West-Europa. Maar dan. Na de val van de muur gebeurt er heel veel. Onder meer wordt de EEG de Europese Unie en er komt een gemeenschappelijke munt. Er komt een interne markt. En nog meer landen treden toe. Ook super belangrijk, voor mij dan: Erasmus. Om vrienden voor het leven te maken. Dag mannen! Zo, da's lang geleden. Pff. Waar was ik? O ja. Wat ooit begon als een samenwerkingsverband om oorlogen te voorkomen, kreeg in 2012 een symbolische bekroning. Maar na jaren van groei, uitbreiding, intensivering is het de laatste jaren toch wel erg vaak crisis op crisis. Economische problemen. Vluchtelingen. Corona. Enorme uitdagingen. En ook binnen de EU zijn allerlei tegenstellingen. En veel kritiek ook. Dat Brussel veel te groot en te machtig wordt. En die discussie wordt steeds heviger. Vaak gereduceerd tot meer of minder Europa. Of als je het aan de Britten vraagt: helemaal geen. Tot zo ver even die tijdlijn. En nu? Tja, het is oorlog aan de poorten van de EU. Het zijn, kun je rustig zeggen, roerige tijden. Zeker ook voor de Europese Unie. Het Europees Parlement. Dit is het enige instituut van de Europese Unie dat direct gekozen wordt. Iedere vijf jaar mogen alle stemgerechtigde Europeanen naar de stembus. Al die Europeanen samen kiezen 720 Parlementsleden, die de bijna 450 miljoen inwoners van de Europese Unie vertegenwoordigen. Hoeveel parlementsleden een land krijgt, is afhankelijk van het aantal inwoners. Met als minimum zes voor de kleinste landjes en maximum 96 voor de grote jongens. Check Nederland: we zijn misschien een klein landje maar hebben relatief veel inwoners. En dus staan we met 31 zetels op de zevende plek. Als dan na vier dagen dat hele stemcircus voorbij is, komen de gekozen parlementariërs meestal in een fractie terecht. En die is gebaseerd op hun politieke voorkeur. Op dit moment zijn er zeven fracties. Deze. En opvallend: nationale partijen sluiten zich aan bij zo'n Europese fractie omdat ze min of meer dezelfde politieke kleur hebben, in Europa dan. Want soms zijn ze in hun eigen land rivalen. Zoals in Renew Europe. Daar zitten voor Nederland vooral VVD'ers in, maar ook iemand van D66. Ander voorbeeld. GroenLinks/PvdA is in Nederland 1 fractie. Maar in Europa zit GroenLinks bij De Groenen en de PvdA bij deze. Die Europarlementariërs zijn verantwoordelijk voor een paar dingen. Ze moeten instemmen met de voorzitter en commissarissen van de Europese Commissie, weet Hoekstra alles van, checken of vooral de Commissie haar werk een beetje goed doet. Ze keuren de EU-begroting goed. En ze stemmen en onderhandelen over allerlei wetten en regels, over bijvoorbeeld jouw frietje met, jouw telefoon, privacy, games, pornosites, elektrisch rijden, zonnepanelen... Enne, ik kan nog wel een uur doorgaan met opsommen, maar Emil staat op me te wachten. Het mag duidelijk zijn, die hele Europese Unie is een flinke puzzel. En ik weet niet of het nou zo ingewikkeld is of dat ik honger heb, maareh, ik zie inmiddels sterretjes. Nog 1 selfie. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20197044 884.16 2925 2024-06-04T12:37:17+00:00 yes no Europese Unie https://schooltv.nl/video-item/wetensgappies-waarom-blijf-ik-zo-lang-naar-filmpjes-op-het-internet-kijken-proefkonijnen 2025-10-28T08:42:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45813.w613.r16-9.911ee9b.webp Wetensgappies: waarom blijf ik zo lang naar filmpjes op het internet kijken? | Proefkonijnen Professor Liem? Waarom is social media zo verslavend? Omdat de filmpjes die we daar kijken echt super leuk zijn om te zien en we dat soort filmpjes dus ook vooral te zien krijgen door die video platformen. Oké, dankjewel voor vandaag, alsjeblieft. We gaan door naar het volgende onderdeel. Nee grapje, we zijn nog lang niet klaar. Hoe werkt dan zo'n algoritme? Die algoritmes, die kijken naar jullie smaak. Dus dat gaan we nu als een experimentje doen. Iemand heeft een bordje met voetbal. Ja, die heeft grappige filmpjes. Ja, ik heb ook dieren. Ja, dat is het helemaal links. Ja, en ik had ook mensen met een grappig voetbal filmpje en een grappig dieren filmpje. Oké, als je nog niet bij het bordje zit van de filmpjes soort die jij het leukst vindt, ga er nu heen. Ja. Oké, dus ik ben een algoritme. Ik weet nu van oké, dit is een groepje. Zij houden van grappige dierenfilmpjes, zij van voetbal. Ja, dus dit helpt je al. Want mensen die dicht bij elkaar zitten vinden dezelfde filmpjes waarschijnlijk leuk. Oké, en dat kunnen we nog iets meer gaan uitwerken als je kijkt naar wat voor filmpjes ze verder kijken. Stel dat jullie een filmpje hebben gekeken over paarden. Oké, dus jullie hebben net dat filmpje over paarden gekeken, maar jij hebt ook een filmpje over paarden gekeken. Maar vervolgens kijken jullie nog een ander filmpje? Jullie kijken een grappig paarden filmpje en jij kijkt naar een ander filmpje over paarden verzorgen en dan ben jij het algoritme. Oké, dus jij moet dan een nieuw filmpje aan hen geven. Kijk daar links, zie je iemand die heel erg van paarden houdt? Dus die krijgt een paardrij filmpje? Terwijl Deze mensen hebben grappige filmpjes gekeken, dus de vraag is of ze nou echt naar paarden keken of gewoon naar grappige filmpjes. Ah, oke dus. Dat is beter dan dat filmpje. Dus als je meerdere filmpjes hebt gezien, dan weet je ongeveer waar die smaak zit. Oké, oké, helder, helder, helder. Het is ook saai als je alleen maar dit soort filmpjes krijgt de hele tijd. Precies. Dus het gevaar is dat wij heel veel filmpjes krijgen die we leuk vinden, waar we lang naar gaan kijken en dat we dan eigenlijk de tijd vergeten en alleen nog maar naar die katten zitten te kijken. Als je alleen maar hetzelfde gaat kijken dan zie je alleen nog maar dat. Maar dan vergeet je eigenlijk wat er verder is en is het stiekem ook eigenlijk helemaal niet zo gezond en heel saai. En heel saai. Dan is het ook niet meer leuk als ik de hele dag pizza eet, dan op een gegeven moment heb ik het gezien. Professor Liem, ik geef jou. De proefkonijnenwetensgappie wortel. Dank u wel. Veel dank. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20197035 156.16 391 2024-06-06T06:43:00+00:00 yes no wetenschap proefje plaatjes https://schooltv.nl/video-item/proefkonijnen-knagende-vraag-kun-je-driften-met-een-limousine 2024-06-12T08:19:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45798.w613.r16-9.d9eabe5.webp Proefkonijnen: knagende vragen | Kun je driften met een limousine? Hallo, gaat ie al. Valsspeler. Mafkees. Sukkel. Eikel. Oké, op een schaal van 1 tot 10. Hoe goed ben jij in driften? Hoe hoog zit jij? Stel ik zou nu 25, 26, zit ik 26 toch nog één op 26 hoog en 26. En weet je waar ik ook in zit? In de omgekeerde wereld dus 25 is juist heel laag. Niks is minder min -30. Ja, nou ja, te laat. Knagende vraag van vandaag is kan je driften met een limousine. Een lange auto met een bank? Ja, en we hebben ook gelijk een gala vanmiddag om het te vieren. Zo alleen coole mensen komen ergens driftend aan en stel dat wij niet driftend aan kunnen komen, dan zegt ons proefkonijnen team sorry, jullie zijn niet cool genoeg. Opzouten, alle coole mensen driften. Vin Diesel Alberto Stegeman Wij. Alle coole mensen driften. Maar misschien moeten we er wel eerst even achter komen hoe je überhaupt moet driften of wat driften sowieso is. Wat is het eigenlijk? Bij videogames heb je altijd dat je dan zo gewoon de rem moet indrukken en dan gaat allemaal vanzelf. Oh sorry, we zijn heel even een programma aan het opnemen. Wie ben je eigenlijk? Ik ben Bijoy en ik ga jullie vertellen hoe jullie vandaag kunnen driften. Plottwist. Ecxuse me! Wat handig dat er gewoon elke keer als wij een knagende vraag hebben dat er dan een expert in de buurt is die precies weet wat de oplossing is. Dat is echt de magie van televisie. Echte magie. Wat goed dat jij er bent, zeker! Gaan we meemaken. Ik heb soms wel eens dat ik een klein drifje heb. Dan ga ik een bochtje door en dan denk ik die gaan we gewoon even lekker pakken. Trap ik hem even op z'n staartje, dan gaat dat kontje zo en dan denk ik ah, ik ben stout bezig, maar ik doe het gewoon. Ja, dat zijn dan mijn verzetjes. Wat is driften nou eigenlijk? Driften is eigenlijk een bochtje te maken met de auto, terwijl de wielen van de auto aan het slippen zijn. Oh. Hoezo ben ik nou weer de achterkant? Je hebt eigenlijk meer acties uit te voeren als je de achterkant. Je hebt als achterkantje zeker meer acties uit te voeren, dat ben ik wel gewend. Daar willen jullie driften, oh daar ga ik. Oh, daar ga ik. En nu stuur je heel hard naar rechts, oh daar ga ik weer. We gaan het donker in. Nou nou, zoiets. Het was op zich wel leuk, maar ik snap zeker de bedoeling. Dus wat is het verschil tussen normale bocht nemen en driften? Wanneer je gas geeft en hoeveel je draait. Als je een normale bocht zou maken dan valt hier deze lijn. Auto's! Ik ga nu een beetje gas geven wow. Normale bocht. Jullie hebben de lijn heel goed gevolgd. Dankje. Terwijl bij driften geef je een bepaalde moment gas. Ja, en ook draai je eigenlijk het stuur veel te veel, de wielen zijn hier aan het slippen. Hier zit het gas, geef en draaimoment. Precies. Gas en draaien! Wat kunnen we doen om het voor onszelf makkelijker als we gaan driften? De baan nat te maken. Toppie. Op een gladdere baan heb je minder wrijving. Jeetje, dat is glad. Echt glad, jeetje. Op een natte baan is echt 5000 keer makkelijker, want het is zo glibberig. Hey joh, moet je me dood hebben ofzo? Is het dan ook handig als voorbeeld? Als ik zo'n bananenschil op de baan leg? Dat zou niet werken want het is zo glad. Veel te klein voor de wielen dus dit glijd niet. Niet voor een (onverstaanbaar). Maar wij hebben vanavond een feestje en we hebben een limo tot onze beschikking. Hoe gaat dat ooit lukken om met die limo te driften? Want als dat toch eens zou lukken, dat zou vet zijn. Het kan wel, maar het is lastig met een limo. We houden wel van een uitdaging, toch? Maar misschien moeten we nog wel even oefenen. Laten we oefenen. Wow dat was een drift. Kom op jongens, laat zien wat ik jullie geleerd heb! Een buitenbocht. Wat leuk! Oh. Remmen, draaien. Oh my god, check deze wagen. Heb je goed gefixt. Ja, mijn oma had hem nog staan. Hey Sahil, het universum is met ons. Er is regen, er is een natte baan, er is een limo. Alleen nu nog gaan driften. Hey Camil! Zo jij hebt lekker gedrift. Ja, dat zag er goed uit. Vette clipje man! Het was echt een leipe montage. Zo super vet! Goede muziekkeuze ook. Ja dat is een goede muziekkeuze. En ben je niet bang om dood te gaan? Nee, driften. Als je op een gegeven moment op een niveau bent zoals ik, dan is het gewoon niet heel eng meer. Is het nog wel gevaarlijk als Jurre het doet? Voor Jurre kan het gevaarlijk zijn als ik er niet bij zou zitten, maar op een schaal van 1 tot 10, hoe groot acht jij de kans dat dit lukt? Ik schat het persoonlijk wel op een zesje. Ik had ook een zes. Ja, ik had ook een zes. Zo leuk! Toevallig toch? Ja gek he? Let's go! Oh boy, vette shit! Ziet dat er vet uit? Is dat een goede overgang? Nou Sahil. Succes! Bier, wat is dit? Zo, ben je er klaar voor? Ik heb geen idee. Zit je goed? Ja, oké. Om hem vooruit te kunnen krijgen, gaan we hem in zijn één zetten. Ja, helemaal naar beneden dus. Gaan door. Eerst gewoon een beetje de baan verkennen, hoe ziet de baan eruit. Ja, wat zijn de drift lijnen met een limo. Ja laat hem gewoon in één want dan kan hij een beetje toeren maken en dan in één keer naar links sturen en op het gras. En weer recht. Zat ik op een klein driftje? Ik denk het niet. Waarschijnlijk ging ie over de voorbanden. Oh dit is ineens, een heel slecht idee. Dus wat je net deed, hier is het lekker glad. Dus gooi hem lekker op het gas erin en terug sturen. Juist en weer terug. Nee, nee hij pakt hem niet. Insturen en gas. Bijna, bijna. Ja he? (zingt) And the world, I’ll turn it inside out, yeah. I’m floating around in ecstasy. So don’t stop me now. Don’t stop me. Cause I’m having a good time, having a good time. Ja, en terug. Rustig, terug. Oh wat was het eng. Oh ja. Oh wow. Was dat een drift? Dit was wel een klein driftje toch? Het was prima voor hoe groot de auto is. Dus, ja perfect. Voelt het voor jou als een drift met potentie? Denk jij dat het dat het. Ik denk zeker dat het wel potentie hebt en dat er zometeen gewoon nog een grotere drift kunnen zetten. Oké, hier ga ik even normaal doorheen. Na, boeien. Rustig, rustig. Bewegingen. Weet je wat de snelheid is? Wat doe ik dan? Te snel terug? Ja, je gaat te snel terug. Oké. Het feestje begint zo, dus, laten we omkleden en dan kijken of je driftend aan kan komen. Ja, laten we dat doen. Dat gaan we regelen, gaan we regelen. Niks meer aan doen. WIj zijn gewoon een stel gangsters die in stijl aankomen. Wij, wij. Wij zijn die echte gangsters. Boys, we komen! Zijn we ready voor de party? Wij zijn ready voor de party. Wij zijn ready voor de drift. Yeah. Zit je er klaar voor? Ja, ik heb ook de drankjes bij. Oké, Nou dit komt goed, Jur. Oke, top. Nou we zijn er bijna. Beetje bijremen. Naar links sturen, naar links. Even terugsturen en komt, hij komt! Lekker man, lekker. Zo kom je aan op het feest. En zo kom je inderdaad aan op een feest. Goed gedaan. Lekker man! Komt u maar, party time! Het is gelukt! Wij zijn driftend op dit waanzinnige feest gekomen. Absoluut. Kijk, daar zijn ze he? Oh lijpe shit. Heb jij Max uitgenodigd? Nee, dat heb ik niet gedaan. Hij is gewoon vanuit zichzelf gekomen. Maakt niet uit, het is gelukt. Ja. Maar ik zat wel gewoon lekker in die drift. Voelde jij hem? Ik voelde hem. Ik gleed helemaal... Kan je driften met een limo? Zeker. Je kan driften met een limo. Zo, cheers he. Nou, laten we nu maar even naar het hele lijpe feest gaan. Ja. Ik heb hier helemaal geen zin in als hij er ook is. Joh. Nee maar dan gaat hij weer vragen naar... Hey Max! Long time no see. Wat is dit nou voor een suf feest jongens? Kom, zal ik nog even een rondje doen? Oké, doei! Is er nog limo? Zeker. Nou trap hem op zijn staart! Dit is lekker! Dit is veel beter dan een feestje. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20196940 801.941 434 2024-06-06T07:00:00+00:00 yes no auto Jurre Geluk wetenschap vraag proefje https://schooltv.nl/video-item/wat-is-bloedarmoede-clipphanger 2024-06-06T07:20:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45815.w613.r16-9.0640368.webp Wat is bloedarmoede? | Clipphanger Om jouw lichaam te laten werken heb je zuurstof nodig. Adem in! (zucht) Die zuurstof gaat via de longen de bloedbaan in en zo naar al je organen. Dit transport wordt uitgevoerd door je rode bloedcellen. Bij bloedarmoede heb jij te weinig rode bloedcellen en daar heeft het zuurstoftransport natuurlijk onder te lijden. Je lichaam wordt niet goed bediend en je kan last krijgen van kortademigheid, duizeligheid, hartkloppingen, pijn op de borst en algehele ver-moeid-heid. Gauw naar de dokter - als je daar nog puf voor hebt. Bloedarmoede kan erfelijk zijn, of een effect van een andere ziekte. Vaak is bloedarmoede een gevolg van een tekort aan vitamientjes of ijzer. Zo komen ook veel zwangere vrouwen aan bloedarmoede. IJzertekort is te verhelpen door ijzerrijk voedsel te eten zoals rundvlees, tofu, eieren en noten. Veel vers fruit en groente erbij, want de vitamine c zorgt voor snelle opname van ijzer door je lichaam. Zo word je echt ‘lekker’ beter. Sommige vormen van bloedarmoede worden (tijdelijk) behandeld door het geven van een bloedtransfusie: een paar flinke zakken donorbloed in je aderen. En dan ga je in een wip van bloedarmoede naar bloedjerijk… https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20197440 92.08 1723 2024-06-06T07:19:00+00:00 yes no bloed bloedsomloop zuurstof https://schooltv.nl/video-item/eus-boekenclub-in-de-klas-peter-buwalda-otmars-zonen 2024-07-16T09:17:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45832.w613.r16-9.bedbbec.webp Eus' Boekenclub in de klas | Peter Buwalda – Otmars zonen In Eus’ Boekenclub brengt Özkan Akyol schrijvers in contact met bekende mensen die hun boek hebben gelezen. In deze aflevering staat het boek ‘Otmars zonen’ centraal. Samen met de verleidelijke onderzoeksjournaliste Isabelle Orthel gaat Shell-employé Ludwig Smit op zoek naar zijn biologische vader, waarbij het spoor naar Hans Tromp leidt, een man met een duistere kant die topman van Shell wil worden. De leesclub, bestaande uit Willy Wartaal en Yvette van Boven, gaat in gesprek met de schrijver, Peter Buwalda. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20197449 485.16 161 2024-06-07T06:52:00+00:00 yes no literatuur lezen https://schooltv.nl/video-item/eus-boekenclub-in-de-klas-rene-appel-waarom-niet 2024-07-16T09:15:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45831.w613.r16-9.7888a53.webp Eus' Boekenclub in de klas | René Appel - Waarom niet In Eus’ Boekenclub brengt Özkan Akyol schrijvers in contact met bekende mensen die hun boek hebben gelezen. In deze aflevering staat het boek ‘Waarom niet’ centraal. In deze psychologische thriller laat een vrouw na haar verjaardagsfeest in een café een man die ze die avond heeft ontmoet binnen in haar woning. De leesclub, bestaande uit Marije Knevel en Gabs Wildebras, gaat in gesprek met de schrijver, René Appel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20197448 757.84 117 2024-06-06T06:50:00+00:00 yes no literatuur lezen https://schooltv.nl/video-item/wat-doet-de-europese-unie-en-waarom-mogen-kinderen-niet-stemmen-tijden-de-europese-verkiezingen 2024-06-07T07:13:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45818.w613.r16-9.523e20b.webp Wat doet de Europese Unie? | En waarom mogen kinderen niet stemmen bij de Europese verkiezingen? Beetje naar rechts, nee andere rechts. Andere rechts. Ja, ik heb echt alles uit de kast getrokken, want we zijn er weer bij hoor. Nederland doet mee aan de Europese verkiezingen. Misschien iets minder feestelijk dan het EK of de Olympische Spelen, maar wel belangrijk. Ik ga het je uitleggen. Samen met Gijs van de redactie. We trappen af met een vraag van Nora. Ik vroeg me af waarom zijn er eigenlijk Europese verkiezingen? Goeie vraag. De Europese verkiezingen worden eens in de vijf jaar gehouden. Het is een van de grootste verkiezingen van de wereld. 360 miljoen mensen mogen stemmen en die wonen allemaal in de Europese Unie. Je zou al die stemmen maar moeten tellen. 230.000.031. Vaak wordt gedacht dat de Europese Unie het zelfde is als Europa. Maar wat denk jij? Nou, dat is dus niet zo. De Europese Unie bestaat uit 27 landen. Ongeveer de helft dus. Het begon na de Tweede Wereldoorlog. Landen wilden minder ruzie maken en meer samenwerken. Die groep begon met. België, Duitsland, Frankrijk, Italië, Luxemburg en Nederland. En die groep werd groter en groter. En nu zijn het deze 27 landen met als ontmoetingsplek Brussel. In Brussel maken ze plannen over dingen waar landen samen mee te maken krijgen. En die plannen worden besproken in het Europees Parlement. Dat is een enorme vergaderzaal. Er is na de verkiezingen plek voor 720 politici en een boel tolken die zorgen dat iedereen elkaar goed kan verstaan. Bonjour! Bonjour! Guten Tag! Buongiorno! Ciao! In het Europees Parlement zitten 720 politici dus. Onder wie 31 Nederlanders. En die gaan we kiezen tijdens de Europese verkiezingen. Want als Nederlander mag je alleen op een Nederlandse politicus stemmen van bekende en minder bekende partijen. De winnaars mogen naar Brussel. Lekker wafels eten. Staan de Belgen bekend om. Wafeltje Annabel? En het Europees volkslied spelen? Ah van Zahra. Zahra hier. Ik wil graag weten wat beslissen ze eigenlijk precies in de EU? Goeie vraag. Het draait bij de Europese Unie allemaal om samenwerken. Samenwerken tussen de 27 landen die bij de EU horen. Want het gaat om dingen waar de landen samen mee te maken krijgen. Ik zal een paar voorbeelden geven. Regels over internet en bellen bijvoorbeeld. Als je vroeger naar het buitenland ging, dan moest je extra geld betalen voor internet en bellen. Onzin, vonden ze in de Europese Unie. Dus ben je in een ander land binnen de Europese Unie, dan hoef je niks extra's te betalen. En nu we het toch over internet hebben de Europese Unie maakt ook afspraken over social media. Hoeveel reclame je te zien krijgt en of er geen rare filmpjes op je telefoon verschijnen. Zijn de meeste kinderen denk ik wel blij mee. En Gijs van de redactie denk ik ook. Dan een minder vrolijk voorbeeld. Asielzoekers die naar Europa komen. Ook daar worden afspraken over gemaakt, namelijk een verdeling waar ze worden opgevangen. Niet alleen in de landen waar ze Europa binnenkomen, zoals Griekenland en Italië. Nee, alle landen in de Europese Unie moeten helpen. En wat dacht je van het klimaat? De aarde warmt op en dat heeft grote gevolgen. Hoe ga je daar mee om? Daar denken de landen in de EU samen over na. Net als een schone lucht. Social media. Eten, drinken, speelgoed. Mensenrechten. Oeh wat een werk joh! Is er eenmaal een plan dan moeten alle landen in de Europese Unie zich daaraan houden. Of je nu in Nederland woont. Italië, Duitsland, Finland. Daarom wordt er in elk land van de Europese Unie gestemd. Welke politici er in het Europees Parlement komen en dus mogen meebeslissen over deze plannen. Wel zo eerlijk, want de wetten en regels gelden voor iedereen. Een berichtje van Eva. Waarom mogen volwassenen alleen stemmen? Want kinderen hebben ook gewoon recht op een mening. Goeie vraag Eva, Dus als ik het goed begrijp wil Eva weten waarom kinderen niet mogen stemmen. Het antwoord staat in de wet. Je moet achttien jaar of ouder zijn. Vanaf dan ben je volwassen en oud genoeg om zonder hulp van je ouders beslissingen te nemen. In sommige landen is dat anders. Bij onze buren in Duitsland en België mag je al stemmen als je zestien jaar bent. En als ik dan toch niet mag stemmen? Wat heb ik aan de Europese verkiezingen? Nou, meer dan je denkt. Weet ook Jelt Pekaar. Hij werkt voor ProDemos, een organisatie die lesgeeft over de Europese verkiezingen. Hoi, ik ben Jelt. Deze verkiezing gaat echt over jouw toekomst. Want het gaat over hele belangrijke vraagstukken. Bijvoorbeeld hoe we omgaan met vluchtelingen in Europa hoe we gezond en veilig blijven. Maar ook wat we doen voor de natuur en het klimaat. En het is dus heel belangrijk om te begrijpen hoe het allemaal werkt. Want de Europese Unie maakt de wetten en regels waar jij en ik iedere dag mee te maken hebben. Dank je wel Jelt. In de Europese Unie kijken ze bij het maken van plannen dus heel ver vooruit naar de toekomst. Jullie toekomst. Ja, maar ik mag toch niet stemmen. Ja, je kan als kind dan wel niet stemmen, maar je kunt je er toch tegenaan bemoeien. Luister maar naar Jelt. Praat eens met je ouders over de verkiezing. Vraag bijvoorbeeld tijdens het avondeten of ze al weten op welke partij ze gaan stemmen. En vertel dan natuurlijk ook wat jij belangrijk vindt. Of stuur eens via de socials een DM naar een Europarlementariër. Bijvoorbeeld met een vraag of een tip. Of misschien vind je het wel leuk om een keer bij jou op school langs te komen. Nou, zet ‘m op! Doei! Nou, wat een goede tips Jelt! Ik ga ze gelijk allemaal berichtjes sturen. Wat kunnen ze doen voor het klimaat? En voor de toekomst van kinderen? En houden ze een beetje van een feestje? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20197453 423.829 1426 2024-06-06T09:23:00+00:00 yes no Europa Europese Unie Europees parlement verkiezingen verkiezing https://schooltv.nl/video-item/hoe-ontstaat-turbulentie-veranderingen-in-de-lucht-kunnen-trillingen-veroorzaken 2024-06-07T07:12:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45820.w613.r16-9.2139aab.webp Hoe ontstaat turbulentie? | Veranderingen in de lucht kunnen trillingen veroorzaken Heen en weer geschud worden op kilometers hoogte. Turbulentie, licht of zwaar, het is nooit echt prettig. Soms duurt het maar kort, soms wat langer. Vaak zetten de piloten het lampje stoelriemen vast aan zodat het veilig aan boord blijft. Turbulentie ontstaat als er iets verandert in de snelheid, temperatuur of richting van stromingen van lucht, want die zijn lang niet altijd hetzelfde tijdens een vlucht. Soms komt een vliegtuig terecht tussen snelle en langzame luchtstromingen, waardoor een vliegtuig gaat schudden. Dat gebeurt ook als er plotseling warme lucht van onderaf komt, bijvoorbeeld bij onweer. Daarnaast kunnen luchtstromen ineens van richting veranderen als je boven bergen of een stad vliegt. Allemaal dingen die ervoor zorgen dat een vliegtuig flink heen en weer kan gaan. Dat kan eng zijn, maar vliegtuigen kunnen dat prima aan. Vertelt Christiaan Pijl aan Joanke. Hij is piloot. Nee, ik denk niet dat kinderen zich zorgen hoeven te maken voordat een vliegtuig überhaupt mag vliegen. Wordt zo'n vliegtuig heel goed getest. En voor iedere vlucht. We bereiden het samen goed voor. We kijken waar turbulentie is en dan proberen we het alsnog te vermijden. Op die manier wordt extreme turbulentie bijna altijd voorkomen en gebeuren er bijna nooit ongelukken. Toch kan het volgens Christiaan nooit kwaad om je stoel in de hele vlucht om te houden. Hoe relaxed het ook is, om het niet te doen, zou ik het toch zeker aanraden. Ik zie hier een knopje fasten belts. Mag ik het doen? Ja Oh ja, dat herken ik. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20197452 99.989 770 2024-06-06T09:33:00+00:00 yes no vliegen weer https://schooltv.nl/video-item/is-er-ooit-een-periode-geweest-zonder-oorlog-de-geschiedenis-zit-bomvol-oorlogen 2024-07-02T11:27:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45821.w613.r16-9.db6a287.webp Is er ooit een periode geweest zonder oorlog? | De geschiedenis zit bomvol oorlogen Het is heftig nieuws als er oorlog uitbreekt in Gaza, Sudan en Oekraïne bijvoorbeeld. Het is oorlog in Oekraïne, waar iedereen bang voor was, is begonnen. Oorlogen zijn begonnen om allerlei redenen. Soms vechten verschillende groepen binnen één land om de macht. Een burgeroorlog noem je dat. Soms gaat een land vechten om meer grond te veroveren. Zoals in de Tweede Wereldoorlog. Toen veroverde Duitsland verschillende landen. Ook Nederland. Sindsdien is er in Nederland niet meer gevochten. Maar in de rest van de wereld is er op ieder moment wel ergens oorlog. En vroeger al helemaal. Soms zelfs wel tientallen tegelijkertijd. Daar zijn veel bewijzen voor. Videobeelden natuurlijk. En daarvoor foto's. Op de zeebodem liggen scheepswrakken met kanonnen. En er zijn talloze oude documenten en brieven waarin gevechten worden beschreven. En ze spelen die nog altijd na. Mensen schrijven en tekenen dus al duizenden jaren over oorlogen en zelfs in de prehistorie werd er flink gevochten. Dat weten we dankzij opgravingen. Onderzoekers vinden veel stokoude wapens en botten van mensen die duidelijk door wapens zijn beschadigd. Is er dan ooit geen oorlog geweest? Het eerlijke antwoord waarschijnlijk niet. De geschiedenis zit helaas dus bomvol oorlog. Maar hoe zit dat met de toekomst? Deskundigen denken dat er altijd ergens oorlog zal zijn, maar misschien wel steeds minder, denken ze. Want er wordt in plaats van gevochten, steeds meer gepraat om ruzies op te lossen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20197451 128.746 1558 2024-06-06T09:34:00+00:00 yes no oorlog Tweede Wereldoorlog palestina Oekraïne https://schooltv.nl/video-item/het-belang-van-anderstalige-boeken-in-de-bieb-lezen-en-voorlezen-in-je-moedertaal 2024-06-06T17:40:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45822.w613.r16-9.9ff0bdc.webp Het belang van anderstalige boeken in de bieb | Lezen en voorlezen in je moedertaal Dag mevrouw. Hallo. Ik ben Eus. Hoi, ik ben Toos. Hai hai. Het staat daar ook op deze tegel, zie ik. Daar staat mijn naam inderdaad. Maar er staat nog meer bij. Duizendpoot, onvermoeibaar, deskundig. En voor de rest had ik mijn bril moeten opdoen. Waarom heeft u die tegel gekregen? Nou, die tegel heb ik vorig jaar gekregen omdat ik toen uitgekozen ben als jeugdspecialist van het jaar en eigenlijk betekent dat, ik werk in de bibliotheek, dus dat ik de beste jeugdbibliothecaris was. Maar dat is binnen de bibliothekenbranche. Dus daar werd iedereen van de jeugdspecialist de romanspecialist, zo een beetje. Ja, precies. Ik zie meteen boeken in een taal die ik ook spreek en lees, Turks. En ik zie ook Arabische tekens zoals mij. Waarom? Waarom is dat? U heeft ook anderstalige boeken? Ja, dit zijn allemaal anderstalige boeken. Alles is anderstalig. Want we vinden het belangrijk in bibliotheken dat er ook boeken zijn in andere talen dan alleen het Nederlands. Dus dat Nederlandse kinderen ook in hun eigen taal kunnen lezen. En vooral ook dat anderstalige ouders in hun eigen taal kunnen voorlezen, in de taal die zij het beste spreken. En waarom is dat belangrijk, dat mensen uit Polen of Oekraïne ook in die taal kunnen lezen? Omdat dat de taal van het hart is. Dus dat is hun moedertaal. En als zij met hun kind een boekje lezen, gaat dat toch het beste in de taal van het hart, de taal die zij gewoon, ja van oudsher zelf spreken. Ik vind het wel opvallend dat u dat zegt, want ik ben ook tweetalig opgevoed en bij mij werd het Turks altijd geproblematiseerd. Wij moesten juist niet Turks spreken, want ja, je schaamde je zelfs daar een beetje voor. Ja, herkent u dit uit de praktijk? Ja, dat is heel lang ook het idee geweest van als kinderen naar school gaan, geen en thuistalen meer, alleen nog Nederlands, dan zouden ze het snelst Nederlands leren. Maar dat is achterhaald. En nu is eigenlijk nieuw inzicht van als kinderen hun eigen taal mogen spreken en een rijke taal meekrijgen van huis uit. Dus als ouders in de eigen taal kunnen voorlezen of in een boekje kijken samen met hun kind, dan bouwen zij een sterke thuistaal op en leren ze daar het Nederlands bij. U bent natuurlijk van de praktijk. Heeft u ook echt gezien dat dat, zeg maar het aanmoedigen van iemand om in hun eigen taal iets te gaan doen dat het ook bij mensen laat opbloeien, of ik het zal zeggen? Ja. U lacht erbij. Ja, ja, ja, ik vind het zelf heel mooi. Ik wist zelf eigenlijk nog niet zo heel veel van meertaligheid en ook niet van die nieuwe inzichten. Maar ik zat zes jaar geleden toen ik begon om meer aandacht te hebben voor dit thema zat ik bij ons op de school voor nieuwkomers bij een bovenbouwgroep. En dit was toen het prentenboek van het jaar Ssst, de tijger slaapt. En in het Turks is het...Ik gaf die kinderen een les zodat zij dit boek in hun eigen taal konden voorlezen aan hun jongere broers en zusjes. En in dit verhaal wordt op een gegeven moment gevraagd aan de kinderen Kunnen we een slaapliedje zingen? Dan blijft die tijger slapen, want die tijger moet blijven slapen in het verhaal. En toen ik dat vroeg, toen bleef het stil. Die kinderen die reageerden niet en toen zei ik: mag ook in je eigen taal zijn. En toen begon er een meisje in het Spaans te zingen, recht uit het hart in mijn hart. En ik voelde echt heel sterk van dit meisje, tien jaar oud, komt in Nederland wonen. Je kunt niet zeggen: nou ben jij in Nederland en je moet je Spaanse taal achter je laten. Dat is zo'n belangrijk onderdeel van. Volgens mij wordt u er ook emotioneel van. Ja, ik krijg altijd nog kippenvel als ik dit vertel. Want als je dat voelt, ja dat dat, hoe zeg je dat? Dat maakt je enthousiast om voor dit thema te werken. Ja, u bent echt echt een leesambassadeur. Ja, heel erg bedankt! Ja, ik wil toch, ik wil dit nog graag laten zien, want we hebben. We hebben hier dus boeken in allerlei talen liggen. En het mooie is als we ook boeken uit het land zelf aan kunnen bieden zoals dit. Want dan krijgen kinderen niet alleen hun eigen taal mee, maar ook een stukje van de cultuur. Mooie stad. Andere prenten zie je al meteen ook ja. Ja, dat is het dus. Dat vind ik ook gewoon…Is het makkelijk om aan die boeken te komen? Het wordt makkelijker. Voor iedereen is het een zoektocht geweest, maar steeds meer bibliotheken vinden dit belangrijk. Ja. En dan hebben wij dus landelijk een bedrijf waar we de bibliotheekboeken in kunnen kopen. En die hebben steeds meer aandacht voor dit thema. Wij gaan snel naar binnen, want het is koud. Super bedankt voor dit geweldige verhaal. Dank je wel! Mag ik applaus voor de mevrouw. Wij gaan naar binnen! Ja. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20197480 279.2 638 2024-06-09T14:48:00+00:00 yes no boek lezen literatuur taal https://schooltv.nl/video-item/de-aantrekkingskracht-van-alice-in-wonderland-fantasie-chaos-en-wiskunde 2024-06-06T17:40:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45823.w613.r16-9.25ab6e2.webp De aantrekkingskracht van Alice in Wonderland | Fantasie, chaos en wiskunde We gaan naar die meneer daar. Mooie kraam, mooi opgemaakt. Kleurrijk. Even kijken wat meneer verzamelt. Goedenavond. Dag. Wie bent u? Mijn naam is Henri Ruizenaar. Even kijken wat u verzamelt. Alice in Wonderland. Alice in Wonderland. Dat kan niet missen. Dat kan zeker niet missen. U bent verzamelaar van... Een verzamelaar van voornamelijk Lewis Carroll boeken en een van de belangrijkste boeken daaruit is natuurlijk Alice in Wonderland. Ja. En waar komt die fascinatie precies vandaan? Eind jaren zestig studeerde ik wiskunde in Leiden en op een van mijn zoektochten naar boeken kwam ik dit boek tegen. Dit boek. De avonturen van Alice in Wonderland en in Spiegelland.Ja, ja. En toen, wat gebeurde er? Daar zag ik aan het eind van het boek een paar bladzijden ter oriëntatie staan. En daar stond in dat de schrijver, Lewis Carroll, een pseudoniem was van Charles Dodson en Charles Dodson was een docent wiskunde aan de universiteit van Oxford. Ja. En dat verbaasde mij, want ja, een sprookje. Ik kende het alleen maar als sprookje. Alice in Wonderland. Ja, ik ook. Ook. Hoe kon een wiskundige een sprookje schrijven? Nou, wat is het antwoord? Als dat zo is, dan moeten er natuurlijk wat professionele kwaliteiten van wiskunde in dat boek verborgen zitten. Want u heeft zelf ook die achtergrond. Juist. Ja, ja, ja, ja. En klopte het? Ik heb dat boek gelezen. Ik dacht nou, ik kon hem niet helemaal de achtergronden bekijken. Er zaten wel wat leuke grapjes en dergelijke in voor wiskunde, maar andere mensen zeiden tegen mij nou je moet eigenlijk het boek in het Engels lezen. En toen ik weer terugging naar diezelfde zaak om te... was dat in Leiden. Ja, toen gaf hij me dit Engelse boek. Maar, zei hij, je moet daarbij The annotated Alice lezen van Martin Gardner. Ook nog. Ja. Waarom? En die heb ik gelezen. Omdat in dat boek heel duidelijk beschreven staan welke bijzonderheden ten aanzien van wiskunde ten aanzien van een gedicht. Maar u had dat als wiskundige toch ook kunnen herkennen? Ik bedoel. Ga ik eventjes over wiskunde praten? Nou, leg eens uit, wat is dan zo'n voorbeeld van zo'n wiskundig ding dat erin zit en wat ik niet zou herkennen? Nou. Een aantal zaken bijvoorbeeld, er staat een rekensommetje in dat vier en vijf twaalf is en vier maal zes dertien is en dergelijke. Op zich, en op een gegeven moment wordt er gezegd ik kom dan nooit uit op de twintig. Dat klopt ook, maar dat is een hele ja lastig om dat uit te leggen. Ja, ik snap er niks van. Nee, nee. Dat kan kloppen. Pas later begreep ik eigenlijk de diepere achtergronden van dat boek. Hoeveel boeken heeft u? Ik heb ruim 2000 boeken. 2000 Alice in Wonderland boeken. In verschillende talen? Maar is het overal een konijn bijvoorbeeld in elk land? Nee, natuurlijk niet. Kijk eens eventjes hier. Hiervoor. Een kangoeroe. Een kangoeroe. Kangoeroe te vinden hier. Ja, maar welk land? Dit is een Aboriginal language. Wat bijzonder zeg. Heeft Alice zelf wel eens een ander uiterlijk gekregen? Kijk eens eventjes hier. Oja. Dit is toch echt iets gaafs als je dat kunt zien. Ja, ik vind het heel gaaf! Een van de redenen waarom je natuurlijk Alice in Wonderland verzamelt. Ja, maar ik zag hier ook een Afrikaanse Alice. Ja, een zwart meisje. Ja. Leuk he. Ja, een zwart meisje. Ja. Oh, dat is door. Dit is ook zo ontzettend prachtig. Dit is nog in het Engels, maar deze die komt uit Tanzania, is in het Swahili. Daar is het dus een zwart meisje is. Daar is ook een soort kat in de boom. Ja ja. Is het verhaal, want het verhaal even in twee zinnen is overal hetzelfde? Het verhaal van Alice in Wonderland in twee zinnen. Ik spreek geen Swahili. Nee, maar ik bedoel het Engelse verhaal? Het Engelse verhaal? In principe. Het Engelse verhaal is hetzelfde, maar het Nederlands, dat gaat dus heel erg. Dus dat is die wonderlijke wereld waar ze in terecht komt. Dat is overal hetzelfde. Maar wat maakt het dan zo aantrekkelijk voor al die verschillende culturen en landen? Wat Eus net over die wiskunde? Dat was jij. Toen je zei je moet even verder gaan. Dat wilde ik nog even vertellen. Ja, dat is belangrijk. De wiskunde zorgt dus voor dat er orde wordt geschept in chaos. Ja, maar wat Carrol nou deed? Precies het omgekeerde. Ja, hij schiep chaos in orde. Ja, ik zie hier een mooie foto. Wat, wat? Waar kijken we naar? Wij kijken nu naar het tuinhuisje van mij en dat staat vol met die 2000 boeken. Heeft u ook één lievelingseditie die voor u er echt uitspringt? Welke moeten we lezen? Waarom verzamel je natuurlijk Alice in Wonderland? Omdat het zo ontzettend veel geïllustreerd. En ja, dat is voor mij is eigenlijk de mooiste illustrator voor mij in ieder geval is Ralph Stedman met een schitterend konijn, wit konijn hier. Eén ding heeft u duidelijk gemaakt, het is voor alle generaties. Ja, ja en niet alleen voor de generatie die denkt dat Walt Disney Alice in Wonderland heeft geschreven. Want dat klopt dus niet. Dat klopt natuurlijk helemaal niet. Dank u wel voor deze duidelijke uiteenzetting. Heel erg bedankt! Wij gaan naar binnen. Heel veel succes met je verzameling! Dankjewel. Had je het wel eens gelezen? Alice een wonderland. Heel eerlijk? Nee. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20197481 319.68 265 2024-06-09T14:50:00+00:00 yes no boek literatuur lezen https://schooltv.nl/video-item/waarom-hoort-de-leeuw-bij-oranje-de-mascotte-van-oranje 2024-06-10T06:26:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45824.w613.r16-9.fc56377.webp Waarom hoort de leeuw bij oranje? | De mascotte van oranje Bij ieder EK of WK voetbal is het weer raak. Het land kleurt oranje en ook de leeuw komt vaak voorbij als mascottes, op vlaggen, in de vorm van knuffels of verkleedkleding en in liedjes. Zo werd dit oranje lied al in 1950 gezongen De leeuw wordt al heel lang gebruikt als symbool voor Nederland. Honderden jaren geleden stond de Leeuw al afgebeeld op het wapenschild van de familie Oranje-Nassau, de familie waar ons koningshuis van afstamt. Zo'n wapenschild gebruikte families om te laten zien bij wie ze hoorden. En vroeger werd Nederland samen met België wel eens afgebeeld als leeuw. De leeuw zie je nu op veel plekken terug, zoals bij de Koninklijke Landmacht en al meer dan honderd jaar op de shirts van het Nederlands elftal. Want naast dat de leeuw dus bij Nederland hoort staat het dier ook voor kracht, moed en trots. En dat laten sommige voetballers graag zien. Zoals ook Memphis Depay. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20197484 72.874 3019 2024-06-06T13:20:00+00:00 yes no leeuw Nederland voetbal oranje oranjegevoel https://schooltv.nl/video-item/hoe-het-verhaal-van-dientje-werd-gevonden-in-een-archief-en-ze-noemden-me-dientje 2024-06-07T07:54:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45835.w613.r16-9.89ceb42.webp Hoe het verhaal van Dientje werd gevonden in een archief! | En ze noemden me... Dientje! Wist je dat het verhaal van de podcast "En ze noemden me.. Dientje" een deels waargebeurd verhaal is? Dientje heeft echt bestaan in 1815! Schrijfster van de serie Jeanine Cronie laat ons zien hoe Dientje is gevonden en hoe je zélf in een archief op zoek kunt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_BV_20192233 133.184 2031-06-07T07:48:00+00:00 367 2024-06-07T07:50:00+00:00 yes no slavernij slavenhandel https://schooltv.nl/video-item/backstage-bij-de-podcastopnames-en-ze-noemden-me-dientje 2024-06-07T07:55:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45836.w613.r16-9.62389e0.webp Backstage bij de podcastopnames! | En ze noemden me... Dientje! Neem een kijkje achter de schermen van de nieuwe podcast "En ze noemden me... Dientje!"!  https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_BV_20191792 154.73 2031-06-07T07:48:00+00:00 254 2024-06-07T07:53:00+00:00 yes no slavernij slavenhandel radio studio https://schooltv.nl/video-item/van-geschreven-boek-naar-audioboek-stemactrice-donna-vrijhof-spreekt-boeken-in 2024-06-10T06:35:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45838.w613.r16-9.367e3a1.webp Van geschreven boek naar audioboek | Stemactrice Donna Vrijhof spreekt boeken in Vandaag hebben we te maken met... Hoi, ik ben Donna Vrijhof. Ik ben stemactrice en voiceover. Er zijn fysieke boeken en daar zijn ook audioboeken van. Ja. En die heb jij ingesproken. Ja, die heb ik. Ja, die heb ik een stem mogen geven. En hoe word je iemand die audioboeken inspreekt? Ik ben eigenlijk actrice. Ik heb de toneelacademie gedaan in Maastricht en nou ja, daar had ik elke dag stemles en toen kwam ik erachter dat ik dat heel leuk vond om met mijn stem te werken. Ja. Eerst tekenfilms gedaan, commercials en toen langzaam kwamen de audioboeken steeds meer op. Ja. Ja en daar ben ik zo ingerold. Ik heb mijn eigen studiootje aan huis. En je bent dus ook de stem van een aantal beroemde personages. Ja, ja, ja, ja. Bridget Jones bijvoorbeeld heb ik ingesproken. Veel vrouwelijke auteurs zie ik ook. Dat klopt nou. Ook Matt Haig. Ik weet niet of je deze kent, Middernacht bibliotheek. Ja, Rainbow pocket zie ik. Ja mooi. Maar is het zo dat je vaak wordt gevraagd voor boeken waarin een vrouw zeg maar het hoofdpersonage is? Ja, dat is wel zo, dat doen ze wel ja. Je bent tot beste voorlezer van Nederland gekozen.Ja, ja. Dit is trouwens de award. Je begint niet aan de top denk ik. Waar begin je mee? Ik begon echt met bouquetreeksboekjes, kleine pornoboekjes, maar ik had, op een gegeven moment was ik even klaar met... Het waren een beetje te veel piemels. Te veel piemels! Ja, ja, ik wil een beetje. Het is... mijn vak is verhalen vertellen. En het is echt een eer om stem te mogen geven aan iets. Nou ja, jij weet dat Saskia, maanden werk in dat schrijven, in het vertellen van dat verhaal en dan mag ik degene zijn die dat gaat uitspreken. Wie van jullie luistert ook wel eens audioboeken? Oh nog meer mensen. Mag ik eens vragen waarom, waarom? Waarom doe je dat? Nou ik vind het heel relaxed en soms heb ik niet echt tijd om te lezen, maar in de auto bijvoorbeeld dan ja dan luister ik hele boeken of tijdens het strijken was ophangen, dat soort dingen. Ja en ik was ook groot fan van Donna, want ik zoek ook echt wel de stem van Donna soms op in de app. Dan kan ik boeken die zij ingesproken heeft, die kan ik dan luisteren. Wat maakt haar stem speciaal? Ehm ja, hij is heel rustig en warm. Dat vind ik heel, heel prettig. Ja, ja en en wat ook, soms kan de stem heel droog zijn tijdens het voorlezen. Maar ja, het kan ook zo dat de acteur er wat emotie in legt en Donna doet dat ook een beetje, maar niet te veel. Dus ja, ik vind het leuk om het een beetje te spelen. Als er een ruziescène in zit dan. Ik ben actrice. Ja. Iemand die dat heel erg goed doet vind ik zelf, is Vanessa Thuyns. Die heeft onder andere De kluts kwijt geschreven. Ja, nou, daar zitten scènes in tussen een dochter en haar dementerende vader. Ja, ik lees het boek niet van tevoren overigens. Waarom niet? Ja. Ten eerste heb ik daar geen tijd voor, want ik moet inspreken en ten tweede vind ik het ook fijn om me te laten overvallen door het verhaal. Zou jij ooit nog een boek van Saskia willen inspreken? Zeker! En ik heb ook de titel opgeschreven, want...Je wil inspreken. Nou ja, als ik zo brutaal mag zijn ik heb gezien babykoorts. O ja, en dat is nog niet ingesproken. Nee, dat klopt. Zou je willen dat dat boek ingesproken wordt? Natuurlijk. Ik heb er niet eens over nagedacht dat dat nog niet zo was. Wie weet. Saskia, misschien hebben we hier wel een klein dealtje beklonken. Ik denk het wel, ja. Mag ik nog een lans breken? Nou vooruit. Nog een lans. Tot slot. Voor de echte stemmen, want AI is in opkomst. Ik heb dat ook gezegd tijdens de uitreiking van die award. Ja. Laten we alsjeblieft blijven kiezen voor echte stemmen die het verhaal vertellen met een kloppend hart en een nou ja, soms iemand die inderdaad vol schiet. Of niet door die robotstemmen. Want kunstmatige intelligentie kan dat niet? Nee. Nee, nee, ik denk niet zoals... Als dat gebeurt, dan gaan die ook boeken schrijven. Ja, heel erg bedankt. Dank je wel. En wie weet... Ja, ik ga mijn uitgever aan het werk zetten. Ik ga erachteraan. Ga je mee naar binnen? Ja, ja. Ja. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20197486 224.72 140 2024-06-10T06:34:00+00:00 yes no boek literatuur lezen luisteren https://schooltv.nl/video-item/boeken-lezen-in-de-gevangenis-bibliothecaris-in-de-bajes 2024-06-10T06:36:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45839.w613.r16-9.e32180f.webp Boeken lezen in de gevangenis | Bibliothecaris in de bajes Kijk. We hebben onze leesambassadeur. Hai hai! Wie ben jij als ik vragen mag? Ik ben Vera. Ik ben de bibliothecaris in een mannengevangenis. Ja, hoe word je dat eigenlijk? Er is geen speciale studie voor of zo. Ik heb zelf literatuurwetenschap gedaan. Oh, dat wel. Ja, een bachelor en master heb ik achter de rug. Maar je had denk ik niet gedacht dat je in een bajes zo terechtkomen of zo. Dat was niet het plan. Nee. En hoe ziet het eruit? Wat voor ruimte is dat? In een huis van bewaring of gevangenis? Bajesbieb. Nou, die van ons, die is heel huiselijk. Het is niet supergroot, maar we hebben wel... Het ziet er gewoon uit als een bibliotheek. Dus we hebben heel veel boekenkasten en er is een tafel in het midden met stoelen eromheen waar ze gezellig kunnen schaken of kletsen of de krant kunnen lezen. En we hebben drie internetcomputers waar ze aan kunnen werken. Maar dat is beperkt internet. Ze kunnen niet naar pornosites of zo. Nee, dat kunnen ze niet. Oké. Is er ook een soort welwillendheid als het gaat om literatuur? Ja, er komen echt wel een aantal gedetineerden vast naar de bibliotheek tijdens hun biebmoment. Ja. Dus we hebben echt heus wel groepjes die elke week komen en die graag lezen, zeker. En wat zijn de populaire boeken? Nou ja, je ziet eigenlijk dat de genres van buiten ook worden gespiegeld in de gevangenis, dus voeding is heel erg populair. Die heb ik hier ook meegenomen. Ik zie hier voedingssupplementen zie ik. Ja, En sport is ook heel populair, schaken. Schaken is populair omdat ze gaan schaken bij jou ook? Ja, ze kunnen ook schaken en dan willen ze graag weten wat voor zetten ze kunnen zetten. Dus die is heel erg populair. En mindfulness, mindfulness heb ik hier ook mee. Dat noemen wij levenskunst. Levenskunst. Je noemt veel, maar geen literatuur. Nou ja, ik heb nu geen fictie meegenomen inderdaad. Non-fictie is toch populairder bij ons. Ja. Omdat dat, dat is toch ook een toegang naar de naar de buitenwereld, ze leren recepten wat ze kunnen leren. Nieuwe sportmethodes, biografieën. Dat is gewoon ontzettend interessant. Zijn er dan ook prominente figuren die die zij graag lezen? We hebben een aantal voetballers die heel populair zijn, maar verder lezen ze echt alles. Ja? En heb je daar ook een leesclub dan? Ja, nou we hebben een meeleesclub is het eigenlijk. En dat is bedoeld voor gedetineerden die geen Nederlands kunnen praten of schrijven of die laaggeletterd zijn. En elke dinsdag komen zij bij ons lezen met de vrijwilligers en die gaan dan voorlezen en zij lezen mee in hetzelfde boek. En af en toe als hun niveau wat omhoog is gegaan kunnen ze zelf ook lezen. Dus dit zijn voorbeelden van boeken die we dan lezen. Dat zijn gewoon echte literatuurboeken. Ja. In makkelijkere taal. En wat waarom heb je dit, Nu breekt m'n klomp? Dat is ook een heel mooi voorbeeld van wat we lezen. Want als je een nieuwe taal leert, dan de spreekwoorden die zijn natuurlijk niet letterlijk te vertalen. Dus het is heel raar om bijvoorbeeld een spreekwoord als nu breekt mijn klomp ineens te horen. Want wat betekent dat? Wat is jouw ambitie met dit werk? Nou ja, wat ik eigenlijk het allerleukste vind aan mijn werk is dat ik... dat gedetineerden naar mij toe komen met heb je nog een aanrader? Wat kan ik lezen? Ik vind dit leuk, wat kan ik nu? Waar kan ik nu aan beginnen? En dat ik ze dan een boek aanraad en dat ze dan een week later terugkomen, oh ik vond het zo leuk! Heb je er nog zo een? Dus dat je dan eigenlijk aan de hand daarvan probeert om hun liefde voor de literatuur te vergroten. Ja. Ben je wel eens in de gevangenis geweest met met je boeken? Echt nooit. Nee? Nog nooit gevraagd. Heel nieuwsgierig naar. Ja, vooral naar de lezers die daar zijn. Jan heeft het over lezers en ik vroeg me af zijn er ook schrijvers naar binnen? Ja, we hebben ook wel gedetineerden, die hebben ambitie om te schrijven. We hebben we ook een schrijfgroep. Dat is niet door de bibliotheek georganiseerd, maar die is er ook elke vrijdag. En dan schrijven ze biografieën, denk ik. Autobiografieën. Of ja. Veel gedichten schrijven ze bijvoorbeeld. Dank je wel Vera. Ja, dank je wel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20197575 226.4 306 2024-06-10T06:36:00+00:00 yes no lezen boek literatuur gevangenis https://schooltv.nl/video-item/de-aarde-beeft-in-de-klas-het-trilt-en-beeft-in-groningen-aflevering-1 2024-06-10T07:11:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45826.w613.r16-9.71dfe23.webp De aarde beeft in de klas | Het trilt en beeft in Groningen Voor de rest van Nederland. Ja, is het gewoon heel moeilijk te begrijpen wat hier in Groningen aan de hand is. Je huis moet je basis en je veilige haven zijn. Daar kan je altijd op terugvallen. Ja en die staan hier in Groningen op spanning. En ik denk dat mensen heel vaak vergeten wat het inhoudt als je basis, als je vaste grond, maar ook je huis, je basis, als dat onder druk staat. Dat doet wat met een mens. Laat ik maar eerlijk zijn. Groningen scheurde en de rest van Nederland keek toe. Ook de meeste mediamensen zoals ik. We waren hier wel, maar vooral even vlug vlug. De ernst van de situatie te lang onderschattend. In 1959 wordt bij het Groningse dorpje Slochteren het grootste aardgasveld van Nederland ontdekt. Een goudmijn voor de staatskas, maar wat later blijkt een nachtmerrie voor de Groningers… één van aardbevingen, scheuren in huizen, onzekerheid en jarenlange schadeprocedures… Ja kijk. Dit is toch wel mooi hè? Dit is toch historische grond. Op deze plek werd dus het Groningse gas aangeboord. Jarenlang het grootste gasveld ter wereld. Op die plek daar, op de plek van die schuur, daar stond de boerderij van boer Boon. Is hij nu rijk geworden? Nee, Boer Boon is geen oliesjeik geworden. Hij is gewoon boer Boon gebleven. Want de Nederlandse Mijnwet bepaalt dat hij alleen een vergoeding voor het gebruik van zijn land krijgt en dat hij voor de rest rustig moet blijven dorsen. Onze welvaartstaat... onze hele economie drijft jarenlang op het gas dat hier uit de grond komt. Een gas consortium van Shell, Esso en de Nederlandse staat richt in 1963 de Gasunie op vette winst voor de oliemaatschappijen, maar verreweg de meeste inkomsten zijn voor de staatskas. Nederlands nationale Turbokoe, geboren in Slochteren. Ja kijk, dit is m ja. Dit is het monument dat de NAM hier in de provincie heeft neergezet om ja de rijkdom te vieren die uit deze provincie is gehaald. Een gas molecuul, die staat hier. Ja, vieren zeg ik in eerste instantie tot ver in de jaren zeventig nog, waren er eigenlijk nauwelijks wanklank enrond de gaswinning. Het geld werd geïnvesteerd. Er werden wegen aangelegd en als er schadegevallen waren, werden die over het algemeen ook wel vergoed. En die schadegevallen waren er eigenlijk ook nog niet zo heel veel in die jaren. Dat veranderde gaandeweg, zeker gedurende de jaren tachtig. De eerste zorgen in Groningen gaan dan nog niet over aardbevingen, maar vooral over een steeds snellere verzakking van de bodem. Toch zijn er ook dan al scheuren te zien in de huizen. Eén ding staat vast de bodemdaling komt in ieder geval van de gaswinning. Dat wordt ook door niemand ontkend. De vraag is of de scheurvorming in huizen een gevolg is van de bodemdaling. Maar t is nou pas begonnen. Vijftien centimeter. Ik kan niet zien hoe je scheuren trekt in huizen. Waardoor deze hele graduele zakking in het land heeft plaats heeft gevonden. Het is niets. forse verschuivingen. Het Is een komvorming die er plaatsvind. Ik zie niet in hoe je scheuren krijgt. Het blijft voor de Groningers niet bij bodemdaling alleen. Diep onder de grond begint het ook echt te rommelen. In 1986, net buiten Groningen, is er een flinke aardbeving bij een gasveld onder Assen. Wij dachten eerst dat ergens iets ontploft was. Ja, de schrik kwam na die tijd. Op dat moment schrik je niet, daarvoor was het ook echt te kort. Maar na die tijd denk je van: nou kan dat dan hier in Drenthe? En kan het nog een keer gebeuren? En is je huis er wel tegen bestand? Begin jaren 90 krijgt Groningen voor het eerst ook zelf te maken met aardbevingen. Het zijn nog kleine bevingen, maar ze veroorzaken al wel scheuren in muren en wegen. De overheid ontkent dat de bevingen veroorzaakt worden door de aardgaswinning en de boringen gaan door. ‘’Het komt allemaal tot een climax in de zomer van 2012. De avond van 16 augustus in Huizinge. Drie punt zes op de schaal van Richter. De hevigste Groningse beving ooit… Uiteindelijk verandert alles voor Groningen na die beving in Huizinge. Het keerpunt in de gehele aarbevings-problematiek. Het besef daalt in dat die bevingen niet alleen wat scheuren veroorzaken, maar dat de veiligheid van de Groningers in het geding is. Tijdens een bewonersbijeenkomst in Middelstum, zoeken geschokte bewoners, steun bij elkaar. Elf Zichtbare scheuren in de muren van onze hal. 23 Zichtbare scheuren in de buitenmuren Schoorsteen gescheurd en lekt. We krijgen rookgassen en in de kamer. Het was echt een eyeopener. Directe contact met de mensen. Ze voelden zich onveilig in hun woning. En ze vroegen ook: wie houdt eigenlijk onze veiligheid in de gaten? Wie is daar verantwoordelijk voor? Toen dacht ik: dat zijn wij. Wij zijn de toezichthouder op de veiligheid van de delfstofwinning, dus dit is onze taak om hier heel hard aan het werk te gaan. En te zorgen dat het gewoon niet meer voorkomt. Een drie komma zes is al veel te veel. Op de TU Delft is Hans Roest een onderzoek gestart of de relatie tussen gaswinning en aardbevingen echt bewezen kan worden. En dat zal voor de gaswinning in Groningen flinke gevolgen hebben. Dit is een doorsnede van het Groninger gasveld met de plaats waar het gas zich verzameld heeft. Het gas reservoir met doorsneden met grote geologische breuken. Als hier gas onttrokken wordt kunnen grote spanningen ontstaan op die breuken. En dan keek ik wat kan er gebeuren met zo'n breuk structuur? Kan die gaan bewegen? Dit is zo'n breuk structuur. En wat we dan zien als we de gasdruk laten gaan waar die breuk in zat, kon een een verschuiving plaatsvinden waardoor aardbevingen kunnen ontstaan. Het rapport bevestigd dat de aardgaswinning de oorzaak is van de aardbeving in Huizinge. De Groningers zijn boos en eisen een schadevergoeding en minder gaswinning om hun regio veiliger te maken. Maar de overheid doet er niets mee… Oke hier hebben we dan dus het staatstoezicht op de mijnen… adviseert in 2013 heel duidelijk aan de overheid: laat het niet over aan de NAM. Want die gaan niet aan gas terugnemen. Nee, overheid grijp in. Hier staat het letterlijk. De gasproductie uit het Groningse gasveld zo snel mogelijk en zo veel als mogelijk terug te brengen. Doe dat overheid. Nou wat doet de overheid? Minister Kamp die schrijft een hele reeks aan onderzoeken uit naar die bevingen in Groningen. En de productie van het gas neemt enorm toe in plaats van dat het minder wordt. Dan denk ik bij mijzelf: dit kan helemaal niet. We worden belazerd. En dat er dus gas minder uit de grond gehaald wordt… helemaal niet waar! Ze hebben namelijk meer uit de grond gehaald. Ze wisten het bliksems goed. Er moest zoveel mogelijk geld verdiend worden. En dat vind ik de grootste schurkenstreek die er achter weg kwam. De gasboringen blijven dus aan. In 2018 vindt er weer een zware aardbeving plaats. Eindelijk luistert de regering naar het advies van het Staatstoezicht op de mijnen en wordt de aardgaswinning afgebouwd. Ja de gaswinning in Groningen is aan zijn einde. Die gaswinning heeft ons, heel Nederland, heel rijk gemaakt. Maar ja voor de mensen hier, in dit deel van Groningen, ook heel veel narigheid gebracht. Schade, overlast, stress. En sommige mensen hebben daar nog steeds last van. Ja mijnbouwschades. Hier heb ik een overzicht van de schades. Dit geeft een slopende impact waar je eigenlijk mee bezig blijft . Want je leest het en je gaat je verweren en je denkt het zit niet goed en dan krijg ik weer gelijk. Ja dit gedeelte van die aardbevingen is wel het ergste. Ja, dat durf ik eigenlijk wel te zeggen. Zo voel jij dat ook zo he? Ja. Nou we zijn eigenlijk nu nog steeds bezig met de effecten van die ene aardbeving en dit is het gevolg daarvan. En het duurt nog steeds voor het is nog steeds niet klaar. Het Is nog steeds niet afgewikkeld en daar wachten we nog steeds op. Eigenlijk ben je gewoon hartstikke kwaad. En dan heb je de gemeente die zegt: we monitoren het. Dan denk ik fock off joh. Wat heb ik daaraan? Je had verwacht als een beschaafd land hé jongens Groningen, heeft zoveel gedaan voor voor Nederland. Echt als welvaart heeft dat een enorme bijdrage geleverd. En dan krijg je ja stank voor dank dat gevoel. En dat doet pijn. Ja doet echt pijn. Ja, dat hebben we niet verdiend. De Groningse gaskraan is inmiddels helemaal dicht. Maar de aardbevingen zijn nog niet weg en dreunen ook soms nog na. Zeker in de hoofden van veel Groningers. Het zal nog wel even duren voordat zij weer echt vaste grond onder de voeten voelen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20197485 826.24 830 2024-06-10T06:38:00+00:00 yes no Groningen aardgas aardbeving Winfried Baijens https://schooltv.nl/video-item/de-aarde-beeft-in-de-klas-groningen-als-wingewest-voor-nederland-aflevering-2 2024-06-10T07:11:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45827.w613.r16-9.91bf57b.webp De aarde beeft in de klas | Groningen als wingewest voor Nederland Als ik dan bekijk hoeveel ellende dat zich hier afgespeeld heeft, terwijl dat hier de rijkdom uit de bodem werd gehaald en alles besteed werd aan een economisch kerngebied hebben, dat was het midden van het land. Eigenlijk zeg je dan gewoon ik neem het risico dat ik daar alles weghaal, daar alles heen breng en we laten in die regio maar een van de armste economieën van Nederland worden, want dat is het gevolg geweest. In deze tijd is Groningen bij de rest van Nederland vooral bekend door het aardgas dat er uit de ondergrond komt. Maar Groningen heeft altijd al een rijke bodem gehad. In de 19e eeuw wordt er turf uit de bodem gehaald. En op de vruchtbare grond wordt het beste graan geoogst. Groningen in de uithoek van het land, is en was heel belangrijk voor Nederland. Maar de Groningse arbeiders hebben hier niet altijd de vruchten van kunnen plukken. We gaan terug naar de 19e eeuw. De tijd van de ‘Graanrepubliek’. Waar vooral de boeren van profiteren. Het verschil tussen arm en rijk is hier in Groningen in de 19e eeuw heel groot. De graanboeren worden door recordoogsten herenboeren. Ze heersen over hun arbeiders en veranderen hun boerderijen in steeds maar groter wordende pronkpaleizen. Het is wel een mooi plaatje, zo! Een soort herenboer eigenlijk. Ja en dan met dit weer. Hai, goeiemorgen! Het Is een heel mooi ja gebied vind ik zelf. Ik ben hier... Ik heb m'n hart weer wel aan verpand. Rijkdom en armoede, strijd. Het heeft hier gevonkt en geknetterd. En je hebt die pronk gevels. Ja, en die staan er allemaal nog. Ja, die zijn echt ongekend. Ik heb ze nog ja, had ze nog nooit zo gezien. Het is uniek hoor. Hoe Boerderijen als deze op een gegeven moment, zeg maar gewoon 3040 arbeiders in dienst hadden in de oogsttijd en die ook weer ontsloegen als de oogst klaar was. Die extreme rijkdom en die tegenstellingen en dat maakt die graanrepubliek zo bijzonder. Er zijn verhalen dat de arbeiders achter bij het erf kregen uitbetaald. Alsof de boer z'n kippen stond te voeren. Die dubbeltjes mochten ze oprapen op de grond. Nou, dat soort verhalen, daar zit pijn. Oh, kijk eens aan. Hier is nooit een arbeider binnen geweest. Mmm. En niet één keer dat een arbeider een voet over de drempel zou hebben gezet van deze kamer. Dat was ondenkbaar. Ja, echt gescheiden werelden, echt gescheiden. Dat gebeurde allemaal aan de achterkant. Ja. En er is zoiets als de champagne jaren. Ja. Nou ja, dat, dat vond hier dan plaats. Ja, die champagne hoorde dan op een gegeven en bij het ontkurken van de flessen ook in oogsttijd. Van Wij hebben weer een oogst van overvloed. Die gaan we nu binnenhalen. Daar hoort champagne bij. Perioden zeg maar in de negentiende eeuw. Ook dat deze rijkdom zich heeft opgebouwd, opgehoopt. Het kon niet op. De boeren gingen dansen in een hotel net over de grens. Daar gingen ze met de koets heen. Dansavonden op zaterdagavond. Ze gingen tennissen. En dan gingen ze op safari in de winter naar Tanzania. Terwijl je weet dat een eindje verderop begonnen daar dus de arbeiders in de winter honger te lijden. Gouden tijden voor de boeren. Maar de arbeider is ontevreden. Het blijkt vruchtbare grond voor de opkomst van het communisme in Groningen. Als je deze beelden dan ziet en die grote verschillen hoort, kan je dan een directe lijn trekken naar de opkomst van het communisme hier in dit gebied? Ja lijkt me wel. De herenboeren hebben dat eigenlijk zelf veroorzaakt. Ze werden groot in champagnejaren negentiende eeuw. Rijkdom. Je moet vorige eeuw voorstellen dat er dus oogsten van overvloed waren. Recordoogsten, graan bracht veel op in de Korenbeurs in Groningen. Het werd hier hoog opgetast en dan een paar honderd meter verderop in de winter honger, gebrek, bittere armoede. Het Was gewoon wanhoop. Het Was ellende. En daar is een vonk. En ja, de vonk is van buitenaf gekomen. Ze. Ze richten hun hoop op achter de horizon, op het Sovjet communisme. Het gaat goed met de graanoogsten en ook de Nederlandse staat ziet dit. Politicus Sicco Mansholt besluit tot schaalvergroting. De boeren stichten nog grotere boerderijen. En de boeren blijken inventief. Van het restproduct van graan, stro, besluiten ze karton te gaan maken. De strokartonfabrieken schieten als paddenstoelen uit de grond. Maar net als bij de graanoogsten, zijn het vooral de boeren en de fabriekseigenaren die het grote geld verdienen. Eind jaren zestig ontstaat er onvrede onder de arbeiders in de karton industrie. De lonen zijn te laag. Fré Meis, de voorman van de communistische partij, roept op tot staking. Toen hij op de Wedderweg op een zeepkist stond, was ik er ook, met m'n schoonvader. We moesten horen wat hij te vertellen had. Hij zei tegen de mens en van nou gaan we maar staken want anders krijg je dat geld nooit. Hij zei tegen de mensen van nou gaan we maar staken want anders krijg je dat geld nooit. En die arbeiders die staan dus op het standpunt dat ze een behoorlijke loonsverhoging willen hebben. Willen ze iets van de achterstand bij de Randstad al wegwerken. En dat is dus ƒ 25 voor de continu dienst, ƒ 30 voor de dagdienst. Achterstand bij de randstad? Uh, ze hebben meer achter staan waarschijnlijk, maar ze willen in elk geval beginnen om die achterstand weg te werken. Dat hier eigenlijk een behoorlijk loon kunnen verdienen. Ja, daar gaat het om. Zijn de lonen zo verschrikkelijk slecht? Hier vertelt u daar eens over. Ik heb drie kinderen. Meneer en ik hebben onder 150 gulden en een paar cent. Ja. Nou, dat vind ik niet genoeg. De lonen liggen hier beslist 25 tot 30 gulden lager als verdere Holland in. Ze hebben nu 130 gulden in een weekje. Houden ze over. Ik vind dat ze meer moeten verdienen. Mogen ze dan in de andere steden meer verdienen als hier in Oude Pekela? Deze mannen doen hun werk toch ook? En dan minder verdienen. Nee ik zou ook niet weten waarom. Ze hebben ook gelijk dat ze zeggen we willen meer hebben. En.. nieuwe concurrentie voor de landarbeider ligt op de loer… Na de Tweede Wereldoorlog is het eigenlijk gedaan met die arbeider. En hier gaat de maaidorser over en de naam zegt het al, het is gemaaid en gedorst en dat kan de boer zelf. Ja, hij had zich geen knechten meer voor nodig. Einde verhaal van de landarbeider. Ja, absoluut ja. Ja. En eigenlijk ook van de herenboeren, want dat werden gewone boeren. Ze moesten weer boeren ook. Ja, ja, ze moest op te trekker. Fusies en automatisering om de productie te kunnen verhogen waren er de oorzaak van dat het aantal strokarton en aardappelmeel fabrieken sinds de jaren vijftig bijna gehalveerd werd. Al met al gingen d'r in de loop der jaren een paar duizend arbeidsplaatsen verloren. Dan gingen ze natuurlijk vertellen van joh: hij gaat dicht. Nou, er zijn wat asbakjes gesneuveld daar. Dat. Ja. Heleboel mensen die werden ook in een klap werden ook weer werkloos. En je zag het hier langzamerhand verpauperen. He de kartonfabrieken gingen dicht. Het NoordNed ging dicht. De matrassen fabriek ging dicht, Optilon ging dicht... Het ging allemaal weg en er kwam niks voor terug. Ja dit is in de jaren 70… Toen is dit allemaal gesloopt. Hier is wel 10 tot 20 jaar niks aan gaedaan. Maar ze hebben het ook nooit afgebroken. Hij staat misschien wel 50 jaar stil. Ja, hij staat misschien al wel 50 jaar stil. Dat ze hem nooit hebben afgebroken. De lege fabrieksgebouwen zijn de erfenis van de gouden tijden. Maar de Groninger zelf heeft weinig geprofiteerd van de winsten. Hij zit helemaal onder de spinnenwebben. Ik zal er een paar weghalen. Fré Meis, hij leeft al meer dan dertig jaar niet meer. Maar ja, zijn gedachtegoed en zijn erfenis is nog meer dan springlevend hier. In Oost-Groningen is de communistische partij nog altijd een factor om rekening mee te houden. Het communistische hart klopte toen en klopt nog altijd. En dat is niet zomaar. Er is hier een ja diepgeworteld wantrouwen tegenover mensen met macht, mensen met geld. We zouden graag met de kamerleden willen discussieren over het vraagstuk: waar de winsten van de rijkdom in de bodem van de provincie Groningen, Friesland en Drenthe zitten.. waar die eventueel aan zouden kunnen worden besteed voor een deel aan onze provincie en andere provincies in het noorden van de grond te krijgen? Geen werkgelegenheid voor ons, ik durf wel te zeggen: zijn wij geen Nederlanders? Wij horen toch ook gelijk bij u, daar in het Westen? Ik dacht dat als de kamerleden hun verstand gebruiken, dat ze eindelijk concreet iets aan het Noorden kunnen gaan doen. We willen werkgelegenheid en industrie. Groningen is het afvoerputje van Nederland. Ja. Nog steeds? Ja, door steeds. En dan gebeurt er niks. Er gebeurt nog steeds niks. En dat is erg. Ik vind dat erg. Echt waar. Ja. Ja, ik vind dat gewoon uh, niet normaal. Als ik dan bekijk hoeveel ellende dat er hier heeft afgepeeld, terwijl de rijkdom uit de bodem werd gehaald. En alles dan besteed werd aan het economisch kerngebied… Dat was het midden van het land. Eigenlijk zeg je dan gewoon ik neem het risico dat ik daar alles weghaal en daar alles heenbreng en we laten die regio maar één van de armste economieën van Nederland worden. Want dat is het gevolg geweest. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20197576 634.389 405 2024-06-10T06:35:00+00:00 yes no Winfried Baijens Groningen aardgas aardbeving https://schooltv.nl/video-item/de-aarde-beeft-in-de-klas-banenplannen-voor-groningen-aflevering-3 2024-06-10T07:11:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45828.w613.r16-9.722659d.webp De aarde beeft in de klas | Banenplannen voor Groningen Mensen in Oost-Groningen. Ze vinden dat ze in het verdomhoekje van ons land wonen. Op buitenstaanders maken ze de indruk gebrek aan zelfvertrouwen te hebben. Bovendien heeft de regio waarin ze wonen sinds kort het etiket ‘erkent probleemgebied’ opgeplakt gekregen.Heel Oost-Groningen kampt in de jaren 70 en 80 met grote werkeloosheid. En de toekomst voor de jongeren is onzeker. Hoe krijg je Groningen weer vooruit? Er worden verschillende werkgelegenheidsprojecten opgezet. Soms te ambitieus en soms te rigoureus. Maar of het de Groningers echt aan werk helpt?.. Ik ga nu naar Delfzijl. De Nederlandse regering is al sinds de jaren 50 bezig met Delfzijl maken tot een bloeiende havenstad met moderne industrie en veel flats voor de hardwerkende arbeiders en hun gezinnen. Het havenstadje Delfzijl, aan de monding van de Eems moet vooruit. Mee in de vaart der volkeren. Meneer Nijburg. Goedemorgen! In uw Delfzijl. Op een bijzondere plek toch wel hier? Ja, zeker. Dit hier, had hét Europort gebied van Noord-Nederland moeten worden. Ja, zo was het de bedoeling. En zodanig dat hier ja een stad zou ontstaan van zegmaar 150.000 inwoners. Dat was toen de prognose. Ja, flinke plannen. U lacht erom. Ja, nou ja, eigenlijk.. het plan werd mij voorgeschoteld. Ja en dan zie je toch in de loop der tijd dat er toch wel heel veel dingen eigenlijk ja niet lukten. Paul Nijburg regelt namens het Havenschap de geschikte grond rond Delfzijl om de uitbereidingsplannen mogelijk te maken. En, daar is heel veel grond voor nodig. In deze uithoek van het land, gonst het ineens van bedrijvigheid. Zet m erbovenop! Er ontstaat een industriegebied waarvan Delfzijl het hart en de haven zal zijn. De plannen voor Delfzijl waren enorm hè? De ambities stegen tot grote hoogte. Waarom eigenlijk Delfzijl? Was dat ook mede omdat er hier ruimte was, speelde dat mee? Ja, er was ook ruimte. Toch? Ja er werd ook ruimte gecreëerd daarvoor natuurlijk hè. Ja, dat is waar. Nou ja dat ook. Ja er werd ruimte gecreëerd omdat men dacht: nou wacht eens even… De ideeën waren toen zodanig dat er nogal wat industrie op zou afkomen. En daar kwam u in beeld hè? Want dit is even een kaart… die kaarten zeggen ook eigenlijk alles ook wel. Dit is 1969. Daar is dus een lijn op de kaart gezet. Het hele oostelijke deel van Delfzijl werd ineens industrieterrein. Ja. Ik heb ook nog een kaart van 1971.. even.. twee jaar later maar hè. Ja en dan kun je zien. En dan zie je hoeveel er gebeurd is. Ten eerste: Akzo is al uitgebreid met de sodafabriek. En in die twee jaar is de haven uitgebreid met een derde haven helemaal. Dus het was Hosanna in die tijd. Bij de plannen voor het nieuwe industriegebied, moet alles wijken. En dit heeft grote gevolgen voor de omliggende dorpen. Oterdum, Heveskes en Weiwerd worden met de grond gelijkgemaakt. Het was waar de mensen woonden en waar ook hun verleden was zegmaar en dat moest allemaal weg. En dat ging meestal niet echt op een menselijke manier. Er was maar één optie: die dorpen en alles wat er was, zo snel mogelijk weg. Want de industrie die klopte aan de deur. En dat was belangrijker dan de mensen en de woningen. Extra pijnlijk voor Oterdum, Heveskes en Weiwerd.. er komen juist veel minder bedrijven dan verwacht. Zelfs de nieuwe Eemshaven blijft lange tijd net zo leeg als bij de oplevering. De haven ligt nu al enige tijd gereed, maar dat heeft er helaas nog niet toe geleid dat er industriële projecten op gang zijn gekomen. Je hoopt dan dat het ook echt gevuld wordt, met industrie. Maar dat is niet helemaal gelukt. Nee. Dat is misschien wel een understatement. Ja misschien. Het is het drama van Delfzijl. En van de Eemshaven. Jarenlang blijven de bedrijven weg. En de nieuwgebouwde flats, staan lange tijd leeg. Delfzijl komt de klap decennialang niet meer te boven. Een ander banenplan wordt uit de kast getrokken. De spreiding der rijksdiensten. De PTT, dan nog staatsbedrijf, wordt naar Groningen verplaatst om de dienstensector te versterken. Maar die ambtenaren, willen die wel naar Groningen toe? De dreigende onvrede in het noorden, moet kennelijk gedempt worden door het daar ‘dumpen’ van een aantal PTT’ers. Nooit! We zijn geen koeien! Ja voor een hoop mensen viel dat rauw op hun dak. Die wilden echt niet. Verschillende stakingen geweest op het Binnenhof. Heel veel discussies gehad ook. Maar ik had altijd zoiets van: het is wennen, maar we hebben er geen spijt van. Ondanks de hevige protesten van de werknemers, drukt de regering de verhuizing van het hoofdkantoor door. Maar aan alles is te merken dat ook de directie van de PTT er totaal niet blij mee is.Ik weet nog goed, ik denk dat het in 2000 was. Dat de Raad van Bestuur een presentatie gaf van: We stoppen ermee, daar komt het eigenlijk op neer. De directie gaat weer terug naar Den haag. Toen had ik een week lang: toen wilde ik die vlag niet meer zien. Ik was niet meer trots op mijn bedrijf. Dus als je nou naar de gedachtengang kijkt van de spreiding der rijksdiensten. En ook de topfuncties, dan denk ik niet dat het heeft opgeleverd wat men vermoed had. En dan druk ik me bescheiden uit denk ik. Nee, ook de verhuizing van de PTT en andere overheidsdiensten naar Groningen, hebben niet de boost gegeven waar de regering zo op gehoopt heeft. Of waar de Groningers zelf op gerekend hebben. De afstand tussen de provincie en Den Haag, wordt er zo niet kleiner door. Professor Molema. Goedemorgen. Welkom. Goed je te ontmoeten. Ik heb toch wel een beetje behoefte op deze plek, zo midden in Groningen, om even met vogelperspectief naar de provincie te kijken. We zagen heel wat initiatieven van het rijk om hier grote projecten op te zetten en toch lijken dat soort grote rijksprojecten en gedachten dan weer jammerlijk te mislukken. Ja en daar is een soort psychologisch effect van de jaren 50 en 60. Iedereen zat in de vooruitgangsgedachte. En ook hier in Groningen dacht men: het wordt alleen maar beter. We worden steeds welvarender. En we worden net zo welvarend als in de rest van het land. Die eindtoestand is nooit bereikt, die men in de jaren 50 en 60 heeft geschetst. Dat heeft voor teleurstelling gezorgd. En die regionale politici hebben dat ook wel versterkt. Om een soort strategie om ook weer extra gelden hiernaartoe te trekken. Maar daar krijg je een vrij negatieve beeldvorming van. Maar waarom klopt dat beeld niet dan? Nou in de jaren 50 en 60, ook nog in de jaren 70, was de Rijksoverheid heel erg begaan met het gebied. Maar aan het einde van de 20e eeuw veranderde de politiek. Was het meer: regio’s op eigen kracht. Ging de aandacht ook veel meer naar de gebieden in Nederland die internationaal gezien het grote geld moest verdiend gaan worden. En in die periode.. de jaren 90, de jaren 0 is dat gevoel ontstaan hier. Van wij tellen niet meer mee in het toekomstverhaal van Nederland. En in Ter Apel, in het zuiden van de provincie, wordt dan toch ineens een groot werkgelegenheidsplan gerealiseerd. Is daar dan toch die welvaart, waar Groningen zo op hoopt? Er is besloten dat hier een COA kwam. Een asielzoekerscentrum. En een gevangenis. Iedereen blij en toen kon de vlag uit. Want Ter Apel had weer werk. Ja, want nu wordt erover gemopperd… Ja. Maar toen was het goed nieuws. Toen was het goed nieuws ja. Het was een grote goed nieuwsshow. En dat hadden we ook nodig hier hoor. Wat nu nog een opslagdepot voor legermaterieel is, moet een opvangkamp voor asielzoekers worden. De vlag ging uit bij de komst van het COA in de jaren 90. En er zijn sindsdien alleen maar banen bijgekomen. Veel Ter Apelaars zullen het ook wel met mij eens zijn dat we ook veel overlast daardoor hebben gekregen. Die niet al te gewenst is. En dan druk ik me nog denk ik heel fatsoenlijk uit. Maar wat weegt zwaarder? Nou ja, werk. Banen of… Ja ik denk de banen. Toch wel? Zeker. Ja, maar aan die overlast, daar wordt niks aan gedaan en daar zit het probleem. En daar moeten ze wat aan doen. Den Haag heeft wel degelijk van alles gedaan om Groningen vooruit te helpen. Maar dan vaak met plannen die de rest van Nederland goed uitkomen. En als er dan problemen ontstaan, overlast, of aardbevingen.. Dan blijft het stil. Dan is Den Haag ineens weer heel ver weg en moet de Groninger heel hard schreeuwen om gehoord te worden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20197577 655.36 275 2024-06-10T06:32:00+00:00 yes no Winfried Baijens Groningen aardgas aardbeving https://schooltv.nl/video-item/de-aarde-beeft-in-de-klas-scheuren-in-muren-en-mensen-aflevering-4 2024-06-10T07:13:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45830.w613.r16-9.6a3555b.webp De aarde beeft in de klas | Afhandeling van de schade Vanaf 63 zijn we al belazerd, bedonderd en bestolen. En nog tot aan de dag van vandaag. En dat is voor ons hier in Groningen de overheid vinden wij erg. De NAM is niet mijn vijand. De overheid met de afwerking van de schade. Dat is mijn vijand. Toen begon pas het echte gedonder. Kijk, dit is de provincie op zijn allermooist. Deze rust, die weidsheid, de natuur. En dan is dit hier naast me de stress en ellende van de provincie Groningen. Zestig jaar besluitvorming rond de gaswinning in Groningen. Dit is het onderzoek van de parlementaire enquêtecommissie daarover. Het zijn heel veel pagina's, 2000 in totaal. Veel woorden. Maar de conclusie is heel eenduidig en heel pittig. De belangen van de Groningers zijn structureel genegeerd en dat heeft voor hen rampzalige gevolgen. De gaskraan zou dit jaar dicht moeten gaan, maar de ellende is nog lang niet voorbij. Want er waren natuurlijk de bevingen, maar de echte ramp is dit gebleken. De afhandeling van de schade en vooral hoe daarmee is omgegaan. Een onbegrijpelijke wirwar `van regelingen en instanties voor velen. Ingewikkeld, maar ook nog eens een keer voor iedereen anders. Ja, wat doet dat met de gemeenschapszin en de mensen hier in Groningen? Mevrouw de wethouder. Dag! Winfried. Mooi dat jullie er zijn. Ja zeker. Ja ja, ja. En hier op een gevoelige plek. Oh zeker. Eén van de vele gevoelige plekken in Eemsdelta. Ja, ik heb de kaart mee genomen voor deze wijk om het zichtbaar te krijgen. Deze mensen. Dat zijn deze mensen krijgen een nieuw huis. Daar tegenover krijgen mensen... blijven in hun oude huis wonen, hebben hele lichte maatregelen. Maar hun achterburen dus waar ze de tuin aan grenst, krijgen een nieuw huis. Dus ze worden omklemd door nieuwbouw. Zelf ontvangen ze het niet. En als je dan dat ziet in de hele wijk wat nieuwbouw is, is het hartstikke onterecht. Ja, dat is wat hier. En die situatie van die huizen is niet anders? Het is dezelfde situatie, alleen het is een ander tijdsregime... andere regeling... dat er opgenomen is. En dat betekent deze grote ongelijkheid. Als het niet zo ernstig was dan zou je t zou t bijna grappig zijn toch? Ik bedoel wie bedenkt dit? Dit is. Dit is zo ernstig dat deze kaart heb ik aan t hele kabinet laten zien. En nog zijn de maatregelen d'r niet. Daar worden mensen echt ziek van, de stress en dat is ook al aangetoond. Er zijn al meerdere rapporten van geweest dat het ook aantoonbaar zo is. Als je al niet ziek bent van het lange wachten jarenlang dat word je nog zieker van dat je dus geen sloop nieuwbouw krijgt. En als je d'r dan achter komt dat jouw overburen dat wel krijgen, dan moet je je hele leven tegen deze ongelijkheid aankijken. Nou, dat is bijna niet te doen. Welkom in het labyrint van de aardbevingsproblematiek. In Groningen spelen er twee trajecten. Het ene is het schade, het andere het versterkingstraject. Een scheur bijvoorbeeld valt onder schade. Versterking is iets anders. Dan wordt gekeken of een woning een beving aankan. Is dat niet zo, kijk, dan moet ie worden versterkt. Veelzeggend dit hè. En soms kost dat versterken zoveel dat voor slopen en opnieuw bouwen wordt gekozen. En de wirwar aan regeltjes maakt het ook dat de één wel gecompenseerd wordt, terwijl de ander het nakijken heeft… Wij hebben de voorkant van het huis hebben wij roze geverfd om toch een noodkreet uit te brengen om te laten zien dat wij hulp nodig hebben. Het was recht. En zou zit er echt een kromming in. Dat was eigenlijk sinds een jaar geleden ongeveer, hebben wij dat ja ontdekt. Ik denk dat het er heel veel te maken heeft met de verzakkingen en dat het huis gewoon scheef gaat staan Dat die balken ook mee krom gaan en dat ik denk dat dat hier ook de oorzaak van is. Hij gaat eigenlijk draaien. Het hele verband is er op t laatst ook uit. Ja hoe veilig zit je hier nog? Ja dat vragen we ons vaak genoeg af. Voor die versterking van de NCG, dat is ergens dat we net buiten dat gebied zetten. Dus dan komen we niet in aanmerking voor versterking. Voor aardbevingsschade kijken ze alleen naar zichtbare schades en niet naar de fundering of zo. Terwijl daar moet je juist mee beginnen lijkt mij. We zijn al sinds 2012 bezig. Sinds we die eerste aardbevingsschades gemeld hebben. Het duurde elke keer jaren voordat je reactie krijgt en sinds 2012 zijn we niks opgeschoten. D'r is nog niks gebeurd en elke keer als die mensen komen die van instanties of de gemeente... dan krijg je weer een goed gevoel van ja ze gaan ervoor, ze helpen ons en nou uiteindelijk zijn wij weer een paar jaar verder. Scheuren in de huizen. In de kerken. Maar ook in de mensen. En dat heeft speciale zorg nodig soms. Neem plaats! Vandaag ga ik mee met Mylene Piek. Zij is aardbevingscoach op het Hogeland. Wat wij doen is mensen ondersteunen die getroffen zijn of op welke manier dan ook de nadelen ondervinden van het aardbevingsdossier en die proberen wij sociaal-emotioneel te ondersteunen. Wat zijn de problemen die je tegenkomt? Er zijn zoveel stappen die mensen moeten doorlopen. Zoveel keuzes die gemaakt moeten worden. Er kan een stappenplan liggen van goh zo gaan we het doen, maar dat kan nog wel weer 20 keer veranderen. Schrok je van de verhalen die je in je werk tegenkwam? Zeker. Deze mensen zitten er gewoon dag en nacht in hè. Hier komen we aan bij het tijdelijke terrein. Dus alle mensen die afscheid hebben moeten nemen van hun eigen woning en die verhuizen hiernaartoe. En die wachten tot hun nieuwe woning klaar is. Ik weet niet eens of het oneerbiedig gezegd is, maar het zijn gewoon containerwoningen toch? Ja. Hierna.. deze mensen zitten er nu in, maar er komen hierna ook weer mensen te wonen totdat zij dan aan de beurt zijn. Dus ze mogen ook geen schilderijtje ophangen ofzo, dat mag ook niet. Dus dat maakt het voor sommige mensen ook wel extra lastig om het thuis te doen laten voelen. En hoe lang zitten mensen hier? Deze mensen zitten hier nu ongeveer anderhalf jaar. En is er dan ook sprake van trauma? Nou als ik kijk naar wat wij aan klachten zien bij inwoners heb ik ook echt wel mensen die PTSS achtige klachten hebben ontwikkeld door deze problematiek. Ja het Groninger gasberaad kwam met een rapport twee, drie jaar geleden. Nou dit soort bewoordingen hè. Het verhaal van de steeds maar uitdijende rechtsongelijkheid. Inwoners die in volstrekt vergelijkbare posities verschillend worden behandeld. Waardoor er scheuren in de vaak kleine dorps- of wijkgemeenschappen ontstaan, die nog dieper dreigen te worden dan de scheuren in de muren van de huizen. Dit is toch.. Ja ik moet erom lachen, maar het is natuurlijk diep treurig. Dit is waar de burger mee te maken heeft. Bizar. Een warboel aan organisaties en loketten waar je mee te maken hebt als je als burger compensatie voor de schade wilde. Ja dit is niet normaal. Kijk dan. En dan zit hier in het midden. Ja heel veelzeggend in de vouw vastgeklemd… de burger. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20197578 508.586 132 2024-06-10T06:30:00+00:00 yes no Winfried Baijens aardgas aardbeving Groningen https://schooltv.nl/video-item/de-aantrekkingskracht-van-tolkiens-the-hobbit-bijzondere-uitgaves-en-vertalingen 2024-06-10T07:19:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45840.w613.r16-9.fb2056a.webp De aantrekkingskracht van Tolkiens The Hobbit | Bijzondere uitgaves en vertalingen Ja Gijs, we hebben dus altijd iedere avond, en dan gaan we ook de hele reeks doen, een bijzondere verzamelaar. En dat is vanavond deze meneer. Met wie hebben wij het genoegen? Mijn naam is Henk Brassien, ik kom uit Zwolle en ik verzamel sinds jaar en dag boeken van Tolkien en dan met name de hobbit. The Hobbit. Ik heb de Hobbit op dit moment in 844 verschillende uitvoeringen, in 87 talen tot en met het Turks toe. Turks, die heeft u speciaal voor mij meegenomen? Ja, dat dacht ik al. Mooi prominent vooraan ook. Ja. En wanneer is het begonnen, deze verzameling? Dit is eigenlijk ooit begonnen in 1960. Ik was elf jaar. Vijfde klas. Meneer van Dijk ging voorlezen elke vrijdag. Laatste uurtje. Hobbit was net vertaald in Nederland. Ik moest en zou dat boek hebben. Vijf weken zakgeld gespaard naar de boekwinkel. Dat zijn geen boeken die ik aan kinderen verkoop. Oh. En toen voor straf. Duurde tot 1975 voordat dit mijn eerste eigen Hobbit werd. Dit werd mijn eerste Hobbit. Uw eerste. Maar dat was vijftien jaar nadat hij in Nederland al uit was. Ik liep een beetje achter. Daarna ben ik gaan verzamelen. U liep achter. Volgens mij is het daarna een beetje uit de hand gelopen, maar daar gaan we... Maar wat is de aantrekkingskracht van het boek dan? Het gaat vooral om het verhaal. Maar goed, die talen kan ik toch allemaal niet lezen? Nee. Het gaat om het verhaal, maar u kunt het niet lezen. Nee, nee, nee. Maar waar het om gaat is vooral dat iedere keer weer andere omslagen is, omdat iedere illustrator zijn eigen beelden heeft bij die kleine mennekes en die gekke draak. En nou dat zie je aan deze boeken ook. Ja, de draak is iets wat je telkens in iedere verschijningsvorm weer terugkomt. Ja, en sommige boeken hebben ook een heel leuk verhaal over hoe ik eraan gekomen ben. Welke bijvoorbeeld? Nou deze. Dit is een Cubaanse. Cuba. Eerste Cuba. En een Cubaan, die benaderde mij. Hij zegt jij zoekt die Cubaanse Hobbit, ik heb hem, maar je kunt me niet betalen want dat geld, dat wordt achterovergedrukt. Ik zoek een boek van George Martin. Deel zoveel in het Spaans. Kan ik hier niet krijgen. Kun jij dat versieren? Ja, dat kon. Toen zei hij van ja maar jij hebt meer betaald dan ik voor dat boekje wil hebben. Zal ik er wat bij doen? Koffie, sigaren, ik zei doe maar sigaren, want een paar vrienden van mij rookten sigaren. Ja. Dus toen kwam het pakje via een Engelsman in Londen en vandaar het boekje met de sigaren in Zwolle. Uit Cuba. En uit misschien wat meer landen, andere landen die toegankelijk zijn. Wat is dit voor taal bijvoorbeeld? Deze. Dat is een boek dat wat dichterbij komt. Deze komt uit Mongolië. Ik zit zo te kijken naar de cover. Ik weet niet of jij het weet, maar wat is een hobbit eigenlijk? Het is een manneke van ongeveer deze lengte, één meter twintig, haar op de voetjes, loopt op blote voeten, houdt over het algemeen niet van avontuur. Rustig leventje, sigaretje roken, pijpje roken, lekker eten. Een soort Achterhoekers eigenlijk. Ja, ja, zoiets. Ja, ja, had gekund. En Bilbo was een uitzondering daarop. Die ging dus op avontuur om een schat van de dwergen weer terug te veroveren op de draak. Wordt er ook wel eens valsgespeeld met die uitgaven van die Hobbit? Heel vaak. Want ik begrijp dat het ook een levendige handel is. Er wordt vals mee gespeeld in de vertalingen, vooral in Rusland. Wat moet ik dan denken? Dat er wel vertalingen komen, maar dat de eigenaar van de tekst nooit een cent daarvoor terugkrijgt, de erven van Tolkien in dit geval. Ja, dat zijn gewoon illegale piratenuitvoeringen. Ja ja, maar er zijn dus ook in Rusland zijn er ook boekjes van de Hobbit, dus. Heel veel, zelfs. Meerdere? Ze hebben nu een serie van zes boekjes die lijken op elkaar, van zes verschillende vertalers. Ze hebben gewoon dat Engelse verhaal door zes mensen laten vertalen en ja, dan ben je als verzamelaar weer de pineut en dan moet je ze weer kopen allemaal. Ja, want hoeveel heeft u er eigenlijk? Ik heb er 844. 844? Jawel. Wat doet u met al die boeken? Want ik kan me voorstellen...Die zet ik op plankjes. Het past wel in huis? Ja, ik heb één verdieping als bibliotheek ingericht en daar staan mijn boeken. U zei net Rusland. Ik vroeg me toen ineens af, in Oekraïne is natuurlijk een oorlog gaande. Kunt u wel boeken uitzoeken? Kijk. Dit is een speciale uitgave van de Hobbit in het Oekraïens. Die heb ik besteld een paar dagen voordat de Russen binnenvielen. En week of twee na de inval kwam het boek gewoon keurig netjes per post terug. Maar het is wel bijzonder hoor. Dit is misschien een beetje een gekke opmerking. Maar bent u zelf ook een beetje een hobbit? Eh, nou. Ik zou best een hobbit willen zijn ja, maar ik heb de lengte niet. Niet qua lengte. misschien qua leven. Nou ja, dat lijkt mij wel wat. Ja? Ja, ja ja zou ik niet erg vinden in ieder geval. Het zijn toch allemaal dezelfde verhalen? Ja, waarom wilt u zoveel? Ja. Is dat niet gek om steeds hetzelfde verhaal te verzamelen? Iedere verzamelaar is een beetje gek. Ja, ik ook. U bent een beetje gek, Ja. Is er nog nooit iemand langskomen die heeft gezegd van ik wil het wel allemaal kopen van u? Ja, een ooit. Wie? Een Duitse verzamelaar uit Zwitserland. Die was jaloers. Die heeft een hele grote Tolkien-collectie ja, maar die had minder hobbits dan ik, daar kon ie slecht tegen. Wat heeft hij geboden? Ik heb hem niet laten bieden. Maar het is wel te koop. Als ik dood ben wel ja, daar weten mijn zoons van. Nou ja, ik vind het een bijzondere verzameling. Dank u wel dat u het met ons wilde delen en veel succes met door verzamelen. Ja, dank je wel. Gijs, Wij gaan naar binnen. Ja is goed, lekker warm. Dag. En heb jij ook iets met Hobbit? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20197938 348.44 173 2024-06-10T07:18:00+00:00 yes no boek lezen literatuur verzamelen https://schooltv.nl/video-item/de-magie-van-pop-upboeken-niet-alleen-voor-kinderen 2024-06-10T14:00:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45842.w613.r16-9.0865b21.webp De magie van pop-upboeken | Niet alleen voor kinderen Regen. Verzamel jij eigenlijk iets, Alex? Ja, boeken natuurlijk. Boeken. En specifiek? Nou ja, romans. Kom, we gaan onze paraplu's hier. Ja. En dan gaan we bij deze mevrouw staan. Wie bent u, mevrouw? Ik ben Annie Baats. Annie Baats. En even kijken. U heeft een bijzondere verzameling meegenomen. Even kijken of ik het meteen doorgrond. Pop-upboeken? Ja, dat klopt. Een pop-upboeken zijn niet alleen poppup, maar er zijn ook beweegbare boeken. Die horen er ook bij. Ja, in mijn perceptie, dat dacht ik tenminste altijd, zijn die boeken voor kinderen, klopt dat? Dat denkt iedereen. Maar dat is juist een misverstand. Want zoals je hier ziet is het een heel gevarieerd aanbod met allerlei onderwerpen. En je kunt het zo gek niet bedenken of er is wel een pop-upboek over. Ik zie hier bijvoorbeeld Lourdes. Wat gebeurt er dan in zo'n boek? Kijk, als je het openklapt. Ja. Dan kun je zien... ja. Dan krijg je dus het hele verhaal van Lourdes. Ja, ik wil nou niet meer zo'n voorspelbaar iemand worden, maar dit trekt dan ook meteen mijn aandacht. Ja natuurlijk, daarom heb ik dat erbij gelegd. Dat is de Kamasutra. Daar is ook een pop-upboek van. Ja, ook daar is een boek van, verschillende zelfs. En dan gaat er... Gaat er iets omhoog? Of ja, nee, dat beweegt, dat is echt beweegbaar. Je kunt het even kijken, maar dat. Mag ik even kijken? Ja, er zijn er genoeg. Maar ik zie hier iets interessants. Oh ja, ja. Oh. En dan? Moeten we nog een keer trekken? Ja, trek maar. Gaat het niet kapot? Nee hoor. Oh oh, er gebeurt iets. Ja. Wat is dat nou? Oh, ik zie het nu. Oh ja, zie jij het ook, Alex? Ja, we helpen. Ja, het is. Oh ja. Sorry, ik ging iets te lang door. Ja, ja. Leuk. Welke pop-upboeken heeft u persoonlijk? Waar kijkt u nog naar uit? Ja, nou ik, wat ik nog graag zou willen hebben is een heel mooi boek van Andy Warhol, maar dat is vrij kostbaar nog en niet zo gemakkelijk te vinden. Wat doen deze mensen hier? Dit zijn toch celebrities allemaal? Ja, dit is allemaal die dingen gedaan hebben die niet zo geweldig waren. Oh ja, gevallen sterren eigenlijk. Ja, daar zouden we in Nederland nu ook wel een pop-upboek over kunnen maken. Ja precies. Dat wordt wel een heel dik denk ik dat. Dat Ali B zo omhoog komt. Ja zoiets ja. En waar kwam die liefde ooit vandaan? Die kwam van dit boekje af. Heel onooglijk boekje. Ja. Dat is het eerste boekje wat ik vond in Amersfoort, waar ik destijds woonde. In zo'n witte boekenhandel heette dat toen, dus ramsj. En ik vond die zo leuk. En daar heb ik die vier boekjes heb ik meegenomen. Wanneer was dit? In 1989. 1989. Ik verzamel... 35 jaar geleden. 35 jaar geleden ongeveer. Ja. Wat is de magie van deze boeken? Nou, op de eerste plaats is het natuurlijk het zoeken en dan het vinden als je iets vindt en dan ook nog een beetje betaalbaar. En dan, dat is het leuke. Maar als je thuis bent. Je kunt natuurlijk iedere keer die boeken pakken. Er zijn heel veel informatieve boeken bij. Wat ben je aan het doen? Ja, aan het wandelen volgens mij. Maar dat is wel heel rare wandeling Alex. Heeft u ook dingen over het leven geleerd dankzij deze boeken? Ik heb van het leven zoveel geleerd. Als je 85 bent zoals ik. Snap ik, maar die boeken specifiek, hebben die iets geleerd? Ja, zeker als ik een onderwerp wil, graag iets wil weten. Ja, ik heb van bijna alles iets. Toen de tsunami kwam, niemand wist wat een tsunami was. Ik zei oh ja, daar heb ik een boek over. Dus ja. Is er sprake van bepaalde restauratie? Dus dat u bijvoorbeeld een boek koopt en dat dat in een bepaalde staat is en dat u... Dit boek is van 1890. Dat is een van de highlights van mijn boeken. En Lothar Meggendorfer, dat is een van de eersten die begon met deze boeken om die voor kinderen te maken en met beweegbare ook te maken. En dat is gerestaureerd. Dat hebben ze heel keurig gedaan. Ja. Ik begon net aan de deur met muziek. Hebben we dat ook, kunnen we daarmee afsluiten. Oh ja, kijk. Iedere bladzijde heeft een ander geluid. Ja, ja, ja. Heel mooi. Heel leuk. Ik zie u stralen. U vindt het prachtig. Ja, ik zeker. Dankjewel wel dat je ons deelgenoot wilde maken van deze verzameling. Ik vond het zelf heel leuk. Ja. Nou daar doen we het voor. Alex. Ga je mee naar binnen? Ja zeker! Kom. Nu wil ik ook wel zo'n pop-upboek eigenlijk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20197939 268.72 121 2024-06-10T07:20:00+00:00 yes no boek lezen literatuur verzamelen illustratie https://schooltv.nl/video-item/proefkonijnen-knagende-vragen-kan-je-superkrachten-krijgen-onder-hypnose 2024-06-12T08:18:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45844.w613.r16-9.94a6234.webp Proefkonijnen: knagende vragen | Kan je superkrachten krijgen onder hypnose? Help! Help! Oké, dit zag er natuurlijk in de montage echt super, super super vet uit. Ja, maar superkrachten bestaan natuurlijk alleen maar stripboeken en films, maar je zou het wel heel graag willen proberen te krijgen. En daarom hebben we de knagende vraag van vandaag kan je superkrachten krijgen onder hypnose? Maar wat is hypnose eigenlijk? Dat is een hele goede vraag en daarom gaan we naar wetenschapper Monica Geuze. Hoi en welkom bij een nieuwe vlog... Nee grapje we gaan naar Johannes Fahrenfort natuurlijk. Wetenschapper Johannes Fahrenfort. Let's go! Die voetkick van jou altijd. Dit is Johannes Fahrenfort. Hij is neurowetenschapper aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Samen met zijn team onderzoekt hij alles wat met het brein te maken heeft. Daarom is hij de persoon die ons alles kan vertellen over hypnose. Is dit hypnose? Kijk hoe goed we zijn gematcht met z'n drieën. Nu even tussen ons en iedereen die kijkt. Hypnose is toch niet echt? Ja, hypnose is zeker iets echt. Je word heel erg moe. Je word heel slaperig. Maar ook dus die video's van mensen die doen alsof ze een kip zijn. Wat mijn indruk daarvan is dat het wel degelijk echt is, maar wat ook zo is, is dat die mensen niks doen wat ze eigenlijk niet anders ook zouden kunnen of willen doen. Dus je moet het wel willen en je moet. Het moet dus wel ergens in je lijf zitten om het misschien te kunnen. Maar ja, we weten misschien ook niet wat er allemaal in ons schuilt. Maar laten we even bij het begin beginnen. Want wat is hypnose? Definitie van hypnose Is het een toestand waarin iemand gebracht wordt waarin die eigenlijk gevoelig is voor suggesties en waarin die dingen anders ervaart en ook dingen op een andere manier gaat doen dan hij normaal zou doen. Dus als je hier de hersenen hebt, dit is de achterkant en hier aan de voorkant zitten gebieden die betrokken zijn bij planning, bij denken. Wat je ziet eigenlijk bij hypnose is dat gebiedje proberen een beetje plat te leggen. Dus mensen die eigenlijk niet zo heel gevoelig zijn voor hypnose, die worden dan gevoeliger. Wel sick dan dat je dus door hypnose bepaalde gebieden in je hersenen kan plat leggen. Dat dat dus gewoon daar raakt. Bizar. Nou ja, goed, het is ook weer niet zo heel gek, want als je gaat slapen dan gebeurt dat ook en dan gaat dat ook plat. Maar ja, dat vind ik ook iets wonderlijks. Ja, maar dat is ook zo. Nee, dat vind ik heel goed. Ja, dan gaan we ook maar allemaal terwijl dan heb je nachtmerries en dan gebeurt er allemaal hele lijpe shit. Iedereen droomt de hele tijd, iedere nacht. Ja, sommige mensen zeggen ik droom niet. Wij weten daarvan dat dat niet zo is. Als je die mensen op een goede moment wakker maakt, zeggen wat gebeurt, dan zitten ze midden in een droom. Nou ja, in die zin is hypnose iets vergelijkbaars. Ja, en daar ben je weer. Je ledematen worden zwaarder en zo. Ja, maar misschien zijn we nu wel echt wat aan het hypnotiseren. Ik was hier jongens. Ja, we zijn daar. Zo is hij. Is hij echt iets aan het doen of is hij gewoon fake typing. Of is hij onder hypnose nu en denkt hij dat hij het is? En is de cameraman? Ben jij? Ja wat jij doet normaal geluid en de mensen thuis misschien ook al. Ja ja oké oké, ik heb een goede vraag. Ja, ik wilde vragen wat gebeurt er in je hersenen? Leuke vraag als je onder hypnose bent. Ja, goed he. Altijd als wij dus een goede vraag stellen, dan zien we dit. Ja lekker, lekker bezig. En dat is het wel goed, want dat heb ik nu nog niet vermeld is om even iets te zeggen over hoe hypnose tot stand komt. Ik weet niet of dat in die vragen tot je terugkomt, maar maar hoe komt iemand onder hypnose dan? Ja, dat is een hele goede vraag. Die heb je net zelf bedacht. Ja. Oh ja ik voel hem. Hoe komen mensen onder hypnose? Nou dus wat je ziet is eigenlijk dat er sprake is van een van een van een fase waarin iemand onder hypnose gebracht wordt. En dat is eigenlijk een soort van ja verhaal wat de hypnotiseur vertelt tegen degene die onder hypnose gaat, waarbij die hem langzaam in een ontspannen toestand brengt. Je word heel erg moe. Je word heel slaperig. En wat gebeurt er dan in je hersenen als je onder hypnose bent? Ja, ja, dat is een hele goeie vraag. Dat wil ik gaan onderzoeken. Hoe gaan we bepalen wie dat gaat doen? Nee, ik ben wel benieuwd of er überhaupt hersengolven in je hoofd zitten. Wie vind je knapper? Ja, maar ik kan toch niet de ander beledigen? Dat is toch lullig? Ja, we vragen het toch. Mag wel. Nou jij dan denk ik. Ik ben een mooie jongen. Oké Jurre. Ja? Kijken of je gaat kunnen lezen waar ik aan denk. Oké, ja, een broodje hagelslag met ananas. Nee, gewoon appelmoes. Appelmoes. Ik wist het. Wat we misschien even kunnen doen, is kijken of we alfa golven tevoorschijn kunnen krijgen. Dus ja, misschien kan je even proberen om te relaxen. Alfa golven, dat zijn eigenlijk golven die je ziet wanneer mensen ontspannen. Dus als ze hun ogen dichtdoen en relaxen, dan zie je een toename van alfa. Nou ja, kijk, dit is echt ontspanning. Ja, dat is Alfa. En dit is dan dus eigenlijk een soort van de light versie van de ruststand. Waar je ook in zit als je onder hypnose bent. Ja, dat zou je kunnen zeggen Ja, absoluut. Oké en nu Sahil, belastingdienst word wakker. Ja je ziet heel duidelijk verschil hier tussen dit hier. Ja en dit hier dus dat hele korte golfje zo. Nou top. 10 tot 20% van de mensen zijn heel erg gevoelig voor hypnose en een groot gedeelte van de mensen kan niet goed onder hypnose gebracht worden omdat ze daar weerstand tegen hebben. Maar vergeten mensen want soms zie ook wel dat iemand uit een hypnose komt en dat diegene is vergeten wat er is gebeurd. Ik kan dat niet beantwoorden vraag want ik ben zelf nooit onder hypnose geweest dus het is allebei ja sorry sorry sorry, wij willen de superkrachten hebben. Ja, ja, ik heb goed nieuws en slecht nieuws. Het goede nieuws is dat als je superkrachten al hebt, maar je hebt geen manier om dat te laten zien omdat je denkt dat je ze niet hebt. Ja, dan kunnen we je misschien helpen met hypnose, maar dan is je superkracht niet zodanig dat je mijn huis op kan tillen, want dat kan niemand. Maar wat je misschien wel kan als je ze ook ziet onder hypnose bijvoorbeeld. Als ik aan jou vraag om 1.00u lang je hand zo te houden en zeg ja, dat ga ik niet volhouden. Onder hypnose kan je iemand de suggestie geven ja, jij kan dat. Door het geloof dat je dat kan, kan je het ook, maar dat betekent niet dat je die kracht hebt gekregen door die hypnose betekent gewoon dat het iets is wat je al kon. Maar doordat het geloof er is, kan je het ook doen. Believe in yourself. Oké dan, wij kunnen dit. Wij hebben superkrachten. Wij zijn de sterkste mensen van het hele universum. Uh Sahil, wie hou je nou eigenlijk voor de gek met je peptalk. Als wij onder hypnose echt sterker willen worden, dan stel ik voor dat we eerst gaan trainen bij de allersterkste vrouw van Nederland, Patricia Smit. Patricia, je bent best wel sterk he? Klopt, ik ben drie keer de sterkste vrouw van Nederland. Zegt ze even. Is er iemand in België of Luxemburg sterker? Ik durf het niet te zeggen, maar ik denk het niet. En dan ben je de sterkste vrouw van de Benelux. Ja, ja, er kan er maar één de sterkste zijn, dat ben ik. Kan je Jurre tillen? Als een baby? Ja, dan ik. Kan je ook iets zwaars tillen zoals die vrachtwagen daar? Niet tillen, maar wel trekken. Kun je het voordoen? Ja, maar willen jullie ook zo dan? Ja is goed. Moet jij wel eerst. Ik ga eerst. Cool. Oke, let's go! Hij gaat al. Hij gaat al. Je kan er gewoon. Ik kan er gewoon bij. Kijk ik ben er gewoon bij. Jij denkt dat we dit nu ook al kunnen? Ja, maar laten we het wel samen proberen. Want ik denk niet alleen. Oke. Maar hoe zwaar is dit? 8000 kilo. 8000 kilo! Dat is zo'n bizar rare hoog getal. Toch? Dat heb je goed gezegd. Ja, drie twee go! Jongens, doe iets. Er gebeurt helemaal niks. Kom op geef al je kracht. Meer! Zet je lijf erin. Ja, ja, ja, ja er komt, er komt wat! Ja, ja. Hij deed echt, maar jullie lieten los. En hoeveel centimeter was dit denk je? Als ik jullie mats twintig. Maar het was niet we hebben het niet getrokken. Jur, we hebben hem bewogen. Ja bewogen. Je wint hier de wedstrijd niet mee, jongens. Hoe lang moet hij eigenlijk? Twintig meter. Ik ga nu onder hypnose. Het is tijd om onze superkrachten misschien te gaan vinden. Voel jij ook iets op je achterhoofd? Voel je dat? Oh jee hallo, wie ben jij? Ik ben Jos. Ik ben de hypnotiseur. Je bent hypnotiseur. Telkens als ik me vergis klinken slaap je dieper en vaster. Kan je ons helpen deze truck te verplaatsen Jos? We gaan eraan werken. Gaan jullie mee naar mijn camper? Ja. Oh ja, nou, van mijn vader mocht ik nooit meegaan als mensen dat tegen me zeiden. Maar ik maak een uitzondering. We gaan met deze meneer mee die we net één minuut kennen. Jongens doei doei. We gaan even een zwart busje in van een vreemdeling. Succes! Is de eerste keer dat ik in hypnose raak. Ja? Ja. Vind je het leuk of niet? Ik vind het heel spannend. Ik voel dat ik controle kwijt raak. Je raakt de controle niet kwijt. Het is onmogelijk om mensen in hypnose dingen te laten doen die ze per se niet willen. Oké, oké, dat is geruststellend, want ik wil niet gaan kakelen als een kip. Nee, dan doe je dat ook niet. Oké? Nou, ik zou zeggen zullen we aan de slag gaan? Maak het je gemakkelijk. Zet je voeten plat op de grond en dan concentreer je je bijvoorbeeld op dit puntje hier van die klem, doordat jij je op het ene punt concentreert, zul je ontdekken dat je dat punt verschillend gaat waarnemen. De ene keer dan zie je heel duidelijk heel scherp en plotseling kan het heel wazig worden. Heel vaag. Je ogen willen zich eigenlijk sluiten. Ontspan je op je armen en je handen. Jij beschikt over kwaliteiten, over eigenschappen en mogelijkheden waarvan jij je tot nu toe niet bewust was. Je hebt een onweerstaanbaar verlangen naar een heerlijke zoete, sappige sinaasappel. Reik maar naar je sinaasappel. En het sap. Het is onvoorstelbaar, zo heerlijk. En het moment dat ik op je knie tik, maak je je ogen open en zie je wat je daadwerkelijk eet. Hele vieze smaak in mn bek toch. Ja gelijk. Zo jij hebt echt flink zitten eten ervan. Ja, ik dacht ze, wat dacht jij? Ik dacht dat ik het lekker zou vinden, slaap diep en vast nog dieper nog vaster slapen. Een soort hapering. Dan. Wil jij die vrachtwagen van zijn plek trekken. En hoe vaker je het zegt, hoe sterker jij je voelt. Kan het? Ik doe het omdat jij dat wil. Kun je dat en doe je dat? Als ik op je knie tik, ben je wakker en knip ik in mijn vingers, glij je dieper en dieper in die aangename, rustige, ontspannende hypnose. Wakker. Heb je er zin in? Ja, ja. Nou, ik heb er wel zin in. Ik heb zeker zin. Omdat ik kan het, ik doe het. Dat voelde echt goed dan als je dat zegt, dat je het dan voelt. Ik kan het. Ik doe het dan, dan gaan we aan de slag. Ja let’s go. Oké. Ik slaap diep en vast, diep en vast. En je laat je helemaal voorover vallen. En als ik stop zegt dan ben je klaar. Wakker, fris, wakker, vol energie. Stop en sta recht en sta recht en ik kan het en ik doe het. Jij kan eens ja zeggen. Ja, sta hier. Nu, kom maar. Ja, ja, ja, ja. Geef alles wat je hebt. Ik voel echt dat ik het heb. Ja, ik kan het kan het. Daar komt die, daar komt ie. Weet je zo? Ja, kijk, daar gaat ie En nu lopen. Kom! Ja. Ja! Ja kijk hoe hard je gaat! Ja, lekker lekker! Hypnose is toch niet echt. Ja hypnose is zeker iets echts. Omdat jij dat wil, kun je dat en doe je da. Hij gaat omhoog nu, kom op blijven gaan. Ik kan niet meer. Ja! Goed gedaan! Wow! Maar even, heeft niet iemand achter hem een duwtje gegeven? Nee, ik zweer het op al jullie moeders en vaders dat het niet... ik dacht we zijn moeier, doordat we het al een keer eerder hebben gedaan, dus het gaat nooit meer lukken, dacht ik. Dit gaat het. Er zat niks in, geen beweging. En toen ineens aan het einde wel. Maar het antwoord op de knagende vraag kan je superkrachten krijgen onder hypnose? Nou, ik vind dit wel echt een superkracht dat het gewoon de laatste keer waarop we op ons moest waren gewoon ineens wel is gelukt. Ja, ik vind dit echt heel lijp. Jullie kunnen meer dan je denkt te kunnen dus ja. Dus ja, het kan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20197941 883.626 603 2024-06-10T08:59:00+00:00 yes no wetenschap kracht Jurre Geluk hersenen proefje vraag https://schooltv.nl/video-item/sinterklaas-in-de-literatuur-de-goedheiligman-door-de-eeuwen-heen 2024-06-11T06:49:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45845.w613.r16-9.e8137de.webp Sinterklaas in de literatuur | De goedheiligman door de eeuwen heen Met wie hebben wij het genoegen? Met Rens van de Atheneum Bibliotheek uit Deventer. Uit Deventer. Ja. Ja, dat vind ik leuk. Ja, want dat is toch ook een bijzondere plek in Nederland? Ja, het is de oudste stadsbibliotheek van Nederland, we bestaan sinds 1560 en we hebben allerlei bijzondere collecties, met name Middeleeuwse handschriften bijvoorbeeld, maar ook een hele grote Sinterklaascollectie. Ja, en waarom ook deze collectie? Is er een relatie tussen Sinterklaas en Deventer? Ja, er is wel een band tussen Sinterklaas en Deventer, want Deventer is een Hanzestad zoals jullie misschien weten. En Sint Nicolaas is de voorganger van het volksfeest, hoe we het nu kennen was een heilige en was eigenlijk de patroonheilige of de beschermheilige van de zeelieden die heen en weer voeren voor de Hanze. Ja, was er altijd al een beeld van Sinterklaas of hoe is dat ontstaan? Nee, eigenlijk niet. Je ziet hier een beetje wat. Hoor je dat? Ja, dat is de Sint Nicolaaskerk waarschijnlijk. Een van de drie hier in Deventer en daarom zijn we ook wel Sint Nicolaas stad. Dus ja, was dat nog extra erbij. Maar sorry, we hadden het over beelden van Sinterklaas. Ja. Hoe begon dat? Nou, je ziet hier wat meer wat wetenschappelijke boeken over Sint Nicolaas. En pas nou vanaf de Middeleeuwen wordt het echt een soort kinderfeest en dat zie je dan weer in deze boekjes verbeeld. En dit is een heel bijzonder boekje. Mag ik het aanraken? Ja, je mag het zeker aanraken. Ja, het is van Jan Schenkman uit 1850 en dat is eigenlijk het eerste kinderboek waar Sinterklaas wordt afgebeeld echt als hoe we hem nu kennen. En ook met een intocht, met de stoomboot en met een rechterhand. Dat hij een een hulpje, een knecht of een ja een piet heeft. En eigenlijk is dit pas de eerste keer dat je hem dus met een soort hulpje ziet. Ja en over die hulpjes gesproken, ik kijk zo en ik zie eigenlijk al meerdere varianten van de hulpjes. Ja, zeker. Zijn die hulpjes door de eeuwen heen of decennia heen veranderd? Jazeker. En dat is het mooie ook van deze collectie, want we zijn een wetenschappelijke bibliotheek, dus het is een mooi onderzoeksgebied. En eigenlijk zie je door die collectie heen eigenlijk ook die ontwikkeling van dat hulpje en pas vanaf de jaren twintig, dus 1920, dat zie je dan hier in dit boekje onder andere. Dit komt uit 1920, daar zie je hem echt als een soort, nou, afgebeeld als een, als een angstaanjagend figuur. Ook die kinderen angst aanjagen. Want waarom gebeurde dat dan toen? Ja. Er zijn wat verschillende verklaringen voor, maar waarschijnlijk heeft dat ook te maken met de maatschappelijke ontwikkeling van die tijd. Echt een soort opvoeder. En Sinterklaas heeft die functie ook wel gehad als angstaanjagend figuur die de stoute kinderen moest behoeden van de slechte wereld en dus op het goede pad moest zetten. Werden die zwarte kindjes altijd goed behandeld of werden die...Waar kwamen die eigenlijk vandaan? Die zwarte kindjes als in de de zwarte pieten? Ja, ja. Ja, dat blijft dus heel erg onduidelijk. En dat is daar is best wel wat wetenschappelijk onderzoek naar gedaan. Van waar komt nou dat Zwarte Piet-figuur eigenlijk vandaan? Want Sint Nicolaas of het Sinterklaasfeest wordt in de rest van Europa ook gevierd, maar altijd weer met een ander soort hulpjes. Hoor je dat? Ja, we worden de hele tijd gestoord dus door de Sint Nicolaas kerk. Er is helemaal geen reden om die klok te laten beieren, maar ze doen het wel. Ja. En is het door die eeuwen heen? Dat vraag ik me dan af, was het dan nooit arbitrair? Is er al eerder zo'n discussie gevoerd zoals wij de afgelopen vijftien jaar hebben gevoerd? Jazeker, maar dat zie je niet per se in deze collectie die we hier hebben liggen. Maar het is er wel bijvoorbeeld in de jaren zestig en ook in de jaren tachtig. Volgens een aflevering van Sesamstraat, waar Gerda Havertong toentertijd al kritiek had op Zwarte Piet. Maar die Zwarte Piet die we kennen eigenlijk in de jaren tachtig met die ringen en echt dat zie je hier eigenlijk dan weer net net niet helemaal terug. Dat is echt pas iets van na de Tweede Wereldoorlog. Maar ja, als ik goed begrijp, Sinterklaas, het feest en en ook hoe het aangekleed werd met met hulpjes of knechten of of, dat is altijd wel veranderd? Het is altijd in ontwikkeling geweest, ja. Het was eerst echt een katholiek feest en daarna werd het juist een protestants feest. Hier ook in een protestants Nederland, dus het is altijd een soort van onderhevig ook aan de tand des tijds. En waarom vinden we dat nu dan zo ingewikkeld, veel mensen dat het verandert of dat het hulpje verandert? Ja, dat vraag ik me ook wel eens af als ik eerlijk ben. Mensen gebruiken heel vaak het argument traditie, maar volgens mij laat dit zien dat die traditie ook altijd verandert. En eigenlijk laat dit boek dat wel mooi zien. Dit is een soort, eigenlijk een soort geschiedenis van het Sinterklaasfeest hier in Deventer en hier zien we ook de eerste plaat. De Brink. Ja, die is op de Brink en die zie je ook nogal duidelijk een Sinterklaas en een soort ja een een Piet met een fez op. Maar het meest interessante is dat hier dus sinds 1860 wordt eigenlijk het Sinterklaasfeest gevierd in Deventer zoals wij het nu kennen. Dat Sinterklaas hier dus boeken uitdeelt aan arme kinderen. Boeken? Ja, en dat is eigenlijk net als je hier, we zijn hier in het Burgerweeshuis, daar zie je ook die twee beeldjes. Beeldjes waar eigenlijk waar ook arme kinderen een boek krijgen, dus dat is ook een soort opvoedingsding misschien. Dus de weeskindjes kregen... Vanuit de armenhuizen hier in Deventer, die kregen boeken tijdens Sinterklaas. Hij was toen al onze bondgenoot. Ja. Kan iedereen het zien bij jullie? Ja, heel veel staat online of via onze website is het te bekijken en je bent altijd welkom om dingen op te vragen en in te zien. Dank je wel! Echt een heel bijzonder verhaal. Ja, je had eerder aan talkshowtafels moeten zitten, dat had ons zoveel ellende bespaard. Ja. Nou misschien nu. Ja. Dank je wel, Rens, wij gaan naar binnen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20198004 299.32 567 2024-06-10T14:00:00+00:00 yes no Sinterklaas boek lezen illustratie https://schooltv.nl/video-item/raad-eens-wat-ik-doe-bakker 2026-04-08T09:06:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45847.w613.r16-9.c237c26.webp Raad eens wat ik doe | Bakker Welk beroep zit er deze keer in de mysterie box? Is het een brandweer, een conducteur, een dj of een heel ander beroep. Drie kinderen gaan door middel van een spel op zoek naar het juiste beroep. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1734276 936.2 2031-04-30T07:31:00+00:00 1492 2024-06-02T07:31:00+00:00 yes no beroep bakker https://schooltv.nl/video-item/de-aantrekkingskracht-van-graphic-novels-meer-dan-een-stripverhaal 2024-06-11T07:34:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45848.w613.r16-9.886f8e2.webp De aantrekkingskracht van graphic novels | Meer dan een stripverhaal En moest je dan ook leren literair schrijven? Want als je bij de krant hebt gewerkt, moet je kranten schrijven. En literair schrijven is ook weer anders. Volgens mij heb ik niks.. Ik heb het niet geleerd, dus ik doe het gewoon. Ja, of of dat literair is, dat mag iemand anders verzinnen. Ja, sorry. U bent onze verzamelaar vandaag. Wat is uw naam? Willard Mans. Willard Mans zei u he. Even kijken of we kunnen ontcijferen wat voor verzameling dit is. Heb je al een idee Sasha? Ik denk als ik zeg stripboeken dan, dan beledig ik u misschien? Nee, helemaal niet. Nee? Nee, het zijn eigenlijk...Stripboeken plus of zo? Nou ja, stripboek, strip, dat is een medium. Daar kan je honderdduizend soorten verhalen mee vertellen. En we kennen allemaal de kinderstrip waar niets mis mee is. Maar sinds een jaar of 25, 30 heb je ook een genre dat we dan maar graphic novel noemen. Een strip met pretenties. Dus u verzamelt graphic novels. Ik verzamel graphic novels en hoe... Mag ik wat zeggen? U ziet er zelf ook een beetje uit of u uit een graphic novel komt. Dat vind ik heel mooi. Ja, ik wil natuurlijk toch een beetje... Ja, het zijn mooie boeken, dus je moet het ook proberen een beetje mooi te presenteren. Ja, ook ja. Grafisch, ja. Ja, ja. Hoe begon die liefde voor graphic novels? Voor mij begon het als toch wat verloren jongetje van negentien jaar, toen ik in Amsterdam kwam wonen als jonge studentje. Ik voelde me natuurlijk een hele pief, maar het was niet te vermijden dat ik eenzaam was bij tijden. Ja. Toen vond ik dit boekje. Deze man, Frans Masereel, maakte honderd jaar geleden dus 1920, verhalen in houtsnedes. Ja. Eén plaatje per bladzijde. Oh wat mooi. En dat noemde hij beeldsuites. Ja, prachtig. En toen ik dit las dacht ik: dat je dit kunt met plaatjes. Geen woord erin hè. Maar alles zit erin. Geen woord erin? Geen woord, helemaal geen woord, geen woord erin. En toch ga je met met de hoofdpersoon mee, met al zijn verlangens, z'n ellende, z'n erotiek, zijn wensen, z'n nachtmerries. En wat ga je dan doen? Dan heb je ontdekt dat je graphic novels goed vindt. Wat gaat er dan gebeuren? Een paar jaar later verscheen dit boek. A contract with God. Engelstalig, is ook vertaald in het Nederlands, maar dit is de eerste Amerikaanse druk. Dus dit is de Ulysses onder de strips, want dit is het eerste boek waar graphic novel op staat. Want deze tekenaar...Dit is het eerste boek waar het eerste boek waar het woord graphic novel op staat. Dat is een prachtige anekdote, hoe dat woord daar beland is, want deze tekenaar was al een ouwe rot in het vak. Wat is zijn naam? Willy Eisner. Ja. Hij heeft vroeger superhelden getekend. Hij heeft instructieboeken getekend voor het leger in de Tweede Wereldoorlog, maar toen dacht ie: ik moet een verhaal maken over arme joodse mensen, wat hij zelf ook was, die voor de oorlog al naar Amerika kwamen en daarin flatwijken kwamen te wonen met alle geroddel en achterklap van dien. Hij belde zijn uitgever op en de uitgever zei: ah, prachtig, heb je weer een nieuwe comic, strip? Ja en toen dacht ie als ik nu ja zeg, dan wek ik de suggestie dat het weer een superheldenboek is. Ja en toen dacht hij ik moet iets anders zeggen. En toen zei hij dus: no, it's not a comic, it's a graphic novel. Aha. Mag ik vragen, wat doet u eigenlijk voor werk? Ik heb 41 jaar voor de klas gestaan, als leraar Nederlands. Maar is het dan ik, we hebben het nu over heel veel over ontlezing en kinderen die niet meer willen lezen. Is dat dan misschien niet een uitkomst, een combinatie van taal en beeld? Of het de uitkomst is, dat weet ik niet, maar het is zeker de moeite waard om ook leerlingen te laten ruiken aan deze graphic novels. Ik heb dat ook samen met twee goede vrienden fanatiek gedaan. In de klas ook? We hebben een boekje gemaakt. Ja. Samen met Margreet de Heer, toenmalig Stripmaker des Vaderlands en Bas Schuddeboom van Donald Duck. Mag ik het zien? Het is voor de leeslijst ook maar, maar de kinderen mogen dit nog niet lezen? Tuurlijk wel. Mag je een graphic novel voor je leeslijst hebben? Wel van jou, maar alle leraren zijn anders. Nou, daar moet je natuurlijk als leerling goede argumenten hebben waarom je vindt dat dat wel moet kunnen. Je kunt niet zeggen ja, wel Het gouden ei, maar niet een prachtige graphic novel. Dus ik geef ook argumenten waarop je je leraar kunt overtuigen dat zo'n graphic novel op die lijst hoort. Hoeveel boeken heeft u? Nou ja, alles bij elkaar zullen het misschien 5000 zijn, maar dat is op zich...Ja hallo 5000. Dat is niet weinig, dat is heel veel! Dat zijn ook andere romans. Maar dit boek. Ja, die vond ik zo mooi. Nee, ja, heel graag. Waarom vind je het prachtig? Ja, omdat er eigenlijk bijna niks op staat, maar wel een een raam wat openstaat. Het begint supersaai. Het begint heel saai met de hoek van een huis. Ja en je denkt nou wat gebeurt er nog wat? Niks. Ik zie nog steeds de hoek van het huis, een paar bladzijden verderop. He. Er komt een pop-up met een jaartal erbij. Plaatje in een plaatje. Een plaatje in een plaatje. En zo gaat het verder. Ja, ja, ja, ja. Fantastisch. Vindt u nou, want ik zie nu meerdere boeken met heel weinig tekst, waar ligt uw voorkeur? Kan u dat zeggen? Is het het geschreven verhaal of is het vooral het beeld wat het moet dragen? Een graphic novel moet het in ieder geval hebben van zijn beeld, dus het kan met woorden zijn of het kan zonder woorden zijn, maar er moet heel veel beeld in zitten en je doet jezelf tekort als je ze niet meeneemt in je. Wat is het hier? We vieren het feest van het lezen. Ja, liefde voor het lezen. Dat hoort erbij. Dank u wel. Dat is een heel mooie boodschap. Gaan wij meenemen. Dank u wel. Volgens mij was u nog lang niet klaar met uw verhaal. We gaan een avondvullend programma met u maken. Kom Sascha. Heb je eigenlijk graphic novels thuis? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20198154 340.48 214 2024-06-11T07:33:00+00:00 yes no boek lezen literatuur illustratie https://schooltv.nl/video-item/raad-eens-wat-ik-doe 2026-04-08T09:06:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45855.w613.r16-9.de12a09.webp Raad eens wat ik doe | Vuilnisman Welk beroep zit er deze keer in de mysterie box? Is het een brandweer, een conducteur, een dj of een heel ander beroep. Drie kinderen gaan door middel van een spel op zoek naar het juiste beroep. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1734277 936.08 2031-04-30T07:31:00+00:00 2162 2024-06-09T07:31:00+00:00 yes no beroep afval https://schooltv.nl/video-item/welke-boeken-zijn-populair-op-booktok-boeken-bespreken-op-tiktok 2024-06-11T07:34:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45849.w613.r16-9.bc76036.webp Welke boeken zijn populair op BookTok? | Boeken bespreken op TikTok Onze leesambassadeur staat er al helemaal klaar voor Carry. Kijk, dit is...Dilayra. Hoi Dilayra. Ik ben Carry. Je hebt allerlei boeken meegenomen, zie ik, en die zijn denk ik vooral gericht op jongeren. Klopt dat? Klopt. Het zijn, meeste zijn ook booktokoeken. Dat is de kant van TikTok waar we over boeken praten en er zitten ook wel wat oudere mensen op, maar het is voornamelijk voor jongeren. Wij hebben denk ik op de televisie een wat ouder publiek, zeg ik even wat aardig. Dus misschien moet je uitleggen wat de booktokboeken zijn. Dat zijn boeken die op TikTok social media dus helemaal viraal zijn gegaan. Iedereen vindt, bijna iedereen vindt ze leuk en ze zijn gewoon heel erg populair geworden. Ik heb gekeken, jij bent een fenomeen op TikTok. Want jij bent ook een aanjager van boeken. Jij, jij promoot, jij bewierookt ze en waarom doe je dat eigenlijk? Ik vind het heel erg belangrijk om jongeren weer aan het lezen te krijgen, want ik vond vroeger lezen hartstikke leuk, maar niemand anders. En nou, vroeger zag ik nooit zoveel diverse boeken en nu wel. En die wil ik dan heel graag promoten omdat het dat is iets dat ik miste in mijn jeugd dus. Dus de boeken die jij promoot zijn ook wat meer gericht op diversiteit en dat soort thema's. Klopt dat? Ja. En merk je dat ook als je, als je kijkt naar de best bekeken video's op jouw kanaal, welke boeken zijn dat dan? Vooral de queer boeken, LHBTQ-boeken die niet queer lijken. Dus dan kan je als je zelf nog, als je niet uit de kast bent, dan kan je ze veilig thuis lezen zonder dat iemand erachter komt. Bijvoorbeeld deze gaat over Cinderella, maar dan valt ze niet voor de prins maar op een ander meisje. Dus dan is het opnieuw het verhaal verteld. En bedoel je met veilig dat bijvoorbeeld als een als een jongen of meisje of iets anders is dat leest, dat dan de omgeving niet meteen doorheeft wat je aan het lezen bent. Precies. En dat zijn jouw populairste video's als het gaat daarover. Maar deze zie je ook als je ernaar kijkt kan je helemaal niet zeggen dat het over twee meiden gaat die verliefd op elkaar worden. Dus dat zijn een beetje van die geheime boekkaften. Ja, dat vind ik wel. Dat snap ik helemaal, vooral op die leeftijd, wat jonger. Zeker. Dan wordt er gezegd oh jij bent zeker lesbisch of jij bent...Da's toch wel spannend. Ja, dat is heel spannend, daar moet je zelf aan toe zijn en dat bepaal je zelf. Ja. Ik moet wel zeggen kijk wij proberen vooral het lezen aan te moedigen en als het even kan ook nog in het Nederlands. Kan jij verklaren, want dat lees ik overal, waarom jouw generatiegenoten toch meer neigen naar de Engelstalige boeken, want dat is volgens mij hier ook het geval als ik zo om me heen kijk. Meeste wel. Dat komt ook omdat daar de boeken meer aanspreken op jongeren. Dus er is veel meer diversiteit wat bekend is bij Engelse boeken en Engelse boeken zijn ook vaak goedkoper. Ik denk dat dat ook een rol speelt. Is dat zo? Ja. Je zegt ook er is misschien in het Engelstalig gebied een wat rijker aanbod. Ja. Zeg je daarmee ook dat er in het Nederlands, hoe zeg ik het aardig, dat het wat armoediger is? Of hoe zeg je dat, dat het aanbod in elk geval wat minder is? Ja, maar ik merk wel dat het steeds beter wordt, want door de middelbare school vond ik het ook minder leuk om te lezen. Terwijl ik vroeger dus wel de boeken van Carry Slee...Nou dat wou ik zeggen ja, ik zie wel twee keer je naam. Ja ja en die vond ik echt geweldig vroeger ja. Maar is het zo dat Carry Slee ja, ze staat toevallig naast ons, maar nog steeds heel erg populair is in die doelgroep? Zeker. Nog steeds? Ja, nog steeds. Hoor je dat Carry? Ja. Word je blij van hè? Ja, natuurlijk! Hartstikke leuk om te horen! Hoeveel volgers heb je ongeveer? Op dit moment 195.000. En wat voor bereik heb je, likes moet ik zeggen he bij TikTok. Miljoenen moet dat dan zijn denk ik. Ja, volgens mij 7 of 8 miljoen likes, maar dat weet ik niet uit mijn hoofd. Zo. Moet jij niet columnist worden bij Eus' boekenclub op de TikTok? Lijkt me hartstikke leuk. Straks even over praten. Dank je wel! Echt goed en functioneel hoor. Dank je wel. Belangrijk. En belangrijk. Belangrijk. Ja ga zo door alsjeblieft! Dank je wel. Dank je wel. Wij gaan naar binnen. Is goed. Ik zie jou ook straks binnen. Ja. Dag. Deal. Carry, dat is toch een mooi verhaal? Ik vind het fantastisch. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20198155 255.68 245 2024-06-11T07:34:00+00:00 yes no boek lezen literatuur social media https://schooltv.nl/video-item/raad-eens-wat-ik-doe-wijkverpleegkundige 2026-04-08T09:06:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45850.w613.r16-9.90d6931.webp Raad eens wat ik doe | Wijkverpleegkundige Welk beroep zit er deze keer in de mysterie box? Is het een brandweer, een conducteur, een dj of een heel ander beroep. Drie kinderen gaan door middel van een spel op zoek naar het juiste beroep. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1734278 911.24 2031-04-30T07:38:00+00:00 936 2024-06-16T07:30:00+00:00 yes no beroep verpleegkundige https://schooltv.nl/video-item/raad-eens-wat-ik-doe-conducteur 2026-04-08T09:06:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45966.w613.r16-9.1bd6f1c.webp Raad eens wat ik doe | Conducteur Welk beroep zit er deze keer in de mysterie box? Is het een brandweer, een conducteur, een dj of een heel ander beroep. Drie kinderen gaan door middel van een spel op zoek naar het juiste beroep. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1734279 938.36 2031-04-30T07:30:00+00:00 1242 2024-06-23T07:30:00+00:00 yes no beroep conducteur https://schooltv.nl/video-item/raad-eens-wat-ik-doe-dokter 2026-04-08T09:06:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46017.w613.r16-9.26bba20.webp Raad eens wat ik doe | Dokter Welk beroep zit er deze keer in de mysterie box? Is het een brandweer, een conducteur, een dj of een heel ander beroep. Drie kinderen gaan door middel van een spel op zoek naar het juiste beroep. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1734280 916.36 2031-04-30T07:30:00+00:00 1845 2024-06-30T07:30:00+00:00 yes no beroep dokter https://schooltv.nl/video-item/raad-eens-wat-ik-doe-monteur 2026-04-08T09:05:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46047.w613.r16-9.2b25b18.webp Raad eens wat ik doe | Monteur Welk beroep zit er deze keer in de mysterie box? Is het een brandweer, een conducteur, een dj of een heel ander beroep. Drie kinderen gaan door middel van een spel op zoek naar het juiste beroep. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1734281 922 2031-04-30T07:00:00+00:00 960 2024-07-07T07:30:00+00:00 yes no beroep https://schooltv.nl/video-item/raad-eens-wat-ik-doe-pakketbezorger 2026-04-08T09:05:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46057.w613.r16-9.2af3aee.webp Raad eens wat ik doe | Pakketbezorger Welk beroep zit er deze keer in de mysterie box? Is het een brandweer, een conducteur, een dj of een heel ander beroep. Drie kinderen gaan door middel van een spel op zoek naar het juiste beroep. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1734282 978.055 2031-04-30T07:30:00+00:00 1175 2024-07-14T07:30:00+00:00 yes no beroep post https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-italiaans-ijs 2024-06-11T07:46:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45851.w613.r16-9.fd04ff9.webp Het Klokhuis | Italiaans ijs Meester-ijsbereider Roberto maakt Italiaans ijs in alle smaken die je kunt bedenken. Pascal gaat hem een handje helpen. En waar komt ijs eigenlijk vandaan? Hoe maakten ze het vroeger toen er nog geen machines bestonden? Waar zat je ijsje in toen er nog geen hoorntjes bestonden? En welke smaken eten we nu het allerliefst? In de sketch zien we de trailer van een hele spannende misdaadfilm over kinderen die een ijscoman te slim af proberen te zijn. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350134 883.606 3080 2024-06-11T07:45:00+00:00 yes no eten ijs Italië https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-handboogschieten 2024-06-11T08:10:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45852.w613.r16-9.48ac92c.webp Het Klokhuis | Handboogschieten Het schieten met pijl en boog gebeurde vroeger om te vechten of te jagen. Maar tegenwoordig is handboogschieten een echte sport. Dat kan met beide benen op de grond, maar ook vanaf een paard. Tirsa leert de fijne kneepjes van het handboogschieten van jeugdschutter Elin uit Almere en ze ziet hoe Europees Kampioen Siem handboogschieten te paard beoefent. De rappers Dos Hermanos strijden om een prinses in een handboogschiet-toernooi. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350145 881.127 1246 2024-06-13T18:00:00+00:00 yes no boogschieten sport https://schooltv.nl/video-item/voetbalboeken-gaan-niet-alleen-over-voetbal-verhalen-over-onafhankelijkheid-en-separatisme 2024-10-17T13:23:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45853.w613.r16-9.4fbeb8a.webp Voetbalboeken gaan niet alleen over voetbal | Verhalen over onafhankelijkheid en separatisme Nou ja, dit moet dan een soort soulmate van jou zijn natuurlijk. Een wat? Een soulmate. Een soulmate? Ja, want ja, deze meneer die ken ik toevallig. Dat is Mark van Rijswijk, voetbalcommentator, verslaggever en liefhebber. En die verzamelt, Marc, jij verzamelt... voetbalboeken. Is het echt zo eendimensionaal? Alleen voetbalboeken? Nou ja, dit gaat, het zijn allemaal boeken over voetbal. Maar ja, het zijn heel veel verschillende soorten voetbalboeken. Het kan gaan van dug-outs tot heel erg politiek beladen. Ja, voetbal kan alle kanten op gaan, dus het is net het echte leven. En is dat omdat je een voetballiefhebber bent? Dat je dacht ik moet voetbalboeken hebben. Want ook in mijn professie later heb ik het nodig? Nou ja, dat voor een deel natuurlijk ook. Het is gewoon mijn werk. Dus het is heel handig om veel informatie te hebben over voetbal ne veel te weten. Maar het verzamelen heb ik echt van mijn vader gehad. Die verzamelde echt boeken. Die hield erg van lezen en dat heb ik ook van hem overgenomen. Wat verzamelde hij? Wiskunde. Hij was wiskundige, dus wiskundeboeken heel erg, filosofie. Maar hij verzamelde ook. Lewis Carroll, Alice in Wonderland. Hij had een verzameling met meer dan 100 Alice in Wonderland boeken, want Lewis Carroll was zelf ook wiskundige. Dus als ik dan naar het buitenland ging voor een wedstrijd in Estland, nam ik een Ests voetbalboek mee van de bekendste Estse voetballer die er was en een Estse versie van Alice in Wonderland voor hem. Die Mutti, daar word ik een beetje door geïntrigeerd? Vertel, vertel, waarom? Die naam. Oh die naam. Wie is dat? Dat is John Watson. Die is onlangs overleden, is een van de allerbeste commentatoren ooit. Legendarische commentator is ook een voorbeeld uiteraard voor mij, dit is een prachtig boek van hem. En over hem. Heb je ook zo'n microfoon? Zo eentje, dat heb ik vroeger. Het gaf me daar altijd commentaar mee. Tegenwoordig hebben we gewoon een headset waarbij je je handen vrij hebt, maar daar heb ik ook commentaar mee gegeven. En een WK voor landen die niet mee mogen doen? Als mensen een boek willen lezen wat over meer gaat dan alleen voetbal dan moet je deze eigenlijk lezen. Dit zijn landen die niet aangesloten zijn bij de FIFA of volkeren die eigenlijk een soort eigen voetbalploeg willen hebben. Het kan bijvoorbeeld gaan over Hongaren die in Oost-Oekraïne zitten, maar ook over Tibet. Dus Tibet heeft op een gegeven moment een eigen voetbalploeg, maar die mogen natuurlijk niet spelen. Sterker nog, als jij in Tibet woont en je gaat een wedstrijd spelen buiten Tibet voor de ploeg, dan kom je het land niet meer in. Want kom je in China, zegt dan gewoon ja. Dat heeft met identiteit van Tibet te maken. Accepteren we niet. Dat is separatisme, dat willen we niet hebben. Ja. Dus zij hebben wel deelgenomen aan de WK voor niet-bestaande landen, zal ik maar eigenlijk zeggen. Maar iedereen die daaraan deelnam, die kwam niet uit Tibet, want ja, dan kwam je het land gewoon niet meer in. Maar ik kan me voorstellen dat het ook politiek beladen is, zo'n WK. Jazeker, want China zei bijvoorbeeld: als jij het gaat sponsoren, als bedrijf, dan verbreken wij alle banden een beetje. Want Tibet doet mee. Sponsoren ook. Ja, de sponsoren moesten zich terugtrekken, want die wilden niet in de problemen komen bij China. En wat ik zeg, er was een groep, Hongarije, die komen uit Oost-Oekraïne. Die hebben het WK zelfs gewonnen. O ja? Want die waren heel goed. Alleen Oekraïne zei ook ja, dat was 2018. Ja, jullie zijn een soort separatisten. Jullie zijn op zoek naar een eigen identiteit. Dat kan helemaal niet, want jullie zijn onderdeel van Oekraïne. En de Krim lag toen ook al heel gevoelig. Dus Oekraïne heeft gezegd jullie komen of het land niet meer in, maar als je het land inkomt mag je sowieso nooit meer voetbal in Oekraïne op geen enkel niveau. Orbán van Hongarije is zich ermee gaan bemoeien. Die vond het een schande. Maar die mensen zijn echt, mensen hebben moeten vluchten, ze mochten het land niet meer in. En als je ziet wat er daarna allemaal in Oost-Oekraïne is gebeurd en dat zit ook al in zo'n boek als dit, gewoon identiteit van een land en hoe dat wordt bepaald ook door voetbal. Die achtergrond. Hoeveel boeken heb je eigenlijk? Iets meer dan 7000. 7000 voetbalboeken? Ja. Hoe ziet dat eruit, zo'n kast? Nou ja. Een heleboel kasten, we hebben de garage verbouwd. Dat zijn een heleboel kasten met allemaal voetbalboeken, gesorteerd per onderwerp of soms per club. Soms is de biografie. Maar je hebt ze niet allemaal gelezen, dat kan toch niet? Nee, nee. Als je, als je drie boeken per week leest, dan heb je veertig jaar nodig om 6000 boeken te lezen. Dus dat... Ik moet ook nog werken af en toe, dus ik kan het. Is het verzamelen ooit klaar dan? Nee, nooit gelukkig, want er worden heel veel mooie nieuwe voetbalboeken geschreven. Dit is er eentje die net uit is over de geschiedenis van het Afrikaanse voetbal op het WK. Dan gaat het bijvoorbeeld ook over Algerije, was nog geen land waren in onafhankelijkheidstrijd met Frankrijk. En toen besloot de Algerijnse profs in Frankrijk zelf als het ware een voetbalploeg te beginnen, zijn gevlucht uit Frankrijk om te kunnen voetballen en gaven ook zo Algerije weer de identiteit en de eerste president van Algerije, die heeft gezegd dat die voetbalploeg die ze toen zijn begonnen het onafhankelijkheidsproces met zo'n tien jaar heeft bespoedigd omdat het voor zo'n trots zorgde binnen dat land van he, dit kunnen wij, want ze wonnen. Ze konden heel goed voetballen en al de Algerijnen zagen: wacht even, wij zijn zelf ook sterk. En dat voetbal zorgde er gewoon voor dat die onafhankelijkheidsstrijd goed verliep. Aan jouw verhaal te horen zijn er ook nog wel genoeg verhalen op te halen, aan je bevlogenheid ligt het niet. Dank je wel, Mark. Heel leuk. Ga je mee naar binnen? Go Ahead is kampioen van het land. Ja zeker. Heel goed. Ja. Ja. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20198174 289.92 253 2024-06-11T08:08:00+00:00 yes no boek lezen literatuur voetbal sport https://schooltv.nl/video-item/hoe-krijg-je-dyslectische-kinderen-aan-het-lezen-concierge-tim-is-leesbevorderaar-van-het-jaar 2024-06-11T08:43:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45857.w613.r16-9.8845184.webp Hoe krijg je dyslectische kinderen aan het lezen? | Conciërge Tim is leesbevorderaar van het jaar Ja, dit is iets nieuws Tommy. We hebben een leesambassadeur. Hoi. Met wie hebben we het genoegen? Ik zie nu trouwens al de naam, Tim Klunder. Ja klopt, dat ben ik. En wat is dat eigenlijk voor oorkonde of certificaat? Ik heb een leesoorkonde gekregen omdat ik op school boeken uitgeef aan de kinderen en ook advies geef van hey, dat is een leuk boek en ik ben zelf ook begonnen met lezen. Welke school is dit? Basisschool De Morgenster in Hoogeveen. in Hoogeveen? Ja en u bent daar, wat is uw rol? Ik ben daar de conciërge. Oké, dus u bent als conciërge boeken gaan uitdelen. Hoe is dat ontstaan? Sinds vorig jaar, vanwege corona hebben wij daar, mochten ouders niet meer in school. Ja, nu eigenlijk wel weer. Alleen iemand anders moest de boeken doen. Dus dat was ik. Ja. Dus vroegen ze mij: wil je dat doen? Klinkt niet wat heel veel liefde was of dat gedaan werd? Nee, ik bedoel, iemand moest het doen en deed ik. Was er geen leesliefde aanwezig bij jou? Ja, toen eerst eigenlijk niet. Toen las ik eigenlijk niet zoveel. Waarom niet? Ik vond het niet echt leuk. We hebben wel een goede leesambassadeur vandaag gestrikt. Ja, ja, ja. Maar je bent zelf gaan lezen. Ja, nou, vanwege mijn dyslexie, daarom ben ik begonnen met lezen. Ja, en hoe was dat om te gaan lezen? Want ik kan me voorstellen als je eerder altijd zo'n afkeer hebt gehad van boeken vanwege dyslexie en dan moet je opeens lezen, wat gebeurde er? Nou, het was eigenlijk wel leuk. Ik ben daarom begonnen met juist met de kinderboeken. Ja. Die waren wat makkelijk leesbaarder. Dus ja, dan begin je met één boek. Dit was eigenlijk het eerste boek waarmee ik ben begonnen. Wat is dat? Dat is Dagboek van een krijger. Ja, ja. Nou, daarmee ben ik begonnen en dat was het eerste boek wat ik las in de bieb in onze school. En toen ging ik steeds verder en verder en steeds meer. Ja. En ik vroeg me wel af van hoe wordt zo'n prijs uitgereikt? Wie bepaalt dat jij dan de leesbevorderaar van het jaar bent? Dat heeft de bibliotheek bij ons hier bij mij in Hoogeveen heeft dat beslist. En die kwamen zomaar in één keer bij ons langs bij mij in de bieb. En ik was eigenlijk op het plein, maar dan met de kleuters aan het spelen of tikkertje aan het spelen. Ja, dat hoort er ook bij, dat hoort er ook bij. Ja ja, op een gegeven moment kwam de directrice kwam er aangelopen. Je moet gauw naar boven want EHBO-gevalletje, ik ben ook EHBO'er trouwens.EHBO, dat doe je ook nog. Ja, dat ook nog. Dus ik ren naar boven, ren naar onze keuken toe en daar stond dus een hele kluit met kinderen en die vrouw van van de bieb met confetti en toen kreeg ik hem. Oh wat leuk! Maar dat is wel heel bijzonder, want je was zelf dus niet per se een lezer. Hoeveel lees je nu per week? Ik probeer elke week één boek. Een kinderboek dan? Ja. Oké, de volwassen boeken is nog iets te? Is nog iets te moeilijk. Merk je dan ook, want ik kan me voorstellen er lopen allemaal van die kleine jongetjes en meisjes daar rond, dat dat je ook wezenlijk iets hebt veranderd in hun leesgedrag? Merk je dat ook in de praktijk? Heb je daar een voorbeeld van? Sommige wel. Ja, ik heb een jongen, een jongetje, groep acht zit ie nou. Die heeft ook last van dyslexie en die vond lezen ook niet echt, ja moeilijk ja. En nu komt ie elke week bij mij en nu gaat ie zelf niet meer op zoek naar een boek. Maar nu vraagt ie he meester, zoek voor mij even een boek uit. Oh ja? Ja, dus an zoek ik elke week een boek uit. Deze is leuk, die kun je makkelijk lezen. Ja, welk boek zou je aanraden? Waar moeten ze mee beginnen? Poeh ja, eigenlijk zou ik gaan voor deze. Ja. Dat is eigenlijk wel een makkelijk leesbaar boek, vooral voor kinderen met dyslexie nodig is. Nurdius Maximus. Ja, het is makkelijk voor mensen die dyslexie hebben? Ja, de naam zelf niet, maar eigenlijk wel hoe de de tekst vanbinnen is. Ja, als je het zo ziet, er zitten heel veel spaties tussenin, dus een klein stukje tekst, veel spaties. Is dat fijn als je als je dyslectisch bent dat er meer spaties, meer ruimte tussen zit? Meer ruimte, tussen ja, bij verspringing van de letters. Dat is eigenlijk van heel soms gelijk groter. En bij deze staat af en toe een heel grote letter in één keer. En dat grotere stukje, ja dat spreekt. Volgens mij is hier iets moois geboren. Moet er niet een soort landelijk collectief worden onder jouw aanvoering, dat jij dit allemaal gaat regelen? Dat alle overal boekenconciërges zijn of op deze manier, zou je dat niet willen doen? Dat zou op zich wel heel erg leuk zijn, maar ik had hier ook wel heel erg druk op daar ik zelf. Hij is EHBO'er. Ja, je hebt inderdaad heel veel taken. Ik heb heel veel taken. Dank je wel voor deze, voor dit verhaal, maar ook dat je deze belangrijke taak op je hebt genomen. Dank je wel. Heel erg bedankt! Ja, wij gaan naar binnen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20198178 261.079 305 2024-06-11T08:43:00+00:00 yes no boek lezen dyslexie literatuur jeugdliteratuur https://schooltv.nl/video-item/uit-de-kramp-in-de-klas-hoe-werkt-het-slavernijverleden-door-in-het-nu-afl1 2025-11-28T09:30:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45870.w613.r16-9.4426ecd.webp Uit de kramp in de klas | Hoe werkt het slavernijverleden door in het nu? Sosha zoekt uit waar racisme vandaan komt en hoe het in onze hoofden en taal is gaan zitten. Ze gaat ook te rade bij haar therapeut, want ze vraagt zich af of zij wel degene mag zijn die racisme aankaart. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20198224 705.92 2031-06-12T22:00:00+00:00 846 2024-06-11T13:08:11+00:00 yes no racisme Sosha Duysker vooroordeel slavernij discriminatie https://schooltv.nl/video-item/uit-de-kramp-in-de-klas-het-n-woord-en-hoe-is-het-om-op-te-groeien-in-een-witte-omgeving-afl-2 2025-11-28T09:31:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45871.w613.r16-9.f37097e.webp Uit de kramp in de klas | Het n-woord en hoe is het om op te groeien in een witte omgeving? Welke woorden kunnen echt niet meer gebruikt worden? Sosha belicht haar eigen jeugd in een witte omgeving en de impact van taal op onderdrukking. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20198227 731.2 2031-06-12T22:00:00+00:00 712 2024-06-11T13:07:00+00:00 yes no racisme Sosha Duysker discriminatie vooroordeel https://schooltv.nl/video-item/proefkonijnen-knagende-vragen-kun-je-beter-met-een-volle-of-lege-maag-in-een-attractie 2024-06-13T09:08:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45862.w613.r16-9.2157541.webp Proefkonijnen: knagende vragen | Kun je beter met een volle of lege maag in een attractie? We hebben dus nu wel een lege maag. Ja, ik haat de kopjes dus altijd al. Gaan we met volle maag Stop maar. Ah wat was dit erg. Drie, twee een, go! Word jij snel misselijk? Wij gingen vroeger altijd op vakantie en dan gingen we naar Italië rijden. En dan een...wat een lang verhaal, kan je dat even snel doen? Niet zo misselijk als mijn zus. Ik vraag het toch aan jou? Ik word minder misselijk dan mijn zus dus valt mee. Jij? Wacht, ik kan het niet meer. Zolang er een rails is ben ik safe als ik ga. Als er geen rails zijn, het kan alle kanten op, dan word ik gewoon misselijk. Ik weet niet of jullie zien waar we staan. Het UMC+ te Maastricht. Ja, om de knagende vraag te onderzoeken kan je beter met een volle of een lege maag in een attractie. Dat heb je je natuurlijk altijd al afgevraagd. Nu zeggen. Volle maag. Echt? Nee dat lieg je. Omdat je dan lekkerder in je vel zit. Oh gewoon je mentale gestel is beter als je maag vol is. Nou weet ik niet, ik denk het wel. Maar goed, we kunnen hier we allemaal gaan lopen filosoferen, maar we vandaag een afspraak met de veste... Niet eens met wie. Ik weet het niet via...veste. Nee nee. Vestibuloloog Josine. Wacht, oversteken. Ha ik heb gewonnen. Hallo hallo. Welkom, geef mij je knuppel. Staan ze je goed? Ja ze staan goed. Moet ik me zorgen maken om de knuppels? Nou dat gaan we nog meemaken. Mag jij beginnen. Maar jij bent vest, vest...Vestibuloloog, vestibuloloog. En kan je het ook 5x heel snel zeggen? Vestibuloloog, vestibuloloog, vestibuloloog, vestibuloloog, vestibuloloog. Ja, ik vond dat laatste een beetje...maar ik het geoefend. Ja ja ja, maar jij speelt geen spelletjes. Een Vestibuloloog is een dokter die gespecialiseerd is in evenwichtsstoornissen en meestal is dat een KNO arts omdat je evenwichtsorgaan in je oor zit. Even opnieuw horen, want ik hoorde het niet goed. Hahaha. In je oor zit je evenwichtsorgaan. Ik pak hem maar heel even uit. Dat is raar dat je hem nu pakt. Dat is raar he. Dit is je slakkenhuis, daar hoor je mee. En dit, deze kanaaltjes, dat is je evenwichtsorgaan. Dat zit dus vast aan je slakkenhuis en dat geeft ook signalen. Maar in dit geval niet van je gehoor, maar van je evenwicht. En in die kanaaltjes, daar zit een soort vloeistof in en die beweegt dus als je je hoofd en je lichaam beweegt. En wat stellen de kraaltjes voor? Nou ja, dat zijn een soort kristallen die in je oor zitten. En als je stopt met draaien dan draaien die nog door. Zo ja. En als je dat maar heel eventjes doet, als je je draait heel even zo met je hoofd en dan is het maar een heel klein beetje. Maar als je bijvoorbeeld in een attractie zit en je gaat super allemaal rare draaibewegingen maken, krijg je een soort van kortsluiting en dan denkt jouw maag. Oh, ik ben misselijk, ik moet overgeven. Hallo? Zie ik er vet uit? Hartstikke knap. Hier zie je nu twee lijntjes op het beeld, dat is zijn linker en rechter oog. En dat maakt een beetje zo. Van die driehoekjes zie je dat? En naarmate we sneller draaien worden ze ook een beetje groter. En dit is de topsnelheid. Hier blijven we dus ongeveer. Nog een minuut op draaien. Oké. Nou, bij hem zijn het niet zo'n hele grote driehoekjes. Bij iemand die heel snel misselijk wordt ,dus die daar gevoelig voor is, je zus bijvoorbeeld gaan met veel grotere driehoekjes zijn omdat die daar veel gevoeliger voor is en meer prikkels doorkrijgt. Dan gaat hij heel abrupt stoppen en zul jij het gevoel krijgen dat je heel hard de andere kant op gaat. Okay? Wow! Wow! En krijg je toch heel veel van die driehoekjes. Nou ja, dat is dus de andere kant op, want zijn hersenen denken oh, ik sta weer stil. Ik voel alsof ik nog door. Wat is het dan dat zodra ik mijn ogen open doe en het draaien stopt, dat ik dan dit zie? Dat is eigenlijk wat ik net deed met die hoepel. Dus ik was hem aan het draaien en die kraaltjes, ook al stop je dan met draaien, die kraaltjes blijven nog even doorgaan, dus jouw ogen krijgen nog steeds de prikkel alsof je moet blijven draaien. Maar tegelijkertijd zie jij de kamer en zie je dat je stilstaat. Ja, en dat is die tegenstrijdige informatie. En dan denken je hersenen oh ik word misselijk, dit klopt niet. En ben je nu misselijk van dit of nog niet? Dit viel nog wel mee. Maar ja, als je bijvoorbeeld ziet waar je naartoe gaat bijvoorbeeld je ziet die rails dus je weet al ik ga nu rechtdoor en daarna om de hoek of zo. Ja, geven die ogen jouw hersenen al een soort van rust van ik weet waar ik naar toe ga. Hij gaat komen. Je hebt een vraag. Ja. Hoe komt het dan dat...ik... we staan hier echt met drie mensen een gesprek te voeren, jij steekt je hand op? Maar dat mag zeg maar. Wat heeft eten hiermee te maken? Bijvoorbeeld heel vet eten. Friet met mayonaise bijvoorbeeld. Daar kun je sneller misselijk van worden dan bijvoorbeeld van gezond eten. Dus je maag is gevoeliger voor die prikkel om hem leeg te maken, afhankelijk van of het een hele volle of een lege maag is. En met dit apparaatje kan Josine ons evenwicht tijdelijk uitschakelen. Ja, en dan is het dus heel moeilijk om je evenwicht te bewaren. Nou je doet het wel heel goed moet ik zeggen. Ik heb een hele goede balans. Zie je, je voelt niks en dan op een gegeven moment. Wat raar. Jij ook een keer? Ja is goed. 3, 2, 1. Maar dat moet je dus niet zeggen. Oh ik drukte. Ik deed niks, ik deed niks. Mijn god, wat gebeurt hier nou weer? Waar kan ik me vasthouden? Ook hier? We draaien hem nu vrij traag. Als ik het echt op een achtbaan wil laten lijken, dan zou je het ook sneller moeten doen. Oh oh, maar mag ik weer omhoog? Het bloed stijgt naar mijn kop. Omdat hij door die bril niet ziet wat er gebeurt, maar alleen maar voelt wat er gebeurt, gaan ze ogen een bepaalde beweging maken en dan zie je dat ze zo omhoog gaan. Maar als ik door die. Wow, kijk dan Jur. Dit gaat echt. Stop? Ja. Denk dat dit een goed moment is om te stoppen ja. Nee stop alsjeblieft. Nu word ik echt misselijk. Nee, ik wil die bril af. Ja, nee, wacht even, wacht wat er gebeurt. Wat gebeurt als je je ogen opent? Nee ik moet kotsen ik wil die bril af. Mag ie af? Ja tuurlijk. Kijk, als je een beetje omhoog schuift, dan zie je...Nee ik moet even kijken naar die printer. Ja, want ik moet even focussen op iets. En dat is dus ook precies meteen het beste Wat je kan doen tegen misselijkheid is dus als je je misselijk voelt of duizelig, dat je kijkt naar iets wat stilstaat, dan kun je daar op fixeren en dan voel je je het snelste weer beter. Kijk maar nog even goed naar de printer Jurre, want straks bij de achtbaan ga je geen printers meer hebben. Nee. Ik werd wel echt instant echt na die vierde looping werd ik echt zo misselijk. Nee stop alsjeblieft. Maar wat denk jij? Kan je beter met een volle of met een lege maag de attractie in? Ja, ik denk dat je dat het beste gewoon zelf kan uitproberen. Ik vind het heel goed antwoord Josine. Dank je wel! Om een goede vergelijking te maken kiezen we voor twee verschillende attracties. De achtbaan met veel G-krachten en eentje met rotatie krachten. De theekopjes. Hi hi hi ho ho. Fase één Lege maag. Wat vind je van dit ding? Nou, ik denk dat dit de hel is. Ik haat theekopjes dus altijd al ik. Waarom? Ik weet, ik ben er altijd helemaal misselijk van. Ja, omdat ik dus niet zie waar ik naartoe ga. Ik sta er ook een beetje bij als een theekopje, zie ik nu. Oh, je stond zo. We hebben nu een leeg maagje, dus misschien hebben we niks. Om misselijk van te worden. Ik denk dus nu gelijk aan weer wat dokter Josine zei dat die misselijkheid. Dat komt omdat die hoelahoep in de oortjes helemaal gek worden, maar dat heeft niks te maken met of er wel of niet eten in je maag zit. Laten we erin gaan. Na jou, en misschien komen we wel lekker kotsend uit. Zin in! Even ogen dicht. Ogen dicht, ogen dicht. Kijk hoe hard die jongen gaat? Die gaat hard, die is gek. Voor de wetenschap. Kom, wij gaan ook zo hard. Wacht even stoppen met draaien. Sahil het is genoeg, we draaien genoeg. Nee, nee, we moeten door moeten voor de wetenschap. Dus wat doen we dan? Jij gaat wel heel slecht joh. Even focussen op iets. Die theekop, naar die theekop kijken. Jezus. Ben je niet misselijk? Nou het scorebord. We zijn hier begonnen. Leeg en de kopjes van één op tien: een vijf. Ik was misselijk, maar ik was niet kotsmisselijk. Ik heb precies hetzelfde ja, maar ik heb het zo ontzettend benauwd, ik geeft het een zes. Een zes, oke. En daarin vond ik het eigenlijk best heftig. Maar nu ben ik eigenlijk wel weer oké. Jij? Ik ook. Oké, we hebben het echt goed gedaan ja. Op naar de achtbaan! Oh ja, ja. Ja. En de G-kracht van deze achtbaan is zeker geen kinderspel. Zal een lege maag dan een voordeel of nadeel zijn? Dan nu de achtbaan. Ik denk dat ik het zo doe. Echt geen probleem. Ik Ik zie gewoon waar ik heen ga. Dat is gewoon bij mij het ding. Je lijf gaat de hele tijd een gekke kant op, je omgeving gaat best wel snel, maar ik denk ook dat dit minder heftig is dan de kopjes. Ik denk het ook. Nou daar gaan we schat. Hoog ook. Alles voor de wetenschap. Oh oh. Zo. Jouw haar. Haha, ja, jouw haar zit ook helemaal omhoog. Hoe vonden we dit? Ik vond het eigenlijk heel leuk. Ik was niet echt misselijk. Ik geef het eigenlijk een twee. Oké, ik geef dit ook. Ik moest ook precies aan een 2 denken. Ja. Nou dan is dat toch wat het is. Klein beetje misselijk in de loopings nu totaal niet misselijk. Ik voel me. Goed, voel me ook goed. Twee Kijk. Dat is duidelijk koek. Dat betekent nu maar één ding vreten. Vreten is mijn favoriete onderdeel. Ik verslikte me me in mijn eigen keel. Kwam gewoon een hap omhoog. Vol genoeg voor de theekopjes? Ja, dan kunnen we. Hasta la pasta. Zijn er iets van kots zakjes? Ik heb nog nooit zo weinig zin gehad om een attractie in te gaan in mijn hele leven als op dit moment. Ja. Even rustig inkomen, niet gelijk draaien. Wow. Voel je dat kaassouflétje al? Ah is dit alles wat je kan? Oh Jezus. Verschrikkelijk. Moet je nou? Nee maar ik moet wel boeren. Kom maar hier met dat bord. Oh wat was dit erg! Ik was echt intens misselijk, echt intens misselijk. Ik geef dit een achter een half. Ja het is heel onhandig omdat ik. Ik ben rechts. Maakt niet uit, ik was best oké. Ja, ik geef dit. Een vier. Vier? Je bent minder misselijk? Ik ben minder misselijk dan net. En jij deed echt alsof je echt ziek misselijk was door. Oh jezus. Ik kan niet iets anders zeggen. Dit is echt wat het is. Op naar de achtbaan. Op naar de achtbaan! Daar gaan we. Wow! Nou, ik ben heel benieuwd. Wat is jouw antwoord? Oh! Geef het aan mij. En één, ja man, ik ben gewoon niet misselijk. Ja, ik voel me echt helemaal top. Ik voelde niks. Wat gebeurt hier? Had jij dit verwacht? Ik zei het ook, ja jij zei het ook aan het begin. Nu Zeggen volle maag. Nou ik had dit echt niet verwacht. Maar het antwoord op de knagende vraag kan je beter met een volle of een lege maag in een attractie? Nou zoals je ziet worden wij dus helemaal niet echt misselijk van een achtbaan. Nee dus. Je kan wel stellen en dat klopt met wat dokter Josine zei als je lichaam weet waar het is, ziet waar het naartoe kan gaan. Dan geven die ogen jou hersenen al een soort van. Rust. Dan word je gewoon niet zo misselijk en zelfs minder met een volle maag. Maar als het gaat om de theekopjes, dan is het gewoon chaotisch is. Dan is het voor iedereen eigenlijk anders. Maar dan moet het met volle maag. Kan het erg worden of minder erg. Ja, nou dit heeft ons tien jaar van ons leven gekost, maar het was wel een leuke dag. Wil je nog een keer ergens in? Absoluut niet. Ik ook niet. Laten we naar huis gaan. Oke. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20198272 865.92 588 2024-06-11T14:38:00+00:00 yes no Jurre Geluk proefje wetenschap achtbaan attractie https://schooltv.nl/video-item/wetensgappies-hoe-giftig-is-gif-proefkonijnen 2024-06-13T09:08:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45863.w613.r16-9.b658aa0.webp Wetensgappies: hoe giftig is gif? | Proefkonijnen Bioloog Mátyás Bittenbinder! Goed dat je er bent. Dankjewel! Ja leuk! Ja. Hallo allemaal, ik kom straks bij jou. Maar we gaan dus eerst even naar een andere onderdeeltje. Daarvoor gaat het jasje even uit, want ja Marlene jij gaat even een paar buisjes bloed aftappen. Mátyas, kan jij ondertussen eens vertellen wat gif nou eigenlijk gewoon is? Ja klopt. Mátyas, kan jij ondertussen eens vertellen wat gif nou eigenlijk gewoon is? Jazeker, gif kun je eigenlijk een beetje zien als een soort cocktail. In een gif zitten ook allemaal verschillende ingrediënten en dat noemen we toxines. En die toxines, die hebben maar één doel dat zodra dat gif in jouw lijf terechtkomt, dat het jouw lichaam zo snel mogelijk helemaal ontregelt. En één van die. Manieren is dat het jouw bloed aanvalt. En daar hebben we dus die bloed buisjes voor nodig. Mátyás, zijn er dan eigenlijk ook verschillende soorten gif? Zeker. Kijk, in het Nederlands hebben we maar één woord voor gif, maar in het Engels heb je daar twee verschillende woorden voor. Je hebt venom en poison en die zijn dus giftig omdat het gif bijvoorbeeld in de huid zit. Ja een mooi Voorbeeld van een venom dier heb ik hier voor mij en dit is mijn eigen huisdier. Dit is een schorpioen. Kijk, jeetje wat is die groot! Ja oh. Mooi hè? Jeetje wat is die groot! Ja ziet er onwijs angstaanjagend en eng uit, Zwart en glimmend. Ben je dan niet bang dat ze jou nu gaat steken? Heeft ze nog nooit gedaan en als ze dat doet is het ongeveer zo pijnlijk als een bij of een wespensteek. Dus ik neem het risico. Ja, maar bij deze schorpioen zit het gif dus in de gif stekel aan het einde van die staart. Maar deze schorpioen heeft nog een ander trucje. Ik heb hier een speciaal lampje UV lampje. En als je dan over die schorpioen schijnt, kijk dan licht ie dus helemaal op. Glow in the dark schorpioen. Het lijkt een beetje op die glow in the dark sticks die jullie zojuist hadden voor het publiek allemaal hadden. Maar dat doet de schorpioen dus uit zichzelf. Dat ze dit kunnen, dat is natuurlijk. Fantastisch. Oké, dus nu maar weer dekseltje erop. Oké Mátyás, Ja, hier hebben we dus vijf buisjes van mijn bloed. Ja, fantastisch. Laten we eens gewoon even gaan kijken hoe dus dat gif nou op reageert. Ja, en ik zou je ook graag willen vragen om even de. Handschoentjes aan te doen, want het. Is inderdaad een soort van proef. Ik doe ook nog een bril op want we gaan met slangengif werken en slangengif is niet ongevaarlijk. Ik heb hier dus het gif en we hebben die buisjes met bloed. Als jij de deksel van het buisje af zou willen ga ik dit even zo op pipeteren zoals dat met een mooi woord heet. Ja dus het bloed gaat nu in dit buisje. Ja, we hebben dus nu een buisje hier gevuld met mijn bloed en hier gaan we dan bij deze straks het gif bij doen. Precies. Dan hebben we er hier nog eentje voor het bloed zonder gif. Ik heb dus het gif van een onwijs giftige slang meegenomen. Kijk, we hebben hier een heel klein buisje. Met dus als ik dit. Nu gewoon zo? Nou als je het op zou eten zou er dan niet eens heel veel gebeuren. Maar als je dit ja wat? Het gif als het in je maag zit, wordt het helemaal afgebroken en zo. Slangengif is niet gevaarlijk als je het opeet. Ik zou niet je aanraden om dit zo op te drinken. Dat is als wetenschapper kan ik je dat niet, kan ik je dat niet vertellen. Als je nu het buisje aan mij geeft waar staat met gif met het uitroep tekentje erop, dan ga ik hier het slangengif uit halen. Het is dus eigenlijk ook echt maar een piepklein beetje. Ja. Ik ga daar een paar druppeltjes. Zie je het goed? Twee, drie. Wow drie druppeltjes maar? En dan denk ik dat als we dit een beetje gaan zwengelen kijk en je ziet het nu al gebeuren. Je ziet dat het bloed van stroperig naar een klontje gaat. Zie je wat er gebeurt? Kijk, kijk, Oh. Oh ja het wordt echt een homp. Oh, dit is het. Maar dat het ook zo snel gaat. Niet normaal hè? Ja, het is nou ik, ik heb het niet geklokt, maar ik denk binnen een minuut is het gestolt. Misschien kunnen We het nog wel even in deze twee petrischaaltjes. Schenken. Kijk, nu komt hij eruit. Oh kijk, even. Eng he? En dan heb je dus hier het gezonde bloed om nog even. Oh. Oh kijk, even. Eng he? En dan heb je dus hier het gezonde bloed om nog even. Ja, dat is gewoon mooi dun. Maar stel dat dit nou echt in mijn lijf zou gebeuren, hoe snel ben je dan dood? Mátyás, ontzettend dank voor deze waanzinnige kennis en als bedankje krijg je van ons in ieder geval deze proefkonijnen wetensgappie wortel. Ah dat vind ik leuk. Bedankt! Ah top! Dank je wel. Oh dat moet ik eigenliijk niet doen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20198273 291.797 564 2024-06-11T14:38:00+00:00 yes no proefje wetenschap Jurre Geluk gif https://schooltv.nl/video-item/uit-de-kramp-in-de-klas-van-zwarte-piet-tot-sportcommentaar-wie-staat-er-op-tegen-racisme 2024-12-24T11:52:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45872.w613.r16-9.101944d.webp Uit de kramp in de klas | Van zwarte Piet tot sportcommentaar: wie staat er op tegen racisme? Sosha gaat in gesprek over racisme in de sport en ze spreekt mensenrechtenactivist en Jerry Afriyie van Kick Out Zwarte Piet. Ze zoekt uit hoe taal onderdrukking in de hand werkt. En wat is wit privilege? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20198531 744.32 2031-06-12T22:00:00+00:00 313 2024-06-11T13:06:00+00:00 yes no racisme Piet discriminatie https://schooltv.nl/video-item/uit-de-kramp-in-de-klas-kun-je-alles-zeggen-in-het-gesprek-over-racisme 2024-06-13T11:22:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45873.w613.r16-9.59d9b4e.webp Uit de kramp in de klas | Kun je alles zeggen in het gesprek over racisme? Sosha zoekt naar oplossingen. Kunnen we het gesprek over racisme beter voeren, nu we meer kennis en inzicht hebben gekregen? En kun en mag je alles zeggen in het gesprek over racisme? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20198532 741.32 2031-06-12T22:00:00+00:00 307 2024-06-11T13:05:00+00:00 yes no racisme discriminatie https://schooltv.nl/video-item/eus-boekenclub-in-de-klas-tommy-wieringa-nirvana 2024-06-14T09:05:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45879.w613.r16-9.8105785.webp Eus' Boekenclub in de klas | Tommy Wieringa - Nirvana In Eus’ Boekenclub brengt Özkan Akyol schrijvers in contact met bekende mensen die hun boek hebben gelezen. In deze aflevering staat het boek ‘Nirvana’ centraal. Hierin onderzoekt een jongen de geschiedenis van zijn familie en komt hij erachter dat zijn grootvader in de tweede wereldoorlog met de nazi’s heeft gevochten, maar wat is hier goed en wat is fout? De leesclub, bestaande uit Janny van der Heiden en Yousef Gnaoui, gaat in gesprek met de schrijver, Tommy Wieringa. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20198710 572.68 338 2024-06-14T07:53:54+00:00 yes no literatuur lezen https://schooltv.nl/video-item/eus-boekenclub-in-de-klas-heleen-van-royen-juice 2024-06-14T09:06:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45880.w613.r16-9.8f78442.webp Eus' Boekenclub in de klas | Heleen van Royen - Juice In Eus’ Boekenclub brengt Özkan Akyol schrijvers in contact met bekende mensen die hun boek hebben gelezen. In deze aflevering staat het boek ‘Juice’ centraal. Hierin volgen we het verhaal van Claire, zij is artiestenmanager. Claire heeft last van een roddeljournalist en besluit een deal met haar te sluiten, maar dat pakt anders uit dan gehoopt. De leesclub, bestaande uit Giovanca Ostiana en Govert Schilling, gaat in gesprek met de schrijver, Heleen van Royen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20198711 676.64 161 2024-06-14T07:54:49+00:00 yes no literatuur lezen https://schooltv.nl/video-item/eus-boekenclub-in-de-klas-carry-slee-zijn-jongen 2024-06-14T09:07:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45881.w613.r16-9.65dfae0.webp Eus' Boekenclub in de klas | Carry Slee – Zijn jongen In Eus’ Boekenclub brengt Özkan Akyol schrijvers in contact met bekende mensen die hun boek hebben gelezen. In deze aflevering staat het boek ‘Zijn jongen’ centraal. Hierin beschrijft de schrijver haar bijzondere familiegeschiedenis, waarin ze vertelt wat er tussen de muren van het huishouden allemaal gebeurt. De leesclub, bestaande uit Francis van Broekhuizen en Tim de Wit, gaat in gesprek met de schrijver, Carry Slee. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20198712 694.2 144 2024-06-14T07:55:40+00:00 yes no literatuur lezen https://schooltv.nl/video-item/eus-boekenclub-in-de-klas-jan-van-mersbergen-we-moeten-praten 2024-06-14T09:08:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45882.w613.r16-9.0574d4d.webp Eus' Boekenclub in de klas | Jan van Mersbergen – We moeten praten In Eus’ Boekenclub brengt Özkan Akyol schrijvers in contact met bekende mensen die hun boek hebben gelezen. In deze aflevering staat het boek ‘We moeten praten’ centraal. Waarin de kleine Coen de telefoon opneemt. Een stem, zijn moeder, zegt: ‘we moeten praten’. Wat volgt is een jarenlange stilte, waarin Coen niets meer zegt, totdat hij in groep 7 een spreekbeurt moet houden. De leesclub, bestaande uit Amber Kortzorg en Guus Meeuwis, gaat in gesprek met de schrijver, Jan van Mersbergen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20198759 633.28 100 2024-06-14T07:56:40+00:00 yes no literatuur lezen https://schooltv.nl/video-item/eus-boekenclub-in-de-klas-hanna-bervoets-leer-me-alles-wat-je-weet 2024-06-14T09:09:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45883.w613.r16-9.fa22206.webp Eus' Boekenclub in de klas | Hanna Bervoets – Leer me alles wat je weet In Eus’ Boekenclub brengt Özkan Akyol schrijvers in contact met bekende mensen die hun boek hebben gelezen. In deze aflevering staat het boek ‘Leer me alles wat je weet’ centraal. Hierin hebben twee mensen hebben een relatie. Wanneer één van de twee sterft,gaat de ander opzoek naar wat er is gebeurd met haar geliefde. De leesclub, bestaande uit Saskia Belleman en Hans Nijenhuis, gaat in gesprek met de schrijver, Hanna Bervoets. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20198760 600.16 119 2024-06-14T08:00:20+00:00 yes no literatuur lezen https://schooltv.nl/video-item/eus-boekenclub-in-de-klas-bregje-hofstede-oersoep 2024-06-14T11:34:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45884.w613.r16-9.58093e0.webp Eus' Boekenclub in de klas | Bregje Hofstede – Oersoep In Eus’ Boekenclub brengt Özkan Akyol schrijvers in contact met bekende mensen die hun boek hebben gelezen. In deze aflevering staat het boek ‘Oersoep’ centraal. Oersoep gaat over vastzitten in jezelf en daaruit willen komen. Als je de controle over jezelf verliest, wat doe je daar dan mee? Een intens verhaal over het lichaam en de geest. De leesclub, bestaande uit Marga van Praag en Blaudzun, gaat in gesprek met de schrijver, Bregje Hofstede. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20198764 613.52 384 2024-06-14T09:56:37+00:00 yes no literatuur lezen https://schooltv.nl/video-item/eus-boekenclub-in-de-klas-saskia-noort-de-nazaten 2024-06-14T11:33:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45885.w613.r16-9.3c1d8ed.webp Eus' Boekenclub in de klas | Saskia Noort – De nazaten In Eus’ Boekenclub brengt Özkan Akyol schrijvers in contact met bekende mensen die hun boek hebben gelezen. In deze aflevering staat het boek ‘De nazaten’ centraal. Dit is een spannende thriller waarin de hoofdpersoon terecht komt in een rollercoaster als haar verleden plotseling weer de kop opsteekt. De leesclub, bestaande uit Anita Witzier en Nicolaas Veul, gaat in gesprek met de schrijver, Saskia Noort. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20198765 553.48 33 2024-06-14T09:57:21+00:00 yes no literatuur lezen https://schooltv.nl/video-item/eus-boekenclub-in-de-klas-rob-van-essen-ik-kom-hier-nog-op-terug 2024-06-14T11:35:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45886.w613.r16-9.1848ac3.webp Eus' Boekenclub in de klas | Rob van Essen – Ik kom hier nog op terug In Eus’ Boekenclub brengt Özkan Akyol schrijvers in contact met bekende mensen die hun boek hebben gelezen. In deze aflevering staat het boek ‘Ik kom hier nog op terug’ centraal. Hierin krijgt een journalist het aanbod om met een tijdmachine naar het verleden te reizen om daar iets goed te maken. Het brengt hem terug naar ingrijpende gebeurtenissen uit zijn jeugd. De leesclub, bestaande uit Yootha Wong-Loi-Sing en Andries Knevel, gaat in gesprek met de schrijver, Rob van Essen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20198766 682.04 1382 2024-06-14T09:58:10+00:00 yes no literatuur lezen https://schooltv.nl/video-item/eus-boekenclub-in-de-klas-jaap-robben-schemerleven 2024-06-14T11:36:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45887.w613.r16-9.09d0596.webp Eus' Boekenclub in de klas | Jaap Robben - Schemerleven In Eus’ Boekenclub brengt Özkan Akyol schrijvers in contact met bekende mensen die hun boek hebben gelezen. In deze aflevering staat het boek ‘Schemerleven’ centraal. Het verhaal gaat over Frieda. Als haar man overlijdt komt zij in een verzorgingstehuis terecht. Daar komt een oud verdriet, dat ze jarenlang heeft weggestopt, naar boven. De leesclub, bestaande uit Adelheid Roosen en Karim Amghar, gaat in gesprek met de schrijver, Jaap Robben. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20198767 522.479 1132 2024-06-14T09:58:49+00:00 yes no literatuur lezen https://schooltv.nl/video-item/eus-boekenclub-in-de-klas-herman-koch-een-film-met-sophia 2024-06-14T11:39:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45888.w613.r16-9.64855db.webp Eus' Boekenclub in de klas | Herman Koch – Een film met Sophia In Eus’ Boekenclub brengt Özkan Akyol schrijvers in contact met bekende mensen die hun boek hebben gelezen. In deze aflevering staat het boek ‘Een film met Sophia’ centraal. Een film met Sophia is een spannende roman over de vaderlijke liefde van een oudere regisseur voor een jonge actrice, de verdorven filmwereld en de kunst van het thuisblijven. De leesclub, bestaande uit Dione de Graaff en Donnie, gaat in gesprek met de schrijver, Herman Koch. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20198768 491.96 134 2024-06-14T09:59:51+00:00 yes no literatuur lezen https://schooltv.nl/video-item/wat-is-een-dubbelster-twee-sterren-samen 2024-06-17T12:37:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45894.w613.r16-9.6049d2f.webp Wat is een dubbelster? | Twee sterren samen Kijk omhoog in het donker en als je geluk hebt zie je ontelbaar veel sterren. Het lijken kleine stipjes. Maar het zijn stuk voor stuk enorme, hete bollen, net als onze zon. Veel sterren zijn in hun eentje. Maar er zijn ook sterren die samen met een andere ster een duo vormen. Ze blijven altijd bij elkaar in de buurt. Dat komt doordat ze elkaar aantrekken met hun zwaartekracht. Ze cirkelen langzaam rondjes om elkaar heen. Sterren die samen zijn met een andere ster, noem je dubbelsterren. En daar zijn er best veel van. Volgens schattingen is zo ongeveer een derde van alle sterren in ons sterrenstelsel verbonden met één of meerdere sterren. En er zijn veel verschillende soorten. Sommigen staan op grote afstand van elkaar. Het duurt lang voor ze een rondje om elkaar hebben gedraaid, soms wel miljoenen jaren. Anderen staan dichterbij elkaar. Er zijn zelfs sterren die zo dicht bij elkaar staan, dat ze elkaar aanraken en hete gassen uitwisselen. Die stoffen kunnen zo van de ene naar de andere ster gaan. En je hebt ook verzamelingen met meer dan 2 sterren, zoals 3, 4, of deze waar zelfs zeven sterren om elkaar heen draaien. Vanaf de aarde is het zelfs met de beste telescopen niet altijd makkelijk te zien wanneer een ster ook een dubbelster is. Maar we kunnen er toch achter komen. Door de lichtsterkte te meten. Wordt die soms minder, dan is er een kans dat er een ster voor de ster langs beweegt, en je dus te maken hebt met een dubbelster. Wetenschappers kunnen veel leren door dubbelsterren te onderzoeken, bijvoorbeeld over de samenstelling en gewicht ervan. Wil je zelf eens een dubbelster zien? Dat kan! Zoek op een heldere avond eens naar dit sterrenbeeld, het lijkt op een steelpan als je de punten met elkaar verbindt. En deze ster bestaat uit twee sterren, als je kijkt met een verrekijken kun je ze zien: Mizar en Alcor. Er worden nog steeds nieuwe dubbelsterren ontdekt, en nieuwe planeten die om die sterren heen draaien. Moet je je voorstellen: als je daar zou wonen gaat elke dag twee keer de zon op… https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20199058 161.28 862 2024-06-17T12:36:00+00:00 yes no ster heelal ruimte https://schooltv.nl/video-item/de-james-webb-telescoop-de-grootste-ruimtetelescoop 2024-06-17T12:37:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45895.w613.r16-9.f5b133b.webp De James Webb Telescoop | De grootste ruimtetelescoop Op aarde doen wetenschappers op allerlei plekken onderzoek naar het heelal, met bijvoorbeeld telescopen en radioschotels. Maar als je écht mooie plaatjes wil maken van de ruimte, dan moet je niet op aarde zijn, maar daarbuiten. En dat is precies wat ruimtevaartorganisaties hebben gedaan met de James Webb Telescoop, de grootste ruimtetelescoop ooit. In deze raket zit de Webb-telescoop. Een spannend moment, het mag niet fout gaan, want er is meer dan twintig jaar aan gebouwd, door wetenschappers van over de hele wereld. En het heeft miljarden euro’s gekost. Het is een behoorlijke puzzel om de James Webb ruimtetelescoop in de raket te krijgen, want hij is daar eigenlijk veel te groot voor. Daarom hebben de ontwerpers hem inklapbaar gemaakt. Eenmaal in de ruimte kunnen ze het weer voorzichtig laten uitvouwen. En daarna kon die aan het werk. Met de James Webb Telescoop kunnen heel gedetailleerde foto’s worden gemaakt van bijvoorbeeld planeten, sterrenstelsels en zelfs onbekende plekken in het heelal. Met camera’s en infraroodsensoren kan James Webb zich richten op een specifiek punt in het heelal. De beelden en data die hij opvangt, worden verwerkt, opgeslagen en daarna doorgestuurd naar de aarde. Hier kunnen wetenschappers er foto’s van maken die wij weer kunnen zien. Zoals deze, van de ringen van de planeet Saturnus. En deze, de wolken die je ziet zijn plekken waar nieuwe sterren worden gevormd. Bijzonder aan James Webb is dat-ie enorm ver kan inzoomen. Verder dan elke andere telescoop op aarde. Wereldwijd kijken sterrenkundigen mee naar de beelden. Ze hopen zo meer te weten te komen over het ontstaan van het heelal, en nieuwe ontdekkingen te doen. Hoelang de James Webb telescoop blijft werken, is nog niet helemaal duidelijk. Ruimtevaartorganisaties hopen dat er nog jaren en jaren dit soort prachtige beelden deze kant op komen. Om te onderzoeken, maar ook zeker om van te genieten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20199057 152.24 1446 2024-06-17T12:37:00+00:00 yes no ruimte heelal telescoop https://schooltv.nl/video-item/de-zonnecyclus-de-seizoenen-van-de-zon 2024-06-17T12:41:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45896.w613.r16-9.49f2069.webp De zonnecyclus | De seizoenen van de zon Vanaf ons gezien lijkt de zon altijd rustig boven onze aarde te schijnen. Maar... schijn bedriegt. Want in werkelijkheid gebeurt er van alles daarboven. In en op de zon is het heel onrustig. Dat zie je als je met speciale apparatuur kijkt. Wat je ziet zijn enorm hete gassen en magnetisch geladen deeltjes die door elkaar heen stromen. Doordat er veel activiteit is, komen er ook temperatuurverschillen voor. Zie je die donkere puntjes? Daar is net even wat minder heet dan de rest. Een zonnevlek wordt dat genoemd. In een zonnevlek bevinden zich veel magnetisch geladen deeltjes die ervoor zorgen dat er spanning opgebouwd wordt. Wordt die spanning te groot, dan volgt er een uitbarsting. In één klap ontsnappen er dan allemaal deeltjes vanuit de zon, de ruimte in. Een zonnestorm wordt dat genoemd. Sinds mensen onderzoek doen naar de zon, worden de zonnevlekken en zonnestormen goed bestudeerd. Ruimtevaartorganisatie NASA heeft een apparaat gemaakt dat alle zonneactiviteit bijhoudt. En wat blijkt? Er zit een ritme in. De zon heeft een soort van seizoenen. Met drukke periodes met veel zonnevlekken en rustige periodes met weinig activiteit. Die afwisseling wordt de zonnecyclus genoemd. Als je de metingen van de afgelopen tijd in een grafiek zet, ziet het er zo uit. Bij veel zonnevlekken is de lijn hoog, bij weinig is die laag. En zo zie je vanzelf een ritme. Een zonnecyclus duurt zo’n 11 jaar. Dat is dus bekend, maar er zijn ook nog veel vragen. Want waarom duurt de zonnecyclus 11 jaar? Kunnen de zonnestormen worden voorspeld? En welk effect heeft die activiteit precies op de aarde en de planeten in ons zonnestelsel? Door meer onderzoek te doen, meer te meten en te kijken, hopen sterrenkundigen daar in de toekomst antwoorden op te krijgen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20199056 133.28 3098 2024-06-17T12:40:00+00:00 yes no zon ster https://schooltv.nl/video-item/de-alma-telescoop-in-chili-66-ruimtetelescopen-bij-elkaar 2024-06-17T12:43:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45897.w613.r16-9.f30c5c8.webp De ALMA telescoop in Chili | 66 ruimtetelescopen bij elkaar Midden in een woestijn in Zuid-Amerika staat het grootste ruimte-onderzoeksproject ter wereld. ALMA heet ‘t. Sterrenkundigen uit allerlei landen werken er samen om steeds verder het heelal in te kijken. Om zo te zien wat ze eerder niet hebben kunnen zien. Dit is één van de meetinstrumenten van ALMA. Een radiotelescoop. Deze is niet gemaakt om doorheen te kijken, maar hij meet dingen. Zoals onzichtbare radiogolven van ver uit de ruimte. Daar is veel informatie uit te halen. Met behulp van gevoelige apparatuur en supercomputers kunnen de onderzoekers met die informatie de nieuwste beelden maken van het heelal. Zoals dit, een plek waar sterren worden geboren. En hier ontstaat een maan. Dat is nog nooit eerder gezien. De beelden komen dus van dit soort telescopen. Het zijn grote dingen, de schotel ervan is 12 meter breed, en daarmee is-ie groter dan een gemiddeld klaslokaal. Hij kan worden gericht op specifieke plekken in het heelal. Dat doet deze niet alleen, in totaal zijn er binnen het ALMA-project 66 ruimtetelescopen. Als je die allemaal op hetzelfde punt in de ruimte richt, werken ze samen. Je kunt het zien als onderdelen van één reusachtige mega-telescoop. Om ver mee in te zoomen in de ruimte. En verder, en verder. De wetenschappers zien sterren die niet eerder in beeld zijn gebracht. Ze ontdekken nieuwe planeten, en kunnen ook meten welke stoffen er precies in het heelal zitten. Met behulp van ALMA is voor het eerst in de geschiedenis een foto gemaakt van een zwart gat. Sterrenkundigen wisten wel dat het moest bestaan, maar hadden geen idee dat het er zó uitzag. ALMA is gebouwd in de Atacama-woestijn in Chili. Die plek is niet zomaar gekozen. Het is er hoog, meer dan 5 kilometer boven zeeniveau, en er is weinig luchtvochtigheid. De Atacama-woestijn is een van de droogste plekken op aarde. Deze omstandigheden zijn ideaal om de radiogolven te ontvangen. Wetenschappers moeten vaak lang reizen voor ze bij de ALMA telescopen zijn, maar toch zijn ze dolblij met het project. Ze leren nu namelijk meer over hoe planeten ontstaan, hoe sterren worden gevormd, en hoe dat weer leidt tot hele sterrenstelsels. Het doel is om met al die informatie beter te snappen hoe onze aarde is ontstaan en uiteindelijk die ene vraag te beantwoorden hoe alles is begonnen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20199059 173.8 543 2024-06-17T12:43:00+00:00 yes no telescoop heelal ruimte https://schooltv.nl/video-item/de-achterkant-van-de-maan-waarom-zien-we-die-nooit 2024-06-17T12:50:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45898.w613.r16-9.ec30711.webp De achterkant van de maan | Waarom zien we die nooit? De maan lijkt er iedere nacht anders uit te zien. Soms is-ie vol, soms zie je maar een klein streepje. Maar één ding is elke dag hetzelfde. We kijken steeds naar voorkant van de maan; de achterkant zien we nooit. Een paar astronauten hebben ooit met eigen ogen naar die andere kant van de maan kunnen kijken. En doordat er foto’s zijn gemaakt, kunnen wij dat nu ook zien. Maar eerst: hoe komt het dat we vanuit de aarde maar één kant van de maan zien? Dat zie je in deze animatie. Wij zien altijd de kant waar het gele streepje staat. De maan draait rondjes om de aarde. En tegelijkertijd draait de maan zelf ook, heel langzaam. De aarde trekt door de zwaartekracht een beetje aan de maan, en dat zorgt ervoor dat we altijd één dezelfde kant zien. Eeuwenlang hebben mensen geen idee wat er dan op de andere kant van de maan te zien was. Want er bestaan dan nog geen raketten om er te gaan kijken. Mensen kunnen alleen maar gokken. Tot het jaar 1959. Een Russisch onbemand ruimtevaartuig vertrekt naar die onbekende kant van de maan. En maakt er déze foto. Het is wat korrelig, maar superuniek in die tijd. De jaren erna vlogen er vaker ruimtevoertuigen langs de maan. En ook astronauten die erlangs kwamen maakten foto’s. De afbeeldingen worden steeds duidelijker. En onderzoekers kunnen er veel van leren. Links zie je de voorkant van de maan, rechts de achterkant. Op de achterkant zijn meer kraters, en er zijn juist weer minder donkere vlekken, die worden maanzeeën genoemd. Door meer onderzoek proberen ze erachter te komen waarom dat zo verschilt. In 2019 is er een nieuwe mijlpaal. De Chinese ruimtevaartorganisatie heeft een wagentje neergezet op de achterkant van de maan. Voor het eerst rijdt daar iets rond. Hij doet onderzoek, onder meer naar de samenstelling van de grond en de temperatuur. Ook maakt ie er beelden. Sterrenkundigen hebben grote toekomstdromen voor de verre kant van de maan. Je zou er namelijk heel goed de ruimte in kunnen kijken, beter dan op aarde. Wie weet, staan er hier op deze kale plek ooit allerlei telescopen voor nog meer ruimteonderzoek. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20199061 164.72 3334 2024-06-17T12:49:00+00:00 yes no maan planeet aarde ruimte zonnestelsel https://schooltv.nl/video-item/voor-het-eerst-naar-de-maan-het-apollo-programma 2024-06-17T12:54:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45899.w613.r16-9.caaae94.webp Voor het eerst naar de maan | Het Apollo-programma De Amerikaanse president weet het in 1961 zeker. Binnen een paar jaar zullen er mensen op de maan staan en de Verenigde Staten gaat daarvoor zorgen. Een heel opvallende uitdaging in die tijd, want er is dan nog nooit iemand naar de maan gereisd. Er is dus werk aan de winkel. Ruimtevaartorganisatie NASA bedenkt in korte tijd een plan. Een groot team van medewerkers bouwt aan nieuwe raketten en maanlanders en astronauten worden opgeleid voor hun missie. Het heet het Apollo-programma, vernoemd naar de belangrijke Griekse God van de zon en het licht; Apollo. En een paar jaar later is het zover. De eerste test-raket gaat de ruimte in. Er gaan dan nog geen astronauten mee, want eerst moet gecheckt worden of de ruimtecapsule wel weer veilig terug kan komen op aarde. En dat gaat goed, een volgende stap kan worden genomen. Er worden nog meer tests uitgevoerd en dan, in 1969 kan de belangrijkste missie beginnen. Apollo 11. Een raket schiet een capsule met 3 astronauten richting de maan. Als de capsule daar aankomt stapt Neil Armstrong uit en als eerste mens ooit zet hij de eerste stap op het oppervlak van de maan. Het is een kleine stap voor een mens, maar een grote stap voor de mensheid. Zegt hij dan. Het wordt een wereldberoemde uitspraak. Iedereen die deze beelden op de TV ziet, onthoudt dat voor altijd. Uiteindelijk keren de astronauten weer veilig terug op aarde en het Apollo-programma gaat door. Bij de missies die volgen gaan er nog een paar keer astronauten naar de maan. Ze doen er wetenschappelijke experimenten en verzamelen maanstenen. Met een maanwagentje rijden ze over het maanoppervlak en verkennen de omgeving. Het is een groot succes, maar toch stopt het Apollo-programma, omdat de kosten te hoog zijn. Maar de missie is volbracht: de Verenigde Staten hebben de eerste mensen op de maan gezet. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20199062 144.56 2514 2024-06-17T12:53:00+00:00 yes no ruimtevaart raket lancering maan astronaut https://schooltv.nl/video-item/maansteen-een-stukje-maan-op-aarde 2024-06-18T07:10:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45900.w613.r16-9.5809ac6.webp Maansteen | Een stukje maan op aarde Hoe voelt een steen van de maan? Hard of zacht? Is ie koud of warm? Of misschien korrelig, zoals zand? Er zijn maar weinig mensen die daar het antwoord op weten. Maar er is een plek in de Verenigde Staten waar wetenschappers voor hun werk stukjes van de maan voelen, bekijken en onderzoeken. Ze gaan heel voorzichtig te werk, want maansteen is zeldzaam. Hier op aarde is er maar weinig van. En je kunt natuurlijk niet even op en neer naar de maan om meer te halen. Daarom wordt gewerkt met brokjes die al eerder van de maan zijn meegebracht. Meer dan 50 jaar geleden zijn er al astronauten op de maan geweest. Voor onderzoek. En voor het verzamelen van maanstenen. Ze hakken in de grond, scheppen stukjes van de maan op en nemen het mee in hun capsule, terug naar de aarde, om er onderzoek naar te doen. In totaal zijn er meer dan tweeduizend stukken en brokken meegenomen, bij verschillende missies. Sommige zijn klein, en andere een stuk groter. Al tientallen jaren, houden wetenschappers zich dus bezig met het onderzoeken van de brokstukken. Bijvoorbeeld om erachter te komen hoe oud de stenen zijn en welke soorten materiaal erin te vinden zijn. Dat kan meer informatie geven over het ontstaan van de maan, en ook andere onderdelen van het heelal, zoals onze aarde. Al dat onderzoek is niet voor niets geweest. De wetenschappers hebben ontdekt dat de samenstelling van de maan eigenlijk heel erg lijkt op dat van de aarde. Waarschijnlijk zijn ze ontstaan uit hetzelfde materiaal. Ook blijkt uit de stenen hét bewijs dat er water bestaat op de maan. De meeste maanstenen worden veilig bewaard, in een kluis. En het onderzoek gebeurt in een laboratorium, in speciale luchtdichte kasten. Want de wetenschappers willen natuurlijk niet dat er deeltjes stof van de aarde bij de stenen komen. Dan kun je er geen goed onderzoek meer naar doen. Maar er zijn ook stenen die iedereen kan bekijken. Over de hele wereld staan musea waar je een stukje van de maan met eigen ogen van dichtbij kunt bekijken. Zoals deze, die ligt in Noordwijk. Als je ‘m zo ziet.. lijkt het eigenlijk best normaal! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20199093 163.04 982 2024-06-17T22:00:00+00:00 yes no maan steen onderzoek ruimtevaart https://schooltv.nl/video-item/manen-in-het-zonnestelsel-onze-maan-is-niet-alleen 2024-06-18T07:11:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45901.w613.r16-9.dfd36fb.webp Manen in het zonnestelsel | Onze maan is niet alleen Onze maan. Al eeuwenlang draait ze rondjes om de aarde. Maar wist je dat andere planeten in ons zonnestelsel ook manen hebben? Sommige wel twee. Of nog veel meer. Een maan is een object in de ruimte dat om een planeet draait. Alle manen zijn weer anders. Maar meestal zijn ze rond, en altijd zijn ze kleiner dan de planeet waar ze bij horen. Een maan geeft geen licht, maar kan bijvoorbeeld wel licht weerkaatsen. Zo zien we onze eigen maan. Sommige planeten in ons zonnestelsel hebben geen manen. Bijvoorbeeld Mercurius en Venus. Onze buurplaneet Mars heeft er twee. Die manen hebben meer de vorm van een aardappel… Een stuk verderop in ons zonnestelsel vinden we Jupiter de grootste planeet van het zonnestelsel. En deze planeet heeft heel veel manen, waarvan vier grote. Dat zijn Io, Europa, Ganymede en Callisto. Onderzoekers vinden vooral de maan Europa interessant. Ze hebben ontdekt dat er ijs te vinden is op deze maan. En daaronder ligt zelfs een grote zee met water. Misschien betekent dat dat er leven mogelijk is op de maan Europa. Dat zou een grote ontdekking zijn. Ook de maan Io wordt goed bestudeerd. Opvallend aan deze maan is dat er honderden vulkanen op staan. Zoals hier bovenin. Een satelliet heeft gefilmd dat er een gigantische uitbarsting bezig is. En zo zweven er rondom Jupiter tientallen manen. En waarschijnlijk zijn dit ze nog niet eens allemaal. Elk jaar worden er weer nieuwe manen ontdekt. Nog verder in ons zonnestelsel vinden we de planeet Saturnus. Je herkent ‘m aan z’n ringen. Maar dat is niet het enige bijzondere aan de planeet. Want ook om deze planeet draaien meer dan honderd manen. De grootste heet Titan, de enige maan die we kennen waar wolken voorkomen. Die zie je hier, het zijn de witte strepen. Manen zijn er dus in allerlei vormen en maten. Elke maan is uniek. Er wordt steeds meer onderzoek gedaan. Mogelijk kunnen de manen van andere planeten ons meer leren over het ontstaan van onze eigen maan en.. het ontstaan van leven. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20199094 160.2 2669 2024-06-17T22:00:00+00:00 yes no maan aarde zonnestelsel planeet https://schooltv.nl/video-item/hoe-ontstaat-een-ster-geboorteplek-van-sterren-in-beeld 2024-06-18T07:11:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45902.w613.r16-9.4dac12d.webp Hoe ontstaat een ster? | Geboorteplek van sterren in beeld Kijk bij een heldere nacht eens omhoog en je ziet een hemel vol sterren. Hoe langer je kijkt hoe meer je er kunt zien. Niemand weet precies hoeveel sterren er zijn, maar zeker is dat het gaat om miljarden. En die sterrenhemel is niet altijd hetzelfde. Oude sterren verdwijnen en nieuwe sterren worden geboren. Met behulp van satellieten en telescopen kunnen we inzoomen op plekken waar dat gebeurt. Zoals hier. Dit soort gebieden zijn de geboorteplek van nieuwe sterren. Het lijkt wel een kunstwerk, maar we noemen het een nevel, het is een soort wolk van gas en stof. Nevels zijn er in allerlei soorten en maten. De ene nog bijzonderder dan de ander. Voor de vorming van een ster is veel gas nodig, vooral waterstofgas en helium. Dat vind je overal in het heelal, en vooral in die nevels zijn er heel veel gassen. Als die gassen in de nevel naar elkaar toe bewegen, ontstaan er een soort klonten van sterrenstof. Die kunnen groeien en groeien. De zwaartekracht wordt steeds sterker, waardoor er steeds meer gas en stof uit de nevel bij elkaar komt. Dit proces kan duizenden of zelfs miljoenen jaren zo doorgaan. De gasklonten worden langzaam groter en sterker. Net zolang tot de binnenkant van de klont zoveel energie in zich heeft dat-ie begint op te warmen en licht te geven. Het begin van een nieuwe ster. Bij déze nevel kun je met speciale meetapparatuur zien dat in het midden een ster wordt geboren. Net als een pasgeboren baby, moet de ster hierna nog veel groeien. Zolang er gas en stof naar de ster blijft komen, wordt hij steeds groter. Net zolang tot wij de ster kunnen zien aan de nachthemel. Met satellieten kijken wetenschappers goed naar nevels en jonge sterren in de ruimte. Want door beter te begrijpen hoe sterren ontstaan, kunnen we ook meer te weten komen over hoe onze éigen ster, de zon ooit is geboren. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20199095 154.32 2964 2024-06-17T22:00:00+00:00 yes no ster zonnestelsel zon https://schooltv.nl/video-item/een-toekomstvoorspelling-voor-naaz-club-lees-boek-1-10-minuten-38-seconden-in-deze-vreemde-wereld 2024-07-22T08:06:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46114.w613.r16-9.5c6116e.jpg Club Lees | Een toekomstvoorspelling voor Naaz | Club Lees boek 1: 10 minuten 38 seconden in deze vreemde wereld Net als hoofdpersoon Tequila Leila in het boek laat Naaz haar koffiedik lezen. Koffiediklezer Nuran vindt een vogeltje in het kopje van Naaz: goed nieuws! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_VPRO_20104446 355.029 2033-10-19T22:00:00+00:00 61 2023-10-19T22:00:00+00:00 yes no lezen literatuur https://schooltv.nl/video-item/noah-ziet-sterretjes-club-lees-boek-3-de-zon-is-ook-een-ster 2024-07-22T08:06:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46113.w613.r16-9.b219179.jpg Club Lees | Noah ziet sterretjes | Club Lees boek 3: De zon is ook een ster Noah is een echte ruimtenerd, net als Natasha in het boek De zon is ook een ster van Nicola Yoon. Sterrenkundige Nelleke Theijssen komt langs bij hem thuis, om al zijn space-vragen te beantwoorden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_VPRO_20098036 413.994 48 2023-12-20T11:00:00+00:00 yes no lezen literatuur https://schooltv.nl/video-item/leven-tijdens-de-brexit-club-lees-boek-4-herfst 2024-07-22T08:05:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46112.w613.r16-9.e3dcecb.jpg Club Lees | Leven tijdens de Brexit | Club Lees boek 4: Herfst De Brexit speelt een belangrijke rol in het boek Herfst van Ali Smith. Hanneke gaat zwarte thee drinken met voormalig correspondent Tim de Wit, om de gebeurtenissen beter te leren begrijpen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_VPRO_20104443 398.229 95 2024-01-20T09:00:00+00:00 yes no lezen literatuur Engeland Europese Unie https://schooltv.nl/video-item/hoe-helpen-dieren-bij-traumaverwerking-club-lees-boek-5-ik-ben-eleanor-oliphant 2024-07-22T08:03:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46111.w613.r16-9.d7d7a90.jpg Club Lees | Hoe helpen dieren bij traumaverwerking? | Club Lees Boek 5: Ik ben Eleanor Oliphant In boek ‘Ik ben Eleanor Oliphant’ wordt duidelijk wat een positieve impact huisdieren kunnen hebben op je geestelijke gezondheid. Naaz vraagt zich af hoe dat werkt en gaat in gesprek met GZ-psycholoog Nienke Endenburg. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_VPRO_20134976 399.232 83 2024-02-26T04:00:00+00:00 yes no lezen literatuur psychologie https://schooltv.nl/video-item/de-strijdbare-gedichten-van-anton-de-kom-club-lees-boek-6-wij-slaven-van-suriname 2025-03-11T10:01:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46110.w613.r16-9.3209655.jpg Club Lees | De strijdbare gedichten van Anton de Kom | Club Lees boek 6: Wij slaven van Suriname Voor het boek ‘Wij slaven van Suriname’ gaan dichters Lemuël de Graav en Sophia Blyden gan in gesprek over de gedichten van schrijver Anton de Kom. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_VPRO_20177983 388.437 185 2024-04-02T04:15:00+00:00 yes no lezen literatuur slavernij Anton de Kom https://schooltv.nl/video-item/wat-zijn-pulsars-rondtollende-sterren 2024-06-18T12:03:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45920.w613.r16-9.59a5154.webp Wat zijn pulsars? | Rondtollende sterren? In het heelal zijn veel sterren te zien, die allemaal roerloos aan de hemel lijken te staan. Maar er zijn ook verschijningen die zeker niét rustig zijn. Pulsars. Pulsars zijn lichtjes die rondtollen. Ze worden ook wel de vuurtorens van het heelal genoemd. Dit is een animatie van zo’n pulsar. Ze zijn best klein. Je kunt ze dus niet zien vanaf de aarde. Maar met speciale apparatuur kun je het ronddraaien wel meten. Het woord pulsar komt van het woord pulseren. Vergelijk het maar met het kloppen van een hart. Wetenschappers die pulsars onderzoeken, proberen eigenlijk die hartslag te vinden. Soms gaat het enorm snel. Deze bijvoorbeeld draait wel 11 keer per seconde. Dat zou zo kunnen klinken. Anderen kunnen nóg sneller. Een pulsar ontstaat als een ster, heel ver weg, explodeert. Bijna alle gassen en stoffen worden dan het heelal in geblazen. Maar de kern, de kleine hete binnenkant, die blijft bestaan. Door de explosie zit daar zoveel energie samengeperst, dat ie gaat rondtollen. Hij straalt ook continu deeltjes uit. En hij is onvoorstelbaar zwaar. Hoe zwaar? Nou, een theelepeltje van zo’n kern weegt zwaarder dan alle mensen op aarde bij elkaar. Pulsars kennen we nog niet zo lang. Pas zo’n 60 jaar geleden heeft een sterrenkundige de hartslag van een ronddraaiende ster voor het eerst gemeten. De allereerste pulsar. Sindsdien is al veel onderzoek gedaan naar pulsars, bijvoorbeeld met deze satelliet. Er worden ook af en toe nieuwe ontdekt. Maar hoe het preciés werkt, en wat er in de toekomst met een pulsar gebeurt, dat is nog niet helemaal duidelijk. Daarom blijven onderzoekers goed kijken naar de ronddraaiende sterren. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20199156 139.2 732 2024-06-18T22:10:00+00:00 yes no ster zonnestelsel https://schooltv.nl/video-item/botsende-sterrenstelsels-een-crash-in-slow-motion 2024-06-18T12:03:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45921.w613.r16-9.e4a2984.webp Botsende sterrenstelsels | Een crash in slow-motion Dit is ons sterrenstelsel. Alle lichtjes die je ziet zijn stuk voor stuk sterren. Miljarden in totaal. Waaronder dus ook onze zon. De zon, de aarde en al deze sterren bij elkaar vormen samen het sterrenstelsel ‘De Melkweg’. Onze Melkweg is niet het enige sterrenstelsel in het heelal. Een stuk verderop vinden we onze buurvrouw, Andromeda. En er zijn er nog meer. Veel meer. Ze zijn nog lang niet allemaal ontdekt, maar onderzoekers schatten dat er zo’n honderd miljard sterrenstelsels moeten bestaan in de ruimte. En allemaal bewegen ze door het enorme heelal. Het komt soms voor dat sterrenstelsels dicht bij elkaar in de buurt komen. En dat heeft grote gevolgen. Want door de zwaartekracht van al die sterren trekken ze elkaar aan. Er ontstaat een botsing. En daardoor verandert de vorm van de stelsels. Hier zie je een foto van zo’n botsing die aan de gang is. Nu moet je niet denken dat zo’n botsing snel gebeurt. Dat duurt miljoenen jaren. Maar toch weten we een beetje hoe zoiets gaat. Want sterrenkundigen hebben veel stelsels ontdekt die op dit moment in het proces van een botsing zitten. Met computersimulaties kan worden berekend hoe de botsing over al die miljoenen jaren is verlopen en hoe die verder gaat. Onze Melkweg zal ook ooit gaan botsen, met onze buurvrouw Andromeda. Ook daarvan is een simulatie gemaakt. Wij gaan die botsing zeker niet meer meemaken. Want dat staat pas over zo’n 4 miljard jaar te gebeuren. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20199157 126.12 1043 2024-06-18T22:10:00+00:00 yes no ster melkweg https://schooltv.nl/video-item/very-large-telescope-een-heel-grote-telescoop 2024-06-18T11:42:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45922.w613.r16-9.2cabbc6.webp Very Large Telescope | Een heel grote telescoop Aan de andere kant van de wereld, in de bergen in een woestijn in Chili, staat een groot onderzoekscomplex. Al meer dan 25 jaar kijken wetenschappers van hieruit de ruimte in om de ruimte te onderzoeken. Het complex bestaat uit verschillende gebouwen met meerdere gekoppelde telescopen die samen de toepasselijke naam ‘Very Large Telescope’ hebben gekregen: hele grote telescoop. Het is gebouwd door bedrijven en organisaties in Europa, die vaker samenwerken aan dit soort sterrenkundige onderzoeksprojecten. En een aantal onderdelen komt daarbij uit Nederland. Het lijkt zo op het eerste gezicht misschien een bedrijventerrein, met kantoorgebouwen. Maar de bouwwerken die je ziet, dát zijn de telescopen. Binnen staat de apparatuur waarmee licht uit de ruimte kan worden opgevangen. De telescopen worden dus gebruikt om de ruimte te onderzoeken: sterren te bekijken, planeten op te sporen en metingen te doen. Eén telescoop kan al veel meer zien dan wij met het blote oog. Maar als de telescopen samenwerken, krijg je pas echt gedetailleerde beelden. Onder de grond wordt de informatie die de losse telescopen opvangen samengevoegd. Eén van de taken van de Very Large Telescope is het zoeken naar exoplaneten. Planeten buiten ons zonnestelsel, die dus niet om onze zon draaien, maar om een andere ster. Die planeten zijn moeilijk te vinden, want ze geven zelf geen licht. Daarom is hiervoor een speciaal apparaat ontwikkeld en geïnstalleerd in één van de telescopen. En met resultaat: voor ’t eerst in de geschiedenis van het onderzoek naar de ruimte is een foto gemaakt van zo’n exoplaneet – én haar moeder-ster. Dit soort successen smaken naar meer. Daarom is er, iets verderop, een locatie uitgekozen voor de bouw van de grote broer van de telescoop. En die heeft de toepasselijke naam. Extremely Large Telescope. Je raadt het al: dit is niet een heel grote, maar een extréém grote telescoop. Deze kan nóg gedetailleerder de ruimte in kijken, en nog meer spannende ontdekkingen gaan doen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20199158 158.56 440 2024-06-18T22:10:00+00:00 yes no telescoop ruimte planeet ster https://schooltv.nl/video-item/hoe-meet-je-de-stijging-van-de-zeespiegel-satellieten-houden-water-in-de-gaten 2024-06-18T11:42:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45933.w613.r16-9.25ca2a3.webp Hoe meet je de stijging van de zeespiegel? | Satellieten houden water in de gaten Zeewater is altijd in beweging. Dat komt door de invloed van de zon, weersomstandigheden, zoals wind en regen, en zelfs door de maan die de getijden, eb en vloed veroorzaakt. En er is de laatste tijd nog een verandering aan de gang, de zeespiegel stijgt. Die zeespiegelstijging gaat erg langzaam. Je kunt het niet zien gebeuren, maar het heeft uiteindelijk wel grote gevolgen. Het water stijgt door klimaatverandering. Het wordt warmer op aarde, en daardoor smelt landijs op de noord- en zuidpool, waardoor er meer water in de oceanen terecht komt. Maar er is nog een oorzaak voor zeespiegelstijging, warmer water zet uit. Warmer zeewater neemt dus meer ruimte in. Hoe warmer de aarde en de zeeën worden, hoe hoger dus zeespiegel. Om te weten hoeveel en hoe snel het water stijgt, en hoe snel, worden metingen gedaan. Niet met een meetlint, dat is niet te doen. Daarom kijken onderzoekers vanuit de ruimte naar de aarde. Met allerlei satellieten, die hoog boven onze planeet cirkelen. Er is bijvoorbeeld een satelliet die de temperatuur meet van het zeewater. Anderen houden in de gaten hoeveel landijs er smelt en in welk tempo. En weer andere apparaten meten de hoogte van de zeespiegel op verschillende plekken. Alle gegevens worden goed bijgehouden in kaarten en animaties. Zo kunnen onderzoekers meer leren over de zeespiegelstijging en ook voorspellingen doen voor de toekomst. Waar stijgt de zeespiegel het snelst, en welke gebieden kunnen daardoor mogelijk overstromen? Die informatie is niet alleen van belang voor wetenschappers, maar voor iedereen. Met deze informatie kunnen er plannen worden gemaakt voor het verminderen van zeespiegelstijging en kunnen regeringen beslissen waar bijvoorbeeld hogere dijken moeten komen. Zodat we – ook in de toekomst – goed zijn voorbereid op het veranderende klimaat en een stijgende zeespiegel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20198966 153.2 1419 2024-06-19T22:10:00+00:00 yes no klimaatverandering zeespiegel satelliet https://schooltv.nl/video-item/woestijnzand-volgen-met-telescopen-van-sahara-naar-amazone 2024-06-18T11:43:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45934.w613.r16-9.e57f587.webp Woestijnzand volgen met telescopen | Van Sahara naar Amazone De Sahara is de grootste woestijn op aarde. Het ligt in het noorden van Afrika. Het landschap is uitgestrekt, en het is er droog en heet. Op veel plekken is er kilometerslang niets anders dan zand te zien. Toch gebeurt hier iets opmerkelijks. Niet alle zandkorrels blijven altijd liggen op dezelfde plek, maar het zand is in beweging. Het kan namelijk hard waaien in de Sahara. De woestijnwind zorgt ervoor dat grote hoeveelheden zand de lucht in worden gezogen. Jaarlijks gaat het om miljoenen kilo’s Saharastof, zoals dat heet. Dat zand en stof verspreidt zich naar andere delen van de woestijn, of zelfs daarbuiten. Want als de deeltjes hoog in de lucht terecht komen, kunnen ze hele grote afstanden afleggen. Dat is te zien vanuit de lucht. Gigantische wolken Saharastof waaien over de oceaan. Wetenschappers doen onderzoek naar de reis die het Saharastof aflegt. Met satellieten kunnen ze metingen doen en gedetailleerde beelden maken. Zo kan worden voorspeld waar het zand naartoe waait. Zoals naar Zuid-Amerika. Daar komt een groot deel van de zandwolken terecht. En hier, in het oerwoud van de Amazone, speelt het zand een grote rol. Wetenschappers hebben ontdekt dat het namelijk belangrijke voedingsstoffen bevat voor de bomen en planten in het gebied. De vegetatie in de Amazone is dus onder meer zo groen door de samenstelling van het zand uit de Sahara. Er komt ook wel eens een stofwolk naar Europa toe. Als dat gebeurt dan kun je dat zelf ook merken. Want dan kleurt de lucht prachtig rood, en op auto’s en op straat vind je dan een dun laagje Saharastof. De bewegingen van het zand kunnen ons veel leren over windstromingen boven de oceanen en ook over hoe luchtvervuiling zich verspreidt. Wetenschappers blijven de reis van het zand de komende jaren dus goed in de gaten houden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20199044 150.44 1462 2024-06-19T22:00:00+00:00 yes no woestijn zand satelliet wind https://schooltv.nl/video-item/het-weer-voorspellen-vanuit-de-ruimte-gegevens-van-weersatellieten 2024-06-18T11:44:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45935.w613.r16-9.888b427.webp Het weer voorspellen vanuit de ruimte | Gegevens van weersatellieten Bijna iedereen wil wel weten wat voor een weer het vandaag wordt. Wordt het koud of gaat de zon schijnen? En blijft het wel droog? Kijk naar de weersverwachting en je weet het. Heel simpel, in een app op je telefoon. Maar hoe die weersverwachting wordt gemaakt, is minder simpel. Wat het weer op een bepaalde plek wordt is afhankelijk van wat er gebeurt in de gebieden eromheen. Weervoorspellers gebruiken daarom allerlei satellieten, om vanaf een afstand te kijken naar de situatie op aarde en de atmosfeer. Die weersatellieten zijn continu gegevens aan het verzamelen, door van alles te meten. Zoals de luchtvochtigheid, de temperatuur, waar wolken zijn en wat de luchtdruk is. Door te kijken naar het grote plaatje, kunnen weerdeskundigen, meteorologen veranderingen zien. Al voordat die echt gebeuren. En met die gegevens kunnen ze hun voorspellingen doen. Dit zijn satellieten van de serie Meteosat, die houden het weer in Nederland in de gaten. Ze bevinden zich op zo’n 36-duizend kilometer hoogte. Terwijl de aarde draait, draaien de satellieten precies even snel met ons mee. Vanuit ons gezien lijken ze dus stil te hangen. 24 uur per dag houden ze de situatie in de gaten. De satellieten hebben verschillende meetapparaten aan boord. Zo is er een infraroodscanner, waarmee temperaturen worden gemeten. En er is bijvoorbeeld ook een apparaat dat gericht is op bliksemschichten. Op deze versnelde beelden zie je dat als knipperende lichtjes. De metingen worden direct naar de aarde gestuurd. Al die data wordt samengebracht in computers en meteorologen gebruiken die gegevens voor hun voorspellingen. Satellieten zijn trouwens niet de enige apparaten die worden gebruikt voor de weersverwachting. Er zij ook veel weerstations op de grond. Maar daarmee kun je niet zo goed zien wat eraan zit te komen. Daarom blijven wetenschappers bouwen aan weersatellieten met nieuwe technologie. Zodat ze nóg gedetailleerder metingen kunnen doen. En nog beter kunnen voorspellen wat voor weer het gaat worden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20199046 147.56 2163 2024-06-19T22:10:00+00:00 yes no weer satelliet ruimte https://schooltv.nl/video-item/wolken-en-ons-klimaat-de-stralingsbalans-op-aarde 2024-12-17T16:17:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45936.w613.r16-9.6a7054b.webp Wolken en ons klimaat | De stralingsbalans op aarde Als je wil weten wat voor weer het is, kijk je naar de lucht. Vooral wolken kunnen je veel vertellen. Zijn ze donker, dan kan het gaan regenen, en bij kleine witte wolkjes blijft het waarschijnlijk droog. Maar wolken geven ons nog meer informatie. Door onderzoek te doen naar wolken wereldwijd kunnen wetenschappers ook meer leren over het klimaat. En dat onderzoek wordt vooral gedaan vanuit de ruimte. Met satellieten wordt gemeten welk effect wolken hebben op de temperatuur. Soms verkoelen ze de aarde, en soms warmen ze de aarde op. Dat zit zo. De zon straalt warmte en licht uit. Maar niet al die energie komt bij ons aardoppervlak aan. De luchtlaag die om de aarde heen zit weerkaatst een deel van die energie weer terug. En ook wolken houden energie en dus warmte tegen. Zo’n 70% van de zonne-energie komt echt op het aardoppervlak terecht. Maar er is meer. Want de aarde verliest ook warmte. Dat zie je bij de rode pijl. En ook hierbij spelen wolken een rol, want ze houden een deel van de uitgestraalde warmte tegen. Als een soort deken houden ze het vast. Wolken hebben dus twee verschillende effecten op de verwarming van de aarde. Ze houden zonnewarmte tegen, maar houden ook de warmte van de aarde vast. Het evenwicht tussen inkomende en uitgaande energie heet de stalingsbalans van de aarde. Welk effect van de wolken het sterkst is, hangt af van het type wolken op een bepaalde plek. Hoge bewolking is bijvoorbeeld vaak dunner, waardoor er meer zonnestralen doorheen kunnen komen. Daardoor wordt het warmer. Lage bewolking is vaak dikker, dus die weerkaatsen meer warmte. Waardoor het bij ons koeler wordt. Nu het klimaat wereldwijd verandert, heeft dat een groot effect. Want onderzoekers zijn erachter gekomen dat door opwarming van de aarde er minder lage bewolking voorkomt. En juist die lage bewolking hield de zonnewarmte tegen. Minder lage bewolking, leidt weer tot meer opwarming. Wetenschappers blijven onderzoek doen naar de wolken, en hopen zo meer te begrijpen over het effect van wolken op het klimaat van de aarde. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20199047 155.76 2412 2024-06-19T22:10:00+00:00 yes no zon wolk stralingsbalans klimaat https://schooltv.nl/video-item/de-waterkringloop-op-aarde-de-reis-van-waterdeeltjes 2024-06-18T11:47:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45937.w613.r16-9.60cb312.webp De waterkringloop op aarde | De reis van waterdeeltjes Meer dan de helft van het oppervlak van de aarde bestaat uit water. Je vindt het vooral in de oceanen, maar ook bijvoorbeeld op de noordpool als ijs, of in rivieren en onder de grond. Al dat water staat nooit stil. Het is in beweging. En dat bewegen gaat vaak volgens een vast patroon. Dat noemen we de waterkringloop. Kort gezegd gaat water vanuit oceanen naar de lucht, en daarna via het land weer terug naar de oceaan. De zon speelt daarbij een belangrijke rol. Door de warmte van de zon boven de oceaan verdampen waterdeeltjes. De waterdamp vormt een wolk die stijgt, afkoelt en condenseert om als regen of sneeuw weer naar beneden te vallen. Via rivieren of onder de grond stroomt het water dan weer terug en komen de waterdeeltjes weer terecht in de oceaan. Deze kringloop en veranderingen in de samenstelling van water zijn continu aan de gang. Water kan dus vloeibaar zijn, in oceanen, zeeën of meren. Het kan gasvormig zijn, als het waterdamp is geworden. En als het op een plek neerkomt waar het heel koud is, zal het een tijdje bestaan in vaste vorm, als sneeuw of ijs. Maar vroeg of laat begint elk waterdeeltje altijd weer aan een nieuwe reis in de waterkringloop. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20199048 95 10126 2024-06-19T22:10:00+00:00 yes no water kringloop regen neerslag https://schooltv.nl/video-item/missies-naar-mars-onderzoek-naar-onze-buurplaneet 2024-06-18T11:48:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45938.w613.r16-9.92b50b6.webp Missies naar Mars | Onderzoek naar onze buurplaneet Al eeuwenlang zijn mensen gefascineerd door de planeet Mars. Van de planeten in het zonnestelsel staat Mars het dichtst bij de aarde. Mars wordt ook wel de rode planeet genoemd en soms kun je ‘m zien, als een klein rood stipje aan de sterrenhemel. Lang is er veel onduidelijk over Mars. Waarom is de planeet eigenlijk rood, hoe ziet het landschap eruit? En hoeveel manen heeft Mars? Al die vragen blijven lang onbeantwoord. Maar nu ruimtewetenschappers meer onderzoek kunnen doen en er zelfs marslanders op de planeet zijn komen er meer antwoorden. In 1975 wordt een raket gelanceerd, met aan boord de eerste ‘lander’ met onderzoeks-apparatuur. Maar makkelijk gaat het niet. De missie, die Viking 1 heet, kost enorm veel geld, en de reis naar Mars duurt wel 10 maanden. Eenmaal aangekomen maakt de lander foto’s van het oppervlak van de planeet. Ook is er apparatuur aan boord om de bodem en de lucht te onderzoeken. Voor het eerst kunnen de twee manen van Mars ook goed worden bekeken. En men ontdekt dat de rode kleur van Mars komt van deeltjes ijzer in de grond. Er komen meer missies naar Mars. Opvolgers zijn bijvoorbeeld rondrijdende karretjes vól met onderzoeksapparatuur. Sinds Viking 1 zijn er doorlopend marsmissies aan de gang. Er is geen dag voorbijgegaan zonder dat er een onderzoeksmissie bezig is op Mars. Eén van de recente vondsten is dat er water in de vorm van ijs is ontdekt op Mars. Maar de belangrijkste vraag van de onderzoekers is nog niet beantwoord: is er leven op Mars? Als dat zo is, dan zou het enorm interessant zijn om dat verder te onderzoeken. Voorlopig blijft er dus onderzoek gedaan worden. Plannen zijn er nog genoeg. Ruimtevaartorganisaties willen in de toekomst niet alleen apparaten, maar ook mensen naar Mars sturen. Die kunnen vanuit hun basis dan nog beter onderzoek doen. Naar leven op Mars, en ook bijvoorbeeld of het mogelijk is om de planeet ooit bewoonbaar te maken voor de mens. Het zijn nog maar plannen, want er moet nog veel gebeuren voordat het zover is. Maar wie weet is het op een dag mogelijk om te wonen op Mars. En dan kun je, als je naar boven kijkt, de aarde zien, als een blauw stipje tussen de sterren. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20199049 177.44 1788 2024-06-19T22:10:00+00:00 yes no Mars planeet ruimtevaart https://schooltv.nl/video-item/club-lees-succesverhalen-van-nieuwkomers-club-lees-boek-7-thuis-draag-ik-bij-me 2024-07-22T08:00:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46109.w613.r16-9.065a6f9.jpg Club Lees | Succesverhalen van nieuwkomers | Club Lees boek 7: Thuis draag ik bij me Noah spreekt af met de oprichter van Beste Nieuwkomer Spotlight Awards Mehrnoush Forouzandeh en genomineerde Zina Abboud. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_VPRO_20191833 489.6 74 2024-05-06T03:01:00+00:00 yes no lezen literatuur https://schooltv.nl/video-item/kan-je-ai-werken-kunst-noemen-de-meningen-hierover-verschillen 2024-06-19T18:17:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45912.w613.r16-9.1d7f1ad.webp Kan je AI-werken kunst noemen? | De meningen hierover verschillen Als dit kunst is en dit ook. Waarom dit dan niet? Dat ga ik jullie uitleggen. Dit werk is gemaakt met AI, Artificial Intelligence. Een heel slim computersysteem waarmee beelden gemaakt kunnen worden. Maar sommige kunstenaars vinden de kunstwerken gegenereerd met AI geen kunst, terwijl anderen dit juist wel kunst vinden. Er is in de kunstwereld dan ook veel discussie over AI. Maar jongens, wat is nou kunst? Uit onderzoek blijkt dat kunst heel subjectief is. Dat betekent dat het voor iedereen anders is. Kunst heeft niet één duidelijke betekenis. In het woordenboek staat kunst omschreven als het vermogen om schoonheid te scheppen en esthetisch genot op te wekken. De schone kunsten. Maar er zijn ook kunstwerken die helemaal niet mooi zijn of esthetisch zoals dit. Vaak vinden mensen kunst iets dat door mensen is gemaakt. Een kunstenaar neemt de kijker mee op reis vol emoties, intenties en persoonlijke expressie. Artificiële intelligentie heeft in vergelijking dit niet, of in ieder geval op dit moment nog niet. Het heeft geen gevoelens of persoonlijkheid. Was ik dat nou of niet? Maar is het echt belangrijk dat een mens het kunstwerk heeft gemaakt? Dat is een vraag waar je over kan nadenken. AI kan ook gebruikt worden om nieuwe creatieve kunstwerken mee te maken. Kunstenaars gebruiken AI dan als een soort hulpmiddel, net zoals een camera en een kwast dat zijn. Of AI kunst als echte kunst beschouwd kan worden. Dat hangt af van je definitie van kunst. Dat is voor iedereen anders. Het belangrijkste is dat het de kracht heeft om ons te inspireren. Net zoals menselijke kunst dat doet. Wat denk jij? Vind jij AI beelden kunst? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20198156 109.76 884 2024-06-17T22:00:00+00:00 yes no artificial intelligence kunst schilderkunst https://schooltv.nl/video-item/wat-is-de-ballroom-scene-de-oorsprong-van-populaire-termen-als-slay-en-shady 2024-06-19T09:54:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45913.w613.r16-9.38912ea.webp Wat is de ballroom-scene? | De oorsprong van populaire termen als 'slay' en 'shady' Je hoort ze overal. Woorden zoals slay en shady. Steeds vaker worden termen zoals deze gebruikt in de media. Maar waar komen deze termen vandaan? En waarom is deze geschiedenis zo belangrijk? De ballroom-scene is een subcultuur. Ontstaan eind jaren zestig in de ondergrondse queer kringen van New York. Van oorsprong is het een veilige plek voor Afro-Amerikaanse en Latijns-Amerikaanse mensen van de LHBTQ gemeenschap. Drag gala's die al vanaf de 19e eeuw bestaan hadden vaak een racistische ondertoon. De niet witte dragqueens die meededen, werden aan oneerlijke Europese schoonheidsidealen gehouden. Aan het eind van de jaren zestig besloot transvrouw en drag queen Christine La Beha om een eigen ball te organiseren. Crystal zou vanaf dan haar eigen regels maken. Hiermee inspireerden zij velen. Ballroom bestaat uit evenementen die bals heten. Hierbij loopt de deelnemers op de runway in verschillende categorieën. Al snel waren die categorieën niet alleen meer voor dragqueens. Iedereen kon diens talenten in mode en vogueing laten zien. Ook ontstonden er huizen. Dat is een familie systeem waar daklozen LHBTQ jongeren van kleur konden worden opgevangen. Tegenwoordig is Ballroom over de hele wereld te vinden en een onzichtbare kracht achter vele moderne trends. Van populaire dans en muziek tot films en series. Iedereen heeft wel eens iets gezien dat met ballroom te maken heeft. Denk bijvoorbeeld aan Beyoncé en Madonna. Het is belangrijk dat we blijven stilstaan bij waar termen zoals ‘slay’ vandaan komen, zodat we de invloed van ballroom kunnen erkennen en vieren. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20198157 107.861 566 2024-06-17T22:00:00+00:00 yes no dansen cultuur subcultuur Amerika seksualiteit https://schooltv.nl/video-item/wat-is-hysterie-en-waarom-noemen-we-mensen-nog-steeds-hysterisch 2024-06-18T16:07:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45914.w613.r16-9.247d5e7.webp Wat is hysterie? | En waarom noemen we mensen nog steeds hysterisch? Hysterie. Een woord dat je vast wel eens hebt gehoord. Misschien heb je wel eens iemand hysterisch genoemd. Maar waar komt het woord hysterie nou eigenlijk vandaan? Het is een ziekte, bedacht door de oude Grieken. De naam hysterie komt van het Griekse woord Hystera, wat baarmoeder betekent. De oude Grieken waren ervan overtuigd dat een baarmoeder door het lichaam van de vrouw zou zwerven, op zoek naar een kind. Dit zou voor zogenaamde hysterische klachten zorgen. Een vrouw met overdreven emoties als angst, woede of verdriet werd al gauw gezien als hysterisch. Maar ook lichamelijke klachten als vage pijntjes of duizeligheid. Die werden aan hysterie gekoppeld. De term werd later ook gebruikt in de psychiatrie. Dokters gebruikten verschillende methoden om de vrouw ervan te genezen. Zo liet ze de vrouw van zes weken stil liggen. Rekte ze de baarmoedermond op of brachten ze de vrouw tot een orgasme. En soms zelfs door verminking van de clitoris. Maar of deze behandelingen nou echt werkten, dat werd niet onderzocht. Tot de jaren tachtig werd de term hysterie nog gebruikt in het handboek van psychiatrie. Maar wat bedoelen we in deze tijd als we het hebben over hysterie? Nou, tegenwoordig wordt hysterisch vaak gebruikt om de emoties van vrouwen of mensen die zich dan vrouwelijk zouden uiten negatief te benadrukken. Je zou kunnen zeggen dat met deze geschiedenis het woord hysterie best een zware lading heeft. Maar wat vind jij? Is het nog oké om iemand hysterisch te noemen? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20198158 108.757 657 2024-06-17T22:00:00+00:00 yes no vrouw ziekte psychologie https://schooltv.nl/video-item/emotie-in-de-landschappen-van-van-gogh-donkere-en-lichtere-kleuren-zorgen-voor-verschillende-emoties 2024-06-18T16:07:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45915.w613.r16-9.6793c7f.webp Emotie in de landschappen van Van Gogh | Donkere en lichtere kleuren zorgen voor verschillende emoties We hebben allemaal eens gehoord van Vincent van Gogh. De schilder kreeg in zijn leven te maken met psychische aandoeningen. Veel van Van Gogh zijn schilderijen bevatten emotie zonder echt iets emotioneels te laten zien. Kijk bijvoorbeeld naar dit schilderij. Welke emotie brengt het bij jou naar boven? En deze. Ik vind deze toch echt een stuk droeviger dan de vorige. Beide zijn landschappen, maar toch brengen ze een heel ander gevoel over. De lichte en felle kleuren komen al snel vrolijker over dan donkere en hardere kleuren. Maar het kleurgebruik is niet het enige waar we de gevoelens van Van Gogh uit kunnen afleiden. Zo zijn zijn gevoelens ook goed zichtbaar in zijn landschappen. Landschappen leken voor Van Gogh een ontsnapping aan zijn ziektes en mentale gevechten. Het lijkt erop dat hij in de zwaarste maanden van zijn leven steeds meer landschappen begon te schilderen. Bijna alles wat hij in zijn latere leven schilderde was een landschap of iets anders dat sterk door de natuur werd beïnvloed. Van Gogh was altijd gefascineerd door de natuur en de landschappen die hij schilderde. Natuur bracht Van Gogh rust maar ook was het de meest inspirerende voor hem om te schilderen. Als ik geen liefde had voor natuur en mijn werk, zou ik ongelukkig zijn. Opmerkelijk is dat zijn landschappen veranderen van tamelijk vredige boomgaarden naar meer verontrustende korenvelden. Eerst was het in de schilderijen vaak dag en gebruikte hij daarvoor felle kleuren. Pas vlak voor zijn overlijden gebruikte hij vaak donkere kleuren, zoals donkere blauwtinten. Die landschappen zijn vaak bij nacht of er zijn onweerswolken afgebeeld. Later in zijn leven gebruikt Van Gogh ook de natuur om te vertellen wat hij niet in woorden kon uitleggen. Het laatste wat hij ooit zou schilderen was dan ook de natuur. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20198159 114.901 563 2024-06-17T22:00:00+00:00 yes no schilder schilderkunst Vincent van Gogh https://schooltv.nl/video-item/hoe-maak-je-verf-met-enkel-natuurlijke-materialen-oude-kunstenaars-maakten-hun-eigen-verf-met-pigment-en-eigeel 2024-06-18T16:08:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45916.w613.r16-9.6f2efa4.webp Hoe maak je verf met enkel natuurlijke materialen? | Oude kunstenaars maakten hun eigen verf met pigment en eigeel Verf. Je kunt het in elke hobbywinkel vinden, maar dat was niet altijd het geval. Tegenwoordig kan verf op gemakkelijke wijze snel worden geproduceerd. Voordat machines producten industrieel konden produceren maakten kunstschilders zelf hun verf en de basis voor elke verf is pigment. Een stof dat een bepaalde kleur bevat. Tegenwoordig is dit vaak synthetisch. Dat betekent dat het niet is gemaakt van natuurlijke grondstoffen. Vroeger haalden schilders zelf pigment uit verschillende natuurlijke materialen zoals stenen, bloemen, insecten en zelfs mummies. Maar hoe kan je nou met dat pigment daadwerkelijk verf maken? Om verf te maken moet het pigment worden samengevoegd met een bindmiddel. Voor olieverf wordt bijvoorbeeld lijnolie gebruikt en aquarelverf heeft een bindmiddel dat al sinds de middeleeuwen wordt gebruikt. Eigeel. Om aquarelverf te maken zijn meer ingrediënten nodig dan pigment en ei. Bijvoorbeeld Arabische gom en glycerine, maar ook ossengal, honing en een spijkolie hebben hun eigen functie. Uiteindelijk worden al die ingrediënten samengevoegd en dat vormt de basis van de verf. Die basis wordt dan gemengd met een hoopje pigment op een glazen ondergrond. Met behulp van een paletmes. Als laatste wordt een muller gebruikt om de laatste pigment klodders goed kapot te maken voor gladde verf. En zo kan dus aquarelverf gemaakt worden. Ga jij ook proberen om je eigen verf te maken? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20198160 93.632 775 2024-06-17T22:00:00+00:00 yes no schilderen schilderkunst verf https://schooltv.nl/video-item/wat-is-het-verzet-en-welke-soorten-verzet-waren-er-in-de-tweede-wereldoorlog 2024-06-19T09:54:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45919.w613.r16-9.270b8d9.webp Wat is het verzet? | En welke soorten verzet waren er in de Tweede Wereldoorlog? Dit lijkt misschien op een normaal paspoort maar er is iets speciaals. Dit is het persoonsbewijs van een verzetsstrijder uit 1941. Het verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog kwam op voor de mensen op wie de nazi's het gemunt hadden. Bijvoorbeeld Joden, Sinti en Roma. Er waren verschillende soorten verzet. Denk hierbij aan het droppen van wapens persoonsbewijzen vervalsen, het gebruik van morsecode voor geheime berichten. Met dit apparaatje. Stiekem spullen naar mensen smokkelen? Oh nee, een snoepje. Ook werd via Radio Oranje en illegale kranten, zoals deze, informatie verspreid. En misschien wel de bekendste manier mensen helpen met onderduiken. De familie Frank is een van de bekendste onderduikers. Verzetsstrijders herkennen elkaar door het dragen van speldjes zoals deze. Maar een half procent van de Nederlanders zat in het verzet. Dat zijn minder dan 45.000 van de 9 miljoen mensen die toen in Nederland leefden. Daarvan zijn meer dan tienduizend verzetsstrijders vermoord. En nu jij weet wat het verzet is en de gevaren die het met zich meebrengt zou jij meedoen? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20198161 74.56 1301 2024-06-17T22:00:00+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog verzet jodenvervolging https://schooltv.nl/video-item/wat-waren-de-nederlands-engelse-zeeoorlogen-in-de-17e-en-18e-eeuw-strijden-de-landen-om-belangrijke-handelroutes 2024-06-19T09:55:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45918.w613.r16-9.8ffd878.webp Wat waren de Nederlands-Engelse zeeoorlogen? | In de 17e en 18e eeuw strijden de landen om belangrijke handelsroutes Dit is de William Rex. Een schaalmodel van een Nederlands oorlogsschip uit de 17e eeuw en dit is echt een typisch voorbeeld van een schip dat gebruikt werd in de Nederlands Engelse Zee oorlogen. Vroeg in de 17e eeuw had ons kikkerlandje de grootste handelsvloot van Europa. Onze handelsvloot was groter dan alle handelsvloten van alle landen in Europa bij elkaar. Engeland was de grootste concurrent van Nederland en er was veel spanning tussen de twee grootmachten. Ze wilden allebei de meeste macht in de overzeese handel en dus raakten de twee landen in verschillende oorlogen verwikkeld. In de 17e en de 18e eeuw. Deze oorlogen werden gevoerd om controle te krijgen over de zeeën. En om belangrijke handelsroutes te bemachtigen. Misschien wel de belangrijkste persoon om controle te behouden over de zeeën was Michiel Ruyter. De Ruyter kon met zijn ervaren blik op het oorlogsgebied de sterke Engelsen verslaan. Mede door De Ruyter won Nederland heel veel van deze oorlogen waardoor de handel kon blijven bestaan. Hierdoor is Nederland in de 17e eeuw heel rijk en machtig geworden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20198172 66.88 492 2024-06-17T22:00:00+00:00 yes no Engeland Nederland oorlog Michiel de Ruyter https://schooltv.nl/video-item/wat-is-de-herkomst-van-racistische-woorden-veel-racistische-woorden-zijn-bedacht-in-de-koloniale-tijd 2024-06-19T15:04:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45925.w613.r16-9.1956eee.webp Wat is de herkomst van racistische woorden? | Veel racistische woorden zijn bedacht in de koloniale tijd Woorden hebben gewicht. Veel woorden die racisme en onderdrukking in stand houden zijn bedacht in de koloniale tijd. En als je die achtergrond niet kent kun je ook niet weten wat je er eigenlijk mee zegt. Even kijken. Over het antwoord hebben we het al gehad. En op straat hebben we al gehoord wat voor lading het woord blank met zich meebrengt. Wit is in die zin dus een neutraal woord. Oh, deze is ook interessant. Al Lives Matter. Deze leus kwam als reactie op de Black Lives Matter protesten in 2020. Ook een aardige kramp als je het mij vraagt. Want natuurlijk telt elk leven. De Black Lives leus waaide over vanuit de Verenigde Staten en was een protest tegen politiegeweld dat tegen zwarte mensen buitenproportioneel is in vergelijking tot witte mensen. Het betekent dus niet dat de levens van zwarte mensen meer waard zijn. Het betekent dat ze evenveel waard zouden moeten zijn als die van witte mensen. In het gesprek over racisme doet taal er dus toe. In de loop der geschiedenis en ook in het heden zie je dat taal een hele belangrijke rol speelt in het ontmenselijken van de mens en dat het zelfs kan leiden tot desastreuze situaties zoals genocide. Neem het antwoord als voorbeeld. En wat gebeurt er als een hele groep mensen reduceert tot één woord dat vooral wordt gekoppeld aan negatief niveau ideeën? Zwartheid als crimineel, zwartheid als minder gevoelig, minder intelligent? In de loop der geschiedenis zag je dus dat het n-woord die lading kreeg en dat het daardoor gelegitimeerd werd om geweld toe te passen op zwarte mensen. Helaas zien we dat dat vandaag de dag nog steeds gebeurt met verschillende groepen. En vandaar is het heel belangrijk om te weten wat voor woorden je gebruikt, wat voor taal je gebruikt en waar bepaalde termen vandaan komen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20199496 124.032 2031-06-13T15:01:00+00:00 512 2024-06-18T22:00:00+00:00 yes no racisme slavernij discriminatie vooroordeel https://schooltv.nl/video-item/is-er-racisme-bij-dieren-racisme-is-aangeleerd-gedrag 2024-06-19T15:04:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45926.w613.r16-9.17ed485.webp Is er racisme bij dieren? | Racisme is aangeleerd gedrag De natuur kent geen racisme. Racisme is geen aangeboren gedrag, maar aangeleerd gedrag. Misschien kan ik het beste uitleggen aan de hand van dieren. Ik bestudeer met name chimpansees. We kennen bijvoorbeeld West-Afrikaanse chimpansees met een heel donkere huidskleur en we kennen Oost-Afrikaanse chimpansees met een hele lichte huidskleur. Als je die twee chimpansees bij elkaar zet, maakt het hun helemaal niks uit wat de huidskleur is. Er is geen enkele vorm van racisme te bekennen. De kern is dat racisme is aangeleerd bij mensen. Vaak zit het ook gewoon in bijna onbewust gedrag. Je hebt soms zelfs baasjes die zeggen mijn hond is racistisch want als je een zwart iemand ziet, begint die onmiddellijk met blaffen. Er is geen enkele hond die racistisch wordt geboren, maar die hond die gaat anticiperen. Juist op het gedrag van het baasje. Misschien maakt dat baasje wel angstzweet aan op het moment als je iemand ziet met een andere huidskleur. Honden ruiken dat meteen. Misschien gaat het baasje wel op een andere manier reageren waardoor die hond denkt hé, wacht even, ik zie een constante zwarte huidskleur. Baasje reageert anders. Misschien moet ik maar even blaffen en een waarschuwing afgeven. En dat doen we ook met kinderen. Oké, we worden als mensen dus niet racistisch geboren. Maar waar komt dat hele idee van ras dan vandaan? Als we vanuit de biologie over de mens spreken, dan spreken we over één soort. Maar wat we niet kunnen is spreken over het witte ras en het zwarte ras. Dat is veel te veel vereenvoudigd en eigenlijk ook absoluut niet juist. Dus we behoren allemaal tot één soort, één soort. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20199497 100.906 2031-06-13T15:01:00+00:00 672 2024-06-18T22:00:00+00:00 yes no racisme discriminatie gedrag https://schooltv.nl/video-item/is-humor-grenzeloos-er-zijn-juridische-maar-ook-morele-en-sociale-grenzen 2024-06-19T15:06:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45927.w613.r16-9.887c2ac.webp Is humor grenzeloos? | Er zijn juridische, maar ook morele en sociale grenzen Humor is zeker niet grenzeloos. Er zijn altijd grenzen aan humor, er zijn juridische grenzen. Maar eigenlijk, als we het over de grenzen van humor hebben en over wat wel of niet kan, hebben we het meestal over morele en sociale grenzen. Dus waarvan vinden wij zelf dat wat er wat nog wel kan en wat niet kan? Humor gaat altijd ook een grens over maar als je te ver gaat dan kunnen mensen er ook aanstoot aan nemen. Dus het is nooit zo geweest dat er over alles en iedereen in hele harde bewoordingen maar grappen gemaakt konden worden. Het lastige van humor is ook dat grappen of ze nou wel of niet racistisch bedoeld zijn, dat ze ook op verschillende manieren geïnterpreteerd kan kunnen worden. Dus het ligt er ook erg aan wie je publiek is. En als humor onderzoekers noemen we dat wel het Archie Bunker Effect En Archie Bunker dat heel lang geleden, maar in de jaren zeventig had je een sitcom die heette in de familie en het hoofdpersonage uit die sitcom was Archie Bunker en dat was nogal een racistische arbeider. En daar zaten dus heel veel racistische grappen in die serie maar ook wel bedoeld om die Archie Bunker zelf die racisten te ontmaskeren. Maar ze hebben onderzoek gedaan naar wat televisiekijkers nou van Archie Bunker vonden. En wat bleek toen? Dat liberale televisiekijkers die gingen mee in de ironie. Maar conservatieve televisie kijkers, die vonden Archie Bunker eigenlijk een held. Oftewel, ook al ben je een antiracistische televisiemaker die racisme juist op de hak wil nemen, er kan ook een publiek zijn dat denkt oh eindelijk eens iemand die het zegt en die het kan zeggen. Want onder het mom van humor kun je net iets verder gaan. Dat is het Archie Bunker effect. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20199498 91.392 2031-06-13T15:06:00+00:00 515 2024-06-18T22:00:00+00:00 yes no racisme discriminatie humor grap https://schooltv.nl/video-item/wat-zijn-onbewuste-vooroordelen-associaties-in-je-brein-die-niet-altijd-juist-zijn 2024-06-20T08:59:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45928.w613.r16-9.e99f4de.webp Wat zijn onbewuste vooroordelen? | Associaties in je brein die niet altijd juist zijn Onbewuste vooroordelen betekent dat je associaties maakt in je brein, zonder dat je je daar bewust van bent. Het is een hulpmiddel om dat wat je ziet snel te kunnen beoordelen. Mensen in hokjes plaatsen dus. Dat wordt gevoed door alles wat we om ons heen waarnemen. Van de beelden die we zien, tot de woorden die we horen. Onbewuste vooroordelen hebben een functie maar ook als nadeel dat ze niet altijd juist zijn. Want waarom zou je zwarte mensen in verband moeten brengen met apen en bananen? Dat doet mij denken aan die mensen tuinen. Of zwart associëren met vies. Misschien heb je wel eens gezegd dat zwarte mensen altijd zo goed kunnen dansen. Of misschien heb je wel eens je tas stevig vastgepakt toen er een zwart persoon je tegemoet kwam lopen. Dat heb zelfs ik wel eens een keer gedaan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20199499 54.037 2031-06-13T15:04:00+00:00 688 2024-06-18T22:00:00+00:00 yes no racisme discriminatie vooroordeel bewustzijn https://schooltv.nl/video-item/hoe-uit-racisme-zich-in-sport-zwarte-sporters-worden-anders-beschreven-dan-witte-sporters 2024-06-19T15:07:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45929.w613.r16-9.4ce1c3c.webp Hoe uit racisme zich in sport? | Zwarte sporters worden anders beschreven dan witte sporters Taal is heel belangrijk als het gaat over racisme en raciale stereotypering in sport. Dat komt ook omdat journalisten, sportjournalisten, graag praten in termen van metaforen. Dus ze vergelijken vaak sporters op een bepaalde manier en ze dichten allemaal eigenschappen toe aan sporters. Wat we zien is dat zwarte sporters bijvoorbeeld relatief vaak worden beschreven als van nature fysiek sterke, snelle sporters. Dat gebeurt deels in taalgebruik, maar soms ook door afbeeldingen. We zien bijvoorbeeld zwarte sporters. Denk aan een sprinter als Usain Bolt in het verleden, die dan worden afgebeeld naast een panter dus naast een dier dus. Daarmee wordt geïmpliceerd dat zwarte sporters een soort dierlijke snelheid hebben. Nou, als je nou kijkt naar witte sporters, daar zien we dat de beschrijvingen over witte sporters veel diverser zijn. Dus daar worden ze vaker beschreven als creatief. Als leiders. Op die manier speelt taal een rol bij ja, bij de sport en bij het ja eigenlijk het vormen van raciale stereotypen. Ja, die gevolgen lijken op het eerste gezicht misschien heel onschuldig, maar toch heeft het wel degelijk gevolgen. Eén van de voorbeelden is dat zwarte sporters die na hun carrière een leiderschapspositie willen vervullen in de sport of een coach willen worden en die ook de diploma's daarvoor hebben, dat zij soms moeite hebben met die stereotypen. Maar ook last hebben in hun carrière van die stereotype. Clubeigenaren zien hun nog vooral als die goede atleet vanwege die associatie met natuurlijke fysieke karakteristieken. En die clubeigenaren, die zien hun niet vooral als een goede leider of een goede manager. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20199500 93.44 2031-06-13T15:06:00+00:00 394 2024-06-18T22:00:00+00:00 yes no discriminatie racisme sport vooroordeel https://schooltv.nl/video-item/waar-komen-ras-en-racisme-vandaan-ontstaan-in-de-tijd-van-kolonialisme-en-slavernij 2024-06-19T15:08:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45930.w613.r16-9.fa69134.webp Waar komen ras en racisme vandaan? | Ontstaan in de tijd van kolonialisme en slavernij We behoren dus allemaal tot één soort de mens. Sterker nog, we delen voor meer dan 99% hetzelfde DNA. Maar als het witte en het zwarte ras helemaal niet bestaan? Waar komt dat idee dan vandaan? Het idee van ras is ontstaan in de periode van koloniale expansie. Omdat men vanuit Europa bijvoorbeeld landen in Afrika, Amerika en India wilde overnemen, moest dat op een bepaalde manier worden goedgepraat. Hoe deed men dat? Door te stellen dat men in Europa, het zogenaamde witte ras of Europeanen meer ontwikkelde, meer intelligent, meer beschaafd waren en dat het daardoor hun plicht was om die minder ontwikkelde wezens in Afrika en Amerika en Azië beschaving te brengen. En dat slavernij eigenlijk goed voor hen was omdat ze zo hun land op een goede manier konden gebruiken. En hoe werd dat idee van ras eigenlijk bedacht? Nou, je had bijvoorbeeld antropologen die onderzoek deden door menselijke schedels te meten en men stelde dat je op basis van de hoeken van die schedels kon stellen dat zwarte mensen minder intelligent, minder ontwikkeld waren en dat ze eigenlijk een soort missende link waarde tussen de apen en de meer ontwikkelde Europeaan. En dat soort ideeën zijn heel lang gemeengoed geweest en werd als normaal gezien in de wetenschap, in de filosofie en daardoor zag je dat het idee van ras heel lang als normaal werd beschouwd. Nou, gelukkig weten we nu dat het totale onzin is maar heel lang dachten wetenschappers op deze manier na. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20199501 103.232 2031-06-13T15:07:00+00:00 719 2024-06-18T22:00:00+00:00 yes no racisme discriminatie slavernij vooroordeel https://schooltv.nl/video-item/wat-is-wit-privilege-wanneer-je-huidskleur-je-niet-in-de-weg-staat 2024-07-30T12:47:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45931.w613.r16-9.32d6fc4.webp Wat is wit privilege? | Wanneer je huidskleur je niet in de weg staat Als we nou eens deze track race gebruiken als metafoor voor onze maatschappij, dan zou dat betekenen dat iedereen gelijk is. En dat is natuurlijk eigenlijk ook zo. Maar door onder andere het slavernijverleden en het centraal stellen van mensen met een witte huid heeft er een verschuiving plaatsgevonden waardoor we in de praktijk helemaal niet gelijk zijn. Misschien heb je wel eens gehoord van wit privilege En als je wit bent heb je misschien ook gedacht hoezo wit privilege? Ik heb toch ook gewoon hard moeten werken om dingen te bereiken? En dat is ook zo. Wit privilege gaat er ook niet vanuit dat jouw leven als wit persoon makkelijk is. Het betekent dat je huidskleur je niet steeds in de weg staat. Vanwege hun huidskleur beginnen deze poppetjes dus verder naar achter dan de poppetjes met een witte huidskleur. Ze moeten harder presteren om dezelfde finish te bereiken. Alleen wordt er vanuit gegaan dat de poppetjes van kleur evenveel kans maken als de witte poppetjes. Maar in de praktijk maakt het in Nederland wel degelijk uit of je Bakker heet of El Manouzi. Geweldig wat ze hier laat zien. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20199502 73.6 2031-06-13T15:07:00+00:00 215 2024-06-18T22:00:00+00:00 yes no discriminatie racisme vooroordeel https://schooltv.nl/video-item/hoe-reageer-je-als-je-wordt-aangesproken-op-racisme-het-is-lastig-om-toe-te-geven-dat-we-iets-racistisch-hebben-gezegd 2024-06-19T15:10:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45932.w613.r16-9.345958a.webp Hoe reageer je als je wordt aangesproken op racisme? | Het is lastig om toe te geven dat we iets racistisch hebben gezegd Als mensen worden aangesproken op racisme dan zie je vaak de volgende reacties. Mensen worden boos. Ze ontkennen dat wat er gebeurt racisme is. Ze huilen. Of ze spreken je aan op je toon. Dit zijn trouwens bekende gedragingen in de wetenschap. Zo bekend dat ze namen hebben. Gaslighting, witte tranen en tone policing. Veel van deze reacties willen mensen van kleur het zwijgen opleggen. Bewust maar vooral onbewust. Het kan ook lastig zijn om toe te geven dat we iets racistisch hebben gedacht of gedaan. Maar door deze reacties komen we niet verder in gesprekken en geven we geen ruimte aan de mensen die slachtoffer zijn van racisme om over hun ervaringen te praten. En op die manier houden we die ongelijkheid vanuit de geschiedenis in het heden in stand. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20199503 68.16 2031-06-13T15:07:00+00:00 186 2024-06-18T22:00:00+00:00 yes no racisme discriminatie gevoel vooroordeel https://schooltv.nl/video-item/een-e-die-klinkt-als-u-letterliedjes 2026-01-12T09:44:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45944.w613.r16-9.bb3f6cd.webp Een e die klinkt als u | Letterliedjes Je zegt niet weh, maar... wuh! (weh maar wuh) Je zegt niet teh, maar... tuh! (teh maar tuh) Je zegt niet jeh, maar... juh! (jeh maar juh) Ze hebben allemaal een eh Een eh die klinkt als... uh! Je geeft de planten water Je eet een hap meloen In plaats van u dan staat er Een e - niks aan te doen Eh... Als je dan u moet zeggen Heet dat een stomme e Dus lachen, liggen, leggen Niet meer vergeten, hè? Eh... Je zegt niet weh, maar... wuh! (weh maar wuh) Je zegt niet teh, maar... tuh! (teh maar tuh) Je zegt niet jeh, maar... juh! (jeh maar juh) Ze hebben allemaal een eh Een eh die klinkt als... uh! Zo'n e staat vaak geschreven Aan 't einde of begin Maar mensen, wacht eens even Hier staat hij middenin Je zegt niet weh, maar... wuh! (weh maar wuh) Je zegt niet teh, maar... tuh! (teh maar tuh) Je zegt niet jeh, maar... juh! (jeh maar juh) Ze hebben allemaal een eh Een eh die klinkt als... uh! Bij groente of geleerde Heb je een u verstaan Let op, dan komt dus weer de Stomme e er achteraan Eh... Je zegt niet weh, maar... wuh! (weh maar wuh) Je zegt niet teh, maar... tuh! (teh maar tuh) Je zegt niet jeh, maar... juh! (jeh maar juh) Ze hebben allemaal een eh Een eh die klinkt als... uh! Ook bij het woord verkouden Schrijf je de stomme e Je moet maar goed onthouden Alleen een schaap zegt: beh Je zegt niet weh, maar... wuh! (weh maar wuh) Je zegt niet teh, maar... tuh! (teh maar tuh) Je zegt niet jeh, maar... juh! (jeh maar juh) Ze hebben allemaal een eh Een eh die klinkt als... uh! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20199215 139.52 6551 2024-06-20T10:03:00+00:00 yes no spelling schrijven lezen woordenschat https://schooltv.nl/video-item/kijk-in-mijn-hart-mc-lost-uit-de-kramp-in-de-klas 2024-06-20T09:16:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45942.w613.r16-9.39bc11f.webp Kijk in mijn hart (MC Lost) | Uit de kramp in de klas Kijk in mijn hart. Zeg me wat jij ziet. Weet je niet beter of wil je dat niet. Iedereen denkt het maar wie zegt iets. Weet al hoe je denkt en hoe jij mij ziet. Kijk in me hart. Zeg me wat je ziet. Weet je niet beter of wil je dat niet. Ja, ben gekomen van zwarte koningen en koninginnen. In een land vol onbegrip. Maar zeg me, waar moet ik beginnen? Iedereen die wil wat vinden. Maar waar vinden we elkaar? Willen meer dan oordelen. Neem een kijkje hier in mijn straat. Ik wil me meten met de mensen om mij heen. Is gemixt. Zelfgemaakt. Niet verbaasd zijn wat ik ben. Welbespraakt. Ik had het zelf gedaan als het kon. Jij een dag met mij mee. Veel meer dan wat je krijgt in 2 minuten op tv. Ik wil vooruit. Dit is belangrijk. Die cyclus, dat het breekt. Vooruit. Met mijn achterhoofd nog wat het is geweest. Je begrijpt me wat je denkt. Maar het is verre van jouw beeld. Het is verre van gespeeld. Ik heb liever dat ik schreeuw. Als ik schreeuw tegen jou. Schreeuw uit liefde. Schreeuw voor wij. In de hoop dat je me snapt. Dat je me hoort. Dat je begrijpt. Het is veel meer dan de strijd. Het is een verschuiving in je mind. Zonder ons geen jij. Zonder donker geen light. (Kijk in mijn hart.) Zeg me wat je ziet. Weet je niet beter of wil je dat niet? Iedereen denkt het maar wie zegt iets. Weet al hoe je denkt en hoe jij mij ziet. Kijk in mijn hart. Zeg me wat jij ziet? Weet je niet beter of wil je dat niet? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20199547 142.592 2031-06-13T09:15:00+00:00 189 2024-06-19T22:00:00+00:00 yes no liedje rap racisme discriminatie vooroordeel https://schooltv.nl/item/haven-van-rotterdam-quiz-over-de-grootste-haven-van-europa 2024-06-22T18:28:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45948.w613.c7e8df2.0b55841.jpg Wat weet jij over de haven van Rotterdam? | Quiz over de grootste haven van Europa Schepen van over de hele wereld leggen aan bij de Haven van Rotterdam om hun goederen te laden en te lossen. Ooit was het een kleine vissershaven. Nu varen mammoettankers van wel 300 meter lang naar binnen. Hoeveel weet jij over de Haven van Rotterdam? Test het in de quiz! https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 969 2024-06-20T14:48:00+00:00 yes no haven Rotterdam kanaal canon https://schooltv.nl/video-item/eus-boekenclub-in-de-klas-yorick-goldewijk-duizend-ik 2024-06-20T14:25:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45949.w613.r16-9.976607b.webp Eus' Boekenclub in de klas | Yorick Goldewijk – Duizend & ik In Eus’ Boekenclub brengt Özkan Akyol schrijvers in contact met bekende mensen die hun boek hebben gelezen. In deze aflevering staat het boek ‘Duizend en ik’ centraal. Duizend en ik is een bijzonder boek over een meisje ‘acht’ dat probeert uit haar vaste patronen te stappen, maar dat is niet makkelijk als de ‘zieners’ je in de gaten houden. Een boek ook geschikt voor jeugd. De leesclub, bestaande uit Iris van Lunenburg en Joël Broekaert, gaan in gesprek met de schrijver, Yorick Goldewijk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20199590 748.88 185 2024-06-20T13:41:15+00:00 yes no lezen literatuur https://schooltv.nl/video-item/eus-boekenclub-in-de-klas-judith-koelemeijer-etty-hillesum-het-verhaal-van-haar-leven 2025-02-13T09:27:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45950.w613.r16-9.5fafe95.webp Eus' Boekenclub in de klas | Judith Koelemeijer – Etty Hillesum: het verhaal van haar leven In Eus’ Boekenclub brengt Özkan Akyol schrijvers in contact met bekende mensen die hun boek hebben gelezen. In deze aflevering staat het boek over het leven van Etty Hillesum centraal. Etty Hillesum leeft als Joodse vrouw in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. In deze verschrikkelijke tijd houdt zij een dagboek bij. Dit dagboek is de basis voor de biografie van Judith Koelemeijer. De leesclub, bestaande uit Raounak Khaddari en Gerard Cox, gaan in gesprek met de schrijver, Judith Koelemeijer. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20199591 528.92 659 2024-06-20T13:42:17+00:00 yes no literatuur Tweede Wereldoorlog Holocaust joden lezen https://schooltv.nl/video-item/eus-boekenclub-in-de-klas-susan-smit-de-heks-van-limbricht 2025-02-13T09:29:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45951.w613.r16-9.f350706.webp Eus' Boekenclub in de klas | Susan Smit – De heks van Limbricht In Eus’ Boekenclub brengt Özkan Akyol schrijvers in contact met bekende mensen die hun boek hebben gelezen. In deze aflevering staat het boek ‘De heks van Limbricht’ centraal. In deze historische roman staat het leven van een vrouw centraal die wordt beschuldigd van hekserij. In dit verhaal komen de gruwelen van de heksenveroordelingen aan bod. De leesclub, bestaande uit Susan Radder en Kefah Allush, gaan in gesprek met de schrijver, Susan Smit. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20199592 501.96 525 2024-06-20T13:43:03+00:00 yes no lezen heks https://schooltv.nl/video-item/eus-boekenclub-in-de-klas-pf-thomese-swansdale 2024-06-20T14:27:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45952.w613.r16-9.e460331.webp Eus' Boekenclub in de klas | P.F. Thomese – Swansdale In Eus’ Boekenclub brengt Özkan Akyol schrijvers in contact met bekende mensen die hun boek hebben gelezen. In deze aflevering staat het boek ‘Swansdale’ centraal. Hierin staan twee Engelse tieners centraal die eigenlijke verliefd zijn op elkaar, maar dat niet kunnen uiten. Hierin speelt hun verleden een belangrijke rol. De leesclub, bestaande uit Alex Ploeg en Clairy Polak, gaan in gesprek met de schrijver, P.F. Thomese. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20199593 501.96 263 2024-06-20T13:43:49+00:00 yes no lezen literatuur https://schooltv.nl/video-item/eus-boekenclub-in-de-klas-francine-oomen-hoe-overleef-ik-alles-wat-ik-niemand-vertel 2025-02-13T09:35:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45953.w613.r16-9.353f7cb.webp Eus' Boekenclub in de klas | Francine Oomen - Hoe overleef ik alles wat ik niemand vertel? In Eus’ Boekenclub brengt Özkan Akyol schrijvers in contact met bekende mensen die hun boek hebben gelezen. In deze aflevering staat het boek ‘Hoe overleef ik alles wat ik niemand vertel?’ centraal. In deze ‘survivalgids’ bespreken twintigers lief en leed. Maar wat gebeurt er met je als er een heleboel is wat je aan niemand durft te vertellen? De leesclub, bestaande uit Pjotr en Floortje Dessing, gaan in gesprek met de schrijver, Francine Oomen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20199664 651.24 477 2024-06-20T13:47:28+00:00 yes no lezen jeugdliteratuur literatuur https://schooltv.nl/item/wat-doet-zonnen-met-je-huid-story-over-de-impact-van-uv-straling 2024-07-03T11:02:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45954.w613.r16-9.9683e54.jpg Wat doet zonnen met je huid? | Story over de impact van UV-straling Zonneschijn geeft ons een goed gevoel, maar kan ook schadelijk zijn. Als je onbeschermd in de zon zit, kan je huid verbranden. In het ergste geval kun je zelfs huidkanker krijgen. Klik op de afbeelding om de story te lezen over wat zonnen met je huid doet. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 313 2024-06-20T14:37:00+00:00 yes no zon huid verbranden zonnestraling https://schooltv.nl/item/wat-merk-je-van-de-eu-story-over-de-invloed-van-brussel 2024-07-03T11:01:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45955.w613.r16-9.bd9df96.jpg Wat merk je van de EU? | Story over de invloed van 'Brussel' Wetten en regels van de EU hebben veel invloed op je leven. Van de boodschappen die je koopt tot richtlijnen over stikstof. Klik op de afbeelding om erachter te komen wat jij dagelijks merkt van de EU. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 105 2024-06-21T08:40:00+00:00 yes no Europa Europese Unie Brussel https://schooltv.nl/item/wat-is-framing-story-over-beeldvorming 2024-07-03T11:01:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45956.w613.91c8211.99e12b1.jpg Wat is framing? | Story over beeldvorming De manier waarop je de werkelijkheid laat zien, wordt ook wel framing genoemd. Zo geef je aan wat jij belangrijk vindt. Frames roepen een bepaald gevoel op. Hoe zit dat? Klik op de afbeelding voor meer voorbeelden in de story van NPO Kennis. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 643 2024-06-23T08:49:00+00:00 yes no media nepnieuws mediawijsheid nieuws https://schooltv.nl/item/wat-is-antisemitisme-story-over-jodenhaat 2024-07-03T11:01:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45959.w613.r16-9.38b03bb.jpg Wat is antisemitisme? | Story over Jodenhaat Antisemitisme kent verschillende vormen, zoals vooroordelen, complottheorieën, bedreigingen en zelfs moord. Waar komt Jodenhaat vandaan? Klik op de afbeelding om de story te lezen op NPO Kennis. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 488 2024-06-24T14:54:00+00:00 yes no antisemitisme Jodendom discriminatie racisme Holocaust https://schooltv.nl/video-item/de-vergeten-oorlog-in-sudan-25-miljoen-mensen-in-nood 2024-06-25T06:55:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45958.w613.r16-9.f9055cb.webp 25 miljoen mensen in nood | De vergeten oorlog in Sudan Eén van de allergrootste humanitaire nachtmerries van dit moment begon met hoop. Sudan, hoofdstad Khartoem. April 2019. Tussen het protest dít iconische beeld. Een zee van mobiele telefoons licht het donker op. Je zou het als symbolisch kunnen zien voor de hoop die het Sudanese volk op dat moment heeft. De vrouw draagt een witte, traditionele Sudanese jurk. Een jurk met geschiedenis. 'Kandaka' wordt ze genoemd. Afrikaanse Koningin. Een trotse naam, die in verre verledens en volksverhalen aan vrouwen werd gegeven die vochten voor de vrijheid en hun land. Kandaka van de Sudanese Revolutie. Want dit is de grootste revolutie ooit in het land. Met die hand in de lucht heeft ze wel wat weg van een Sudanees vrijheidsbeeld. Viral gaat de foto. En even is de aandacht van de wereld op haar en de mensen om haar heen gericht. De foto is genomen nét voordat militair dictator El-Bashir wordt afgezet. Na dertig jaar. Maar dan: 2024. De hoop is vermorzeld. Al een jaar woedt een meedogenloze oorlog in Sudan. En Sudan heeft al een traumatische geschiedenis In deze video: waarom het ramp op ramp is in Sudan. Democratie, dat is wat de demonstranten van net willen. Plus: een einde aan de corruptie, economische misère en racisme in het land. Hier ligt Sudan. Het land stond tot 1956 onder bestuur van Groot-Brittannië en Egypte. Zij trokken deze haarscherpe grenzen. Grofweg bestaat de bevolking van Sudan uit vele verschillende Afrikaanse en Arabische volken. Verspreid over het hele land. De Arabieren die vooral hier wonen, domineren al decennia de politiek en daarmee ook de economie van het land. En zij kijken vaak neer op de zwarte Afrikaanse Sudanezen die vooral in het zuiden en het westen wonen. Rustig is het vrijwel nooit in Sudan. Sinds de onafhankelijkheid is letterlijk elke leider afgezet met een militaire staatsgreep. Het land heeft een lange geschiedenis van geweld. En dat geweld is vaak etnisch gemotiveerd. Miljoenen mensen, meestal zwarte Sudanezen, worden verjaagd en vermoord in verschillende conflicten. 600.000 mensen op de vlucht voor Arabische milities. Mannen, vrouwen, kinderen worden er letterlijk afgeslacht. En ook nu is het helemaal mis. Onder meer Human Rights Watch spreekt van massamoorden, martelingen, verkrachtingen, etnisch geweld en zelfs genocide. Bijna negen miljoen mensen zijn op de vlucht. Negen miljoen. 18 miljoen Sudanezen zijn ondervoed. Da's zoveel als de hele Nederlandse bevolking. Het dreigt de grootste hongersnood te worden die de wereld in decennia heeft gezien. En de komende maanden worden catastrofaal. Door de voedselinfrastructuur te vernietigen en te plunderen en te voorkomen dat mensen toegang krijgen tot voedsel kunnen de SAF en RSF hongermisdaden begaan. Staat in dit rapport. Deze zijn belangrijk: de SAF en de RSF. Twee legers die na maanden protesten van het volk in april 2019 dictator Al-Bashir afzetten. Onder leiding van deze twee mannen. Generaal Abdel Fattah al-Burhan, van de SAF, de Sudanese Armed Forces ofwel het regeringsleger. De andere generaal is Mohamed Hamdan Dagalo. Ook wel Hemedti. Ooit een kamelendrijver, nu runt hij de RSF. De Rapid Support Forces, een paramilitaire organisatie. De SAF is verantwoordelijk voor bruut geweld tijdens eerdere burgeroorlogen in het zuiden van het land in de jaren '80 en '90. En was samen met de Arabische militiegroep RSF verantwoordelijk voor 300.000 doden tijdens de oorlog en genocide in Darfur in 2003. Da's een regio in west Sudan. Dictator Bashir wilde in zijn tijd niet teveel macht bij één leger dat hem potentieel met een coup af zou kunnen zetten. Dus hij gaf aan verschillende milities geld in ruil voor bescherming. Een soort verdeel en heers. En deze twee legerleiders waren zijn grootste vertrouwelingen. Die tijdens de burgeroorlog en genocide in Darfur het vuile werk voor hem opknappen. Daar worden beide legers heel rijk van, onder meer omdat daar goudmijnen zitten. Goed, terug naar de reden van de oorlog van nu. Weet je nog die protesten? Hemedti en Burhan ruiken een kans op macht en zetten die dictator af. Maar een democratie stichten zit niet hun plannen. Ze keren zich tegen het Sudanese volk. Maar, de generaals gunnen elkaar de absolute macht ook niet. En dus keren ze zich tegen elkaar. En ze gaan van letterlijk partners in crime naar vijanden van elkaar en het volk. Een jaar nu, zijn de RSF en SAF in oorlog met elkaar. Er woedt dus een machtsstrijd in het land. Bij hun strijd sparen de generaals niets of niemand op hun pad. Ze moorden, verkrachten, pakken woningen af, branden dorpen plat. Plunderen banken en bedrijven. Vernietigen bruggen, scholen en ziekenhuizen. Dit is een van de ernstigste conflicten in Afrika ooit. Ook richten de generaals hun geweld op iedereen die democratische waarden probeert te brengen. Op veel plaatsen in het hele land wordt gevochten. Het aantal doden kan slechts worden geschat. Volgens VN-hulporganisatie UNHCR gaat het er om zeker tienduizenden. Maar eigenlijk zijn er in Sudan op dit moment twee tragedies gaande. Want naast de machtsstrijd van de generaals speelt er ook: Darfur. In die regio zijn de RSF en hun Arabische milities op grote schaal bezig met etnische zuiveringen. Omdat ze de zwarte mensen in Sudan willen vernietigen. Het is niet de eerste keer dat er etnisch geweld is in Darfur. Het is het soort humanitaire ramp waar de wereld doorgaans veel en veel te laat achter komt. Het is ook heel ver weg. Twintig jaar geleden werden naar schatting driehonderdduizend Sudanezen van Afrikaanse afkomst omgebracht, zoals het Masalit-volk. Destijds heetten de Arabische milities de Janjaweed. Vrij vertaald als duivels op paarden. Dat werd later de RSF.Die oorlog is eigenlijk nooit gestopt en laait nu weer op door de strijd tussen de generaals. De RSF vermoordt jongens, mannen en zelfs baby's en is onder meer uit op vruchtbaar land. Er zijn video's van Arabische RSF-strijders die een grote groep Afrikaanse mannen met zwepen opjaagt en beschiet. Ook het geweld tegen vrouwen is onbeschrijfelijk. Kijk, hier in het grijs. Twee miljoen mensen zijn over de grenzen gevlucht. Naar buurland Tsjaad bijvoorbeeld. In het wit, zeven miljoen mensen op de vlucht binnen de grenzen van Sudan. Het is voor journalisten moeilijk om in Sudan te komen dus er komen ook weinig verhalen naar buiten. Mijn collega, correspondent Elles van Gelder was in een vluchtelingenkamp in buurland Tsjaad. Het is duidelijk dat de regio Darfur belangrijk is voor de RSF. Niet alleen komen veel strijders uit het gebied, maar er is ook landbouwgrond en er zijn grondstoffen, waarmee ze hun landelijke strijd bekostigen. De ligging van Darfur is ook van strategisch belang voor ze. De regio, die zo groot is als Frankrijk, grenst onder meer aan Tsjaad de Centraal Afrikaanse Republiek en Libië. Via die grenzen kunnen ze grondstoffen het land uit smokkelen, en wapens en strijders het land in. En over die machtsstrijd in heel Sudan: dit is veel meer dan een tweestrijd tussen generaals. Op de achtergrond spelen andere landen een belangrijke rol. Ze kiezen partij en zorgen voor geld en wapens. Dat gaat ook over grotere geopolitieke belangen. En dat maakt het complex. Ik noem er een paar. Zo steunen de Verenigde Arabische Emiraten de RSF en die controleren goudmijnen in Darfur. En dat goud gaat onder meer naar de Verenigde Arabische Emiraten en daarmee houden ze natuurlijk die oorlogsmachine draaiende. Dus dat is iets waar het westen naar zou kunnen kijken. Naast dat goud zijn de VAE ook geïnteresseerd in landbouwproducten die ze zelf niet hebben. Dus generaal Hemedti van de RSF is hun mannetje om toegang te krijgen tot landbouwgrond. En er zijn meer landen in de regio die invloed uitoefenen. Zo heeft die andere generaal, Al-Burhan van de SAF, juist goede banden met Egypte. Ook lijkt hij bewapende drones uit Iran te krijgen. Voor Iran ligt Sudan zeer strategisch, aan de Rode Zee -een belangrijk handelskanaal- en tegenover Jemen waar ze de Houthi-rebellen steunen. Dit conflict is dus complex en reikt ver buiten de grenzen van Sudan. En ondertussen lijdt het Sudanese volk. Volgens het Rode Kruis zijn 25 miljoen mensen in nood. Je kan je er bijna niks bij voorstellen. En de vluchtelingenkampen zijn mensonwaardig volgens hen. Geen wc's, ziektes, amper water, een aanstaande hongersnood. Hulporganisaties kunnen maar moeilijk hulp leveren. En toch weten we hier weinig over deze humanitaire ramp. Volgens het Rode Kruis krijgt het weinig aandacht door andere crises zoals in Gaza of Oekraïne. Bovendien zijn weinig beelden en informatie omdat lokale journalisten worden vermoord of geen verslag durven te doen en soms is er ook maandenlang geen internet. Daarom is er ook bijna geen beeld uit de stad El-Fasher in Darfur dat sinds mei omsingeld is door de RSF en waar honderdduizenden mensen vrezen voor hun leven. Ik hoop dat je nu een beter beeld hebt waarom het dus ramp op ramp is voor Sudan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20199666 710.506 422 2024-06-20T14:47:49+00:00 yes no oorlog https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-keti-koti 2024-06-24T09:13:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46016.w613.r16-9.4fc3ff8.webp Het Klokhuis | Keti Koti De voorouders van I-Pricia leefden in Suriname in slavernij. Tirsa ontmoet haar bij oma Rinia in Amsterdam, waar kinderen kleding passen voor de grote dag: Keti Koti. Het is de naam van de dag dat we herdenken en vieren dat de slavernij in Suriname en de voormalige Nederlandse Antillen is afgeschaft. Maar, wat is slavernij precies en welke rol speelde Nederland daarin? Tirsa legt het uit en bezoekt de herdenking in Amsterdam, waar ze voelt dat het ook voor haar een belangrijke dag is. In de sketch weten de kassameisjes eigenlijk niet waar sommige feestdagen nou precies over gaan. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350166 928.696 3210 2024-06-28T18:00:00+00:00 yes no Keti Koti slavernij herdenken https://schooltv.nl/video-item/jekels-jacht-in-de-klas-het-experiment-met-het-hartfilmpje-van-willem-einthoven 2024-08-27T08:30:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45962.w613.r16-9.d87d58c.webp Jekels Jacht in de klas | Het experiment met het hartfilmpje van Willem Einthoven Tegenwoordig is het een herkenbaar geluid in het ziekenhuis, het regelmatige gepiep van een hartbewakingsapparaat. Het is allemaal begonnen met de allereerste elektrocardiogram (hartfilmpje). De Nederlander Willem Einthoven ontwikkelt de snaargalvanometer, waarmee hij praktisch bruikbare hartfilmpjes kan maken. Zijn meter is preciezer en sneller dan de eerdere versies. Hij krijgt hiervoor in 1924 als eerste Nederlander de Nobelprijs voor geneeskunde. Lukt het Diederik om de experimenten na te bootsen, met de middelen en technieken van toen? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20199766 636.72 278 2024-06-21T09:05:47+00:00 yes no hart nobelprijs https://schooltv.nl/video-item/jekels-jacht-in-de-klas-de-berekening-van-de-omtrek-van-de-aarde-door-snellius 2024-08-27T08:29:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45963.w613.r16-9.0ff9b65.webp Jekels Jacht in de klas | De berekening van de omtrek van de aarde door Snellius Wat is de omtrek van de aarde? De Nederlandse wetenschapper Snellius houdt zich er in de 17e eeuw al mee bezig. Met wiskundige formules en een twee meter hoog instrument is hij de eerste die de 40.000 meter omtrek van de aarde berekent. Lukt het Diederik om de experimenten na te bootsen, met de middelen en technieken van toen? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20199767 630 242 2024-06-21T09:06:36+00:00 yes no aarde wiskunde https://schooltv.nl/video-item/jekels-jacht-in-de-klas-de-uitvinder-van-de-kunstnier-willem-kolff 2024-08-27T08:29:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45964.w613.r16-9.a9b7ad2.webp Jekels Jacht in de klas | De uitvinder van de kunstnier, Willem Kolff De kunstnier is een belangrijke uitvinding, die dagelijks vele levens redt. Willem Kolff is de Nederlandse arts die tijdens de Tweede Wereldoorlog uit een naaimachinemotor, een worstenvel, een pomp uit een oude T-Ford en een stuk bommenwerper de allereerste kunstnier maakt. Lukt het Diederik om de experimenten na te bootsen, met de middelen en technieken van toen? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20199768 622.36 521 2024-06-21T09:07:25+00:00 yes no nier https://schooltv.nl/video-item/jekels-jacht-in-de-klas-de-uitvinding-van-de-elektrische-auto-door-stratingh 2024-08-27T08:29:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45965.w613.r16-9.17e8ff4.webp Jekels Jacht in de klas | De uitvinding van de elektrische auto door Stratingh Sibrandus Stratingh is een briljante Nederlander. Bijna 200 jaar geleden bedenkt hij de allereerste elektrische auto op basis van een elektromagneet. Uiteindelijk wordt zijn auto niet in productie genomen en heeft de benzineauto de wereld veroverd. Maar anno nu geeft Diederik Jekel de oude elektrische auto een herkansing. Lukt het hem om de experimenten na te bootsen, met de middelen en technieken van toen? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20199769 630.92 545 2024-06-21T09:07:56+00:00 yes no auto elektriciteit fossiele brandstof duurzaamheid https://schooltv.nl/item/wat-is-atheisme-story-over-niet-geloven 2024-07-03T11:01:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45968.w613.r16-9.80a4013.jpg Wat is atheïsme? | Story over niet geloven Mensen die niet geloven dat er een god is, noem je atheïsten. Hoe is atheïsme ontstaan? En hoe geven atheïsten betekenis aan hun leven? Klik op de afbeelding om de story te lezen op NPO Kennis. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 668 2024-06-25T10:17:00+00:00 yes no religie god godsdienst https://schooltv.nl/item/waarom-zijn-bijen-belangrijk-story-over-waarom-we-bijen-nodig-hebben 2024-07-03T11:01:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45969.w613.r16-9.89d7da6.jpg Waarom zijn bijen belangrijk? | Story over waarom we bijen nodig hebben Bijen zijn misschien wel de belangrijkste insecten van de wereld. Als zij uitsterven, krijgen heel veel planten het moeilijk. Meer weten over het belang van de bij? Klik op de afbeelding om de hele story te lezen op NPO Kennis. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 869 2024-06-26T10:22:00+00:00 yes no bij insect bestuiven gewassen https://schooltv.nl/item/wat-doet-het-internationaal-gerechtshof-story-over-de-functie-van-dit-vn-orgaan 2024-07-03T11:01:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45970.w613.r16-9.f7b34aa.jpg Wat doet het Internationaal Gerechtshof? | Story over de functie van dit VN-orgaan Het Internationaal Gerechtshof doet uitspraken over conflicten tussen landen. Het Gerechtshof bestraft dus geen personen, maar landen. Meer weten? Klik op de afbeelding om de story op NPO Kennis te lezen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 178 2024-06-27T10:25:00+00:00 yes no Internationaal Gerechtshof recht Verenigde Naties https://schooltv.nl/item/wat-weet-jij-over-sara-burgerhart-het-begin-van-het-feminisme 2024-06-26T06:34:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45971.w613.r16-9.af0a21a.jpg Wat weet jij over Sara Burgerhart? | Het begin van het feminisme Sara Burgerhart is de titel van een boek van Betje Wolff en Aagje Deken uit 1782. Het gaat over Sara, een meisje dat haar eigen keuzes wil maken. Het boek wordt gezien als het begin van het feminisme en de emancipatie van vrouwen. Wat weet jij over Sara Burgerhart? Test het in de quiz! https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 677 2024-06-24T10:56:00+00:00 yes no emancipatie feminisme vrouw verlichting boek canon https://schooltv.nl/video-item/wat-is-fermentatie-gecontroleerd-laten-rotten 2024-06-25T10:51:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45974.w613.r16-9.a3bd153.webp Wat is fermentatie? | Gecontroleerd laten rotten Bacteriën, schimmels en gisten houden we meestal ver bij ons voedsel vandaan. Maar voor gefermenteerde producten zoals kombucha, vissaus en rauwe ham zijn ze van levensbelang. Soms zijn er van nature al microben in het voedingsmiddel aanwezig en soms worden ze er expres aan toegevoegd. De microben zetten de aanwezige suikers om, waardoor de smaak en de structuur veranderen. Ook produceren de microben vitamines en breken ze lastig verteerbare stoffen af. Door fermentatie worden voedingsmiddelen niet alleen langer houdbaar, maar ook gezonder. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20200252 38.16 1176 2024-06-25T10:50:00+00:00 yes no fermentatie schimmel bacterie gist voedsel https://schooltv.nl/item/de-gevolgen-van-de-trans-atlantische-slavenhandel-nederland-verhandelde-zon-600000-tot-slaaf-gemaakten 2024-06-26T09:46:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45977.w613.r16-9.ce649e1.jpg De gevolgen van de trans-Atlantische slavenhandel | Nederland verhandelde zo'n 600.000 tot slaaf gemaakten In de 17e eeuw koloniseren Nederland en andere Europese landen gebieden over de hele wereld. In het oosten valt Indonesië onder het Nederlandse bewind. In het westen zijn we de baas in Suriname en de Caribische eilanden. Ook veroveren de Nederlanders de belangrijke handelspost Fort Elmina in West-Afrika. Vanuit daar worden tot slaaf gemaakten naar de plantages in Noord- en Zuid-Amerika verscheept. In deze tijdlijn zullen we het vooral hebben over de koloniën in het westen. Naar schatting verhandelde Nederland zo'n 600.000 tot slaaf gemaakten, zo'n 5% van het aantal tot slaaf gemaakten dat door Europa naar Noord- en Zuid-Amerika werd verscheept. Op 1 juli 1863 wordt de slavernij voor Nederlandse koloniën afgeschaft, maar de tot slaaf gemaakten moeten nog wel 10 jaar doorwerken voor hun voormalige eigenaren. Op 1 juli 1873 zijn de tot slaaf gemaakten pas echt vrij. Dat wordt nog jaarlijks op 1 juli herdacht tijdens Keti Koti. De slavernij van toen heeft nog steeds blijvende effecten op onze huidige samenleving. In deze tijdlijn nemen we je mee door de geschiedenis van de slavernij en kijken we ook naar het heden. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 848 2024-06-27T07:00:00+00:00 yes no slavernij Keti Koti Curaçao Nederland slavenhandel Suriname Gouden Eeuw https://schooltv.nl/video-item/waarom-mag-je-op-je-paspoort-niet-lachen-voor-2006-mocht-je-wel-lachen-op-je-pasfoto 2024-06-26T10:11:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45978.w613.r16-9.214542a.webp Waarom mag je op je paspoort niet lachen? | Voor 2006 mocht je wel lachen op je pasfoto Nou ga maar zitten. Ben je er klaar voor? Ja, helemaal klaar voor. Nee, dit is niet helemaal goed. Kun je de zonnebril af doen? En het hoedje mag ook niet op de pasfoto. En nu mag je nog even recht zitten. Haren achter de oren. En die lach. Ja, je mag helaas ook niet. Perfect. Misschien heb jij ze ook wel op een kruk bij de fotograaf gezeten. Streng kijkend en recht in de lens van de camera. Alleen op die manier mag de foto ook in jouw paspoort of ID kaart. Het heeft allemaal te maken met de computers die de foto's moeten lezen. Als iedereen hetzelfde op de foto gaat, gaat dat beter. De computer let op kenmerken van je gezicht. Bijvoorbeeld de afstand tussen de oren, de positie van de ogen en de stand van de mond. Die moet gesloten zijn en een grote glimlach met een dichte mond mag ook niet. Vroeger mocht je wel breed lachend op de foto voor je paspoort, maar sinds 2006 is het verboden. In het Jeugdjournaal vertelden wij er toen dit over. Vanaf vandaag is er namelijk een nieuw paspoort. De bedoeling is dat dit paspoort moeilijker te vervalsen is dan het oude. Daarom zit er een ingewikkelde chip in met gegevens over de eigenaar en dus ook een serieuze foto. Je pasfoto staat jaren op je ID of paspoort. Mensen proberen dus toch een beetje leuk op de foto te staan maar lang niet iedereen is tevreden met het eindresultaat. Dit is hem geworden. Nou, hier loop ik dan de komende tien jaar weer mee. Echt super blij met deze pasfoto! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20200415 108.4 1300 2024-06-26T10:10:00+00:00 yes no identificatie foto fotograaf fotografie https://schooltv.nl/video-item/hoe-zag-de-oermens-eruit-met-nieuwe-technologieen-komen-we-steeds-meer-te-weten 2024-06-26T12:02:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45979.w613.r16-9.af70f8c.webp Hoe zag de oermens eruit? | Met nieuwe technologieën komen we steeds meer te weten Zo moet ie eruit hebben gezien. De Swifterbantman zoals ie wordt genoemd. Het is een mens die een paar duizend jaar geleden in Nederland leefde. Zijn botten werden zestig jaar geleden gevonden in Flevoland. Maar hoe komen deskundigen er eigenlijk achter dat hij er zo uitzag? Nou, ze komen een hoop te weten door die botten te onderzoeken. Het wordt onderzocht of het een man of een vrouw is, of die botten van een man of een vrouw zijn geweest, kan je zien aan het bekken en aan de schedel. Je kan onderzoeken of die ziektes heeft gehad je kan onderzoeken hoe lang die is, dat soort dingen. Al met al krijgen deskundigen een aardig beeld hoe zo'n mens er ongeveer uitzag. Maar sommige dingen weten ze ook niet. Ja, soort haar, dat weet je dus ook niet eigenlijk. Dus je kan steil haar hebben. Hij kan misschien wel stekeltjes hebben ofzo, of krullen of zo. Dat dat weet je niet eigenlijk, dus dat is een gok. Toen de botten vorige eeuw onderzocht werden dachten de experts dat de Swifterbant man er zo uitzag. Donkerblond haar, blauwe ogen en een wat witte huidskleur. Maar uit nieuw onderzoek blijkt dat dat niet helemaal klopt en dat is nu aangepast. We hebben eigenlijk alleen de huidskleur aangepast en de haarkleur, dus zijn huid is donkerder geworden en zijn haar ook. De Swifterbant man is dus een stuk donkerder dan eerder werd gedacht. Dankzij nieuwe technieken en nieuwe onderzoeken komt er een steeds beter beeld over hoe mensen er vroeger uitzagen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20200414 91.88 1235 2024-06-26T09:50:44+00:00 yes no mens bot https://schooltv.nl/video-item/waarom-heet-ons-land-nederland-en-waar-komt-de-naam-holland-vandaan 2024-06-26T10:12:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45980.w613.r16-9.96df6e6.webp Waarom heet ons land Nederland? | En waar komt de naam Holland vandaan? Als je op de kaart kijkt, zie je dat er veel rivieren in dit gebied liggen. Die lopen van een hoog punt naar een laag punt bij zee. Neder betekent naar beneden of laag en daarom werd dit gebied Neder land genoemd. Een stuk land dat laag ligt met als taal natuurlijk Nederlands. Of nou ja, vroeger heette het nog Diets, betekent zoiets als taal van het volk. In Engeland werd Dietsch Dutch, wat natuurlijk nog steeds Nederlands in het Engels is. Ook zeggen ze in het buitenland vaak Holland. Dat heeft dan weer te maken met de oude provincie Holland hier in het geel. Dat was een belangrijk en rijk gebied waar handelaren uit het buitenland vaak naartoe gingen. Zij noemden Nederland simpelweg Holland, de plek waar ze vaak kwamen. Ja, ook dat hoor je nu af en toe nog terug. Bij het voetbal bijvoorbeeld. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20200413 61.44 4389 2024-06-26T09:49:44+00:00 yes no Nederland Holland https://schooltv.nl/video-item/wat-is-kpop-muziek-uit-zuid-korea 2024-06-26T12:02:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45981.w613.r16-9.6df9a21.webp Wat is K-pop? | Muziek uit Zuid-Korea Vlugge danspasjes, flitsende clips en grote optredens. Kpop. Het is al jaren super populair, ook onder Nederlandse kinderen. K-pop staat voor Koreaanse pop en komt uit Zuid-Korea. Bekende K-pop bands van nu zijn onder andere BTS, Black Pink en Exo. Maar K-pop bestaat al hartstikke lang. Dit is volgens deskundigen de eerste moderne K-pop band uit 1992. Seo Taiji and Boys. Ze waren een van de eerste groepen die de Koreaanse cultuur mixte met hiphop en pop. Ook hun kleding en danspasjes waren in Zuid-Korea nieuw voor die tijd. Ze hadden dan ook snel veel fans. Eind jaren 90 zat Zuid-Korea in een geld crisis. De overheid moest nieuwe manieren verzinnen om geld te verdienen. Ze besloten om flink te investeren in hun muziek om zo K-pop bands ook in het buitenland populair te maken. Dat lukte onder andere in 2012. Een zanger, Psy, scoorde een monsterhit met Gangnam Style. En ja, vele K-pop hits volgden. De liedjes zijn inmiddels niet meer weg te denken uit de hitlijsten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20200412 126.8 2407 2024-06-26T10:10:00+00:00 yes no pop popband muziek Zuid-Korea https://schooltv.nl/video-item/hoe-zie-je-de-kleuren-van-de-regenboog-wit-licht-bestaat-eigenlijk-uit-allerlei-verschillende-kleuren-licht 2024-06-26T12:02:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45982.w613.r16-9.3a26fa6.webp Hoe zie je de kleuren van de regenboog? | Wit licht bestaat eigenlijk uit allerlei verschillende kleuren licht Op straat getekend wapperend als vlag of als sjaal of trui. De kleuren van de regenboog zijn best wel vaak te zien. Maar de echte regenboog? Die zie je natuurlijk alleen in de natuur. En ook lang niet altijd. Alleen als de zon schijnt en het regent, want dan pas komen die kleuren tevoorschijn. Het zit zo. Het licht van de zon zien wij als wit licht maar eigenlijk bestaat het uit allerlei verschillende kleuren licht. Schijnt zonlicht recht naar beneden, dan zie je daar niks van maar wordt het zonlicht onderbroken door regendruppels bijvoorbeeld. Dan worden die kleuren wel zichtbaar. Gebeurt vooral als de zon wat lager aan de horizon staat. En je ziet het. Die boog bestaat uit een boel kleuren op volgorde rood oranje, geel, groen, blauw, indigo. Dat is donkerpaars en violet, beter bekend als lichtpaars. Lastig te onthouden. Nou, dan is er dit ezelsbruggetje. Roddelen over gekke grote broer is vals. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20200411 79.24 10456 2024-06-26T10:10:00+00:00 yes no kleur regenboog licht zon regen https://schooltv.nl/video-item/keuringsdienst-van-waarde-in-de-klas-wat-is-vissaus 2024-06-27T08:30:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45984.w613.r16-9.8fa1e8e.webp Keuringsdienst van waarde in de klas | Wat is vissaus? Vissaus is een smaakmaker uit de Vietnamese keuken. Het wordt gemaakt van gefermenteerde ansjovis: verrotte vis dus. Fermenteren kost tijd, en dus geld. Daarom gebruiken Europese vissausproducenten enzymen om het fermentatieproces te versnellen. Maar authentiek is het niet. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20200247 523.76 2031-06-24T22:00:00+00:00 355 2024-06-25T09:47:51+00:00 yes no vis fermentatie prijsvorming https://schooltv.nl/video-item/keuringsdienst-van-waarde-in-de-klas-hoe-gezond-is-kombucha 2024-06-27T08:31:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45986.w613.r16-9.8279142.webp Keuringsdienst van waarde in de klas | Hoe gezond is kombucha? Kombucha is een frisdrank op basis van thee. Door fermentatie krijgt het drankje zijn unieke smaak en gezonde eigenschappen. Maar geldt dat voor alle kombucha’s in de supermarkt? De Keuringsdienst onderzoekt hoeveel bacteriën er te vinden zijn in fabriekskombucha. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20200248 522.44 2031-06-24T22:00:00+00:00 263 2024-06-25T10:01:44+00:00 yes no supermarkt prijsvorming gist frisdrank https://schooltv.nl/video-item/keuringsdienst-van-waarde-in-de-klas-hoe-rauw-is-rauwe-ham 2024-06-27T08:33:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45987.w613.r16-9.3326a13.webp Keuringsdienst van waarde in de klas | Hoe rauw is rauwe ham? Het belangrijkste ingrediënt van rauwe ham is tijd. Het duurt minstens een jaar voordat een rauwe ham op zijn lekkerst is. In Italië gaan ze voor kwaliteit, maar in Nederland hebben we geen zin om zo lang te wachten. En dus bedachten we trucjes om het productieproces te versnellen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20200250 440.2 2031-06-24T22:00:00+00:00 342 2024-06-25T10:05:38+00:00 yes no vlees prijsvorming supermarkt https://schooltv.nl/video-item/keuringsdienst-van-waarde-in-de-klas-gekweekte-hommels 2024-06-27T08:34:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45988.w613.r16-9.a848478.webp Keuringsdienst van waarde in de klas | Gekweekte hommels Fruittelers hebben hommels en bijen nodig voor het bestuiven van hun gewassen. Omdat er steeds minder wilde bijen zijn, worden er speciale kweekhommels en -bijen gekweekt. Zo wordt de fruitoogst gered, maar ontstaat er wel een ander probleem: de gekweekte hommels dragen ziektes mee waardoor inheemse hommelsoorten kunnen uitsterven. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20200251 604.64 2031-06-24T22:00:00+00:00 426 2024-06-25T10:10:15+00:00 yes no bij bestuiven fruit https://schooltv.nl/video-item/jekels-jacht-in-de-klas-het-telepathie-experiment-van-heymans-en-barkey 2024-08-27T08:29:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45989.w613.r16-9.e3293c1.webp Jekels Jacht in de klas | Het telepathie-experiment van Heymans en Barkey Gerard Heymans en Antonia Barkey worden gezien als de grondleggers van de Nederlandse psychologie. In het begin van de vorige eeuw doen ze allerlei psychologische experimenten. Zo ook een experiment om telepathie en gedachten lezen te kunnen aantonen. Lukt het Diederik Jekel om de experimenten na te bootsen, met de middelen en technieken van toen? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20200658 615.32 185 2024-06-27T08:37:38+00:00 yes no psychologie denken https://schooltv.nl/video-item/jekels-jacht-in-de-klas-het-experiment-met-de-fasecontrastmicroscoop-van-caroline-bleeker 2025-02-20T10:49:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45990.w613.r16-9.1aab64b.webp Jekels Jacht in de klas | Het experiment met de fasecontrastmicroscoop van Caroline Bleeker Caroline Bleeker maakt in de vorige eeuw samen met natuurkundige Frits Zernike de eerste fasecontrastmicroscoop. Met deze microscoop kunnen levende cellen worden vergroot en bekeken. Met de fasecontrastmicroscoop heeft ze de wereld veranderd. Dit apparaat maakt bijvoorbeeld IVF mogelijk. Lukt het Diederik Jekel om de experimenten na te bootsen, met de middelen en technieken van toen? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20200659 596.88 179 2024-06-27T08:39:30+00:00 yes no cel https://schooltv.nl/video-item/wie-was-bob-marley-clipphanger 2024-06-27T13:02:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45991.w613.r16-9.6dd16a2.webp Wie was Bob Marley? | Clipphanger Op het Caribische eiland Jamaica wordt op 6 februari 1945 de kleine Bob Marley geboren. Het is een verlegen kind met een grote interesse in muziek. In 1962 wordt Bob de leadzanger van de groep The Wailers. Ze doen mee aan een talentenjacht en hun nummer Simmer Down wordt een enorme hit. Eind jaren ’60 duiken ze in de reggaemuziek. Een stijl die erg relaxed klinkt, maar soms ook zware onderwerpen aansnijdt, over het leven in de sloppenwijken bijvoorbeeld. Gelukkig hebben de muzikanten ook zo hun middeltjes om te ontspannen. In 1974 stappen er een paar bandleden op en gaat Bob verder als Bob Marley & The Wailers. Als zanger, songwriter en gitarist maakt hij persoonlijke nummers over zijn leven en emoties. No Woman No Cry en Could You Be Loved worden ook buiten Jamaica grote hits. Bob is ook maatschappelijk betrokken. Hij organiseert een concert om de Jamaicanen bij elkaar te brengen: One Love. Maar hij kan niet lang van zijn succes genieten. Bob sterft als hij pas 36 is aan kanker. Na zijn dood verschijnt het toepasselijk getitelde album ‘Legend’. Ook nu nog komt Bob voorbij op t-shirts en posters en in je oortjes. Zo gaat Bob Marley nog altijd ‘sky high’... https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20200410 92.117 2100 2024-06-27T13:00:00+00:00 yes no popmuziek reggae https://schooltv.nl/video-item/earth-challenge-toekomst 2025-07-15T12:51:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45993.w613.r16-9.6387c23.webp Earth Challenge | Toekomst (afl. 7) Na een tijdreis van 14 miljard jaar komen we aan in het heden en kijken we naar de toekomst. Het is nog niet officieel, maar deze periode wordt door wetenschappers het antropoceen genoemd. De invloeden van ons mensen zijn overal ter wereld zichtbaar. Bioloog Auke-Florian laat zien hoe dieren in de stad zich op een bijzondere manier aanpassen aan menselijke activiteiten. Maar hoe zal de aarde er in de toekomst uitzien? En wat graaft de wetenschapper van de toekomst op over ons? Expeditielid Marije Zuurveld is op IJsland en gaat freediven in de Silfra kloof. Een plek waar je met eigen ogen kan zien dat de aarde constant in beweging is. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1733912 2452.32 2031-03-05T15:43:00+00:00 1441 2024-06-27T14:43:00+00:00 yes no aarde biologie dier mens https://schooltv.nl/video-item/jekels-jacht-in-de-klas-de-uitvinding-van-de-moderne-brandweer-door-jan-van-der-heyden 2024-08-27T08:29:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45994.w613.r16-9.e800b62.webp Jekels Jacht in de klas | De uitvinding van de moderne brandweer door Jan van der Heyden Jan van der Heyden is de man die zo’n 400 jaar geleden een uitvinding doet die in de eeuwen na zijn dood vele mensenlevens heeft gered. Hij bedenkt een manier om effectief brand te bestrijden. De slangbrandspuit, zoals hij het heeft bedacht, wordt in de moderne vorm tegenwoordig nog gebruikt, evenals de pomp. Lukt het Diederik Jekel om de experimenten na te bootsen, met de middelen en technieken van toen? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20200670 627.28 273 2024-06-28T07:40:00+00:00 yes no brandweer uitvinding https://schooltv.nl/video-item/jekels-jacht-in-de-klas-de-allereerste-radio-uitzending-door-idzerda 2024-08-27T08:29:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45995.w613.r16-9.285d709.webp Jekels Jacht in de klas | De allereerste radio-uitzending door Idzerda Op 6 november 1919 lukt het Hanso Idzerda om met behulp van radiotechnieken van toen de eerste radio-uitzending te maken. Zijn pionierswerk heeft ervoor gezorgd dat radioluisteraars jarenlang via grote zenders zijn bediend met onderhoudende muziek en verhalen. Lukt het Diederik Jekel om de experimenten na te bootsen, met de middelen en technieken van toen? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20200671 566.4 284 2024-06-28T07:45:00+00:00 yes no radio uitvinding https://schooltv.nl/video-item/eus-boekenclub-in-de-klas-jan-brokken-de-ontdekking-van-holland 2024-06-28T09:38:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45997.w613.r16-9.fbd04d1.webp Eus' Boekenclub in de klas | Jan Brokken - De ontdekking van Holland In Eus’ Boekenclub brengt Özkan Akyol schrijvers in contact met bekende mensen die hun boek hebben gelezen. In deze aflevering staat het boek ‘De ontdekking van Holland’ centraal. In dit historische boek wordt het dagelijkse leven beschreven in een hotel in Volendam aan het begin van de 20e-eeuw. In het hotel komen kunstenaars samen die hun kunst met elkaar delen. De leesclub, bestaande uit Sanne Vogel en Midas Dekkers, gaat in gesprek met de schrijver, Jan Brokken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20200855 534.44 113 2024-06-28T07:49:52+00:00 yes no lezen literatuur https://schooltv.nl/video-item/eus-boekenclub-in-de-klas-leon-de-winter-stad-van-de-honden 2024-06-28T09:39:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45998.w613.r16-9.7a6d93e.webp Eus' Boekenclub in de klas | Leon de Winter - Stad van de honden In Eus’ Boekenclub brengt Özkan Akyol schrijvers in contact met bekende mensen die hun boek hebben gelezen. In deze aflevering staat het boek ‘Stad van honden’ centraal. Hierin gaat een gepensioneerde hersenchirurg is op zoek naar zijn verdwenen dochter. Tien jaar daarvoor is zij verdwenen in de woestijn van Israël. Als hij een operatie in Israël moet uitvoeren kan hij weer op zoek, samen met… een hond. De leesclub, bestaande uit Beatrice de Graaf en Bertolf, gaat in gesprek met de schrijver, Leon de Winter. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20200856 542.76 207 2024-06-28T07:50:43+00:00 yes no lezen literatuur Israël https://schooltv.nl/video-item/eus-boekenclub-in-de-klas-marijke-schermer-in-het-oog 2024-06-28T09:40:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45999.w613.r16-9.889de0d.webp Eus' Boekenclub in de klas | Marijke Schermer - In het oog In Eus’ Boekenclub brengt Özkan Akyol schrijvers in contact met bekende mensen die hun boek hebben gelezen. In deze aflevering staat het boek ‘In het oog’ centraal. Hierin krijgt Nicola slecht nieuws als ze hoort dat haar bacterie-onderzoek wordt afgebroken en wordt ze ook nog verlaten door haar geliefde. Dat verlies brengt verloren verlangens bij haar terug. De leesclub, bestaande uit Malou Gorter en Jan Beuving, gaat in gesprek met de schrijver, Marijke Schermer. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20200858 564.96 1526 2024-06-28T07:52:09+00:00 yes no lezen literatuur https://schooltv.nl/video-item/eus-boekenclub-in-de-klas-joost-de-vries-hogere-machten 2024-06-28T09:42:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46000.w613.r16-9.e522417.webp Eus' Boekenclub in de klas | Joost de Vries - Hogere machten In Eus’ Boekenclub brengt Özkan Akyol schrijvers in contact met bekende mensen die hun boek hebben gelezen. In deze aflevering staat het boek ‘Hogere machten’ centraal. Hierin ontmoet James, ten tijde van de Tweede Wereldoorlog, de schrijver Elizabeth. Ze hebben ogenschijnlijk niets met elkaar gemeen, behalve dan dat ze niet kunnen ophouden aan elkaar te denken. De leesclub, bestaande uit Astrid Sy en Lykele Muus, gaat in gesprek met de schrijver, Joost de Vries. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20200859 547.88 618 2024-06-28T07:52:50+00:00 yes no lezen literatuur Tweede Wereldoorlog https://schooltv.nl/video-item/eus-boekenclub-in-de-klas-philip-huff-wat-je-van-bloed-weet 2024-06-28T09:44:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46001.w613.r16-9.785c487.webp Eus' Boekenclub in de klas | Philip Huff – Wat je van bloed weet In Eus’ Boekenclub brengt Özkan Akyol schrijvers in contact met bekende mensen die hun boek hebben gelezen. In deze aflevering staat het boek ‘Wat je van bloed weet’ centraal. In deze roman vertelt de schrijver over opgroeien in een gewelddadig gezin. Het is een roman over machteloosheid in familieverhoudingen en over de vraag of je jezelf ooit uit die verhoudingen kunt bevrijden. De leesclub, bestaande uit Linde Schöne en Fernando Halman, gaat in gesprek met de schrijver, Philip Huff. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20200860 489.84 551 2024-06-28T07:53:38+00:00 yes no lezen literatuur https://schooltv.nl/video-item/de-joodse-raad-de-burgemeesters-van-joods-amsterdam 2024-10-11T13:48:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46004.w613.r16-9.0c9bdca.webp De Joodse Raad | De burgemeesters van Joods Amsterdam (afl. 1) Februari 1941. De onrust neemt toe in Joods Amsterdam. De Duitsers stellen een Joods comité aan om de situatie onder controle te houden. Gerespecteerde regenten, Abraham Asscher en David Cohen, treden aan als voorzitters. Zij zien samenwerken met de bezetter als de beste manier om het dagelijks leven van de Joodse gemeenschap zo normaal mogelijk te laten doorgaan. De oorlog zal niet lang duren; de Duitsers kunnen nooit winnen. Een inval bij IJssalon Koco en het verzet daartegen leiden tot een gruwelijke razzia en er ontstaat twijfel over de Joodse Raad en zijn voorzitters, ook bij Virrie Cohen, dochter en 'lievelingetje' van David Cohen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1333874 2761.96 2031-06-28T09:55:00+00:00 2347 2024-06-28T08:54:00+00:00 yes no jodenvervolging Tweede Wereldoorlog crèche verzet https://schooltv.nl/video-item/de-joodse-raad-de-gele-vlek 2024-10-11T13:48:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46008.w613.r16-9.d3c58f2.webp De Joodse Raad | De gele vlek (afl. 2) De anti-Joodse maatregelen van de Duitsers worden steeds erger: Joden worden verplicht een gele ster te dragen en de Joodse Raad moet dit coördineren. Als blijkt dat raadsmedewerkers in aanmerking komen voor een 'Sperre', die hen vrijstelt van deportatie, groeien de twijfels ten aanzien van de Raad. David Cohen houdt, ondanks beschuldigingen van voortrekken, voet bij stuk: ze kunnen als Raad hun gemeenschap nu niet in de steek laten. Zeker nu de deportaties van Joden in Amsterdam officieel zijn begonnen. Virrie ziet het beeld van haar 'perfecte' vader steeds meer verdwijnen. Vooral wanneer ze achter een geheim in zijn privéleven komt. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1333875 3078.08 2031-06-28T09:59:00+00:00 738 2024-06-28T07:53:00+00:00 yes no jodenvervolging Tweede Wereldoorlog crèche verzet https://schooltv.nl/video-item/de-joodse-raad-de-jodendictator-afl-3 2024-10-11T13:46:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46006.w613.r16-9.aa6f062.webp De Joodse Raad | De Jodendictator (afl. 3) Terwijl Virrie afstand begint te nemen van haar vader, verslechtert de situatie voor de Joodse gemeenschap. Tot ieders grote schrik biedt de Sperre plots geen bescherming meer. Asscher en Cohen protesteren bij de Duitsers en krijgen twintig vrijstellingen als 'troost'. De kinderafdeling waar Virrie werkt, wordt op transport gezet. Als Virrie met de kinderen in de trein zit, wordt ze daar voor vertrek met geweld uitgehaald; ze is immers de dochter van de voorzitter. De fragiele band tussen vader en dochter breekt nu volledig. Virrie is woedend en kan haar vader dit niet vergeven. Ze meldt zich bij het verzet. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1333876 2740.138 2031-06-28T10:06:00+00:00 594 2024-06-28T06:58:00+00:00 yes no jodenvervolging Tweede Wereldoorlog crèche https://schooltv.nl/video-item/de-joodse-raad-de-langste-nacht-afl-4 2024-10-11T13:47:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46011.w613.r16-9.703bb9e.webp De Joodse Raad | De langste nacht (afl. 4) Mei 1943. De Duitsers eisen dat 7000 medewerkers van de Joodse Raad op transport gaan. De Raad staat voor een onmenselijke keuze: zelf de lijst maken of willekeurig door de Duitsers laten kiezen? Virrie werkt in de crèche tegenover de Hollandsche Schouwburg en regelt onderduikplekken voor kinderen. Met een beperkt aantal plekken zal ze nu, net als haar vader, moeten kiezen: wie wordt er in veiligheid gebracht en wie niet? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1333877 2778.52 2031-06-28T10:17:00+00:00 821 2024-06-28T06:23:00+00:00 yes no jodenvervolging Tweede Wereldoorlog crèche verzet https://schooltv.nl/video-item/de-joodse-raad-de-kleine-shoah-afl-5 2024-10-11T13:47:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46010.w613.r16-9.1cd6470.webp De Joodse Raad | De kleine Shoah (afl. 5) 1947. Virrie herenigt een moeder met haar kind, die als baby is ondergedoken. Ondertussen worden haar vader en Asscher aangehouden vanwege collaboratie met de bezetter. Het onderzoek naar de Joodse Raad en zijn voorzitters brengt veel oud zeer naar boven. Virrie droomt elke nacht nog van de kinderen, die ze heeft moeten afstaan aan de Duitsers. Nieuwe informatie uit het onderzoek zet de verstoorde relatie tussen Virrie en David op scherp. Terwijl Virrie probeert haar leven los van haar vader vorm te geven, blijft David Cohen zijn keuzes verdedigen. Kunnen vader en dochter ooit nog nader tot elkaar groeien? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1333878 2872.04 2031-06-28T10:15:00+00:00 694 2024-06-28T04:15:00+00:00 yes no jodenvervolging Tweede Wereldoorlog crèche verzet https://schooltv.nl/video-item/tegenlicht-in-de-klas-overproductie-in-de-kledingindustrie 2024-06-28T11:26:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46012.w613.r16-9.37a9c96.webp Tegenlicht in de klas | Overproductie in de kledingindustrie De rampzálige gevolgen van kledingindustrie worden steeds duidelijker. Door de gigantische overproductie hebben we metershoge kledingafvalbergen gecreëerd. Samen met vervuild water en een overmatige CO2-uitstoot, die gróter is dan de lucht- en scheepvaart bij elkaar, heeft de textielindustrie een enorme impact op onze ecologische voetafdruk. En dat álles gaat ook nog eens gepaard met sociale ongelijkheid in de productie van onze kleding Catarina Occhio is adviseur duurzaamheid en zij probeert er iets aan te doen. Ze adviseert enkele luxe modemerken op het gebied van duurzaamheid en betere werkomstandigheden. Catarina is in Milaan, waar de mode voor het nieuwe seizoen wordt gepresenteerd. Het publiek vergaápt zich hier aan de sterren en invloedrijke influencers uit de modewereld . En dan het liefst zo goedkoop mogelijk. In lagelonenlanden onder sléchte werkomstandigheden. Na de ramp in Rana plaza, waar in 2013 een textielfabriek instort en ruim 1100 mensen om het leven komen, zou de controle strénger worden en de arbeiders het beter krijgen. En al is er wel wát verbeterd, de productie gaat nog steéds op de oude voet verder. De kledingindustrie probeert ons intussen te laten geloven dat ze heél natuur- en mensvriendelijk te werk gaan. Sara Dubbeldam heeft een fashionblog en zij zoekt uit in hoéverre de verschillende kledingmerken hun beloftes nakomen. Sara heeft al enkele successen op haar naam staan. Zo heeft ze Primark aangeklaagd voor valse voorlichting aan haar klanten. Er zijn ook ondernemers die proberen het ánders aan te pakken door van hergebruikte materialen een nieuw product maken. Dat doet ook Annemieke Koster. Zij heeft een unieke weefmachine uitgevonden die gerecycled katoen gebruikt. Annemieke is in Enschede dus goed bezig. Maar aan de andere kant van de wereld gebeurt nog steeds het tegenovergestelde. Catarina heeft zoveel vertrouwen opgebouwd binnen de modewereld dat het haar lukt om CEO’s te verleiden om te veranderen. Zo ook de CEO van het modemerk Cloé Ricardo Bellíni De overproductie in de vervuilende kledingindustrie is een groot probleem. Zonder wetgeving zal dat niet veranderen, maar we kunnen ook zelf bewuster omgaan met het kopen van kleding. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20200867 574.48 2031-06-27T22:00:00+00:00 872 2024-06-28T10:49:00+00:00 yes no kleding afval https://schooltv.nl/video-item/tegenlicht-in-de-klas-scheepsbouw-terug-naar-nederland 2024-06-28T11:28:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46013.w613.r16-9.231b703.webp Tegenlicht in de klas | Scheepsbouw terug naar Nederland Eeuwenlang worden er schepen gebouwd in Nederland. Dat verdwijnt door de concurrentie van goedkopere scheepsbouwers uit Azië. Nederland gaat zich dan meer richten op de kenniseconomie. Een goed voorbeeld van Globalisering. Maar in de jaren ‘20 ondervindt ook Nederland de gevolgen van corona en oorlog. We komen erachter dat we op vele gebieden te veel afhankelijk zijn geworden van andere landen. De meeste schepen worden tegenwoordig gemaakt in Azië, bijvoorbeeld in China. Carlijn Bodéwes is business developer bij scheepsbouwer Bodéwes in Groningen. Een familiebedrijf dat wordt gerund door haar vader Herman. Het bedrijf is opgericht in 1812. En daarom is 3 jaar geleden het eerste hybride koopvaardijschip van de werf gerold. Innovatie is één van de manieren waarmee Bodéwes al 200 jaar het hoofd boven water weet te houden. Ze doen alles nèt even anders. Zijn wars van poespas. Geen pr-afdeling en geen glossy folders. De nieuwe generatie staat klaar om het familiebedrijf over te nemen: En dat is naast Carlijn ook haar zus Nienke die projectmanager is. Ze zijn vastbesloten om níet de laatste generatie te zijn die het bedrijf drijvende houdt. Terwijl Carlijn vooral op kantoor zit, voelt Nienke zich het meest thuis op de werkvloer. Ze is bezig met de aflevering van het 5e hybride schip. Wat er beter kan is een uitdaging voor de ontwerper van het bedrijf, Rik. Hij heeft ervoor gezorgd dat de schepen steeds zuiniger zijn geworden. En dat waarderen de klanten. Rik heeft veel ervaring in de bouw van schepen. En dat komt nu goed van pas met de onveilige situatie in bijvoorbeeld de Rode zee. Daar kan hij z’n kennis goed bij gebruiken. Om schepen te bouwen heb je natuurlijk wel personeel nodig. En dat is in Nederland niet makkelijk te vinden. Want wie wil er nu nog werken in een koude hal tussen roestig staal, verbrand ijzer en vette takels. En dat in een kakafonie van boor-, slijp- en hamergeluiden. Bodéwes heeft een tijdje het maakwerk uitbesteed aan Oost-Europa. Maar daar zijn ze snel weer op teruggekomen. En dat werk wordt nu gedaan door vakmensen uit verschillende landen. Hoe Nederlands is het bedrijf dan eigenlijk nog. De komende jaren liggen er nog enorme uitdagingen te wachten op de scheepsbouw. De scheepvaart moet worden verduurzaamd en veel schepen zijn verouderd. Maar daar ligt ook weer een kans om scheepsbouwopdrachten terug naar Nederland te halen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20200878 526.72 2031-06-27T22:00:00+00:00 420 2024-06-28T10:49:51+00:00 yes no schip globalisering scheepvaart https://schooltv.nl/video-item/tegenlicht-in-de-klas-afwijkende-spoorwegen-in-europa 2024-06-28T11:31:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46014.w613.r16-9.f9bc75c.webp Tegenlicht in de klas | Afwijkende spoorwegen in Europa Er ligt overal treinrails en er zijn genoeg stations in Europa, maar om overal te komen beginnen de problemen vaak aan de landsgrenzen. Pier Eringa heeft lang in de wereld van de spoorwegen gewerkt en is erachter gekomen hoe complex de systemen zijn. Ieder land heeft niet alleen haar eigen systeem, maar ook de dienstregeling verschilt. Tussen Frankrijk en Baskenland in Spanje ligt een doorgaand spoor. Toch moet een reiziger drie keer van treinmaatschappij veranderen. De Franse trein stopt in de plaats Hendaye, dan moet er worden overgestapt op een Baskische trein die 3 kilometer verder in het station van Irun stopt om de passagiers in een Spaanse trein verder te laten reizen. Een treinreis van het Franse Cerbère naar Portbau in Spanje stopt bij de grens, omdat een Spaanstalige machinist de trein moet overnemen. Want alleen deze mag in Spanje de trein besturen. Ook al is dat maar voor een paar kilometer. Dichter bij huis, bij de grens tussen Duitsland en België staat de trein ook een tijd stil. Er komt hier een Belgische machinist aan boord die Frans, Nederlands maar ook Duits spreekt. Jon Worth is treinvlogger. Hij zoekt uit hoe het in Europese grensplaatsen gesteld is met het treinvervoer. Er zijn ondernemers die het grensprobleem van de spoorwegen proberen te doorbreken. Zoals Elmer van Buuren die met zijn bedrijf ‘European Sleeper ’s nachts van Brussel naar Berlijn rijdt. Desondanks heeft Elmer toch een trein op de kop weten te tikken en deze rijdt nu tussen Brussel en Parijs. Maar voor de dagelijkse schoonmaak van deze trein, mag hij van de nationale spoorwegen van België niet in de buurt van het centraal station van Brussel staan. Voor vertrek moeten de toiletten van de trein worden geleegd en de trein schoongemaakt worden. Maar ook eten en drinken moet worden ingeladen en het beddengoed worden verschoond. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20200879 600.04 2031-06-27T22:00:00+00:00 229 2024-06-28T10:50:23+00:00 yes no trein spoorweg Europa https://schooltv.nl/video-item/tegenlicht-in-de-klas-klimaatverandering-aanpakken-met-afkoeling 2024-07-02T06:24:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46015.w613.r16-9.9db076d.webp Tegenlicht in de klas | Klimaatverandering aanpakken met afkoeling Jaarlijks worden er over de hele wereld miljarden tonnen CO2 uitgestoten. Dat komt onder andere door de mens met het gebruik van fossiele brandstoffen in de industrie, verwarming en vervoer. Wetenschappers zijn nu aan het zoeken naar manieren om naast het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen ook te kijken hoe we die CO2 uit de lucht kunnen halen of, zoals hier, de warmte van de zon tegen te houden het zogenaamde Solar Radiation Management. In Silicon Valley in Amerika wordt hiermee al geëxperimenteerd. Er worden grote ballonnen met Zwaveldioxide opgelaten. Deze ballonnen ontploffen op 10 km hoogte in de stratosfeer. De ballon stort naar beneden, maar de zwaveldioxide blijft hangen. En dan is er het poolijs. Per jaar smelt het harder, waardoor er minder zonnestraling door poolkappen, wordt afgeketst. En dus worden er gaten in het ijs geboord om zo het onderliggende water over het ijs te laten uitvloeien. Als er per jaar 100.000 vierkante kilometer ijs smelt, moet dezelfde hoeveelheid dus ook worden opgepompt. Er zijn ook andere manieren om de aarde af te koelen, bijvoorbeeld door CO2 uit de atmosfeer te halen. Ook hiernaar worden onderzoek gedaan. Zoals het simpelweg opzuigen van de CO2 met grote luchtzuigers. Direct Air Capture zuigt de buitenlucht op en haalt het door een filter. Daar blijft de CO2 in hangen. Om de CO2-deeltjes uit de filter te krijgen, moet deze worden verhit. Dat verhitten kost heel veel energie. Dus dit soort installaties moeten worden geplaats op plekken waar veel natuurlijke energie beschikbaar is zoals in IJsland. In De Rotterdamse haven willen ze CO2 bij de bron opvangen en dan opslaan in oude gasvelden in de Noordzee. Maar of dat opslaan in gasvelden echt lukt is nog niet bewezen. Sterker nog meerdere proefprojecten zijn vroegtijdig gestopt. Hoe kunnen we de CO2 dan opslaan. De hoeveelheid CO2 in de lucht is gigantisch. Er is een enorme industrie nodig om het er weer uit te halen en op te slaan. Welk idee is schaalbaar genoeg om die klus te klaren. Tom Green heeft ook een idee. Het groene CO2 slurpende mineraal Olivijn wordt op stranden verspreidt. Maar hoeveel hebben we ervan nodig en waar halen we het vandaan Wereldwijd wordt er ieder jaar zo’n 40 miljard ton CO2 uitgestoten en dat komt bovenop de 1000 miljard ton die er al te veel is in de atmosfeer. Er zullen dus meerdere oplossingen gevonden moeten worden. De natuur zelf neemt de meeste CO2 op, dat kan het eenvoudigst met het planten van bomen. Als er nu in een gebied zo groot als de VS bomen zouden worden geplant, kunnen we daarmee in de komende decennia 205 miljard ton CO2 opnemen. Zo’n hoeveelheid is met de huidige techniek niet te halen. Bossen, mangrovebossen, moeraslanden en ook de zeeën zijn de meest voor de hand liggende CO2 opnemers. Maar die zijn we juist aan het vernietigen. Emilie en Thomas zoeken daarom de oplossing in het herstellen van de bodem van de Noordzee. Dat doen ze met zandstenen rif structuren die ze op de kale vlakte van de Noordzee plaatsen. Daar is drie jaar geleden mee begonnen en de eerste resultaten zijn zichtbaar en beter dan verwacht. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20200880 571.64 2031-06-27T22:00:00+00:00 373 2024-06-28T10:50:59+00:00 yes no klimaatverandering klimaat duurzaamheid https://schooltv.nl/video-item/wat-zijn-de-gevolgen-van-slaaptekort-te-weinig-slapen-kan-gevaarlijk-zijn 2025-11-04T08:55:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46018.w613.r16-9.78642c8.webp Te weinig slapen kan gevaarlijk zijn | Wat zijn de gevolgen van slaaptekort? Lig jij ook vaak in je bed te woelen? Dan ben je niet de enige. Bijna één op de vijf Nederlanders heeft problemen met slapen. Zo'n slaaptekort levert vaak flinke wallen en een slecht humeur op. Maar het heeft ook gevolgen die je misschien nog niet kent. Onze slaap wordt gereguleerd door ons circadiaanritme, ook wel onze biologische klok genoemd. Dat ritme van slapen en wakker worden is voor een deel erfelijk bepaald en ligt vast in je hersenen. Je biologische klok reageert op licht. Zodra het donker wordt, begin je met het aanmaken van melatonine, een hormoon dat ervoor zorgt dat je slaperig wordt. We slapen 's nachts in cycli van ongeveer 90 tot 120 minuten. Iedere cyclus bestaat uit vier slaapstadia en als we een goede nacht hebben, maken we ongeveer 4 á 5 van die cycli mee. Fase 1 en 2 zijn de fases van de lichte slaap. Fase 1 is de overgang van wakker zijn naar in slaap vallen. Onze hartslag daalt en onze ademhaling vertraagt. Ook daalt onze lichaamstemperatuur en onze spieren trekken zich nu en dan samen. Fase 3 wordt wel Deltaslaap genoemd omdat we op een EEG hele langzame deltahersengolven kunnen waarnemen. Dit is de diepe fase van de slaap waarin ons lichaam groeihormonen aanmaakt die onze spieren en botten nodig hebben. Hierdoor kan ons lichaam zich herstellen. De laatste fase is de Rapid Eye Movement of afgekort de remslaap. Het is de fase waarin we de meest levendige dromen hebben. Gemiddeld heb je zo'n 7 tot 9 uur slaap per nacht nodig om goed te kunnen functioneren. Maar hoe diep je slaapt, doet er dus ook toe. Tijdens je diepe deltaslaap maak je immers groeihormonen aan en ruimt je lichaam de afvalstoffen op. Slaap je te kort of heel licht, dan gebeurt dit minder. En op de lange termijn kan slaapgebrek de kans op onder andere dementie, kanker en hart- en vaatziekten vergroten. Maar op korte termijn merk je natuurlijk ook al verschillende dingen. Je wordt prikkelbaar, hebt weinig puf, je geheugen gaat achteruit en logisch nadenken wordt moeilijker. En als je bijvoorbeeld slaperig in de auto stapt, dan kan dat zelfs levensgevaarlijk zijn. Je concentratie en reactievermogen worden namelijk ook minder. We weten bijvoorbeeld uit onderzoek dat als we zo'n 17 tot 19 uur achter elkaar wakker zijn, dat al gelijk onze prestaties achteruit gaan. We presteren dan net zo als iemand die twee glazen alcohol op heeft. Je denkt dat je gewoon kan rijden, maar ondertussen is je reactievermogen vele malen trager en je kan zelfs in een microslaap vallen. Hiermee val je heel kort in slaap, maximaal 15 seconden, terwijl je ogen dan nog open kunnen staan. En dat kan fatale gevolgen hebben. In bijna 20% van alle verkeersongevallen speelt vermoeidheid een rol. Ook op je werk of op school heeft slaaptekort gevolgen. Als je te weinig slaapt, maak je namelijk meer fouten. Zo blijkt uit onderzoek dat studenten met slaaptekort gemiddeld een halve punt lager staan dan medestudenten. Vervelend voor hen. Maar hoe zit het dan bij beroepen waarin fouten maken hele grote gevolgen kan hebben? Hoe is het vandaag de dag gesteld met de slaap cultuur op het Binnenhof? Hoeveel uur slaap jij zo ongeveer per nacht? Ik durf dat eigenlijk niet te zeggen, haha. Doordeweeks 6 uur in het weekend probeer ik iets langer. Ik denk doordeweeks zes. Ik heb er wel zes à zeven nodig. Als ik 5 uur haal, dan ben ik wel blij. Het zijn er meestal vier. Ja, en dan ook af en toe een keer zes. Ik probeer zes, zeven uur te pakken zo als dat lukt en het liefst onafgebroken. Maar we hebben kleine kinderen. Het is ook best wel vaak vijf, omdat het gewoon niet anders kan. Het is ook wel eens 5 uur, ja. Ja, vaak nog druk bezig en ook wel een lichte hobby om nog even een Netflix-aflevering te zien. Is er een groot gebrek aan slaap? Absoluut. Absoluut. Mensen denken vaak dat ze prima functioneren op weinig slaap, maar uit onderzoek blijkt dat dit helemaal niet zo is. Zo deed men onderzoek met drie groepen mensen. De eerste groep kreeg geen slaap. De tweede groep 4 uur en de laatste groep kreeg 6 uur slaap. Tijdens dit onderzoek moest iedereen een opdrachtje doen waarbij ze hun cognitieve functies moesten gebruiken, zoals waarneming, concentratie en geheugen. En wat bleek? De groep zonder slaap deed al na twee dagen vrijwel alles fout. Maar wat gebeurt er nou als je 4 uur slaapt per nacht? Hoeveel beter doe je het dan? Nou, een stuk beter, vooral in het begin. Maar wat zien we? Als je ze maar lang genoeg volgt. Veertien dagen was nog niet eens zo heel erg lang. Dan zitten ze op hetzelfde niveau als die groepen hier die helemaal geen slaap kreeg. En wat gebeurt er als we ze 6 uur slaap geven? Een stuk realistischer. Wederom, het gaat nog beter, maar hier ook. Als je ze maar lang genoeg volgt, kom je eigenlijk weer in die gevarenzone. Voor iedereen geldt dus als je langdurig te weinig slaapt, dan heeft dat negatieve gevolgen, ook op mentaal gebied. Iedereen denkt aan te veel stress op je werk. Dat is inderdaad de nummer één risicofactor. Maar daarna komt echt slecht slapen. Ja, als je slecht slaapt is het ook makkelijker om overgewicht te krijgen. Hart- en vaatziekten, diabetes en je stemming heeft er erg onder te lijden. Ja. Hoe ernstig kan dat worden? Die stemming? Nou. Slapeloosheid is bijvoorbeeld de allerbelangrijkste risicofactor voor het ontwikkelen van een depressie. Slaapexperts adviseren om in ieder geval een vast slaapritme aan te houden en 's ochtends jezelf bloot te stellen aan helder ochtendlicht. Daardoor slaat je biologische klok aan, waardoor je wakker wordt en 's avonds weer op tijd moe. Ook is het 's avonds van belang om het licht te dimmen en ook niet te lang naar felle schermen te kijken. Maar ja, zeg maar eens, net als Alexander Pechtold nee tegen nog één laatste aflevering. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20201139 355.904 880 2024-07-01T08:22:00+00:00 yes no slaap depressie bioritme https://schooltv.nl/video-item/hoe-duurzaam-zijn-vleesvervangers-zo-milieubelastend-is-jouw-kaasburger 2025-11-04T08:55:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46019.w613.r16-9.5e46b68.webp Zo milieubelastend is jouw kaasburger | Hoe duurzaam zijn vleesvervangers? Burgers, schnitzels of een rookworst. De schappen liggen tegenwoordig vol met dit soort vleesvervangers en het aanbod groeit en groeit. Nederlanders eten zelfs de meeste vleesvervangers van heel Europa. Mensen kiezen hier bijvoorbeeld voor omdat ze dierenleed willen verminderen of omdat het beter is voor het klimaat en milieu. Maar hoe goed zijn vleesvervangers eigenlijk voor het milieu? Er zijn namelijk vleesvervangers die bijna net zo belastend zijn als een varkenslapje of een kippetje. Zo'n 42% van de Nederlanders is flexitariër. Dit zijn mensen die niet elke dag vlees of vis eten. Bent u helemaal vegetarisch? Nee, half. Zelf ben ik ook zo'n flexitariër en eet ik vier à vijf dagen in de week geen vlees of vis. Logischerwijs is er daarom meer behoefte aan vleesvervangers. Maar het punt is we hebben een culinaire traditie van honderden jaren. Dus je kunt niet tegen een vleeseter zeggen waarom eet je niet voortaan linzensoep? Dat wil hij ook wel, maar niet alleen maar. Dus mensen zijn helemaal geconditioneerd op die smaak. De structuur, het mondgevoel, de bite van vlees. Voor veel mensen is het opgeven van vlees dus erg lastig. Dan zijn vleesvervangers een goed alternatief. Want net als in vlees zitten in vleesvervangers voedingsstoffen zoals eiwitten, ijzer en vitamine B. En veel bedrijven spelen daarop in. De Vegetarische Slager, de producent van vleesvervangers, wordt overgenomen door Unilever. Beyond Meat, het bedrijf waar mensen als Bill Gates en Leonardo DiCaprio hun geld in investeerden, ging afgelopen donderdag in New York naar de beurs. De omzet van vleesvervangers is in vijf jaar meer dan verdubbeld. Maar net als vlees veroorzaken ook vleesvervangers milieuschade. Wel in mindere mate, maar er komen ook broeikasgassen vrij. Er worden bossen voor gekapt en we hebben er heel veel water voor nodig. Het tv-programma De Kennis van Nu zocht daarom uit hoeveel impact vlees en vleesvervangers hebben op het milieu. Dit doen ze op basis van de CO2-uitstoot per kilogram eiwit en niet per kilogram product. En hierbij hebben ze gekeken naar de gehele levenscyclus, van grondstoffen tot afval. De top-drie: op nummer één vlees van een vleeskoe. Nummer twee, vlees van een melkkoe en nummer drie: kaas. Ook opmerkelijk, een groenteburger op basis van boerenkool en tofu staat vrij hoog tussen varken en kip. Een veel duurzamere groenteburger staat hier. En dan helemaal rechts producten als tuinbonen, kikkererwten en soja uit Europa. Eigenlijk is rundvlees van de vleeskoe is de kolencentrale van het voedsel de hoogste emissies. Hoe komt het dat die zo ver uitschiet ten opzichte van de andere producten? Eigenlijk twee redenen. De eerste reden is een koe heeft heel veel voer nodig. Je hebt een voerconversie van een factor negen, dus negen kilogram eiwit in één kilogram vlees. En ten tweede zo'n koe geeft veel methaanemissies uit de scheten, de boeren en de mest. Rundvlees heeft dus een heel grote milieu-impact. Maar wat ook opvallend is, is dat bijvoorbeeld kaas of de groenteburger op basis van boerenkool en tofu ook hoog op de lijst staan. Die hebben zelfs meer CO2-uitstoot per kilogram eiwit dan een kip. Hoe komt dit nou? Dit komt onder andere door de ingrediënten en het productieproces van de vleesvervangers. En om dit beter te kunnen begrijpen maken we een onderscheid in twee soorten. De eerste soort zijn vleesvervangers op basis van dierlijke producten zoals melk, kaas en kippenei-eiwitten en het tweede is op basis van plantaardige ingrediënten, meestal op basis van soja, zoals bijvoorbeeld tempé of tofu, maar ook sojavrije ingrediënten zoals bijvoorbeeld paddenstoelen, zeewier en jackfruit. Jackfruit. Jackfruit is een tropische vrucht, heeft de consistentie van vlees. Wij maken hier bitterballen van en hamburgers. Vooral de vleesvervangers op basis van melk hebben een grote impact op het klimaat en milieu. Want voordat je überhaupt melk krijgt, is er al een hoop CO2 en methaangas uitgestoten. Daarnaast is er voor het gehele productieproces voor één liter melk duizend liter water nodig en het is voor een kilo kaas zelfs 51 honderd liter. Heb je deze? Dit is dus. Dan de Valess. Die is dus op basis van melk. Ja, melk is dus inderdaad een groot kwaad. Ook door de enorme uitstoot van die melkkoeien. Methaangas, nog erger dan CO2 dus. Dat is dus deze. Als je dus een lijstje maakt, dan staat deze, is dus beter dan rundvlees, maar slechter dan varkensvlees voor het milieu. Vleesvervangers op basis van melk en kaas zijn dus erg milieubelastend. Dat komt ook door het veevoer dat de melkkoe krijgt dat voornamelijk uit soja bestaat. Veel van de soja die wordt gebruikt voor veevoer komt uit het Amazonegebied. Daar worden heel veel bomen gekapt om sojaplantages aan te leggen. Deze boskap zorgt voor heel veel CO2-uitstoot en dat zorgt weer voor opwarming van de aarde. En dat is dus de reden waarom vleesvervangers op basis van dierlijke ingrediënten relatief slecht zijn voor het klimaat en milieu. Hoe zit het dan met plantaardige vleesvervangers, hoor ik je denken. Die worden toch ook gemaakt op basis van soja? Maar in tegenstelling tot soja uit het Amazonegebied wordt deze soja op een duurzame manier geteeld op akkers, onder andere in Noord-Amerika en in Europa, waaronder steeds vaker in Nederland zelf. Hier lopen dus de koeien. Maar hier wordt sinds kort niet alleen maar koemelk geproduceerd. Als we dan iets verder lopen, dan zien we eigenlijk hiernaast, dus dan zie je in één picture de transitie die ons bedrijf doormaakt, onze soja voor onze plantaardige melk die we aan het produceren zijn. Deze soja is dus milieuvriendelijker. Toch betekent het niet dat plantaardige vleesvervangers helemaal niet milieubelastend zijn. Dat komt door het hoge energieverbruik. Sommige plantaardige vleesvervangers hebben namelijk veel bewerking nodig. Op die manier zijn er dus enkele plantaardige vleesvervangers zoals de tofu-boerenkoolburger die qua uitstoot boven het kippetje uitkomen. Maar dit zijn echt uitzonderingen en overall kunnen we dus concluderen dat het beter is voor het milieu om te kiezen voor vleesvervangers dan voor vlees. Over het algemeen zijn plantaardige vleesvervangers op basis van bijvoorbeeld tempé, zeewier en schimmels veel milieuvriendelijker dan vleesvervangers met dierlijke ingrediënten. Dat is dus de key. We moeten steeds meer over naar plantaardige vleesvervangers. Ga je hiernaar op zoek in de supermarkt, dan kun je zo'n plantaardige variant herkennen aan de grote groene V op de verpakking. Daarnaast kan er ook nog op staan veganistisch of 100% plantaardig. Je kan ook kijken waar de ingrediënten vandaan komen. Vaak betekent hoe dichterbij, hoe duurzamer. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20201140 394.389 323 2024-07-01T08:23:00+00:00 yes no duurzaamheid vegetarisch vlees voedsel CO2 https://schooltv.nl/video-item/hoe-versterk-je-je-immuunsysteem-gezond-leven-zonder-ijsbaden-of-vitaminepillen 2025-11-04T08:55:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46021.w613.r16-9.6ddcb28.webp Gezond leven zonder ijsbaden of vitaminepillen | Hoe versterk je je immuunsysteem? Regelmatig sporten, vitaminepillen slikken of een duik in ijskoud water. We doen er van alles aan om maar niet ziek te worden. Maar helpt het ook echt? In de komende minuten leg ik uit hoe je immuunsysteem werkt en wat jij kan doen om een goede weerstand op te bouwen. Je immuunsysteem spoort ziekteverwekkers op en valt ze aan. Dat kunnen je eigen cellen zijn, zoals kankercellen, maar ook indringers van buitenaf, zoals bacteriën en virussen. Een virus kan alleen maar voortbestaan in een cel, dus die virus heeft maar één opdracht: ga zo'n cel binnen en vermenigvuldig je. Dus die cel wordt als het ware een virusfabriekje die virusdeeltjes gaat maken die dan ook weer in andere cellen komen en op die manier raast een virus door je lichaam heen en word je ziek. Je immuunsysteem probeert dat op allerlei manieren te voorkomen. Te beginnen met een verdedigingsmuur. Dat is de eerste fysieke barrière, die bestaat uit je huid, slijmvliezen en maagzuur. Weet de indringer door die muur heen te breken, dan komen je witte bloedcellen en eiwitten in actie. Dit behoort allemaal tot je aangeboren afweer en die reageert hetzelfde op alle indringers. Maar daarnaast heb je ook nog een specifieke afweer, die past zijn aanval aan op de indringers. Gelukkig liggen er in die huid ook dendritische cellen en ook die kunnen stukjes bacterie opeten. Nou is het hoofddoel van deze dendritische cellen is dat ze via de lymfevaten gaan trekken naar onze lymfeklieren om daar stukjes van die bacterie aan onze T-cellen aan te bieden. De hulptroepen, zeg maar. De hulptroepen. Er komen hulptroepen bij, want die en die weten nu allemaal wat ze moeten aanvallen en gaan erop af. T-cellen die het herkennen gaan erop af en die gaan met z'n allen richting. Precies. Er is hier nu echt sprake van een totale oorlog. Totale oorlog met allerlei verschillende legerdivisies die aan de gang zijn. De T-cellen en B-cellen van je specifieke afweer specialiseren zich in één type indringer, bijvoorbeeld een griepvirus of een salmonellabacterie. Elke ziekteverwekker is een soort training voor deze cellen, want als die ziekteverwekker al eerder in je lichaam is geweest, dan slaan deze cellen dat op in hun geheugen. Als hij opnieuw komt, kan je lichaam hem daardoor sneller herkennen en bestrijden. En vaccins maken ook gebruik van dat geheugen. Het vaccin is een milde variant van de ziekteverwekker. Als je zo'n vaccin krijgt ingespoten, word je daarom niet echt ziek. Maar je lichaam maakt wel geheugencellen aan om goed voorbereid te zijn op een volgende keer. Sommige geheugencellen liggen lekker uit te rusten, maar als de ziekteverwekker arriveert, komen ze razendsnel in actie. Maar niet elk immuunsysteem is even sterk. Daardoor word jij van hetzelfde griepvirus misschien sneller ziek dan een vriend of vriendin. Hoe sterk je afweer is, hangt af van verschillende factoren, zoals je geslacht, medische aandoeningen, medicijngebruik, leefstijl en je DNA. Zo bepaalt je DNA voor ongeveer een kwart tot driekwart hoe sterk je afweer is. Er is een studie gedaan waarin inderdaad twee broers die allebei heel erg ziek werden van Covid en die bleken allebei een kleine genetische factor, een foutje te hebben in een molecuul wat heel belangrijk is in die eerste respons. En daardoor werden ze dus heel erg ziek. En daardoor werden ze heel erg ziek. En zo zullen er meerdere genetische factoren zijn die mogelijk van belang zijn in hoe goed we die afweer aan kunnen zetten. Hoe sterk je afweer is, verschilt per indringer. Zo kan je afweer bijvoorbeeld een virus snel herkennen, maar een bacterie minder goed. Verschillen in DNA zorgen er ook voor dat vrouwen over het algemeen een actiever afweersysteem hebben dan mannen. Hoe dat precies zit, wordt nog onderzocht. Daarnaast kunnen medicijnen en medische aandoeningen de kracht van je afweer verminderen, bijvoorbeeld bij ziektes als diabetes, reuma of het hiv-virus. Je kan je afweer wel een handje helpen door zo gezond mogelijk te leven. Dus bijvoorbeeld niet roken, geen alcohol drinken en juist wel lekker bewegen, genoeg ontspannen, goed slapen en gezond eten. We weten steeds meer dat we voeding hebben die eigenlijk pro-inflammatoir noemen, dat die ontstekingsbevorderend is. En dan moet je niet denken van dat je daar koorts van krijgt en roodgloeiend staat. Maar fastfoodfever hoor je wel. Je gaat naar de McDonalds, je krijgt geen koorts bij de McDonalds, maar je ontstekingsstatus gaat wel omhoog. Dat noemen ze een chronische laaggradige ontsteking. Dat merk je niet op zich. Maar je hebt wel problemen met de verschijnselen. Zeker als je dat lang...En als je dat de hele tijd doet, dan bouwt dat op. Ja, en dan die anti-inflammatoire voeding. Dat is bijvoorbeeld die groentes. Dat zijn heel veel plantenstoffen, die remmen dat. Die zorgen in ieder geval dat het niet actiever wordt. Dus als je vaak ongezond eet is je lichaam eigenlijk de hele tijd een beetje ontstoken waardoor je afweersysteem steeds aan moet staan. Door gezond te eten en op gezond gewicht te blijven kan je immuunsysteem zijn aandacht beter richten op het bestrijden van ziektes. Maar is gezonde voeding genoeg of is het slim om daarnaast ook nog vitaminepillen te slikken? Nou, dat hoeft niet. Tenzij je tot een groep behoort waar een specifiek advies voor is om een supplement te nemen. Dus bijvoorbeeld als je zwanger bent, is het belangrijk om foliumzuur te nemen. Als je weinig buiten komt. Dan is wel het advies om vitamine D te nemen. En voor kleine kinderen, ouderen is sowieso het advies om vitamine D te nemen. En als je veganistisch eet dan is het wel verstandig om vitamine B12 te nemen. Maar een multivitamine wat veel mensen slikken? Nou dat heeft eigenlijk geen zin, tenzij je bijna niet eet. Als je gezond eet krijg je dus vaak al genoeg vitamines binnen. Denk aan een gevarieerd menu bestaande uit groenten, fruit en volkorenproducten. En naast gezonde voeding is ook regelmatig bewegen goed voor je afweer. Je bloedsomloop neemt toe en als je bloedsomloop toeneemt, verdeelt het, die afweercellen verdelen zich beter over je lichaam. Eén zo'n voorbeeld zijn de NK-cellen, de natural killers. Die killen alles wat binnenkomt. Ook die virussen dus. En door te bewegen krijg je en meer activiteit van die NK-cellen, maar ook meer hoeveelheid en NK-cellen. Het is maar een klein voorbeeldje, maar toch zegt het heel veel over wat bewegen kan doen aan het afweersysteem. Matig intensief bewegen versterkt je afweer dus. Denk aan een stukje fietsen of een balletje trappen. Bij topsport is het juist andersom. Topsporters bewegen zoveel en zo intensief dat ze juist vaker last hebben van ontstekingen en meer kans hebben om ziek te worden. Naast een actief leven is trouwens goed slapen en ontspannen ook belangrijk. Want stress werkt je immuunsysteem juist tegen. Dat bleek ook uit dit experiment, waar ze keken wat abseilen met je afweer doet. We hebben dit onderzoek vaker gedaan bij mensen rondom een ernstige stresssituatie en nemen we bloed af, nemen we mee naar het laboratorium. Wat we doen, we stoppen er wat bacteriën bij het bloed en dan meten we de activiteit van het immuunsysteem. En wat blijkt nou? Dat als je een aantal uur voor een hele stressvolle situatie is het immuunsysteem normaal. Maar rondom die hevige stress is het immuunsysteem extreem geremd. Hoe komt dat nou? We hebben ook gemeten naar allerlei stoffen waarvan we weten dat die immuunsysteem kunnen beïnvloeden. En een van die stoffen cortisol, en die heeft juist een piek rondom dat stressmoment. Dus door dat verhoogde cortisol wordt je immuunsysteem lamgelegd. Af en toe gestrest zijn is niet zo erg, maar als je voor een lange tijd gestrest bent, kan je afweer dus niet op volle kracht werken. Zoals ik al eerder vertelde zijn er veel factoren waar je geen invloed op hebt. Soms heb je dus gewoon pech, maar wil je je afweersysteem een handje helpen, dan is gezond leven de beste manier, want hierdoor kan je immuunsysteem al binnen een paar weken verbeteren. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20201142 453.44 878 2024-07-01T09:21:00+00:00 yes no immuunsysteem vitamine afweer virus bacterie DNA https://schooltv.nl/video-item/hoe-ontstaat-tinnitus-een-piep-die-nooit-meer-weggaat 2025-11-04T08:54:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46022.w613.r16-9.9bd11bf.webp Een piep die nooit meer weggaat | Hoe ontstaat tinnitus? Als je na een nacht uitgaan je bed inkruipt, is de kans groot dat je niet alleen mooie herinneringen hebt meegenomen, maar ook nog iets anders. Een piep in je oor. In deze video leg ik je uit wat die piep eigenlijk is. Waarom blijft hij bij sommige mensen hangen en hoe kan je dit voorkomen? Meestal verdwijnt zo'n piep na een paar uur of een paar dagen, maar dat is niet altijd het geval. Het kan ook zo zijn dat die piep voor de rest van je leven in je hoofd blijft suizen. Ik was zes jaar geleden samen met wat vrienden naar een feest geweest in Zaandam en we stonden eigenlijk allemaal bij een grote opeenstapeling van speakers te dansen en ik dacht hé, leuke plek, lekker harde muziek en zo. Totdat ik dus twee dagen, drie dagen later die helse piep in mijn oren te horen kreeg. Ik dacht het trekt wel weg, net zoals het eigenlijk altijd wel doet. Bij mij is het dus eigenlijk nooit weggegaan. Één op de tien Nederlanders heeft last van zo'n piep. En zelf heb ik ook al jaren last van een piep in mijn oor. En die klinkt om precies te zijn zo. Jij hoort dit nu een paar seconden, maar je moet je voorstellen dat je dit altijd hoort. Dus als je opstaat, tijdens je werk en wanneer je probeert te slapen. En dit geluid klinkt niet bij iedereen hetzelfde. Een suis en een piep door elkaar eigenlijk. Het kan brommen zijn. Die uitgaanspiep, die ieee, die. Morsegeluiden, SOS. Ja. Tik tik tik. Ja. Hoe lang heb je hem al? 24 jaar. En nog steeds is ie af en toe zo keihard? Ja, ik heb er €100.000 vandaag voor over om eraf te komen. Als zo'n geluid na een paar dagen niet verdwijnt, dan noem je dit oorsuizen of tinnitus. Je hoort dan dag in dag uit een geluid dat de buitenwereld niet kan horen. Ik neem je even mee naar de binnenkant van je oor. De geluidsgolven die binnenkomen laten je trommelvlies trillen. Die trillingen worden vervolgens via je gehoorbeentjes doorgestuurd naar je slakkenhuis, waar ze de trilhaartjes in beweging brengen. Via de trillingen van die haartjes wordt geluid doorgegeven aan je gehoorzenuw en die geeft dat dan weer door aan de hersenen. Vrij complex, maar hierdoor hoor je dus geluid. Maar als je nou wordt blootgesteld aan harde geluiden, zoals muziek op een festival, kunnen die trilhaartjes beschadigd raken. En als er te veel haarcellen kapot gaan, worden geen of minder signalen doorgegeven naar je hersenen waardoor je slechter gaat horen. Maar ze kunnen ook verkeerde signalen gaan doorgeven. En dat is dus die ruis of piep die je kan horen. Op het moment dat bijvoorbeeld door als je slechter gaat horen niet meer al die haarcellen die die luchtbeweging dus omzetten in een elektrisch signaal meer werken. Dat er ook zenuwen zijn die dus eigenlijk niet meer worden aangestuurd. En dan heb je ook wel eens gehoord misschien over iemand die een been kwijt is, dat die toch nog wel eens jeuk aan zijn voet heeft omdat die zenuwbanen er nog lopen. Ja. Dat kan dus ook met dat oorsuizen zo zijn. En dan gaat dus die zenuw spontane activiteit doen en uiteindelijk wordt dan hierboven besloten, vaak omdat het onbekend is, van ja dan moeten we toch maar even melding maken bij het bewustzijn. Je hersenen gaan dus zelf het gehoorverlies van je trilhaartjes compenseren, waardoor je geluid hoort dat er eigenlijk niet is. Oorsuizen ontstaat niet altijd door te harde muziek op een concert of muziek uit je koptelefoon. Ook andere harde geluiden en factoren kunnen de oorzaak zijn. Denk bijvoorbeeld aan harde knallen van vuurwerk of harde geluiden op je werk, zoals in de bouw. Maar ook bepaald medicijngebruik en stress kunnen dit veroorzaken. Het heeft dus niet alleen te maken met hoe hard een geluid is, maar ook hoe lang je ernaar luistert. En hoe harder het geluid, hoe sneller je schade oploopt. Zo kunnen geluiden boven de 80 decibel al schadelijk zijn en bij geluiden van 120 decibel of hoger kan je gehoor direct beschadigd raken. Ter vergelijking: een normaal gesprek ligt tussen de 60 en 69 decibel en vormt dus geen gevaar. De gemiddelde stofzuiger produceert tussen de 70 en 79 decibel. Dat kan je best lang aanhoren, al zijn de meningen daarover wel een beetje verdeeld. Maar het geluid van een clubnacht of concert ligt vaak tegen of zelfs boven de 100 decibel en kan daarom al in korte tijd schade aanrichten. 97 staat erop. Wat betekent dat zo ongeveer? Nou, je moet het zo zien, 80 decibel, daar mag je ongeveer 8 uur in verkeren. Ja, iedere drie decibel die er bij opkomt is een verdubbeling van de geluidsintensiteit, dus dat betekent ook dat de blootstellingsduur halveert. Dus bij 83 is het 4 uur, 86 is het 1,5 uur en 81 is nog maar een half uur. Juist. Dus op 97 DB kun je uitrekenen is maar een paar minuten voordat je schade oploopt. En dan kan je schade oplopen. Maar het klinkt niet eens zo heel hard 97. Nee dat klopt, want dat is ook hetgene wat zo verraderlijk is. Gehoorschade is namelijk in veel gevallen niet te genezen. Helaas voor mij een herkenbaar verhaal, want ik loop nu bijna tien jaar met een piep in mijn hoofd die vooral irritant is als ik wil gaan slapen. Maar het kan erger, want voor sommige mensen is het echt een enorme beperking. Want ik studeerde en ik werkte en ik had gewoon een sociaal leven. Ik was veel met muziek bezig en festivals en concerten, bandjes en ik had een relatie en daar ben ik eigenlijk allemaal toen mee gestopt. Ook je relatie uitmaken? Ik zou dan denken dat je juist op zo'n moment iemand nodig hebt. Nou ja, ik heb het ook, ik heb het niet uitgemaakt. Het was gewoon heel moeilijk toen samen, want ik was gewoon niet een heel leuk persoon. Ik was ontzettend depressief en ik kon gewoon niet gezellig doen, weet je wel. En zij steunde me daar ook heel erg in, maar dat houdt een keertje op. Gehoorschade is dus iets wat je liever wil voorkomen. Gelukkig zijn er tegenwoordig oordoppen met muziekfilters. Deze beschermen niet alleen je oren, maar zorgen er ook voor dat je de muziek goed blijft horen en dat je je vrienden gewoon kunt verstaan. En als je zelf ook veel muziek luistert via een koptelefoon of oortjes, check dan ook de volumebegrenzer. Zo kun je bijvoorbeeld instellen dat je nooit boven de 85 decibel uitkomt, want als die piep er eenmaal is, dan gaat die niet meer weg. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20201178 371.712 1146 2024-07-01T09:23:00+00:00 yes no gehoorschade oor geluid decibel https://schooltv.nl/video-item/keti-koti-liedje-over-het-vieren-van-keti-koti 2024-07-01T14:17:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46025.w613.r16-9.d349b82.webp Keti Koti | Liedje over het vieren van Keti Koti Keti Koti, ketens verbroken. Een dag om stil te staan bij wat onze voorouders moedig doorstonden. Spreken, zingen, gemberbier drinken. Met weer die koto aan, likken aan rood schaafijs en oude wonden. Of oud. Zo lang geleden is het niet dat ze mensen zoals ik niet als mensen zagen. Zovelen die voor andermans rijkdom moesten werken, zijn geslagen, verkocht als een ding op de markt. Moet ik nu zwaaien en juichen? Mijn hoofd in dankbaarheid buigen? Logisch toch dat dat voorbij is, dat elk mens hier vrij is. Dat vieren doet ook ergens pijn. Waarom zou ik dankbaar zijn dat terug is gegeven wat al van hen was, hun lichaam, hun leven? Keti Koti, ketens verbroken. Ik wil dat boek dichtslaan, maar zijn we dan echt samen nu meer verbonden en vrij? Is iedereen hier werkelijk vrij? Zijn gelijke kansen waar en vanzelfsprekend? Of houden oude vooroordelen en verhalen ons geketend en angst verborgen in ons hart. Moet ik nu zwaaien en juichen, mijn hoofd in dankbaarheid buigen? Veel van vroeger klinkt nog door. Hou je maar in, je stelt niets voor. Ik sta stil bij wat ik soms liever niet weet. Want dan schreeuw ik het hard van de daken. Ik heb zelf een belofte en droom waar te maken. En ik wil dat geen kind dit vergeet. De toekomst ben jij. Met je lef en talent. Vergelijk je met niemand. Je bent wie je bent en dat moet je vieren. Dat wil ik vieren als ik ga zwaaien en juichen. Mijn hoofd dankbaar zal buigen. Dank voor mijn voorouders en ouders. Trots sta ik op hun schouders. Doe wat je kan. Ga waar je wil. Vier het gelijke en het verschil. Wie kan goedkeuring geven voor wat al goed is? Jouw stem en jouw leven. Jouw stem en jouw leven. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20201187 192.512 1031 2024-07-01T14:18:00+00:00 yes no Keti Koti slavernij feest Suriname vrijheid identiteit https://schooltv.nl/video-item/hoe-wordt-thee-geoogst-de-jongste-blaadjes-van-de-theeplant 2024-07-01T16:30:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46026.w613.r16-9.499da14.webp Hoe wordt thee geoogst? | De jongste blaadjes van de theeplant Oh jongens, dit vind ik altijd echt genieten hoor! Vers kopje thee, koekje erbij. Heerlijk! Er zijn dus verschillende soorten thee. Zwarte thee bijvoorbeeld. Witte thee, groene thee, gele thee. En bijzonder is dat al die verschillende soorten thee gemaakt worden van dezelfde theeplant. Sterker nog, van hetzelfde theeblaadje. Kijk, en dit is hem dan, de theeplant. Het woord is een verbastering van het Chinese woord ‘cha’ wat dan weer bittere groente betekent. Mooi hè? Hier wordt thee verbouwd in het zuiden van Brabant, in Soerendonk om precies te zijn. Linda, dit is jouw theeplantage. Ja. Maar dat plukken, hoe moet dat? Ga ik je laten zien. En wat hebben wij nou nodig van die takken? Eigenlijk de allerjongste blaadjes van zo'n tak. Ik zal even een voorbeeldje plukken. Dit is wat we nodig hebben. ‘Two leaves and a bud.’ Dat is de basispluk. Dus twee blaadjes en het allerjongste topje, het allerjongste blaadje Oké Janouk, normaal doen we er ongeveer een half uur over om een mandje te vullen. Zet m op! Oké, dan moet ik behoorlijk door gaan plukken. Maar goed, we gaan gewoon rustig door. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20201338 93.994 668 2024-07-01T16:21:49+00:00 yes no thee https://schooltv.nl/video-item/wat-betekent-lhbtqia-seksualiteit-als-spectrum 2025-11-04T08:53:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46029.w613.r16-9.c84494f.webp Seksualiteit als spectrum | Wat betekent lhbtqia+? LHBTQIA+, een hele mond vol en er bestaan ook nog eens tientallen variaties op. Niet zo gek dus als je soms verdwaald raakt in deze lettersoep. En daarom leg ik je in de volgende minuten uit waar elke letter voor staat en waarom die letters er überhaupt zijn. Hokjes en labels. Van jongs af aan zijn we gewend om eigenlijk alles een naam te geven en dat geldt ook voor gender en seksualiteit. Ik identificeer mezelf als queer. Ik identificeer mijzelf als transgender, dus transman. En qua seksualiteit ben ik hetero. Panseksueel. Panseksueel. En gender... Geen idee. Ik doe wel eens demi-meisje. Nu zijn dit nog maar een paar voorbeelden, want er zijn nog veel meer letters. En die letters hebben te maken met drie dingen: sekse, gender en aantrekking. Sekse heeft te maken met het lichaam waarin je geboren bent. Gender gaat over hoe je je van binnen voelt en hoe je dat naar buiten brengt. Dus bijvoorbeeld wat voor kleding je draagt, of je make up gebruikt en de manier waarop je loopt. En tot slot heb je aantrekking, dus op wie je valt. En op veel dingen wordt nog steeds de stempel mannelijk of vrouwelijk geplakt. Je ziet dus eigenlijk ogenblikkelijk in onze samenleving hoe we voortdurend uitgenodigd is misschien nog een vriendelijk woord, maar eigenlijk worden we gedwongen om de hele tijd man of vrouw te doen, om op alle mogelijke manieren, van de beschuit met muisjes tot en met de kleertjes tot en met de speeltjes geef je een sekse aan. En dat is natuurlijk iets wat niet in ons als persoon zit, maar dat zit eigenlijk in ons als samenleving. Toch is er veel meer dan alleen mannelijk of vrouwelijk, hetero of homo. Je kan de dingen die ik net noemde namelijk zien als een spectrum. Je bent niet het één of het ander, maar er zit van alles tussenin. En daar komt LHBTQIA+ om de hoek kijken. De L staat voor lesbisch. Je voelt je vrouw en valt op vrouwen. De H staat voor homoseksueel, dus je voelt je man en valt op mannen. En de B voor biseksueel. Dan val je op beiden. Mensen denken altijd dat biseksualiteit fiftyfifty is. Ja. En inderdaad, als jij met een man bent of als ik met een man ben en ik ben weer met een man, weer met een man. Dat ik gay ben, dat tenminste, ja, maar jij bent helemaal niet bi, maar dat kan ook 80/20 zijn, 90/10, 65/35 weet je wel. Zo, dat maakt niet uit. Het kan zelfs misschien 95/5% zijn, weet je wel, dat. Nou, ik ben blij dat ik het hier nog een keer over kan hebben, want volgens mij snapte je er geen reet van. Nee. Sommige mensen vallen niet op een specifiek gender, maar op de persoon zelf. De P van panseksueel staat dus niet direct in het rijtje dat wij gebruiken, maar valt dan onder de plus en die geeft aan dat er nog veel meer is. Terug naar ons rijtje letters. De T staat voor transgender. Dat betekent dat het geslacht dat je bij je geboorte hebt gekregen niet past bij hoe je je voelt. Je wordt bijvoorbeeld als vrouw geboren terwijl je een man voelt, of andersom. Als ik morgenochtend wakker zou kunnen worden met een piemel, dan zou ik echt zielsgelukkig zijn. Maar met de huidige technieken die er zijn, maakt dat ik tegen mezelf heb gezegd ik wil de operatie zoals die nu is niet. Tenzij een daadwerkelijke penistransplantatie mogelijk wordt en ik gewoon die van iemand kan uitkiezen, then sign me up immediately. Het kan ook zo zijn dat je zelf geen man of vrouw voelt, of juist net zozeer man als vrouw. Dat noem je dan non-binair. Hoe ben je erachter gekomen dat je non-binair bent? Ik weet al vanaf mijn geboorte zeker dat ik niet een meisje ben, maar ik weet ook echt zeker dat ik niet een jongen ben. En dan heb je heel lang eigenlijk het gevoel dat je denkt ja, maar wat ben ik dan wel? Het voelde alsof ik heel slecht was in een meisje zijn, maar ook heel slecht was in een jongen proberen te zijn. Veel mensen die non-binair zijn, worden het liefst aangesproken met de genderneutrale voornaamwoorden die of hen. Dus als je twijfelt welk voornaamwoord je moet gebruiken, dan kun je het altijd even vragen. En dan nu de Q, die staat voor queer. Ik ben eigenlijk een beetje tegen dat je alles een label geeft. Daarom zeg ik liever dat ik queer ben, want dat zegt precies niks en dat vind ik eigenlijk wel leuk. En dat komt, die term komt überhaupt ook uit de punkbeweging. En dat je zegt van ik ben queer, ik ben anders, ik ben tegen de gevestigde orde en dat is wat ik ook heel erg voel. Queer is een verzamelnaam voor alle identiteiten die niet in de standaard hokjes passen. Dan de letter I voor intersekse. Je bent dan geboren met mannelijke én vrouwelijke geslachtskenmerken. Daar was toentertijd niet zoveel over bekend en er werd toen ook geadviseerd om door dokters een keuze te maken. En voor mij hebben ze dus geprobeerd in ieder geval om een meisje te maken. Zo ben ik opgegroeid. Zo is het. Ja, zo moest ik me dan altijd gaan gedragen en doen. En ik voelde dat helemaal niet zo. Weet je, ik ben dat gewoon niet. Ik bedoel, ik ben ook geen gozer, maar wat ben ik dan wel? Ik weet niet, ik kan me nergens aan identificeren. Ik sta hier midden in de stad en alles is alleen maar bam mannen, bam vrouwen. Niet alle intersekse personen hebben dezelfde biologische kenmerken. Je kan bijvoorbeeld zowel eierstokken als een penis hebben, maar ook DNA met mannelijke en vrouwelijke eigenschappen. En zo zijn er nog veel meer vormen. En dan de laatste letter in deze reeks de A van aseksueel. Als je aseksueel bent, voel je je niet seksueel aangetrokken tot andere mensen. Ik zie seks hebben altijd een beetje als boodschappen doen. Ik vind het gewoon heel saai en het doet niks met me en ik vind het niet interessant. Naast aseksueel kun je ook nog aromantisch zijn. Dan word je ook niet verliefd of heb je geen behoefte aan een relatie. En ook hier zijn er nog veel meer andere variaties mogelijk. Al die letters sluiten elkaar namelijk niet uit. Je kan bijvoorbeeld intersekse en non-binair of lesbisch en transgender zijn. Nu heb ik deze zeven letters uitgelegd, maar de plus die het rijtje afsluit laat zoals ik al eerder aangaf, zien dat er nog veel meer is en dat het eigenlijk altijd in beweging is. En juist daarom blijft de letter reeks een punt van discussie. Volgens sommigen wordt het wel heel erg ingewikkeld zo en bovendien stop je mensen alsnog in een hokje. Maar volgens anderen is dat in de huidige samenleving nog steeds nodig om gezien te worden. Ik denk dat benoemd worden ook gewoon heel erg belangrijk is, want we zijn heel vaak onzichtbaar als minderheden. Deze letters kunnen dus ook bijdragen aan meer begrip en acceptatie. Want er is veel meer dan alleen man of vrouw, of hetero of homo. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20201439 396.394 1586 2024-07-02T13:00:00+00:00 yes no seksualiteit gender https://schooltv.nl/video-item/staat-nederland-over-100-jaar-onder-water-terwijl-de-zeespiegel-stijgt-daalt-onze-bodem 2025-11-04T08:54:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46030.w613.r16-9.24e0891.webp Terwijl de zeespiegel stijgt, daalt onze bodem | Staat Nederland over 100 jaar onder water? Nederland staat bekend als een echt waterland. Als we geen dijken hadden, zou meer dan de helft van ons land regelmatig onder water staan. Maar nu de aarde opwarmt en de zeespiegel stijgt, is het de vraag of we in de toekomst droge voeten houden. In deze video leg ik je uit waar dat vanaf hangt. Eerder kregen we natuurlijk ook weleens natte voeten. Denk bijvoorbeeld aan die heftige overstromingen in Limburg. We kijken hier achter met ons balkon, zeg maar op de Geul. Ja, dat dat staat, dat stroomt gewoon helemaal over. Dat is normaal een rustig beekje en het stroomt nu gewoon over zijn oevers heen. Of dit straks op grotere schaal gebeurt en delen van Nederland onder water komen te staan, hangt af van hoe snel de aarde opwarmt en welke maatregelen we nemen. Want door klimaatverandering stijgt de zeespiegel en hebben we ook meer last van extreem weer. Allereerst de zeespiegelstijging. Die komt onder andere door het opwarmen van de oceanen. Warm water zet namelijk uit en neemt daardoor meer ruimte in. En zo wordt de waterstand hoger. Bovendien komt er steeds meer water bij, want door de temperatuurstijging smelten gletsjers en ijskappen. IJskappen zijn grote massa's ijs die op het land liggen, zoals in Antarctica en Groenland. Kenneth neemt ons mee naar een baai waar je in één oogopslag de gevolgen van honderd jaar klimaatverandering ziet. Als al het ijs in Groenland zou smelten, dan stijgt de zeespiegel wereldwijd maar liefst 6 tot 7 meter. Maar hoeveel en hoe snel de zeespiegel in de toekomst kan stijgen, is moeilijk te voorspellen. Je moet namelijk weten hoeveel de aarde opwarmt en hoe de natuur daarop reageert. Voor die voorspellingen gebruiken we klimaatmodellen. Daarin wordt de wereld opgedeeld in allemaal kleine blokjes. Maar in ieder blokje moet je dus heel veel informatie updaten. Oftewel temperatuur stijgt of zakt, maar ook vocht verdwijnt. En dat moet je dus allemaal meenemen. Maar dat is natuurlijk voor één specifiek blokje hebben we het nu over. Maar al die blokjes moeten ook met elkaar communiceren en dat zorgt dus voor heel veel berekeningen. Dus die blokjes communiceren met elkaar en dat gaat dus echt in flinke vergelijkingen lopen. Ingewikkelde berekeningen dus en er is een grote onzekerheidsmarge. In gunstige scenario's gaat het om tientallen centimeters, maar in de meest extreme scenario's is een stijging van 1,2 tot 2 meter ook niet uitgesloten. Daar zit die onzekerheid. En tegelijkertijd kun je ook zeggen van ja, als het gaat stijgen, dan is dat misschien vanaf 2050 en dat zijn ze voor onze kinderen. Het is voor onze kleinkinderen en voor hun kinderen. Dus zo ver weg is het nou ook weer niet. En als je ook weer terug gaat rekenen van, we hebben tijd nodig om die plannen te maken, om grootschalig te experimenteren en ook om die maatregelen ook echt te implementeren. Dan ben je misschien wel dertig jaar bezig. Ja, dan zit je in het nu. Maar de zee is niet ons enige probleem. Want terwijl de zeespiegel stijgt, is onze bodem juist aan het dalen. Vooral in de klei- en veengebieden in het westen en noorden van het land zakt de bodem. Dat is deels een natuurlijk proces, maar wordt versterkt door de mens. Dit veen dat heeft... Het is heel slap, het heeft weinig draagkracht, dus als het wordt belast, wordt het samengeperst. Als het uitdroogt dan krimpt het ook. En als bij het veen zuurstof komt zoals nu en nu, kan er zuurstof bij komen. Dan gaat het ook... wordt het afgebroken door microbiologische activiteit, bacteriën en dan krijg je verlies aan volume en dat uit zich als bodemdaling aan het oppervlak. Naast de bodemdaling en de zeespiegelstijging krijgen we door de opwarming van de aarde ook steeds vaker te maken met extreme buien. En de rivieren moeten al dat water afvoeren en dat kunnen ze niet altijd aan. Zo ging het dus mis in grote delen van Limburg. Er was eigenlijk niet tegenaan te werken, dus we zaten binnen... Ja, in een kwartier was het water stond al 30 centimeter water bij ons in huis. We moeten dus maatregelen nemen om onze voeten droog te houden. En dat doen we al met bijvoorbeeld de Deltawerken, het ophogen en versterken van dijken en het verbreden van stranden. Ik zoom in op twee voorbeelden. De eerste is kustversterking. Stranden en duinen helpen om het water tegen te houden, maar ze zijn ook kwetsbaar. En als dan blijkt dat het stuk kust te hard achteruit gaat, te snel erodeert, dan wordt er nieuw zand aangebracht. Dat noemen we kustsuppleties. Dat gebeurt met grote schepen. Dat doen we eigelijk al best lang, al dertig jaar. Maar recentelijk, tien jaar geleden, heeft een grote innovatie plaatsgevonden en hebben we voor het eerst geprobeerd om dat op een hele grote manier te doen door in één keer tegelijk 20 miljoen kubieke meter zand aan te brengen op de kust. En dat is de Zandmotor die een kilometer of vier naar het noorden ligt. Een ander voorbeeld is het project Ruimte voor de rivieren. Door dat project krijgen rivieren meer ruimte, zodat ze meer water kunnen afvoeren. Bijvoorbeeld door dijken te verplaatsen, waardoor het gebied tussen de rivier en de dijk groter wordt. Dijken verplaatsen is niet het enige. Je kan nog meer doen om de rivier ruimte te geven. Je kan dat uiterwaardengebied ook afgraven, verlagen, waardoor er nog meer ruimte ontstaat om het water af te voeren. Ook kan je de rivier dieper maken en je kan naast de rivier een tweede rivier graven. In Gorinchem zetten ze zelfs waterbuffels in. Wat zij doen de hele dag, waar ze heel erg goed in zijn, is grazen. Doordat zij zorgen dat het hier kaal genoeg blijft, heeft het water hier de ruimte. En als het water hier kan staan, dan komt het niet over de dijken. Dus dit overstroomgebied kort houden, dat is wat zij doen. En zo houden we droge voeten. Maar er zijn nog wildere ideeën, zoals het laten verhuizen van een groot deel van de Nederlanders naar een andere plek of het bouwen van een kilometerslange dijk, zo'n twintig kilometer voor onze kust. Hoe die zeespiegel ook stijgt, of dat nou veel of weinig is, die zee, die kan gewoon doorstijgen. Als we die dijk voor de kust leggen, dan merkt Nederland er eigenlijk niets van dat het water stijgt. Er zijn dus allerlei maatregelen te bedenken om het water tegen te houden, de één nog wilder dan de ander. Maar uiteindelijk is het vooral belangrijk om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen en zo klimaatopwarming te beperken. Want anders blijft het dweilen met de kraan open en krijgen wij straks natte voeten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20201498 400.234 1899 2024-07-02T13:00:00+00:00 yes no overstroming rivier klimaatverandering zeespiegel dijk https://schooltv.nl/video-item/wat-zijn-de-positieve-effecten-van-muziek-muziek-activeert-je-hersenen-op-allerlei-manieren 2025-11-04T08:54:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46031.w613.r16-9.1f4aff0.webp Muziek activeert je hersenen op allerlei manieren | Wat zijn de positieve effecten van muziek? Vandaag gaan we het hebben over de positieve effecten van muziek. Want ontroering, euforie en spontane dansbewegingen: muziek kan van alles oproepen en daar kan je meer aan hebben dan je denkt. Als je muziek hoort, dan gebeurt er van alles en nog wat in je brein. De muziek komt binnen via je oren en gaat dan eerst naar je hersenstam en vanuit daar kan de muziek allerlei gebieden in je hersenen bereiken. Zo ligt rondom je hersenstam onder andere de hersenkern die iets doet met je gezichtsspieren. Als ik ergens kom en daar staat muziek aan en er wordt gedanst en ze vragen het dansen een beetje mee, dan dans ik een beetje mee. Maar het gekke is dat ik dan een interessant gezicht ga trekken. Ik ga een beetje zo. Wie herkent dat? Ik moet even... Handen omhoog. Wie herkent dit? Ja, ik geloof niet dat het er zo weinig zijn. Er zijn er meer, maar die durven niet hé. Maar een beetje. En dan denk ik doe het niet, ik erger me eraan. Ik zeg doe normaal, kijk normaal. Nee. Maar dat is dus die bovenste kern die daar eigenlijk verantwoordelijk voor is. Omdat die klanken komen daar binnen en die activeren dat. Dus heb jij de neiging om vreemde gezichten te trekken tijdens het dansen? Dan weet je nu hoe dat komt. Maar niet alleen dat is hierdoor te verklaren. Het is ook de reden dat je niet stil kan blijven staan als je een hit hoort. Hoe komt het nou dat het gewoon onmogelijk is om stil te blijven staan? Het is gewoon meteen je voet gaat tappen en je lichaam gaat heen en weer. En dat zie je gewoon overal, altijd bij muziek. Ja, nou dat geluid komt eerst door je oor binnen en dan gaat het niet direct naar de auditieve schors. Dus waar eerst een geluid verwerkt wordt, maar het gaat door je hersenstam en de hersenstam, die heeft heel veel puntjes waar eigenlijk alle nerven aan verbonden zijn en ook die voor bewegen. Alle zenuwen. Zenuwen. Precies dat is het. En die worden dus gewoon getriggerd en daarom begin je gewoon met je hoofd te bewegen, met je voet te tappen. En vandaar gaat het door naar het hersengebied, dat heet de thalamus. Dan wordt het doorgezet naar de auditieve schors, naar de frontaalkwab, de pariëtale kwab, de occipitale kwab, de hippocampus, de amygdala, noem ze maar op. Hele bingokaart. Een hele bingokaart aan moeilijke woorden. Ja, het is de Champions League voor het brein. Muziek is dus een soort Champions League voor het brein. Het activeert namelijk ontzettend veel delen van je hersenen. En net als muziek luisteren, zorgt zingen ook voor veel hersenactiviteit. Zoveel hersenactiviteit zelfs dat het kan helpen bij het opsporen van hersentumoren. Door te zingen activeer de Ambrosh bijna al zijn hersengebieden en dat stelde de chirurg in staat te bepalen welk weefsel hij wel kon wegsnijden en welk niet. Even terug naar de hersenstam, want rond die hersenstam zitten niet alleen de hersenkernen die zorgen voor gekke bekken en automatische dansjes. Ook de centra voor je bloeddruk en ademhaling zitten hier vlakbij. Dus hier zie je waar die klanken binnenkomen. Dat is niet meteen in die auditieve schors, dus echt aan de buitenkant in je brein. Nee, dat komt eerst binnen hier in de hersenstam. De hersenstam zit zo'n beetje hier op de hoogte van je achterhoofdholte waar je naar binnen gaat. Daar komen die klanken aan. En dat is belangrijk, want daar zitten ook centra voor je hartregulatie, bloeddruk en ademhaling. En wat doet, wat doen die organen die synchroniseren, die gaan dus gelijklopen met het ritme van de muziek die je aanbiedt. Je hartslag en ademhaling kunnen dus gelijk gaan lopen met de muziek die je hoort en zo een kalmerende of juist activerende werking hebben. Zo kan jij je energiek of zelfs onoverwinnelijk voelen als je Eye of the tiger hoort of juist helemaal tot rust komen van soulmuziek. Hartstikke leuk en handig voor jou, maar ook te vroeg geboren baby's hebben er wat aan. Wanneer een baby te vroeg geboren is, zijn de organen zoals de longen en het hart nog niet voldoende ontwikkeld. En dat kan voor stress zorgen. Muziektherapie kan in dat geval een rustgevende werking hebben. Als we te veel medicijnen geven, dan kunnen de ontwikkelings, om kinderen tot rust te krijgen, kunnen ook ontwikkelingsprocessen verstoord raken. En door zoiets inderdaad zoiets eenvoudigs als muziek, waar de moeder bij is en gewoon om dat soort dingen te stimuleren, bevorderen we de normale ontwikkeling. En muziektherapie wordt niet alleen toegepast bij te vroeg geboren baby's. Ook kan het helpen om kinderen met autisme makkelijker te laten communiceren. En bij ouderen met dementie, waar praten niet of nauwelijks meer lukt, kan zingen soms ineens weer wel. Maar ook daar houden de medische toepassingen van muziek nog niet op. Uit onderzoek blijkt namelijk dat tijdens, maar zelfs ook na een chirurgische ingreep muziek pijnstillend kan werken. Is het ook mogelijk om muziek in de zorg echt in te zetten? Zeker. Zeker. Laat ik een voorbeeld noemen van de velen. Bijvoorbeeld bij operaties ter pijnstilling, voor en na de operatie blijkt dat mensen minder pijnstilling nodig hebben als zij al vóór de operatie naar hun favoriete muziek kunnen luisteren. En dat scheelt dan echt pillen? Dat scheelt pillen, ja. Dus wat doe je? Je luistert naar muziek waarvan je denkt ja, ik weet dat dat mooi is. En zo gauw je je overgeeft...En je geef je over. Je maakt dopamine aan. Ja. Dopamine prikkelt frontaal, frontaal stuurt een signaal terug en remt vervolgens op je amandelkern en je komt tot rust. Je kan dus in beweging komen door muziek. Het kan pijnstillend werken, maar je kan er juist ook dingen door gaan voelen. Het activeert namelijk ook de hersengebieden die met emotie te maken hebben. Zo kun je heel ontroerd of juist gestrest raken van muziek. Als je muziek luistert die je leuk vindt, dan maken je hersenen het stofje dopamine aan. Dat is hetzelfde stofje dat vrijkomt als je bijvoorbeeld iets lekkers eet of als je verliefd bent. Dit kan aan de ene kant pijnstillend werken en aan de andere kant voor een geluksgevoel zorgen. En als je wel eens naar een concert gaat, dan herken je misschien dat kleding, kleur, lengte en geslacht tijdens een optreden helemaal niks meer uitmaakt. Alles en iedereen hoort bij elkaar en samen ga je los op de muziek. Wat je ziet in studies is als je bijvoorbeeld iemand ziet waar je nou dat je niet echt tot je groep behoort, dan zie je toch iets in je hersens ontstaan van een beetje angstig en dan ontstaat er een conflict in je. Want je denkt ja wat? Wacht even, als ik iemand zie met een andere huidskleur, dat heb ik toch niet? Dat maakt mij toch helemaal niks uit? Maar dat valt tegen, want iedereen weet je toch het gevoel. En dan zie je dat als je kijkt naar die verbindingen die weer wat remmend werken op die amandelkern dat zijn die verbindingen die ook actief worden ik zal maar zeggen als je Glenn hoort zingen en dan speelt het helemaal geen rol meer of je nou andere huidskleuren hebt, andere genders. Als we bijvoorbeeld met zijn allen meezingen tijdens een concert, maakt je brein het stofje oxytocine aan, een liefdeshormoon. Dit stofje zorgt ervoor dat we ons met anderen verbonden voelen en zo kan muziek dus ook een verbindende werking hebben. Tot slot zijn mensen die regelmatig een instrument bespelen vaak creatiever dan andere. Zelfs als je op latere leeftijd muziekles neemt, train je jouw prefrontale cortex. Hierdoor houd je je geheugen en probleemoplossend vermogen beter op peil. Muziek kan dus veel meer met je doen dan je misschien zou denken en het is dus nooit te laat om een instrument te leren spelen, ook al word je misschien geen wereldster. Je hebt er hoe dan ook wat aan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20201500 413.781 1051 2024-07-02T13:00:00+00:00 yes no muziek hersenen https://schooltv.nl/video-item/hoe-schadelijk-is-tatoeage-inkt-kankerverwekkende-stoffen-in-je-tattoo 2025-11-04T08:53:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46033.w613.r16-9.0cdecd8.webp Kankerverwekkende stoffen in je tattoo | Hoe schadelijk is tatoeage-inkt? Vroeger waren tatoeages alleen voor soldaten en misdadigers, maar tegenwoordig lopen er zelfs politici mee rond. Ze zijn zelfs zo normaal geworden dat één op de vijf Nederlanders er eentje heeft. Maar per 1 januari 2022 zijn de regels een stuk strenger geworden, omdat er jarenlang tattoo-inkt met kankerverwekkende stoffen erin verscheen op de markt. In deze video leg ik daarom uit wat er allemaal in tattoo-inkt zit en hoe schadelijk dat kan zijn. Je hebt verschillende lagen huid, namelijk de buitenste laag, die noemen we de opperhuid, de epidermis. En de laag daaronder wordt de lederhuid genoemd. Dermis. Tijdens het tatoeëren wordt er met een naald en inkt zo'n twee millimeter diep in je huid geprikt en daarmee wordt de lederhuid bereikt. Wat gebeurt er als die inkt in de huid wordt gespoten? Die inkt hoort daar niet en het immuunsysteem reageert meteen. Macrofagen, witte bloedcellen, halen de inkt weg door het op te eten, maar sommige inktdruppels zijn zo groot, die kunnen de macrofagen niet aan. Die inkt blijft achter en zo blijft de tattoo zichtbaar. Een zwarte inktkleur wordt niet per se gemaakt van gepureerde zwarte bessen, maar het is een complex mengsel van allerlei mogelijke stofjes met ieder een eigen functie. Zo kunnen er onder andere kleurstoffen, pigmenten, zware metalen, PAK-stoffen, conserveermiddelen, vulstoffen en oplosmiddelen in verwerkt worden. Het ene stofje zorgt ervoor dat je tattoo een mooie kleur krijgt en een andere zorgt ervoor dat die kleur ook lange tijd mooi blijft. Maar tegelijkertijd kunnen een aantal van die stofjes ook zorgen voor huidirritaties. En PAK-stoffen en zware metalen kunnen zelfs kankerverwekkend zijn, dus zijn tattoos hierdoor levensgevaarlijk? Nou, levensgevaarlijk is het zeker niet. Dat lijkt me overdreven, maar er hangen wel bepaalde risico's aan. En deze risico's kunnen zijn dat je een infectie krijgt, een allergische reactie, een auto-immuunreactie. Of omdat de stoffen voor langere tijd in je lichaam ook blijven, wat mogelijkerwijs in de toekomst ook maligne, dus kwaadaardig kan worden. Maar zou je dan kunnen zeggen dat de inkt die nu gebruikt wordt door de tatoeëerders dat dat gevaarlijk is? Wij weten dat in de inkt stoffen zitten. Die hebben een slechte naam. Wij weten die zijn an sich gevaarlijk, maar het hangt altijd ervan af hoeveel van deze stoffen komen in het lichaam. Er zijn mooie onderzoeken die laten zien dat zo'n 300 vierkante centimeter, dus zo'n 17 keer 17. Daar zit heel veel meer van deze kankerverwekkende stoffen in dan in een sigaret bijvoorbeeld, duizend keer zoveel. En dat roken slecht is, dat weten we allemaal. Maar de tattoos, dat weten we nog niet zo goed. Tattoos zijn dus niet levensgevaarlijk, maar in sommige inkt die wordt verkocht zitten wel stoffen die mogelijk kankerverwekkend kunnen zijn. En wat die stoffen nou echt met je doen op de lange termijn is nog niet compleet duidelijk. Maar hoe kan het nou dat zulke inkt wordt verkocht? Er zijn namelijk al jaren regels die ervoor moeten zorgen dat er veilige inkt op de markt komt. En de overheid, die controleert daarop. Maar die controle is niet bepaald streng. Maar waarom wordt er dan getatoeëerd met inkt waarvan eigenlijk niemand echt weet wat nou de consequenties daarvan zijn? Nou kijk, daarvoor gingen we er natuurlijk vanuit dat de overheid die het dan legaliseert, dat die dan zegt van ja, dit zijn dus de veilige inkten, die mag je gebruiken. Op dat moment ga ik er dan ook vanuit dat die inkten dus zorgvuldig onderzocht zijn. Ja, en dat doet dus de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit. Zij controleren de inkt. Ik bel ze op. Welkom bij het klantcontactcentrum van de NVWA. Belt u over mest. Kies vier. Goedemiddag klantcontactcentrum, U spreekt met Dominiek. Ja, hier staat ook de NVWA Kan niet aangeven welke tatoeage- of PMU-inkten veilig zijn of welke voldoen aan de wettelijke eisen, want wij keuren vooraf geen producten goed. Oh. Het is wel zo dat wij steekproeven nemen van van monsters, inktmonsters en die doen wij dan onderzoeken. Mochten die niet veilig zijn dan worden die uiteraard uit de handel genomen. Ja dus dan kan er dus een kankerverwekkende stof in zitten. Dat dat zou heel goed mogelijk kunnen zijn. Ja, dat klopt. Vervolgens liet de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit aan Radar weten dat de verantwoordelijkheid bij de leverancier ligt. Maar die wisten zelf vaak ook niet wat er in die inkt zat. En ondertussen gaan tattoeerders er van uit dat de inkt die ze kopen gewoon goed is. Het is immers vanuit de overheid geregeld. Daarom kan het dat er ondanks de regels al jaren inkt op de markt komt met stoffen die mogelijk schadelijk voor je zijn. In 2015 waarschuwde de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit bijvoorbeeld al dat er in een groot deel van de inkt gevaarlijke stoffen zat. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit waarschuwt mensen voor giftige tatoeage-inkt. In ruim 40% van de zwarte inkt zitten mogelijk kankerverwekkende stoffen, maar ook in andere kleuren inkt. Tatoeëerders die met deze inkt werken, kunnen een boete krijgen. Een boete dus, maar weinig verandering. In 2017 bekeek de toezichthouder de 52 meest verkochte inkten op de Nederlandse markt en in 17 daarvan zaten schadelijke PAK-stoffen en in 8 te veel zware metalen. Die zijn daarom toen ook meteen verboden. Toch kan het nog steeds voorkomen dat er in tattoo-inkt kankerverwekkende stoffen zitten. Daarom komen er vanaf 2022 zowel vanuit het ministerie van Volksgezondheid als de Europese Unie nieuwe regels voor tattoo-inkt. De REACH-verordening. Vanaf 1 januari 2022 moeten tatoeëerders het etiket van de gebruikte inkt kunnen laten zien en ze moeten per klant bijhouden welke inkt ze gebruiken. De leveranciers van de inkt moeten er vervolgens voor zorgen dat alle inkt die ze verkopen aan de nieuwe wetgeving voldoet. En omdat die nieuwe regels zo streng zijn, heeft dat grote gevolgen voor tatoeëerders. Van alle inkten die wij hier hebben mag ik straks waarschijnlijk alleen nog maar deze gebruiken. Moet jij je dan nu direct zorgen maken als je al een tattoo hebt? Nee, dat hoeft niet. Het Europees Chemische Agentschap geeft bijvoorbeeld aan dat de risico's op complicaties eigenlijk pas gelden als de inkt zich beweegt naar andere organen in je lichaam. Bijvoorbeeld wanneer je een tattoo laat verwijderen. Tegen de kracht van een laserstraal is een tattoo niet bestand. Er ontstaat een explosie. De ingekapselde inkt spat uit elkaar. Nu kunnen deze bolletjes toch weer opgeruimd worden door de, ja, je weet het nog, de macrofagen. Het verwijderen van een tattoo vergroot dus de kans dat er kankerverwekkende stoffen via je witte bloedcellen door je lichaam gaan bewegen. Bij het zetten van de tattoo daarentegen is de kans dat er grote hoeveelheden schadelijke stoffen in je bloedbaan komen kleiner. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu zegt in ieder geval dat het risico op kanker door tatoeages klein is, maar niet verwaarloosbaar. Dat de regels in 2022 een stuk strenger worden is dus geen hele vreemde zaak. Ze zorgen er vooral voor dat de risico's op lange termijn kleiner worden en dat jij beter weet wat er in je lichaam gaat. Tenminste, als je naar een tattooshop met een GGD-vergunning gaat. Die vergunningen worden namelijk alleen gegeven na een inspectie en zo weet je dus dat een tattooshop zich aan de regeltjes houdt. Op de website veiligtatoeërenenpiercen.nl kan je checken welke shops een vergunning hebben. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20201700 422.997 735 2024-07-03T07:58:00+00:00 yes no tatoeage inkt huid https://schooltv.nl/video-item/hoe-schadelijk-is-streamen-voor-het-milieu-ons-dataverbruik-kost-veel-energie 2025-11-04T08:52:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46034.w613.r16-9.7c9c0fa.webp Ons dataverbruik kost veel energie | Hoe schadelijk is streamen voor het milieu? Als jij lekker zit te Netflixen, heb je waarschijnlijk niet door dat je hiermee CO2 uitstoot. De series die je streamt staan namelijk allemaal opgeslagen in grote datacenters. En die datacenters, die vreten energie en water. Hoe dat precies zit en of je lekker kan blijven streamen, leg ik je uit in de volgende minuten. Met alles wat je op internet doet, verbruik je data en dus energie. Tijdens het scrollen op Instagram, bij online meetings, maar ook door die duizenden foto's die staan opgeslagen in je cloud. Kortom, we verbruiken elke dag enorm veel data. Als we met elkaar zeggen dat de boeren minder, de veestapel moeten verminderen. Misschien moeten we ook onze datastapel verminderen. Als we zeggen dat we in plaats van 130 kilometer 100 kilometer per uur gaan rijden. Misschien moeten we dan ook ons afvragen of we wel supersnel internet nu moeten willen. Maar waarom kost al die data, zoals een avondje bingen of deze video bekijken, nou zoveel stroom? De krant die ik op mijn telefoon lees, die staat hier. Die komt uiteindelijk hier op deze computers uit. En al die data van het nieuwe nieuws, dat komt hier op die computers te staan. En die vraag jij elke keer op. Iedere keer dat ik mijn krantje lees, creëer ik data. Want al die leuke stukjes, die kosten bits en bytes ,elke keer opnieuw. Hoe meer data je verbruikt, hoe meer elektra dat ook kost. Want ik zie overal zie je kabels lopen. Ja, alles wat hier staat, dat is elektrisch. Het opvragen van al die data is dus niet echt milieuvriendelijk. Dat komt omdat veel van die energie voor datacenters afkomstig is van fossiele brandstoffen zoals gas, olie en kolen. Daarbij komen veel broeikasgassen vrij, zoals CO2, die zorgen voor de opwarming van de aarde. Daarnaast is er veel drinkwater nodig om de datacenters te koelen, zodat de servers niet oververhit raken. En voor het bouwen van al die datacenters zijn veel grondstoffen, ruimte en energie nodig. En ook dat heeft impact op het milieu. Je moet je realiseren dat een uurtje Netflixen net zo veel is als tien kilometer autorijden. Nou gaat dit uit van een wel heel zwaar scenario. Nieuwe onderzoeken tonen een lagere CO2-uitstoot per uur aan. Daarin zou een uurtje Netflixen gelijk staan aan zo'n 300 meter rijden in een benzineauto. Maar als we alle uren streams wereldwijd bij elkaar optellen, dan loopt die uitstoot toch behoorlijk op. Neem bijvoorbeeld de serie Squid Game, waar al zo'n 1,4 miljard uur naar gekeken is. Reken maar uit: 300 meter keer 1,4 miljard uur. Dan kom je uit op 420 miljoen kilometer rijden in een benzineauto. 420 miljoen. Dat is bijna 19.000 keer heen en weer rijden van Amsterdam naar Hongkong. En dat voor maar één serie. Tel daar nog alle kattenfilmpjes, kookvideo's en TikToks bij op. Door bewuster om te gaan met je data kun je die CO2-uitstoot beperken. Bijvoorbeeld door je oude mails te verwijderen en niet 300 foto's van je vriendenweekendje te bewaren. Op die manier kunnen we dus ons datagebruik beperken en hiermee het energieverbruik verminderen. Ook datacenters zelf kunnen een steentje bijdragen, want die staan continu aan 24 uur per dag, zeven dagen per week. En dat is gek. Want op zondagnacht om 3 uur 's morgens doen we met de economie van heel Europa, niet alleen Nederland doen we gewoon veel minder. Ja, dat is inderdaad een van de problemen dat de wijze waarop de technologie op dit moment is ingericht om heel snel te kunnen antwoorden als er data komt. En je weet natuurlijk niet precies wanneer die data komt, moet je eigenlijk het hele systeem op vol vermogen draaiend hebben. En in essentie doen we dat op dit moment. Dus vergelijk het met autorijden. Het is een auto die in feite in een standby-modus staat, maar wel op vol vermogen staat te draaien om als die een keer moet gaan rijden ook heel snel weg te kunnen zijn. Je hebt nog geen sluimerstand. Nee, wij verwachten dat daar een kleine 20% van het totale energieverbruik nog te halen valt. Ook in Nederland staan de servers hard te draaien, want dankzij ons gunstige vestigingsklimaat komen veel datacenters van grote techbedrijven naar ons land, zoals Microsoft en Facebook. Maar niet iedereen is daar even blij mee. Datacenters zouden het stroomnet overbelasten en er zou te weinig groene energie overblijven voor de Nederlandse huishoudens. Zo'n enorme verandering, zo'n enorme gebouwencomplex, dat past hier niet. Dit is een landelijk beleid van de regering om daar iets mee te doen, met die hele grote datacentra, want die hebben een enorme impact op het landschap, op het energieverbruik, etcetera, etcetera. Ja, want het energieverbruik is ook nog een dingetje. Want dat bedrijf wat erin komt waarvan we niet weten welk bedrijf het is, die stelt als eis groene stroom. Die windmolens hier, die produceren groene stroom. Maar dat is denk ik maar een fractie van wat dat datacentrum nodig heeft. Alles is in één klap weg. Ze hebben veel meer stroom nodig dan wat hier geproduceerd kan worden. Dus dat betekent nog meer windmolens, nog meer zonnepanelen in het landschap. Dat is echt niet groen, dat is echt niet milieuvriendelijk. Alle datacenters in Nederland verbruikten in 2019 al zo'n 3% van alle stroom. Dat lijkt misschien weinig, maar zoveel stroom gebruikt de NS niet eens in een heel jaar. Daar proberen datacenters wel wat aan te doen, bijvoorbeeld door te investeren in energiezuinige technieken en proberen de energie te hergebruiken. Zo kan de warmte die vrijkomt bij het koelen van grote servers gebruikt worden om bijvoorbeeld een kas of zwembad te verwarmen. Het klinkt bijna te mooi om waar te zijn. We kunnen gewoon data blijven verbruiken en verwarmen dit prachtige zwembad voor lieve, kleine kinderen, maar we verbruiken steeds meer data. 5G komt eraan. Ik heb een bizarre hoeveelheid foto's in de cloud. Het wordt steeds meer en dat beseffen wij ook en daarom zetten we hier ook volop in. Zoveel mogelijk hergebruiken, maar het betekent ook dat je wat bewuster met data moet gaan omgaan. Dat is heel moeilijk, maar dat is wel de enige oplossing die we hebben naar de toekomst toe. En dat is nodig ook, want we verbruiken al veel data, maar dat neemt de komende jaren alleen maar toe. Kijk maar naar het nieuwe aanbod aan streamingdiensten en de toename van slimme apparaten in je huis. En tuurlijk, het kijken van die ene extra Netflix-aflevering zal niet direct zorgen voor twee graden opwarming van de aarde. Maar als je alles bij elkaar optelt gaat het toch om een hele hoop CO2-uitstoot. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20201699 382.954 981 2024-07-03T07:59:00+00:00 yes no media video internet energie CO2 https://schooltv.nl/video-item/is-nederland-voorbereid-op-oorlog-nieuwsuur-in-de-klas 2024-07-03T09:54:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46035.w613.r16-9.9a3ab8b.webp Nieuwsuur in de klas | Is Nederland voorbereid op oorlog? Moet Europa zich voorbereiden op een oorlog met Rusland. Of het nou richting Oekraïne is, of richting de Baltische staten ik weet het niet, maar daar moeten wij wel op voorbereid zijn. We moeten en Oekraïne supporten en tegelijkertijd onze eigen voorraden weer aanvullen. Tegelijkertijd is de vraag kunnen de EU en Oekraïne in de toekomst nog op de Amerikanen rekenen? Uiteindelijk is Europa volkomen afhankelijk van de Amerikaanse betrokkenheid bij de veiligheid in Europa. Maar de problemen van Europa gaan niet alleen over munitie. Die zijn breder en zitten dieper, zoals de decennia lange bezuinigingen en de nationale belangen die spelen in de defensie industrie. En om daar goed zicht op te krijgen, richten we onze blik even op de Nederlandse landmacht. Want de problemen die daar spelen staan symbool voor de problemen in veel Europese legers. Het is 2011. Als het Nederlandse leger te maken krijgt met enorme bezuinigingen. Alle tanks gaan eruit en er komen ook minder generaals. Bij defensie wordt ingrijpend bezuinigt. In totaal verdwijnen er 10.000 banen. Voor de wederopbouw nu, is daarom dan ook veel nodig. Zwaar materiaal, dus tanks en kanonnen. Maar ook munitie die daarmee afgeschoten wordt. We zijn nu op een munitiecomplex in Veenhuizen. Dat is één van de grootste munitiecomplexen van West-Europa. Er zijn hier 215 bunkers waar alle munitie opgeslagen ligt die de krijgsmacht nodig heeft. Wij zorgen er altijd voor dat in die grote berg munitie die wij hebben dat een bepaald percentage beschikbaar blijft voor het geval er een crisis is of inzet nodig is waar er serieus moet worden geschoten om zo maar te zeggen, dus wij hebben altijd genoeg voorraad. In geval van een conflict. Naast munitie zoekt het leger ook militairen. Naast vaste krachten ook veel meer reservisten. Die waren er lange tijd in overvloed omdat jonge mannen tot midden jaren negentig verplicht in dienst moesten. Die hadden daardoor allemaal een militaire training gehad, konden bij nood worden opgeroepen en oefenden regelmatig. Mag ik je iets vragen? Ja hoor. Je hebt geen uniform. Nee ik heb geen uniform. Hoe komt dat? Dat is kwijtgeraakt bij voor vorige herhalingsoefening. Ja, ja. Aan het eind van de Koude Oorlog telde de hele krijgsmacht 100.000 dienstplichtige en beroepsmilitairen en bijna 160.000 reservisten. Nu is dat nog iets meer dan 40.000 beroepsmilitairen en bijna 7000 reservisten. De verplichte militaire dienst voor jongeren hoeft van de Commandant der Strijdkrachten niet te terug te komen, maar alleen de brief die ze krijgen. Dat ze bij oorlog oproepbaar zijn, is niet meer genoeg, zegt hij. Ze zouden gedwongen moeten worden om na te denken over het leger in gaan. En daarvoor wil hij ze verplicht een enquete in laten vullen. Maar waar ik naar op zoek zou zijn als CDS is dat je als je zeventien of achttien bent waarbij eigenlijk het een brief krijgt waarbij je zegt hey ik ben, u bent oproepbaar als er een groot conflict komt dat je daarnaast ook een enquête hebt waarbij ze aangeven wat de motivatie is om bij ons een functie te gaan vervullen ja of nee. En wat de competenties en kwaliteiten zijn van henzelf om die rol te vervullen. Zo doen de Noren en de Zweden het ook. En dat is eigenlijk best succesvol. En dan het zware materieel. Het Nederlandse leger heeft een kleine 1000 gevechtstanks. Dat soort Koude oorlog hoeveelheden heeft Nederland bij lange na niet meer. Van de pantservoertuigen is nog maar een derde over. Van die bijna 1000 tanks nog achttien en die worden geleased van Duitsland. En het aantal artillerie stukken ging van dik 400 naar nog geen 70. Die problemen van Nederland, die zijn heel vergelijkbaar met de meeste landen. De Duitsers hebben hetzelfde probleem. De Fransen heb hetzelfde probleem. De Britten zitten dan niet in de Europese Unie, wel in de NAVO, hebben hetzelfde probleem. En die problemen hebben een langere geschiedenis en komen niet alleen door de bezuinigingen. De Europese legers hebben zich lange tijd gericht op mobiele vredesoperaties, niet op een grote grondoorlog. Dat heeft geleid ook tot andere capaciteiten die daarvoor nodig waren. Alles moet snel verplaatsbaar zijn, moest ook lichter worden. Dus veel helikopters, veel lichtere wapensystemen. Dat is nu niet meer zo. Nu hebben we weer het grote Russische leger tegenover ons met duizenden tanks, met artillerie, met pantservoertuigen. Er zijn technologische veranderingen, zijn veranderingen in wapensystemen. Maar dat is dus eigenlijk de terugkeer naar de klassieke taak van collectieve verdediging. Nederland wil daarom nu, net als veel andere Europese landen, weer meer tanks en kanonnen. Want neem die Panzer houwitser. Dit is de Panzer houwitser 2000NL. Dit is het de grootste wapensysteem van de Koninklijke Landmacht. Wat schiet je hier nou mee aan? Nou we schieten 155 millimeter projectielen. We hebben dan een projectiel, het granaat lichaam. Daar zit de explosieve lading in en daar bovenop zit een buis en die bepaalt hoe en wanneer het projectiel ontploft. Dus dat kan zijn op de grond, in de lucht of net in de grond. En hoever kan je daarmee schieten? Maximale? Ja met dit type ongeleide projectielen kunnen tot veertig kilometer schieten. Hebben we ook geleide munitie. Die gaat tot vijftig kilometer en die geleide munitie is eigenlijk altijd binnen tien meter nauwkeurig. Nederland doneerde meerdere Panzer houwitsers aan Oekraïne, waar hij dagelijks van waarde bewijst te zijn. Ja. Houwitsers verstoppen zich, schieten en verstoppen zich dan weer snel. Hier in ‘t Harde oefent de bemanning dat verstoppen tot in den treuren. Ook zij zien dat er in Oekraïne een nieuw gevaar bij is gekomen. Zullen we het hier overheen hangen? Ja, doe maar. Vroeger was het heel erg gericht op verkenners, dus echt mensen te voet die in de bossen ons aan het zoeken waren. En nu merk je wel dat we echt ja langzaam steeds meer overgaan op echte drone dreiging. Dus hierboven hele dunne takjes. Dat is wel vervelend dus als een drone echt recht boven vliegt. Ja dan hebben ze, ja dan is gewoon prijsschieten. Maar als je nu eigenlijk boven heel het gebied aan het scannen is, dan kan ie ons nu niet vinden. Ja en wat als zo’n drone dan een warmtecamera heeft bijvoorbeeld? Ja dat is nu heel erg vervelend want daar hebben wij nog niet een oplossing voor. Vooral met met het motorblok aan de voorkant. Ja dat dat gloed er echt gewoon uit. Dus ja dat is wel een risico voor ons. Zeker. En daarom wil de Commandant der Strijdkrachten naast nieuwe kanonnen en tanks ook investeren in drone afweer en eigen onbemande drones. Een goedkope drone schakelt ondertussen een dure tank uit. Maakt dat ze niet overbodig, dat soort zware gepantserde voertuigen? Nee, ik denk in deze oorlog nog niet. In de oorlog zoals we hem voorzien ook niet. Maar ik zie nu dat die modernisering of die technologie is zodanig aan het versnellen dat je gaat een krijgsmacht bouwen waar minimaal 30% onbemand is als het niet meer is. En zo zijn alle Europese landen bezig hun legers weer op te bouwen en stijgen overal de defensiebudgetten. Maar de Russen investeren ook flink en verhogen volgend jaar het budget tot bijna 7% van de totale begroting, zo'n € 375 miljard euro. De EU landen die lid zijn van de NAVO gaven in 2023 gezamenlijk € 270 miljard uit aan defensie. En dat is dan nog zonder de Britten. Maar dat geld is verdeeld over alle verschillende lidstaten. Die hebben allemaal een eigen regering. Die hebben allemaal een eigen krijgsmacht en een aantal van die landen hebben ook nog allemaal hun eigen defensie industrie. En dat betekent dus dat je een enorme fragmentatie krijgt. En daarmee is er in feite in Europa sprake van enorme verkwisting van geld. Zo gebruiken verschillende landen allemaal verschillende eigen tanks, die dan weer door hun eigen industrie gemaakt worden. Da's goed voor de nationale belangen, maar niet effectief. Je kan op dit moment, hoe raar het ook klinkt, niet iedere artillerie granaat stoppen in ieder artillerie systeem. Heeft ook weer te maken met die nationale belangen boven dat collectieve belang. Maar stel je nou voor de Oekrainse soldaat. Die moet dus bijna letterlijk kijken van oh, dit is er één die komt uit Engeland, dus die kan alleen in een Engels systeem. Maar dat is natuurlijk van de zotte. Als wij met de Duitsers samen optrekken lukt dat dus wel met de Leopard tanks, want die zijn 100% gelijk. Maar nemen we het voertuig van de infanterie, de boxer. Voertuig is aan de buitenkant 100% gelijk communicatiesysteem wat er in zit is totaal verschillend. Want Nederland moest zo nodig z'n eigen communicatiesysteem er inbouwen. Dat betekent dat als het Nederlandse voertuig uitvalt en we willen d'r eentje van de Duitsers lenen. Dat kan dus niet, want ons personeel is niet getraind op dat communicatiesysteem. Dat is ergerniswekkend. Het gaat nog steeds voort. En als we dat niet gaan aanpakken, ja, dan zal het allemaal traag blijven gaan. En dan nemen de risico's dat wij onze zaak niet op orde krijgen die nemen jaar na jaar toe. Ondertussen gebeurt er wel van alles. De NAVO versterkt de oostflank van Europa op allerlei manieren, onder meer met extra Duitse troepen in Litouwen. En deze week startte de NAVO oefening Stad Vast Defender, de grootste oefening sinds het einde van de Koude Oorlog, met als doel het testen van de verdediging van het bondgenootschap tegen een bijna gelijkwaardige tegenstander. Lees Rusland. Maar boven alles hangt een groot vraagteken, deze man. Hij beloofde eerder al uit de NAVO te stappen. De Verenigde Staten zal echt binnen de NAVO blijven en ons blijven steunen. Ja, dat daar bent u 100% zeker van? Ja. Ook met Trump die al heeft laten vallen mocht hij president worden van, dat de NAVO eigenlijk niet zo veel doet. Nee, ik maak me daar geen zorgen over. Alleen wij moeten gewoon onze broek beter ophouden omdat het te veel crises in de wereld zijn. De capaciteiten zijn zodanige krompen, we zijn zodanig bezuinigd. Dat die inhaalslag echt nodig is. Maar die inhaalslag, dat gaat echt wel. Ik heb het al eerder aangehaald, geldt niet alleen op gebied van munitie. Men gaat echt wel 3 tot 5 jaar duren. Uiteindelijk is Europa volkomen afhankelijk van de Amerikaanse betrokkenheid bij de veiligheid in Europa. In de NAVO leveren zij 70% van de capaciteit. Dat vind ik wel een beetje gek als het gaat over het bondgenootschap het Europees continent. Uiteraard met de dekking van het nucleaire wapen, maar ook met de conventionele bijdrage van de Amerikanen in Europa. En als die beiden zouden wegvallen, dan is West-Europa of wat heeft NAVO-Europa? Is eigenlijk hopeloos verloren, want wij zijn niet in staat om heel snel dat gat te gaan vullen. Doorlopen, doorlopen, doorlopen. Doorlopen. Nu zijn er een hoop mensen die zeggen Europa moet zich voorbereiden op de mogelijkheid van een oorlog met Rusland. Dat gaat dan ook wel heel erg over jou. Als jij dat hoort, wat denk je dan? Nou, ik heb er wel vertrouwen in dat alle opleidingen hier bij defensie voldoen aan waar ze aan moeten voldoen en dat we zeker goed worden voorbereid op eventuele oorlogen. Komen mensen uit in de kamer, aanhouden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20201435 701.6 400 2024-07-01T22:00:00+00:00 yes no oorlog Oekraïne Rusland landmacht leger Nederland Europa https://schooltv.nl/video-item/is-er-een-uitweg-voor-het-israelisch-palestijns-conflict-nieuwsuur-in-de-klas 2024-07-03T09:54:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46036.w613.r16-9.b829ecd.webp Nieuwsuur in de klas | Is er een uitweg voor het Israëlisch-Palestijns conflict? Nog nooit leek het zo ver weg. Een oplossing voor het Israëlisch-Palestijnse conflict. Tegelijkertijd is een uitweg uit het geweld noodzakelijker dan ooit. Maar hoe? En zijn er nog paden naar een vreedzame oplossing? Dat is er altijd denk ik, zo'n paadje. Maar dat vereist wel ander leiderschap. En dat een aantal partijen daar even stevige schouders onder zetten. Samen met experts en onderhandelaars kijken we naar eerdere pogingen tot een politieke uitweg. En op zoek naar een oplossing kijken we ook naar nieuwe, onorthodoxe ideeën om het conflict tussen de twee volkeren blijvend te beëindigen. 7 oktober was natuurlijk een gruwelijke terreurdaad in met name de verrassing, de omvang en het volledige achteloos omgaan met menselijk leven. Wat we nu vandaag de dag zien is een soort van variatie op hetzelfde thema. Als je de hele infrastructuur van een stad de civiele infrastructuur plat gooit en accepteert dat er duizenden burgers omkomen bij het uitschakelen van een extremistische militante verzetsbeweging. Is er daarna nog vooruitzicht op vrede? Nu even niet. Als de wapens zwijgen en er is enig verstand over aan beide kanten dan zou het enige positieve effect van deze gruwelijke verwoesting kunnen zijn het inzicht dat dit niet nog een keer moet gebeuren. Maar hoe is dat te voorkomen? Om die vraag te beantwoorden spreken wij mensen van beide kanten die eerder onderhandelde over vrede en daar nog steeds in geloven. Dit is Gilead Sher en dit is diezelfde Sher in de jaren negentig. Hij was toen vredes onderhandelaar en stafchef van de Israëlische premier Ehud Barak. En dit is Jonathan Kuttab. Hij zat in de jaren negentig aan de andere kant van de tafel als expert internationsal recht voor de Palestijnen. Kuttab heeft het hier over de Oslo akkoorden. Een belangrijk moment, want nooit waren Palestijnen en Israëliërs zo dicht bij vrede als toen. Wat waren de Oslo akkoorden van 93 tot 95? Dat waren eigenlijk een soort van raamwerk overeenkomsten die een een proces vaststelden dat uiteindelijk zou moeten leiden tot een onafhankelijke Palestijnse staat. Aarzelende hoop. Is wat ik zie. Ja, dus de partijen gaan het proberen. Ze weten niet helemaal zeker of het gaat lukken, maar they’ll give it their best shot. De onderhandelingen lopen nog jaren door onder grote druk en hooggespannen verwachtingen. Die twee statenoplossing komt voor het eerst op tafel in 1947. De Verenigde Naties presenteren dan dit document een voorstel om het toenmalige Britse mandaatgebied Palestina te verdelen tussen de Arabieren en de Joden. Maar dit plan mislukt. En eigenlijk werd de tweestatenoplossing in Oslo weer van stal gehaald, maar dan in een andere vorm die wat meer reflecteerde de machtsrealiteit die er in de tussentijd ontstaan was. Hoe ziet dat er dan uit? De Gazastrook en de Westelijke Jordaanoever komen onder Palestijnse soevereiniteit, de rest blijft de staat Israël. Dat VN plan voorzag in een soort van fiftyfifty achtige verdeling. De Oslo akkoorden doen dat helemaal niet meer. Want de Westelijke Jordaanoever plus Gaza plus Oost-Jeruzalem is een stuk minder dan de helft van het oorspronkelijk Britse mandaatgebied. Dit plan wordt de formule die voor het Westen gelijkstaat aan een rechtvaardige oplossing van het conflict. Ook de Palestijnse onderhandelaar Kuttab beziet in de jaren 90 twee onafhankelijke staten als de oplossing, Maar daar komt ie inmiddels op terug. En hoewel beide partijen hier nog hoopvol spreken over de tweestatenoplossing, is het sentiment intussen wel veranderd. Wat is er overgebleven van die hoop? Niets. Nee, daar is helemaal niets van over. We zien natuurlijk de tweede intifada van 2000 tot 2005. Heel veel aanslagen. Vanuit de Palestijnse kant, heel veel verwoestingen en executies en dergelijke vanuit de Israëlische kant. De Palestijnse autonomie blijft intussen beperkt. Sterker nog, er komen steeds meer Israëlische nederzettingen en kolonisten in bezet Palestijns gebied. Israël gaat duizenden nieuwe woningen bouwen op de Westelijke Jordaanoever. De bouw van die huizen en appartementen is omstreden. Volgens het internationaal recht mag het namelijk niet. Ja, de bouw van die nederzettingen is niet omstreden. Dat is gewoon illegaal. Het feit dat dit al sinds de jaren tachtig gebeurt onder elke Israelische regering, van welke politieke kleur dan ook, geeft aan dat dit een doelbewuste strategie is om dat gebied huis voor huis straat voor straat in te lijven bij de Israëlische staat. En dat staat natuurlijk op zeer gespannen voet met het idee van een tweestatenoplossing. We zoomen in op de bezette Westelijke Jordaanoever. De vlekken die je ziet staan voor de Israëlische nederzettingen en die liggen een Palestijnse staat meer en meer in de weg. En daarom is ook de belangrijkste voorwaarde op materieel vlak voor het weer mogelijk maken van een tweestatenoplossing het opheffen van de Israëlische bezetting. En dat betekent ontruiming van een significant aantal nederzettingen Een soort van risk voor gevorderden. Waarbij dus Israël dan stukken land van de grenzen van binnen 1967 zou moeten inleveren voor bepaalde nederzettingen om die te laten mogen bestaan. Dus dat, dat is zeker wel haalbaar. Alleen het vergt natuurlijk aardig wat politiek leiderschap om dat mogelijk te maken. En dat ontbreekt nu. Dat ontbreekt volledig. Behalve de nederzettingen zijn er meer obstakels voor de tweestatenoplossing. Bijvoorbeeld de opkomst van Hamas en de interne verdeeldheid onder Palestijnen. En er blijven een aantal bijna onoplosbare kwesties. Bijvoorbeeld die krijgt de stad Jeruzalem die voor beide volkeren heilig is. En dus, zeggen sommigen, is het tijd om over een andere oplossing na te denken. Een alternatief is de één staat oplossing. In dat scenario vallen de grenzen tussen Israël en de Palestijnse gebieden weg en vormen ze samen één land met één regering. Je krijgt dan bijvoorbeeld een Belgisch model waar je de Vlaamse en de Franse gemeenschap hebt die ieder hun eigen competenties hebben op het gebied van onderwijs, cultuur, taal et cetera. En dan een aantal zaken samengevoegd hebben op federaal niveau zoals buitenlands beleid defensie. Maar dan voer je dus een gedeelde gezamenlijke huishouding. Eén staat waarin Palestijnen en Israëliërs in vrede naast elkaar leven. Maar in plaats van vrede spreken de bewoners van het gebied nu alleen nog over haat, wraak en geweld. Ja, we zien natuurlijk een gruwelijke polarisatie he van gevoel van zienswijze. Getriggerd door de enorme schade in mensenlevens en en andere vormen van verwoesting. Die nu bijna niet te bevatten is. Zo vers en pijnlijk is het. De vraag is dan is het idee van een eenheidsstaat na die verwoesting nog mogelijk? Echt een eenheidsstaat zal het natuurlijk nooit worden, want daarvoor is het wantrouwen veel te groot. Maar er zijn wel constructies voor. Daar kun je creatief politicologisch over nadenken. Alleen ik denk dat zeker aan de Israelische kant daar op het moment niemand op zit te wachten. Ik denk dat dat erg afhangt van de omstandigheden. Om te beginnen zal Hamas ontwapend moeten worden. Dan zal daar een soort van deal gemaakt moeten worden. Als je kiest voor een éénstatenoplossing, hoe kom je tot een organisatie van veiligheid die voor beide zijden acceptabel is? Kijk voor de voor de Palestijnen is de Israëlische politie het Israëlische leger, de inlichtingendiensten. Dat is de vijand. Ja, dat zijn mensen die komen om je huis plat te bulldozer en je kinderen doodschieten. En meer van dat soort gruwelijkheden te begaan. Want dat gebeurt er als je je verzet. Dus de hordes om ja die weg te bewandelen zijn, zijn enorm. Die zijn nog hoger dan een tweestatenoplossing. Of het nu om één of twee staten gaat, om de struikelblokken weg te halen is er lef nodig. Ander leiderschap. En dat een aantal partijen daar even stevige schouders onder zetten. Eén ding is zeker om een einde te maken aan het geweld moet er iets veranderen aan de status quo. Status quo. Dat betekent laag schallig geweld, over een periode van decennia gecombineerd met discriminatie, waarschijnlijk vormen van apartheid. Dus da's meer van hetzelfde. Met vooruitzienbare gevolgen denk ik dat. he, dan kun je het bandje van de afgelopen twintig jaar afspelen en naar de toekomst extrapoleren en dan weet je wat er gaat gebeuren. Maar kunnen de partijen zelf het bandje verwisselen of hebben ze hulp van buiten nodig? En volgens onderzoeker Van Veen zijn ook andere landen nodig dan bondgenoten van Israël, zoals de Verenigde Staten. Landen met meer begrip voor de Palestijnse zaak. Dus denk aan Spanje, Frankrijk, Ierland, België. Als dat soort landen bereid zijn om echt een soort van tien jaren poging in te zetten om dit conflict op te lossen samen met een aantal regionale grootmachten. Ik denk dan aan Turkije, Saoudi Arabie, misschien zelfs Egypte. En ze dat kunnen doen op basis van een stevig mandaat van de Verenigde Naties. Dan zou de ruimte kunnen ontstaan voor een serieus gesprek. Op zo’n gesprek blijven de oud onderhandelaars hopen ondanks de escalatie en de oplaaing van het geweld sinds 7 oktober. Als zij nog hoop zien, wie zouden wij dan zijn om geen hoop meer te zien? Het enige wat ik toe zou voegen is dat je wel een vrij hoog niveau van realisme in het gesprek moet brengen waarin je meeneemt. Waarom is het de afgelopen dertig jaar zo fout gegaan? En dat geldt zowel dan voor de Israelische kant, de Palestijnse kant en vooral ook de internationale kant. Want het is niet dat de internationale gemeenschap nou zo vreselijk hard zijn best heeft gedaan. Dus heel mooi als zou je nog hoop zien. Laten we daar dan vooral op voortbouwen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20201436 1027.28 1353 2024-07-01T22:00:00+00:00 yes no Israël palestina conflict https://schooltv.nl/video-item/wat-zijn-de-oslo-akkoorden-een-poging-tot-vrede-tussen-israel-en-palestina-in-de-jaren-90 2024-07-03T09:54:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46037.w613.r16-9.ce0847f.webp Wat zijn de Oslo-akkoorden? | Een poging tot vrede tussen Israël en Palestina in de jaren 90 Dit is Gilead Sher en dit is diezelfde Sher in de jaren negentig. Hij was toen vredes onderhandelaar en stafchef van de Israëlische premier Ehud Barak. En dit is Jonathan Kuttab. Hij zat in de jaren negentig aan de andere kant van de tafel als expert international recht voor de Palestijnen. Kuttab heeft het hier over de Oslo akkoorden. Een belangrijk moment, want nooit waren Palestijnen en Israëliërs zo dicht bij vrede als toen. Wat waren de Oslo akkoorden van 93 tot 95? Dat waren eigenlijk een soort van raamwerk overeenkomsten die een een proces vaststelden dat uiteindelijk zou moeten leiden tot een onafhankelijke Palestijnse staat. Aarzelende hoop. Is wat ik zie. Ja, dus de partijen gaan het proberen. Ze weten niet helemaal zeker of het gaat lukken, maar they’ll give it their best shot. De onderhandelingen lopen nog jaren door onder grote druk en hooggespannen verwachtingen. Die twee statenoplossing komt voor het eerst op tafel in 1947. De Verenigde Naties presenteren dan dit document een voorstel om het toenmalige Britse mandaatgebied Palestina te verdelen tussen de Arabieren en de Joden. Maar dit plan mislukt. En eigenlijk werd de tweestatenoplossing in Oslo weer van stal gehaald, maar dan in een andere vorm die wat meer reflecteerde de machtsrealiteit die er in de tussentijd ontstaan was. Hoe ziet dat er dan uit? De Gazastrook en de Westelijke Jordaanoever komen onder Palestijnse soevereiniteit, de rest blijft de staat Israël. Dat VN plan voorzag in een soort van fiftyfifty achtige verdeling. De Oslo akkoorden doen dat helemaal niet meer. Want de Westelijke Jordaanoever plus Gaza plus Oost-Jeruzalem is een stuk minder dan de helft van het oorspronkelijk Britse mandaatgebied. Dit plan wordt de formule die voor het Westen gelijkstaat aan een rechtvaardige oplossing van het conflict. Ook de Palestijnse onderhandelaar Kuttab ziet in de jaren 90 twee onafhankelijke staten als de oplossing maar daar komt ie inmiddels op terug. En hoewel beide partijen hier nog hoopvol spreken over de tweestatenoplossing, is het sentiment intussen wel veranderd. Wat is er overgebleven van die hoop? Niets. Nee, daar is helemaal niets van over. We zien natuurlijk de tweede intifada van 2000 tot 2005. Heel veel aanslagen. Vanuit de Palestijnse kant, heel veel verwoestingen en executies en dergelijke vanuit de Israëlische kant. De Palestijnse autonomie blijft intussen beperkt. Sterker nog, er komen steeds meer Israëlische nederzettingen en kolonisten in bezet Palestijns gebied. Israël gaat duizenden nieuwe woningen bouwen op de Westelijke Jordaanoever. De bouw van die huizen en appartementen is omstreden. Volgens het internationaal recht mag het namelijk niet. Ja, de bouw van die nederzetting is niet omstreden. Dat is gewoon illegaal. Het feit dat dit al sinds de jaren tachtig gebeurt onder elke Israelische regering, van welke politieke kleur dan ook, geeft aan dat dit een doelbewuste strategie is om dat gebied huis voor huis straat voor straat in te lijven bij het Israëlische staat. En dat staat natuurlijk op zeer gespannen voet met het idee van een tweestatenoplossing. We zoomen in op de bezette Westelijke Jordaanoever. De vlekken die je ziet staan voor de Israëlische nederzettingen en die liggen een Palestijnse staat meer en meer in de weg. En daarom is ook de belangrijkste voorwaarde op materieel vlak voor het weer mogelijk maken van een tweestatenoplossing het opheffen van de Israëlische bezetting. En dat betekent ontruiming van een significant aantal nederzettingen andere oplossing na te denken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20201437 341.52 807 2024-07-01T22:00:00+00:00 yes no Israël palestina conflict https://schooltv.nl/video-item/waarom-wilders-juist-in-2023-de-verkiezingen-won-nieuwsuur-in-de-klas 2024-07-03T09:54:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46038.w613.r16-9.12fdee7.webp Nieuwsuur in de klas | Waarom Wilders juist in 2023 de verkiezingen won 35! Het was een enorme overwinning voor de PVV. En een enorme overwinning voor Geert Wilders. Tot veel blijdschap van de PVV. Er wordt volop feest gevierd wordt. Het woord historisch is al gevallen. Het is nog geen kwart over negen. De kiezer heeft gezegd we zijn het zat en wij willen en daar gaan wij voor zorgen dat die Nederlander weer op één komt te staan. Maar het is ook een overwinning die andere schrik kan aanjagen. Mensen vragen zich af wat deze overwinning betekent en wat dat betekent voor Nederland. Hou mekaar nou even vast. Wij laten in Nederland niemand los. In deze video kijken we hoe de PVV na al die jaren toch de grootste partij van Nederland is geworden. Dat de PVV groot zou worden. Dat zien we eigenlijk al een tijdje. Omdat het verhaal van Geert Wilders aanslaat. Het verhaal van minder migratie, maar ook opkomen voor mensen die financieel in de problemen zitten. Ik denk dat ik net als heel veel Nederlanders wel heb verrast was dat de PVV zoveel zetels kreeg. Dat ook als je keek naar de peilingen daarvoor/ Had niemand dat echt zo voorzien. Zegt Koen Damhuis, een politicoloog die voor een onderzoek 165 uur uur sprak met 64 PVV stemmers. En tegelijkertijd moest ik terugdenken aan de tijd dat ik interviews deed met met PVV kiezers, dat was in 2016. In die tijd stond de PVV op meer dan veertig zetels in de peilingen, hè. Dus die die potentie, zou je kunnen zeggen, die is er al jarenlang. Eigenlijk stemmen we al jaren op Wilders, maar het werd nooit wat. Daarom was dit zo ongelofelijk eigenlijk. Nou, als je naar de peilingen kijkt van de afgelopen jaren eigenlijk dan zie je dat Wilders altijd best wel een grote middenpartij is geweest. En dat is echt in een week tijd voor de verkiezingen veranderd. Als je dan inderdaad ziet hoe de grafiek door het plafond gaat. Dan zie je dus dat de meeste PVV kiezers of in ieder geval heel veel PVV kiezers op het allerlaatste moment hebben besloten. En dat de strategische kiezer op rechts, want die waren er ook op rechts, eigenlijk bijna allemaal voor Geert Wilders hebben gekozen en dat zag niemand aankomen. Tot de laatste week dat de kiezer zou denken als je links niet wil en je wil een rechtse premier, dat je dan bij Geert Wilders moet zijn. En dat zien we ook terug in dit kiezersonderzoek van Ipsos dat 3500 mensen vroeg naar hun stemgedrag. Hier zie je waar de PVV stemmen vandaan komen. 39% van de kiezers die nu op de PVV stemmen, hebben dat tijdens de Tweede Kamerverkiezingen van 2021 ook gedaan. Daarnaast stapte een kleine 15% over van de VVD. 12% van de huidige PVV stemmers geeft aan bij de vorige verkiezingen niet gestemd te hebben. Nu is er een soort van mythe die je vaak hoort dat kiezers van de PVV ooit bij links zaten. Dat is maar een heel klein deel van het verhaal. Ze kwamen dus vooral van rechts en van niet stemmers. Dat zagen we eigenlijk ook al bij Fortuyn in de jaren vóór Fortuyn. Toen zag je dat de VVD naar links was opgeschoven, waardoor der ruimte was ontstaan aan de rechter zijde van de VVD. En eigenlijk hetzelfde zagen we de afgelopen jaren. Hé, dus een coalitie met D66 en de VVD en dat schept ruimte voor VVD kiezers die wij wat wat meer aan de rechterkant zitten. Vanavond hebben we een Indische kip kerrie soep. Brenda en Amy koken iedere dag voor mensen in Zoetermeer die niet rond kunnen komen. Als je het slecht hebt is dit het eerste wat je uit natuurlijkerwijze doet kijken. Waar ligt het aan? Waar komt het vandaan? Wie doet mij dit aan? Ja, en dan is het natuurlijk voor een heleboel mensen logisch dat dat dat de buitenlanders zijn, dat dat de mensen zijn die hier gratis geld komen halen waardoor wij niets meer hebben. Hebben jullie zelf ook op Wilders gestemd? Ja. Om dezelfde reden? Eigenlijk een beetje een proteststem ook omdat ik niet wil dat GroenLinks of onze lieve mevrouw van de VVD. Ik kan haar naam niet uitspreken, dus ik noem hem ook maar niet. Aan de, weer aan de macht komen. Dus dan maar op Wilders. Er zijn een paar misverstanden. Dat het alleen maar laagopgeleiden zouden zijn. Of praktisch opgeleiden. Dat is denk een misverstand, of dat het de boze witte man zou zijn. Er zijn ook heel veel vrouwen die op de PVV stemmen, dus dat is een heel erg brede groep. Ook qua stad platteland zie je daar eigenlijk ook nauwelijks variatie in. En dat is hier goed te zien. Dit is een kaart van alle gemeenten in Nederland en hier zie je welke partij de grootste is geworden in al die gemeentes. De PVV is in heel veel gemeenten de grootste partij geworden. In het oosten scoort NSC heel goed en dan heb je al die rode gemeenten waar GroenLinks PvdA de grootste is. En dat zijn vooral de grote steden. Dat kan je extra goed zien als we de kaart wat veranderen naar een kaart van Nederland naar het aantal inwoners. Die grotere rode blokken zijn bijvoorbeeld steden als Leiden Utrecht, Amsterdam, Groningen, Eindhoven. Uitzonderingen zijn Rotterdam en Den Haag, waar de PVV weer het grootst is. Er is een grote groep kiezers in Nederland waar eigenlijk geen partij voor was. Waar die groep allemaal op Wilders stemmen en dat is een groep kiezers die conservatief links wordt genoemd. Conservatief op bijvoorbeeld migratie vlak, maar links op sociaal economische vraagstukken op het helpen van de onderkant de marktwerking in de zorg terugdraaien en dat soort dingen. Er is een groep kiezers, heel kort gezegd, die het idee hebben dat ze te weinig krijgen. Hè ten opzichte van bijvoorbeeld zorg van woningen en dat die nieuwkomers voorgetrokken worden in hun ogen. Nederlanders eerst toch? Ons volk eerst. Dat vind ik heel belangrijk En Nederlanders met een migratieachtergrond? Ja, daar heb ik nog niet eens zoveel problemen mee. Maar we hebben hier zoveel armoe. Ik vind dat die mensen eerst aan de beurt zijn. Dat vind ik heel belangrijk. Het is ook een groep kiezers die hebben hard gewerkt en het idee dat hun zuurverdiende belastinggeld wordt weggegeven. Denk aan gelukzoekers. Denk aan, he luie Grieken worden dan genoemd. Aan zakkenvullers in Brussel. En mensen die niet op dezelfde manier in het leven staan. Die er niet even hard voor geknokt hebben, maar wel profijt krijgen hè ten koste van henzelf. En er is ook een groep die meer is, dat van puur culturele redenen heeft. Dat is soort van conservatieven zou ik kunnen zeggen, die echt graag willen behouden wat in hun ogen bedreigd wordt, namelijk de Nederlandse cultuur. We krijgen steeds meer mensen van buitenaf en ik vind dat ook een gevaar. Als je dan dus je eigen identiteit niet meer kunt vasthouden dat is niet goed het moet gewoon in evenwicht zijn en dat heeft Geert Wilders wel durven te verwoorden. En de andere partijen, ja, die zijn daar een beetje bang voor lijkt het wel. Mensen hebben verschillende verschillende redenen om bij dezelfde partij uit te komen en die kunnen meer sociaal economisch zijn. Denk ook aan de zorg. Het is een belangrijk thema voor veel PVV kiezers, de woningmarkt. De asiel kwestie. Het wonen en de zorg en vooral ook de zorg voor de ouderen, want daar moet echt naar gekeken worden. Moet er echt verandering in komen want de mensen worden opstandig. De Nederlander. Dat is wat we gezien hebben? Dat is wat we gezien hebben. Ja, vandaar Wilders. Maar het is altijd weer gekoppeld aan migratie en dus zorg is een belangrijk thema omdat in de ogen van de kiezers ja, de te veel nieuwkomers zijn die ook nog eens wel hun tandarts kosten vergoed krijgen en zij niet. Is een vorm van voortrekkertje. Die groep heeft eigenlijk nooit echt onderdak gevonden bij een politicus die dat op een succesvolle manier kon verbinden. Hè de SP heeft daar in de buurt gezeten maar ja nooit echt helemaal al die stemmers gekregen en Wilders door nu milder te worden. Door meer premier waardig te worden heeft ineens, lijkt het, die groep kiezers aan zich kunnen binden. Mensen die zich zorgen over migratie maken, maar ook over hun portemonnee. En dat lijkt een belangrijke sleutel te zijn geweest tot zijn verkiezingsoverwinning. Goeimiddag, ik ben Geert Wilders. Ik heb mijn eigen stijl. Ik heb mijn eigen eigenschappen en authenticiteit. Het verbod van moskeeën, het verbod van hoofddoek dragen, et cetera. Daar ben ik het niet mee eens. Wat betekent dit voor ons? Voor mij, maar vooral ook voor ons als samenleving? Welke kant gaan we op met elkaar? Redouan El Khayati is socioloog en jeugdwerker in Den Haag. En hoe was het om hier vanochtend aan te komen op werk? Ik kwam binnen en ik kreeg omhelzingen van collega's. Ja, dat deed wel iets met mij als van het was heel confronterend. Ik heb hier en daar op social media vooral heel veel uh berichten, posts, gezien van ook van die grappige foto's van laat we onze koffer maar inpakken. Heel veel zelfspot, heel veel weglachen met grapjes. Maar ja, ik weet ik weet ook als gemeenschap zit dat dat ergens ook wel een mechanisme is om toch ook wel een beetje angst of onzekerheid weg te stoppen. Wilders heeft natuurlijk in zijn rol in de oppositie hele radicale en soms ook echt te ver gaande uitspraken gedaan over de islam, over buitenlanders in Nederland omdat hij dat nodig dacht te hebben in zijn campagne om stemmers te halen voor zijn verhaal over het gevaar van de islam. Precies een uur geleden is de film Fitna van Geert Wilders vrijgegeven en nu via het internet te zien. Het is een film die waarschuwt, Fitna, voor de gevaren van de islam. De abjecte ideologie in Nederland en mijn conclusie is kies voor vrijheid. Stop de islamisering. En ik hoop dat iedereen die dat ziet nou daarvan overtuigd kan raken. Een kopvoddentaks zou ik het willen noemen. Meer veiligheid, minder criminaliteit minder immigratie en minder islam is waarvoor Nederland voor kiest. Ja doe is normaal man. Wat ach. Ja doe is normaal man. Dat is ja. Doe lekker zelf normaal. Willen jullie in deze stad en in Nederland meer of minder Marokkanen? Minder, minder, minder! Dan gaan we dat regelen. Je kunt niet met een beroep op de vrijheid van meningsuiting groepen beledigen of aanzetten tot discriminatie. Dat geldt ook voor een politicus. Islam zal nooit uit ons DNA gaan, maar de prioriteit ligt nu duidelijk bij andere zaken als het gaat om de komende regeerperiode. Ja, dat is heel duidelijk, maar ik wil toch nog heel even voordat we ieder geval weten wat u voor ogen het liefst zou zien wat voor samenleving? Een vrij land. En is dat dan ook een een land waarin de koran niet meer te koop is? Dat is geen prettig boek. Is dat nou iets, nogmaals waarvoor wij nu de barricade op gaan? Nou, geen prioriteit. D'r zijn andere, belangrijker prioriteiten. Dan deze voorstel. Hij heeft natuurlijk nu ineens een andere toon gevonden en een andere toon gezocht. 35! We gaan niet praten over moskeeën en korans en islamitische scholen. We gaan praten over die agenda van hoop die Nederlanders nu massaal hebben gesteund, namelijk er voor zorgen dat die Nederlander weer op één komt te staan. Dat betekent dat alle partijen nu. De campagne is voorbij. We hebben nu de kiezer heeft gesproken, over de schaduw heen moet springen en moet kijken waar de overeenkomsten zijn. Ik denk dat Wilders zeker kiezers heeft kunnen verleiden door ja een Geert Milders te worden. En toen ik kiezers sprak waren er heel veel van hen vooral de oudere die nog terug verlangde naar Pim Fortuyn, die de zaken net wat minder radicaal en soms wat constructiever kon neerzetten. Waarom is ie zo extreem? Zei die kiezer dan. Waarom moet ie nou zo radicaal zijn? De vraag is nu natuurlijk Wat is nou de echte Geert Wilders? Die nieuwe Wilders die verzoenend lijkt en net lijkt alsof die nooit die radicale Wilders is geweest? Of is die eigenlijk een wolf in schaapskleren? Dat vraagt iedereen in Den Haag zich af. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20201438 735.84 874 2024-07-01T22:00:00+00:00 yes no PVV verkiezingen Nederland politiek Geert Wilders Tweede Kamer https://schooltv.nl/item/prikkelende-vragen-wat-vind-jij-interessant-vragen-om-een-onderwerp-voor-je-profielwerkstuk-te-bedenken-dat-jij-interessant-vindt 2025-04-10T08:59:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46045.w613.r16-9.ac5f318.png Prikkelende vragen: waar ligt jouw interesse? | Vragen om een onderwerp voor je profielwerkstuk te bedenken dat jij interessant vindt Het maken van een werkstuk of profielwerkstuk wordt veel leuker als je het onderwerp ook leuk vindt. Deze vragen kunnen je prikkelen om tot zo'n onderwerp te komen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 482 yes no creatief denken pws profielwerkstuk https://schooltv.nl/video-item/boek-in-beeld-de-kleine-blonde-dood-van-boudewijn-buch 2025-07-01T08:36:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46049.w613.r16-9.2eafa3b.webp De kleine blonde dood van Boudewijn Büch | Boek in beeld De kleine blonde dood van Boudewijn Büch. Boudewijn groeit kort na de Tweede Wereldoorlog op met zijn vader en moeder en een heleboel broers. Vader komt uit Duitsland. De oorlog heeft diepe sporen bij hem achtergelaten. Als onderhoofd van de reservepolitie laat hij nu zijn agenten in ganzenpas marcheren en de Hitlergroet brengen op Koninginnedag. Hij slaat zijn vrouw en kinderen om het minste en geringste en is soms dagenlang zoek. Dertig jaar later krijgt Boudewijn zelf een zoon, Mickey. Hij kan maar moeilijk wennen aan het vaderschap. Hij is ook niet echt samen met de moeder. De kleine blonde Mickey gaat van de ene naar de ander. Na een bezoekje aan Artis gaan Boudewijn en Mickey nog even het café in. Door een lederen gordijn betrad ik café Hoppe, waar Peter en Marijke bij het raam stonden met ieder een glas bier in de hand. Mickey moest ik bijna naar binnen slepen. ‘Ik geloof dat ik moet spugen’, piepte die. Wat een allerschattigst kereltje, zei Marijke. En hij ruikt ook zo lekker. ‘Voor een tegennatuurlijke viespeuk heb je een verdomd mooi kind gemaakt’, zei Peter lachend. Ondertussen zat Mickey op mijn schoot zachtjes kotsende bewegingen te maken. Het kwam in golven. Hij spuugde me onder met een mengsel van ijs, chocomel, ontbijtboterhammen, sinas en Mars. Peter en Marijke haalden servetjes, een de ober kwam met wc-papier aanzetten en ik hield Mickey wat wanhopig in mijn armen. Niet veel later hoort Boudewijn dat Mickey van de portiektrap is gevallen en in coma ligt. Hij blijkt een gezwel in zijn hoofd te hebben. De kleine blonde dood is een aangrijpende roman over een door de oorlog getekende tirannieke vader en over een zoon die zelf nooit aan het vaderschap kan wennen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20203248 110.741 567 2024-07-08T12:33:33+00:00 yes no literatuur boek https://schooltv.nl/video-item/de-militaire-economische-en-zachte-macht-van-de-eu-hoe-machtig-is-de-europese-unie-in-de-wereld 2024-07-08T18:00:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46050.w613.r16-9.e4504b9.webp De militaire, economische en zachte macht van de EU | Hoe machtig is de Europese Unie in de wereld? Macht! Wat is dat? En: wie heeft het? Hoe machtig is de Europese Unie eigenlijk? En wat is machtiger? Deze tanks? Of een dikke cashflow? Of dit kabeltje? Deze video gaat niet over de macht van Brussel in Europa, maar over de macht van de Europese Unie in de wereld. En waarom dit misschien wel machtiger is dan je denkt. Als jij 'macht' hoort, dan denk je waarschijnlijk hieraan. Militaire macht. Want zoals de Chinese dictator Mao ooit zei: "Politieke macht komt uit de loop van een geweer" Laten we daar maar mee beginnen. Ik weet het, je kunt deze vergelijking op heel veel verschillende manieren maken. Maar als je puur kijkt naar de manschappen, dan is dít de machtsverdeling. Dat deze landen de grootste zijn, is dan niet per se een verrassing. Maar eigenlijk is de Europese Unie dan ook een militaire supermacht. Kijk maar: Meer dan Rusland of de VS. Maar, klein detail: Een Europees leger bestaat helemaal niet. Die militairen moet je eigenlijk uitsmeren over de 27 nationale legers. Of zeg gerust: legertjes. De EU mag zich niet bemoeien met wat die legers doen, want de landen zijn zelf de baas over hun veiligheid en verdediging. Er is wel samenwerking, maar vooral omdat de meeste landen ook lid zijn van de NAVO waarin we nu nog flink afhankelijk zijn van de militair oppermachtige Verenigde Staten. Maar juist omdat Europa minder afhankelijk wil worden van de Amerikanen, gaat het de laatste jaren vaak over een echte Europese krijgsmacht. Al helemaal sinds Rusland Oekraïne binnenviel en het dus weer oorlog op het continent is. Met de daarbij horende spierballentaal. Europese landen investeren sindsdien flink meer in hun eigen defensie. Maar ja, of er uiteindelijk zo'n Europees leger komt? Voorlopig sowieso niet. Vooral omdat de Europese landen hun verdediging niet uit handen willen geven. Toch speelt de EU geen onbelangrijke rol als het over Oekraïne gaat. Ze steunen het land flink. Van de 150 miljard euro hulp kwam iets meer dan de helft van EU-instellingen, vooral financieel. De rest komt van de individuele landen uit de Europese Unie. Dat is vooral militaire hulp, dus wapens en munitie. Maar goed, échte militaire macht? Dat heeft de Europese Unie niet. Maar macht is meer dan alleen militair. Sterker nog: de Europese Unie is juist opgericht om militaire dreiging te voorkomen. En hoe zorg je daarvoor? Samenwerking. Wat ooit begon als een samenwerking voor de productie van kolen en staal, werd uiteindelijk: Een interne markt, een Europa zonder binnengrenzen verdere uitbreiding, een eigen munt. Nog verdere samenwerking, gemeenschappelijke regels. Nouja, de Europese Unie zoals we 'm nu kennen, dus. En die is groot. Heel groot. Niet alleen omdat er inmiddels 27 leden zijn, en er nog een paar op de wachtlijst staan, maar vooral ook economisch. Dat meet je door uit te rekenen wat er in een land in één jaar wordt verdiend. Het bruto binnenlands product. Het bbp van de hele Europese Unie is bijna 17 biljoen euro. Alleen de VS heeft een grotere economie. Binnen de unie wonen relatief rijke mensen en je kunt er vrij handelen. Zonder invoerkosten of ingewikkeld papierwerk. Dus als je in één EU-land zakendoet, dan kun je met de héle Unie zakendoen. Dat is dus een afzetmarkt van zo'n 450 miljoen potentiële klanten, die ook nog aardig wat te besteden hebben. Dus ja, de EU heeft wél economische macht. Wel één belangrijke 'maar'. Tegenover deze macht staat ook een behoorlijke afhankelijkheid. Veel gas en olie, nog altijd belangrijk om de economie draaiende te houden, komen van buiten. Net als veel andere grondstoffen. Niet handig, als het erop aankomt. En da's nu ook. Goed. Militaire macht heeft de EU dus maar weinig. Economisch gezien is het wel een grote speler, maar ook niet dé wereldmacht. Maar: er is een vorm van macht waar de EU echt ijzersterk in is. Zelfs wereldmacht nummer één. Ik heb het over het Brussel-effect. Da's eigenlijk hét voorbeeld van soft power. Zachte macht. En dat betekent dat je geen invloed hebt door te veroveren, maar andere landen overtuigt door culturele en economische invloed. Voorbeeldje: de Afrikaanse Unie, waar al deze landen samenwerken om democratie, mensenrechten en ontwikkeling te bevorderen. Met als voorbeeld: de EU. En ook op het eigen continent heeft de EU aantrekkingskracht. Denk aan Albanië, Bosnië en Herzegovina of Oekraïne, die allemaal bij de Unie willen horen. Of Georgië, waar een deel van de bevolking daar nu zelfs de straat voor opgaat. Deze landen nemen regels en wetten van de EU over terwijl ze daar nog helemaal geen lid van zijn. Daar komt geen wapengekletter of economische dwang aan te pas. Maar doordat zij graag mee willen doen aan die Europese interne markt, nemen ze ook regels over die gaan over democratie en rechtsstaat of sociale principes en milieunormen. Dat is allemaal soft power. En dat brengt me weer bij dit kabeltje. USB-C. Sinds kort de wereldwijde standaard. Omdat de EU dat bedacht heeft. De Europese Unie wilde één standaard oplaadkabel voor alle telefoons. Zodat je bijvoorbeeld geen nieuwe kabels moet kopen als je naar een ander telefoonmerk overstapt. Dat scheelt een hoop afval. Betekent dus dat telefoonmakers alléén hun telefoons in de EU mogen verkopen aan die grote rijke groep mensen als ze een USB-C aansluiting hebben. Ja, dat geldt zelfs voor het eigenwijze Apple dat tot het allerlaatst wachtte. En dus nemen Chinese en Amerikaanse bedrijven die EU-regels over, want ze willen Europese klanten. En dit kabeltje is een van de vele voorbeelden. Die irritante cookiemelding die je overal krijgt? Ja, óók een EU-regel. Sinds kort is er de Europese Digital Services Act, een soort internetwet en een flinke gamechanger voor social media. Daar staan regels in over bijvoorbeeld algoritmes en waar data van Europeanen mag worden opgeslagen. En het gaat nog veel verder dan dat: Europa wil ook bepalen hoe iets geproduceerd wordt. Dat er bijvoorbeeld geen kinderarbeid bij komt kijken of dat het volgens bepaalde klimaatnormen gaat. En ja, ik hoor je denken: die regels gelden toch niet buiten de EU? Klopt, maar dát is dus het Brussel-effect. Vaak is het voor bedrijven makkelijker en goedkoper om ál hun producten en diensten precies hetzelfde te maken. En dus zie je dat Europese standaarden in veel gevallen wereldstandaarden worden Dus eh ook al denk je niet gelijk aan macht bij zo'n kabeltje dat is het dus wel. Maar er zit zeker ook een limiet op die soft power. Neem alleen al het feit dat Brussel, ondanks een hoop diplomatieke pogingen geen effect heeft gehad op de beslissing van Moskou om Oekraïne binnen te vallen. Tja. Als het erop aankomt, dan is macht toch nog vaak dit of dit en kun je je afvragen of dít daar wel tegenop kan. De macht van de EU zit 'm dus vooral in de economie en dat Brussel-effect. Maar blijft dat zo? De economie van grote landen waar de EU afhankelijk van is, zoals China en de VS groeit harder dan die van Europa. Hoe relevant is de EU straks dan nog? Vragen waar een nieuw Europees Parlement zich over gaat buigen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20203372 608.405 626 2024-07-08T17:04:38+00:00 yes no Europese Unie https://schooltv.nl/video-item/wat-is-het-leids-ontzet-eindelijk-bevrijd-van-de-spanjaarden 2024-09-13T06:10:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46065.w613.r16-9.8fbd9c3.jpg Wat is het Leidens Ontzet? | Eindelijk bevrijd van de Spanjaarden Op 3 oktober is het jaarlijks groot feest in Leiden vanwege het Leids of Leidens Ontzet. Dan wordt gevierd dat de stad in 1574 is bevrijd uit handen van de Spanjaarden tijdens de Tachtigjarige Oorlog. (KRO-NCRV) https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20195514 216.746 2031-07-15T06:57:00+00:00 1327 2024-07-15T06:57:00+00:00 yes no Leiden Tachtigjarige Oorlog https://schooltv.nl/video-item/wat-is-divali-het-licht-wint-van-de-duisternis 2024-07-16T08:08:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46064.w613.r16-9.4a9ae0b.jpg Wat is Divali? | Het licht wint van de duisternis Divali, ook wel het lichtjesfeest genoemd, is een van de belangrijkste feesten binnen het hindoeïsme. Hindoes vieren dat het goede het kwade heeft overwonnen. Het licht wint van de duisternis. (KRO-NCRV) https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20195513 255.957 2031-07-15T06:58:00+00:00 3041 2024-07-15T06:58:00+00:00 yes no divali hindoeïsme https://schooltv.nl/video-item/wat-is-het-offerfeest-gelovigen-denken-na-over-hun-toewijding-aan-allah 2024-07-16T08:07:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46060.w613.r16-9.642c14a.webp Wat is het Offerfeest? | Gelovigen denken na over hun toewijding aan Allah Het Offerfeest, in het Arabisch Eid al-Adha, is één van de belangrijkste islamitische feesten. Tijdens dit feest worden gelovigen opgeroepen om na te denken over hun toewijding aan God, aan Allah. Het Offerfeest vindt net als de ramadan elk jaar op een ander moment plaats. Het duurt vier dagen en valt op de tiende dag van de hadj-maand, ongeveer 70 dagen na het einde van de ramadan. (KRO-NCRV) https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20194586 209.344 2031-07-15T10:00:00+00:00 1911 2024-07-15T06:59:00+00:00 yes no offerfeest islam https://schooltv.nl/video-item/wat-is-hemelvaart-de-terugkeer-van-jezus-naar-de-hemel 2024-07-16T08:07:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46061.w613.r16-9.7a5dccb.webp Wat is Hemelvaart? | De terugkeer van Jezus naar de hemel Met Hemelvaart vieren christenen dat Jezus terugkeert naar God in de hemel. Het is een feestelijke dag voor Christenen. Voor hen is het een teken dat ook zij uiteindelijk worden opgenomen in de hemel. (KRO-NCRV) https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20191021 184.874 2031-07-15T06:57:00+00:00 1360 2024-07-15T07:00:00+00:00 yes no Hemelvaart christendom https://schooltv.nl/video-item/wat-is-pesach-joden-herdenken-de-uittocht-uit-egypte 2024-12-17T16:35:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46062.w613.r16-9.7e037aa.webp Wat is Pesach? | Joden herdenken de uittocht uit Egypte Pesach is één van de belangrijkste feesten in het jodendom. Joden herdenken de uittocht uit Egypte en daarmee de bevrijding van slavernij. Het feest duurt zeven of acht dagen. Afhankelijk van de eerste volle maan in de zevende maand van de Joodse kalender Nisan valt dit ongeveer in april. (KRO-NCRV) https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20186783 303.552 2031-07-15T07:12:00+00:00 3495 2024-07-15T07:12:00+00:00 yes no pesach Jodendom https://schooltv.nl/video-item/wat-is-pasen-christenen-vieren-dat-jezus-is-opgestaan 2024-07-16T08:07:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46063.w613.r16-9.c1af281.webp Wat is Pasen? | Christenen vieren dat Jezus is opgestaan Met Pasen herdenken en vieren we dat Jezus Christus uit de dood is opgestaan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20177457 219.221 2031-07-15T07:12:00+00:00 4039 2024-07-15T07:12:00+00:00 yes no pasen christendom https://schooltv.nl/video-item/clickwise-de-klas-julia 2024-12-12T15:48:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46077.w613.r16-9.4829b8f.webp Clickwise: de klas | De socialmediaverslaving van Julia Ik ben op de Vrije school in Zutphen en vandaag ga ik samen met een groep tweedeklassers praten met Julia. Julia is 19 jaar en was game- en social mediaverslaafd. Het was zelfs zo erg dat ze hiervoor op haar veertiende is opgenomen in verslavingskliniek. Ik ben benieuwd naar haar verhaal. Hey Julia! Hoi. Hoe voel je je? Ik voel me goed. Ik vind het leuk om hier vandaag te zijn en om mijn verhaal te mogen doen. Waar hoop je op zometeen? Ja, dat ze gaan weten wat daadwerkelijk verslaving eigenlijk is. Want het woord wordt heel makkelijk gebruikt, van oh misschien ben je wel verslaafd. Ja, klopt ja. En dat is toch wel moeilijk voor sommige mensen. Ook omdat ik weet hoe moeilijk een verslaving is. En mocht er nou op een gegeven moment vraag worden gesteld en je voelt je er toch niet comfortabel bij, is dat ook helemaal prima. Je hoeft niks te doen wat je niet wil. Dank je wel! Komt helemaal goed. Ja. Zullen we naar binnen? Ja. Let's go! Hey. Hallo. Hoe gaat het hier? Goed. Dit is Julia. Kan jij je misschien even kort voorstellen? Hoi allemaal, Ik ben Julia en ik ga jullie vandaag wat vertellen over mijn social mediaverslaving. Oh oh, wat betekent dat? Wat is mmm? Wie zou over zichzelf zeggen van nou, misschien ben ik wel een beetje verslaafd aan social media. Ik zie jou nee schudden. Beetje ja, ja, beetje klein, beetje oké. Maar als we zeggen verslaving? Ja, hoeveel uur is dat dan bijvoorbeeld? Hoeveel uur zit je dan op social media? Ik denk eigenlijk meer dan 2 uur. Meer dan 2.00u per dag. Wat denk jij als je dan. Ja, vanaf wanneer ben je dan verslaafd aan je telefoon? Het heeft vooral te maken met hoe je je voelt, maar hoe het bij mij was is dat ik op een gegeven moment niet eens zo veel op de telefoon zat. Ik denk dat ik op ongeveer hetzelfde zat als jullie rond 2,5, 3 uur per dag gemiddeld, maar ik voelde me niet goed. Ik gebruikte mijn telefoon om eigenlijk het feit dat ik me niet goed voelde een beetje weg te stoppen. En ook als ik dan niet op mijn telefoon zat, dan dacht ik wel de hele tijd aan mijn telefoon. Maar laten we anders even bij het begin beginnen. Waar is jouw verslaving eigenlijk ontstaan? Ik zat in groep 7 en toen kwam ik Instagram tegen. Als je dan online allemaal reacties krijgt van wauw wat ben je knap Slay, wat zie je er mooi uit, Weet je, dat voelt... Laten jullie dat ook goed voelen als je een like krijgt op een foto? Ja, ja, jawel toch? Nou, dat had ik ook. En hoe meer likes ik kreeg en hoe meer comments ik kreeg van mensen die me er mooi uit vonden zien, hoe meer ik wilde, hoe meer ik nou ja, hoe meer foto's ik wilde maken, hoe meer foto's ik wilde posten. Hey, maar Julia, het klinkt dan bijna alsof je een online leven had en een soort van offline leven dat niet echt op elkaar leek. Klopt. Eigenlijk zie ik het zo. Je hebt een Julia op social media, maar degene die ik in het echt was, dat was een hele andere Julia. Die sprak niet meer veel. Die loog, die was heel onzeker, was heel bang, die durfde niet te praten, haalde slechte cijfers en hoorde er ook niet meer bij. Maar online was ik populair. Ik had 900 of duizend volgers op Instagram. Eigenlijk tegenovergesteld van wie ik was in het echt. Die energie stak ik allemaal in social media. Wanneer had je die social media verslaving dan? Nou, het was het ergst toen ik dertien was. Want jouw verslaving is eigenlijk begonnen bij een gameverslaving, toch toen je jong was? Klopt. Via games probeerde ik ook mensen te leren kennen en met ze te praten. En elke keer als ik dan zo'n lobby binnenkwam, was ik helemaal populair online, zeg maar. Dan ga je ook vaker online zijn, want je vindt het belangrijk om die vrienden te behouden. Nisha, heb jij wel eens een spelletje gespeeld en was je gewoon echt niet weg kon leggen. Ja, zoals Animal Crossing. En ik had vroeger een eiland en die wou ik echt perfect als een stad laten lijken. En ik speelde dat spel echt urenlang om het helemaal perfect te maken. Maar ik heb het nooit afgemaakt omdat ik het zo stressvol vond en ik kreeg er letterlijk burn-outs van. Hoe klinkt dat voor jou? Is dat dan het begin van een verslaving? Nou ja, dat hoeft niet eens zo weet je. Maar ik denk wel dat het iets kan zijn wat daar wel naartoe kan gaan. Kijk, wie heeft jou of heb je zelf op het pad gezet om te stoppen met zo'n verslaving? Of heb je het nog steeds? Als je verslaafd bent, gaat dat nooit meer weg. Je kunt de verslaving onder controle houden. Of in elk geval je kunt niet meer verslaafd zijn, maar je kunt het wel nog steeds hebben. Ik gebruik het niet meer. Snap je? Ik heb geen Instagram meer, ik heb geen Snapchat meer, geen Facebook. Hoe wist jij dan dat je verslaafd was? Wat voor ja, hoe uitte dat zich? De eerste weken bijvoorbeeld van de kliniek is een heel goed voorbeeld, want ik kreeg afkickverschijnselen en dat was bijvoorbeeld dat ik heel slecht sliep. Ik zweette de hele nacht. Ik kreeg alleen maar nachtmerries. Ik was helemaal niet gefocust. Ik was constant gestrest, moest dus intern worden behandeld. Dus ik ging naar een soort ziekenhuis voor verslavingen waar ik tien weken heb gezeten. Ik mocht niet zonder begeleiding naar buiten. Ik mocht de eerste vijf weken niet mijn ouders spreken. Klinkt een beetje als een gevangenis, zeg maar. Was dat ook een beetje zo, kreeg je bijvoorbeeld vies te eten of zo, want dat klinkt best wel eng of heftig. Ja, ja, is een goede vraag. Voor mensen die niet in de kliniek hebben gezeten kan ik me goed voorstellen dat je kan zeggen dat het een gevangenis is, want je mag niet naar buiten, je hebt tralies en hebt altijd begeleiding. Je mag ook niet naar de slaapkamer, als je dat, zonder toestemming. Je moet altijd met mensen meelopen. Een manier waarop je kan zien dat het geen gevangenis was, dat we ook hele leuke dingen deden. We gingen bijvoorbeeld graffiti'en en we gingen één keer per week van het terrein af om naar een klimbos te gaan. Miste je ook veel school of kreeg je dat gewoon op de kliniek of zo? Nee, ik kreeg geen school. Je kan voorstellen 2,5 maand, dat is best wel veel. Ik heb toen ook de keuze gemaakt erna om niet meer, ik zat in drie gymnasium toen ik, dat ben ik van drie gymnasium naar een andere school gegaan. Toen ben ik havo gaan doen. En je komt dan uit die kliniek. Dan kan je volgens mij niet gelijk weer je telefoon pakken en weer doorgaan alsof er niks aan de hand was. Ik ben toen ik uit de kliniek kwam ben ik gelijk overgegaan op een Nokia. Dit is mijn oude Nokia. Wat schattig! Gebruik nu nog een andere Nokia? Nee, ik gebruik geen Nokia meer. En ik merk ook omdat ik me veel blijer voel dat het ook veel makkelijker is om weg te leggen. Toen je dus geen telefoon had hoorde je er dan ook weer niet bij omdat je geen telefoon had? Nee eigenlijk toen ik uit de kliniek kwam is er heel goed op gereageerd en dat heeft mij altijd nog verbaasd. En tuurlijk was het voor mij in het begin heel moeilijk dat iedereen naast me op hun telefoon zat, maar op een gegeven moment werd dat ook makkelijker, want ja, dan raak je eraan gewend. Kom je nu wel online of ben je er compleet mee gestopt? Nou, ik heb nu alleen TikTok en dat gebruik ik eigenlijk een beetje als een soort YouTube. Gewoon af en toe een beetje scrollen. Is er misschien iets wat jullie aan Julia willen meegeven? Ik wou het complimentje eigenlijk al de hele tijd geven, maar ik wist niet echt wanneer. Ik vind dat je er heel mooi uitziet. En sowieso ja... Dank je wel! Dus ik ben ook heel blij dat het weer goed met je gaat en zo. Superlief! Ja, heel erg lief! Ik vind het ook bijzonder dat je dat nu gewoon zo echt durft uit te spreken. Waarschijnlijk omdat meerdere mensen met die struggles zitten en zo. Precies ja. Misschien denken jullie wel van niet, want jullie denken huh social media verslaving. Dat is eigenlijk heel raar. Maar heel veel mensen zeggen dat ze verslaafd zijn, terwijl je eigenlijk helemaal niet verslaafd bent, maar het gewoon heel erg leuk vindt. Maar ik denk dat het heel erg belangrijk is om te weten wat bijvoorbeeld een verslaving wel echt is en wat het met mensen kan doen. Dus ik hoop dat dat, dat ik jullie dat heb kunnen leren. Hoe vond je het gaan? Ja, ik vond het heel goed gaan. Ik vond het heel leuk om te zien dat ze echt daadwerkelijk erop ingingen en erop reageerden en ook zelf wel herkenning hadden in mijn verhaal. Ja, ik vind het echt superdapper dat jij je verhalen willen delen met ons en met de groep, dus ontzettend bedankt. voor je tijd. Nou, dank je wel! Ik vond het wel echt heel erg fijn om het daarover eens een keertje te hebben. Ik had eigenlijk best wel een beetje medelijden met haar dat ze dat allemaal moest doorstaan. Maar ja, ik ben ook blij voor haar dat het nu over is en dat het goed met haar gaat. Misschien iets minder op mijn telefoon, ook al heeft het niks met schermtijd te maken. Ik zit wel heel lang op mijn telefoon en ik wil dat zelf ook minder maken. Ja, het is toch wel een beetje spannend en zo wat ze allemaal vertelt dat ze naar zo'n kliniek moest en haar ouders niet mocht zien. Dus dat vond ik echt heel erg zielig. Omdat ik ook wel een beetje bang ben dat ik verslaafd word, want ik zit al heel lang op TikTok en dat vind ik veel te veel. Nou soms is het moeilijk om mijn weg te leggen, maar gewoon even dat je eroverheen gaat en leg hem even naast je neer en kijk even bijvoorbeeld wat je vrienden aan het doen zijn. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_HUMAN_20203781 558.464 2031-08-19T10:00:00+00:00 1926 2024-08-19T06:00:00+00:00 yes no mediawijsheid verslaving social media https://schooltv.nl/video-item/clickwise-de-klas-victoria 2024-12-12T15:47:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46078.w613.r16-9.25ba6e6.webp Clickwise: de klas | De gevolgen van online pesten bij Victoria Ik ben op de Christelijke scholengemeenschap Guido in Amersfoort en vandaag ga ik samen met een groep leerlingen praten met Victoria. Victoria is 22 jaar en is heel lang online gepest en gediscrimineerd, puur omdat haar ouders uit Bulgarije komen. Ik ben benieuwd hoe de klas op haar verhaal reageert. Hey Victoria. Hoi! Hoe voel jij je? Een beetje zenuwachtig, maar komt wel goed denk ik. Waar komen die zenuwen dan vandaan? Om weer op een middelbare school te staan eigenlijk. Waarom? Nou, daar komen toch wel wat gedachten naar boven. En wat ervaringen. Vind je het dan ook spannend om zo meteen je verhaal aan een groep onbekenden te vertellen? Ergens wel, maar ik hoop ook dat het heel veel mee kan geven. Toch meer open-minded zijn uiteindelijk en meer begrip voor elkaar te hebben uiteindelijk. We moeten erachter zijn. Ja is goed. Hallo! Kom lekker zitten. Ja, oké. Dit is Victoria en we zitten hier natuurlijk omdat jij in het verleden last hebt gehad van pesten en online discriminatie. Kun je misschien kort vertellen hoe dat was? Ik ben half Bulgaars, half Servisch, maar ik ben in Nederland geboren. Ik heb ook in beide landen gewoond en in Nederland was ik altijd een buitenlander, maar in Bulgarije eigenlijk ook. En kan je me vertellen hoe het voor jou was op de middelbare school? Oe eng! Ik hoorde er al niet meer bij, dus laat staan als ik zou proberen om iets te doen. En kan je dan misschien vertellen wat je klasgenoten dan precies deden om jou buiten te sluiten? Er werden van mij ook wel foto's gemaakt en dan werd het doorgestuurd. Of dan had je bijvoorbeeld een foto van een aap en die werd naar mij doorgestuurd of aan mij laten zien van hé kijk, dit ben jij. Nou ja, naarmate je ouder wordt wordt het eigenlijk alleen maar erger. Als je dan al wordt uitgemaakt voor aap... Wat komt er naar aap? Slet. Gewoon keihard buitenlander. Je hoort er niet bij. Wat doe je hier? Maak jezelf maar van kant. En je zegt dat ze dan foto's van je maakten, maakten ze die dan stiekem van jou? Dat denk ik dan wel ja. Want hoe kwam je daar dan achter? Of het werd naar me doorgestuurd of ze liet het me gewoon zien. Dan liep er iemand langs mij en dat ze gewoon een telefoon lieten zien. Maar je bent natuurlijk ook online gepest. Hoe was dat voor jou? Ja, niet leuk eigenlijk. Dan krijg je van alles en nog wat doorgestuurd qua foto's of filmpjes van jezelf of van anderen. En dan werd ik vergeleken eigenlijk met een aap. Of met een stok, of met een plank of met wat dan ook. En wat zei je daar dan op? Eigenlijk niks. Ik moest eigenlijk altijd wel huilen. Ik wist niet meer wat ik ervan moest zeggen. Maar was je zeg maar de enige ja buitenlander dan in jouw klas of..? Niet eens per se. Ik had volgens mij nog één klasgenootje. En werd die ook gepest dan? Volgens mij zijn er ook wel wat woorden naar haar toe verteld eigenlijk. Maar over het algemeen was ik wel echt het doel. Maar hoezo dan? Ja, ik denk toch omdat ik net anders was misschien. En wat was anders dan? Mijn huidskleur? En nou ja, ik heb bruin haar, maar dat komt er ook bij mijn wenkbrauwen. Die zijn wat dikker of wat donkerder. Nou ja, ik had een snor natuurlijk, want dat komt er ook bij kijken. En hoe was dat dan voor jou dat je dan ja iedere keer het pispaaltje was? Ik was eigenlijk 24/7 verdrietig. Op een gegeven moment wou ik ook niet meer de deur uit. En was er dan niemand die het voor je opnam? Ik denk dat er ooit één keer iemand even naar mij toe is gelopen, maar daarna ook niet meer. Hoe is dat bij jullie? Hebben jullie, jullie hebben volgens mij groepsapps en ook op Snapchat kan je met elkaar praten. Merken jullie ook dat het dan soms onder de mom van een grapje dingen worden gezegd waarbij je later misschien denkt van oh, misschien is het een beetje lullig voor die persoon. Best vaak worden er grapjes gemaakt. En dan bijvoorbeeld dingen die mensen erg vinden, bijvoorbeeld moslimmensen pesten of iemand met een donkere huid pesten. Maar dan wordt dat als grapje gebruikt. Ja. Dus iedereen is wel onder de indruk dat het een grapje is, maar ik denk als een buitenstaander het zou zien, zouden ze het wel apart vinden. Hoe is dat voor jou als je dat hoort? Dat er bijvoorbeeld grappen worden gemaakt over moslims of wat dan ook? Herken je dat een beetje? Ik vind het zelf heel vervelend, want waarom moet er een grap van gemaakt worden eigenlijk? Het is een geloof, een cultuur en het is juist heel interessant. Tenminste, zo kijk ik er wel naar. En wat is echt het ergste wat er is gebeurd? Wat je het meest is bijgebleven? Ja, ik denk toch wel het inzoomen en vertellen eigenlijk in een foto eigenlijk dat ik er niet toe doe en dat ik mezelf wel beter van kant kon maken. Wat zouden jullie dan doen als dit bij jullie zou gebeuren? Ik zou heel boos worden denk ik. Ja. Ja. Ik zou dat echt niet leuk vinden. Nee, dat snap ik wel. Nee. Kijk, ik denk dat we allemaal wel begrijpen dat pesten gewoon absoluut niet leuk is en niet kan. Maar wat maakt online pesten nou zo erg? Het blijft maar doorgaan eigenlijk. Het stopt niet, want degene achter de telefoon, die ziet jou niet of jouw reactie niet of je uitdrukkingen niet. Dus dan zou een pester eigenlijk ook nooit kunnen denken van oh, maar het is eigenlijk helemaal niet zo leuk wat ik doe. Wat waren de gevolgen van het online pesten voor jou? Ik heb er echt wel aan gedacht van waarom ben ik hier nu nog eigenlijk? Kan ik mezelf inderdaad niet beter van kant maken? Jeetje, ik schrik daar wel van als je dat zegt. Wat zouden jullie doen als je hoort dat een klasgenootje ineens zulke gedachtes heeft omdat die dus gewoon wordt gepest online? Als je dat soort gedachtes krijgt, dan is dat vaak heel veel onzekerheid. Je kan ook iemand verzekeren van dat hij het wel waard is. Iedereen is anders en dat is goed. En als je dat gewoon overbrengt, dan kan je zo hopelijk ook wat meer zekerheid overbrengen in dat ie het wel echt waard is. Dit is natuurlijk het online pesten, maar ze hebben op een gegeven moment ook zijn ze echt bij je voor de deur komen te staan, toch? Hoe ging dat eraan toe? Ik woon in een flatje, dus je moet aanbellen om überhaupt binnen te kunnen komen. En toen hebben ze elke deurbel die er was, hebben ze ingedrukt met de hoop dat iemand open zou doen en hebben ze via de microfoon keihard geschreeuwd en door de hal heen gerend, heen en weer, bij mijn deur gebonkt. Eigenlijk me heel vaak opgebeld aan de telefoon. Was je dan niet superbang toen ze echt in je persoonlijke omgeving kwamen? Ja zeker wel. Ik wist ook niet heel goed wat ik moest doen op dat moment. Maar je werd dus eigenlijk gewoon gepest omdat je er anders uitzag en dus niet uit Nederland komt. Maar dat is eigenlijk gewoon discriminatie? Ja. Maar wist je dat toen ook? Natuurlijk was er een groot woord, maar... Ik denk in het begin niet en later toch wel eigenlijk. Wat ik me kan herinneren is dat ik volgens mij heb opgezocht met wat ik moest doen als ik gepest zou worden. Nou ja, dan zie je verschillende dingen over afkomst of zoiets dergelijks. En toen kon ik de link leggen van oh, het is eigenlijk gewoon discriminatie. Maar als ik hem dan in de groep gooi, wat is discriminatie voor jullie? Als je apart wordt gepakt op iets waar je eigenlijk niet veel aan kan doen en dan alsnog apart worden gepakt en als anders gezien worden. Ja, van jij hoort niet bij ons. Ja, ik denk ook wel discriminatie voelt voor mij vaak alsof zeg maar dan witte Nederlander of zo dan beter is of zo. En als je dan iemand gewoon die al zijn hele leven in Nederland wonend gewoon wegzet van je hoort niet hier of zoiets. Ja, wat zouden jullie dan doen als jullie het wel zien gebeuren dat iemand dan wordt gepest omdat ze er net anders uitzien dan de rest van de kinderen in de klas? Ik zou er denk ik uiteindelijk wel iets van zeggen, maar ik denk ook dat ik het wel een soort van eng zou vinden. Want wat, waar ben je bang voor? Wat zou er kunnen gebeuren als je het dan wel zegt? Ja, geen idee. Ja, maar dat is het gekke want je voelt angst. Maar wat is dat eigenlijk? Gaan ze dan boos worden op jou of gaan ze dan lelijk doen tegen jou? Wat zou dat dan zijn? Maar wat zou het eigenlijk uitmaken als ze boos worden op jou? Eigenlijk is racisme en discriminatie alles wat te maken heeft met anders zijn. Als je,jullie iets zien, vraag vooral wat de reden is en ook aan de persoon die gepest wordt of je iets voor diegene kan betekenen. En hoe vond je het gaan? Ja, best wel goed eigenlijk. Ja. Hopelijk blijft er iets hangen. Wat hoop je dan dat er blijft hangen na je verhaal? Nou ja, toch meer over nadenken voordat je iets gaat doen, voordat je iets zegt. Ik vond het gesprek best wel heftig, maar wel echt heel interessant eigenlijk, want je weet nooit echt de exacte gevolgen van pesten soort van en daar ben ik wel meer achter gekomen. Je kon ook in haar stem soms horen hoe intens het voor haar zou zijn geweest en ook, het gaat nu al beter met haar, dus dan zou het alleen nog maar slechter zijn geweest voor haar toen. En dat is, ja, niet niks. Ik denk na het gesprek ga ik toch iets beter letten op wat ik stuur online misschien. En toch twee keer nadenken voordat ik wat zeg. Ik denk dat ik wel actiever wil zijn. Dat ik meer oplettend wil zijn op wat er om me heen gebeurt en niet gewoon op mezelf ben. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_HUMAN_20204078 600 2031-08-19T10:00:00+00:00 741 2024-08-19T06:01:00+00:00 yes no mediawijsheid pesten https://schooltv.nl/video-item/clickwise-de-klas-emma 2024-12-12T15:47:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46079.w613.r16-9.0e96a55.webp Clickwise: de klas | Hoe social media Emma's eetstoornis verergerden Ik ben op de school het Erasmus in Almelo en vandaag ga ik samen met een groep leerlingen praten met Emma. Emma is 23 jaar en heeft vanaf haar zestiende geworsteld met eetproblemen. Door social media is het zelfs zo erg geworden dat ze moest worden opgenomen voor deze serieuze ziekte. Ik ben benieuwd hoe de klas reageert op haar verhaal. Hoe voel je je? Goed. Ja, hoe gaat het met de zenuwen? Gezonde spanning. Wat hoop je zometeen te bereiken? Ik hoop dat ik de jeugd wat bij kan leren. Zoals bijvoorbeeld de gevaren op het internet. Maar ook vooral dat je blij mag zijn met wie je bent en dat je eigenlijk niks hoeft te veranderen aan jezelf. Mooi gezegd. Laten we gaan. Hé. hallo. Dit is Emma. Hallo. Kan je je misschien even kort voorstellen? Ik ben Emma, ik ben 23 jaar oud. Ik kom vandaag vertellen over de invloed van sociale media op het zelfbeeld en ook een beetje over mijn eetprobleem. Hoe is het begonnen? Ik heb dus een tweelingzus en we zijn altijd zo wat vergeleken met elkaar. Ik kwam daar vroeger als de slechtste uit en ik dacht ik moet iets aan mezelf veranderen. Dus ik ging dat doen in de manier van ik ga beginnen afvallen. Dan ga ik er mooier uitzien, tussen aanhalingstekens en dan ga ik ook socialer worden. Ga ik ook meer vrienden hebben, ga ik ook beter bij anderen in de smaak vallen. En dat is dan heel snel misgelopen eigenlijk. En wie maakte dan die opmerkingen over dat je tweelingzus blijkbaar beter was? Mijn ouders, tantes, vriendinnen. Ik kan me wel voorstellen dat je daar dus heel onzeker van raakt. Wat voor gedachtes krijg je dan? Vooral de gedachte van; ik ben niet mooi ik ben lelijk, ik ben niet interessant, niemand vindt mij leuk. Doen jullie dat ook wel eens? Als je dan een opmerking maakt over iemands uiterlijk, positief of negatief? Nou, dat was eigenlijk gewoon eerder. Ja, gewoon een tijdje geleden zeg maar. Het was bij een vriendin van mij, wat nog steeds een vriendin is. Ze was vroeger heel dik en ik maakte daar allemaal opmerkingen van. Je zou me nooit kunnen pakken en zo. Je bent heel dik en ja, ik ben wat. Wat ik nu gewoon nog steeds ja, wat ik erg vind wat ik zeg maar heb gezegd. Als je zo jong bent, dan heb je nog niet echt voldoende informatie van wie ben ik, wat wil ik, wat is mijn mening? En dan ga je snel de mening van anderen volgen. Maar dat je nu zegt van k heb eruit geleerd dat is wel al heel waardevol. Ja, ik denk dat we allemaal wel onzeker kunnen zijn over dingen, toch? En ik bedoel, je weet nooit waar die persoon onzeker over is. Heb jij dat ook weleens? Dat je soms merkt dat je onzeker kan zijn over dingen? Op zich niet, maar soms dan zie ik wel bijvoorbeeld ja, op magazines en zo zie ik wel van die hele mooie meiden met van die perfecte lichaam en zo zoals summer bodies en zo. Mmm. Dan merk ik wel van dat ik dan denk dat ik van ja. Hm, waarom heb ik dat niet? Jij? Ik heb dat niet echt eigenlijk. Maar hoe komt dat? Ja, mij maakt het gewoon niet zoveel uit of zo. Ik weet het niet zo goed. Ik vind het niet... als ik mensen zie die dan het perfecte lichaam hebben, dan denk ik niet oh ja, dat zou ik ook willen. Hoe was het voor jou, Emma? Had jij dat ook? Ik wou dat ik haar ingesteldheid had toen. Nu heb ik dat wel. Maar toen... Ja, ik was al zo onzeker door al die opmerkingen, die vergelijking met mijn zus, dat ik dan misschien bewust of onbewust ook nog vergelijkingen met social media ging opzoeken misschien. Dat ik ook zo echt zo ging intikken van alle mooie lichamen en dan ging ik mij daarmee vergelijken. En ja, dat doet natuurlijk nooit veel goed als je gaat vergelijken. Wanneer had je door dat het toen eigenlijk doorsloeg en dus niet meer gezond was? Maar het sloeg pas echt om toen dat ik dacht van oké, nu moet ik ook iets aan mijn lichaam veranderen, want ik wil er ook zo uitzien. En dat ik dan echt bewust tips ging opzoeken om af te vallen en om spieropbouw te doen. Zo van alles om gewoon mijn lichaam te veranderen. Ja, maar is het jou ook opgevallen dat als je soms wat dingen gaat opzoeken, dat je dan ineens heel veel van dat soort video's of foto's ineens wordt voorgeschoteld. Toch dat je in het algoritme vast komt te zitten, had je dat ook? Ja, ja, absoluut. Tot vandaag de dag nog steeds. En doen jullie je best om gezond te eten, maar letten jullie heel erg op wat jullie eten? Aan de ene kant, ik heb ook een gevoel dat ik zeg maar wil gaan afvallen, dat ik niet zeg maar moet gaan afvallen en daarna denk ik maar ik heb toch wel weer zin in snoep en dan ga ik weer snoep eten. En waarom heb je het idee dat je moet afvallen? Gewoon om eerlijk te zijn. Gewoon mensen om me heen. Ja, zoals gezegd gewoon. Sommige mensen om mij heen zeggen ook zo van ja misschien kun je beter afvallen, Je moet wel een keertje opletten op je figuur en zo. Maakt mij ook kwaad om dat te horen echt. Ja? Ja. Waarom word je daar kwaad van? Je gaat toch niet een ander persoon zeggen wat hij of zij moet doen? En ook de dag van vandaag. De dieetcultuur is zo aanwezig en we zitten nog steeds met die picture perfect plaatjes en ik denk dat bijna iedereen dat wel door getroffen is en zich onzeker voelt daardoor. Niet iedereen, maar toch wel velen, zeker in de puberteit als tienermeisje. Je wordt zo gevoed door de meningen van buitenaf. En als ze dan nog gaan zeggen ja, zou je niet op je figuur beginnen letten? Daar word ik gewoon echt kwaad van. Maar ik denk dat we allemaal wel een keer hebben opgezocht van he, tips om te sporten, tips om misschien gezonder te eten. Maar wanneer gingen bij jou dan echt de alarmbellen af van oh, dit is misschien eigenlijk helemaal niet zo gezond meer. Ik merkte dat ik daar 24/7 mee bezig was. Toen merkte ik van: dit vind ik gewoon niet leuk. Maar ik blijf het toch doen omdat dat zo iets is dat ik moet van mezelf. Maar het is niet omdat ik daar meer beelden over kreeg, dat ik dat minder ging opzoeken. Ik ging dat ook nog wat aanvullen. Ik ging dan ook nog wat meer opzoeken dat dat op den tijd echt zo heel mijn feed vol stond met gewoon tips om af te vallen. Weet je nog wat het meest extreme is wat je toen bent tegengekomen? Er bestaat zoiets als herstelaccounts of recovery-accounts op Instagram. Je hebt een positieve kant, maar je hebt ook zeker een negatieve kant waar je elkaar constant gaat triggeren, zeg maar dat je elkaar niet echt gaat aanmoedigen. Maar doordat jij iets door dat een persoon iets toont, krijgt de andere persoon ook de neiging van oh, misschien moet ik dat ook doen. Dat ze elkaar triggeren zeg maar. Ik zeg dan bijvoorbeeld iemand van oei, mijn ontbijt is vanmorgen niet gelukt en dan dacht ik van oei, maar ik heb wel ontbeten, dus heb ik iets fout gedaan. Dat voedde eigenlijk mijn eetstoornisstuk van oeps heeft niet gegeten, dan mag ik dat ook niet, want een eetstoornis is ook heel competitief. Je gaat het echt vergelijken met wat doen anderen. Op een gegeven moment dat je ook echt professionele hulp nodig, toch? Op een gegeven moment kwam mijn huisarts met het voorstel om eens bij een eetstoorniskliniek te gaan horen. Dus ben ik daar op intake geweest en het was meteen duidelijk van oké Emma, dit is wel iets wat je kunt gebruiken. Dus dan ben ik daar in behandeling gegaan. En je zegt eetstoorniskliniek. Wat is dat precies voor een plek? Daar wordt heel veel therapie gegeven. Bij mij zag een dag er bijvoorbeeld uit dat ik in de voormiddag twee therapiesessies had, in de namiddag twee therapiesessies, en dan hadden we ook een x aantal eetmomenten op een dag en dat was steeds in groep en dat was steeds met begeleiding erbij en je mocht dat gewoon niet zelf kiezen. Je kreeg gewoon wat de pot schaft, je krijgt je bordje en klaar, eet dat op. Dat was heel moeilijk, ook omdat ik heel veel heimwee had en dat was een vreemde plek. Dat was 1,5 uur rijden van mij thuis. En als je daar niet ging opeten, zeg maar, als je je bordje niet leeg had? Als de motivatie niet is, dan kun je daar ook niet blijven en dan adviseren ze je ook om te stoppen, want zonder motivatie werkt het gewoon absoluut niet. Hoe zouden jullie ermee omgaan als jullie dan in jullie omgeving zien dat mensen, ja, die jullie kennen, waar jullie van houden, eetproblemen hebben? Ik denk dat ik gewoon ze wel ook zou laten voelen van je hoeft je niet zo te doen. Je hebt een goed lichaam en daar ook complimenten over geven en ook zeggen van je hoeft dit niet te doen, je hoeft je niet te laten beïnvloeden door bijvoorbeeld mensen die het allemaal beter hebben. Maar hoe gaat het nu? Goed. Het gaat niet geweldig. Een eetstoornis blijft altijd een rol spelen in mijn leven. Maar ik ben terug gaan studeren. Ik heb een sociaal netwerk opgebouwd en ik leef op dit moment eigenlijk het leven dat ik jaren gewild heb, waar ik naar uitgekeken heb. En social media was natuurlijk een trigger voor jou. Hoe doe je dat nu? Ik haal eigenlijk bewust mijn triggers weg als ik weet op een bepaald account van oja dit triggert mij wel dan ontvolg dat account. Op TikTok krijg ik ook nog heel af en toe datzelfde, maar ik krijg af en toe nog wel triggerende video's aan van meisjes die dan heel weinig eten en ik rapporteer dat. Ik blokkeer hun account en dan is het voor mij opgelost. En hoe vond je het gaan? Leuk. En wat denk je dat de leerlingen eraan hebben gehad? Ik hoop dat ze wat bijgeleerd hebben over zowel een eetstoornis als de invloed van sociale media op het zelfbeeld. En ik hoop dat ze het gewoon een fijn gesprek vonden. Nou, ik vind het superknap dat je je verhaal durft te vertellen. Ik heb er superveel van geleerd. Dank je wel. Ja nou, het verhaal van Emma was een beetje shockerend vond ik. Nou, ik voelde me toch wel een beetje bang van, want het kan bij iedereen gebeuren en het kan ook dat ik het bijvoorbeeld niet door heb. Ik ken ook wel mensen die moeite hebben met eten omdat ze graag willen afvallen en zo en ik ben gewoon bang dat dat hetzelfde met hen gaat gebeuren. Normaal gesproken ik let altijd op mijn eten, maar nu ik hoor denk ik misschien misschien heb ik dit ook. Dat klinkt een beetje hetzelfde wat ik heb zeg, maar het is gewoon heel shockerend en ik dacht gewoon oké, we gaan er niet op letten. We willen hier ook niet in dus. Sommige dingen dat je zegt dat dat veel meer impact kan hebben dan dat je zelf denkt. Ja, ik ga wel gewoon vaker vragen van hey, heb je wel gegeten vandaag of zo? Of gewoon ja langskomen als er wat slechts aan de hand is of zo, zodat ze gewoon in mijn armen kunnen huilen bijvoorbeeld. Ja, dat ze gewoon zeg maar perfect zijn zoals ze zijn. En je hoeft je niet te veranderen voor anderen, want je bent gewoon goed zoals je bent. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_HUMAN_20204080 625.237 2031-08-19T10:00:00+00:00 1115 2024-08-19T06:02:00+00:00 yes no mediawijsheid eetstoornis https://schooltv.nl/video-item/clickwise-de-klas-dely 2024-12-12T15:47:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46080.w613.r16-9.86b67a0.webp Clickwise: de klas | Hoe Dely door social media in de criminaliteit belandde Ik ben op praktijkschool De Einder in Den Haag en vandaag ga ik met een groep leerlingen praten met Dely. Dely Had een zware jeugd en op de middelbare school belandde hij totaal op het verkeerde pad. Het was zelfs zo erg dat hij op zijn zeventiende naar de gevangenis moest. Ik ben benieuwd hoe de klas reageert op zijn verhaal. Hey Dely. Hallo, Hoe voel je je? Gespannen, een beetje zenuwachtig. Komt niet vaak voor dat ik dit mag vertellen aan een groep jongeren of mijn verhaal mag delen. Dus ja, komt toch wel een beetje spanning bij kijken. En waarom is het dan voor jou belangrijk om je verhaal te vertellen aan de klas? Ik heb mij op jonge leeftijd vaak zelf niet gehoord gevoeld en dat miste ik. En ik hoop dat ik met mijn verhaal wat kennis kan meegeven aan de jongeren. Is goed, laten we gaan. Hey iedereen, dit is Dely. Kan je jezelf even kort voorstellen. Ik ben Dely, ik ben 31. Ik ben ervaringsdeskundige en ik ga jullie vertellen over mijn weg naar de jeugdgevangenis. Waar is jouw weg naar de gevangenis dan gestart? Ik heb niet op het reguliere onderwijs gezeten. Ik heb op een school gezeten voor zeer moeilijk opvoedbare kinderen. Op zo'n school was er, er was altijd ruzie. Elke dag ruzie, of het nou met leerlingen was of met docenten. Er was elke dag wel een ruzie. Het was elke dag weer een beleving wat je gaat meemaken op school. Ook tussen leerlingen en docenten. Hoe ging dat eraan toe? Leerlingen hadden vaak een grote mond tegen docenten en een docent laat ook niet vaak over zich heen lopen. Heb ik wat verkeerd gezegd? Waarom lach je? Wat maakt dat je lacht? Wil je het vertellen? Wil je het delen? Nee, je vertelde dus dat er heel veel ruzie was op school. Maar dus niet alleen tussen de leerlingen, maar ook tussen leerlingen en docenten. Ja, doordat we al zeer moeilijk opvoedbare stempel hadden, werd het ons ook vaak niet makkelijk gemaakt door de docenten. En ik denk dat dat ook onderdeel is daarvan. Dat we ons vaak niet gehoord voelen of dat stukje aandacht nodig hebben. Dat resulteerde er dus in dat we vaak ruzie hadden met docenten, schelden, stoelen of andere voorwerpen gooien naar docenten. Hoe zou dat voor jullie zijn? Stel dat er dus altijd ruzie is op school, zijn jullie het dan, ja, spannend vinden om naar school te gaan? Ik zou gewoon ziekmelden. Ja, snap ik. Dus ja, ik zou gewoon naar bed gaan. Ik werd in het eerste jaar veel gepest, vooral omdat ik, ik droeg niet de merken, de dure merken die iedereen droeg op school. Weet je nog waarom het dragen van merkkleding zo belangrijk was bij jou op school? Het creëerde een bepaalde imago. Als je merkkleding had dan, dan kon je erbij horen. Dan was je al snel een van de jongens of een van de meiden. Wat vinden jullie daarvan? Ben je ja cooler als je merkkleding draagt? Voor mij was het meer belangrijk omdat ik... Ik loog al heel veel, Ik was al aan het stelen en dan om ook nog gepest te worden op school omdat ik niet de juiste kleding droeg. Dat werd voor mij te veel. Uiteindelijk ging ik stelen om ervoor te kunnen zorgen dat ik ook dure kleding kon halen. Dacht u ook ooit dat het ook gewoon slecht was wat u deed? Op die leeftijd en met alles wat ik wat er om mij heen gebeurde, vond ik het niet erg. Weet je nog naar wie jij opkeek in die periode? Ik had wat betreft het stelen en zo niet echt voorbeeldfiguren. Ik ging in mijn middelbare schooltijd ging ik ook, begon ik ook met muziek maken. Een van mijn voorbeelden was toen de Surinaamse familie die tegenover mij woonde. De oudste broer van hun die was muziek aan het maken, die was aan het rappen. Het sprak me aan dus ik dacht dit ga ik ook doen. En waar rapte jij toen over? Dure kleding, stoer gedrag. Ik begon eigenlijk met rappen over dingen die ik niet deed of niet leefde of niet had. Kijken jullie ook naar rappers op? En waarom? En wat vind je van hun videoclips? Hoe kwam je daarachter? Kennen jullie ook mensen in jullie omgeving die muziek maken? Ik heb...Is een goede vraag. Ik heb nu wel verdiend wat ik vroeger wou, maar op een andere manier. Ik heb er keihard voor gewerkt. Dus dat stoere imago van artiest zijn, dat dat is wat ik wou. Alleen maar niet, niet... Het hoefde niet per se stoer te zijn, maar ik wou wel graag mijn boodschap overbrengen met muziek en mijn emotie in muziek leggen. Er kwam een moment dat ik ging stoppen met onzin rappen en niet meer ging rappen wat ik niet leefde en dat ik echt ging rappen wat ik wel echt leefde en wat ik wel echt deed. Dus ik ging echt meer mijn emoties en mijn gevoel in mijn muziek zetten. Maar je bent op een gegeven moment meer muziek aan het maken. Je gaat misschien niet met de juiste mensen om. Hoe ben je dan uiteindelijk toch in de gevangenis beland? Wat is daar tussen gebeurd? Ik heb vrienden de mogelijkheid gegeven om zich na een overval, tijdens de overval bij mij in de schuur om te kleden. Dat zorgde ervoor dat ik medeplichtig was. Ik wist van wat er gebeuren zou. Ik wist wanneer het gebeuren zou. Ik wist door wie het gebeurd was. Dus ja, zodoende was ik medeplichtig aan het verhaal. Als je in de jeugdgevangenis zit, dan probeer je wel het beste ervan te maken en je roeit met de riemen die je hebt. Maar het is geen leuke ervaring, je hebt geen vrienden die je spreekt. Je familie spreek je niet. Je mag je moeder één keer per dag, hooguit twee keer per dag bellen. Je hebt geen vrijheid meer, je gaat niet meer naar school, je hebt geen dagbesteding meer. Het enige wat wat om jou heen is, is een cel. Je hebt geen tv. Enige wat je hebt is radio. Wat heftig. Wat vond je ervan toen je dat hoorde? Ja, ik weet niet. Had je verwacht dat zij dit konden doen? Stel dat je op een gegeven moment niet meer zelf mag bepalen wanneer je naar buiten gaat. Je mag niet meer met je vrienden praten op je telefoon. Je kan niet gamen wanneer je zou willen. Wat zou dat met jou doen? Hoe bedoel je zijn praatjes? Ik heb ook gehuild. Ik heb zelfs drie weken lang gehuild. Ik dacht ook van tevoren zo ik dacht ook wat jij zegt is niet erg als ik in de jeugdgevangenis kom, dus ik heb toch geen telefoon nodig? Ik heb geen PlayStation nodig, totdat je echt alleen bent. Echt alleen zijn is niet leuk. De grootste les die ik echt uit de jeugdgevangenis heb gehaald is dat je echt waardevol moet zijn voor alle kleine dingen die je hebt in je leven. Je merkt pas wat je kwijt bent als je het mist. Nou, ik wil je in elk geval super bedanken voor je tijd! Ik vind het echt heel stoer dat je je verhaal durft te vertellen aan mensen die je eigenlijk nog helemaal niet kent. En hoe vond je het gaan? Ja, ik vond het hartstikke leuk. En denk je dat het verhaal bij ze is overgekomen? Ja zeker, zeker. Ik kon wel aan de koppies zien dat het wel binnenkwam, dus dat was eigenlijk best wel fijn. Ik vind het in ieder geval heel erg tof dat je je verhaal wilde delen. Ik heb er heel erg veel van geleerd. Ik hoop de leerlingen ook. Dus dankjewel daarvoor! Ik vond het verhaal interessant en ik vond het ook heel heftig wat die moest meemaken en zijn leven. Ga niet andere dingen doen om je in de nesten te werken, te komen in de problemen. Die bijven gewoon doorgaan. Misschien minder agressief gedrag tegen anderen tonen omdat je weet nooit hoe degene behandeld wordt, net als thuis of op andere plekken. Denk wel na over je toekomst dat het wel invloed heeft daarop, want niet alles kan in één keer weer veranderd worden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_HUMAN_20206985 566.464 2031-08-19T10:00:00+00:00 893 2024-08-19T06:03:00+00:00 yes no mediawijsheid criminaliteit https://schooltv.nl/video-item/clickwise-de-klas-loes 2024-12-12T15:47:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46081.w613.r16-9.747234e.webp Clickwise: de klas | De gelekte naaktfoto's van Loes Ik ben op het Cambium College in Zaltbommel en vandaag ga ik met een groep leerlingen praten met Loes. Loes is 23 jaar en op haar veertiende is een naaktfoto van haar verspreid op school. Iedereen had hem gezien en uiteindelijk is ze zelfs naar een andere school gegaan. Ik ben benieuwd hoe de klas reageert op haar verhaal. Hey Loes, hoe staat het met de zenuwen? Goed wel, wel gespannen. Ik zou heel graag willen overdragen wat ik zelf heb gemist in deze periode. Dus bijvoorbeeld dat niemand mij de bevestiging gaat geven waar ik naar op zoek ben. Dat dat vooral in jezelf zit, want dat wist ik toen niet. Zullen we het doen? Ja. We gaan naar binnen. Hoi hallo. Hai allemaal, dit is Loes. Kan je jezelf misschien even voorstellen? Ik ben Loes, ik ben 23 jaar en ik ga jullie vandaag vertellen over mijn naaktfoto. Die is uitgelekt tien jaar geleden, toen was ik eigenlijk gewoon best wel verlegen meisje en ik had toen ook contact met een jongen die op die school zat, op dezelfde school. We zaten niet bij elkaar in de klas, maar dus wel op dezelfde school. En ja, ik had dus contact met hem via Snapchat. Heel veel. Dus op een gegeven moment voelde het wel echt alsof we een band hadden opgebouwd voor mijn gevoel. En ik denk ook dat ik toen dacht dat ik verliefd op hem was. Maar ik merkte dus dat hij me best wel veel complimentjes gaf. En die complimentjes. Dat was wel echt denk ik waar ik naar op zoek was. Weet je ook nog wat voor complimentjes hij gaf? In mijn hoofd gaf hij me dus heel veel complimentjes over dat ik mooi was en zo, maar ik weet dat het in de realiteit zei hij meer dingen als dat ik lekker was en in mijn hoofd was lekker dan mooi. En als je mooi was dan mag je er een soort van zijn of zo dan. Loes vertelde dat ze dus een internetvriendje had. Wat vinden jullie van online verkering hebben? Ik vind het wel als je een soort relatie hebt, dat je dan wel ook met elkaar in het echt kan praten. Want in het echt praten met iemand is toch anders dan online praten met iemand. Dus het kan wel maar het is wel een beetje dubbel, want dan is het gewoon denk ik dat je meer verliefd bent en het idee leuk vindt van die jongen dan dat je echt verliefd bent denk ik. Ja, dat is superwijs. Want zijn jullie wel eens verliefd geworden op iemand die jullie online hebben ontmoet? Nee, nee. Ja, ik wel. Ja? Ja, dat was gewoon een meisje dan online. Die heb ik toen ook in het echt gezien meerdere keren. En toen waren we uiteindelijk van oké, nou ja, we wonen wel ver weg, maar we vinden elkaar wel leuk. En ja, dat hebben we dan denk ik een paar maanden volgehouden tot het uitging. Maar goed, ze vertelde dus van nou ik heb iemand wel online ontmoet, maar we hebben ook offline afgesproken terwijl bij jou zat die jongen bij jou op school. Maar jullie hebben nooit echt met... Ja, hoe zat dat dan? Ja, hij zat gewoon bij mij op school en ik denk dat hele contact was gewoon heel, heel spannend en leuk en ook wel voelde wel vertrouwd via Snapchat, maar in het echt praten was gewoon te spannend denk ik. Kan je vertellen hoe die relatie toen verder is gegaan? Ik merkte dat hij op een gegeven moment begon te vragen of ik foto's wilde sturen en ik dacht ook echt nog van dat is superdom En ik weet wel al die verhalen en zo van mensen bij wie dat dan gebeurt, dus dat ga ik echt niet doen. Maar wacht, je zegt foto's wilde sturen, wat voor foto's wilde hij dan ontvangen? Ik weet niet precies hoe hij het heeft gevraagd, maar het was wel gewoon duidelijk dat hij gewoon wilde dingen gewoon wilde zien zeg maar. En als je zegt hij wilde dingen zien, hij wilde een naaktfoto van jou ontvangen als ik het goed begrijp. Ja, dat denk ik wel ja. Ja, dat wilde hij wel. Wat vond je van die vraag? Kijk, als ik er nu op terugkijk, dan denk ik ja, dat is gewoon een stomme vraag. En superdom om dat te gaan doen, denk ik dan nu bij mezelf. Maar ja, op dat moment gaat het ook zo geleidelijk en je rolt een soort van in en ik was me echt wel bewust van is dom en je hoort die verhalen, maar blijkbaar heeft dat me er niet van weerhouden en waren die complimentjes dus die tijdelijke bevestiging toch wel belangrijker of zo denk ik voor mij. Ja dus op een gegeven moment begon ik foto's te sturen. Vanaf wanneer vinden jullie dat je iemand echt kan vertrouwen? Ja, misschien als je echt een relatie hebt voor wat langer, maar ik weet niet. Ik zou denk ik nooit echt iemand echt vertrouwen met een naaktfoto van mij. En stel het gaat uit of zo en dan...Ja je weet nooit hoe iemand echt is als het uit is. Maar zou je misschien kunnen omschrijven hoe die foto's eruitzagen? De foto die is uitgelekt, dat was een foto dat ik op mijn buik op mijn bed lag en dan met mijn camera een foto maakte van mijn billen in mijn string. Want hebben jullie wel eens een naaktfoto gemaakt of gestuurd? Nee, ik zou het sowieso gewoon niet doen. Ik ben ook echt niet van plan om te doen. Ik heb ook geen vriend, maar ik zou het sowieso niet doen. Ik snap ook niet zo goed wat ie er aan heeft of zo. Hij kan het ook in het echt zien. Ja, als ie echt zo graag wilt. Nou, wel een keer gemaakt, maar het is niet alsof ik door heb gestuurd. Gewoon voor jezelf gemaakt of... Ja en waarom heb je ervoor gekozen om het niet door te sturen? Ja, ook vanwege de verhalen. Ik heb ze dan bijvoorbeeld mijn vriendin wel laten zien, alleen niet echt doorgestuurd. Juist vanwege het feit van ik wil niet dat het ergens terechtkomt dus. Maar op een gegeven moment kwam je erachter dat meer mensen hem hadden gezien. Kan je me misschien vertellen hoe dat moment was voor jou? Op school hoorde ik dus een beetje in de wandelgangen dat mijn foto is uitgelekt. Op een gegeven moment, toen stond ik bij mijn kluisjes en volgens mij in de pauze of in de tussenuur of zo. En toen kreeg ik een appje van mijn neefje met wat de fuck is dit? En toen stuurde hij dus de foto naar mij en toen dacht ik echt: shit. Omdat ik echt zoiets had van oké ik vind het gewoon niet erg wil ik niet zeggen, maar niet erg dat ik zeg maar de dupe ben van mijn acties. Maar toen werd iemand anders dus de dupe van mijn naaktfoto. En toen schaamde ik me echt heel erg. Hoe deed iedereen op school tegen je? Ja, er werd gewoon echt heel veel over me gepraat en ook echt wel me uitgelachen. En ik was vanaf toen zeg maar het meisje van de foto en dat is eigenlijk nooit meer weggegaan. Hoe zit het bij jullie op school? Worden er hier op school ook foto's doorgestuurd? Ja, er was niet zo heel lang geleden was er een foto van een meisje hier bij ons op school. Die is nu weg van deze school. Ik denk niet dat ze het zelf heeft gedaan. Misschien dat haar account was gehackt of zo, maar zij had die naaktfoto's dus zelf op Instagram gepost en toen uiteindelijk zijn daar screenshots van gemaakt en doorgestuurd en zo. En nu heeft denk ik bijna iedereen die wel gezien. Jeetje. Wat vind je van het feit dat Loes dus naaktfoto's maakt en dat dan ook doorstuurt? Ik begrijp het wel. Ja? Het is soms gewoon leuk om foto's te maken van jezelf, om jezelf een beetje zelfverzekerder te voelen of iets of gewoon om te sturen. Maar dit was zeg maar de foto werd op gegeven moment rondgestuurd op school. Het is niet alleen op school gebleven, toch? Nee, toen lag ik in de avond in bed en toen werd ik getagd in een Instagram-bericht. En toen opende ik dus mijn telefoon om te kijken. En toen zag ik dus letterlijk mijn foto op een Instagram-account met 200.000 volgers. En het was een Instagram-account waar de persoon die erachter zat gewoon foto's van meisjes plaatste. Gewoon dat soort foto's als wat ik maakte. En toen werd ik dus ook allemaal in diezelfde avond in allemaal groepsapps gedrukt en uitgescholden en dat was echt wel best wel heftig. En weet je nog wat er in die groepsapp werd gezegd? Ja, waarschijnlijk iets van slet en hoer en makkelijk, en dus toen was ik zeg maar een soort van de slet en het makkelijke meisje zeg maar. En neem je het de persoon kwalijk die het heeft doorgestuurd? Nee, ik heb dat dus nooit gedaan omdat ik het dus mijn eigen schuld vind. Ik wist echt wel dat je geen foto's moest sturen. Ik denk dat het daarmee gewoon heel erg is begonnen van je weet het wel, dus doe het dan ook gewoon niet. Hoe denken jullie daarover? Ik vind niet dat het haar eigen schuld is, want ik denk niet dat je op dat moment denkt van oh, als ik deze foto nu stuur, dan gaat iedereen hem zien. En hoe zou dat voor jullie zijn? Stel dat zoiets gebeurt, zouden jullie dan die persoon kwalijk nemen die de foto doorstuurt? Zeker, ja. Ik vind dat als je er zelf om vraagt, dan moet je ook wel een beetje respect hebben om niet door te sturen. Wat voor invloed heeft de naaktfoto op jouw leven gehad? Het feit dat je dan 'Loes van de naaktfoto' bent of 'de hoer van de naaktfoto', dat heeft me eigenlijk echt nooit losgelaten. Dus ik had altijd als ik ergens kwam of nieuw was of niet eens nieuw, maar ik stond altijd 1-0 achter voor mijn gevoel. Ik moest altijd mezelf bewijzen en ik had altijd eerst iets goed te maken voordat ik serieus werd genomen voor mijn gevoel denk ik ook. Is er misschien iets wat jullie tegen Loes zouden willen zeggen? Gewoon het feit dat je je zo om dat zwak op kan stellen of zo, naar gewoon onbekende mensen eigenlijk. En hoe je dat gewoon bijna heel makkelijk eigenlijk doet ook. Het is ook echt heel knap. Dus ja. Dank je! Wil jij misschien nog iets meegeven aan de klas? Ik hoop dat jullie gewoon jezelf leuk blijven vinden zoals jullie zijn en dat jullie je niet laten leiden door die onzekerheid. Hoe vond je het gaan? Goed. Ja, ja, het ging echt wel, het was gewoon fijn. En heb jij ook een ander inzicht gekregen? Want we waren het er allemaal unaniem over eens dat jij ja...Ja, dat het niet mijn schuld was. Ja ja, ik denk wel dat ik daarmee mag stoppen met mezelf het kwalijk nemen. Het gevoel dat ik heb overgehouden aan het verhaal is wel dat ik ja meer begrip ga tonen denk ik naar mensen die dit hebben meegemaakt. Ik was sowieso al niet van plan om het te doen, maar ja, nu weet ik zeker, zeker wat zij heeft meegemaakt. Dat het echt wel heel heftig is en dat ik echt zeker niet van plan ben. Ik zou zeggen dat je er vooral over moet praten met het maakt niet uit met wie, iemand die je vertrouwt, maar vooral praten dat je het gewoon los kan. laten. Als ik eerder een naaktfoto zou ontvangen dan verwijderde ik hem altijd wel. Voornamelijk omdat ik er zelf niet mee geconfronteerd wilde worden dat ik het zou hebben kunnen verspreid. Maar ik denk dat het vooral goed is om in gesprek te gaan met degene waarvan de naaktfoto is, zodat hij zichzelf niet alleen hoeft te voelen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_HUMAN_20204206 617.109 2031-08-19T10:00:00+00:00 725 2024-08-19T06:04:00+00:00 yes no mediawijsheid https://schooltv.nl/video-item/clickwise-de-klas-merijn 2024-12-12T15:47:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46082.w613.r16-9.64ebc77.webp Clickwise: de klas | Merijns Facebook werd gehackt Ik ben op de school het Stanislas Dalton in Delft en vandaag ga ik met een groep leerlingen praten met Merijn. Merijn is 24 jaar en toen hij op de middelbare school zat, is zijn Facebook gehackt. De meest vreselijke dingen zijn vanuit zijn account gepost en iedereen dacht dat hij het was. Ik ben benieuwd hoe de klas reageert op zijn verhaal. Hey Merijn. Hey. Hey, hoe voel je je? Ik voel me goed, ik heb er zin in, ja! Wat hoop je zo met dit gesprek te bereiken? Ik hoop te bereiken dat de leerlingen net iets harder en langer nadenken voordat ze op een link klikken. Of even goed nadenken over wat ze online zien. Want echt lang niet alles is echt en lang niet alles is veilig. Ben je er klaar voor? Ik ben er klaar voor. Ik heb er zin in. Laten we gaan. Is goed. Hey! Goeiemorgen! Nou hey allemaal, dit is Merijn. Ik ben Merijn Siep. Ik ben 24 jaar en toen ik ongeveer 15 was toen is mijn Facebook een keer gehackt en mijn Gmail. Waar is jouw verhaal gestart? Ik was 15 en het was denk ik een paar weken uit met mijn vriendinnetje toen en ik zat met een vriend te bellen en we zaten op een soort online chatsite. Ik dacht, ik trek even de stoute schoenen aan. Via die chatsite waar ik gewoon random Nederlandse mensen tegenkom, ben ik haar telefoonnummer door gaan sturen. En toen, een aantal mensen die reageerde op en toen kwam ik op een gegeven moment in gesprek en zei iemand oh ja, ja super is goed, stuur maar naar mijn Facebook door. Oh ja is goed, dus ik klik op het Facebook-linkje die hij doorstuurde en ik klik daarna op het Facebook en ik log in met mijn wachtwoord en ik word niet doorgestuurd naar Facebook. Ik dacht wel raar, mijn internet zal het wel niet goed doen, dus ben ik doorgegaan. Wat vinden jullie ervan dat hij ja, de gegevens van zijn ex heeft gedeeld met wildvreemden? Niet slim, maar misschien inderdaad in zo'n situatie om haar terug te pakken dat je dat ook op een jonge leeftijd wel probeert te doen. Inderdaad ja. Je weet niet wat er op dat moment door je hoofd gaat, dus misschien denk je er wel niet over na op dat moment dus. Ik denk dat het zijn voor- en nadelen heeft gehad. Ja, als het de voordelen had überhaupt. Ja. Wat zouden de voordelen zijn?Ja, nou misschien voor jezelf dat het goed voelt dat je het wel uiteindelijk heb kunnen doen, dat het er even uit is, maar ik heb het zelf niet meegemaakt, dus nee, dat is lastig. Stel nou dat je aan de andere kant staat. Stel nou dat jouw gegevens worden doorgestuurd. Wat zouden jullie daarvan vinden? Ik zou helemaal gek worden. Ja? Ja. Het zou er van afhangen op welke schaal, zeg maar. Als het door heel veel mensen wordt benaderd door vreemde mensen of door dat maar één of twee zijn. En Marijn heeft dus op een link geklikt die hij eigenlijk niet kende. Goed, je dacht dat je in een vertrouwde omgeving zat en dat dat kon. Hebben jullie dat wel eens meegemaakt? Dat je op een link klikt die dan eigenlijk ergens anders voor bedoeld was? Ik zie jou knikken. Ik werd laatst werd ik opgebeld om half 1 's nachts of zo en toen werd ik gebeld door een of andere scootermaatschappij en toen vroegen ze of ik een scooter had. Nou ik had geen scooter en toen zeiden ze dat ik een verzekering had. Ik zeg nou dat klopt niet, maar ze noemden wel precies mijn naam op, waar ik woonde en alles zeg maar, dus dat was wel raar. En toen zeiden ze van ja we hebben nog een openstaande factuur, we zullen een mail sturen. En toen kreeg ik een mail met een link. Nou, ik heb er niet op geklikt. Ik heb alles geblokkeerd want daar ga ik echt niet voor betalen. Het was niet echt een link of zo naar iets van een site toe. De link zelf, er stonden allemaal gekke dingen in die link, maar het was niet alsof het een woord was ofzo of iets echt wat erop leek. Dus ik denk van nou ik ben zo meteen al mijn geld weer kwijt en dan heb je dat weer. Ja, wat zijn dingen voor jullie waaraan jullie herkennen dat het een foute link is? Als iets te goed is om waar te zijn. Soms krijg je dan bijvoorbeeld een berichtje met je kan dit gratis winnen of dat gratis. En dan denk ik van ja, of als een link echt bijvoorbeeld rare lettertjes ertussen heeft staan of zo. Er zitten ook vaak foutjes in en als je een mail krijgt dan zijn dingen niet goed geschreven of dan zitten er heel veel spelfouten in en daaraan kan je ook vaak zien dat iets niet goed is. Was het bij jou ook zo? Had je ook het idee dat je ernaar keek van oh, misschien klopt die link helemaal niet? Er zat wel iets geks in de link en die pagina waar ik ook op kwam was niet de normale welkom bij Facebookpagina. Maar er zat wel die blauwe rand met daar bovenin dan een inlogknopje. Dus het had er wel wat van weg, maar het was niet per se de omgeving waar ik normaal gesproken in zat, maar wel heel erg herkenbaar. En je vertelde dus net dat je dus op die link had geklikt. Hoe kwam je erachter dat je gehackt was? Ik kwam erachter dat ik gehackt was toen de directeur van mijn school aanklopte bij mijn lokaal en vroeg Merijn, kun je even meekomen? En ik liep met hem mee en hij vroeg: heb jij rare berichten gestuurd naar deze persoon? Ik kende die persoon helemaal niet, dus ik zeg nee, dat heb ik niet. Oké. Hij pakt de laptop, logt in op Facebook, opent mijn pagina. Nou ja, een van de eerste foto's die ik zag waren mensen die seks hadden terwijl ze aan het poepen waren. Er werd ook vanuit mijn naam werden berichten gestuurd naar gewoon mensen binnen mijn school. Met ik schop je helemaal in elkaar. Allemaal dingen die ik niet zou zeggen die opeens wel vanuit mijn naam met toch mijn gezicht naar ja, mensen werd er gestuurd die ik niet kende. Hoe reageerden je klasgenoten op dit verhaal? Ja, nou ja, vrienden, die kwamen niet naar me toe. Wat was er gebeurd of zo? Een beetje awkward liepen ze weg, zeiden wel hoi, maar daar vond ik het al heel raar. Maar ja dan dan loop je door de gang en dan kijk je iemand aan en dan en die kijkt dan snel weg en dan hoor psstpsstppsst. Dat ging heel erg rond, heel erg achter mijn rug om hoorde ik van alles. Ik merkte gewoon de sfeer. Mensen hebben een mening over mij en die durven die niet recht in mijn gezicht uit te spreken. Hoe zou het voor jullie zijn als jullie dan ineens zien dat een klasgenootje zulke dingen deelt online? Ik zou toch eerst even kijken waar het vandaan komt. Vragen of dat ze dit zelf zijn of dat het iemand anders is, want je kan beter eerst maar gewoon vragen voordat je conclusies gaat trekken van iets waarvan je nog helemaal niet weet wat zeker is. Ja. Het is dat ik jullie allemaal ken, maar stel voor ik had jou niet gekend en je had dat naar mij gestuurd, dan zou ik wel boos worden. En dan zou ik denken wie is deze persoon? Waarom, waarom zeg je dit tegen mij? Of je hebt de verkeerde voor je. Ja. Dat is het gevaar van onbekende mensen. Iedereen die jou volgt, iedereen die met jou bevriend was op Facebook, werd ineens geconfronteerd met beelden die ze dan eigenlijk misschien liever niet wilden zien. Hebben jullie het ook weleens meegemaakt dat je dan ineens merkt dat dat je toch op een bepaalde tijdlijn belandt? Of dat je ineens beelden ziet online die je liever niet had willen zien? Dan zit je gewoon lekker te scrollen en dan zie je weer een of ander ongeluk op de snelweg of zo en dan zie je gewoon echt dingen dat je niet wil zien. Ik word daar echt wel een beetje misselijk van, ja. En ik denk inderdaad ja, het is ook niet dat ik er dan wakker van lig, ik scroll weer verder. En dan zie je inderdaad een kookfilmpje en dan ben je het alweer bijna vergeten. Maar in het moment dan denk je echt weet je wel wat zie ik? Maar goed, uiteindelijk is Merijn natuurlijk gewoon slachtoffer geworden van identiteitsfraude. Weten jullie wat dat is? Dat je gewoon iemand anders zijn namen gewoon als gegevens gebruikt in plaats van je eigen en dat je daar gebruik van maakt. Had je toen ook door dat het eigenlijk identiteitsfraude was? Dat woord kende ik toen nog niet, maar ja, ja, ik had het wel door dat iemand letterlijk vanuit mijn naam mijn identiteit zwart maakte eigenlijk. Je vertelde natuurlijk dat je pagina werd overspoeld met allemaal haatdragende berichten, maar het werd nog erger, toch? Het werd inderdaad erger nadat ik in mijn feed bij de directeurskantoor opeens een foto van mij en mijn toenmalige vriendin voorbij zag komen, waar extra ingezoomd was op haar decolleté met de tekst erbij: maak € 500 over, anders krijg je meer van dit soort foto's die ik online ga zetten. En toen schoot de stress bij mij echt het plafond door en zat ik met tranen in mijn ogen te ijsberen in de directeurskamer. Toen ging ik even goed nadenken, maar ik heb helemaal geen rare foto's of filmpjes van mij of van mijn vriendin of wat dan ook. Toen daalde het wel weer een beetje, maar ik werd daar zo gek van. Van, nu gaat die dingen niet alleen van mij, maar ook van mijn vriendin delen. Ja, het voelde echt of de hele wereld instortte op dat moment. Ik ben op een gegeven moment naar de politie gegaan nadat dat was gebeurd en aangifte gedaan ook. Het hele verhaal uitgelegd werd toen serieus naar me geluisterd. Werd ook serieus genomen en ze hebben er, ze zijn er achteraan gegaan maar ze hebben eigenlijk niks kunnen vinden wie of wat de hacker was. Maar stel nou dat jullie gehackt zouden worden, waar zouden jullie dan bang voor zijn? Deepfake, dat vind ik echt heel eng. Ja ja, maar mijn gezicht staat zeg maar niet dan op mijn TikTok, maar mijn stem heel veel. En je kan al heel simpel met een paar zinnen iemand echt hele zinnen laten zeggen. Ik denk als ja, als dat bij de verkeerde persoon terechtkomt en er worden rare slurs over gemaakt, dan ja dan weet ik niet of dat goed voor mij afloopt als dat viraal gaat bijvoorbeeld. Is er misschien iets wat jij zou willen meegeven aan de klas? Klik niet op linkjes. Wees voorzichtig met wat je doet met dat visitekaartje, want visitekaartje kan ook gewoon hartstikke misbruikt worden tegen je. Hoe vond je het gaan? Het was echt superleuk! Echt heel erg leuk! Ja, welk gevoel heb je er aan overgehouden? De leerlingen die wisten echt een hele hoop over sociale media. Ook een hele hoop wat betreft de mogelijkheden, maar ook de negatieve dingen. Ja, heel bewust. Heel bewust. Ja. Ja. Ik wil je echt ontzettend bedanken voor je tijd. Heel erg bedankt! Ik vond het echt superleuk! Ja, daar doen we het voor! Ik kon het me echt een soort van niet voorstellen of zo, dat dan gewoon. Ik dacht al meteen misschien heeft die ruzie met iemand gehad of zo dat die dan een soort van wraak proberen te nemen. Maar inderdaad, dat het je gewoon zomaar kan overkomen. Dat was wel raar voor mij. De meeste indruk dat het verhaal op me gemaakt is, is zeg maar dat het zo betrokken was bij iedereen. Zeg maar dat ie gewoon door de gangen liep en uiteindelijk gewoon iedereen hem gek aankeek. Wat ik vooral heb geleerd is dat ik beter moet oppassen. Bijvoorbeeld als ik een berichtje krijg van iemand, dat ik niet zomaar ergens op moet klikken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_HUMAN_20204210 589.269 2031-08-19T10:00:00+00:00 612 2024-08-19T06:05:00+00:00 yes no mediawijsheid identiteit fraude https://schooltv.nl/video-item/brengt-een-klavertjevier-geluk-al-vanaf-de-middeleeuwen-geloven-mensen-van-wel 2024-12-12T08:47:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46087.w613.r16-9.f391897.webp Brengt een klavertjevier geluk? | Al vanaf de middeleeuwen geloven mensen van wel Dit wat ik hier heb is klaver en gras. Klavertjes te over op de wereld, maar bijna allemaal hebben die drie blaadjes. Heel zeldzaam zijn klavertjes met vier blaadjes. Een klavertje vier dus. En juist omdat ze niet zoveel voorkomen, wordt al honderden jaren geloofd dat het vinden ervan geluk zou brengen. Al vanaf de middeleeuwen wordt het klavertje vier beschouwd als geluksbrenger, vooral in Ierland. Volgens de legende stelt elk blaadje iets voor. De eerste staat voor hoop, de tweede voor vertrouwen, de derde staat voor liefde en de vierde, ja, voor geluk. Ook zien sommige mensen het getal vier als een heilig getal dat vooral te maken heeft met onze aarde. Denk aan de vier seizoenen winter, lente, zomer en herfst, de vier windrichtingen, maar ook de vier elementen water, vuur, aarde en wind. Nou, heilig of niet, een klavertje vier is hoe dan ook bijzonder. Al kan het nog veel gekker. Er zijn wel eens klavers gevonden met vijf zes, achttien of zelfs 63 blaadjes. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20206318 74.52 1308 2024-07-17T12:15:00+00:00 yes no geluk plant Middeleeuwen https://schooltv.nl/video-item/van-wie-is-de-zuid-chinese-zee-verschillende-landen-claimen-het-strategisch-gelegen-gebied 2024-07-17T13:12:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46088.w613.r16-9.1b0f48d.webp Van wie is de Zuid-Chinese Zee? | Verschillende landen claimen het strategisch gelegen gebied Bijna een derde van de wereldhandel en zo'n 40% van de Europese handel gaat door de Zuid-Chinese Zee. Veel gaat via de Straat van Malakka. De Zuid-Chinese Zee is rijk aan grondstoffen en vis, maar ook een geopolitiek mijnenveld. Jarenlang was het Westen dominant in dit strategisch gelegen gebied maar de afgelopen jaren probeert China hier vaste voet aan de grond te krijgen met economische investeringen en mogelijk militairen ambities. De grote vraag achter dit conflict is van wie is de Zuid-Chinese Zee? China claimt dus dit hele stuk binnen deze negen, en sinds kort zelfs tien door China getekende lijnen. En vergelijk dat even met de exclusieve economische zone van bijvoorbeeld de Filippijnen en je ziet het probleem. De Filippijnen vechten de claim van China aan en het Arbitragehof in Den Haag weerlegt die claim in 2016. Maar toch denken ze in China heel anders over die claim en de incidenten. China laat dus op zee z'n spierballen zien en Amerika reageert daarop met het uitbreiden van hun aanwezigheid. En zo is de Zuid-Chinese Zee het front van het conflict tussen het door Amerika aangevoerde Westen en China. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20206321 249.36 624 2024-09-02T07:00:00+00:00 yes no politiek China zee Azië https://schooltv.nl/video-item/china-claimt-het-overgrote-deel-van-de-zuid-chinese-zee-afl1-nieuwsuur-in-de-klas-de-strijd-om-de-zuid-chinese-zee 2024-09-09T09:16:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46089.w613.r16-9.4d992d0.webp Nieuwsuur in de klas: De strijd om de Zuid-Chinese Zee | China claimt het overgrote deel van de Zuid-Chinese Zee (afl.1) Op dit moment is dit misschien wel het belangrijkste en gevaarlijkste stuk water op aarde. Nieuwsuur reist naar deze regio. We gaan naar Japan, naar de Filipijnen, de Salomonseilanden en natuurlijk naar China. Dit is het verhaal van een strijd om de zee om eilanden en militaire basissen en ook het verhaal van waterkanonnen, van blokkades, aanvaringen tussen vissersboten en tussen wereldmachten. Dit is de strijd om de macht in de Zuid Chinese zee. Junel vist op die Zuid-Chinese Zee, ten westen van de Filippijnen. Bijna een derde van de wereldhandel en zo'n 40% van de Europese handel gaat door de Zuid-Chinese Zee. Veel gaat via de Straat van Malakka. De Zuid-Chinese Zee is rijk aan grondstoffen en vis, maar ook een geopolitiek mijnenveld. Jarenlang was het Westen dominant in dit strategisch gelegen gebied maar de afgelopen jaren probeert China hier vaste voet aan de grond te krijgen met economische investeringen en mogelijk militairen ambities. De grote vraag achter dit conflict is van wie is de Zuid-Chinese Zee? China claimt een enorm stuk alles binnen deze negen lijnen. Daarmee overlapt het ruim de gebieden die volgens het internationaal recht toebehoren aan andere landen. Komen we later nog even op terug. Maar opmerkelijk precies in dat gebied zien we incident naar incident op zee. Vooral bij de Spratly-eilanden bij de Filipijnen. En dat heeft de Junel gemerkt Maar is het wel toevallig? We maakten op basis van de rapporten en de openbare bronnen een overzicht van het aantal incidenten de afgelopen jaren. De verantwoording vind je in de omschrijving. Van 2016 tot en met 2022 telden wij meer dan vijftig incidenten in de Zuid-Chinese Zee. Het gaat dan om incidenten met Chinese milities op vissersboten en de Chinese kustwacht die intimideert en soms blokkeert. Bijvoorbeeld vissersschepen zoals hier of de Filippijnse kustwacht, zoals hier. Soms spuit de Chinese kustwacht zelfs met waterkanonnen of zijn er aanvaringen met vissersschepen zoals deze met de boot van de Filippijnse visser Junel. Maar in 2023 neemt het aantal incidenten flink toe tot minstens achttien in één jaar. Zo probeert de Chinese kustwacht met een laser de Filippijnse kustwacht te verblinden. Varen ze wel erg dichtbij een ander Filipijns schip en blokkeert China met meer dan honderd vissersboten het Filippijnse Julian Felipe Rif. China claimt dus dit hele stuk binnen deze negen, en sinds kort zelfs tien door China getekende lijnen. En vergelijk dat even met de exclusieve economische zone van bijvoorbeeld de Filippijnen en je ziet het probleem. De Filippijnen vechten de claim van China aan en het Arbitragehof in Den Haag weerlegt die claim in 2016. Maar toch denken ze in China heel anders over die claim en de incidenten dan. Terug naar de Filipijnen. De vissers hier zoals jou Nel kregen schadevergoeding en zelfs excuses van China. Maar het zinken van zijn vissersboot heeft ook nu nog gevolgen. China laat dus op zee z'n spierballen zien en Amerika reageert daarop met het uitbreiden van hun aanwezigheid. En zo is de Zuid-Chinese Zee het front van het conflict tussen het door Amerika aangevoerde Westen en China. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20206322 638.44 390 2024-09-02T07:00:00+00:00 yes no China zee Azië politiek leger grens https://schooltv.nl/video-item/japan-breidt-hun-aanwezigheid-in-de-oost-chinese-zee-uit-afl2-nieuwsuur-in-de-klas-de-strijd-om-de-zuid-chinese-zee 2024-09-09T09:16:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46090.w613.r16-9.2691da9.webp Nieuwsuur in de klas: De strijd om de Zuid-Chinese Zee | Japan breidt hun aanwezigheid in de Oost-Chinese Zee uit (afl.2) Op dit moment is dit misschien wel het belangrijkste en gevaarlijkste stuk water op aarde. Dit is de strijd om de macht in de Zuid Chinese zee. China laat dus op zee z'n spierballen zien en Amerika reageert daarop met het uitbreiden van hun aanwezigheid. En zo is de Zuid-Chinese Zee het front van het conflict tussen het door Amerika aangevoerde Westen en China. Maar van wege het enorme economische belang van de zee als handelsroute en de spanningen rond Taiwan staat er ook voor andere landen in de regio veel op het spel zoals Japan. En er worden meer militaire basissen geopend. Dit zijn allemaal Japanse basissen. Hier vlakbij Taiwan. op Yonaguni is er een basis in aanbouw. Iets verderop op Miyakojima en hierop Ishigaki Aki zijn de afgelopen jaren basis gebouwd. In tegenstelling tot de vorige eeuw is Japan tegenwoordig een bondgenoot van de Verenigde Staten. Samen staan ze nu lijnrecht tegenover China. Japan is bepaald niet het enige land dat de militaire aanwezigheid op zee uitbreidt. De Japanners doen dat dus op deze eilanden in de Oost-Chinese Zee. China en andere landen richt zich vooral op de Zuid-Chinese Zee. Op basis van openbare bronnen en rapporten maakten we een lijst met militaire basissen en buitenposten in die Zuid-Chinese Zee. Voor zover mogelijk uiteraard. Je ziet hier eilanden met een militaire aanwezigheid, soms minimaal, soms echt een volledige basis. Eilanden die vaak door meerdere landen geclaimd worden. Zo heeft Taiwan hier één eiland in handen. Het grootste natuurlijke eiland van die omstreden spreadlys. En dit zijn de eilanden met hun militaire aanwezigheid van de Filipijnen van Maleisie en van Vietnam. Het is dus niet alleen China, ook deze landen willen hun invloed laten gelden. Maar er zijn wel wat verschillen. China doet dat een stuk sneller, uitgebreider en veel verder van de eigen kust. China heeft flink door getimmerd aan die eilanden. Kijk even mee naar Fiori Cross Reef. Dit was in 2006. Dit is 2015 en inmiddels ziet het er zo uit. En niet alleen China is daar druk mee. Hier bouwt Japan aan wat één van de grootste legers ter wereld zou moeten worden en die zelf verdedigingsmacht, zoals ze het zelf noemen zoekt actief naar nieuwe rekruten. Dit is de Nationale Defensie Universiteit in Tokio. Scholier Koshiro overweegt om hier te studeren. Om soldaat te worden. Japan, de Verenigde Staten en Zuid-Korea tekende vorig jaar augustus een verklaring om nauwer samen te gaan werken op economisch en militair gebied. Ook hielden Japanse, Amerikaanse en Filipijnse patrouilleschepen vorig jaar een gezamenlijke oefening. Maar Japan zit in een spagaat. Het land wil zich naar de buitenwereld niet te veel profileren als militaire grootmacht uit angst daarmee een escalatie uit te lokken. Tegelijkertijd wil Japan ook geen zwak imago. Zorgen in Japan dus maar ook aan de andere kant van het water in China. Want wie de Zuid-Chinese Zee controleert, controleert ook de handelsroutes die daar lopen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20206323 461.36 229 2024-09-02T07:00:00+00:00 yes no China grens Japan zee Azië politiek leger https://schooltv.nl/video-item/spanningen-tussen-china-en-de-verenigde-staten-nemen-toe-afl3-nieuwsuur-in-de-klas-de-strijd-om-de-zuid-chinese-zee 2024-09-09T09:16:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46091.w613.r16-9.a47fe69.webp Nieuwsuur in de klas: De strijd om de Zuid-Chinese Zee | Spanningen tussen China en de Verenigde Staten nemen toe (afl.3) Op dit moment is dit misschien wel het belangrijkste en gevaarlijkste stuk water op aarde. Dit is de strijd om de macht in de Zuid Chinese zee. Die westerse schepen die door de Zuid-Chinese Zee varen horen bij wat de VS freedom of navigation exercises noemen. Waarmee ze willen laten zien dat de zee niet aan China toebehoort. Het is onderdeel van een groter Amerikaans offensief in het westen van de Stille Oceaan op diplomatiek en militair gebied. De Amerikanen hebben bijvoorbeeld al jaren een grote bases op Guam en het Japanse eiland Okinawa. Ondertussen mag Australië Amerikaanse nucleaire onderzeeërs kopen. Houden de Amerikanen regelmatig militaire oefeningen met andere landen in de regio en hebben de Filipijnen de VS toegang gegeven tot extra militaire basis in het land. Daarnaast haalt de VS met allerlei landen en eilandstaten de diplomatieke banden aan en dat proberen de Chinezen ook. En dus richten we onze blik nu nog een stuk verder naar het zuiden, naar het zuiden van de Stille Oceaan. Want landen proberen niet alleen met hard power met militair machtsvertoon invloed uit te oefenen, ze proberen dat ook met soft power door bijvoorbeeld de economische banden aan te halen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20206324 356.84 269 2024-09-02T07:00:00+00:00 yes no China politiek Amerika leger zee grens https://schooltv.nl/video-item/china-probeert-invloed-te-winnen-in-de-stille-oceaan-afl4-nieuwsuur-in-de-klas-de-strijd-om-de-zuid-chinese-zee 2024-09-09T09:17:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46092.w613.r16-9.dba8380.webp Nieuwsuur in de klas: De strijd om de Zuid-Chinese Zee | China probeert invloed te winnen in de Stille Oceaan (afl.4) Op dit moment is dit misschien wel het belangrijkste en gevaarlijkste stuk water op aarde. Dit is de strijd om de macht in de Zuid Chinese zee. Dit zijn de kleine eilandstaatjes. Kiribati, Vanuatu, Tonga Fiji, de Cookeilanden en de Salomonseilanden. Hier probeert China zijn invloed te vergroten met allerlei vormen van ontwikkelingshulp. Zo is er een Chinese ziekenhuis schip dat medische hulp biedt, investeerders in onderwijs en ondersteunen ze de lokale politie met materiaal en trainingen China's aanwezigheid op de Salomonseilanden is niet te missen. Zo reizen medische teams af naar alle uithoeken. Met ons mogen de doktoren niet praten maar eilandbewoners bezoeken het consult massaal. En dit is alleen nog maar de medische hulp. Chinese bedrijven bouwen wegen, telefoon masten en een groot stadion. China is zo in razend tempo uitgegroeid tot één van de belangrijkste buitenlandse geldschieters en tot voor kort waren dat de westerse landen. Boten, motoren en netten. De Chinese ambassade deelt ook uit aan vissers. Onlangs sloten de eilanden een omstreden veiligheidspact met Bejing. China ontkent de militaire ambities op de eilanden, maar Beijing mengt zich ondertussen wel openlijk in de binnenlandse veiligheid. De politie is onderbemand en heeft gebrek aan eigenlijk alles. Andersom kunnen de eilanden nu de hulp van Chinese agenten inroepen. Een vermeende lading automatische wapens uit China leidde onlangs tot ophef, al ging het volgens Bejing om replica's. Deze inspecteur hoopt vooral kennis op te doen van de Chinezen. De strategische ligging leidde d'r in de Tweede Wereldoorlog ook al toe dat deze eilanden het toneel van conflict waren. Toen vocht Japan hier tegen de geallieerde troepen in de Slag om de Salomonseilanden. En terwijl de wrakken van dat conflict langzaam vergaan in de jungle, wordt het nieuwe conflict tussen China en het Westen dus uitgevochten met ontwikkelingshulp. Dit was onze reis naar de Zuid-Chinese Zee en naar de Salomonseilanden in de Stille Oceaan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20206325 466.92 276 2024-09-02T07:00:00+00:00 yes no China zee oceaan eiland ontwikkelingshulp grens leger https://schooltv.nl/video-item/spionage-sabotage-en-cyberaanvallen-poetins-stille-oorlog-tegen-het-westen 2024-07-17T15:48:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46093.w613.r16-9.28b69ea.webp Spionage, sabotage en cyberaanvallen | Poetins stille oorlog tegen het Westen Een aanslag. Een mislukte staatsgreep. Een vergiftiging. Mysterieuze bezoekjes van spionnen. Die dreiging, die speelt zich niet alleen af in het verre buitenland. En laatst nog vonden de Duitsers explosieven onder een NAVO-pijpleiding. Geen restanten uit de Tweede Wereldoorlog, maar net geplaatste. Enne, wat dacht je van deze. De politie heeft een inval gedaan in huizen van een medewerker van een Nederlandse Europarlementariër. Het heeft te maken met een onderzoek naar Russische inmenging. Allemaal het werk van één land. In deze video laat ik je zien hoe Rusland al jaren een stille, geheimzinnige oorlog voert tegen het Westen. Ga eerst even met me mee naar de jaren 40. Russische spionnen infiltreren als wetenschappers in het Manhattan-project, je weet wel. En smokkelen gevoelige informatie over het Amerikaanse atoomwapenproject naar de Sovjet-Unie. Dankzij deze man kon het land cruciale info gebruiken en sneller zélf kernwapens maken. Een goed voorbeeld van wat we hybride oorlogsvoering noemen. Dat is oorlog voeren zonder per se grootschalig gewapend conflict. Dit onafhankelijke onderzoeksrapport komt met deze definitie. De term hybride refereert aan een handeling met als doel het doelwit te ondermijnen of schade toe te brengen door besluitvorming te beïnvloeden. Activiteiten kunnen bijvoorbeeld plaatsvinden in de politieke, economische, militaire, civiele of informatiesfeer. Het gaat er dus om je tegenstander 'in stilte' aan te vallen en te verzwakken. Spionage, zoals bij het Manhattan-project, is een goed voorbeeld. Maar het kan van alles zijn. Denk bijvoorbeeld ook aan cyberaanvallen, het verspreiden van desinformatie of sabotage. Even voor de duidelijkheid: die hybride oorlogsvoering gaat natuurlijk niet maar één kant op. De CIA kan er ook bijvoorbeeld wat van. Uitblinkers in spioneren. Zo veroorzaakten ze wel vaker een hele regime-change, zoals in Iran. Met de naam: operatie Ajax. Veel recenter, ander voorbeeld: een Nederlander speelde nog een grote rol in het loslaten van het Stuxnet-virus in een Iraans atoomcomplex. En wat dacht je van het opblazen van de pijpleiding Nordstream II die Russisch gas naar Europa bracht? Alles wijst erop dat Oekraïne achter die aanval zit. Maar in deze video ligt de focus dus op de Russische hybride aanvallen. Want de laatste jaren stapelen de voorbeelden zich op. Zoals bij die Duitse NAVO-pijpleiding. De explosieven gingen niet af, maar de dreiging is er. Ook heel belangrijk: alles wijst hier op de Russen maar kan je dat echt met 100 procent zekerheid zeggen? Maar ook dat is juist typisch voor hybride oorlogsvoering. Het moet vooral niet terug te leiden zijn naar degene die het beveelt. De laatste jaren zien we dat dus wel erg veel vanuit één hoek. Rusland. Ook al voor de Russische aanval op Oekraïne in 2022. Zoals tien jaar geleden. President Poetin heeft vanmiddag een wet ondertekend waarmee de toetreding van de Krim tot Rusland nu formeel is geregeld. De uitslag van de volksraadpleging stond al lang vast; de toekomst is Rusland. In februari dat jaar doken er opeens groene mannetjes op bij de Krim. Het begin van de annexatie, bleek later. Het leken militairen, in uniform. Maar zonder vlaggetje op de mouw. Maar ze spraken wel Russisch en ze hesen de Russische vlag. Dus waren dit Russische militairen? Nee, zei Poetin. Die militairen waren 'gewoon' pro-Russische bewoners van de Krim. Effect? Zonder bloedvergieten, maar met een referendum, annexeert Rusland de Krim. Poetin heeft overigens zelf toegegeven dat hij dat referendum op de Krim heeft geïnitieerd om het schiereiland Russisch te kunnen maken. En dus Bij de NAVO komt steeds meer het besef: Rusland is op een missie. Kijk even naar deze kaart. Onder meer deze landen kregen de afgelopen jaren op een manier met Russische hybride oorlogsvoering te maken. Waarvan we het weten. Het kan as we speak op meer plekken aan de hand zijn. Maar ja, bewijs het maar eens. Neem de aanslag in Tsjechië op een munitiedepot tien jaar geleden. Daarbij vielen twee doden. En pas drie jaar geleden werd er bewijs voor gevonden dat Rusland erachter zat. De Tsjechische geheime dienst zette achttien Russische diplomaten uit die ook voor de Russische geheime dienst bleken te werken. Twee van hen zouden ook betrokken zijn bij deze aanval. De Britten zetten toen ook tientallen Russische diplomaten uit. Net als de VS en de EU. En de Russen? Zij ontkennen alles. En zo zijn er nog veel meer voorbeelden te noemen. Neem Montenegro, waar twee pro-Russische oppositieleiders moesten voorkomen dat het land zich bij de NAVO zou aansluiten. Inclusief een moordcomplot op de premier. Ook toen weer, twijfel. Kamp één zegt: de Russen hebben hier geprobeerd een hele heftige staatsgreep te plegen. Maar kamp twee zegt: dit is niet gebeurd. Het is een opgezet plan om de oppositie uit de weg te ruimen. Ook Nederland is doelwit van de Russen. Op dinsdag 10 april komen vier Russen vanuit Moskou aan op Schiphol. Onze militaire inlichtingendienst, de MIVD, wist een hackaanval van deze mannen van de Russische geheime dienst tegen te houden. Ze vielen het wifinetwerk aan van de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens in Den Haag. De club die onderzoek deed naar de Skripal-vergiftiging. Toeval? En ook MH17 valt in zekere zin onder hybride oorlogsvoering. Waarbij bijna 200 Nederlanders omkwamen. Niet het neerhalen van het vliegtuig zelf wel het door de Russen ontkende interveniëren in Oost-Oekraïne en de opsomming aan valse verklaringen voor het neerstorten van het toestel. En dit voorjaar dus ook dit: Rusland is ook aan de andere kant van de oceaan actief. Van het beïnvloeden van de Amerikaanse presidentsverkiezingen tot het ziek maken van onder anderen Amerikaanse diplomaten. Zij kregen op een of andere mysterieuze wijze hoofdpijn bij hun werk. Niemand hield rekening met opzet, ook de CIA niet. Tot dit internationale onderzoek van journalisten. Russische geheim agenten zouden experimenteren met niet-dodelijke akoestische wapens. Dat zijn apparaten die geluids- en radiofrequenties uitzenden die schadelijk zouden zijn voor de gezondheid. Ook hier weer: niet zeker dat het de Russen zijn. Maar voorbeelden te over waarin dat wel zo is. Heeft de Russische burger natuurlijk niets mee te maken. Wel Poetins spionnen. En de inlichtingendiensten waar zij voor werken. Zoals de FSB, de SVR en - voor dit verhaal vooral belangrijk - de meest geheimzinnige de GROe, dat informatie inwint in binnen- en buitenland. Opgericht in 1918 door Lenin. Hij wilde een onafhankelijke inlichtingendienst, omdat hij de bestaande geheime diensten niet vertrouwde. Specifiek deze eenheid is zeer actief in het opzetten en uitvoeren van sabotageacties in het buitenland. Zo was het ook deze eenheid die betrokken was bij het neerhalen van vlucht MH17. Eén GROe-officier was direct betrokken bij het transport van de Buk-installatie die het vliegtuig uit de lucht schoot. Dat concludeerde het online onderzoekscollectief Bellingcat. Burgers die naar informatie, foto's en video's zochten op het internet. Sinds de oorlog in Oekraïne schroeft Rusland de infiltratie-acties flink op. Onze eigen inlichtingendienst waarschuwde daar vorig jaar ook voor. Schreven ze dit over: Laat het Westen dit zomaar gebeuren? Omdat in veel gevallen niet bewezen kan worden dat Rusland erachter zit, is het ook lastig om hard op te treden. Maar na de Russische inval in Oekraïne zetten meerdere Europese landen Russische diplomaten het land uit. Bijna 500, berekende het Poolse Instituut voor Internationale Zaken. En dat is ook zo'n beetje het enige wat ze kunnen doen. Diplomaten oppakken? Dat kan niet. Die zijn onschendbaar. Als je deze hebt dan kun je bijna alles maken. Dus ja, Westerse landen zitten hier behoorlijk mee in hun maag. Conclusie: naast dit… is er tegelijkertijd ook een veel stillere oorlog gaande. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20206392 666.752 591 2024-07-17T12:56:32+00:00 yes no Rusland https://schooltv.nl/video-item/hoe-ziet-de-werkdag-van-een-piloot-eruit-een-kijkje-in-de-cockpit-bij-de-gezagvoerder-en-co-piloot 2024-07-17T15:50:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46094.w613.r16-9.a34e100.webp Hoe ziet de werkdag van een piloot eruit? | Een kijkje in de cockpit bij de gezagvoerder en co-piloot Ik ga vandaag op reis en ik mag meevliegen met Anouk en Wouter. Nou, daar zul je ze hebben. Jongens, goedemorgen! Goedemorgen. Hier begint jullie werkdag. Ja, dat klopt. Dit is het bemanningscentrum en hier komen alle crews. Die komen hier naartoe om de vlucht voor te bereiden. Dat doen we in de briefingkamers. En waar gaat de vlucht vandaag naartoe? De vlucht gaat vandaag naar Oslo. Nou, daar ben ik dus nog nooit geweest. Dit is de plek waar wij onze vlucht voorbereiden. In deze iPads vinden we alle informatie die we nodig hebben voor de vlucht. Dat noemen we het vliegplan. Het vliegplan wordt samengesteld door onze collega's in het Operations Control Center. Daar zit een meldkamer waar alle vliegroutes worden samengesteld. Dit is een weerkaart waar de route is ingetekend. We zien hier ook het vertrekpunt. Dat is de luchthaven van Amsterdam, Schiphol. We komen onderweg allerlei puntjes tegen en we eindigen in Oslo. En hoe lang is het vandaag vliegen naar Oslo? De vliegtijd vandaag naar Oslo is 1 uur en 33 minuten. Oh, 1,5 uur, dat is een kort vluchtje, toch? Dat klopt. Het toestel dat ons naar Oslo brengt, staat al klaar. Het cabinepersoneel, de stewards en stewardessen, zijn ook aan boord en spreken de vlucht door met de piloten. Daarna gaan Anouk en Wouter voorbereidingen treffen in de cockpit. Hee, en hoe gaat het hier? Goed. Ja, gaat goed. We hebben net het vliegplan in de computer geladen dus die waren we net aan het doorlopen om te kijken of we alles op de juiste manier hebben geprogrammeerd. Dan vragen we toestemming aan de verkeersleiding voor het vertrek en om de motoren te starten. En we gaan ons dan nog meer concentreren en willen zo min mogelijk afleiding. Ja, ik voel hem aankomen. Ik ga lekker naar mijn stoeltje. Voor de veiligheid graag naar je stoel. Dan laat ik jullie je ding doen. Oké jongens, succes! Zo. Nou, de riemen mogen af. We zijn nu zo'n vijftien minuutjes onderweg en ik mag bij hoge uitzondering een kijkje nemen in de cockpit. Spannend! Wauw jongens, dit is m’n eerste keer in de cockpit en ik vind het echt fantastisch! Je hebt echt een heel mooi uitzicht, je kan ver kijken, helemaal zo’n mooi wolkendek waar we boven vliegen. Hee en jongens, wie van jullie doet nou wat hier in de cockpit? Vandaag op deze vlucht ben ik de gezagvoerder en de gezagvoerder zit bij ons altijd links. Naast mij zit Anouk en zij is vandaag de co-piloot, dat noemen we ook wel first officer. Vandaag hebben wij twee vluchten. We vliegen naar Oslo en we vliegen van Oslo weer terug naar Amsterdam. Nu hebben wij het zo verdeeld dat ik op de heenvlucht het sturen doe en op de terugvlucht zullen we de rollen omdraaien en dan gaat Wouter dat doen. Dan gaat hij sturen. We hebben de informatie van de route in de computer gezet. En op de grond en het opstijgen en het uitklimmen doen we op de hand. Uitklimmen is op hoogte komen? Het stijgen inderdaad. En vanaf een bepaalde hoogte, dan schakelen we de automatische piloot in en dat bedienen we met dit paneel hier. Als er bijvoorbeeld weer voor ons zit, zoals een onweerswolk waar we omheen willen vliegen, dan kunnen we van de route afwijken door deze knoppen te bedienen. Aha. Oké, dus automatische piloot is er wel, maar je bent alsnog echt wel aan het sturen en dingen aan het doen. Ja, je kunt het vergelijken met een hulpje. Met een soort cruise control in de auto. Bijvoorbeeld ja, zo is het. Hoe lang is het nog voordat we in Oslo zijn? Hoe lang moeten we nog vliegen? Ik zie staan dat we over iets meer dan 20 minuten gaan landen, dus we zijn er bijna. Dan ga ik weer terug naar mijn stoeltje en kunnen jullie rustig aan je landing beginnen. Welkom in Oslo. Blijft u alstublieft nog even zitten. Zodra de verlichting ‘stoelriemen vast’ uit is, verlaat u het vliegtuig rij voor rij. Nou jongens, het was een hele mooie rustige landing. Gaan we nu gelijk weer terug? Ja helaas, we gaan meteen weer terug. We gaan ons meteen weer voorbereiden op de vlucht naar Amsterdam. Ik ga de cockpit weer klaarmaken voor vertrek, dus ik ga ervoor zorgen dat het vliegplan weer in de computer staat en dat alles weer ingeschakeld is. Ik ga een rondje lopen om het vliegtuig te checken of het goed genoeg is voor de vlucht naar Amsterdam. Zo, alles goed? Alles is goed. Oké. Hee, ik zat te denken, ik vind het toch wel een beetje ongezellig om in mijn eentje in Oslo achter te blijven. Kan ik meteen met jullie mee terug naar Amsterdam? Je hebt geluk, jij bent de enige passagier die met ons meteen mee terugvliegt. Zo, alle passagiers gaan hier lekker Oslo in. Ik ga weer zitten voor de terugvlucht naar Amsterdam. Dan ben ik mooi op tijd thuis voor het eten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20206415 299.477 2362 2024-07-17T15:20:11+00:00 yes no piloot vliegtuig https://schooltv.nl/video-item/waarom-rijdt-de-politie-soms-op-een-paard-over-menigtes-heen-kunnen-kijken-of-boeven-achtervolgen-in-krappe-steegjes 2024-07-17T17:31:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46095.w613.r16-9.1c4d515.webp Waarom rijdt de politie soms op een paard? | Over menigtes heen kunnen kijken of boeven achtervolgen in krappe steegjes Je ziet ze op drukke plekken in de stad. Ze worden ingezet bij voetbalwedstrijden en demonstraties. Tijdens rellen. Kortom, ze moeten goed getraind worden. Want probeer maar eens rustig te blijven tussen al die vechtende, schreeuwende mensen, keiharde geluiden, obstakels en rook en vuur. Het zijn echte kanjers. Ja, ik heb het over jou, hè? Een politieruiter werkt vaak met hetzelfde paard. Er wordt dan gekeken naar welk paard bij welke ruiter past, maar er wordt ook gekeken naar de ervaring van paard en ruiter. Zo wordt een onervaren ruiter vaak met een wat meer ervaren paard gekoppeld. Hoe heten jullie paarden eigenlijk? Mijn paard heet Digby. En hoe heet jouw paard? Mijn paard heet Bono. Waarom is het nou zo belangrijk dat jij en Digby elkaar goed kennen? Nou ja, een vertrouwensband is heel belangrijk tussen mens en paard. En eigenlijk door alles wat we meemaken wordt die vertrouwensband steeds groter. En hij leert mij kennen. Maar wat eigenlijk nog wel belangrijker is, is dat ik hem leer kennen. Wat vindt hij spannend? Wat doet hij heel goed. Dat ik daarop kan inspelen tijdens mijn werk. En wat is nou... Oeh! En wat is nou het voordeel van als agent op een paard zitten? We zitten een stuk hoger, dus wij kijken zo over alle mensenmenigtes heen. En een paard is natuurlijk heel groot, dus als wij aankomen is dat heel indrukwekkend en imposant. En daarbuiten, als je in een dienstauto zit, dan kan je niet alle steegjes in. Dus als wij een verdachte moeten achtervolgen of een boef moeten vangen, kunnen wij zo door de steegjes achter ze aan. Mag ik misschien eens even kijken hoe dat is? Absoluut, stap maar even op. Spannend. Ja, hartstikke goed. Been er overheen. Goed gedaan. Vanaf de grond lijkt het helemaal niet zo hoog als dat het echt is. Ik kan zo tot daar kijken. Ja, en zo kunnen we dus ook over schuttingen heen kijken. En misschien vangen we daardoor wel een inbreker. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20206417 128.917 885 2024-07-17T17:16:25+00:00 yes no politie paard paardrijden https://schooltv.nl/video-item/clickwise-je-online-schaduw-pim 2024-12-12T15:46:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46096.w613.r16-9.7ae0eae.webp De transitie van Pim is online nog niet af | Clickwise: Je Online Schaduw Ik gebruik veel Snapchat en TikTok. Ik vind het heel fijn. Ik ben transgender om daar dingen te delen over mijn transitie en daarmee kom ik ook heel veel in contact met andere mensen die transgender zijn. Maar als je mij echt online zou willen pesten of zo, als je dan mijn vorige naam kan vinden, dat zou vervelend zijn. Juist ook omdat ik dus denk dat ik het altijd toch wel veilig doe, ben ik heel benieuwd wat er toch over mij te vinden is. Nou Pim, laten we eens even kijken wat we over jou kunnen vinden. We beginnen met Instagram. We zien hier een medische behandeling in de Genderkliniek en daar kunnen wij een aanname van maken dat Pim vroeger een meisje is geweest. Ik heb er wel bewust voor gekozen om dat ook te delen, omdat ik juist denk dat zijn juist ook dingen waar mensen het moeilijk mee hebben of waar mensen vragen over hebben. Ik heb liever dat mensen dingen aan mij vragen dan dat ze aannames gaan maken. En dan zien we hier ook een foto dat je jarig bent geweest, achttien jaar. Ik kan nu een soort van terugrekenen op de datum dat je deze foto hebt geplaatst. Achttien jaar eraf halen, dan weet ik je geboortedatum. En met een geboortedatum kunnen wij bijvoorbeeld medische gegevens terugwinnen. Denk bijvoorbeeld dat bij de huisarts of de apotheek wordt bijvoorbeeld je geboortedatum ter verificatie gevraagd. Ja, dat zou wel een probleem zijn ja, want ik heb wel gewoon door mijn transitie ook gewoon elke drie weken medicatie nodig, dus dat zou wel iets zijn dat ik denk oh ja, dan misschien niet zo delen. Kijk, het gaat over een coming-out en dan zien we hier ook staan dat je Instagram-naam is veranderd, dus het heeft vroeger schijnbaar een andere naam gehad en dat geeft natuurlijk mij extra perspectief dat ik ook ga zoeken naar een andere naam. Ik was uit de kast gekomen bij mijn familie en op school en bij mijn voetbalteam. Maar je hebt dan altijd nog mensen die je niet, die daar niet bij zitten, die je wel gewoon goed kent en zo. Dus daarom had ik ook vooral deze post gemaakt zodat iedereen het dan gewoon gelijk wist en dan kon ik echt gewoon zeg maar door met mijn leven. Dus ja, ik heb daar nooit echt zo over nagedacht. Als we nou verder nog gaan zoeken bijvoorbeeld op een TikTok-profiel zien we hier een vastgemaakte video met heel veel views. Nou ja, we zien hier staan over trans top surgery. Iedereen kan deze video's bekijken, maar wees je er ook van bewust dat er mensen zijn met slechte bedoelingen of mensen die het er niet mee eens zijn. Ja, ik wil wel echt gewoon dingen blijven delen over mijn transitie, maar misschien moet ik dan dus wel wat andere dingen wat veiliger houden zeg maar. Nouja, volgende stap is Facebook kijken. Zien we daar een profiel. Ja, als we hier scherp kijken naar de URL zien we daarin een andere naam genoemd dan Pim Citroen en daardoor kunnen we de aanname maken dat dit wellicht de vorige naam was van Pim. Ik dacht dat het bij Facebook wel zou lukken, want ik snap Facebook gewoon niet. Maar misschien moet ik nu wel echt even goed gaan googelen hoe ik mijn Facebook-account gewoon kan verwijderen, want ik gebruik het al heel lang niet meer. Maar ja, dat dat vind ik wel schokkend dat het nog zo makkelijk kan. Je hebt natuurlijk al je naam gewijzigd via je profielinstellingen, maar je kon bij Facebook ook nog bij de instellingen kan je bijvoorbeeld zoals je wachtwoord wijzigen. Kan je ook zo je gebruikersnaam wijzigen. Aangezien we nu ook je vorige naam weten gaan we daar ook naar googelen. Als we hier kijken zien we daar een PDF-bestand waar ook een foto getoond wordt met ook jouw vorige naam. Dat is mijn basisschool. Dit ook gewoon allemaal openbaar staan nog steeds. Ik denk dat ik dat erger vind dan als mensen gewoon mijn naam weten ofzo, want dit is echt hoe ik dan was. Right Pim. Er is heel veel te vinden over je op het internet en ook heel veel over je oude naam. Ik raad dan ook aan om eventueel in te loggen en deze accounts voorgoed te verwijderen. Ik ga sowieso echt uitzoeken hoe ik Facebook moet verwijderen, op privé moet zetten, wat dan ook. En ik denk dat ik wel mijn verjaardagspost eraf ga halen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_HUMAN_20206251 253.269 2031-08-19T10:00:00+00:00 208 2024-08-19T06:15:00+00:00 yes no gender mediawijsheid social media https://schooltv.nl/video-item/clickwise-je-online-schaduw-semma 2024-12-12T15:46:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46097.w613.r16-9.6d10315.webp Semma schermt haar socialmedia-accounts af | Clickwise: Je Online Schaduw Ik heb ook heel vaak gehad dat mensen bijvoorbeeld mijn foto's gebruikten voor hun accounts en sindsdien let ik er wel echt heel veel op, op mijn veiligheid. Mijn Instagram staat privé en daar heb ik ook niet heel veel volgers op. Ik heb iedereen verwijderd. Op Snapchat accepteer ik niet iedereen, alleen als ik die ken. Mijn TikTok staat wel open, maar daar post ik niet heel veel op. Ik vind het spannend. Je weet maar nooit wat iemand over je kan vinden. Dus ik ben gewoon zenuwachtig. Nou Semma, eens zien wat we over jou kunnen vinden. Nou we beginnen met het googelen naar de naam Semma Rumi. Het lijkt op het eerste oog lijkt het er goed uit te zien. Hier kunnen we dan wel wat uit halen. Hellevoetsluis zien we nog wel staan, dat is nog wel interessant misschien. Oh wat gek. Dit was volgens mij met mijn turnen, dat is heel lang geleden. Dat was negen jaar geleden. Het is zo makkelijk om te vinden. Als je mijn achternaam weet, vind je dit gewoon zo, wat erg. We zien hier een Semma Rumi staan. Het lijkt op een jongere. Dus misschien is het wel de Semma die we zoeken. Ja, misschien dat we op Instagram ook wat meer kunnen vinden over Semma Rumi. Op het eerste oog lijkt het niet dat we daar heel veel informatie over kunnen vinden, maar misschien als wij een vriendin van haar zoeken zien we dat diegene geen privé-account gebruikt en geen posts heeft. Maar als we dan bij de volgers gaan zoeken naar de naam Semma zien we daar wel iets tevoorschijn komen. Dat was niet mijn Instagram. Mijn Instagram-naam heeft mijn naam er niet in staan, dus dat vind je niet zo makkelijk. Ja, als we verder gaan zoeken naar Semma en haar woonplaats hopen we meer informatie over te vinden en hier zien we dat Semma zich heeft aangemeld voor een hondenoppas, maar ook voor normale oppas. Wat ook opvallend is voor deze websites is dat er een indicatie wordt gemaakt van je woonplaats. Of tenminste zelfs nog directer eigenlijk waar je woont. Wees je ervan bewust dat iedereen deze informatie kan inzien en dus ook ongeveer weet waar je woont. Stalkers en dat soort narigheid kan hiervoor gebruikt worden. Als ik nu kijk ik zie mijn huis eigenlijk gewoon staan op die kaart en het is misschien niet echt precies, maar als je een beetje na gaat denken dan weet denk ik wel dat je gaat weten van waar ik ga wonen. Ja, nu ik terugkijk, ik heb het al maandenlang niet gebruikt omdat ik dacht dat wel weg was of zo. Ik was echt gefocust op het werken, want ik vond dat werk ook leuk en daar dacht ik eigenlijk helemaal niet aan. Maar oh oh oh oh. Zulke websites als deze oppaswebsites geven pas meer informatie weer nadat je een account hebt aangemaakt. Maar aangezien dit kosteloos is heb ik dit even snel gedaan. Kijk, zien we daar ook een Semma tevoorschijn komen. Als we bij die schema komen zien we ook het puntje van een andere kleur veranderen. Zien we ook dat Semma hier schijnbaar ergens woont. Het is een straat verderop en... Dus ik denk dat die accounts wel vanavond weer weg zijn. Want als ik nu eens naar kijk denk ik van oh je vindt het wel snel. Nou Semma. Je doet het echt hartstikke goed op sociale media, Maar ik zou je nog één tip willen meegeven en dat is niet zomaar je exacte woonplaats meegeven aan bijvoorbeeld oppaswebsites, want die zijn makkelijk te bereiken. Mijn social media hou ik gewoon zo, je vindt niks erover. Alleen die sites gaan wel weg, dus die ga ik wel gelijk verwijderen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_HUMAN_20206252 240.064 2031-08-19T10:00:00+00:00 465 2024-08-19T06:16:00+00:00 yes no social media mediawijsheid https://schooltv.nl/video-item/clickwise-je-online-schaduw-lietje 2024-12-12T15:46:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46129.w613.r16-9.72e97d0.webp Het woonadres van Lietje ontdekken via TikTok | Clickwise: Je Online Schaduw Ik weet niet heel goed wat ik ervan kan verwachten, maar ik weet natuurlijk wel dat ik heel erg veel dingen heb gedeeld met foto's en TikTok, dus ik verwacht wel dat er echt wel iets over mij te vinden is online. Nou Lietje. Even kijken wat ik voor jou kon vinden. Met een simpele Google zoek search kunnen we kijken wat we allemaal over jou kunnen vinden. Dus al deze TikToks openbaar voor iedereen te zien. Dat is best wel veel informatie he? Je TikTok-account gaat best wel lang door naar lang geleden. Heb je het door dat dit allemaal online staat? Je beseft het wel, maar je beseft dat ook niet echt wat je denkt. Dit is gewoon, ik ben het maar, wat doen ze daar nou mee? Behalve als ik echt echt heel erg ruzie met iemand heb die mij dan toevallig niet kent die dan meteen kan weten waar ik ongeveer woon. Laten we even kijken of ik je e-mailadres kan achterhalen. Nou, met een simpele online tool kunnen we proberen of bepaalde e-mailadressen al worden gebruikt. Dit e-mailadres wordt gebruikt. Oké, laten we kijken of dit e-mailadres is betrokken bij een datalek. Ja, Dit e-mailadres is betrokken in een datalek. Een server van Minecraft. Dat heb ik echt nooit beseft inderdaad dat het echt daadwerkelijk zo snel kan. Want je hoort het heel vaak dat wachtwoorden zo gelekt kunnen worden. Een foto met je papa in het zonnetje op de coolste baan van Nederland. Nou, dan weten we ook dus wie je vader is. Laten we even kijken wat je vader allemaal post. Dan zie ik dat hij LinkedIn heeft en daar heeft hij een telefoonnummer staan en een e-mailadres en het is een Gmail-account. Laten we kijken of die betrokken is bij een datalek. Een LinkedIn datalek. Oké, laten we even kijken of we kunnen inloggen. Ja, en dat is mogelijk, maar we kunnen niet in zijn e-mail komen. Daar moet je eerst voor verifiëren en dat moet vanaf iPhone van Lietje. Ik kreeg inderdaad die melding. Mijn vader heeft wel vaker dat hij inlogt en dat ik het dus moet goedkeuren, dus ik druk gewoon altijd op is goed. Misschien kunnen we nog proberen in te loggen op andere websites naar aanleiding van de interesses van je vader die we kunnen vinden op zijn Facebook. Zo zie ik heel veel posts van Vrij Nederland. Wellicht dat we daar kunnen inloggen. Ja, nou we're in. Wellicht dat we hier jullie woonadres kunnen vinden. En jawel hoor, daar is het woonadres. We hebben het er heel vaak over gehad dat mijn vader zegt ja ja, misschien heb ik wel hetzelfde wachtwoord voor alles, maar wat boeit dat nou? Ik schrik er wel van. En ik denk zelf ook dat ik dus, ik ben zelf ook wel bang dat ik straks ook dus met andere vriendinnen of zo, dat dat er dus informatie wel over hun te vinden is via mij. En dat verandert toch wel mijn perceptie dus over wat je dus echt kan delen. Het datalek waar jij in bent betrokken geeft ook een nummer. Ik gok dat dit jouw telefoonnummer is. Misschien kan ik je telefoonnummer even toevoegen aan mijn WhatsApp op mijn telefoon om te kijken of je een profielfoto hebt. Jazeker, dezelfde profielfoto als die van Instagram. Ik heb je telefoonnummer gevonden. Met deze informatie zou je zelfs bijvoorbeeld kunnen kijken of je toegang hebt tot de DigiD-accounts van je vader. Ik heb best wel bedacht steeds dat als ik een account aanmaal dus ook op Facebook dat ik niet mijn telefoonnummer daar ook geef, want daar kunnen dus echt rare dingen mee gebeuren. Maar dat je dat alsnog gewoon kan vinden over mij is wel schrikken ook weer. Dus één tip van mij naar jou toe; zet je accounts nu op privé en filter alle gevoelige informatie er in ieder geval uit en wellicht dat je dan in de toekomst je accounts weer open kan zetten. Het liefst app ik nu meteen mijn vader met besef je echt wat voor informatie je allemaal online hebt staan, maar dat wordt nog wel een gesprek voor later. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_HUMAN_20206253 241.557 2031-08-19T10:00:00+00:00 380 2024-08-19T06:17:00+00:00 yes no social media mediawijsheid https://schooltv.nl/video-item/clickwise-je-online-schaduw-lilly 2024-12-12T15:46:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46098.w613.r16-9.291754e.webp Activisme van Lilly wordt online gevolgd | Clickwise: Je Online Schaduw Ik ben Li Platt, ik ben zestien jaar oud. Lilly was juist mijn oude naam omdat ik was eerst als meisje geboren, maar ik voelde me meer als een jongen en een paar jaar geleden heb ik daar achtergekomen. Op mijn social media post ik vooral over plastic en klimaatverandering. Maar wat ik doe is vooral gewoon muziek en filmpjes kijken en dat soort dingen. Ik ben heel benieuwd. Heel klein beetje zenuwachtig omdat ik weet helemaal niet wat ze heeft gevonden, maar ik ben wel heel nieuwsgierig. Eens kijken wat ik allemaal over jou kan vinden. Ik zie al meteen een aantal artikelen voorbij komen en video's op YouTube. Ik zie dat je klimaatactivist bent. Je woont in Huis ter Heide, je bent jeugdambassadeur, geboren in 2008. Je hebt een Wikipediapagina. Zo, dat is wel echt veel informatie die ik meteen over jou kan vinden. Inderdaad veel informatie. Nou, een Instagram-pagina met heel veel volgers en heel veel posts. Je hebt meer dan duizend posts op je Instagram pagina, dus ik denk dat daar sowieso wel wat interessants tussen staat. En hierin maak je de aankondiging dat je iets dat je het spannend vindt om iets te delen, namelijk dat je genderfluïde bent. Zulke privégegevens zet je gewoon publiekelijk openbaar naast alle klimaatactivisme die je deelt. Dus dat betekent dat mensen die het er misschien niet mee eens zijn met alle klimaatactivistme die je deelt, deze privé- en gevoelige informatie over jou kunnen gebruiken om je misschien pijn te doen. Ja, dat is denk ik wel ook een beetje wel. Maar helaas, met hoeveel positieve mensen zijn er wel? Er zijn altijd negatieve mensen bij, maar dat is ook de realiteit voor zoveel mensen op aarde. Ja, als ik door je Instagram-pagina scroll dan zie ik een bekend persoon voorbijkomen, namelijk Greta Thunberg. Greta is een bekend persoon over de hele wereld, omdat ze namelijk opkomt voor het milieu en voor de klimaat. Oké, ik zie een post voorbij komen wat ze zegt. Lily is tien. Ze is een held voor het milieu en levend in Nederland. Ze is opgekomen voor mij en nu krijgt ze heel veel haat van anonieme pestkoppen online. Dus volg haar en support haar. Dit zegt Greta over jou en Greta is heel bekend, dus dat betekent dat heel veel mensen dit hebben gezien. En het is natuurlijk heel goed dat jij wilt delen waar je voor staat, maar het is wel belangrijk dat je dan alle andere dingen die er niks mee te maken hebben goed afschermt van het internet. Ik denk dat zij juist heel veel gelijk daarin heeft en ik denk van hierna ga ik sowieso wel dingen veranderen denk ik, maar ze heeft wel juist heel veel gelijk daarin. Ik zie dus ook e-mail adressen voorbijkomen. Nou, die gooi ik even dan ook in Google. Ik zie hier een aantal interessante tekens voorbij komen. Dit lijkt niet de Nederlandse taal te zijn. Dit lijkt Russisch. Ik ga het even vertalen. Het gaat over jongeren die opkomen voor de toekomst en opkomen voor het milieu. Daar sta je dan. Ik zie twee telefoonnummers en ik zie je e-mailadres. Ik wist niet dat zoveel informatie erbij stond. Nee, ik heb omdat. Ik heb wel verschillende interviews gedaan, maar ik kan me niet herinneren bij deze. Er zijn heel veel woorden die ik kan gebruiken om het soort van te describen, maar ik weet eigenlijk niet. Het is gewoon wauw. Het is gewoon zoveel over na te denken denk ik. Dus ik snap heel goed dat je veel wil delen over het milieu en de klimaat, maar ik denk dat het belangrijk is dat je beseft dat bepaalde privégegevens, zoals je e-mailadres en telefoonnummer niet per se overal hoeft te staan. Het was wel gewoon echt gewoon een beetje van ja, een eye opener. Gewoon om te zien van zoveel informatie die er gewoon opstaat. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_HUMAN_20206255 250.24 2031-08-19T10:00:00+00:00 111 2024-08-19T06:18:00+00:00 yes no mediawijsheid social media https://schooltv.nl/video-item/clickwise-je-online-schaduw-fons 2024-12-12T08:44:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46100.w613.r16-9.11b72d7.webp Gegevens van Fons gelekt bij een bedrijf | Clickwise: Je Online Schaduw Hoi, ik ben Fons Ellinga, achttien jaar. Ik ben heel erg fan van de sportschool en online probeer ik mensen te inspireren om ook veel te sporten en daarbij gebruik ik vooral Instagram en TikTok. Ik vind het belangrijk om goed na te denken over wat je plaatst, omdat ik in het verleden misschien wel iets minder goed heb daar over na heb gedacht. Nou, in het verleden heb ik wel eens YouTube geprobeerd wat niet helemaal heeft uitgepakt. Ik hoop natuurlijk niet dat ze dingen hebben gevonden wat eigenlijk best wel schadelijk is, dus ik vind het wel een beetje spannend. Eens even kijken wat ik allemaal over jou kan vinden Fons. Ik zie staan Bulking, personal trainer. Ik zie dus ook dat je een Threads-account hebt gekoppeld aan je Instagram-account. Hier zie ik wel een aantal pikante berichten voorbij komen waar jij dan op reageert. Ik kan me voorstellen dat het niet zo fijn is om dit soort berichten binnen te krijgen, maar door erop te reageren geef je het wel meer aandacht en krijg ik het ook te zien. Als iemand zoiets bizars post over pikante onderwerpen en niemand zegt er ooit iets van, dan gaan ze er gewoon mee door omdat ze denken dat het leuk is. En als één iemand daar dan iets van zegt, dan zijn ze daar meer zelfbewust van en misschien krijgt dat wat meer aandacht, maar dat vind ik dan wel, als het op de goede bedoeling is, is dat prima. Nou, ik kom een e-mailadres tegen. Ik ga even kijken of jouw e-mailadres betrokken is bij een datalek. Ik zie dat je betrokken bent bij twee datalekken. Nou, dit zijn twee bedrijven en hier heb jij ooit dus een account op aangemaakt waarschijnlijk. Deze bedrijven zijn vervolgens slachtoffer geworden van een aanval waarbij de gegevens van gebruikers zijn gelekt en zoals ik hier zie staan. Bij het ene bedrijf had het te maken met e-mailadressen, geografische locaties, namen, wachtwoorden en social media-profielen. En bij het andere bedrijf je geboortedatum, e-mailadres, gender, naam, nationaliteit, telefoonnummer, huisadres en gesproken talen. Het was wel schokkend om te weten dat dan gewoon letterlijk letterlijk alles wat je moet invullen voor een vliegticket is alle informatie die je over mij kan vinden. Het is heel veel, dat vind ik helemaal niet kunnen. Nou, dan ben ik wel benieuwd wat voor reacties je krijgt op je social media accounts, dus ik ga even een kijkje nemen. Ik zie dat iemand vraagt of je anabolen gebruikt. Anabolen zijn middelen waardoor mensen meer spieren kunnen krijgen. Je geeft aan dat jij het niet nodig hebt, maar de comment staat er nog wel. Dus dat zet mensen wel aan het denken of het wel echt of niet zo is. Ik heb heel bewust die comment laten staan om ook te zeggen van ik heb dit niet nodig. Aan de ene kant omdat ik al vind dat ik er prima uitzie en aan de andere kant omdat het heel slecht voor je is. Dus ik heb dat puur laten staan om er een bespreekbaar onderwerp van te maken. Daardoor ben ik wel benieuwd wat voor volgers jij hebt. Oké ja, ik zie dit account voorbij komen die dit soort middelen verkoopt. En dit account volgt jou. Nou dit zegt wel wat over je imago, dus ik zou daar wel goed over nadenken. Wil je wel gevolgd worden door dit soort accounts? Dit account is waarschijnlijk een bot die gewoon mij heeft gevolgd om een een of andere scam te doen. Dus ja, die kan ik zeker verwijderen. Ik zou in ieder geval aanraden om je wachtwoorden te veranderen en ook zou ik even controleren wie jou volgt en dat je daarover nadenkt of je dat wel wilt of niet. Nou, het meest schokkende wat ik vond van wat ze heeft gevonden is toch wel dat ze eigenlijk al mijn informatie zou kunnen vinden als ze een hacker was. En dat vind ik best schokkend eigenlijk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_HUMAN_20206254 232.064 2031-08-19T10:00:00+00:00 184 2024-08-19T06:19:00+00:00 yes no mediawijsheid social media https://schooltv.nl/video-item/clickwise-je-online-schaduw-zoe 2024-12-12T15:46:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46101.w613.r16-9.dcc219f.webp Meelezen bij haatcomments onder Zoë's berichten | Clickwise: Je Online Schaduw Mijn naam is Zoë Wijbenga. Ik ben achttien jaar oud en ik woon in Dronten. Ik plaats best wel veel dingen. Ik deel ook wel veel van mijn dagelijks leven en wat ik gewoon doe. Ik let wel met foto's op wat er te zien is, wie er in beeld komt en dat soort dingen. Ik ben best wel benieuwd inderdaad wat er gevonden kan zijn, maar geen idee. Nou Zoë. Eens kijken wat ik allemaal over je kan vinden. Ik zie een Instagram-account voorbijkomen en je hebt in de caption staan family, dus dat betekent dat dit jouw familieleden zijn. En als ik verder kijk wat ik nog meer kan vinden op het account van van jouw moeder, dan zie ik een uitgebreide post waarin ze het heeft over jou met de caption trots op jou Zoe en ik zie staan dat je dus een nieuwe opleiding gaat doen, sociaal werker, dat je examens hebt. Dat je vrijwilliger bent, een jongerenwerker. En dat ze eigenlijk heel trots op je is. En het is natuurlijk superlief dat zij dit over jou post en dat ze zo trots op je is. Maar het staat wel allemaal openbaar. En ik kan hieruit leiden wat voor opleiding je doet en naar welke school je gaat. Dus dat is wel iets om over na te denken. Ze overlegt vaak wel gewoon wat ze deelt, maar ja, we hebben nooit echt gesprekken erover gehad. Ja, ik wist natuurlijk eigenlijk wel dat het allemaal online stond, maar niet dat het zo makkelijk te vinden was eigenlijk. Hier heb je zelfs een videoclip opgenomen die je aan het promoten bent op je Instagram-account. Maar ik zie dat iemand... ja lacht. Dat iemand reageert op jouw video met dat diegene aan het lachen is en je bent daarop in aan het gaan door weer daarop een reactie te geven met Voor wat lach je? Ik ga weer even verder kijken of ik nog meer haatcomments tegen kan komen. Ik zie namelijk dat je ook een TikTok-account hebt, dus ik ga even een kijkje nemen wat ik daarop kan vinden. Ik zie een video voorbijkomen met wat een optreden, maar iemand die plaatst niet een hele fijne reactie daarop. En ik zie ook veertien reacties in totaal weer daarop. In het begin dacht ik ja, het zal wel. Toen werden het eigenlijk wel steeds meer, dus toen begon ik het ook echt wel vervelend te vinden. En ik heb toen op TikTok heb ik ook mijn comments uitgezet zodat er geen comments geplaatst konden worden en dat is uiteindelijk dan wel gestopt ook. Ja, eigenlijk was het wel een vorm van pesten. Ik heb er wel over nagedacht om de reacties te verwijderen. Ik heb het alleen nooit gedaan. Ik denk om toch te laten weten om... ja dat ik toch wel zulke comments krijg. En misschien ook wel een stukje, dat mensen misschien denken dat ik me verlaag en daarom de comments verwijder. Ik merk dat je echt heel erg in gesprek gaat met dit soort gemene opmerkingen onder jouw video's. Maar dat je dus best wel veel aandacht geeft. Maar dit staat allemaal openbaar en online. Ik weet dat je de opleiding sociale werker wilt doen of al aan het doen bent. En ik weet dat werkgevers ook sociale media van hun medewerkers controleren voordat ze die aannemen. Dus dit is iets om goed over na te denken. Jouw toekomstige werkgever zou dit ook kunnen zien. Ja, daar heb ik ook nooit echt over nagedacht denk ik. Ja, het is natuurlijk best wel logisch dat ze even gaan zoeken naar wie ze uiteindelijk gaan aannemen. En ja, natuurlijk is het dan niet oké als ze dan dit zien. En ik snap wel dat je het zingen natuurlijk met iedereen wil delen, maar ik raad ook aan om de haatcomments te verwijderen. Ook de reacties waar jij op in bent gegaan en de accounts die haatcomments plaatsen te blokkeren zodat deze ook niet meer terug kunnen komen met nieuwe reacties. Ja, best wel gek om te zien hoe je zo snel informatie kan vinden eigenlijk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_HUMAN_20206258 254.549 2031-08-19T10:00:00+00:00 433 2024-08-19T06:20:00+00:00 yes no social media mediawijsheid https://schooltv.nl/video-item/clickwise-vraag-het-ciana-groepsdruk 2024-12-12T15:46:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46102.w613.r16-9.9275fae.webp Hoe ga je om met groepsdruk? | Clickwise: Vraag het Ciana Hey berichtje. Hoi Ciana! Wij vroegen ons af waarom klasgenootjes of kinderen het lastig vinden om uit een klassenapp te stappen. Kan je ons helpen Ciana? Doei! Oeh, lastig. Ja, ik kan me wel voorstellen dat het moeilijk is om uit zo'n klassenapp te stappen. Hoe komt het toch dat we zo'n rot voelen als we dan uit die app willen stappen? Even kijken wat ik kan vinden. Waarom durf ik niet uit de klassenapp te gaan? Oké, Najla die weet daar heel veel over. Laten we haar gaan opzoeken om te kijken wat ze ons kan vertellen. Hey, ik kreeg de vraag binnen waarom durf ik niet uit de klassenapp te stappen en volgens internet weet jij er alles van af. Nou, dat klopt. Het is helemaal niet gek dat je het spannend vindt om uit zo'n app te stappen. Want wij mensen, wij zijn groepsdieren. Wij zijn groepsdieren omdat vroeger de kans veel groter was dat we konden overleven als we deel uitmaakten van een groep. Dan had je bijvoorbeeld één iemand in de groep nodig die supergoed kon jagen en die voor vlees kon zorgen. En je had iemand nodig die heel goed een hut kon bouwen waar je in kon verblijven. Als je dat allemaal in je eentje zou moeten doen, was dat veel ingewikkelder om te overleven. En ons brein is daar zo erg op gemaakt dat we daarom nu nog steeds zo belangrijk vinden dat we deel uitmaken van een groep. Maar stel dat ik nou toch uit de groep wil stappen, hoe doe ik dat dan? Wat er gebeurt is dat we allerlei gedachten in ons hoofd krijgen over wat er voor akelige dingen zouden kunnen gebeuren als we uit zo'n app stappen. Stel je nou voor je bent bang dat niemand uit jouw klas nog met jou praat de dag erna op school? Spreek dan al met een vriend of vriendin af dat je met haar of met hem gaat praten die dag erna, dus dan hoef je daar al niet druk over te maken. En als je het heel spannend vindt, dat is ook helemaal niet erg. Want spanning, dat hoort gewoon bij ons. Dus als je dat gevoel hebt, probeer dan te bedenken: spanning zorgt ervoor dat we extra goed aan de slag kunnen gaan en dat we helemaal klaargemaakt worden voor actie. Dus maak gebruik van dat gevoel. Oké, top! Thanks Nejla! Hey Jasper. Hallo. Hallo! Nou, ik heb net Anna net gesproken en die heeft me helemaal uitgelegd waarom je dus niet uit zo'n klassenapp durft te stappen. Als het goed is heeft het gewoon te maken met groepsdruk. En jij gaat daar vandaag een leuk experiment over doen, toch? Ja, klopt. Ik ben hier vandaag om een gastles te geven over video's maken aan deze klas. Terwijl ik die les geef, ga ik af en toe in mijn handen klappen en eigenlijk de hele klas weet hiervan. Die hebben we van tevoren dit verteld. Maar er is één leerling die dit dus niet weet. Dus we gaan kijken wat er gebeurt als ik klap en de hele klas mee klapt. Of die leerling uiteindelijk bezwijkt voor de groepsdruk en mee gaat klappen. Ik ga jullie een gastles geven vandaag. Goed, ik ga hier dus een korte presentatie geven over video's maken. Goed, Waarom? Waarom zijn we eigenlijk met z'n allen aan het klappen? Weet je dat? In het begin deed jij één keer dit. Toen waren een paar kinderen die dat deden. Toen dacht van ja ik doe mee. Zag je het? Ja. Maar dat maakt dus helemaal niet uit. Nou ja, het blijkt dus maar dat toch bijna iedereen altijd wel bezwijkt voor die groepsdruk. Top! Dank je wel. Nu weet ik zeker het antwoord op mijn vraag. Ik ga even bellen. Hey! Nou, ik ben druk bezig geweest om het antwoord op jullie vraag te zoeken. Wij als mensen zijn dus eigenlijk groepsdieren. Dus als jij dan bijvoorbeeld uit een groep probeert te stappen, zoals de klassenapp, dan denkt je brein oh nee, dat moet je niet doen, je moet erbij blijven, want dan ben je veilig. Dan is er ook zoiets als groepsdruk. Dus stel dat iedereen in de klas iets aan het doen is, behalve jij, zoals in je handen klappen, dan ga je ook in je handen klappen omdat je denkt nou ja, iedereen doet het, dus dan zal het wel normaal zijn. Beantwoordt het een beetje jullie vraag zo? Ja ja. Oh en ik heb trouwens nog een leuk TikTok-filmpje gevonden, dus die stuur ik even naar jullie door. Ik denk dat het altijd goed is om gewoon eerlijk te zijn en te zeggen dat je geen zin hebt in die appgroep of het niet leuk vindt wat daar gebeurt. Vaak laten apps het helemaal niet zien als je die groep verlaat. En als er toch naar wordt gevraagd, zeg ik altijd dat de groep te veel opslagkosten of die niet genoeg gebruikt wordt door mij en dat er als het nodig is altijd een nieuwe groep aan kan worden gemaakt. Niks persoonlijks dus. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_HUMAN_20204237 254.4 2031-08-19T10:00:00+00:00 2668 2024-08-19T06:21:00+00:00 yes no mediawijsheid groep social media https://schooltv.nl/video-item/clickwise-vraag-het-ciana-privacy 2024-12-12T15:46:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46103.w613.r16-9.ad06e62.webp Heb je privacy op het internet? | Clickwise: Vraag het Ciana Met mijn popgroep breng ik singles en clips op YouTube uit. Mijn ouders zeggen alleen altijd wel dat ik goed moet opletten met wat ik online zet, omdat het voor altijd op het internet zou blijven staan. Klopt dat Ciana? Ja, dat heb ik mensen ook wel eens horen zeggen, maar ik heb eigenlijk geen idee of dat wel klopt. Even kijken wie hier meer over weet. Blijft alles voor altijd op het internet staan? Oké, we moeten dus Gina hebben, die weet hier het meest van af. Ben benieuwd wat ze hierover te zeggen heeft. Hoi Gina, ik kreeg de vraag of het klopt dat als je iets online zet dat het voor altijd op het internet blijft staan. Als jij iets post online, een filmpje of video dan kan het zo zijn dat iemand anders of een andere website het al heeft overgenomen. Of iemand maakt er een filmpje van of een screenshot en die kan daar mee doen wat hij wil. Dus ook al als jij zelf jouw post verwijdert, kan het zo zijn dat iemand anders daar al een filmpje of video van heeft gemaakt en dus heeft verspreid op het internet. Een andere website heeft het misschien overgenomen en je weet jij hebt toestemming gegeven, want jij hebt het online geplaatst en je weet dus nooit wie het al gekopieerd heeft. Hoe kan ik er dan voor zorgen dat ik wel op een veilige manier dingen kan posten? Zet je profiel op slot. Daarnaast is het ook belangrijk dat je gaat nadenken wat post ik? Maak ik een selfie met op de achtergrond het nummer van je huis of zelfs de straatnaam van je huis? Dan weten boeven ook waar je woont. Of als jij je voor- en achternaam gebruikt op het internet, geeft dat gewoon heel veel informatie aan die boeven om jou kwaad te doen. Waarom is het dan zo gevaarlijk dat foto's en video's voor altijd online kunnen blijven staan? Ze kunnen bijvoorbeeld met jouw filmpjes en foto's een deepfake maken en een deepfake is een nepfilmpje waarbij ze dus jou gebruiken, jouw gezicht en jouw stem zelfs en jou dingen kunnen laten zeggen die je nooit hebt gezegd. En daarmee kunnen ze bijvoorbeeld een WhatsAppberichtje sturen naar jouw ouders en vragen om geld, om een nieuwe iPhone. En je ouders betalen dat dan maar aan de criminelen, aan die boeven. Oké goeie, ik snap nog veel beter hoe het werkt. Thanks Gina! Tijdens het googelen zag ik dat Martijn als digitaal rechercheur achter boeven aangaat op het internet, dus hij weet als geen ander hoeveel informatie er online blijft staan. Nu vroeg ik me alleen wel af: is het nou echt niet mogelijk om foto's en video's offline te halen? Dus laten we dat even gaan checken. Hey Martijn, hey hallo. Ik begreep net van Gina dat er altijd een kopie online kan zwerven van een foto of een video die ik ooit heb gemaakt. En volgens Google weet jij precies hoe dat werkt. Als je iets op Instagram of TikTok post bijvoorbeeld, dan geef je die data natuurlijk aan Instagram of TikTok. Maar iedereen die het kan zien kan er ook een kopietje van maken. Dat is eigenlijk helemaal niet zo moeilijk. Je kan eigenlijk heel makkelijk met websites bijvoorbeeld een kopietje maken van TikTok. Maar op zo'n website blijft dat ook altijd staan, ook als jij zelf het videootje weghaalt. Dat kopietje blijft er dan altijd staan en iedereen kan dat opzoeken. Is het dan ook zo dat die foto's en video's op social media belanden? Jazeker, er zijn accounts, die zijn er natuurlijk alleen maar mee bezig om zo veel mogelijk volgers te krijgen. Dus die pakken populaire videootjes, kopiëren ze gewoon. Hoeven ze het zelf niet te maken is voor hun natuurlijk makkelijk. Hier. We zien hier ook een bekende voetballer. Ja dat is niet zijn account. Dus misschien heb je het gepost en dan denk je nou ik heb het liever offline, maar daar staat het toch wel hier. Maar stel dat je nou je eigen foto's en video's offline wil halen, hoe kan je dat dan doen? Dan druk je hier op verwijderen en dan krijg je de optie wil ik het deactiveren of echt verwijderen en klik op verwijderen. Dan bewaren ze nog dertig dagen mocht je je toch nog bedenken. Maar daarna is het wel allemaal weg. Dus het is belangrijk dat je op verwijderen drukt en niet op deactiveren. Ja, als je op deactiveren klikt dan blijft het staan. Nou super Martijn, ik weet genoeg. Helemaal goed. Dank je wel. Ja, geen probleem. He Daan. Je ouders hebben toch een beetje gelijk. Alles wat je op het internet zet kan jij natuurlijk zelf van je profiel verwijderen. Maar ja, je weet natuurlijk niet of er al een kopie van wordt gemaakt. Er is gelukkig ook wel goed nieuws. Je kunt ook social media platformen vragen of ze de foto's en video's die je zelf hebt gepost, om die te verwijderen. Alleen ja, je weet dus nooit of daar al een kopie van rondzwerft ergens op het internet. Dus het beste is om gewoon goed na te denken over wat je post en om je profiel op privé te zetten. Dus met zo'n slotje, want dan weet je zeker dat er niemand zit mee te gluren. Beantwoordt dit zo'n beetje je vraag? Ja zeker, Ik weet alles nu. Oh trouwens, ik had ook nog wat tips binnengekregen via WhatsApp. Ga ik zo even naar je sturen. Als ik een post maak op social media let ik erop dat alleen de mensen die dat willen erop staan. Ook let ik op straat borden en de laat nooit de buitenkant of het uitzicht van mijn huis zien. Ik zorg dat ik niet te bloot op foto's sta. Mensen kunnen deze foto's ook voor andere dingen gebruiken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_HUMAN_20204239 301.674 2031-08-19T10:00:00+00:00 1152 2024-08-19T06:22:00+00:00 yes no mediawijsheid nepnieuws privacy https://schooltv.nl/video-item/clickwise-vraag-het-ciana-concentratie 2024-12-12T15:46:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46104.w613.r16-9.817df8f.webp Hoe kan je beter concentreren? | Clickwise: Vraag het Ciana Hey, wie zal dat zijn? Als ik op mijn iPad heel veel kleine filmpjes kijk dan kan ik dat uren volhouden. En als ik op mijn iPad ofzo een film kijk van 3 uur kan ik mijn concentratie er niet meer bij houden. Weet jij hoe dat kan Ciana? Doei. Hoe zou dat eigenlijk kunnen komen? Gaan we opzoeken. Hoe kan het dat ik urenlang op mijn telefoon kan zitten, maar geen lange film kan kijken? Er staat echt superveel informatie over online. Ik ga toch liever even praten met iemand die er verstand van heeft. En dat is Brankele. Laten we haar opzoeken. Hoi Brankele. Hey hallo! Ik kreeg de vraag hoe het kan dat ik echt urenlang op mijn telefoon kan scrollen, maar dat als ik een film probeer te kijken dat het niet lukt. Ja, dat heeft te maken met je concentratie. Concentratie is het volhouden van je aandacht op één ding en het lijkt bij je telefoon misschien alsof je dat doet omdat je voortdurend op je telefoon zit. Maar eigenlijk ben je je niet aan het concentreren omdat het allemaal losse kleine filmpjes zijn. En dus elke keer krijgt je hersens een nieuw signaal van oe er is weer iets leuks, oe er is weer iets leuks. En dat is niet hetzelfde als je je aandacht vasthouden bij een film van 2 uur. En hoe lang kan je dan wel ergens je aandacht op richten? Ja, dat hangt er heel erg van af. Sowieso maakt het heel veel uit of je iets leuk vindt, of je er motivatie voor hebt. En het heeft ook met je leeftijd te maken, want baby's kunnen zich bijvoorbeeld nog helemaal niet concentreren. Hoe kan je dat dan trainen als je denkt ik wil me toch ergens langer op kunnen concentreren? Nou, het goede nieuws is dat dat wel kan, want je concentratie is een soort spier. Dus hoe vaker je dat doet, hoe beter je er in wordt. En dat kan je bijvoorbeeld langzaam opbouwen. Dus je probeert eerst 10 minuten ergens je aandacht op te richten, op een boek of een film, of de les daarna 15 minuten, daarna 20 minuten. En hoe langer je dat uitbouwt, hoe langer je je dus ook kunt concentreren. Thanks Brankele! Ik snap het al veel beter. Ik moet alleen wel gaan, want ik heb nog een paar vragen die ik wil beantwoorden. Maar dank je wel. Heel goed! Oh echt superinteressant wat Brankele net vertelde zeg! Ik zag trouwens op internet dat Daisz hier hele leuke liedjes over maakt en op Insta zag ik dat ze ook in het park is. Dus even kijken waar ze uithangt. Ik zag op Insta dat jij liedjes maakt over wat er allemaal in je hoofd gebeurt, maar heb je ook een liedje over concentratie? Heb ik voor je. Nou, laat maar horen dan. Let's go! Alright, luister goed, want ik leg het aan je uit hoe je makkelijk verzeild raakt in een TikTok-fuik. Hoe je uren en uren kunt scrollen op je telefoon, maar een film niet lijkt te boeien. Nou, dat zit dus zo. Je brein is zo geprogrammeerd om steeds te reageren op alle prikkels die er zijn om zo steeds meer te leren. Dus je brein wil actie, snelheid en pit, maar langzaam en langdradig mist het die hit. Dus de lessen met de langzame P zonder switch vindt je brein veel lastiger. Ja, begrijp je dit? Gelukkig is je aandachtsspanne net als een spier die je dus kunt trainen. Ja, ik vertel het je hier. Begin met 5 minuten, echt gefocust en dan steeds een beetje langer. En zonder die phone dus. Want naast je telefoon zijn er zoveel mooie dingen. Juist echte momenten zorgen voor herinneringen. Dus geniet van je brein en ga maar eens trainen, dan heb je straks meer aandacht voor alles om je heen. En natuurlijk is het moeilijk, maar kun je dit aandacht geven? Dan heb je er iets aan voor de rest van je leven. Wauw, wat een supergoed nummer! Thanks Daisz! Ik snap gelijk wat ik moet doen. Ik ga even bellen. Thanks! He Noud. Het is helemaal niet zo gek dat je makkelijk urenlang op je telefoon kunt zitten, maar het wel lastig vindt om bijvoorbeeld naar een superlange film te kijken. Dat komt dus omdat je op je telefoon steeds naar verschillende korte dingen kijkt, waardoor dat veel makkelijker vol te houden is. Het goede nieuws is dat je dat wel kan trainen. Hoe je dat doet is door niet ineens naar een film te kijken van 2,5 uur, maar door te zeggen ik ga het opbouwen. Ik begin bijvoorbeeld met een film van 20 minuten. Want ja, het is wel handig als je wat langer je aandacht ergens bij kan houden, dus misschien is dat wel een goede tip. Beantwoordt dat een beetje je vraag Noud? Ja. Ik heb trouwens nog een andere video voor je die ook heel veel tips heeft, dus die ga ik even naar je doorsturen. Ik zou bijvoorbeeld mijn telefoon op stil zetten en bijvoorbeeld een muziekje aanzetten. Ik vind het altijd lastig om mijn concentratie te behouden bij films, maar ik heb wel iets dat het helpt, namelijk van plek te wisselen waar ik niet veel spullen om me heen heb of andere dingen die me kunnen afleiden. Als je niet afgeleid wil worden, moet je gewoon je telefoon wegleggen, dan kan je je veel makkelijker focussen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_HUMAN_20204240 264.426 2031-08-19T10:00:00+00:00 771 2024-08-19T06:23:00+00:00 yes no mediawijsheid social media hersenen https://schooltv.nl/video-item/clickwise-vraag-het-ciana-algoritme 2024-12-12T10:30:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46105.w613.r16-9.6550c7a.webp Wat is een algoritme? | Clickwise: Vraag het Ciana Hey berichtje. Mijn vraag is dat als ik 's avonds laat op mijn telefoon zit en ik moet slapen ben ik altijd nieuwsgierig wat het volgende filmpje is en daardoor blijf ik maar kijken. Weet je hoe dat kan, Ciana? Ik heb nooit echt over nagedacht hoe dat zit, maar wel echt super goed om te weten. Even kijken wat Google me kan vertellen. Als ik op social media filmpjes kijk blijf ik maar doorkijken. Hoe kan dat? Oke duidelijk. Hiervoor moet ik bij Nejla zijn. Ik kreeg de vraag binnen dat als ik op social media zit dat ik gewoon heel lang wil blijven doorkijken. Hoe kan dat? Dat komt omdat die apps zo verslavend mogelijk worden gemaakt, want die apps kunnen er geld aan verdienen als mensen er superlang op zitten. En dat doen ze bijvoorbeeld door hele korte filmpjes te laten zien, zodat je telkens weer iets nieuws kunt aanklikken als je het beu bent. Maar ook door bijvoorbeeld aan te bieden wat jij al leuk vindt. Stel dat ik nou wel minder op social media zou willen zitten, hoe kan ik dat het beste doen? Dan heb je dus iets nodig wat buiten jou zelf ligt, omdat het dus niet iets is wat je zelf doorhebt. En zo kun je bijvoorbeeld aan je ouders vragen of ze dat tegen je willen zeggen. Maar als je het zelf graag wilt bijhouden, dan kun je dat bijvoorbeeld doen door in die app bepaalde instellingen aan te passen. Maar je kunt dat ook via je telefoon zelf doen dus buiten de app. En daar zijn ook weer allemaal losse apps die je ook weer kunt downloaden, die je ook weer allerlei reminders kunnen geven. Top Nejla. Ik ga op zoek naar de rest van de antwoorden op mijn vragen. Ik zag dus dat Menno een YouTube-kanaal heeft wat echt supergoed wordt bekeken. Dus als er iemand is die weet hoe je mensen lang naar video's laat kijken, dan is dat Menno wel. Nou vertel, waar moet ik op letten als ik naar filmpjes zit te kijken op mijn tablet? Nou, ik kan je daar alles over vertellen, maar dat ga ik niet zomaar doen. Ik heb een hele leuke quiz gemaakt, Want kijk, je hebt natuurlijk platforms zoals Instagram en TikTok en die zorgen ervoor dat jij de juiste video's te zien krijgt. Maar je hebt ook nog iets anders. Dat is het algoritme. En het algoritme weet heel goed wat voor video's jij leuk vindt en die zorgt er dus voor dat jij steeds de juiste video's blijft kijken. Ik heb wat mooie voorbeelden meegenomen en de vraag aan jou is steeds welk trucje gebruikt deze meester of juf in zijn video om dat algoritme op de juiste manier te gebruiken? Ik heb goed nieuws je bent geslaagd! Lekker man! Lekker man! Ohhhh dik. Oké. Nou, vertel, Wat voor trucje denk je dat deze meester gebruikt? Eh, tekst in beeld. Nou, er stond part III en dat betekent deel drie. Dan is er dus een derde deel. Dat is dit deel. Maar er is ook een deel één en deel twee. En als je weet dat dit deel drie is, wil je natuurlijk deel één en deel twee gaan zien. Het werd heel snel geëdit. Heel veel snelle beelden achter elkaar. Ja zeker, dat klopt. Maar er was nog iets anders aan het begin waardoor je zoiets had van oh, ik moet blijven kijken. Ik voelde een beetje spanning opbouwen? Zeker, Dat is het ja. Hij zei er is groot nieuws en ja, je wil natuurlijk weten wat dat grote nieuws is. Ik ga zwemmen...in bacardi-lemon. Beginnen met een vraag dat je dan benieuwd bent naar het antwoord? Nou, zou kunnen, maar het zit ook hier weer aan het begin, want je ziet dat ze eigenlijk een reactievideo maakt. Dan weet je ook dat er een eerdere video was waar die reactie vandaan komt en dan wil je natuurlijk die eerdere video ook zien, want je wil weten waar dat vandaan komt. Dus ook hier zorgt het stukje aan het begin er weer voor dat je naar de volgende video gaat en dat je dus blijft kijken. Thanks! Ik weet in ieder geval waar ik op moet letten als ik aan het scrollen ben op mijn tablet. Ik ga snel door, want ik heb eindelijk het antwoord op de vraag. Hee. Het is helemaal niet zo gek dat wij superlang op onze telefoon willen zitten. En dat komt dus omdat YouTube, Shorts en TikTok dat ook willen, want daar verdienen ze dus geld aan. En dan is er dus ook nog iets als het algoritme, dan laten ze dus allemaal filmpjes aan jou zien waarvan ze weten hey, deze vind jij leuk! En als ik veel van deze filmpjes aan jou laat zien, dan blijf je net zo lang kijken. Beantwoordt dat een beetje je vraag? Ja. Top, daar doe ik het voor. Oh en ik zag trouwens nog wat tips voorbij komen die je misschien ook wel leuk vindt, dus die stuur ik even naar je door. Klinkt misschien niet leuk, maar het werkt wel. Ik heb namelijk een timer met een tijdslimiet voor mijn apps ingesteld. Dat zorgt ervoor dat ik niet eeuwig lang kan blijven doorscrollen. Wat je kan bedenken is dat social media ervoor gemaakt is om nooit op te zijn. En ik heb bijvoorbeeld een avondslot op mijn telefoon staan. Dan gaat hij gewoon om 20 uur s avonds uit. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_HUMAN_20204241 261.504 2031-08-19T12:24:00+00:00 1901 2024-08-19T06:24:00+00:00 yes no mediawijsheid social media https://schooltv.nl/video-item/clickwise-vraag-het-ciana-ai 2024-12-12T15:46:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46106.w613.r16-9.3317572.webp Wat kan AI? | Clickwise: Vraag het Ciana Hey, wie zou dat zijn? Mijn vraag is kan AI in de toekomst leraren vervangen? Ik vraag dit omdat ik later misschien juf zou willen worden en ik hoop dat dit nog kan. Doei! Oeh ja, met AI lijkt alles wel mogelijk. Even kijken bij wie ik moet zijn Kan AI in de toekomst leraren vervangen? Oké, top. We moeten bij Stefan wezen, die weet blijkbaar superveel over AI. Hey Stefan, ik kreeg de vraag of AI in de toekomst onze leraren kan vervangen en als het goed is weet jij daar alles vanaf. AI, dus Kunstmatige intelligentie zijn computerprogramma's die problemen oplossen die wij heel moeilijk vinden. Vroeger was dat bijvoorbeeld nog automatisch de spelling op je telefoon veranderen als je iets verkeerd spelt. Nu vinden we dat niet zo spannend meer, dus zijn het echt dingen zoals chat GPT die je hele werkstukken voor je kunnen schrijven. Dat vinden we AI. Je moet heel helder zijn in wat je van zo'n computer wil en zelfs dan kan het zijn dat iets als chat GPT opeens onzin uitkraamt. Want kan AI dan ook alles wat een mens kan? Begrijpt AI bijvoorbeeld wanneer ik blij ben of wanneer ik verdrietig ben? Je kan om heel veel verschillende redenen lachen. Je kan lachen omdat je blij bent, maar je kan ook lachen omdat je een beetje sterk houdt, terwijl je eigenlijk best wel verdrietig bent. Dat verschil, dat snapt zo'n computer nog niet zo goed. En wat denk je? Gaat AI binnenkort onze leraren de klas uit kicken? Ja, nee. Eigenlijk nog helemaal niet. AI kan super goed helpen, bijvoorbeeld bij rekenen. Leraren doen natuurlijk veel meer dan alleen maar het goede antwoord geven. Ze troosten je als je verdrietig bent. Ze zorgen ervoor dat je niet gepest wordt. Al die dingen, dat kan zo'n computer nog lang niet. Goed om te horen. Ik ga alleen wel even snel door, want ik wil nog bij één persoon langs. Maar thanks Stefan. Ik zag dus op het internet dat Mike megaveel van robots afweet en dat hij een robot heeft die misschien de meester of juf gaat kunnen vervangen. Ik ben wel benieuwd hoe die eruitziet. Hallo! Nou dit is hem dus dit. Dit is Hero en Hero is gemaakt voor kinderen in de klas om samen met ze te rekenen, te kletsen over boeken. Nou, laten we naar binnen gaan en ik ben benieuwd hoe dat eruit ziet. Ja. Spannend! Hoi, wat leuk dat je er bent! Ik heet Hero. Hoe heet jij? Bo. Vandaag gaan we nog niet lezen, maar verhalen bedenken. Waar zal het verhaal over gaan? Voetbal. Laten we een leuke eerste zin van dit verhaal bedenken. Dat we gingen buitenspelen en daarna gingen we voetballen. Het is bijna tijd om te gaan. Laten wij onze eigen geheime begroeting bedenken. Pak mijn armen maar vast. Je kunt bewegen in 3, 2, 1. Maar dat doet hij wel goed. Hij reageert wel echt heel erg goed op Bo. Klopt. Maar kan hij ook orde houden? Ik denk dat er maar één manier is om daar achter te komen. Oké, laten we allemaal even tegelijkertijd een vraag stellen aan Hero in 3, 2, 1. Hij raakt helemaal in paniek. Nou, Hero is echt gemaakt om op één op één met kinderen te zitten. Dus voor een hele klas staan, dat kan hij niet zo goed. Dus hij gaat binnenkort niet de meester of juf vervangen? Ik denk het niet nee. He. Zo te zien kan AI je wel heel goed helpen met rekenen en met lezen, maar hij begrijpt niet zo goed waarom je bijvoorbeeld verdrietig of blij of boos bent. En dat kan een leraar natuurlijk wel zien. Die kan je dan ook troosten en dat kan AI niet. Heb ik je vraag zo goed beantwoord? Ja. Oké, gelukkig. Oh en ik heb nog een leuk filmpje voor je, dus die stuur ik gelijk even naar je door. Juffen kunnen met veel meer plezier en vrolijkheid de les geven. Ik zou liever les krijgen van een juf, want als je bijvoorbeeld gepest wordt of er is iets anders, zou een juf je beter kunnen helpen. Maar een robot zou dat eigenlijk niet kunnen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_HUMAN_20204242 243.349 2031-08-19T10:00:00+00:00 1053 2024-08-19T06:25:00+00:00 yes no artificial intelligence mediawijsheid https://schooltv.nl/video-item/clickwise-vraag-het-ciana-online-diefstal 2024-12-12T10:29:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46107.w613.r16-9.b1580ba.webp Hoe voorkom je online diefstal? | Clickwise: Vraag het Ciana He, berichtje. Mijn zus had laatst in Roblox dieren gekocht en de volgende dag waren ze allemaal kwijt. Hoe kunnen online aankopen gejat worden? Kun je me helpen Ciana? Jeetje goede vraag zeg. Even kijken wat het internet zegt Luna, hoe kunnen je online aankopen gejat worden? Oké, Ivana weet hier blijkbaar superveel vanaf, dus laten we daarmee eens beginnen. Waar moet ik op letten als ik online spelletjes speel? Het is vooral belangrijk dat je niet iedereen vertrouwt. Dus mensen die doen inderdaad via chatfuncties in bepaalde spellen, Roblox, Fortnite, verzin ze maar, proberen ze contact met jou te zoeken en te zeggen van oké maar als jij mij even toegang geeft tot jouw account dan ga ik ervoor zorgen dat jij dit krijgt. Bijvoorbeeld een skin in Fortnite en dan loggen ze in, nemen ze jouw account over, veranderen jouw wachtwoord waardoor jij geen toegang meer hebt tot het account. Die crimineel heeft dus vervolgens jouw account en ook dus waarschijnlijk het geld wat jij er al wel hebt ingestopt. Hoe voorkom ik dan dat online criminelen dingen van mij kunnen stelen? Het belangrijkste is dat je je wachtwoorden nooit weggeeft en dat je een goed wachtwoord hebt. Dus niet welkom123. Maar ook een tweestapsverificatie kan daarin helpen. En als jou nou wel iets overkomt, dus bijvoorbeeld dat je wel er iets online van jouw gestolen wordt, dan is het belangrijk dat je en naar je ouders stapt, maar ook naar de politie komt om dat te vertellen. Top! Dank je wel Ivana! Ik snap echt veel beter hoe het werkt. Ik moet alleen wel snel door, want ik ben op zoek naar meer antwoorden op mijn vraag. Maar dank je wel. Alsjeblieft. Heel veel succes! Dank je! Tijdens het googelen zag ik dat ze bij Hackshield een spelletje hebben gemaakt waarmee je leert om veilig op internet te spelen. Dus dat wil ik wel eens spelen. Hoi. hoi. Ik zag dat jullie een spelletje hebben gemaakt waarmee je veilig op het internet kan spelen en ik vroeg me af of ik het mocht spelen. Dat klopt natuurlijk, kom maar. Leuk! Nou, dit is je avatar, dat is jouw poppetje in HackShield eigenlijk. Je ziet hier wat andere karakters. Dat zijn Sanne en André. Die hebben in-game HackShield gemaakt en het is eigenlijk de bedoeling om door de wereld heen te gaan. En terwijl je door die wereld heen gaat, leer je van alles. Over hackers, over social media, over phishing. Over alles om veilig online te zijn. Probeer maar gewoon eens te lopen. Hey, wat is dit? Dat zijn money blocks. Dat is onze vorm van nepgeld in ons spel en bij Hackshield kun je dat gewoon oppakken. Maar je ziet in andere spellen dat je voor nepgeld vaak moet betalen en dan kun je met dat geld in de game kun je allerlei leuke spulletjes kopen en dat kan bij ons ook. Kijk. Ja, dat is Ritchie en daar kun je allerlei spulletjes kopen voor je avatar en die kun je dan gelijk aantrekken. Nou, dan zie je een aantal spulletjes, een jas en een mooie pet en die kost tien en die kosten dertig money blocks en die kost dan vijftig money blocks. Ja, je kan hem gewoon kopen hoor, want hier kost het alleen maar money blocks. Maar omdat het dus soms in sommige games echt geld kost en soms echt heel veel, is het wel belangrijk dat je goed en veilig omgaat met je account. Het is dus echt heel erg belangrijk dat je dus niet je accountgegevens en je wachtwoord aan andere mensen geeft. Dat je niet zomaar vriendschapsverzoeken van mensen die je niet kent accepteert en dat je niet zomaar op linkjes klikt. En zeker niet van berichten die te mooi om waar te zijn klinken, want dan is het meestal te mooi om waar te zijn. Nou dank je wel Lex, ik snap het al een stuk beter. Ik ga Luna even bellen want ik kan eindelijk antwoord geven. Hey Luna, criminelen kunnen dus in jouw account komen als ze jouw inloggegevens hebben. Om dat te voorkomen wil ik je twee tips meegeven. Zorg ervoor dat je nooit je inloggegevens deelt, ook niet met bekenden of met vrienden. En twee: zorg ervoor dat je een super sterk wachtwoord hebt. Beantwoordt dat een beetje je vraag? J is goed, dedankt voor de tips! Oh en ik heb trouwens nog wat meer tips voorbij zien komen, dus die ga ik even naar je doorsturen. Iets wat ik altijd probeer te vermijden is om vooral geen wachtwoorden te gebruiken die te overduidelijk zijn zoals qwerty of 12345. Ook raad ik het niet aan om één wachtwoord te gebruiken voor al je inlogcodes. En om ze niet te vergeten raad ik juist wel een wachtwoordapp aan die je gewoon kan openen met je vingerafdruk. Ik zou punten, hHoofdletters, uitroeptekens allemaal dat soort dingen gebruiken. Tip één: Nooit over je wachtwoorden praten en tip twee: geen geboortedatums of namen gebruiken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_HUMAN_20204243 254.4 2031-08-19T10:00:00+00:00 1231 2024-08-19T06:26:00+00:00 yes no mediawijsheid hacken https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-roeien 2024-09-05T07:57:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46115.w613.r16-9.e7ea49e.webp Het Klokhuis | Roeien De Holland Acht, dat zijn de acht sterkste Nederlandse roeiers. Zij trainen voor de Olympische Spelen. Roeien gaat om spierkracht maar vooral om samenwerken. Want hoe zorg je nu dat acht mannen precies hetzelfde doen, op hetzelfde moment? Nizar stapt zelf ook de boot in, en komt erachter dat roeien niet zo makkelijk is als het lijkt. Wesley en Rodney willen ook naar de Olympische Spelen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350184 903.177 1672 2024-08-05T12:49:00+00:00 yes no roeien Olympische Spelen varen sport boot https://schooltv.nl/video-item/wat-zijn-de-regels-van-schaken-elk-stuk-beweegt-op-zijn-eigen-manier 2024-08-08T16:14:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46118.w613.r16-9.4935e86.webp Wat zijn de regels van schaken? | Elk stuk beweegt op zijn eigen manier Een lekker potje schaken. Dat klinkt fysiek misschien niet zo zwaar, maar je brein werkt echt op volle toeren. Deze denksport, waarbij een potje zo uren kan duren, wordt echt gespeeld door de meest knappe koppen. Het spel is wereldwijd superpopulair en ik ben heel erg benieuwd hoe dat spelletje nou precies in elkaar steekt. Eigenlijk is het een soort kasteel met allemaal muren eromheen en allemaal mensen in het kasteel. Het wordt heel vaak vergeleken met bijna een soort oorlog of een tactische strijd. Je leeft helemaal in die wereld en dat is heel prettig. Wat ik ook altijd leuk vind aan schaken is dat je met je tegenstander enzo, en dan die leren kennen, en ook dat elke tegenstander andere dingen doet. Dan ga je een paar zetten vooruitdenken. Dan geef je eerst een stuk weg en dan denkt je tegenstander ‘Die is van mij!’. Maar dan win je vervolgens een paar zetten later weer iets terug. En dus op die manier die technieken leren. En de tegenstander kan ook weer zoveel tegenaanvallen bedenken. Je zit gewoon echt wel in een strijd tegen elkaar. Dit is hoe een schaakbord eruitziet. Je hebt zestien zwarte stukken en zestien witte stukken, 32 in totaal dus. En elk stuk heeft zijn eigen functie. Ieder heeft acht pionnen, twee torens, twee lopers, twee paarden en een koning en koningin. En als je met één van jouw stukken op die van een tegenstander komt, dan sla je diegene. Die is dat stuk dan kwijt voor de rest van het spel. En uiteindelijk is het het doel dat je met één van jouw stukken de koning van de ander slaat. En als je tegenstander dan geen kant op kan, dan staat diegene schaakmat en heb jij gewonnen. Alle schaakstukken hebben een eigen manier van bewegen. Zo heb je de koning, die mag elke richting op. Dus naar voor, schuin naar de zijkant, maar één stap tegelijk. Dan heb je de koningin. Die mag ook alle richtingen op, alleen zij mag zo ver als ze wil. Dan heb je het paard, die doet een paardensprong: die gaat twee naar voor en mag eentje opzij. Die mag ook over andere stukken heen. Dan heb je een loper. Die gaat schuin, dus die gaat zo. Dan heb je de toren en die mag recht vooruit, in rechte lijnen of opzij. Dan heb je nog de pionnen en die mogen eentje vooruit. Maar als ze een stuk gaan slaan, dan gaan ze schuin. Het is een hele hoop te onthouden, maar ik denk dat ik er wel uit kom. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20210490 145.237 930 2024-08-08T15:27:16+00:00 yes no spel https://schooltv.nl/video-item/wat-is-armoede-als-je-niet-genoeg-geld-hebt-om-eten-kleding-en-een-huis-te-betalen 2024-08-08T16:15:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46117.w613.r16-9.1604804.webp Wat is armoede? | Als je niet genoeg geld hebt om eten, kleding en een huis te betalen We hebben met Het Klokhuis al zoveel onderwerpen behandeld. Onderwerpen over geschiedenis, over natuur, techniek, wetenschap, afleveringen over goochelaars, kunstenaars, topsporters, snoepfabrieken, planeten. Over verliefd zijn. En telkens duiken we in dat onderwerp en zoeken we dat tot in de puntjes uit en vertellen dat aan jullie. Maar bij sommige onderwerpen is het veel ingewikkelder, omdat het onderwerp zoveel verschillende kanten heeft. En je niet zo kunt zeggen: Zo zit het. En dat is het ook met het onderwerp van vandaag. Armoede. Wat betekent het als je heel weinig geld hebt? Zelf heb ik nooit iets te klagen gehad toen ik klein was. Mijn ouders waren zeker niet rijk, maar voor mijn gevoel hadden we wel alles wat we nodig hadden. Als ik jarig was, was er taart, kreeg ik cadeautjes, kwamen vrienden en familie op bezoek, want we woonden in een huis waarin dat kon. Ik had mijn eigen kamer, mijn speelgoedriddertjes. Ik had ook mijn eigen fiets. Ik zat op voetbal en elke zomer gingen we op vakantie naar Marokko. Ik dacht altijd dat het heel normaal was dat ik dat had en dat dat kon. Maar inmiddels weet ik dat dat helemaal niet vanzelfsprekend is. Er zijn in Nederland namelijk heel veel gezinnen die weinig geld te besteden hebben, die iedere week maar net genoeg hebben om eten te kopen. Er zijn dingen die je op z'n minst nodig hebt om te kunnen leven, zoals eten, kleding en een huis. Dit noem je basisbehoeften. Als je niet genoeg geld hebt om dit te betalen, dan noem je dat armoede. Misschien denk je dat dat alleen maar in verre landen bestaat, maar in Nederland leven er meer dan 200.000 kinderen in armoede. ‘Ik zou graag willen dat mijn moeder minder zorgen had, want ze heeft altijd heel veel stress. Soms eet ze zelf niet mee, zodat mijn broertjes en ik wel kunnen eten.’ ‘Nou, mijn vader is er heel weinig, want hij heeft twee banen en die zijn overdag en ‘s nachts. Daardoor moet ik heel veel voor mijn zusjes zorgen.’ ‘Ik neem nooit iemand mee naar huis. Ik wil niet dat ze zien hoe het er eigenlijk is.’ ‘Als ik jarig ben, dan kan ik niet trakteren omdat mijn ouders daar geen geld voor hebben. Dus dan meld ik me die dag maar ziek.’ Hoe je in armoede terecht komt kan allerlei soorten oorzaken hebben. Het kan zijn dat één van je ouders wegvalt, bijvoorbeeld door scheiden, ziekte of overlijden, waardoor de ander in zijn eentje voor het gezin moet zorgen. Het kan zijn dat je je baan kwijtraakt, dat de prijzen stijgen, de schulden oplopen. Iedere situatie is anders. Maar wat vaststaat is dat het iedereen kan overkomen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20210491 189.184 3121 2024-08-08T16:06:38+00:00 yes no armoede geld https://schooltv.nl/video-item/hoe-brainstorm-je-met-een-mindmap-een-onderwerp-bedenken-voor-je-werkstuk 2024-08-20T13:02:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46119.w613.r16-9.7fb17c8.webp Hoe brainstorm je met een mindmap? | Een onderwerp bedenken voor je werkstuk Hoi! Wat gaan we doen? We gaan een mindmap maken, een soort brainstormkaart van je gedachten. Het is een manier om wat jij bedenkt een beetje zichtbaar te maken. Zo'n mindmap kan je helpen om een onderwerp te bedenken voor een werkstuk. Je kan het ook gebruiken om een moeilijke tekst samen te vatten en zo te leren. Maar ik ga het nu gebruiken om een onderwerp te vinden voor een onderzoek dat ik zelf ook echt leuk vind. Wat heb je nodig? Een paar grote vellen papier, pennen, potloden, stiften en markers in verschillende kleuren. Dit kan natuurlijk ook digitaal. Zolang je maar kan schrijven en tekenen. Stap 1: wat boeit jou? Voordat ik aan mijn mindmap kan beginnen, check ik eerst wat ik interessant vind. Ik stel mezelf een paar vragen en die schrijf ik op. Je kan het beste per vraag een andere kleur gebruiken. Wat vind ik nou leuk om te doen? Wat vind ik een probleem waar ik meer over wil weten? Wat wil ik laten worden en welke vervolgopleiding wil ik gaan doen? Voetbal, online pesten, rijke social media influencer of politierechercheur. Veiligheid en sport. Stap 2: Brainstormen. Nu omcirkel je de woorden waarvan je denkt: daar wil ik meer van weten. Bijvoorbeeld media en voetbal. Kies er daarvan eentje uit. Ik ga voor deze, media. Je gaat nu alles wat in je opkomt over dit onderwerp uitwerken in een mindmap. Pak een nieuw vel papier. Hierop ga je je mindmap maken. Het onderwerp schrijf je groot in het midden van het blad. Nu ga je associëren. Dat wil zeggen: waar denk je aan bij dit onderwerp? Ik denk bijvoorbeeld aan TikTok, Snapchat en het nieuws. Op een gegeven moment wordt het misschien lastiger om nog dingen te bedenken. Deze vragen kunnen je wat extra helpen: Wie? Wie maakt media? Influencers, journalisten, filmmakers. Maar ook: wie kijkt media? Jongeren, eigenlijk iedereen. Wat? Wat is media? Welke vormen van media kan jij je bedenken? Podcast, YouTube, tv, Netflixseries. Waar? Waar wordt media gemaakt? Thuis, op straat, in een studio. Wanneer wordt media gemaakt? Dag en nacht. Zeven dagen per week. Hoe? Hoe wordt media gemaakt? Video, op papier, audio, achter een laptop. Wat goed werkt, is om erbij te tekenen. Dan wordt het visueel, maar ook overzichtelijk. Als je ‘m digitaal wil maken, werk dan met afbeeldingen. Ik teken hier een tv'tje, hier een telefoon en hier een klok. Stap 3: Verbindingen maken. Nu ga je kijken of er dingen met elkaar te maken hebben en je ze dan dus met elkaar kan verbinden. Trek daar een lijn tussen. Deze... en deze hebben ook met elkaar te maken. Net zo lang totdat je merkt: hé, wacht even, dit lijkt me wel wat. Hier wil ik meer over weten. Ik heb hier jongeren opgeschreven. Daar staat social media. Yes! Dit wordt het onderwerp voor mijn onderzoek. Jongeren en social media. Haha! Oh. Ik, eh, ben al hard aan het werk, hoor. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20210844 222.101 554 2024-08-12T14:27:49+00:00 yes no creatief denken profielwerkstuk pws https://schooltv.nl/video-item/maak-je-werkstuk-mooier-met-media-als-bron-en-in-je-presentatie 2024-09-03T08:46:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46120.w613.r16-9.4ae7715.webp Maak je werkstuk mooier met media | Als bron en in je presentatie Hoi! In deze video geef ik jou drie tips hoe met media het maken van je werkstuk veel leuker kan worden. Tip 1: Inspiratie. Media helpt je brainstormen. Probleem: Je hebt geen idee. Je moet een onderwerp bedenken voor je werkstuk. Maar hoe doe je dat? Deze vragen helpen je daarmee. Wat vind ik leuk om te doen? Wat vind ik een probleem waar ik meer over wil weten? Wat wil ik later worden? Welke vervolgopleiding wil ik gaan doen? Maar dan heb je nog geen onderwerp waar je onderzoek naar kan doen. Gelukkig zijn er betrouwbare plekken met mediabronnen die je helpen met het brainstormen. Eens even kijken. Tip 2: Onderzoek. Media helpt je aan bronnen. Probleem: Hoe kom je aan goede bronnen? Oplossing: Media als bron. Je kent natuurlijk wel kranten en boeken. Maar heb je ook wel eens nagedacht over audio- en videobronnen? Online zijn heel veel oude radio- en tv-programma's te vinden. Op beeldengeluidopschool.nl vind je heel veel suggesties voor programma's per profiel die je misschien interessant vindt. Ga op zoek in deze bronnenbank naar radio- en tv-programma's die gaan over jouw onderwerp. In een soort tijdmachine hele oude programma's opzoeken en bekijken, of gewoon die van gisteren. Zo kan je bijvoorbeeld interessante primaire bronnen bekijken, zoals journaals of secundaire bronnen zoals documentaires. Even kijken. ‘De huidige eigenaren van de iconische huizen van Gerrit Rietveld halen alles uit de kast om hun woningen te conserveren.’ Superhandig als je met media bronnenonderzoek wil doen. Kun je tv kijken voor je werkstuk, top toch? Tip 3: Presenteren. Media maken. Op de site beeldengeluidopschool.nl kan je fragmenten knippen uit programma's en die in je presentatie gebruiken. Hoef je minder te typen. Natuurlijk wel even vermelden welke bronnen je hebt gebruikt. En je kan ook misschien met je docent in samenspraak je eigen podcast, video, documentaire of sportreportage maken. Hoe handig is dat? Maak je media, maar eigenlijk ben je ook meteen je werkstuk aan het maken. Inspiratie, bronnen, presenteren: media maken je werkstuk nog mooier. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20210845 141.269 220 2024-08-12T14:47:16+00:00 yes no creatief denken profielwerkstuk pws https://schooltv.nl/video-item/van-onderwerp-naar-hoofdvraag-een-vraag-waar-je-met-jouw-onderzoek-antwoord-op-kan-geven 2024-08-20T13:03:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46121.w613.r16-9.5581bdf.webp Van onderwerp naar hoofdvraag | Een vraag waar je met jouw onderzoek antwoord op kan geven Hoi! Wat gaan we doen? Ik leg je uit hoe je bij het onderwerp van je werkstuk een hoofdvraag bedenkt. Een hoofdvraag is een vraag waar jij met jouw onderzoek antwoord op gaat vinden. Deelvragen helpen je hierbij. Stel, je onderwerp is social media. Een vraag kan dan zijn: Zitten jongeren te veel op social media? Dat is nog geen hoofdvraag. Het is namelijk nog best wel breed. Gaat dit over alle social media? Er zijn best wel veel verschillende apps. Gaat dit over alle jongeren? Dat zijn er best heel veel. Je kan niet bij alle jongeren op de hele wereld gaan onderzoeken. Dat is wel heel veel werk. Je moet je hoofdvraag zo formuleren dat je met jouw onderzoek hier ook echt antwoord op kunt vinden. De resultaten van je onderzoek moeten wel kloppen. Daarom gaan we de vraag verkleinen. Ik pak even stiften en papier erbij. Dus: zitten jongeren te veel op social media? Deze vraag is te breed. Hier kan je weer vragen bij bedenken. Wat versta je onder social media? TikTok, Insta, Snap? Welke jongeren bedoel je? Hoe oud? Jongens, meiden, non-binair? Waar? Over de hele wereld of alleen bij jou in het dorp? Wat is te veel? Als het invloed heeft op je schoolprestaties? Deze vragen helpen je om je vragen zo te verkleinen dat jij er met jouw onderzoek een antwoord op kunt vinden. Een antwoord dat ook klopt. Wat ga jij kiezen? Ik kies bijvoorbeeld jongens op mijn school, schoolprestaties. Dan wordt dit mijn hoofdvraag: Hoe beïnvloedt de dagelijkse tijdsbesteding op social media de prestaties van jongens op mijn middelbare school? Dit is een vraag die je wel kan onderzoeken. Bijvoorbeeld door dertig jongens te interviewen of door ze een vragenlijst in te laten vullen. Je kan een bronnenonderzoek doen, je kan professionals spreken, et cetera. Dat ga je nu zelf bepalen door deelvragen te bedenken en een plan van aanpak te maken. Veel succes! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20210846 130.666 487 2024-08-12T14:52:05+00:00 yes no creatief denken profielwerkstuk pws https://schooltv.nl/item/kernwaarden-quiz-wat-vind-jij-belangrijk 2024-08-20T13:03:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46124.w613.r16-9.022c57a.png Kernwaarden-quiz | Wat vind jij belangrijk? Kernwaarden vertellen wie je bent, ze bepalen de manier waarop jij je leven wilt leiden en beslissingen neemt. Het kan je dus helpen met bedenken wat jij belangrijk en interessant vindt. Handig als je bijvoorbeeld een (profiel)werkstuk moet schrijven. Als jij een onderwerp kiest dat je zelf interessant vindt, wordt het maken van je werkstuk meteen veel leuker. Met deze 15 vragen kom je achter jouw kernwaarden. Klik op bovenstaande afbeelding om de quiz te starten. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 719 yes no profielwerkstuk beroep pws https://schooltv.nl/video-item/wie-was-alexander-de-grote-clipphanger 2024-08-15T11:44:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46135.w613.r16-9.d46c435.webp Wie was Alexander de Grote? | Clipphanger In 356 voor 0 wordt in Macedonië een koningskind geboren. De zoon van koning Philippus de IIe heet Alexander en die wordt vanzelf steeds groter…De kleine prins krijgt een klassieke, Griekse opvoeding, met filosofieles van Aristoteles en gymles van Leonidas. Zo wordt hij geestelijk en lichamelijk klaargestoomd voor het koningsschap. Die dag komt al op zijn 20ste. Als zijn vader wordt vermoord, wordt Alexander zelf koning. Hij erft niet alleen een mooi rijtje Griekse stadsstaten, maar ook een goed getraind leger. En die mannen willen maar 1 ding: Aanvallen! Eerst komt Alexander de Perzische koning Darius tegen. Na zijn verovering van het Perzische Rijk, trekt hij door naar India. Daar verslaat hij ook de lokale vorst, en zo is Alexander op zijn 30ste al heerser van het grootste rijk van de oudheid. Niet alleen zijn rijk is groot, Alexander is eigenlijk ook wel een beetje goddelijk – al zegt ie het zelf. Als het slecht weer wordt in India, laten zijn mannen hem in de steek. Na een barre terugtocht naar Babylon, sterft Alexander onder onduidelijke omstandigheden. En niet veel later valt ook zijn rijk uit elkaar. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20209790 94.592 4212 2024-08-21T22:10:00+00:00 yes no Klassieke Oudheid koning Azië https://schooltv.nl/video-item/waarom-vieren-we-valentijn-clipphanger 2024-08-15T11:46:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46192.w613.r16-9.f5fbe6c.webp Waarom vieren we Valentijn? | Clipphanger Als jij op 14 februari urenlang zit te wachten en te smachten, denk je misschien: waar heb ik dit aan te danken? Daarvoor gaan we terug naar de derde eeuw. In Rome is het dan voor soldaten niet toegestaan om te trouwen. Maar een priester genaamd Valentijn, die knijpt af en toe een oogje dicht. Als de Romeinse keizer daarachter komt, is Valentijn nog niet jarig. Op 14 februari 269 wordt hij een kopje kleiner gemaakt en na zijn dood wordt hij martelaar voor de liefde. De heilige Sint Valentijn. Het duurt meer dan duizend jaar voor Valentijnsdag op de kalender staat. De Britse schrijver Geoffrey Chaucer schrijft hoe vogeltjes op die dag hun partner kiezen. En ook Shakespeare duikt er bovenop. Aan de Britse en Franse hoven ontstaat de gewoonte om elkaar rond 14 februari een liefdeskaartje te sturen. Later komt er in Amerika een hele industrie op gang rond Valentijn. In de twintigste eeuw blijven jongeren namelijk steeds langer single. Een ideale doelgroep om met Valentijnsspullen te verleiden. Vanaf de jaren vijftig krijgen ook steeds meer Nederlanders een anoniem berichtje van hun Valentijn. Blijft jouw brievenbus leeg? Volgend jaar is het weer Valentijnsdag. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20210841 91.84 3069 2024-09-04T22:10:00+00:00 yes no liefde verliefd marketing traditie Amerika https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-soorten-herkennen 2024-09-09T08:40:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46126.w613.r16-9.8691a99.webp Het Klokhuis | Soorten herkennen Wetenschappers zijn al eeuwenlang bezig om de natuur in kaart te brengen. Nog lang niet alles is bekend. In Naturalis hebben ze één van de grootste soortenverzamelingen ter wereld. Pascal gaat ook op 'soortensafari'. Hoeveel verschillende soorten kan hij vinden in de tuin? Ard en Fjodor hebben een quiz georganiseerd voor hun vader. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350165 915.684 1854 2024-06-28T07:48:04+00:00 yes no natuur insect plant biodiversiteit https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-indonesie-in-de-oorlog 2024-08-15T14:10:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46127.w613.r16-9.be5dae0.webp Het Klokhuis | Indonesië in de oorlog Honderden jaren was Nederland de baas in grote delen van wat we nu kennen als Indonesië. Janouk gaat vierhonderd jaar terug in de tijd en ziet hoe Nederland delen van het eilandenrijk met geweld veroverde. Veel Indonesiërs wilden een eigen land. In augustus 1945, kort na het einde van de Tweede Wereldoorlog, riep Indonesië de onafhankelijkheid uit. Janouk ziet wat voor oorlogen er nodig waren voordat Indonesië eindelijk een eigen land werd, en hoe deze tijd hier in Nederland wordt herdacht. In de sketch zien we hoe Nederlandse kolonisten zichzelf heel erg beschaafd vinden, maar zijn ze dat ook? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1355281 958.32 2372 2024-06-28T07:48:55+00:00 yes no Indonesië Tweede Wereldoorlog Nederland Nederlands-Indië https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-hoe-overleef-je-auschwitz 2024-09-03T07:53:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46131.w613.r16-9.d39094e.webp EenVandaag in de klas | David overleefde vernietigingskamp Auschwitz Hoe zwaar het is geweest om gevangen te zitten in een concentratiekamp tijdens de Tweede Wereldoorlog, dat kunnen niet veel mensen navertellen. Maar David Groenteman kan dat wel. Hij is inmiddels 99 jaar oud en heeft Auschwitz overleefd, het grootste concentratiekamp van de nazi's. Er zijn toch 1,5 miljoen mensen even doodgemaakt in Auschwitz. 1,5 miljoen mensen vergast. De schoorsteen rookte de hele dag waren ze mensen aan het verbranden. Dag en nacht. Je kon de rook uit de schoorsteen zien komen van het crematorium. David Groenteman, 99 jaar oud. Hij raakte bijna alles kwijt wat hem lief was. Hier in deze stad Amsterdam. Op deze brug begint het, mei 1940. Je moet hier rechtsaf. Het ergste wat mij trof was toen die Duitsers binnenkwamen. Ik stond op de Berlagebrug. Daar kwamen de gemotoriseerde soldaten binnen en daar zag ik mensen uit de buurt staan om ze te begroeten met hun handen omhoog. Het is niet te geloven. Al mijn vriendjes hebben hier gewoond. Allemaal vrienden van school, niemand meer over. Helemaal uitgestorven. Ja, daar, dat is mijn kamer. David Groenteman, zoon van een diamantbewerker, staat al jong op de schaats. Hier met zijn zes jaar jongere zusje. David wordt succesvol ijshockeyer, speelt voor het Nederlands Nationaal Team. Tot de bezetting. Mochten niet meer in cafés. Joden verboden, Joden verboden overal. Ja, maar ik had jongens van ook van ijshockey. Wij waren in de ondergrondse en we deden veel ondergronds werk na 20 uur 's avonds op een fiets. Krantjes rondbrengen, papier rondbrengen. En toen zijn wij ook verraden. Het gaat mis als David met drie verzetskameraden naar Engeland wil reizen. Dus zijn we in elkaar geramd in de Doelenstraat, bij de, bij de Hollandse SS. En toen namen de moffen over. Toen werden we ondervraagd in de Euterpestraat, hebben we daar weer een pak slaag gehad en toen voor het gerecht alle vier ter dood veroordeeld. De doodstraf. Smeergeld voor de Duitsers van een vader van een van de terdoodveroordeelden zorgt ervoor dat het vonnis verandert in vijftien jaar tuchthuis. Toen werden we allemaal naar kampen gestuurd in Duitsland. Het wordt een lange reis. Na zeven maanden cel. Een reis die begint in Kamp Vught en eindigt in Auschwitz. Ik kwam in Auschwitz aan en daar was een...Moesten we alles uitdoen in de badkamer en dan kregen we dat nummer getatoeëerd. Zei ik. Ben jij Hollandisch? Ja, jij ook, zei ja, ik ook. Het is een Nederlandse medegevangene die dit nummer tatoeërt. Ze zei ik doe het een beetje netjes zo. Ik heb een heel klein nummer gekregen. Ik zei en hoe is het hier? En hij zegt joh zorg dat je je werk doet, dan laten ze je nog een beetje met rust, maar het is heel gevaarlijk, zegt hij. 's Morgens aantreden, om 6 uur. En 's avonds 18 uur kom je terug, maar met de helft van wat je wegging, de rest werd allemaal doodgemaakt onderweg. Zodra je ophield met werken kreeg je een kogel in je hoofd en weg, karretje kwam het lijk wegbrengen. Een hoop mannen zal ik maar zeggen. Daar bedoel ik mee mensen boven de veertig of zo. Die hadden er genoeg van en gingen 's avonds even aan het draad, dood. 2000 volt zit erop en 's morgens switchten ze dat af af en dan moesten wij die lijken er allemaal uithalen van het draad weghalen. Dat moest je doen. Ja, allerlei werken deden wij, alles. We hebben mensen moeten ophangen ook. 's Avonds op appèl hadden ze een grote tafel met een galg erboven met zes draden, touwen en de jongens hadden bijvoorbeeld een poging gedaan om te vluchten of iets en die hadden al 24 uur tussen de draad gestaan, dus die waren al helemaal duf en dan moesten ze, die moesten op die tafel gaan staan en die hoes om hun nek doen. En als je het niet doet dan hing je ernaast. En als u moet schatten hoeveel mensen heeft u zien sterven? Honderden, honderden. David overleeft, want na twee maanden buitenwerk weet hij via een Nederlandse medegevangene werk binnen in een fabriek te krijgen. Als de Russen januari '45 Auschwitz naderen, evacueert de SS het kamp. David moet naar Mauthausen. Met open gaten in mijn been en mijn nek op mijn achterwerk. Allemaal open wonden die niet dichtgingen. De Amerikanen bevrijden Mauthausen. Ze verzorgen David en hij werkt een tijdje voor ze als vertaler. Maar hij wil terug naar Holland. Via Parijs komt hij in Antwerpen en koopt een fiets. Daar ben ik doorgefietst naar Amsterdam. 36 kilo woog ik. Davids moeder en oma leven nog. Zijn vader en zusje, ze blijken vermoord. Alle huizen van de familie Groenteman zijn ingepikt. Kon geen woning krijgen en kon geen werk krijgen. Amsterdam na de oorlog. Het voelt als een koude douche. Ik heb een vriendin waar ik mee op school was, die was ook in Auschwitz geweest en die stond in de rij in de Rijnstraat bij de bakker. Toen hoorde ze de vrouw achter zich zeggen kijk, die hebben ze nog vergeten te vergassen. Maar dat was de mentaliteit hier. Gedesillusioneerd emigreert David naar Australië, waar hij een gezin sticht en ook zijn kleinkinderen nu ijshockey spelen. Dit is prachtig. Schitterend. Ze hebben geluk, weten niet van oorlog of misère of ellende en dat is het mooie. Maar wij hebben het in ons systeem zitten. Het zit helemaal in je. Onbewust heb je er moeilijkheden mee. Het is anders geworden. Hele outlook op het leven is anders geworden. Je mist toch de mensen die je lief hebt gehad. Die komen nooit meer terug. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20212492 450.52 2031-08-21T07:41:00+00:00 1084 2024-08-21T06:31:00+00:00 yes no concentratiekamp Tweede Wereldoorlog Duitsland jodenvervolging https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-hoe-betrouwbaar-is-de-nutriscore 2024-08-21T07:54:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46132.w613.r16-9.38c340d.webp EenVandaag in de klas | Hoe betrouwbaar is de nutriscore? Om te weten wat er in een bakje ijs zit, kun je natuurlijk kijken op de ingrediëntenlijst. Maar hoe weet je nou eigenlijk of het gezond is of juist ongezond? Daar moet de nutriscore bij helpen. Het is een kleurcode die jou laat zien wat nou eigenlijk de juiste keuze is. Wetenschappers vinden dat systeem hoognodig, maar het is niet perfect. We hanteren daar vooral dan de schijf van vijf, de richtlijn de schijf van vijf, waarin je eigenlijk alle voedingsmiddelen kunt indelen in gezond en ongezond. En dan, als je zo naar de supermarkt kijkt, dan is 80% van wat er in de supermarkt ligt is ongezond. 80% van het voedings aanbod in supermarkten is op basis van de schijf van vijf ongezond te noemen. Wil je als consument een gezonde keuze maken, dan is dit een behoorlijke zoektocht. Het is voor heel veel mensen echt: waar ligt die 20%? Waar moet ik op letten? Dus ja, dat is echt wel een valkuil. Leroy van der Ree is diëtist en eigenaar van het Insta-kanaal Voedingsweetjes. Het probleem zit volgens hem bij het aanbod van de supermarkten. Ik denk dat de supermarkten ook een hele belangrijke rol hebben om hun aanbod eens een keer te gaan herzien en misschien meer richting 50-50 gaan. Of juist 80-20 andersom. Wat gezond eten is of ongezond is niet alleen een vraagstuk van nu. Op de vroegere huishoudschool werd hier ook al serieus les over gegeven. 'Omdat alle beschikbare stoffen die voor de voeding van belang zijn zo nuttig mogelijk gebruikt worden, worden er speciale kookcursussen gehouden waarbij de nieuwste recepten worden toegepast.' Wij worden overspoeld met ongezonde voeding en je kunt wel zeggen dat de ongezonde keuze de gemakkelijke keuze is op dit moment. En eigenlijk zou je willen dat de gezonde keuze de gemakkelijke keuze is. Om de consument te helpen gezondere keuzes te maken is de nutriscore het officiële voedsellogo voor Nederland. Een stoplichtsysteem waarbij direct duidelijk is welk product gezond is en welk product ongezond. Zo is een product met een donkergroene A gezond en een donkerrode E ongezond. De score wordt gebaseerd op de hoeveelheid gezonde en ongezonde bestanddelen in een product. Veel zout, suiker of vet zorgt voor een lage score. Vezels, eiwitten, weinig suiker en vet zorgen voor een hogere score. Goed en slecht worden tegen elkaar afgewogen en dat levert de totaalscore op. De nutriscore is een oplossing voor consumenten om hen het gemakkelijker te maken gezonde keuzes te maken. Op twee manieren. Aan de ene kant: de consument staat in het schap en ziet alle producten en weet dan dat de groene A een gezondere keuze is dan de rode E. En aan de andere kant producenten, die voelen zich gestimuleerd om een zo gezond mogelijke nutriscore op hun verpakking te krijgen en zullen dus hun best doen hun product te innoveren en gezonder te maken. Annet Rodenburg is kritisch op de nutriscore. Als lector Voeding en Gezondheid aan de HAS Green Academy heeft ze zo haar bedenkingen over het functioneren van het logo. Er zijn talloze voorbeelden dat fabrikanten wel toevoegingen doen. Maar wordt het daar ook echt gezonder van? Ja, nou dat is nog een goeie, want daar zit dan ook net een probleem met nutriscore. Dat een fabrikant eigenlijk een product op twee manieren kan innoveren om een gezondere A of B te krijgen. En dat is of zout en suiker, dus dat wat daar uit moet, eruit te halen of wat anders toe te voegen, zoals bijvoorbeeld vezels of wat extra eiwitten. Doet die fabrikant dat dan uit een soort van verantwoordelijkheidsgevoel voor de consument? Of doet die fabrikant dan omdat die denkt nou, en dan krijg ik een A, dat staat beter in het schap. Ja, de fabrikant doet dat vooral omdat je dan een A krijgt en hij verwacht dat dat beter verkoopt. De nutriscore is een Europees voedingslogo, ooit bedacht in Engeland, later verder uitgewerkt in Frankrijk en nu ook ingevoerd in België. Het is een vrijwillig logo, maar uiteindelijk is het wel de bedoeling dat alle Europese landen de nutriscore gaan gebruiken. In Nederland wordt sinds 2019 met het logo geëxperimenteerd. Na kritiek van wetenschappers en diëtisten is het algoritme aangepast. Maar nog steeds werkt het systeem niet feilloos. Het zegt niks over de gezondheid, het zegt iets over de samenstelling. E dan een A is de meest gezonde samenstelling en de rode E is dan de minst gezonde samenstelling. Maar nou heb ik begrepen dat bijvoorbeeld vetten niet alleen maar slecht zijn. Nee, klopt en daar zit ook wel het probleem dat je bijvoorbeeld deze zalm hebt. Daar zit natuurlijk superveel vet in, maar ook de gezonde vetten waarvan het voedingscentrum zegt eet één keer per week vette vis. Daar zitten vetten in die goed zijn voor je brein. Maar de nutriscore kijkt heel sec naar het vetgehalte en die concludeert dat dat een minder gezonde keuze is. Dus een D he. Ja. D. Ja dus, de consument denkt hé, dit is eigenlijk helemaal niet zo gezond en het Voedingscentrum zegt ja, dit is wel gezond omdat er gezonde vetten in zitten. Omdat het algoritme achter de nutriscore te vaak een afwijkende score gaf, is de rekenmethode aangepast en geëvalueerd door de Gezondheidsraad. Volgens vicevoorzitter Marianne Geleijnse is het systeem nog niet feilloos, maar geeft het nu in ieder geval beter aan welke producten een ongezondere samenstelling hebben. Nou, bepaalde voedingsmiddelen die voor Nederland heel belangrijk zijn, zoals brood. Ja, dat maakt dat nu het nutriscore logo niet goed onderscheid tussen witbrood, bruinbrood, volkorenbrood. Terwijl we ook wel weten op basis van allerlei andere wetenschap dat je juist dat volkorenbrood moet hebben. Dat is een voorbeeld, maar ja, dat kan je echt wel schoonheidsfouten zien. Het is natuurlijk een puntsysteem dat gebaseerd is op veel meer nutriënten dan alleen de vezel en dat kan net onhandig uitpakken. Het hangt ook af van wat er verder nog in zo'n voedingsmiddel zit en hoe zwaar je dat weegt. Dus daar zitten haken en ogen aan. Een logo is dan één oplossing, maar niet voldoende. Je moet veel meer doen. Je moet...Wat? Nouja, eigenlijk alles wat je zou kunnen doen moet je aanpakken. Dus suikertaks, btw-verlaging van groente en fruit. Als wij dit soort dingen niet doen, dan blijven we dweilen met de kraan open. Als je kijkt naar gezondheidszorgbudgetten die vele miljarden zitten, terwijl preventiebudget, preventie tegen overgewicht en obesitas voor de helft teruggedraaid wordt. Het is echt ongelooflijk. We blijven maar dweilen met de kraan open als het om dat soort dingen gaat. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20212658 399.76 2031-08-21T07:53:00+00:00 475 2024-08-21T07:45:39+00:00 yes no voeding overgewicht eten https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-de-gevolgen-van-massatoerisme-op-de-canarische-eilanden 2024-08-21T07:55:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46133.w613.r16-9.da3a6ee.webp EenVandaag in de klas | De gevolgen van massatoerisme op de Canarische Eilanden Op de Canarische Eilanden zie je twee verschillende werelden. Aan de ene kant de luxe en comfortabele toeristenwereld waar mensen genieten van het strand, all-inclusive resorts en restaurants. Maar aan de andere kant: de eilandbewoners. Die leven voor een groot deel in bittere armoede. De zuidkust van Tenerife. Plaatsnamen bekend van de websites van de all-inclusive aanbieders. Los Cristianos, Playa de America, Adige, Los Gigantes. Onbeperkt eten en drinken. Een armbandje dat recht geeft op alles. Maar dat heeft een hoge prijs en die prijs wordt niet door de miljoenen toeristen betaald. Hier vinden de werkende armen een thuis. Velen van hen zijn kamermeisjes. Ze verdienen ongeveer 1300 euro in de maand, maar onder de € 1.000 kun je hier niets huren. La Laguna in het noorden van Tenerife. Hier lopen de vuilnismannen af en aan. Het stadje op de Werelderfgoedlijst moet wel aantrekkelijk blijven voor toeristen. Hier woont ook de president van de eilanden. Afgelopen jaar bezochten 16 miljoen toeristen één van de acht Canarische Eilanden en als die trend zich doorzet, zijn het er binnen enkele jaren 17 miljoen. Veel groei is niet meer mogelijk, maar terugdringen van het toerisme is niet gewenst, vindt Cala Vigo, want volgens hem zijn de eilanden volledig afhankelijk van de toeristen uit Europa. De omzet van de toeristische industrie op de eilanden is € 20 miljard per jaar, maar de Canarische Eilanden zijn de op één na armste regio van Spanje. Het gemiddelde inkomen ligt op ongeveer 1500 euro per maand en veel jongeren wonen thuis tot hun dertigste. Maar de toeristen krijgen daarvan niets mee. Zij zijn heilig verklaard door de industrie en de regering van de eilanden. De nadelen voor de eilanders zijn veel groter geworden dan de voordelen. Carmen Pena Curbelo, lid van de kleine oppositiepartij Drago, denkt dat het omslagpunt is bereikt. Het model werkt niet meer, het massa-is-kassamodel, meer is beter. Op Tenerife, Gran Canaria, Lanzarote en Fuerte Ventura komen de inwoners in opstand. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20212660 492.32 2031-08-21T07:54:00+00:00 529 2024-08-21T07:48:37+00:00 yes no toerisme vakantie Europa Spanje https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-je-naaktfotos-op-internet-en-nu 2024-08-26T12:58:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46134.w613.r16-9.0e79e0e.webp EenVandaag in de Klas | Je naaktfoto’s op internet: en nu? Ik had mijn handen voor mijn borsten. Die foto was alleen voor hem. En toen zag de hele stad hem. Als Anna zestien is, stuurt ze een foto van zichzelf naar een jongen die ze leuk vindt, maar daarna zien andere mensen die foto ook, wat niet de bedoeling was. Exposing en online shaming komen steeds vaker voor en het heeft veel impact. En slachtoffers durven zich bovendien lang niet altijd te melden bij de politie. Dat weet ook Stefano. Op zijn veertiende zag hij naaktbeelden van zichzelf online staan. Ik was veertien jaar oud. Ik ging naar de middelbare school en toen werd ik op een dag wakker en toen was er een naaktvideo van mij gelekt op op Twitter. Vervolgens zie je dan jezelf naakt voor de camera zitten en je herkent jezelf. Dat is nog het erge. En je masturbeert voor de camera. En als je dat dan ziet zonder dat je hier van bewust bent dat dat is opgenomen dan stort je wereld in. Dat gevoel dat je valt en je niet kan vastpakken. Ja, dat is verschrikkelijk. 26 is Stefano nu. Als dertienjarig jongetje leerde hij op MSN ene Lisa kennen, met wie hij chatte. Maar Lisa bleek een fake account dat hem verleidde tot seks voor de webcam. Dat hij gefilmd werd, hij had geen idee. Echter weet ik niet wie dit was. Het blijft tot op de dag van vandaag nog steeds het mysterie van wie dit heeft gedaan, want uiteindelijk bleek Lisa geen Lisa te zijn. Uiteindelijk bleek Lisa geladen video's te zijn, waar ik heel naïef op heb gehandeld. Stefano was destijds een van de eerste slachtoffers van online shaming. Inmiddels gebeurt dit steeds meer jongeren. Uit cijfers blijkt dat van de meisjes in de leeftijd van 16 tot 18 35% te maken had met online seksueel geweld. Bij de jongens van die leeftijd gaat het om 9%. Dus op dat moment als veertienjarige jongen dan, weet je niet hoe je je moet voelen. Superonzeker, kwetsbaar en ja, voor mij was dat wel een moment dat ik het even allemaal heel somber inzag. Een topje van de ijsberg, zeggen deskundigen. Ook wraakporno, het ongewenst verspreiden van intieme beelden door je ex of onbekenden, neemt toe. De nu 28-jarige Anna kreeg ermee te maken. Ik was toen zestien toen ik iets had met een jongen van achttien. En ja, wij waren verliefd op elkaar. We vonden elkaar leuk en op een gegeven moment heb ik hem een fotootje van mezelf gestuurd via de webcam waarop mijn middel te zien is tot aan mijn kruin. En daarin hield ik eigenlijk mijn handen voor mijn borsten en ik heb daar toen eigenlijk verder niet per se bij stilgestaan of over nagedacht. Ik was een puber. Ik vond het leuk dat die foto wellicht zou uitlekken. Anna was drie jaar later al aan het studeren toen de bewuste foto plotseling online werd verspreid. Door wie weet ze nog steeds niet. Heel de stad waar ik vandaan kwam, die had die foto gezien. Dus ik werd in groepsapps gegooid en uitgescholden, opgewacht, gebeld, middenin de nacht met lelijke berichten als wat doe je voor geld? We willen je verkrachten, mooie tieten op straat roepen, nou, dat soort dingen. Nou, bij mij was het echt het uitlachen, het nawijzen, het nakijken. He, dat is hij van die video. En wat ik ook merkte, dingen naar me toe gooien, ook bespuugd. Je wordt neergezet als een dader, terwijl je op dat moment een slachtoffer bent van iets waar jij niks aan kan doen. Ja, dat is... Dat is echt geen fijn gevoel dat mensen je zo labelen. Ik ging bijna in die naam geloven. Maar niemand verandert wie ik ben. Ik ben Anna. Anna deed mee aan een campagne om slachtoffers te laten weten dat ze hulp kunnen krijgen. 95% van de slachtoffers houdt het stil. Zeggen niks. Vooral niet tegen hun ouders. Ik schaamde me vooral en ik voelde me ook echt vernederd. Verraden. Met als gevolg dat ik dacht nou, hier ga ik met niemand over in gesprek. Ik ga dit niet met mijn ouders delen. Dit is iets van mij en je voelt je ook schuldig dat je denkt, hoe kan ik zo dom zijn? Eigenlijk het hele gesprek voer je de hele tijd alleen in je eigen hoofd. Ik heb het heel lang verdrongen. En er niet over gepraat? Niet over gepraat. Ik heb het wel eens benoemd. Als ik dan op een gegeven moment vrienden met iemand werd zei, dan benoemde ik het heel kort dat het eigenlijk niet zo erg leek. Terwijl dat is het grootste trauma in mijn leven geweest. Dat heeft ervoor gezorgd dat ik bepaalde dingen niet heb kunnen doen. Dat er een paar jaar anders ingevuld zijn geweest dan ik ze eigenlijk had willen invullen. Dus ja, verdrongen omdat je je schaamt je ook. Je denkt ook van ja, ik wil helemaal niet dat mensen dit weten. Ik wil zo snel mogelijk dat dit klaar is en dat is helemaal niet de goede oplossing. Niemand verandert wie wij zijn. Niet praten, je isoleren, angstig en depressief worden ligt op de loer. Anna vond uiteindelijk de moed om te praten, het begin van haar weg omhoog. Nu geeft ze voorlichting om het taboe te doorbreken. Ik geloof dat er echt iets moet gebeuren met het bewustzijn en hoe wij als samenleving reageren, ook op dit soort beelden. Want voor mij was het niet per se het uitlekken van de foto wat ik zo erg vond, maar de reactie van anderen. Eigenlijk de blaming van anderen dat maakt, ja wat het meest traumatisch voor mij is geweest en eigenlijk dat soort uitspraken. En dat begint dus wel echt bij de voorlichtingslessen. Mensen bewust maken, mensen trainen in ja, hoe ga je eigenlijk om met dit soort beelden van een ander? Stefano kostte het jaren het trauma te verwerken. Nu deelt hij zijn verhaal op scholen en moedigt hij slachtoffers aan het toch aan iemand te vertellen. We hadden seks en hij filmde het. Jongeren, ouders en docenten moeten inzien dat slachtoffers geen schuld hebben, maar de verspreider en dat sexting normaal is. Dat je juist een open gesprek moet voeren met jongeren hoe ermee om te gaan, zegt Stefano. Ik geloof dat dit een onderdeel is tegenwoordig van de seksuele ontwikkeling van jongeren, omdat...we hebben allemaal een smartphone, dus ik vind ook niet dat we het moeten verbieden. Maar hoe goed is het nou als we, net zoals dat we hen leren een condoom te gebruiken voor seks, ook preventief aan de slag gaan met: hoe zet je nou sexting in en hoe kan je voorkomen dat je geëxposed wordt? Hoe kun je de risico's inperken, mocht je dit wel interessant vinden. Met name jongens hoopt Stefano over de streep te trekken om hulp te zoeken, want ook zij worden slachtoffer, maar het taboe bij hen is nog groter. Er was een punt waarin ik dacht dat ik nooit dit verhaal ging vertellen. Nu vertel ik het voor klassen, zalen met veel jongeren. Dus ja, ik schaam me niet meer. Ik ben juist heel, het klinkt misschien gek, maar heel trots dat ik hier nu sta. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20212662 437.4 2031-08-21T07:55:00+00:00 840 2024-08-21T07:50:57+00:00 yes no social media foto internet pesten https://schooltv.nl/video-item/stuwwallen-basis-uitleg-verdieping 2024-08-21T11:52:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/28000/images/28083.w613.r16-9.f23ada3.webp Stuwwallen | Basis - Uitleg - Verdieping Wat is een gletsjer? (basis), hoe zijn stuwwallen ontstaan? (uitleg), Kan er een nieuwe ijstijd komen? (verdieping). https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 19 yes no stuwwal ijstijd https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-vergeten-verzetsvrouwen 2024-08-22T06:50:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46140.w613.r16-9.7140b07.webp EenVandaag in de klas | Vergeten verzetsvrouwen Hier in Westzaan staat u er wel bekend om dat u vaak met de scootmobiel rondracet. En ja. Dat is helemaal niet waar. Voor mij rij ik helemaal niet zo hard. Ik reed op de stoepen en ik kijk heel goed uit. Maar hoe komen die mensen erbij dat u rondracet? Snap ik ook niet. Marie Blommaart is al meer dan 100 jaar oud en rijdt nog steeds met haar scootmobiel door de wijk. Hoe anders is dat tijdens de Tweede Wereldoorlog. Marie heeft dan een belangrijke taak, want ze zit in het verzet tegen de Duitsers, net als duizenden andere vrouwen. Over de rol van vrouwen in dat verzet is relatief weinig bekend en historici vinden dat niet terecht. Via haar moeder rolt Marie Blommaert op 22-jarige leeftijd het verzet in. Als de bonkaartcontroleur om hulp vraagt bij het herbergen van onderduikers en het regelen van bonkaarten, schakelt ze haar dochter in. Oh, zei ze, dat doet ons Marie wel. Dus daar ging u. Ja, en daar ging ik. Marie vervoert illegale pakketjes en voedselbonnen over de Schelde voor het Zeeuwse verzet en verleent zo hulp aan onderduikers. Dagblad Trouw is in de oorlogsjaren een illegale krant waarin wordt opgeroepen tot verzet tegen de Duitsers. Dat deze krant ook in de rondgebrachte pakketjes zit, hoort Marie pas later. U vervoerde de illegale trouw, maar wist u dat? Nee, dat wist ik niet. Er stond de doodstraf op, want dat waren opruiende geschriften hè. De Trouw, dat stond gelijk aan... Ja, noem het maar spioneren of daar stond echt de doodstraf op. Wist u hoe gevaarlijk het eigenlijk was wat u deed? Nee! Welnee, wij waren zo naïef als wat. Over de rol die vrouwen in het verzet speelden, zoals bij verzetskrant Trouw, was weinig bekend. Reden voor Trouwjournaliste en historica Rianne Oosterom om hier onderzoek naar te doen. Ik denk gewoon dat als het gaat om het verhaal van het verzet, dat vrouwen een bijrol hebben. Want we kennen de term koerierster. We kennen de vrouw met de krant onder de rok of in haar korset. Maar wat deden ze nou echt? Gewoon de feiten. We hebben een lezersoproep gedaan en heel veel archiefonderzoek en ook heel veel egodocumenten gekregen. Dus denk aan brieven, dagboeken. Want hoeveel waren er bekend van de Trouwgroep? Er waren er ongeveer 25 bekend in de literatuur wordt hun inzet dan beschreven en nu hebben we er 300, dus dat is. Ja, daar was ik zelf ook heel erg verbaasd over. Naar schatting zo'n 45.000 mensen hebben zich ingezet voor het verzet in Nederland. Hoeveel daarvan vrouw is, is onbekend. Als je kijkt naar bijvoorbeeld het verzetsherdenkingskruis wat in de jaren tachtig werd uitgereikt. Daarvan was ongeveer 15% vrouw. Maar ik denk dat het werkelijke aantal echt wel een stuk hoger ligt, verhoudingsgewijs. Ik denk dat je dan echt makkelijk kan praten over 35 tot 40% van de verzetsdeelnemers. Hier zien we Hannie Schaft, meisje met het rode haar en het groene truitje met naast haar Truus en Freddy Oversteegen. Dit zijn hele bekende verzetsvrouwen, maar er zijn er nog zoveel die nog niet bekend zijn. Historicus Mart van de Wiel deed onderzoek naar verzetsvrouwen in Noord-Holland. Uit zijn onderzoek kwam een lijst van 1650 vrouwen. 135 daarvan worden geëerd in de Janskerk in Haarlem. Wat ik heb gezien is dat vrouwen heel erg belangrijk waren in de wat ik altijd noem de infrastructuur van het verzet. Dus vrouwen zorgden ervoor dat informatie, koerierswerk, dat informatie werd verspreid. Vrouwen zorgden voor onderduikadressen en ze namen ook gewoon deel aan het verzet, wat mannen ook deden, zoals dus sabotage, spionage eigenlijk. In al die facetten hielpen ze wel mee. Marie Blommaart wordt verraden en op 12 oktober 1943 opgepakt. Bakker, die heeft mijn naam genoemd nadat al zijn tanden uit zijn mond geslagen waren, want dat noem ik geen verraad. Hij is erg, erg gemarteld, die man. Ze komt in verschillende kampen terecht waar ze vreselijke dingen ziet. In kamp Haren smokkelt ze via de vuile was geborduurde boodschappen naar het thuisfront. Heb alles ontvangen, hartelijk dank. Ben verhoord en met alles bedreigd, maar ken wel iemand in Goes, doch geen namen. Die zoom die werd zo vastgenaaid en die Duitsers die hebben dat, die hebben dat niet gemerkt. Want de vuile was ging naar huis. Ja. Ja, en dan kwam die ook weer terug met hele brieven erin. Dat verzet van u ging eigenlijk door terwijl u vastzat. Ja, ja, wij hebben, ik heb altijd in verzet gezeten. Ik heb me altijd verzet. Het verzet zoals we het kennen is eigenlijk het gewapend verzet. Dat werd heel lang gezien als het echte verzet. Terwijl wat vrouwen deden, zoals hulp aan onderduikers, koerierswerk, allerlei vormen van misschien meer verzorgend verzet. Ja, dat is gewoon heel erg onderbelicht gebleven. Dat werd niet als echt verzet gezien. Dat deed je erbij. Wat uit mijn onderzoek wel blijkt is dat die vrouwen toch in hun eigen familiekring hun verhalen wel gedeeld hebben, maar dat ze niet daarbuiten terecht zijn gekomen. Zoals mannen die dan soms hun doos over de oorlog naar het archief brachten, heebben de vrouwen dat denk ik op zolder laten staan. Sprak u erover na de oorlog? Nee, nee, nee. Ik kwam thuis en ik wou daarover vertellen. En iedereen zei: ach, dat is voorbij. Vergeet het maar. Maar het was niet voorbij. Als tijdens Bevrijdingsdag tien jaar later de oorlog wordt herdacht, stort Marie Blommaart volledig in en belandt op de psychiatrische afdeling van een ziekenhuis. Wat kwam er naar boven? Frustratie. Ik heb niks kunnen vertellen. Ik heb het niet kunnen uiten. Al die vernederingen, al die ellende heb ik nooit kunnen uiten en dat is tien jaar later pas opgebroken. Door specifiek die vrouwen uit te lichten, dan pas kan je het verzet als geheel goed zien. De teller voor Noord-Holland op dit moment staat op 1650 om en nabij, maar dat is nog lang niet iedereen. Het zou me niks verbazen als er voor Noord-Holland iets van 3000 zullen zijn en voor het hele land 15, 20, 25.000. Who knows. Mary Blommaart is blij dat de rol van verzetsvrouwen nu beter belicht wordt. Ja, dat vind ik wel goed ja. Waarom? Nou, dat wij eindelijk ook eens meetellen. Ja, ja, dat vind ik wel prima. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20212678 471.48 2031-08-22T06:40:00+00:00 328 2024-08-21T22:00:00+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog verzet vrouw https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-minder-zitten-meer-bewegen 2024-08-22T06:42:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46137.w613.r16-9.c65092b.webp EenVandaag in de klas | Minder zitten, meer bewegen In een school is het logisch dat je de school binnenkomt en dan ga je zitten. De aula staat vol met tafels en stoelen. De klaslokalen staan vol met tafels en stoelen. Eigenlijk het hele systeem is zo ingericht dat we dat we heel erg passief zijn. Veel zitten is niet gezond en toch brengen we allemaal iedere dag veel tijd door op onze billen. Dat begint al op school, met als gevolg dat steeds meer kinderen te weinig bewegen en kampen met overgewicht. En dat is niet alleen ongezond, het kan ook op latere leeftijd grote gevolgen hebben. Een hoop kinderen begonnen me uit te schelden voor, jij bent de olifant, jij bent hier de dombo. Toen wilden mijn vader en moeder op zoek gaan naar een sport en dus ook gaan kijken, kunnen we onze zoon wat dunner laten maken. De laatste decennia is het aantal kinderen met overgewicht en obesitas enorm toegenomen. Van elke zes kinderen in Nederland heeft één kind overgewicht. Kinderarts Anita Vreugdenhil heeft een speciaal programma ontwikkeld voor kinderen met overgewicht. Bij veel van hen ziet ze al de voortekenen van wat later chronische ziekten kunnen worden. Bij meer dan de helft van de kinderen zie je al dat er suikerhuishouding , de vethuishouding ontregeld is. Hoge bloeddruk, leververvetting. En deze kinderen zullen waarschijnlijk als je daar niks aan doet op jonge leeftijd chronische ziekten ontwikkelen. Zitten is, nou ja, uiteindelijk, als ik het heel plat zeg, dodelijk. Mensen die lang zitten leven vijf jaar minder lang en uiteindelijk twaalf jaar minder lang in goede gezondheid. Als je al jong overgewicht hebt, is het heel moeilijk om daar op latere leeftijd weer vanaf te komen. Door de schermpjes tegenwoordig is het soms wel lastiger om te zeggen van ga lekker bewegen buiten, lekker met je vriendjes bij elkaar en dan. Ja. Ik geloof dat wij Europees kampioen zitten zijn. Klopt dat? Ja, dat is waar en wel triest. Wij zitten bijna 11 uur, 10,5 uur per dag. Het is de missie van Raymond Mombarg om alle jongeren meer te laten bewegen. Dat was nog niet zo lang geleden namelijk heel normaal. Maar er is iets veranderd. In mijn jeugd had je testbeeld overdag, dus je moest wachten tot een uur of vijf voordat je eindelijk tv kon kijken. Maar nu heb je het altijd. En je hebt vast wel eens gehad dat je in zo'n YouTube-filmpje zit en dat je dan eigenlijk te lang blijft hangen. En die algoritmes van die filmpjes zijn zo slim geworden dat je daar ingezogen wordt. En eigenlijk denk ik dat we dat weer het nieuwe normaal moeten zijn, dat je voldoende beweegt. Het gigantische aanbod van films en games is verleidelijk, maar door techniek hoef je ook steeds minder vaak uit je stoel te komen. Ik word nu 's ochtends ingehaald door middelbare scholieren op e-bikes. Er is niks op tegen als ze grote afstanden wonen, maar ze worden ook gebruikt doordat een vader of moeder een e-bike niet meer gebruikt. En dan gaan ze op hele korte afstanden. Daar word je lui van. Robotmaaiers, je kan nu je eten bestellen, ook op schoolpleinen gebeurt massaal en dat gemak zorgt er eigenlijk voor dat we minder hoeven te bewegen. Normaal moet je naar je vriendje of vriendinnetje toegaan om te vragen of hij wil spelen. Nou, dat is niet meer, want je kan even appen. Voetbal, tennis, hockey. Mogelijkheden genoeg om in beweging te komen, zou je zeggen. Maar niet ieder kind voelt zich thuis bij een sportvereniging waar het toch vaak om winnen gaat. Van oudsher is dat denk ik ook zo en zijn trainers wellicht ook nog veel te veel gefocust op de toppertjes. Maar we zien nu ook dat sportverenigingen juist daarin een beweging gaan maken om ook voor kinderen bijvoorbeeld met overgewicht of die om een andere reden moeilijk kunnen meekomen met de reguliere trainingen, dat daar aandacht voor komt om ook deze kinderen te helpen. Als je nou een jaar lang in een competitie moet zitten waar je elke week moet verschijnen en eigenlijk alleen maar kan verliezen, dan ga je dat niet doen. Deze jongeren willen keuzevrijheid hebben, willen zelf bepalen door een jaar heen wat ze willen doen en niet per se om te winnen, maar voornamelijk uit gezelligheid en samen en plezier. Dus de motieven om te sporten zijn anders dan waarop ingezet wordt. Hoe moet het dan wel? Hoe gaan we de pandemie van overgewicht te lijf? Wij zien hier, als je vanuit deze kant kijkt, ons assenstelsel. Op deze vmbo in Velp bij Arnhem krijgen de leerlingen wiskunde, maar niet in de schoolbankjes. Wat was een min min? Plus? Oké, welk hebben we dan nu nodig? Min min. Ja hoor. Bijna. Ja. Ik zie wel dat onze kinderen te weinig bewegen. Ik heb echt wel een verandering gezien ook daarin. Ten opzichte van tien jaar geleden zie ik gewoon dat motorische vaardigheden van kinderen aan het afnemen zijn. Ik zie ze ook groter worden, dus overgewicht speelt veel meer een rol. In een school is het ook logisch dat je de school binnenkomt en dan ga je zitten. De aula staat vol met tafels en stoelen. De klaslokalen staan vol met tafels en stoelen. Eigenlijk het hele systeem is zo ingericht dat we heel erg passief zijn. En wij willen daar graag wat tegenover stellen en ook laten zien dat het op een andere manier kan. Naast lessen buiten is er ook een beweeglokaal waarin kinderen niet in de klassieke bankjes hoeven te zitten. Nou, we zien hier de hoog-laagtafels. Het liefst staan ze natuurlijk altijd hoog. Daar zit een balansbord bij waar ze een beetje op kunnen wiebelen. Deze wiebelkrukken die zijn heel fijn, die staan vast op de grond, maar je kan er wel een beetje een beetje op wiebelen. We hebben natuurlijk ook de zitballen waar ze gebruik van kunnen maken. Als je heel actief motorische spelletjes doet, dan worden je zenuwbanen actiever en dan krijg je stevigere verbindingen. Heb je als je gaat op latere leeftijd komt heb je een reserve, dus je gaat minder snel dementeren. Dat is één, hersenen. Het tweede is je bloedsomloop. Als je vaten meer getraind zijn, als je hart meer getraind is, krijg je minder snel verstoppingen. Als er dan wat in de hersenen gebeurt, krijg je gewoon minder snel een hartaanval. En de derde is de stofwisseling. Als je meer beweegt, zorg je ervoor dat je wat gevoeliger bent voor suikers, sneller kan verwerken en dan krijg je minder diabetes 2. Eén van de dingen die wij bijvoorbeeld als eerste adviseren is om een kwartiertje te gaan lopen na het eten. Niet alle kinderen hoeven gelijk een uur per dag te rennen. Sena mag beginnen. Die start in de oranje hoepel. En op zijn school tussendoor even met rekenen, bijvoorbeeld springen of op één been staan. Dat is al een stap vooruit ten opzichte van de hele dag op een stoeltje zitten. Zorg ervoor dat de omgeving zo ingericht is dat je eigenlijk logischerwijs wel gaat bewegen. Wij hebben in een school hier in de stad hebben de scooters een halve kilometer verderop laten parkeren en dat maakt dat je niet meer stoer met je scooter het schoolplein op kan. Maar dat maakt ook dat je in ieder geval een stuk loopt. We hebben in de kantine alle stoelen weggehaald. Leerlingen hebben daar geen moeite mee. Er staan statafels, daar kan je je telefoon inpluggen en dat maakt dan dat het heel automatisch wordt om te gaan staan en te bewegen. Verstop de lift, verstop de stoelen. Sem volgt nu twee jaar een programma met veel aandacht voor bewegen en gezonde voeding. Het doet hem goed. Het geeft hem echt wel meer zelfvertrouwen en dat hij ook weer het sociale aspect leuk vindt om aan te pakken. Dus het voetballen gaat volgend jaar weer starten. Ben je er blij mee? Enorm. Ja? Ja. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20212680 444.12 2031-08-22T06:41:00+00:00 839 2024-08-21T22:00:00+00:00 yes no bewegen overgewicht sport school https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-erosie-bedreigt-huizen-in-normandie 2024-08-22T06:43:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46138.w613.r16-9.89a8a5a.webp EenVandaag in de klas | Erosie bedreigt huizen in Normandië De gevolgen van klimaatverandering zijn soms al heel duidelijk te zien. Want wat als je huis in zee dreigt te storten? Bewoners van huizen op hoge kliffen in het Franse Normandië maken zich grote zorgen. Want door de zeespiegelstijging brokkelen die kliffen langzaam af en lopen hun huizen gevaar. Als je het hebt over de gevaren van een stijgende zeespiegel, dan lijkt wonen zeventig meter boven zeeniveau een goed idee. Het ziet er op het eerste gezicht sprookjesachtig uit, maar opvallend genoeg merken ze juist hier in Normandië als eerste de gevolgen van klimaatverandering. We laten vandaag zien wat de gevolgen zijn van kusterosie. En dat heeft alles te maken met deze krijtrotsen, die er op het eerste gezicht misschien sterk en ongenaakbaar uitzien, maar die in werkelijkheid een stuk kwetsbaarder zijn dan we denken. En dat zien we al snel met eigen ogen. Een paar dagen geleden zijn de bewoners van dit huis in allerijl vertrokken en de reden, de oorzaak: die vind je hier in de achtertuin. Huis voor huis verdwijnt hier in zee. Aan de burgemeester van het dorp de ondankbare taak om ook de bewoners van dit huis te melden dat hun huis op korte termijn gesloopt zal moeten worden. Nou zijn ze op zich wel wat gewend aan de stormachtige kust van Normandië, maar de snelheid waarmee het nu gaat verbaast vriend en vijand. Hij neemt ons mee naar een andere plek in het dorp waar het een paar maanden geleden is misgegaan. Dat er hier echt wat aan de hand is, dat ziet iedereen. Toch zijn er nog opvallend veel mensen die besluiten om hier ondanks de gevaren een huis te kopen. Steeds meer mensen verklaren hem voor gek dat hij er nog steeds woont. Toch denkt hij er niet over om te vertrekken. En om zijn punt nog even extra te onderstrepen pakt hij, ook al laat het weer het misschien niet helemaal toe, toch nog even zijn strandstoel erbij. En eerlijk is eerlijk, als ik hier rondloop, zie ik mezelf hier ook wel wonen. Een huisje bovenop een klif met een fantastisch uitzicht over zee. Maar dat huis, dat kan dus wel zomaar verdwenen zijn. En daar zijn veel bewoners zich volgens de onderzoeker toch nog niet voldoende van bewust. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20212681 348.44 2031-08-22T06:42:00+00:00 2042 2024-08-21T22:00:00+00:00 yes no erosie kust klimaatverandering Frankrijk https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-ai-in-het-onderwijs 2024-08-22T06:44:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46139.w613.r16-9.2138044.webp EenVandaag in de klas | AI in het onderwijs Niet iedereen is er even gek op: huiswerk. Maar wie een beetje handig is met chatGPT kan dat huiswerk overlaten aan kunstmatige intelligentie, AI. Het is natuurlijk niet de bedoeling en het zorgt voor hoofdbrekens bij docenten. Want hoe weten zij nou eigenlijk nog of je een stuk zelf hebt geschreven of dat het gedaan is door AI? Het is voor mij heel duidelijk dat ik werkstukken krijg die door de bot geschreven zijn. Hai, ja we gaan naar boven. Dus ik zou niet zeggen het is direct een ramp. Maar het is wel iets waar we rekening mee moeten houden en waarvan we ervan uit moeten gaan dat het er is en hoe we er dan mee om moeten gaan. En dat heeft best wel tot een soort van paniek geleid bij scholen en bij docenten. Uit een steekproef op deze school in Boxmeer bleek dat 40% van de leraren een account hebben op een chatbot. De leerlingen hebben wat dat betreft een voorsprong, want zij hebben bijna allemaal een account. ChatGPT. Ja, ja. En een betaald account? Of een.... nee. Nee, gewoon normaal Gratis. Gratis? Ja. Stel dat de gratis versie loopt af, dan krijgen we een veel betere, die kan nog veel meer, maar kost wel € 20 per maand. € 20 vind ik veel. Dat zou ik niet doen, daar zou ik ook niet voor betalen. Nee. Een bijles kost ook per uur 40, 50 euro. En als ChatGPT uiteindelijk evenveel kan als een bijlesdocent, dan is voor altijd ChatGPT voor € 20 goedkoper dan een bijles uurtje. Nou, het is elke maand € 20, per maand. Ja, maar niet iedereen kan dat natuurlijk betalen. Nee. We hebben al last van kansenongelijkheid in het onderwijs. Ik denk dat deze technologie dat wel gaat versterken. Ook op de universiteiten sloeg ChatGPT in als een bom toen studenten eenmaal ontdekten wat je er allemaal mee kan doen. Je kan gewoon alles vragen. Heb je een leuke vraag die je wilt stellen? Dan kunnen we dat nu gaan doen. Mag je ChatGPT gebruiken voor een doctoraalscriptie? De bot geeft keurig antwoord en geeft aan dat er nog geen duidelijke regels zijn. Het is essentieel om de regels en voorschriften met betrekking tot het gebruik van geautomatiseerde hulpmiddelen zoals kunstmatige intelligentie te raadplegen. ChatGPT weet zelfs dat universiteiten ermee worstelen, blijkt ook uit andere publicaties. ChatGPT is er, deal ermee. Dat is niet per se fraude. Ik was echt echt heel erg verbaasd toen ik ook een beetje wat, iets ingewikkeldere vragen te stellen, dat hij gewoon eigenlijk een soort van een groot deel van mijn scriptie al had geschreven. Toen dacht ik zo dit is echt, dit is een blijvertje voor mij. ChatGPT is dus niet officieel toegestaan, maar ook niet verboden. De vraag is ook; kan je zoiets wel verbieden? Nou, dat kan niet. Je kunt het niet verbieden, want wat mensen thuis doen, daar heb je geen invloed op. Nee? Nee. Ik denk niet dat je snel doorhebt hoe je het kan verbieden. Ik denk dat het nog wel even duren voordat het volledig verboden zou kunnen worden. Kijk, je zou de site hier op school kunnen blokkeren, maar dan kun je alsnog thuis gewoon op ChatGPT. Ja. Ik denk dat het grootste probleem met kunstmatige intelligentie is de macht en kracht die wij eraan toedichten en vooral ook de hoeveelheid taken die we eraan willen uitbesteden. Siri Berends doet onderzoek naar toepassingen van AI en die zijn er, maar het wordt nu opeens gezien als de oplossing voor alles, terwijl het gebruik van AI ook voor problemen kan zorgen. Ja, als je leerlingen al meegeeft dat schrijven vervelend is, of lezen vervelend is en dat dat een taak is die je zo efficiënt mogelijk moet uitvoeren. Ik vond het juist leuk als docenten tegen mij zeiden van ja, je kan wel een boekverslag van internet plukken maar het is veel leuker om zelf een boek te lezen en je wereld daardoor te laten vergroten. En dan kan het, dan kan het je leven veranderen als je een goed boek leest. En worden wij dan niet dommer? Nou, ik denk indirect wel, want wij gebruiken dan steeds meer data in plaats van dat je het echt leert. Ja. Je wordt steeds meer afhankelijk van technologie. Ja. Is dat erg? Ja, dat denk ik wel ja, want anders kun je niks meer zelf. Ja, ik denk dat we wel misschien minder goed kunnen schrijven. Ik ga nu wel gewoon heel vaak, als ik een bepaalde term even niet naar boven kan halen, dan vraag ik gewoon aan ChatGPT. Dus je wordt daar misschien wel wat luier van. Dus ik denk dat dat wel een risico is. Ja, ja, iedereen raakt verslaafd. Ja. En dan moet je. ChatGPT is er nu eenmaal. Zal ik hem even draaien? Ja. En het gaat ook niet meer weg. Docenten zoals Leonie vinden dat je het daarom maar beter kunt omarmen. Ze organiseerde daarom een workshop voor haar collega docenten. En je kunt hem natuurlijk ook vragen: wat betekent een persoonlijke schrijfstijl? Het is heel academisch. Hij maakt hele mooie volzinnen die leerlingen in ieder geval niet maken. Maar hij weet niet wat hij schrijft. Hij begrijpt het eigenlijk niet, kan dus ook dingen niet zo goed aan elkaar koppelen, kan niet de diepte in. Dus het blijven hele vlakke, gevoelloze teksten eigenlijk. En er is nog een probleem. ChatGPT liegt en zuigt ook van alles uit de duim. Hij verzint zelf dingen? Ja, als je bijvoorbeeld in een boek vraagt om een citaat, dan verzint hij een verzonnen citaat omdat hij het boek niet kent. Dus het is eigenlijk heel onbetrouwbaar? Ja, het is voor sommige dingen heel betrouwbaar en voor andere dingen helemaal niet. Zoals boeken zelf citeren is het niet betrouwbaar. Dan ging ik even checken van bestaat het? Is het een beetje van kwaliteit? Bestond het niet. Vroeg ik vervolgens: oké, dit. Dit bestaat niet. Hoe kom je hierbij? Waar heb je dit gevonden? En toen zei die 'as an AI model, I'm prone to make mistakes, my apologies'. En dan heeft ie gewoon compleet een heel artikel verzonnen. Uit z'n duim gezogen. Ja. Ook best knap van hem toch? ChatGPT is ontworpen om teksten te genereren die voldoen aan twee criteria: het moet plausible en pleasing zijn. De teksten moeten dus aannemelijk overkomen en je moet de gebruiker pleasen. Met andere woorden: ChatGPT mag de gebruiker nooit teleurstellen. Leonie, mag ik nog heel even met hun alleen praten? Dat jij er even niet bij bent? Jahoor. Want zijn er ook docenten die nog helemaal niet doorhebben dat leerlingen dit doen? De oudere generatie van de docenten, die hebben er wel moeite mee. Ja, die zullen denk ik niet doorhebben dat wij dit zo zoveel gebruiken. Niet zo snel. Nee. En dus jullie gebruiken het meer dan dat de leraren denken. Misschien. Ja, ik denk het wel. Voor sommigen wel. Ja. Ik denk dat sommige docenten wel denken dat ik het helemaal niet gebruik, maar dat ik het dan wel gebruik. En heb je wel eens iets dat je denkt van nou, het is toch een beetje cheaten. Mwah. Als je het hebt ingeleverd denk je wel van je hebt het niet helemaal via de regeltjes gedaan. Ja. Gister mijn scriptie verdedigd en ik heb een zeven erop. Nou super! Ja dank je wel. En heb je toen nagedacht over de vraag van nou ga ik dit nou wel of niet bespreken met mijn scriptiebegeleider. Dat ik ChatGPT heb gebruikt? Ja hmm is niet echt in me opgekomen lijkt me. Ja, lijkt me niet relevant. Het is gewoon een hulpmiddel geweest. Dus het is niet...het is gewoon allemaal van mezelf. Dus ja. Studenten en ook middelbare scholieren van de bovenbouw denken dat ze zelf goed kunnen beoordelen wanneer en hoe ze ChatGPT kunnen gebruiken als ondersteuning, maar ze zijn wel bezorgd over de jongere generatie. De eerste en de tweedejaars groeien nu op met ChatGPT en ik heb het nu al vijf jaar zonder moeten doen. Want er zit wel echt een enorm gevaar in dat ze al vanaf de brugklas bijvoorbeeld gaan vertrouwen op dit soort tools. En dan hun eigen basisvaardigheden een beetje ja, niet meer zo goed ontwikkelen als ze anders zouden doen. Je kunt van de eerste tot de vierde allemaal projecten doen, maar uiteindelijk op je eindexamen zal je het toch zelf moeten doen zonder Chat GPT. Er zijn al programma's op de markt waarmee leraren kunnen detecteren of een tekst is geschreven door een mens of een machine. Waardoor het ook inderdaad heel makkelijk is om te zeggen nou ja, in godsnaam, laat het dan maar door een robot schrijven. En laten we het dan ook maar als docent met een robot gaan nakijken, waar dan nu ook weer de discussie over is. Terwijl je je kan afvragen wat voor signaal geef je leerlingen als je zegt jouw werk is niet interessant genoeg om naar te kijken? Ik laat het door een robot bekijken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20212682 514.36 2031-08-22T06:43:00+00:00 750 2024-08-21T22:00:00+00:00 yes no artificial intelligence computer huiswerk https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-wilhelmina-verzetskoningin-aan-de-drugs 2024-08-26T06:43:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46141.w613.r16-9.296d0d8.webp EenVandaag in de klas | Wilhelmina: verzetskoningin aan de drugs 'Heden verenigen zich ons aller gedachten op den verraderlijke aanslag, welke de moffen gepleegd hebben op ons vaderland.' Zo sprak koningin Wilhelmina ons land toe tijdens de Tweede Wereldoorlog. Via de radio hield ze contact vanuit Londen met het Nederlandse volk. Een dappere, krachtige koningin, zo lijkt het, want later blijkt dat ze juist in die periode regelmatig drugs gebruikte. Pervitine, een middel dat nu beter bekend staat als crystal meth. Koningin Wilhelmina, Moeder des Vaderland, op handen gedragen door het Nederlandse volk. Tijdens de oorlogsjaren 40-45 regeert ze vanuit Londen. Haar krachtige radiotoespraken zijn een grote steun voor bezet Nederland. 'Heden verenigen zich ons aller gedachten op den verraderlijke aanslag, welke de Moffen gepleegd hebben op ons vaderland.' Voor het Nederlandse volk is ze een sterke en krachtige oorlogskoningin. Voor de tijdelijke regering in Londen is ze een ramp om mee te werken. Ik weet niet hoe zij vóór de oorlog was tegenover ministers, maar zoals ze hier tekeerging was het in ieder geval voor deze ministers iets wat ze nog nooit hadden meegemaakt. Marcel Verburg is huishistoricus van het ministerie van Justitie. Zijn nieuwe boek gaat over de regeerperiode 40-45. Daarin beschrijft hij hoe Wilhelmina tijdens de ministerraad de heren volledig uitkaffert. Niet alleen die minister voor rotte vis uitmaakte, maar en passant in 1,5 uur durende tirade ook zijn collega-ministers. In zijn boek legt Verburg voor het eerst het verband met de zware medicijnen die Wilhelmina slikt. Komt de onredelijkheid van de vorstin hier ten volle aan het licht? Aan de andere kant mogen we niet over het hoofd zien dat de koningin mogelijk bijwerkingen onderging van geneesmiddelen die zij gebruikte. Medicijnen die tegenwoordig in verband met verdovende middelen worden genoemd. Drugs dus. Dat de koningin het gebruikte, is onder historici wel bekend. Zo stipte de onlangs overleden historicus Cees Fasseur het kort aan in zijn biografie over Wilhelmina. Maar volgens koningshuis deskundige Dorine Hermans is het nooit verder onderzocht. Toen ik het voor het eerst las, was ik al heel verbaasd dacht ik, huh, heeft zij gewoon drugs gebruikt? En wat me nog meer daarna opviel was dat niemand dat daar daarop inzoomde eigenlijk. Marcel Verburg doet dat nu voor het eerst wel. Ik kwam op het idee om het verband te leggen met haar regeren toen ik las over de vreemde beslissingen die ze nam of dingen die ze niet... besluiten, waar ze niet toe kon komen. En waarna de ministerraad in Londen, waar die daar dus met Wilhelmina zat, zich afvroeg: is Hare Majesteit wel helemaal normaal? Het zijn andere tijden. Drugs heten nog geen drugs, maar worden gezien als gangbare medicijnen. Wilhelmina krijgt pervetine voorgeschreven, te vergelijken met speed of crystal meth. Pervetine is een een woord wat tegenwoordig met methamfetamine genoemd wordt. Het is een langwerkend stimulerend middel. Het stimuleert het centrale zenuwstelsel, dus je wordt daar fitter van. Vermoeidheid verdwijnt, ook de zin om te eten, ee eetlust verdwijnt. Je kan dus langer doorgaan. Hitler zou het ook hebben gebruikt en het werd misbruikt in de oorlog, zodat soldaten langer door konden vechten. Maar het middel heeft ook bijwerkingen, weet Daan van der Gouwe van het Trimbos instituut. En die zijn in lijn met het ongeremde en agressieve gedrag van de koningin. Kijk, het versterkt natuurlijk het gedrag wat iemand wel al in potentie heeft. Maar ja, van methamfetamine weten we wel dat je ook je remmingen een beetje verliest, dus dat je misschien ook wel veel langer en veel heftiger en veel langer doorgaat en veel heftiger dingen doet dan je normaal gesproken zou doen. Dus dat past er wel een beetje bij. Wilhelmina, de dappere verzetskoningin aan de drugs. Het is moeilijk te rijmen met haar sterke imago. Toch kan Dorine Hermans het zich goed voorstellen. Juist omdat ze zo sterk moest zijn. Haar emoties, die mocht niemand weten van haar. Niemand mocht zien wat haar emoties waren. En dat is natuurlijk een ontzettende zware taak. Terwijl ze heel emotioneel was en en dat... Ik kan me voorstellen dat ze af en toe eens een uitweg heeft gezocht. Dochter Juliana lijkt door te hebben dat Wilhelmina zich vreemd gedraagt. Dat blijkt uit de bezorgde brieven die ze aan haar moeder stuurt. Het wemelt van de smeuïge citaten, echt. Mex, zo noemde ze haar moeder wel eens. Mex, je liet me eventjes ijzen door de indruk te wekken dat jullie in Londen een grondwetsherziening willen maken. Alles goed en wel, maar dat is toch een beetje gek tegenover het Nederlandse volk dat geen vertegenwoordigers kan aanwijzen in de Staten-Generaal. Ze was bang dat haar moeder doorsloeg in het volledig opgaan in het feit dat zij boven de regering stond en dat ze nieuwe wetten ging doen, dat zij eigenlijk de baas van Nederland zou gaan worden. Een koningin die de macht volledig naar zich toe wil trekken. Het is in lijn met het onderzoek van Marcel Verburg. Wilhelmina moet niets hebben van haar ministers die druk bezig zijn om plannen te maken voor na de bevrijding. Het was de bedoeling van de minister van Justitie om, zeg maar binnen een week na de bevrijding terug te kunnen gaan naar een zeker normaal gezag. Een normaal gezag dat nodig was om een machtsvacuüm te voorkomen. Maar Wilhelmina weigerde elke wet te tekenen, met alle gevolgen van dien. Doordat het buitengewoon politiebesluit niet tot stand kwam zoals het de bedoeling was geweest, heeft er veel langer een periode in Nederland geheerst nadat Nederland feitelijk bevrijd was door de geallieerden. Een periode waarin de Binnenlandse Strijdkrachten als het ware als een soort macht op zich zonder verdere controle daarover hun gang konden gaan. Ze konden mensen oppakken, ze konden allemaal maatregelen nemen. Ze konden de huizen van mensen leegroven, is ook gebeurd, plunderingen. Er werden mensen mishandeld en mensen vermoord. In welke mate zou nou toch het feit dat ze onder invloed was mee hebben gespeeld bij die opstelling? Ik wou dat ik het wist. Kijk, de mensen die erover geschreven hebben, die hebben bronnen kunnen gebruiken waar ik niet aan kan komen. Er is maar één man die die toegang wel had: Wilhelminabiograaf Cees Fasseur. Want Wilhelmina's grote verdienste is dat ze in 1940 aan het begin van de Tweede Wereldoorlog, toen de Nederlandse regering gevlucht was in Londen zat, de eer en het prestige van haar land heeft gered. Fasseur zoomt vooral in op Wilhelmina als krijgshaftige koningin. Het drugsgebruik noemt hij, maar hij diept het niet uit. Voor historici als Verburg en Hermans, die daar meer over willen weten, zit het archief potdicht. Zij kunnen dus alleen maar speculeren over de gevolgen van dat drugsgebruik. Dat zou echt moeten worden onderzocht tot op de bodem eigenlijk. Maar ze weten, wat nu bekend is, is wat zij allemaal deed maar waarom ze het deed, dat ligt zeker van alles nog over in het Koninklijk Huis archief dat daar...Maar dat mogen wij dus niet bekijken. Alleen Fasseur heeft gemogen en die is nu gestorven. Maar ja, het is aan Willem-Alexander om daar om daar eventueel coulanter in te worden. Het zou voor de geschiedschrijving heel belangrijk zijn. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20212688 471.64 2031-08-26T06:43:00+00:00 794 2024-08-25T22:00:00+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog koningin drugs https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-de-gezondheidsrisicos-van-ultrabewerkt-voedsel 2024-12-18T09:28:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46142.w613.r16-9.014115d.webp EenVandaag in de klas | De gezondheidsrisico’s van ultrabewerkt voedsel Koekjes, repen en chips. Het zijn allemaal voorbeelden van ultrabewerkt voedsel. Dat is eten en drinken dat in een fabriek wordt gemaakt en waar vaak veel suiker, zout en vet aan zijn toegevoegd. Maar ook allerlei andere kunstmatige ingrediënten zoals kleurstoffen en smaakstoffen. De supermarkten staan vol met ultrabewerkt voedsel en we genieten ervan, maar het werkt verslavend. Ik ben vandaag in Londen om te praten met Chris van Tulleken. Hij is wetenschapper en tv-dokter bij de BBC en hij heeft dit boek geschreven over ultra processed foods, ultrabewerkt voedsel. Chris van Tulleken houdt zich bezig met voedsel. Ontbijt, lunch, diner, snacks, ons dagelijks eten. En daarvan is het overgrote deel, zegt ie, zo gemaakt dat het niet goed voor ons is. De keuken van Chris was twee jaar geleden de centrale plek in een proef die hij op zichzelf uitvoerde. Hoe zou zijn lichaam reageren op vier weken lang een eetpatroon aanhouden dat voor 80% uit ultrabewerkt voedsel bestond? Dus vooral goedkoop, verpakt gemaksvoedsel. De uitkomsten na vier weken: niet goed. Van Tulleken is heel duidelijk. We zitten momenteel in een situatie waarin ons eten niet doet wat het zou moeten doen, namelijk ons lichaam op een gezonde manier voeden. Er is iets mis met ons voedselsysteem. Van Tulleken maakt zich zo druk omdat hij ziet wat de maatschappelijke schade is. Ook in Nederland worden we te dik en diabetes type 2 komt veel voor. En ultrabewerkt voedsel kan voor nog veel meer ellende zorgen, zegt Hanno Pijl, hoogleraar diabetologie en het Leids Universitair Medisch Centrum. Als je veel van dat ultrabewerkte voedsel eet, dan is de kans dat je in de loop van tien jaar dementie krijgt is gewoon groter. En datzelfde geldt voor kanker. De sociale kosten zijn gigantisch. De kosten die nu besteed worden aan de verzorging van mensen met dementie, die zijn enorm. De andere kant is verlies van arbeidscapaciteit. Dus mensen vallen uit door hun ziekte, uit het arbeidsproces en dat levert ook heel veel sociale kosten op. Af en toe een zak chips of een bakje cornflakes is geen punt, zegt de hoogleraar. Alleen in Nederland eten we veel te veel ultrabewerkt voedsel. Maar om elkaar direct aan te spreken op ons eetgedrag, dat zit niet zo in onze aard. Heel veel mensen zullen zeggen: dat is betutteling. Pak mij mijn cola niet af. Ja. Ja, dat is ook zo. Dat is dat is onmiddellijk de reactie die mensen geven. En wat ik daar altijd op zeg is realiseer je dat je eigenlijk continu betutteld wordt in deze maatschappij. We mogen niet roken in openbare gebouwen. Je moet een helm dragen op de brommer, je moet veiligheidsriemen aan hebben, dus er is al heel veel betutteling. Maar op het moment dat het over eten gaat, vinden mensen dat opeens een bedreiging. En toch is die betutteling echt nodig voor onze gezondheid. Wat staat er dan? Nou ja, ze geven dan een complimentje. En dat doen ze via de de menukaart die ze krijgen en hebben ze hun keuze ook gemaakt. En dan zeggen ze van ik heb deze week heerlijk gegeten. Dank u wel chef! In de keuken van het Leids Universitair Medisch Centrum proberen ze hun menu's zo puur mogelijk te bereiden. Woorden omzetten in daden en dus alles zelf koken, zoveel mogelijk met verse ingrediënten en zo weinig mogelijk uit een pakje. De keukens in de ziekenhuizen zijn natuurlijk een beetje uitgestorven wat betreft het zelf koken. Wij zijn één van de weinige grote ziekenhuizen die nog zelf koken en geen cateraar hebben. En als je zelf kookt kan je zelf bepalen wat je maakt en hoe je het maakt. Maar hier zie ik ook nog wel blik, pakjes, zakjes. Nou, voor sommige dingen blijft wat lastig. We hebben daar bijvoorbeeld chips staan en dat is voor mensen die echt veel zout nodig hebben of een heel verdrietig kindje wat af en toe een keer een zakje chips krijgt. Maar verder, als je kijkt naar onze kruidenmixen die maken we allemaal zelf. Vroeger kwam het in de kant-en-klare verpakkingen kwam dat allemaal binnen. Maar nu hebben we alles zelf samengesteld zodat we zeker weten dat er geen zout in zit. Ik denk als je kok bent is dat ook een uitdaging om leuk te blijven koken en niet een zak of een pak open te trekken, aan te roeren en klaar. We worden hier echt nog teruggeworpen op ons vak. Je moet kunnen koken anders dan wordt het lastig. En als je dan toch noodgedwongen in het ziekenhuis ligt, zoals René den Hoed met een ontstoken voet, ja, dan is een vers tussendoortje wel fijn. En wat schaft de pot? Een smoothie? Lekker! Ja, heerlijk. Alles versgeperste ingrediënten en lekker. En dan maken ze het allemaal hier vers in de keuken. Waardeert u dat? Ja zeker. Ja, Het is perfect voor je gezondheid natuurlijk en alles. En ja, dat smaakt ook gewoon hartstikke goed. Wetenschappers stellen iedere keer weer vast dat ongezonde voeding ons steeds verder in de problemen brengt. En toch lukt het niet om de situatie te verbeteren. Dus wie is nou schuldig? De bedrijven, de industrie? Of zijn wij als klanten nu ook schuldig? Help me even. Ja, dat is... Het is een wisselwerking uiteraard, want mensen zijn inderdaad op zoek naar gemak en hebben weinig tijd. Dus dan wordt het ook aantrekkelijk om kant-en-klare producten te kopen. En dat is precies de reden dat de industrie dat maakt. Dus we moeten enerzijds de burgers duidelijk maken dat wat zij doen met hun eten uiteindelijk slecht voor ze is en anderzijds de voedingsindustrie het vuur aan de schenen leggen dat ze echt iets anders moeten doen met hun producten omdat die producten slecht voor ons zijn. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20212689 522.479 2031-08-26T06:44:00+00:00 796 2024-08-25T22:00:00+00:00 yes no overgewicht supermarkt voedsel https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-is-huizen-bouwen-bij-het-water-een-goed-idee 2024-08-26T06:46:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46143.w613.r16-9.7f8a914.webp EenVandaag in de klas | Is huizen bouwen bij het water een goed idee? Nederland is een laaggelegen land en dus is een groot deel van ons land kwetsbaar voor overstromingen. Maar de bevolking groeit ook en dus is er ook heel veel vraag naar nieuwe huizen. Sommige gemeenten kiezen ervoor om woningen te bouwen in gebieden waar een gevaar is voor overstromingen, zoals in uiterwaarden buiten de dijken. En dat is niet slim, zeggen deskundigen. Hoe heeft u de afgelopen dagen beleefd? Nou, toch wel met een beetje spanning, want er kwam zoveel regen op ons af. Er kwam zoveel water, ook vanuit Duitsland en we zagen het overal op het land komt te staan dat we het spannend begonnen te vinden. Hier kan 1 miljoen kuub in. Nou, dat heeft er gelukkig niet ingestaan, want dan was het echt een hele grote waterplas geweest. Het heeft ongeveer voor een kwart tot een derde vol gestaan. De beelden spreken voor zich. Een paar honderd meter verderop, aan de andere kant van de Slingerplas, wil wethouder Ted Kok binnenkort huizen bouwen. We zijn op het voetbalveld van SV Bredevoort en we willen een grote transformatie maken in dit gebied waarin we het voetbalveld willen verplaatsen richting de Slingepla en op deze plek meer dan tachtig woningen gaan bouwen voor onder andere inwoners hier in Bredevoort. Is het een goed idee om hier te bouwen? Ja, dat is een heel goed idee. Ik denk dat het noodzakelijk is dat we hier gaan bouwen, maar we zitten hier ook niet in het overloopgebied, dus we kunnen hier woningen bouwen. Moeten we wel wat extra maatregelen treffen, maar op deze plek kan het heel goed. De komende jaren moeten er in ons land honderdduizenden huizen worden gebouwd. Volgens Alex Hekman van ingenieursadviesbureau Sweco neigen lokale overheden naar keuzes waar wel wat op af te dingen valt, zoals het bouwen dicht bij overloopgebieden. Er wordt nog steeds gebouwd op plekken waar water zich kan verzamelen op het moment dat er extreem veel neerslag valt of extreem hoge afvoeren zijn. Denk bijvoorbeeld aan beekdalen. Dat kan het grootste deel van het jaar gewoon een heel veilige afvoer lijken. Maar als er eens een keer een onwaarschijnlijk grote bui valt, dan kan dat wel eens een hele gevaarlijke locatie worden. Ja, we hebben hier te maken gehad met soms extreme waterval, maar in de zomer heb je ook extreme droogte door de zandgronden. Dus we hebben sowieso een best ingewikkelde puzzel te leggen, zeg maar hoe we omgaan met met water in dit gebied. Maar daar zijn we met allerlei partijen heel goed naar aan het kijken. Een van die gesprekspartners is dijkgraaf Hein Pieper en hij is toch wat bezorgder dan de wethouder. Iedereen heeft zijn eigen verantwoordelijkheid en vanuit onze verantwoordelijkheid als waterschap zeggen we je moet proberen dit overloopgebied in stand te laten en niet de capaciteit daarvan weg te halen of kleiner te maken. En ja, we snappen heel goed dat er een woningbouwopgave is door de gemeente en dat de gemeente dat graag wil oppakken. Dat snappen we. En wij hebben als Nederland altijd de instelling: dat gaan we oplossen. Dan gaan we met elkaar polderend het proberen te realiseren. Maar je ziet het weer zo extreem worden en zo snel veranderen dat je je ook echt even achter de oren moeten krabben. Doen we hier verstandig aan? Misschien is dit de eerste vijf jaar nog wel verstandig en haalbaar maar misschien over vijftien jaar of over twintig jaar zeggen we tegen elkaar: hadden we niet moeten doen. En die boodschap is volgens Alex Hekman ook van toepassing op andere plekken in Nederland. Buitendijks bouwen is in het grootste deel van Nederland echt onverstandig. Het riviersysteem is voor de afvoer van water. We bouwen ook geen woningen op de snelweg, want de snelweg die is bedoeld om het verkeer af te wikkelen. En de rivier, die is er om het water af te voeren. Het water zitdaar en we gaan hier, hier gaan we bouwen dus. En natuurlijk is het wel een gebied wat er wat meer kans heeft op regenomdat het laag ligt. Maar dat gaan we oplossen door het technisch om het gebied op te hogen. Van oudsher zijn we als Nederlanders gewend om het water in het bodemsysteem naar onze hand te zetten en dat zie je ook heel erg in onze genen terug. En dat is ook de maakbaarheidsgedachte waar deze wethouder vandaan redeneert. Dus we zijn gewend om eigenlijk het water- en bodemsysteem helemaal naar onze hand te zetten. Maar juist klimaatverandering, die dwingt ons ertoe om anders te gaan kijken. Co Verdaas is dijkgraaf. In zijn waterschap Rivierenland ligt de rivier de Linge. Co Verdaas is ook hoogleraar gebiedsontwikkeling aan de TU Delft. Ja, elke keer bij hoogwater dan speelt die discussie weer op. Moeten we wel of niet bouwen in laaggelegen gebied? Ja, ongeveer tweederde van Nederland, 60% ongeveer, is gevoelig voor overstromingen. Een derde ligt ook echt onder zeeniveau en met name het westelijke deel van Nederland. Dus als je zegt: daar willen we niet meer bouwen, dan wordt het heel lastig om nog voldoende woningen te realiseren. Gemeenten blijven plannen maken om buitendijks te bouwen, ook in het rivierengebied. Bij Maurik ligt dit vakantiepark. Een aantal huisjes is weggehaald en de rest houdt het maar net droog. Daar waar je dus woningen hebt, recreatiewoningen of niet, waar het water in en uit kan. Ja, dan neem je ook een hypotheek op de toekomst. Dus dan moet je op zijn minst degenen die daar een woning gaan kopen huren ook vertellen: ja, u heeft een reële kans op natte voeten en dat is wat vaak fout gaat. Dat mensen denken prachtig, het is het ook. Het is prachtig wonen, totdat het fout gaat en dan zit je met de ellende. Dijkgraaf Pieper moet constateren dat de neerslagprognoses voor de komende jaren nu al achterhaald zijn. Ons was aangegeven dat we richting de 900, 950 mm gaan. Nu is er 1200 millimeter gevallen. Dat is veel meer dan de statistieken ons laten zien, dus het is weer zo'n wake-upcall. Het gaat anders dan wij denken met elkaar. Het gaat abrupt en het gaat extremer. Het gaat zelfs disruptief werken. Dat is toch een woord wat ik zelf de laatste tijd steeds vaker gebruik. Hou er nou rekening mee dat klimaatverandering zulke effecten zal hebben, dat we zelf als samenleving niet precies weten wat we daarop moeten antwoorden. Juist die onzekerheid, daar moeten we rekening mee houden. Waar we eerder rekening konden houden met toch wel een beetje een bandbreedte waarin we konden verwachten waarin het watersysteem zich zou bewegen, zien we steeds meer dat we rekening moeten houden met pieken die vele malen groter zijn, die we soms zelfs niet eens verwachten. Wethouder Kok spreekt de verwachting uit dat er wellicht in 2026 hier al gebouwd kan worden, ondanks de kanttekeningen van dijkgraaf Pieper. Wij gaan daar zeker met het waterschap, hebben we ook gezegd, met hen over in gesprek. Dus ook met Hein Pieper. En ik ga ervan uit dat het er een hele positieve oplossing komt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20212690 405.76 2031-08-26T06:45:00+00:00 384 2024-08-25T22:00:00+00:00 yes no huis overstroming rivier klimaatverandering woning bevolkingsgroei dijk https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-chemie-met-ai 2024-08-26T06:47:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46144.w613.r16-9.ff00c42.webp EenVandaag in de klas | Chemie met AI Het is een doorbraak in de wetenschap. Een apparaat dat razendsnel en nauwkeurig onderzoek doet naar nieuwe moleculen, materialen en medicijnen. Bij de Universiteit van Amsterdam is dat gelukt met behulp van kunstmatige intelligentie, met AI. De uitvinding heet Robo-cam en groot voordeel: het kan 24 uur per dag onderzoek doen. Dit is Robo-cam. Onze robot is een platform die volautomatisch reacties kan gaan uitvoeren. Dan doet de robot de chemie voor jou. Dus het is veel veiliger dan op een klassieke manier chemie gaan bedrijven. Ook in dit tijdperk van de computer is scheikundig onderzoek in de kern nog steeds proefjes doen met buisjes, filters, branders en zo meer. Een heel precies werkje en het wordt nog altijd gedaan door mensen. Mensen moeten naar huis gaan, we moeten gaan slapen, we moeten eten. Dit is een keer dat je op play duwt. Dan blijft die gewoon doorgaan tot als wij zijn gestopt. En in feite wat hij doet is gewoon proefjes doen. Proefjes doen. Ja, op een volledig robotische manier, aangestuurd door een mens wel, maar die dan op veilige afstand kan gaan kijken of dat alles nog goed verloopt. De eerste resultaten van de chemierobot worden gepresenteerd in het blad Science. Daar ben ik natuurlijk heel erg trots op. Er is internationaal belangstelling voor en dat komt volgens minister Dijkgraaf omdat deze methode, die gebruik maakt van robotica en AI, een enorme potentie heeft. Het mooie van deze fase van de wetenschap is dat we natuurlijk de bouwstenen weten van bijvoorbeeld materie. Maar wat kun je er nu allemaal mee bouwen? Nou, omdat een voor een uit te gaan proberen langs de klassieke methodes, dat vraagt heel veel werk en zo'n algoritme kan dat versnellen. Kan eigenlijk voor jou veel meer mogelijkheden uitproberen. Er kan dus in een veel hoger tempo gezocht worden naar nieuwe moleculen, nieuwe medicijnen, nieuwe materialen. En hier zie je die robotische naald en die gaat dan een beetje vloeistof van deze buis bijvoorbeeld gaan opnemen en dan een beetje van die andere en gaat die het reactiemengsel gaan samenstellen. Één keer dat het reactiemengsel er weer uitkomt gaat hij naar de NMR en dat is eigenlijk de analist en dan wordt dat terug naar de computer gestuurd waardoor het proces opnieuw begint. En je kan hier dus mee stoffen ontdekken en verbindingen die er nog helemaal niet waren. Ja, bijvoorbeeld als je naar de farmaceutische industrie kijkt, dan probeer je om één molecule, één medicijn te maken. Moet de farmaceutische industrie 10.000 moleculen gaan maken? Ja, je kan je inbeelden; je moet die allemaal gaan maken. Dat moet de chemisten gedaan worden. Als we dat proces kunnen versnellen, dan kunnen we ook veel sneller medicijnen gaan maken op lange termijn. Ja, als je kijkt naar alle moleculen die er mogelijk zijn en je kijkt welke fractie wij dan nu in onze laboratoria onderzocht hebben. Dat is letterlijk een druppeltje in een oceaan van mogelijkheden. Maar hoe gaan we die hele oceaan doorzoeken? En als we daar robots bij kunnen gaan gebruiken, dan vinden we waarschijnlijk nieuwe moleculen die letterlijk levens kunnen redden. Of bijvoorbeeld nieuwe materialen kunnen opleveren voor het maken van batterijen, zonnecellen, verf. In principe zijn de opties oneindig. De inzet van kunstmatige intelligentie is volgens minister Dijkgraaf het meest veelbelovend bij echte wetenschap, omdat het openbaar is en niet geheim kan blijven ten behoeve van een verdienmodel in handen van grote techbedrijven of de farmaceutische industrie. Hier zou ik altijd wel willen waarborgen dat dit ook publiekelijk toegankelijk is. We geloven heel erg in de publieke waarde van wetenschap. In Nederland lopen we daarin voorop, dat al onze artikelen gelezen kunnen worden, dat onze data toegankelijk zijn, maar idealiter ook dat onze algoritmes helder zijn en toegankelijk. En wat voor moleculen droomt u van? Waar dromen chemici van om te ontdekken of te maken of te synthetiseren? Ja ik denk iets als anti-kankermiddelen waardoor dat we dat dat probleem ook uit de wereld kunnen helpen. Ja, ik denk al die toestellen hebben één droom natuurlijk om de wereld te verbeteren en op op een snellere manier iets bij te dragen tot de maatschappij. En dat is dan ook weer goed voor de BV Nederland. Want als topbedrijven zoals ASML leidend willen blijven in de wereld, moeten ze ook toegang hebben tot de allernieuwste ontdekkingen. Ja, daar zijn we cruciaal afhankelijk van de laatste inzichten en methoden uit de wetenschap. Dus we moeten ook daarom in die wetenschap blijven investeren. Dit is echt uniek in de wereld. Heeft ons ook vier jaar gekost om dit samen te stellen. Heel veel programmeerwerk in geweest en nu kunnen we eindelijk tonen wat dit kan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20212691 299.44 2031-08-26T06:46:00+00:00 512 2024-08-25T22:00:00+00:00 yes no artificial intelligence scheikunde laboratorium molecuul uitvinding https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-tinnitus-bij-jong-en-oud 2024-08-27T07:08:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46146.w613.r16-9.301262b.webp EenVandaag in de klas | Tinnitus bij jong en oud Irritant he, zo'n piep. Voor mensen die tinnitus hebben stopt dit nooit. Zij horen continu een geluid in hun oren en dat kan gepiep zijn, gebrom of gezoem. In totaal hebben 1 miljoen Nederlanders daar last van, zowel kinderen als volwassenen. Een oplossing is er nog niet, maar soms zijn er wel manieren om er beter mee om te gaan. Zo moet het ongeveer klinken; een piep in je hoofd die nooit meer weggaat. Jan heeft er last van. En na dag één kwam ik erachter dat het fors mis was. Een keiharde scherpe piep. En ook Jasper moet er elke dag mee leven. Ja, ik hoor eigenlijk van alles. De ene keer kraak en dan weer gezoem, dan weer een muziekdoosje, dan weer een vogel. Van alles. Jasper is geboren met gehoorproblemen, maar toen hij zeven werd kwam daar ook nog eens oorsuizen bij. Weet jij nog wanneer jij erachter kwam dat er iets geks aan de hand was? Nou, het begon eigenlijk met dat ik, nu staat mijn bed zo maar eerst om mijn bed op verhogingen en toen dacht ik dat mijn rugleuning me napraatte. Toen werd ik heel bang en later ging ik ook denken dat dat er een spin aan en zo'n grote spin aan de zijkant van het bed zat. En nou, na een tijdje gingen we naar de dokter, want mama vond het heel raar dat ik zo bang was. En toen kwamen we erachter dat ik tinnitus had. En ook wel je wilde ook eigenlijk wilde je ook niet meer hier zijn he? Ja. Ja. En toen was het wel de druppel dat ik dacht nu moet er iets gebeuren. Als een jongetje van zeven jaar dood wil door angsten, dan ja, dan is het gewoon dat is niet goed. Jan is nu 65, maar het begon bij hem al op zijn negentiende tijdens het werken in een houtzagerij. Het is dan nog wel een beetje ook in de beleving net alsof je bij een goede band hebt gestaan en je komt thuis en je denkt oei, dat was wel hard en het piept en dat is dan de volgende dag weer weg. Maar dat is eigenlijk nooit meer echt weggegaan. Jarenlang kon Jan er vrij goed mee leven, totdat het gepiep in zijn hoofd ineens veel erger werd. Ik ben er zo mee vertrouwd dat het goed gaat, maar het reageert op alles. Het kan zo scherp en hard zijn als ik moe ben of te veel in geluid gezeten heb. En wat gebeurt er dan in uw hoofd? Een keiharde scherpe piep dus de vertrouwde piep wordt veel harder en scherper en indringender. Eerst denk je nog het hoort erbij. Het is een beetje fase bij een kind, maar het werd gewoon steeds erger en hij werd echt steeds banger en kwam vaak naar beneden. Moest bij ons op de kamer. Hij vond het ook eng dat dat wij het niet zagen of niet hoorden. En op een gegeven moment gingen we dus naar de audioloog, gewoon omdat ie slechthorend is. En toen zei ik van goh Jasper, wil je nog meer vertellen? Toen vertelde die gelukkig zelf: ja, ik hoor ook geluidjes in mijn hoofd. Steeds meer kinderen krijgen tinnitus en één op de tien volwassenen kampt met dit probleem. In totaal hebben 1 miljoen Nederlanders er last van. Het gaat al terug naar beschrijvingen bij de oude Egyptenaren, waarin ze op basis van tekeningen al denken te weten dat mensen met dat soort klachten rondliepen. Oorsuizen. Het is niks nieuws. We hebben er allemaal wel eens van gehoord, maar wat is het eigenlijk? Nou, ik zal proberen uit te leggen wat er nu gaande is bij mensen met oorsuizen. Uiteindelijk wordt oorsuizen beschouwd als verhoogde activiteit in je zenuwstelsel. En hoe komt dat daar nou? Dat heeft te maken met hoe het geluid in ons brein aankomt. Geluid komt het oor binnen en uiteindelijk wordt het overgegeven naar het slakkenhuis. En vanaf het slakkenhuis gaat het signaal via de gehoorzenuw die aan de achterkant zit, gaat het naar je brein. Dit maakt onderdeel uit van het zenuwstelsel en daar gaat het mis. Doordat er een verandering komt in dat zenuwstelsel, in de activiteit, zien we dat de activiteit in de hersenschors veel te hoog wordt en dat zorgt ervoor voor waarneming van geluid. En dat is wat mensen met oorsuizen ervaren. Veel oorsuispatiënten ervaren de ziekte als zenuwslopend en ondraaglijk, maar nog altijd is er geen uitzicht op genezing. Hoe kan dat? Er wordt al zoveel jaren onderzoeken gedaan. Eigenlijk ook wel gericht op van goh, kunnen we het hele probleem oplossen en kunnen we het probleem wegnemen? Nou, dusver is dat nog steeds niet de mogelijkheid en ik weet ook niet of we dat in de komende jaren of dat ook binnen ons bereik ligt. Ik vind dat er meer aandacht zou moeten zijn voor dit probleem. Het geeft een behoorlijke last voor de mensen zelf en studies laten ook zien dat het ook een behoorlijke last geeft voor de kosten van de gezondheidszorg in zijn geheel. Oorsuizen kost de maatschappij veel geld. De Universiteit van Maastricht heeft het in 2015 berekend en kwam uit op € 6,7 miljard per jaar. Dat zijn zorgkosten en de kosten vanwege werkuitval. Het kost dus veel geld en veel mensen hebben het. En toch lukt het de wetenschap maar niet om de ziekte te genezen. Dat komt doordat het eigenlijk een hele diverse groep mensen is die tinnitus hebben. Dus u moet zich voorstellen dat mensen met gehoorverlies bijvoorbeeld vaak tinnitus hebben. En dat is natuurlijk een speciale subgroep van mensen. Maar we hebben ook mensen waarbij er helemaal geen gehoorverlies is en mensen toch tinnitus hebben. En daarnaast is het nog zo dat met dezelfde tinnitus-ernst, dus dezelfde luidheid en hetzelfde geluid, de ene persoon daar veel meer last van heeft en veel meer onder lijdt dan dat de andere persoon dat doet. De 1 miljoen Nederlanders die last hebben van oorsuizen krijgen een eenvoudige boodschap van hun huisarts: leer er maar mee leven, want het is niet te genezen. Het is meer van dit is het. Je hebt oorsuizen, tinnitus en je moet ermee leren leven. Er is niet een pilletje. Nee, er is geen pilletje, geen drank, geen therapie, geen... Ik kwam in een stadium dat ik dacht ik weet niet of mijn werk nog lukt. Ik was ook teamcoach, met groepen mensen in zo'n ruimte. En ik weet niet of het spelen met mijn kleinkinderen of ik dat nog wel ga trekken. En de muziek is misschien wel voorbij. Dus dan stort alles in. Ja, precies. Je kan dus gewoon muziek blijven spelen met tinnitus. Ja, het is een onderdeel van de zoektocht geworden, maar ik hou er zo ongelooflijk veel van. En met een paar aanpassingen aan zijn cello kan ie toch gewoon door blijven spelen. En ook Jasper kan inmiddels beter met het oorsuizen omgaan. Hij draagt zijn hoorapparaten nu ook 's nachts en dat helpt tegen de geluiden in zijn hoofd. Wij wandelen veel en dan zegt mijn vrouw van oh, wat is het hier stil. En dan ervaar ik die stilte ook. En soms zeg ik; ik hoor door de piep heen hoor ik dat het hier stil is. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20212718 432.8 2031-08-27T07:07:00+00:00 747 2024-08-26T22:00:00+00:00 yes no gehoorschade oor geluid https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-van-dwangarbeid-tot-spionage-bezwaren-tegen-chinese-autos 2024-08-27T07:10:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46147.w613.r16-9.243f3fc.webp EenVandaag in de klas | Van dwangarbeid tot spionage: bezwaren tegen Chinese auto’s Ja, iedereen vindt een betaalbare auto fijn. Alleen ja, wat is daar dan de echte prijs van? Daar moet je toch over nadenken denk ik. Chinese autofabrikanten willen graag veel elektrische auto's verkopen in Europa. De Chinese modellen zijn goedkoper en volgens kenners rijden ze ook prima. Toch zien mensen ook bezwaren tegen die opmars van Chinese auto's. De fabrikanten zouden bijvoorbeeld steun krijgen van de Chinese staat. Dat is valse concurrentie en er gaan ook verhalen rond over dwangarbeid en spionage. Ja, dat is Chinees comfort. Dat is lekker zacht, zompig, zouden wij zeggen. Kijk, het is de tweede economie ter wereld en ik denk niet dat we überhaupt in de positie zijn om die met pek en veren in de hoek te zetten. Je vertrouwt de Chinezen voor geen meter. Totaal niet. Alle auto's zijn een soort computers op wielen met heel veel software, heel veel sensoren. Maar de kans op hacking en het doorspelen van die informatie naar China is heel groot. Dus met kans op spionage en sabotage. En dat moeten we echt voorkomen. De Chinezen hebben inmiddels een grote voorsprong als het gaat om het maken van betaalbare auto's. Build your Dreams is één van die merken in China, zelfs groter dan Volkswagen en wereldwijd groter dan Tesla. VVD Europarlementariër Caroline Nagtegaal van Doorn ziet twee hele grote bezwaren: ongewenste spionage-activiteiten en ongeoorloofde staatssteun. Nou ja, wat je nu ziet dat eigenlijk Chinese auto's tegen lage prijzen dus onder de kostprijs worden gedumpt op de Europese markt. En dat komt door de grote hoeveelheid staatssteun die ze krijgen. Er is berekend dat in de afgelopen zeven jaar bijna $60 miljard aan Chinese overheidssubsidies wordt gegeven aan de Chinese auto-industrie. Dat is wel een zorgelijke ontwikkeling en daar kan je als Europa en als bedrijven niet tegenaan concurreren. Eerlijk gezegd geloof ik het niet om de eenvoudige reden dat China zeker bedrijven steunt, maar bedrijven die het nodig hebben om wat voor reden dan ook. En als autobedrijven in China iets niet nodig hebben, is het subsidie, want ze draaien gewoon allemaal hartstikke goed. Autojournalist Frank Jacobs relativeert de bedreigingen vanuit China. Al die nieuwe toetreders op de markt zijn doodgewone concurrenten en de Europese industrie zal ze ook zo moeten behandelen. 1,5 miljard Chinezen moesten van de fiets of de ezel naar de auto toe. Nou, die groei, die vlakt nu wat af. De capaciteit, de productiecapaciteit is er wel naar. Dus de Chinezen hebben gewoon overcapaciteit op dit moment. En he, wat toevallig, Wij kunnen tegenwoordig goede elektrische auto's maken en laat er aan de overkant van de wereld een continent zijn waar ze vanaf 2035 alleen nog maar elektrische auto's mogen kopen. Ja één en één is twee natuurlijk. Die Chinezen zijn niet gek. Maar die Chinezen hebben wel een heel ander wereldbeeld. In de regio Xinjiang worden naar schatting 1 miljoen Oeigoeren opgesloten in kampen en heropvoedingsgestichten vanwege hun geloof. Alle grote automerken ter wereld zijn actief in Xinjiang vanwege de enorme aluminiumindustrie waarin Oeigoeren gedwongen worden te werken. We kunnen niet zomaar vanuit China dingen accepteren. We moeten eisen stellen als Europa en Nederland ook. Europa kan eisen stellen aan producten die uit China komen. Human Rights Watch stelde onlangs vast dat de vijf grootste automerken, ook Europese, vuile handen hebben als het gaat om dwangarbeid. En ons rapport richt zich op de vijf grootste autobedrijven ter wereld. We hebben er al wat aangeschreven, zijn gesprekken geprobeerd aan te gaan, maar alleen Volkswagen is met ons om de tafel gegaan en bijvoorbeeld Toyota en BYD hebben niet eens gereageerd op onze vragen, dus dat geeft wel aan hoe weinig transparantie er is in die sector. De Europese Unie is vergevorderd met de zogenaamde productieketenwet, die voorschrijft dat bedrijven wettelijk verantwoordelijk zijn voor alle stappen in het productieproces. Juist autoland Duitsland lijkt op het laatste moment die wet te willen blokkeren. Ik sprak een tijdje geleden met de CEO van Mercedes. Ik stelde hem ook die vraag van; hoe zeker weet u dat alles wat er al die grondstoffen van in die Mercedes Elektro Mercedes koosjer zijn? En toen zei hij heel eerlijk, hij zei: ik kan niet elke stap controleren. Wij hebben allerlei protocollen over, afspraken, contracten. Wij monitoren ook. We hebben een speciale klachtenlijn voor als iemand twijfels heeft. Maar ik kan niet elke stap, elke korrel grondstof kan ik niet controleren. Dat is nou eenmaal zo. Maar autogigant Volkswagen overweegt op dit moment onder druk van publiciteit zich terug te trekken uit een samenwerkingsverband in Xinjiang, waar een testbaan werd aangelegd door dwangarbeiders. Ja, laten we hopen dat er vanuit het publiek, de publieke opinie enorme druk ontstaat op bedrijven ook om gewoon bedrijfsprocessen aan te passen en niet meer te zeggen oké, een joint venture van ons produceert in China en daar hebben we wat minder over te zeggen. Nee, daar heb je wel degelijk wat over te zeggen. Je kunt als bedrijf tegen autoriteiten ook zeggen; we accepteren geen dwangarbeid in waar dan ook in onze productieketen. Dat zou de inzet moeten zijn. En dan is er nog die kwestie van mogelijke spionage en sabotage. Een moderne auto is feitelijk een modem op wielen, draadloos verbonden met de hele wereld. En dat is gevaarlijk als het om de Chinezen gaat, zegt Carolien Nagtegaal van Doorn. Dan weten de Chinezen waar ik in de file sta. Nou en? Nou, het is er nog erger. Op het moment dat je in je auto stapt en je koppelt je telefoon bijvoorbeeld aan je auto. Dan kunnen ze letterlijk alles uit je telefoon trekken. Dus de kans op het verkrijgen van al die data, dat maakt het natuurlijk extreem gevaarlijk. En het komt ook met name dat in China een wet is sinds 2017. Vanuit de inlichtingendienst die letterlijk verplicht dat bedrijven de informatie moeten doorgeven aan de inlichtingendienst. Dus dat is een groot risico voor jou als consument, maar zeker ook voor bedrijven die bijvoorbeeld in kritieke infrastructuur zitten. Dus daar moeten we echt waakzaam op zijn. Vandaar ook dat de VVD Europarlementariër waarschuwt dat bepaalde bedrijven of politici absoluut niet met Chinese auto's op pad gaan. Ik zou het sterk ontraden dat de leden van ons eigen kabinet of onze minister-president, maar denk ook aan een CEO van de haven van Rotterdam of ASML, dat die in een Chinese auto gaat rijden met dat risico bij zulke belangrijke bedrijven met staatsgeheimen, bedrijven van onze vitale kritieke infrastructuur, dat die in dit soort auto's gaan rijden. Het eerste gevoel is heel goed hoor, het is gewoon fijn materiaal en zo en het ziet er degelijk uit. Ik zeg, ik vind hem tamelijk zompig, maar voor de rest is het een prettige auto. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20212719 419.4 2031-08-27T07:08:00+00:00 429 2024-08-26T22:00:00+00:00 yes no auto industrie China concurrentie https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-testen-of-je-drager-bent-van-een-erfelijke-afwijking 2024-08-27T07:11:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46148.w613.r16-9.5681366.webp EenVandaag in de klas | Testen of je drager bent van een erfelijke afwijking Weet jij of je een erfelijke afwijking hebt in je genen? Bij niet iedereen wordt dat duidelijk, omdat zo'n afwijking niet altijd leidt tot een ziekte of een aandoening. Maar zo'n erfelijke afwijking kan wel voor problemen zorgen bij je toekomstige kinderen. Om dat te voorkomen is het voor mensen binnenkort mogelijk om hun DNA te laten testen, al voordat ze aan kinderen beginnen. Heb jij een kinderwens? Ja, lijkt me wel... Lijkt me wel leuk om kinderen te krijgen later. Ik weet niet of ik kinderen wil. Ja ja, op een gegeven moment. Ik bedoel nu natuurlijk nog niet. Maar ja, op een gegeven moment lijkt me dat wel heel leuk. Zomaar een aantal studenten in een café. Wellicht zijn het de ouders van de toekomst. De Gezondheidsraad heeft nu positief advies gegeven over de zogenaamde dragerschapstest. Stellen met een kinderwens kunnen zich dan voor de bevruchting laten testen of ze een verhoogd risico lopen op een kindje met een ernstige erfelijke afwijking. We hebben als mens ontzettend veel genen en van de meeste genen heb je twee exemplaren omdat je er eentje krijgt van je vader en er eentje krijgt van je moeder. Dus je hebt een setje van twee genen. En als iemand een drager is van een bepaalde ziekte dan is die persoon heeft een foutje in één van de twee en dan ben je er zelf gezond bij. Een kindje krijgt de ziekte op het moment dat allebei de genen foutje bevatten en dat kan dus gebeuren als beide ouders drager zijn van een foutje in hetzelfde gen en ook dat allebei hebben doorgegeven aan hun kindje. Één op de 600 baby's komt op de wereld met een ernstige erfelijke ziekte. Als beide ouders drager blijken te zijn, dan is de kans dat hun kind met een ernstige ziekte wordt geboren 25%. Het gaat om ernstige, wel zeldzame ziektes. Je kunt bijvoorbeeld denken aan ernstige stofwisselingsziektes of aandoeningen die gepaard gaan met een verstandelijke beperking. Waarbij ook mensen niet in staat zijn zichzelf te verzorgen of zelfstandig te leven. En ook om aandoeningen waarbij er echt een sterk korte levensduur is. Dat het bijvoorbeeld gaat om ziektes waarbij kinderen op kinderleeftijd overlijden. Het gaat dus om zeer ernstige ziektes, maar de studenten zien morele en ethische bezwaren tegen de test. Krijg je dan niet een soort dynamiek van oh, ik wil dit kind wel of dit kind niet? Alsof het een soort maakbaarheid iets. Dus ik merk dat ik dat wel lastig vind. Ja, ja. Willen we alles maar controleren, willen we altijd maar zeg maar grip op alles hebben. Aan de andere kant vind ik het ja, het is wel... Het kan ook superheftig zijn om iemand met een bijvoorbeeld meervoudige beperking een kind op te voeden, weet ik uit ervaring. dus ik vind het een hele lastige kwestie eigenlijk. Het is echt waar. Guido de Wert is hoogleraar ethiek, voortplantingsgeneeskunde en erfelijkheidsonderzoek. Zijn we niet met zo'n dragerschapstest op zoek naar het perfecte kind? Dat weet ik niet. Dat hangt erg af van waar je precies op gaat screenen. Dat is ook het punt dat de Gezondheidsraad maakt in het recente advies. Ik kan mij voorstellen dat een aantal mensen meteen denkt aan perfecte kinderen, designerbaby's of hoe je dat ook noemt. We moeten ons realiseren dat het hier eigenlijk vooral, zo niet uitsluitend, gaat over ernstige ziektes die gemiddeld genomen ernstiger zijn dan bijvoorbeeld Downsyndroom. In de praktijk wordt zo'n test al vergoed door de verzekeraars voor mensen die bijvoorbeeld in de familie te maken hebben met dergelijke ernstige ziektes. De kosten zijn dan €650 per persoon. Je geeft inderdaad aan dat het nu al kan voor mensen die genetische ziektes in de familie hebben en dat je ervoor zou kunnen betalen. En ik vind het eigenlijk een heel naar idee dat er dus mensen zijn die dan niet het geld daarvoor hebben of de overweging maken om dat niet te doen. Dat is toch heel oneerlijk? Dus zegt de Gezondheidsraad: die test moet voor iedereen die dat wil toegankelijk zijn. Anders creëer je inderdaad ongelijkheid. Ja, zou je dan zo'n test ondergaan? Ik denk het niet. Nee, ik denk het niet. Ik denk het niet. Ik denk niet dat het nee, ik, nee. Ik persoonlijk denk als je een kind. Als je een kind wil, dan moet je dat kind accepteren voor wie diegene, wie dat kind is. Dus ik bedoel, en ik denk dat ik stevig genoeg in mijn schoenen sta om ermee om te gaan. Dat het kind misschien een een leerbeperking heeft of een verstandelijke beperking. En dat is iets waar ik dan rekening mee moet houden. Maar dat is niet, dat geldt niet voor alle ouders. Sommige ouders zullen denken joh, dit kind is helemaal niet wat ik verwacht heb en die zullen daar ook geen raad mee weten. In de eerste plaats is het denk ik goed als mensen weten dat die test bestaat en kunnen kiezen: willen wij dit eigenlijk wel? Dus het moet in vrijheid en vrijwilligheid denk ik worden aangeboden. Nu is het zo dat heel veel mensen na de geboorte van een kindje met een ernstige ziekte te horen krijgen dat zij allebei drager zijn. En er dus geen andere mogelijkheid is om dat te weten te komen, behalve dan nu dankzij de geboorte van een ernstig ziek kind. Het komt voort uit een hele goede intentie om ja lijden denk ik ook wel te willen voorkomen. Maar ik denk ook dat je niet er aan ontgaat dat lijden een onderdeel is van, nou ja, van het leven en van de samenleving dus dat is wel een balans denk ik. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20212720 366.24 2031-08-27T07:10:00+00:00 406 2024-08-26T22:00:00+00:00 yes no DNA erfelijkheid ziekte zwanger https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-de-invloed-van-finfluencers 2024-08-27T12:22:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46149.w613.r16-9.17be92d.webp EenVandaag in de klas | De invloed van finfluencers Dag mensen, we zijn hier. Vandaag ga ik het met jullie hebben over hoe iedereen miljonair kan worden met maar € 100. Ook jij ja. Als jij dus op dit moment helemaal nul hebt. Je komt net van school. Je hebt geen geld. Wat is dan de beste manier? Om te beginnen met geld verdienen is op social media te leveragen. Investeren zonder kennis, zonder strategie, zonder gameplan. Finfluencers worden ze genoemd. Influencers die op sociale media advies geven over geld, zoals over investeren en beleggen. En sommige van die influencers hebben veel invloed. De tips die de TikTokkers en YouTubers online geven worden goed bekeken en veel jongeren raken geïnspireerd. Maar deskundigen waarschuwen: het is vaak niet zo mooi als het lijkt. Welkom allemaal! Dit is de opening van de Week van het Geld. Money, saaf, doekoe, cheese, cheddar, je weet het. Wat is de invloed van populaire influencers op de financiële beslissingen die jongeren tussen de zestien en negentien nemen? Het is de centrale vraag van onderzoek uitgevoerd door Platform Wijzer in Geldzaken. De uitslagen zijn verrassend te noemen. Zo zegt 39% van de 1000 respondenten geld te hebben verdiend door online adviezen. 46% heeft geld bespaard en 29% is geld verloren. Het is heel goed dat we ons er bewust van zijn dat jongeren zo beïnvloed worden. Maar het is ook vooral belangrijk voor de jongeren zelf. Dat is de reden waarom we in de Week van het Geld aandacht besteden aan omgaan met geld. Christiaan Meijer is afdelingshoofd Wijzer in Geldzaken. Volgens hem is het vooral belangrijk om jongeren te leren kritisch te kijken naar deze online video's en dat zoiets als gratis geld niet bestaat. Het is belangrijk dat we ons dit realiseren, dat jongeren heel vatbaar zijn voor invloed op social media. Wij als ouders, wij als docenten, maar ook de jongeren zelf, omdat dat ze kritisch maakt. Omdat het ervoor zorgt dat als ze een boodschap meekrijgen over het het kopen van een product, over het investeren in een bepaald financieel product, dat ze zich afvragen: waarom zou ik dat doen en van wie komt de boodschap? Is dat een neutrale boodschap? Of is dat misschien wel iemand die daarvoor betaald krijgt? Je verdient grof geld. Zo simpel is het. Ik stuur het door naar andere mensen, maar het is niet dat ik het dan maar ga kopen. Je laat je niet wat dat betreft door beïnvloeden? Nee, de laatste stap zet ik nooit. Ik denk dat het wel moeilijk is om te zien wat echt is of niet. Maar ik denk bijna alles op Instagram zou ik zelf niet vertrouwen dus. En ik zoek sowieso eigenlijk altijd wel nog op op Trustpilot of het wel te vertrouwen is, de site dus. Je bent best wel kritisch al. Ja. Eigenlijk. Ja. Arnhem is dit jaar gaststad van de Week van het Geld. Burgemeester Ahmed Marcouch benadrukt hoe belangrijk het is om goed na te denken over wat je doet met je geld en naar wie je luistert. Vindt u dat er voldoende aandacht is binnen het onderwijs om naar de eigen geldzaken te kijken? Ja, wat we merken is dat het nou ja, bijvoorbeeld vooral bij de lessen economie, misschien wel bij burgerschap of maatschappijleer, maar er ligt ook een belangrijke verantwoordelijkheid bij de ouders. Dus wat mij betreft is het onderwijs niet alleen de school alleen, het is de buurt, jongerenwerkers. Het is ook, het zijn ook de ouders. In Arnhem hebben we het vaak over de pedagogische wijk. Met z'n allen kunnen we jongeren in ieder geval zoveel mogelijk weghouden bij de verleidingen in ieder geval van fout geld, maar ook voorkomen ze slachtoffer worden van van criminelen. Laat me raden; je bent op zoek naar een manier om online geld te verdienen vanuit huis. Hoe kan ik meer geld verdienen? Een vermogen opbouwen van meer dan € 1 miljoen? Hoe laat je je beïnvloeden door social media? Hoe is dat bij jou als het gaat over geldzaken? Ja, geld. Het is natuurlijk een heel belangrijk iets. Ik ben nu zelf 21, woon ook al drie jaar op mezelf, dus ik heb daar ook al, krijg daar best wel veel te maken mee. En ik merk dat ja, social media is gewoon heel erg een een platform waar je zoveel tegenkomt. En ik ben ook van de creatieve sector, dus dan heb je ook wel wat snel wat soms mensen hier benaderen. En ik ga me dan toch soms wel afvragen is dit echt serieuze benadering of is het inderdaad een benadering, wil die gewoon geld van me wil, zeg maar. Communicatiewetenschapper aan de UvA Eva van Reijmersdal vindt de uitslag van het onderzoek ook verrassend en benadrukt dat de beïnvloeding van influencers niet alleen maar slecht is. Soms gaat het om relevante en nuttige informatie. Je hebt mensen die posts maken over hoe je geld kan besparen, hoe je aan het eind van de maand uitkomt met je budget. Je hebt influencers die vertellen over hoe je van je studentenbudget goed rond kan komen, wat voor boodschappen moet doen, waar je op je verzekeringen moet letten. Dus het is niet alleen maar het gaat niet alleen maar over crypto's en risicovolle beleggingen. Het is eigenlijk een heel breed palet aan informatie die jongeren vinden op social media. Ja, zowel goede als slechte. Ja, inderdaad. Zowel dingen waar ze hun voordeel mee kunnen doen, zodat ze alert worden op wat er allemaal speelt bij verstandig omgaan met geld. Maar soms worden ze misschien ook wel gepusht richting een keuze die niet zo verstandig is. Begrijp dit salestijgers Jij bent zelf verantwoordelijk voor succes. Je kunt enkel jezelf in de spiegel aankijken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20212721 324.72 2031-08-27T07:11:00+00:00 806 2024-08-26T22:00:00+00:00 yes no geld internet social media https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-leren-lezen-na-je-vijftigste 2024-08-28T07:06:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46155.w613.r16-9.d32f59c.webp EenVandaag in de klas | Leren lezen na je vijftigste Mijn wereld is zo vergroot en zo mooi geworden. Dan denk ik mensen, gaan jullie ook naar school? Die...Want er zijn er nog 2,5 miljoen in Nederland en probeer het en word net zo gelukkig als ik. Ria heeft pas goed leren lezen en schrijven toen ze 55 jaar oud was. Daarvoor was ze laaggeletterd, net als 2,5 miljoen andere mensen in Nederland. Veel van hen schamen zich daarvoor en houden het daarom geheim. Ria hoopt dat het taboe op laaggeletterdheid wordt doorbroken en dat mensen alsnog gaan leren lezen. Want het maakt het leven zoveel makkelijker. Weet jij of je die medicatie hebt of niet? Ja, dan moet je het wel lezen. Ja. Inderdaad. Maar wat we zien is dat mensen als ze een taaltraject hebben doorlopen. We zien ongeveer dat de helft binnen een week of 15 betere ervaren psychische gezondheid krijgt want die problematiek is weg. We zien dat een 40% zelfs een betere fysieke gezondheid krijgt, durft meer te doen, gaat meer naar buiten, wordt actiever en we hebben ooit een een kosten-batenanalyse gemaakt. En dan zien we dat er eigenlijk een reductie is in kosten van de zorg, want mensen maken veel minder gebruik van de zorg bij huisartsen of bij ziekenhuizen omdat ze zelf dingen regelen en opzoeken. Dus dat scheelt enorm. Jij hebt een auto en een rijbewijs, dus voor jou is de rijvaardigheid telt mee. Het is even na 18 uur 's avonds. In een klaslokaal in Eindhoven is de 71-jarige Ina druk bezig met haar wekelijkse taalles. Dat is een bijsluiter inderdaad. En ik zie jou een gezicht trekken hè. Ina en haar vier klasgenoten zijn laaggeletterd. Bij Ina ontstond dat omdat ze vroeger veel in het huishouden moest helpen en weinig naar school ging. In deze les werken ze aan haar taalvaardigheden. Die je eigenlijk nodig hebt om goed te kunnen lezen. Ook om goed te kunnen schrijven. Goede zinnen maken, moeilijke woorden leren. Want dan weet je of jouw klacht bij het medicijn past. Ik heb net een les gegeven over een bijsluiter en dan leren ze dus om scannend teksten te lezen. En dat is dus een vaardigheid die ze moeten leren. Maar die leer ik naar aanleiding van een praktisch voorbeeld, zodat dat direct hun zelfredzaamheid verhoogt. In Nederland zijn er zo'n 2,5 miljoen miljoen laaggeletterden, maar vanavond zitten er hier maar vijf in de klas. Alleen Ina wil in beeld, de rest niet. De schaamte is de grootste uitdaging. We zagen net ook een vrij kleine klas, terwijl hier in de omgeving van Eindhoven een veel hoger aantal mensen moeite heeft met de basisvaardigheden. En hoe komt dat? Die mensen durven vaak die stap niet te zetten naar school. Het zijn mensen die in het verleden vaak ook geen positieve ervaringen hebben met onderwijs. Goed zo. De 70-jarige Ria kan daarover meepraten. Ze kan inmiddels goed lezen en schrijven, maar dat was een groot deel van haar leven niet zo. Ook bij haar kwam dat door een nare ervaring op school toen ze een sollicitatiebrief schreef. Die gaf ik blauw en die kreeg ik rood onderstreept terug. En toen dacht ik; jullie hebben mij zo'n pijn gedaan, zo'n pijn gedaan. Ik denk ik ga niet meer schrijven, dan is het opgelost, is het uit de wereld. En dat hield ze veertig jaar vol. Ik ging met mijn vriendinnen naar een restaurant en dan zei ik gewoon van wat pak jij? Oh, doe mij dat ook maar. Dat ging goed tot haar vijfenvijftigste. Ze verloor haar stem voor langere tijd en toen moest ze wel leren lezen en schrijven. Mijn wereld is zo vergroot en zo mooi geworden. Dan denk ik mensen, gaan jullie ook naar school? Die...want er zijn er nog 2,5 miljoen in Nederland en probeer het en word net zo gelukkig als ik. En met 2,5 miljoen laaggeletterden ziet deze hoogleraar dat er nog een wereld te winnen valt. Maar dan moet de overheid het probleem wel serieus nemen. In de afgelopen twintig jaar is tweederde van het budget wegbezuinigd. En waarschijnlijk heeft men toch het idee dat op andere manieren die problematiek op te lossen is. Terwijl wij zelf zien dat als je investeert in de volwasseneneducatie, dat het net zo effectief als re-integratie kan zijn voor deze groep en veel minder kost. Ondertussen blijven ze hier in Brabant hard doorleren nu ze zien wat het oplevert. Net zoals digitale vaardigheden moet je vaak ook formulieren invullen en zo. En dat gaat me goed af. Het is niet meteen fijn, maar je wordt wel gelukkiger. Na een half jaar kunnen ze zeggen ja, je hebt gelijk, want dan heb je het, dan heb je het. Dan denk je goed hé? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20212722 289.4 2031-08-28T07:05:00+00:00 635 2024-08-27T22:00:00+00:00 yes no lezen boek literatuur leren https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-moresnet-ons-vergeten-buurland 2024-08-28T07:07:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46156.w613.r16-9.3bb53d7.webp EenVandaag in de klas | Moresnet, ons vergeten buurland Vlak over de grens bij Vaals in Zuid-Limburg liggen sporen van een bijzonder stukje geschiedenis. Bijna niemand kent het, maar hier heeft honderd jaar lang het ministaatje Moresnet gelegen. Het land ontstaat in het jaar 1816 en eigenlijk kwam het door een vergissing. Het drielandenpunt bij Vaals, nog altijd een geliefde bestemming voor schoolreisjes. Philip Dröge ziet als hij vanaf dit punt kijkt, nog een vierde landje dat niet meer bestaat, maar waarvan de sporen nog wel zichtbaar zijn. Daar ligt Duitsland aan de bosrand. Maar dit zijn de grenzen waar het mij om te doen is, de oude grens van Moresnet. Je kan het prachtig zien liggen, die inkeping tussen de bomen. Dat is ook nog deel van het grindpad dat ze ooit hebben gemaakt om het makkelijker te kunnen controleren, want er werd hier ontzettend veel gesmokkeld en ook rechts zijn de bomen gekapt ooit door de Nederlanders, ook om het smokkelen tegen te gaan. En die punt, dat is Moresnet en dat loopt dan achter die heuvel loopt het weer verder. Dit vredige heuvellandschap was ooit een wildwestachtig mijnstadje, zonder regels en zonder wetten. Honderd jaar lang hoorde het helemaal nergens bij. Het was allemaal het resultaat van een uit de hand gelopen onderhandeling. Moresnet is eigenlijk ontstaan door De Kift, door onenigheid tussen twee koningen. Je moet je voorstellen 1815 Slag bij Waterloo. Napoleon was verslagen. De grenzen van Europa moesten opnieuw worden getrokken. Dat opnieuw tekenen van de kaart van Europa gebeurde op het congres van Wenen, waar behalve onderhandeld ook vooral veel gedronken en gedanst werd. Eigenlijk, ja, hebben ze daar een paar fouten gemaakt in die verdragstekst die er uiteindelijk is gekomen. En één van die fouten, dat is dat een klein stukje land ten zuiden van Vaals, ten zuiden van het huidige drielandenpunt, zowel aan Pruisen als aan Nederland was toegewezen. Omdat ze er niet uitkwamen, hebben ze een uniek besluit genomen. Ze hebben gezegd van het is noch van Duitsland, noch van Nederland. Het is neutraal zoals dat werd genoemd. Een klein landje is nog een groot woord voor het voormalig neutrale Moresnet. Het is op de kaart een minuscuul taartpuntje tussen Nederland, Duitsland en België. Vergeleken met Luxemburg is het een stipje en zelfs vergeleken met ministaatjes als Liechtenstein en Andorra is het een dwerg. Vaticaanstad en Monaco zijn de enige landen met wie je het in omvang kan vergelijken. En waarom gunden Nederland en Pruisen elkaar dit stukje land niet? Omdat er een enorme hoeveelheid erts lag van een revolutionair nieuw metaal; zink. Ideaal voor het maken van daken. Er werd aan die zinkgroeven die daar lag heel erg veel geld verdiend. En de twee koningen van Nederland en Pruisen wilden vooral niet dat de ander die groeven kreeg. Dus daarom hebben ze dat besluit genomen. Dan is het van geen van ons twee. Dus was Moresnet van niemand. Maar wat dat betekende wist men aanvankelijk niet. De oorspronkelijke inwoners waren helemaal niets. Die werden de neutralen genoemd en dat gaf al aan: mensen wisten eigenlijk niet tot welk land ze worden, want ze behoren eigenlijk tot geen enkel land. Moresnet kent geen dienstplicht, geen belasting, geen regels. Er komen al snel van heinde en verre avonturiers op af. Deserteurs, mensen uit gestichten, trouwens ook dieven, mensen die uit gevangenissen waren ontsnapt en een heleboel mensen met met iets op hun kerfstok. Die vonden dit een een plek waarvan ze dachten hier ben ik vrij. Het landje had geen staatshoofd, had geen president of koning, want het had een burgemeester en je moest als Belgische gendarme of als als Duitse veldwachter moest je eerst naar de burgemeester. En dan moest je zeggen van ik heb het vermoeden dat meneer zo en zo in dit land is, in jouw land is en dan mocht je pas de grens over en dan mocht je hem gaan zoeken. De bevolking groeide als kool van 400 naar uiteindelijk ruim 4000 mensen. De zinkmijn, maar ook de prostitutie, het gokken en het drankwezen maakten een enorme bloei door. En ook al was er geen staat, er ontstond toch wel degelijk een soort nationale identiteit. Er kwam een eigen vlag, een postzegel en sommige idealisten wilden Moresnet zelfs een eigen taal geven. Ze wilden hier Esperanto tot nationale taal gaan maken en er is een heel programma opgezet dat iedereen moest Esperanto gaan leren. Er moesten bordjes komen in het Esperanto, in winkels en daar waren ze best ver mee. En ook als hier, als de Eerste Wereldoorlog niet tussenbeide was gekomen, wie weet wat hier wel niet was gelukt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20212723 280.32 2031-08-28T07:07:00+00:00 391 2024-08-27T22:00:00+00:00 yes no Europa grens land Napoleon https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-hoe-maken-we-plastic-recyclen-rendabel 2025-05-22T09:53:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46157.w613.r16-9.bfec031.webp EenVandaag in de klas | Hoe maken we plastic recyclen rendabel? Plastic afval kan technisch gezien worden gerecycled tot nieuw plastic, maar in de praktijk wordt dat gerecyclede plastic maar weinig gebruikt. Fabrikanten gebruiken liever nieuwe grondstoffen en dus gaan plasticrecyclebedrijven failliet. Deskundigen vinden dat een slechte zaak. Machines die draaien niet. Nee, het is angstvallig stil hier. Ja, hoe komt dat? Ja, het zou hier nu een rumoer moeten zijn van draaiende machines en korrels die door buizen heen vliegen. Maar ja, geen afzet. Dus dan zet je de installatie maar stil. Ze willen uw product niet meer hebben. Nee, helaas niet. Terwijl het een mooi gerecycled product is wat uit de afvalstromen van de grotere gemeentes in Nederland komt, bewerkt wordt, eerst in Amsterdam en dan hier en vervolgens is er geen afzet. Ton van der Giessen is commissaris van een bedrijf dat het niet heeft gered. Umincorp haalt plastic uit het huisafval van de vier grote steden en maakt er uiteindelijk weer dit van: kleine granulaatkorreltjes. De grondstof waarmee opnieuw plastic bakjes kunnen worden gemaakt. Hoogwaardig tweede generatie gerecycled plastic. De verpakkingsindustrie gaat nu weer voor een eerste generatie schoon, nog nooit eerder gebruikt plastic? Dat is in de afgelopen 1,5 jaar gemiddeld zo'n 50% in prijs gedaald door de overproductie die uit voornamelijk vanuit buiten Europa ook wordt aangevoerd, vanuit China, vanuit Amerika. En daardoor staat er meer aanbod dan vraag. Dan krijg je marktwerking en dan gaat de prijs naar beneden. Maar voor ons als recyclers is die kostprijs, eigenlijk alleen maar gestegen. We hebben inflatie, lonen, energiekosten, verzekeringen. En ja, dan kan je op enig moment niet meer mee. Nee. En als het businessmodel niet werkt, ja, dan moet je stoppen. Plastic. We verzuipen er zo langzamerhand in. Het zit om ons voedsel. Het zit om onze pakketjes. We gebruiken het overal voor. Het is een materiaal, zegt onderzoeker Maarten Bakker, dat eigenlijk niet meer is weg te denken uit onze maatschappij. Plastic is een materiaal wat echt fantastisch is voor heel veel producten. Daarom verbruiken we het ook zoveel. Ja, het scheelt ook in gewicht. Het maakt het ook dat het energetisch dat je minder transportkosten hebt en dat soort dingen dus op allerlei manieren is fantastisch. Maar er wordt ontzettend veel van gebruikt en er wordt nog meer, zeg maar geproduceerd. Dat neemt alleen maar toe in de toekomst. Als we dat niet zouden recyclen, maar alleen maar verbranden dan feitelijk, dan ben je eigenlijk direct weer olie aan het verbranden. Dus wat je wint als je het recyclet is dat je niet meer energie erin in nieuwe olie hoeft te stoppen om daar plastic van te maken. Het is al plastic, je bespaart eigenlijk en je bespaart heel veel energie en CO2 daarmee. Recyclen is dus goed. En Unincorp is zo'n bedrijf dat de afgelopen jaren een prachtig proces heeft ontwikkeld om zoveel mogelijk plastic te recyclen. Een kostbaar, maar rendabel bedrijfsmodel, ook omdat de maatschappij meer en meer om duurzame oplossingen vraagt. Maar omdat de grondstof voor nieuw plastic uit Azië en Amerika zo goedkoop is geworden, kiezen veel verpakkingsfabrikanten toch liever voor nieuw plastic. En dus gaan hier bij Umincorp deze week de deuren dicht. Die prijsontwikkelingen op de grote markt, ja, dat is omdat de fossiele energie nog steeds gewoon ruim voorradig is. Niet in Europa, maar wel in Amerika met al die fracking van die olie wat bijna voor niks naar boven komt. Schalie-olie. Ookk in China. Nu hebben ze fabrieken neergezet om daar veel meer plastic en kunststoffen te gaan produceren. Ja, dat komt allemaal tegen hele lage kosten deze kant op. Maar Nederland en Europa willen juist duurzamer worden. Minder verkwisting en minder vervuiling. Dus hoe kun je ervoor zorgen dat deze fabriek, die nog vrij nieuw is, toch open kan blijven? Als je de doelen wil gaan halen, zoals ook in Europa die gesteld worden, 2030, dan zal er een 30% gerecycled plastic moeten worden toegepast. Alleen als we nu in die tussentijd niet iets gaan veranderen, dan hebben we wel dat doel en die wetgeving in 2030, maar zijn er geen recyclers meer. Dus we zullen dat veel meer stapsgewijs moeten gaan aanpakken. Het zou veel beter zijn als we op Europees niveau dit gaan vervroegen. Bijvoorbeeld beginnen per 1 januari '25 met 5% en dan elk jaar 5% erbij. Ik leef zonder wegwerpplastic. Anja Haga is Europarlementariër voor de ChristenUnie. Eten, drinken, badkamerartikelen. Allemaal zonder plastic. Maar dan ben je de helft van de dag bezig met boodschappen doen. Nou, het is een kwestie van organiseren. Haga probeert vanuit Brussel het aandeel van plastic in onze maatschappij terug te dringen en ze vindt dat Europa een veel strenger beleid moet voeren als het gaat om wegwerpplastic. Ja, dat is heel jammer dat een goed bedrijf wat mooie recyclebare producten maakt omvalt omdat we goedkope Chinese plastic importeren. Dat moeten we dus verbieden en dat kan heel goed op Europees niveau. Daar maak ik mij hard voor. Wegwerpplastic in Europa verbieden, maar ook de import verbieden. Dat kan bijvoorbeeld met de koolstofgrenscorrectie. Die hebben we ook al op staal, cement. Daar kan je ook plastic aan toevoegen, zodat bedrijven die laagwaardig plastic willen invoeren daar gewoon een, ja, die gaan betalen voor die CO2-uitstoot die er bij hoort. Extra heffing. Een extra heffing, dat willen ze niet en dan worden ze gestimuleerd om dat niet meer te doen. Ideeën genoeg, maar die komen voor het bedrijf Umincorp te laat. Wat een mooi idee was van hoogwaardig afval weer even hoogwaardige verpakkingen maken. Volgens Maarten Bakker was het bedrijf misschien wel te gespecialiseerd en dus kwetsbaar. Grote bedrijven die bijvoorbeeld de afvalstromen die halen niet alleen de kunststoffen eruit voor hoogwaardig recycling, maar die doen ook drankenkartons recyclen, die doen ook metaal recyclen of die zijn zelf gekoppeld met een ophalen van afval en dat soort achtige activiteiten. Daar is nog wat geld mee te verdienen en dan kun je dat hoogwaardiger ernaast doen. Ja, ja, maar dit was echt gespecialiseerd om direct hoogwaardig te bewerken. Dus ja, dan zit je meer in een smalle niche en dan is het wat moeilijk laveren. Dus waar ik echt op hoop is dat iemand de kwaliteit van deze technologie ziet en en ook de mensen erachter en zegt joh, dat willen wij wel toevoegen aan onze lijn. Ze werken prima, maar ze zullen wel in onderdelen ergens anders gaan terechtkomen, maar niet meer op deze manier voor dit product worden ingezet. Wat zonde. Jammer. Ja, daar kan je een traan om laten. En het hoogwaardige plastic afval. Dikke kans dat een groot deel daarvan weer in de verbrandingsovens verdwijnt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20212724 409.32 2031-08-28T07:08:00+00:00 595 2024-08-27T22:00:00+00:00 yes no afval plastic recyclen duurzaamheid https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-kunstwerk-voor-de-grootste-razzia-in-ons-land 2024-08-28T07:12:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46158.w613.r16-9.b388d19.webp EenVandaag in de klas | Kunstwerk voor de grootste razzia in ons land Ja natuurlijk bang. Je bent allemaal bang. Het is zoiets verschrikkelijks geweest. Als vee bijeengedreven. Met een mitrailleur in je rug om ergens naartoe te gaan waarvan de bestemming onbekend was. Maar dat maak je dan allemaal mee als jongen zijnde, van zeventien. En wist u wat er ging gebeuren? Niks. Niemand niet. Niemand. En dat hebben we tot de laatste dag dat we getransporteerd werden niet geweten. Rinus Zuidweg herinnert het zich nog als de dag van gisteren. Hij is zeventien jaar oud als hij in 1944 bij een razzia wordt meegenomen door Duitse soldaten. Samen met 52 andere Rotterdamse mannen wordt hij naar Duitsland gebracht om te werken. Het is een van de grootste razzia's in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog en nu is er een monument gemaakt voor de slachtoffers. In heel Rotterdam is er eigenlijk niets wat herinnert aan die verschrikkelijke gebeurtenis. Dus we dachten daar moet eigenlijk een herinneringsbeeld, een monument voor komen. Vanuit Rotterdam gezien had je eigenlijk gewoon een heel groot gat. Dus al die vrouwen, kinderen, familie die gewoon alleen achtergelaten werden. Ik vind het gewoon ook een van de meest heftige dingen is gewoon dat het gewoon vergeten werd. Het is zo brutaal, echt zo immens, zo massaal. Gewoon zoveel mensen eigenlijk uit het leven rukt. Mensen die eigenlijk bij elkaar horen uit elkaar, rukt. Als je dat gewoon, weet je je je ziet dan de getallen en ik wou het eigenlijk terugbrengen naar wat het dat het mensen zijn. Van de ene dag op de andere dag stond ik op eigen benen. In de meest ellendige omstandigheden. En dan moest je je eigen maar zien te redden. Driekwart van alle Rotterdamse mannen tussen de zeventien en veertig wordt tijdens de razzia afgevoerd. Ze moeten naar een verzamelplek, bijvoorbeeld op het veld van het Feyenoord-stadion, in het belastingkantoor en in het beursgebouw. Vanaf hier werden in de omgeving alle mannen afgevoerd richting verzamelpunten en een van die verzamelpunten was het beursgebouw in Rotterdam aan de Coolsingel. Dit is die hal waar de mannen vanaf die trappen naar binnen kwamen. Het is gemoderniseerd en fantastisch aangekleed nu. Maar ik denk dat de basisstructuur hetzelfde was en dat die mannen daar tot en met de eerste, tweede verdieping naar boven werden gedreven. Bij dat beeld heb ik een man en een vrouw geboetseerd. Ik maak beelden van klei. Dat is gewoon mijn taal. En ik heb twee beelden geboetseerd bij elkaar en dan heb ik dat gedaan wat bij de razzia ook gebeurd is, heb ik een groot mes gepakt en ik heb ze uit elkaar gesneden en uit elkaar gerukt. Je hebt hier grote oranje vlaktes en het zijn eigenlijk de snijvlaktes waar ze ooit bij elkaar waren. Het zijn de wonden die in al die mensen en de levens van die mensen is geslagen en die maak ik nu zichtbaar. Vanuit de verzamelplek gaat de reis verder per veewagon en vrachtschip naar Duitsland. Eten is er nauwelijks en je behoefte kun je doen in een emmer. Wie probeert te ontsnappen, wordt doodgeschoten. Als ze dachten dat ze wat zagen langs de trein. Dan werd er al geschoten. Maar toen waren we dus op een gegeven moment in Duitsland en daar knalden we, middenin de nacht knalden we boven op een andere trein. Dertig doden. In Duitsland moeten de Nederlandse dwangarbeiders onder andere werken aan het spoor dat constant onder vuur ligt van de geallieerden. Ik heb met groot alarm heb ik gelopen zo hard als dat mijn benen me konden dragen om weg te gaan van de plek waar we werkten. Dat was het spoor, want daar was alles op gemikt van de geallieerden. Hoe je je eigen voelde. Armoedig. Verschrikkelijke tijd. René Versluis is initiatiefnemer van het razzia-monument. Na het overlijden van zijn vader en moeder vindt hij een dagboekje van zijn vader. En dat is het boekje. En op 10 november begint mijn vader ineens te schrijven. Ook hij moet werken in Duitsland. In de steden waren nog wel schuilkelders waar ze al dan niet in mochten. Maar op die buitengebieden bij de spoor daar, daar was natuurlijk geen schuilkelder. Dus ze moesten zich behelpen met een putje of met een keldertje, maar dat is niet geschikt voor een directe treffer. En dan verloor mijn vader daar heel veel kameraden in die bombardementen. De bevrijding hangt in de lucht, maar ruim 500 mannen zouden nooit meer terugkeren, verzwakt door honger en ziektes of omgekomen door bombardementen. Sommigen lukt het om te vluchten, maar er is weinig belangstelling voor de verhalen van de dwangarbeiders. Ik kan me niet herinneren dat het thuis bij mij, toen ik nog thuis was, dat er een moment geweest is dat mijn vader of mijn moeder zei van ga nou eens zitten en vertel nou eens wat je hebt meegemaakt. De gemeente Rotterdam had een speciale folder gemaakt voor de vrouwen en die zeiden; ja, praat er maar niet te veel over. Kijk vooruit, wees blij dat je het allemaal overleefd hebt. Ga de wederopbouw in en geniet van dat we nu weer vrij zijn en dat de oorlog is afgelopen. En laat het verder allemaal maar zoveel mogelijk rusten. En dat is ook het beste. Ja, hij moet iets verder naar links. Beeldend kunstenaar Anna Wenzel is zelf van Duitse afkomst. Het geeft het monument een extra lading. Kijk, ik kan niet iets veranderen wat twee generaties voor mij gedaan is, maar de enige wat ik kan doen is gewoon daaraan werken dat dat nooit meer gebeurt. We moeten gewoon terugkijken naar de geschiedenis om gewoon te leren, zodat wij dingen niet in de toekomst, niet nog dezelfde fouten, niet nog een keer weer doen. Leren we dan nooit dat er met geweld weinig op te lossen valt? Wel een hoop kapot gemaakt. Dat heb ik gezien. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20212725 440.52 2031-08-28T07:10:00+00:00 157 2024-08-27T22:00:00+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog beeld Rotterdam https://schooltv.nl/video-item/de-hemelkijker-een-vis-uit-de-diepzee 2024-08-29T07:36:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46160.w613.r16-9.8c63abc.webp De hemelkijker | Een vis uit de diepzee The barrel eye fish a is a marvelous fish because they have a transparent covering over their head. It looks like the canopy of a jet fighter. Within that enclosure are a pair of tubular eyes with green spherical lenses sitting on top of two parallel tubes. The retinas are horizontal and so the animal is clearly looking up. What always bothered me, though, was that they had this funny little poochie mouth that that sticks out and is outside the field of view of the eyes and I was always bothered by the fact that they can't see what they're eating. How do they feed if you can't see? So one day when we were out here diving, we came across one of these rare but marvelous fishes. And as I was watching it, the eyes rotated downwards. I thought, that's it, the eyes can rotate. And then we were able to put together a reasonable scenario that these fish swim long underneath gelatinous predators, like big, long siphon rivers that have chains of curtains. So the fish looks up. Sees the prey trapped in the tentacles, keeps its eyes locked on the food, pivots the body upwards, grabs the food, pivots back down, and swims along, looking for the next, the next, uh, food item in the buffet line. And that transparent covering over the eyes protects them from the stinging cells in the tentacles. And suddenly it all came together. That's what's going on. That's how this works. Those are the kinds of days in field science that you can't predict. But when they happen, it makes you really excited and happy. You think, yeah, I picked the right job. This is fun. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20214141 160.192 1037 2024-08-28T22:00:00+00:00 yes no vis oceaan evolutie https://schooltv.nl/video-item/focus-in-de-klas-astronauten-van-de-diepzee 2024-08-29T14:13:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46162.w613.r16-9.5c3f11e.webp Focus in de klas | Astronauten van de diepzee Lange tijd werd gedacht dat er niets leefde in de pikdonkere, ijskoude wereld van de diepzee. De diepzee is het grootste ecosysteem van onze planeet, maar we weten meer over de oppervlakte van de maan dan over wat er in de oceaan leeft. Hoe onderzoek je deze onbekende wereld, die we pas net leren kennen, maar al in razend tempo verandert? Bruce Robison is een van de pioniers die al sinds de jaren zestig de grotendeels onontdekte wereld van de diepzee in kaart probeert te brengen en een groot deel van zijn leven onder de zeespiegel doorbrengt. Robison stond aan de wieg van het Monterey Bay Aquarium Research Institute, hier aan de baai van Monterey. Een unieke plek. Onder het wateroppervlak duikt de oceaanbodem hier naar beneden en wordt een diepe kloof tot wel vier kilometer, vergelijkbaar met de Grand Canyon. Het bijzondere onderwater landschap zorgt voor een ongekende biodiversiteit, vooral in de diepzee. Dat deel van de zee dat onder de 500 meter ligt en voor de wetenschappers naast de deur. Robinson is één van de eerste onderzoekers die in de jaren zeventig zelf naar beneden gaat. Bij Mbari gebruiken ze alleen onbemande vaartuigen. Met camera's verkennen ze eerst de bovenste zeelagen. Die laten nog licht door. Maar hoe dieper je zakt, hoe donkerder het wordt. Onder de 500 meter leven heel andere soorten. En Mbari heeft inmiddels 250 soorten ontdekt en er komen regelmatig nieuwe bij. Een van de bijzondere soorten die Bruce ontdekte is deze vis: de hemelkijker. Ook in Monterey Bay is de zee aan het opwarmen en de vraag is of de diepzee dieren zich daaraan kunnen aanpassen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20214148 620.821 602 2024-08-29T07:38:18+00:00 yes no oceaan onderzoek ecosysteem klimaatverandering biodiversiteit https://schooltv.nl/video-item/kunnen-vogels-in-vliegtuigmotoren-terechtkomen-rond-schiphol-worden-vogels-met-geluid-weggejaagd 2024-08-29T09:09:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46163.w613.r16-9.95a923d.webp Kunnen vogels in vliegtuigmotoren terechtkomen? | Rond Schiphol worden vogels met geluid weggejaagd Heel veel duiven, houtduiven. Die moeten we goed in de gaten houden. Hier zien we een club spreeuwen. Een vliegveld zoals dit grote Schiphol is een fijne plek voor vogels. Dat komt onder meer door de vele weilanden, akkers en bomen die eromheen liggen. Maar voor de vliegtuigen die er landen en opstijgen, zijn al die vogels een stuk minder fijn. Daarom werken er mensen zoals Liset die de vogels verjagen. Op Schiphol zorg ik er dag en nacht voor dat ik de vogels verjaag uit het landingsterrein. Samen met de collega's rijden wij onze rondes. Hier en daar gebruiken wij verschillende verjagingsmiddelen voor en eigenlijk zorgen wij met zijn allen ervoor dat het vliegtuig zo veilig mogelijk kan vertrekken. Liset en haar collega's proberen dus zoveel mogelijk vogels weg te houden, maar soms gaat het toch nog mis en botst er wel eens een vogel op een vliegtuig. Schiphol houdt dat bij. Ze noemen dat een birdstrike. Maar, zo zegt Schiphol, daarbij is de kans dat een vogel ook nog eens in de vliegtuigmotor terechtkomt heel, heel erg klein. En mocht er een vogel in de motor komen, dan is dat niet direct heel gevaarlijk, want de motor is meestal sterk genoeg om door te kunnen vliegen. En als er een vliegtuigmotor toch uitvalt, bijvoorbeeld als er een zwerm vogels in terecht is gekomen, dan kan de andere motor het werk meestal helemaal overnemen. We zien op dit moment een blauwe reiger. Die gaan we verjagen met ons verjagingsgeluid. Maar elke botsing tegen een vliegtuig is er één te veel en dus doen ze op het vliegveld er alles aan om het te voorkomen. Heel af en toe gebruiken wij ook nog onze toeter op de auto, de claxon, en daar gaat ook menig vogel van aan de kant. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20214215 108.074 756 2024-08-29T09:03:29+00:00 yes no vogel vliegveld Schiphol beroep https://schooltv.nl/video-item/wat-is-het-oudste-dier-ter-wereld-sponsdieren-van-10000-jaar-oud 2024-09-02T12:04:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46185.w613.r16-9.d6e94c9.webp Wat is het oudste dier ter wereld? | Sponsdieren van 10.000 jaar oud Op de bodem van de oceaan leven misschien wel de oudste wezens ter wereld. Onderzoekers vonden bacteriën van miljoenen jaren oud die nog steeds leven. Bizar. Maar ja, dat zijn bacteriën, geen dieren. Hoe zit dat met honden, vogels en vissen en zo? Eerst even wat huisdieren. De oudste hamster werd 4,5 jaar. Blue is de oudste hond die ooit heeft geleefd, 29 jaar was ie. En dit is de oudste kat ooit. Cream Puff is 38 jaar geworden. De oudste goudvis met de naam Tig werd nog iets ouder, 43 jaar, net zo oud als de oudste spin ter wereld, dat was deze uit Australië. Gaan we van de oudste spin naar de oudste vogel. Cookie Bennett was een kaketoe en werd 120 jaar en dat verbaast me niets als ik deze foto zie. De oudste schildpad ter wereld leeft nog steeds en is 192 jaar oud. Zijn naam is Jonathan en hij staat in het wereldrecordboek. De stokoude schildpad kan bijna niks meer zien en wordt daarom goed verzorgd. Het oudste zoogdier ter wereld is de Groenlandse walvis. Die kan meer dan 200 jaar oud worden, maar de Groenlandse haai gaat daar nog voorbij, hebben onderzoekers ontdekt. De oudste gevonden haai van die soort was tussen de 300 en 500 jaar oud. En de oudste dieren ter wereld, dat zijn waarschijnlijk de glassponzen. Die kunnen wel tienduizend jaar oud worden. Wow! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20214902 105.429 1617 2024-09-02T09:00:12+00:00 yes no oceaan huisdier veroudering https://schooltv.nl/video-item/wat-is-het-verschil-tussen-hollywood-en-bollywood-de-filmindustrie-in-amerika-en-india 2024-09-02T12:06:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46186.w613.r16-9.c1e1507.webp Wat is het verschil tussen Hollywood en Bollywood? | De filmindustrie in Amerika en India Hollywood is de bijnaam van de Amerikaanse filmindustrie waar vooral Engels wordt gesproken en Bollywood van de grootste filmindustrie in India, waar ze vooral Hindi spreken. Hollywood en Bollywood verschillen niet alleen in naam en taal. Bij Hollywood denken veel mensen aan dit soort films met actie en special effects. En bij Bollywood hieraan. In de meeste Indiase films wordt gezongen en gedanst. Hollywood is de grootste filmindustrie ter wereld als het gaat om geld. Per jaar worden er tientallen miljarden euro's verdiend. Maar als het gaat om aantal films dat wordt gemaakt, dan is Bollywood de grootste. De naam Hollywood komt trouwens van de woonwijk Hollywood in de Amerikaanse stad Los Angeles, want in die wijk werden de eerste filmstudio's ooit gebouwd. Daarna kwam de naam Bollywood, bedoeld als grappige bijnaam. Het is een combinatie van Bombay, de vroegere naam van de Indiase stad Mumbai, en Hollywood. En die naam is gebleven. En zo zijn er nog veel meer filmindustrieën op de wereld. Wat dacht je van films uit Nollywood? Die komen uit het Afrikaanse land Nigeria. Verder is er bijvoorbeeld Aussiewood voor Australische films en Chinawood, precies, voor China. En Nederland? Ja, hier wordt soms voor de grap de naam Hillywood gebruikt. Vernoemd naar de stad Hilversum, waar veel films en tv-programma's worden gemaakt. Ook het Jeugdjournaal. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20214930 106.154 889 2024-09-02T12:01:53+00:00 yes no film Amerika India https://schooltv.nl/video-item/waarom-iran-en-israel-elkaar-haten-sleutelmomenten-van-1948-tot-nu 2024-09-03T12:25:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46187.w613.r16-9.173d9b0.webp Sleutelmomenten van 1948 tot nu | Waarom Iran en Israël elkaar haten Deze video gaat over aartsvijanden Israël en Iran. Wat ik zeg. Aartsvijanden. Waarbij ook andere partijen in het Midden-Oosten en ver daarbuiten worden meegezogen. Dit is waarom Iran en Israël elkaar haten. Om die haat vast te illustreren: kijk deze fabriek waar elke maand duizenden Israëlische vlaggen worden gezeefdrukt. Dit is niet in Israël en die vlaggen zijn ook niet om te hijsen. Deze fabriek staat in Iran om iets heel anders mee te doen. Iran noemt Israël een kankergezwel. Andersom is volgens Israël Iran juist het grootste kwaad. Iran is virtually beyond all the terrorism, all the turmoil. All the chaos, all the killing. So when Israel fights Hamas, we are fighting Iran. When we fight Hezbollah, we're fighting Iran. When we fight the Houthis, we're fighting Iran. Voordat ik verder ga, een kleine waarschuwing. Het Midden-Oosten is veel. Er spelen veel belangen, er zijn veel partijen en er is al veel gebeurd. Want wie steunt nou wie? Grofweg kun je zeggen dat Israël wordt gebackt door het Westen. Met de VS voorop. The US stands with the people of Israel. Maar ook Iran heeft bondgenoten en via allerlei partijen een flinke vinger in de pap in het Midden-Oosten. Hezbollah, Hamas, Houthi rebellen. En dus is er veel gaande. Strijdgroepen worden bewapend, Houthi's vallen geregeld schepen aan die volgens hen connecties hebben met Israël. Iran steunt ook Hamas in Gaza. Er zijn cyberaanvallen, liquidaties op militairen en wetenschappers. En Israël vindt het vrij spannend dat Iran aan een nucleair programma werkt. En ondanks dat Israël een soortgelijk traject volgt in de jaren vijftig zelf ook illegaal nucleaire wapens ontwikkelden, leidt dat natuurlijk in Tel Aviv wel voor de nodige zorgen. Maar het is altijd een soort schaduwoorlog. Ze houden elkaar in een ja houdgreep. Pak jij mij? Dan pak ik jou. Want Iran en Israël vallen elkaar nooit direct aan. Het is een al jarenlang fragiel evenwicht dat op dit moment zijn balans verliest. Het is veel. Eigenlijk te veel om in één video te vangen. Maar op deze tijdlijn neem ik je mee langs een paar sleutelmomenten om beter te begrijpen hoe we zijn gekomen waar we nu staan. Goed, een tijdlijn dus. Die we beginnen in 1948 met de stichting van de staat Israël. Na de door Israël gewonnen Arabisch-Israëlische oorlog en de Nakba, catastrofe in het Arabisch, waarbij grote aantallen Palestijnen die toen in dat gebied woonden, werden verjaagd. Veel islamitische landen in de regio zijn niet blij met die plotselinge joodse, vrij westerse staat op de kaart van het Midden-Oosten. De gedelegeerden der Arabische landen verlaten uit protest de zaal. Maar in 1950 is het juist Iran dat als een van de eerste islamitische landen Israël erkent. Nu misschien moeilijk voor te stellen, maar Iran en Israël waren niet altijd vijanden. Ze werkten zelfs samen. Kijk deze pijpleiding door Israël, daar liep Iraanse olie doorheen dat via zee door Israël naar Europa ging. Dat was niet het Iran van nu. Het had nog een Perzische koning, de sjah, met uitstekende relaties met het Westen. In 1953 kwam hij via een staatsgreep aan de macht in Iran. Met hulp van de Amerikaanse CIA werd de democratisch gekozen Iraanse leider Mosaddegh afgezet in ruil voor Iraanse olie. Korte versie. De sjah is corrupt en gedraagt zich steeds meer als een dictator. Het volk haat hem. Ze merken weinig van die lucratieve olie-industrie, leven in armoede en zijn de westerse koers van het land zat. De voedingsbodem voor een volksopstand. In 1979 ontploft dat tijdens de Iraanse revolutie. De sjah verdwijnt van het toneel en geestelijk leider ayatollah Khomeini neemt het over. Iran is vanaf nu een islamitische shariastaat. De leiders voelen zich solidair met de Palestijnen en zien Israël als onrechtmatige staat en een westerse bezettingsmacht. Een van de kernpunten van dit nieuwe Iran: Dat nieuwe islamitische regime in Iran laat zich voorstaan op de verdediging van de onderdrukten. Door het hele Midden-Oosten heen. En de onderdrukten zijn natuurlijk ook inclusief de Palestijnen. Iran en Israël verbreken vanaf dan de diplomatieke banden, maar ze kunnen nog prima low key door één deur en de olie blijft nog wel even stromen, maar de relatie verzuurt. En kort na de Iraanse revolutie gebeurt nog iets belangrijks. Nog geen jaar later ziet Iran's buurland Irak door alle onrust zijn kans schoon om Iran binnen te vallen en alle belangrijke olievelden in te nemen onder leiding van dictator Saddam Hoessein. Op dat moment een gezamenlijke vijand van Iran en Israël, een vernietigende oorlog die acht jaar duurt. Daarop besluit Iran nooit meer zo'n situatie te laten ontstaan en een bescherming om zichzelf heen te bouwen. Ze zoeken steun in de regio en vinden die ook. In 1982 wordt Hezbollah in Libanon een belangrijke bondgenoot, voortgekomen uit Libanese verzetsgroepen tegen Israël en opgericht met hulp van de Revolutionaire Garde. Dat is het Iraanse eliteleger. En Hezbollah is sjiitisch, net als Iran. En in 1987 ontstaat Hamas, dat sinds die tijd in door Israël bezet Palestijns gebied tegen Israël vecht. Ook zij vinden in Iran een vriend. Door de jaren heen vindt Iran op deze manier in meer strijdgroepen bondgenoten. Denk ook aan milities in Irak en Syrië en de Houthi's in Jemen. Deze groepen krijgen steun, geld en training van Iran. Nog even de kaart terug van het begin. Ziet er dus zo uit, met hier Iran en om Israël heen al deze groepen die op de steun van Iran kunnen rekenen en waarmee Iran ook zichzelf beschermt. Iran noemt het de 'As van Verzet'. Op die manier oefent Iran dus indirect invloed uit op de regio, zonder zelf direct met Israël te hoeven vechten. Maar door de bril van Israël vechten zij wel direct met Iran. Weet je nog? "When Israel fights Hamas, wil are fighting Iran." En in die strijd met Iran vindt Israël dus in het Westen en vooral in de Verenigde Staten z'n bondgenoot. Die band met de VS wordt in de loop van de tijd alleen maar sterker. "I have personally followed and supported Israel's heroic struggle for survival ever since the founding of the state of Israel thirty four years ago." "The bond between our two countries is unbreakable." "We stand with Israel." De Amerikanen sponsoren Israël jaarlijks met miljarden en met militaire steun. Sinds Gaza alleen maar meer. En ook Iran zocht en vond steun buiten de regio. En daarvoor kijken zij juist de andere kant op in hun zogeheten 'Look to the East'-policy, naar China en Rusland. Onlangs sloot Iran zich nog aan bij BRICS. Dat is een samenwerkingsverband tussen deze landen als antwoord op het westerse G7-machtsblok. Om maar aan te geven hoe de vijandigheid tussen deze twee landen zich manifesteert op zowel dit piepkleine stukje land waar nu al maanden zo'n gruwelijke oorlog woedt als op het niveau van twee grote machtsblokken op het wereldtoneel. Goed, jarenlang was het dus een schaduwoorlog tussen Iran en Israël door die houdgreep. Pak jij mij, dan pak ik jou, weet je nog? Maar het kwam dus nooit tot een directe confrontatie. Maar nu staan de vizieren wel rechtstreeks op elkaar gericht en de boel escaleert volledig. En als dat gebeurt, sleuren ze dus de hele regio mee. Met als sleutelmoment natuurlijk de terreuraanslagen van 7 oktober, het bloedbad dat Hamas aanrichtte onder Israëlische burgers. En de al maanden durende daaropvolgende oorlog in Gaza, waarin Israël zweert Hamas te zullen uitschakelen en daarbij tienduizenden burgers doodt. "The number of Palestinians killed by the Israeli offensive has passed 40.000." Maar weet je nog? "So when Israel fights Hamas, we're fighting Iran." En zo zijn deze twee in de afgelopen maanden in een soort wraakcyclus terechtgekomen van actie-reactie. Hou je vast. Op 1 april verwoest Israël het Iraanse consulaat in Damascus, de hoofdstad van Syrië. Doelwit: een commandant van de Iraanse Revolutionaire Garde. Die wordt vermoord. Iran slaat terug in de nacht van dertien op 14 april. "Iran heeft drones gelanceerd vanaf eigen grondgebied naar het grondgebied van Israël." 300 drones en raketten onderweg naar Israël. Het is de eerste keer dat Iran Israël direct onder vuur neemt. Israël slaat de raketten af. Een paar dagen later valt Israël Iran direct aan en treft een militaire installatie. Op 30 juli doodt Israël de tweede man van Hezbollah in Libanon. En dan 31 juli. "Breaking news a major development in the Middle East. Hamas says the political leader of the organization has been killed in Teheran." Een bondgenoot van Iran, vermoord op Iraanse grond. Heel pijnlijk voor Iran. Iran zweert wraak. Alleen een staakt-het-vuren in Gaza kan ze weerhouden van een tegenaanval, zeggen ze. Maar premier Netanyahu lijkt juist dat niet te willen. Wil deze premier eigenlijk wel een deal? Zijn rechtse coalitiepartners die zeggen als je te veel toegeeft aan Hamas, dan stappen we uit de regering. Een einde aan de oorlog in Gaza zal waarschijnlijk ook zijn politieke einde betekenen. Je ziet nu recentelijk dat Israël toch wel pogingen doet om dat conflict te laten escaleren. Een poging, denk ik, vooral van Israël om Iran tot een reactie uit te nodigen die ervoor kan zorgen dat het frame van het conflict verschuift van Gaza naar een soort van strijd tussen het kwade Iran en het goede Israël. Had ik al gezegd dat er veel speelt? Hoe dan ook, er staat nog wel iets te gebeuren. Een uitweg uit die wraakspiraal is duidelijk ver te zoeken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20214935 682.432 2227 2024-09-02T14:13:38+00:00 yes no Iran Israël Midden-Oosten https://schooltv.nl/video-item/hoe-zijn-de-paralympische-spelen-ontstaan-het-grootste-sportevenement-voor-mensen-met-een-beperking 2024-09-03T12:20:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46189.w613.r16-9.376e0a2.webp Hoe zijn de Paralympische Spelen ontstaan? | Het grootste sportevenement voor mensen met een beperking Goud voor Groot op de wielerbaan. 6 meter 53, Paralympisch kampioene. De Paralympische Spelen bestaan zo'n zestig jaar. Het idee voor het sportevenement ontstond bij een toernooi voor gewonde soldaten. Dat werd kort na de Tweede Wereldoorlog georganiseerd in Engeland. Later mochten bij die wedstrijden ook mensen meedoen die niet in het leger hebben gezeten. Dat waren de eerste officiële Paralympische Spelen. Bij de Eerste Spelen in 1960 deden alleen sporters in een rolstoel mee. Later werd het ook mogelijk om mee te doen met een andere beperking. De Paralympische Spelen worden altijd kort na de Olympische Spelen gehouden in hetzelfde land. Maar heel soms gebeurt dat niet. Rusland, dat toen nog de Sovjet-Unie heette, wilde de Paralympische Spelen niet organiseren in 1980. Toch werd het dat jaar gesport. 'Vandaag, 21 juni 1980, verklaar ik de Olympische Spelen voor de gehandicapten voor geopend.' Nederland nam de organisatie over. In Arnhem streden zo'n 2000 atleten om de medailles. De vreugde bij de winnaar bewijst hoezeer de gehandicapten naar deze Spelen hebben toegeleefd. Wel een heel verschil met hoe de Paralympische Spelen er nu uitzien. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20215226 86.677 1549 2024-09-03T12:13:41+00:00 yes no Olympische Spelen gehandicapt sport atletiek zwemmen fietsen rolstoel https://schooltv.nl/item/aan-boord-bij-het-iss-interactieve-schoolplaat-over-de-ruimtevaart 2026-03-24T15:16:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46190.w613.997e773.457ddd8.png Aan boord bij het ISS | Interactieve schoolplaat over de ruimtevaart Welkom in het International Space Station! Leer alles over ruimtevaart, astronauten en leven in het ISS. André Kuipers geeft je een rondleiding door het ruimtestation. En je kan 360 graden rondkijken. Zoom in en ontdek wat er allemaal gebeurt in het ISS: experimenten en belangrijk onderzoek in Columbus, een prachtige blik op de aardbol vanuit Tranquility en zwevend ondersteboven slapen in Harmony. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 6337 2024-09-05T15:00:00+00:00 yes no ruimtevaart ISS astronaut ruimte satelliet laboratorium https://schooltv.nl/video-item/waarom-staken-mensen-niet-werken-omdat-je-niet-tevreden-bent 2024-09-09T08:13:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46198.w613.r16-9.b7faae3.webp Waarom staken mensen? | Niet werken omdat je niet tevreden bent Mensen die protestborden en spandoeken omhooghouden of samen leuzen roepen. Het is vaak te zien bij mensen die staken. Ze hebben dan besloten om een deel van de dag of soms nog langer niet te werken, omdat ze ergens ontevreden over zijn. Bijvoorbeeld omdat ze een beter salaris willen. Ze vinden dat ze te weinig geld krijgen. Of ze vinden dat de werkdruk te hoog is, dat ze te hard moeten werken. Staken bestaat zeker al 200 jaar in Nederland. Ook in de tweede staking week heeft het openbaar vervoer op een aantal plaatsen in de ochtendspits stilgelegen. In ons land heb je ook officieel het recht om te staken. Je mag door je baas dus niet ontslagen worden als je staakt. Met staken hopen mensen hun zin te krijgen en dat heeft best vaak succes. Want als er bijvoorbeeld geen bussen of treinen rijden of het vuilnis wordt niet meer opgehaald, of kinderen krijgen geen les omdat juffen en meesters actievoeren, dan valt dat heel erg op. En dat komt dan in het nieuws en veel mensen praten erover en de bazen van de bedrijven of de regering doen dan meestal meer hun best om een oplossing te vinden zodat de stakers tevreden zijn en iedereen weer aan het werk gaat. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20216291 80.277 548 2024-09-09T08:20:00+00:00 yes no staking werk geld https://schooltv.nl/video-item/mag-de-koning-stemmen-het-staatshoofd-is-neutraal 2024-09-11T09:44:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46202.w613.r16-9.7c30942.webp Mag de koning stemmen? | Het staatshoofd is neutraal In Nederland mag iedereen zijn mening uiten en houden we verkiezingen om te bepalen wie ons land gaan leiden. Daarom noemen we ons land een democratie. Democratie is veel meer dan je stem uitbrengen. Elke vier jaar zijn er verkiezingen voor de Tweede Kamer, waar politici beslissen over regels in ons land. Alle mensen van achttien jaar of ouder die Nederlands zijn, mogen stemmen, ook als ze bijvoorbeeld in het buitenland wonen of in de gevangenis zitten. En ook leden van het Koninklijk Huis mogen stemmen. Maar dat doen ze niet. Ik blijf natuurlijk als koning boven de partijen staan. De koning maakt geen keuze voor een politieke partij, want hij wil zoals je dat noemt, neutraal blijven. Maar de uitkomst van de verkiezingen maakt ook uit voor zijn werk. Ik zie in ieder geval zeer uit naar het samenwerken met een nieuwe minister-president. De koning heeft geen politieke macht, dus hij mag geen wetten en regels maken. Wel vertelt hij elk jaar tijdens de troonrede namens de regering de plannen voor het komende jaar. Zoals de bouw van voldoende woningen en goed onderwijs. Maar hij zal nooit zeggen of hij het eens is met die plannen. Ik moet op alle vlakken neutraal zijn en blijven, behalve bij voetbal. Koning Willem-Alexander liet weten dat hij voor Ajax is. Niet iedereen is het daar misschien mee eens, maar in een democratie mag zelfs de koning een mening over voetbal hebben. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20216917 91.434 929 2024-09-11T09:40:33+00:00 yes no verkiezingen koninkrijk koning democratie stemmen prinsjesdag https://schooltv.nl/video-item/wat-is-leidens-ontzet-clipphanger 2024-09-12T07:15:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46203.w613.r16-9.789dbb1.webp Wat is Leidens ontzet? | Clipphanger Tijdens de Tachtigjarige Oorlog komen de Nederlandse provincies in opstand tegen de Spaanse koning. Als de stad Leiden de kant kiest van de opstandelingen, vinden de Spanjaarden dat niet zo leuk. De Hertog van Alva stuurt een troepenmacht om de stad te belegeren. Vanaf 30 oktober 1573 kan niets of niemand erin of eruit. Maar de Leidenaren hebben met een vooruitziende blik lekker veel eten en drank ingeslagen. Dus ondanks het beleg, zit er op hun brood nog steeds beleg. In april moeten de Spanjaarden even naar de Mookerhei, maar daarna keren ze terug met wel 5000 manschappen. Dit 2e beleg is veel zwaarder. Veel Leidenaren sterven door honger en door ziektes. Gelukkig is er hulp onderweg: de Watergeuzen steken de dijken door, het water stijgt en de Spanjaarden nemen de benen. Ay caramba! Op 3 oktober 1574 varen de Watergeuzen Leiden binnen met haring en wittebrood. Hmmmm! Het verhaal gaat dat de Spanjaarden zó snel moeten vluchten, dat ze een ketel met hutspot achterlaten. Deze maaltijd wordt een symbool van de overwinning en staat elke 3 oktober op het menu, als het Leidens ontzet gevierd wordt. Ook is er weer haring met wittebrood, kermis, optochten, optredens en wordt het altijd weer Leidens Ontzet-tend gezellig. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20216565 94.826 1580 2024-09-11T22:00:00+00:00 yes no Leiden Tachtigjarige Oorlog Spanje https://schooltv.nl/video-item/focus-in-de-klas-kun-je-ziek-worden-van-geluid 2024-09-16T08:49:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46207.w613.r16-9.a0b960d.webp Focus in de klas | Kan geluid je ziek maken? Vliegtuigen en auto's. Het wordt allemaal stiller, maar toch neemt geluidshinder niet af. Als er een motor voorbij komt nou, dan stokken de gesprekken, want je verstaat elkaar niet meer. Baanbrekend onderzoek toont aan dat geluid echt iets doet in de hersenen. Is best uitputtend. Geluid beïnvloedt ons gevoel van welzijn en we kunnen er zelfs ziek van worden. Ondanks dat vliegtuigen, auto's en asfalt stiller worden, neemt geluidshinder niet af. De grootste veroorzakers zijn vliegverkeer, buren en autoverkeer. Geluidshinder lijkt misschien onschuldig, maar volgens het RIVM krijgen 750 mensen per jaar te maken met een hartziekte door geluidshinder. En ruim een half miljoen Nederlanders hebben last van slaap verstoring door lawaai. Erik Roelofsen is directeur bij de Nederlandse Stichting Geluidshinder. Hij wordt vaak ingezet als scheidsrechter wanneer er meningsverschillen zijn over de hinder van geluid. Tussen de snelweg en de tuinen van Barbara en haar buren staat een geluidsscherm. Deze zou in principe het geluid van de snelweg voor een groot deel tegen moeten houden. Ik meet nu 80 decibel verkeerslawaai, maar dat is van hele korte afstand, maar is behoorlijk hard, 82 inmiddels. Het effect van een scherm voor een woonwijk, j, dat moet wel serieus zijn, maar zeker wel twintig decibel omlaag gaan, want de norm voor nieuwe woningen is vijftig die we in Nederland hebben. En daar zit dan nog wel een bandbreedte en dat je nog iets hoger mag. Maar ja, heel vlak achter het scherm is het het meeste omdat je dan heel dicht bij het scherm staat en dan waait alles over zo'n scherm heen, zeg maar aan geluid wat hier vandaan komt en dan heb je hier heel veel geluidsschaduw zoals we dat noemen. Ja en hoe verder je weg komt van het scherm, ja dan komt het geluid wel neer. Dus dat is het effect van zo'n scherm. Volgens de bewoners houden bomen geluid tegen. Volgens Erik moet je dan al een flink bos hebben, maar doet het groen iets met geluidsbeleving. Martijn Luchten en Rodrigo Vassallo doen hier onderzoek naar. Vogeltjes. De rust is weergekeerd. Martijn heeft al verschillende mensen deze test laten doen en de resultaten zijn zeer bruikbaar. Tot nu toe zien we dus dat het groen leidt tot een prettigere beleving van het vliegtuiggeluid. Het geluid blijft exact hetzelfde. Maar we zien dus dat puur het aanpassen van die omgeving met dat groen al effect heeft op de geluidsbeleving van de omgeving. De bomen zijn weg, wat erg. Maar ik zie wel mooi de blauwe lucht nu. Is die weer. Nu mag je de VR-bril weer afzetten. Ja fijn. Nou welkom terug weer. Ja, dank je wel Ik vond dit niet een fijne ervaring. Dat is ook gerelateerd aan het moment dat daarvoor waar er nog bomen waren. Opeens waren die weg. Ja, dat had op mij een enorm effect merk ik. Ja. Als ik zo een geluidsmetingen uitvoer moet het stil zijn, want ik moet alleen het wegverkeer meten. Wij waren in Oostzaan en wat daar gebeurd is, is dat er bij een geluidsscherm bomen zijn weggehaald en opeens ervaren de mensen het geluid anders. Snap jij dat dat gebeurt? We weten wel dat op het moment dat mensen zicht hebben op bomen, dat ze dan minder last hebben of minder hinder rapporteren van dat geluid dan wanneer dat er niet is. Ja, er mag weer gepraat worden. We zijn heel nieuwsgierig. Hoeveel decibel was dit? Iets meer dan 60 decibel, gemiddeld genomen. Valt me tegen. Moeten we het er maar mee zien te leven of wat kunnen we eraan doen? Juridisch gezien, heel strikt. Als je de wet toepast is er niks aan de hand. Ja. Ja, want voor bestaande woningbouw geldt er helaas geen geluidsnorm. Wat zou het fijn zijn als subjectieve geluidsbeleving objectief vast te stellen is. Nou ja, kom binnen hier in het lab. Dit is de experimentele opstelling hier. Neurowetenschapper Jan-Willem de Gee is de eerste in de wereld die dat gelukt is met baanbrekend onderzoek. We hebben hier een infraroodcamera. Je ziet eigenlijk hier dat die camera jouw gezicht al heeft gevonden en ook zelfs jouw ogen al heeft gevonden. En mijn neusgaten. Ja, je neusgaten, die staan er ook op. We doen hier eigenlijk onderzoek naar hoe het brein geluiden ervaart. En specifiek zijn we eigenlijk op zoek naar een manier of een maat die we kunnen gebruiken om op een objectieve manier vast te stellen hoe onplezierig iemand een geluid ervaart. Want zou je dan kunnen zeggen dat geluid en de ervaring van geluid wel degelijk te meten is? Ja, absoluut. Want Jan-Willem kan aan mijn pupillen zien hoe hinderlijk ik een bepaald geluid vind. De basis van dat onderzoek van Jan-Willem is dat wat we horen en zien samen binnenkomt in de hersenen. Als jij bijvoorbeeld een auto op je af ziet komen en die doet zijn knipperlichten aan en je hoort ook een toeter, dan heb je dus visuele informatie, auditieve informatie wat eigenlijk bij hetzelfde percept hoort, namelijk die auto die op je afkomt. Wat wij nou hebben gevonden is dat de pupilgrootte die je natuurlijk gewoon aan de buitenkant van je lichaam kunt meten. Ik zie nu jouw pupillen. Die pupil, die reguleert natuurlijk in de eerste plaats de hoeveelheid licht. Maar als je nou de lichtintensiteit constant houdt, dan zie je nog steeds de pupil groter en kleiner worden. Dan kan ik jou een aantal geluiden laten horen en steeds naar die pupilverwijding kijken die plaatsvindt bij het horen van elk geluid. Wat zegt dat dan? En wat we dan eigenlijk kunnen zien is dat hoe onplezieriger jij een geluid ervaart, hoe groter die pupilverwijding is. Dus we hebben eigenlijk, ik hoef jou helemaal niks meer te vragen, hoe onplezierig jij dat geluid vindt. Jij ziet dat. Ik zie dat, ik kan dat meten. Ik ben een open boek voor jou. Zo zou je het kunnen zeggen. Ja, ja, oei, ja. Jij gaat nu het experiment doen. We gaan je een groot aantal geluidjes laten horen en op dat moment mag jij aangeven op het toetsenbord hoe onplezierig je dat geluid hebt ervaren. En dan is je ringvinger, dat is 1, dus helemaal niet onplezierig. De spatiebalk is het meest onplezierig. En die andere 2 zitten daartussenin. Dit is de volgorde. Oké, daar gaan we. Succes! Je hoort me zo via de intercom. Joe. Oké, we gaan nu beginnen. Valt mee. Dit vind ik wel naar. Oe. Kippenvel staat op mijn rug. Valt mee. Wat is dit joh, een hond of zo. Spatiebalk. Oké, J=je bent een held. Yes, ik kom naar je toe. Haha, het is best uitputtend. Op het moment dat je klaagt over geluidshinder, loop je al snel het risico om voor gek te worden versleten. Wat nou als op alle punten we ongelijk krijgen? De last die we ervan hebben, daar moeten ze toch inspringen? Zou de methode van Jan-Willem de Gee in dit soort gevallen objectief kunnen vaststellen dat er iets gebeurt in de hersenen? Dat denk ik wel. Kijk, een van de voordelen van de methode die wij gebruiken is dat het goedkoop en draagbaar is. Dus we zouden die opstelling mee kunnen nemen naar een locatie. Bijvoorbeeld naar het huis van die meneer die jullie dan hebben gesproken en een heel simpel experiment doen dat. Jullie kunnen mee met de Rijdende Rechter. Nou ja, zo ver wil ik nu nog niet gaan, maar dat is geen science fiction, en dat meen ik echt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20217230 588.8 300 2024-09-12T09:31:31+00:00 yes no geluid decibel gehoorschade https://schooltv.nl/video-item/focus-in-de-klas-hoe-ultrabewerkt-eten-ons-ziek-maakt 2024-09-16T08:49:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46208.w613.r16-9.65f9ff9.webp Focus in de klas | De gevolgen van ultrabewerkt voedsel Die schade zit overal. Die zit in je bloedvaten. Die zit in je lever. Die zit in je hersenen. Ons moderne dieet zit zo vol kunstmatige ingrediënten dat ons immuunsysteem op hol slaat. Je krijgt wat wij noemen insulineresistentie. Dat is een soort van vorm van prediabetes. Dit heet ultrabewerkt voedsel en 70% van de producten in de supermarkt valt onder die term. En het werkt minder verzadigend dan het minimaal bewerkte voedsel waar je moeite voor moet doen. Wetenschappers proberen te ontrafelen wat al dat goedkope, verleidelijke eten met ons doet. Je impulscontrole wordt slechter, je beloningsgebieden worden aangetast waardoor ze veel meer voor wat hele snelle beloning zullen gaan. Het is een soort negatieve spiraal eigenlijk. Zout, suiker, vet. Nog nooit hebben we zoveel eten zo gemakkelijk tot onze beschikking gehad als nu. Verleiding ligt continu op de loer. Gezond, heel erg bewerkt, superzoet, ook,allemaal bewerkt. Ik ben heel benieuwd wat mensen gaan kiezen. Mag ik u wat aanbieden? U mag kiezen. Ha lekker! Dank je wel. Toch een worstje? Toch bifiworstje he? Maar al dat lekkere vette, zoute, zoete, sterk bewerkte eten zorgt ook voor een hele reeks aan chronische ziektes, blijkt uit onderzoek. Zo ontdekte het Erasmus MC in Rotterdam dat het embryo kleiner blijft als de moeder veel ultra bewerkt voedsel eet. En recent Amerikaans onderzoek wijst uit dat het bij mannen zorgt voor meer kans op darmkanker. Er is iets met industrieel bewerkt voedsel, waardoor we er steeds meer van willen, zonder dat we het nou per se lekker vinden. Het grote probleem is de hoeveelheid. Ongeveer 70 tot 80% van wat we in de supermarkt kopen, Dat is dit soort voedsel. Even kijken. Ja, maar er zijn gemiddeld 30.000 producten in een grote supermarkt. 30.000 voedingsmiddelen. Wat is nou hiervan bewerkt voedsel? Nou, dit is ook al bewerkt. Het is gekookt en het is gesneden en het zit in de verpakking. Ja. Komt niet zo van de plant. Ja, ja, maar al het voedsel wat wij eten is eigenlijk bewerkt. Je kunt niet zomaar rauwe mais eten en aardappelen en al dat soort dingen. We hebben al vanaf het eerste bestaan van de mens eigenlijk al dingen bewerkt. Waar let jij dan op om te kijken of het ultrabewerkt is? Nou, het aantal toevoegingen eigenlijk, als je het zelf eigenlijk niet kan maken. Nou, deze doppinda's, daar eet je dan niet zo makkelijk te veel van die moet je pellen en dat is een gedoe. En dan kun je ze zo kopen, dan zijn ze ook nog gezouten. Soms zit er nog wat meer in. Dan is het dus al meer bewerkt. Dan eten we er ook makkelijker meer van. Dan kun je er weer suiker, zout, zout en suiker aan toevoegen. Dit hele product is een ultrabewerkt product omdat er ontzettend veel aan toegevoegd is aan vetten, suiker, glucosesiroop, bloem. Maltodextrine is ook een soort van suiker. Fructose is ook een soort van suiker, enzovoort. Door ontzettend veel toevoegingen. Dus echt in de fabriek gemaakt. Ja. Ultrabewerkt voedsel. Door de vele bewerkingen verandert de originele textuur van voedsel. Vezels, goed voor een verzadigd gevoel, worden eruit gehaald, terwijl allerlei kunstmatige ingrediënten worden toegevoegd. Die zijn gemaakt voor een optimale respons in je hersenen en we krijgen een beloningssignaal wanneer we energierijke, zoete, vette dingen eten, vooral in combinatie. Oké, dus er is een bepaalde formule voor eigenlijk. Ja, ja, ja, ja. Daar is eindeloos op gestudeerd door technologen en dat heet het bliss point. Dat is het gelukzaligheidsgevoel wat je op een bepaald moment krijgt. Jongens he! Nee hoor, grapje, ik zal er eentje nemen. Dank je zeer beleefd. Waarom de donut? Ja, je moet meteen verantwoording afleggen. Ik had trek in zoet. Een van de grootste problemen die al dat eten veroorzaakt, is prediabetes. Je merkt er weinig van, maar het is het voorstadium van diabetes type 2. En ultrabewerkt voedsel zorgt voor een continue belasting van ons immuunsysteem. Hoi. Wat gaan we doen? Ja, we gaan een proefje doen vandaag. We gaan kijken wat er gebeurt met jouw bloedsuiker als je een wit broodje met hagelslag eet. Waarom een wit broodje met hagelslag? We verwachten eigenlijk dat je van een wit broodje met hagelslag een flinke stijging van je bloedsuiker zult zien. En elke keer als je zo'n stijging van je bloedsuiker hebt, dan reageert het lichaam daarop met een heel klein beetje ontsteking. Altijd? Dat is eigenlijk altijd. Als je nou heel veel van dat soort voeding gebruikt, iedere dag, dan krijg je dus iedere keer krijg je ontstekingen en dat is op de lange duur kan dat schadelijk zijn voor je lijf. Die bloeddruppel, die gaan we opvangen op een klein stripje. Zo zuigt hij hem naar binnen als het goed is. 5,8. Ja is dat goed of slecht? Dat is keurig. Oh, dat is heel goed. Dat scheelt. Wat er gebeurt als je dat broodje eet, dan gaat het zetmeel, dat is niks anders dan hele lange ketens van suikermoleculen eigenlijk aan elkaar vastgeplakt. Dat komt in je darm, wordt verteerd en wordt dan opgenomen. En dan krijg je dus een stijging van je glucoseconcentratie. Dus eigenlijk uiker wat je eet? Dus eigenlijk suiker wat je eet. Dat is dus even een moment om in te laten dalen, want daar stond ik echt niet bij stil en ik zie nog. Ik zie nog meer daarin ingrediënten staan waarvan ik dacht oh oké. Glucosestroop hier, meelverbeteraar? Ja, gist. Is het dan zo dat een groot deel van de Nederlanders gewoon rondloopt met permanente ontstekingsreacties, wat nu eigenlijk ook gaande is in mijn lichaam? Na het eten van dat broodje? Ja. Ik ben bang van wel, ja. Een heleboel mensen in Nederland lopen rond met een wat we noemen laaggradige, continu gaande ontstekingsproces. De nieuwe kant-en-klaarsaus, gemaakt van rijpe tomaten en fijne tuinkruiden. Gemak dient de mens. Door de opkomst van de supermarkt en kant-en-klaarmaaltijden zijn we steeds minder tijd aan ons eten gaan besteden en meer gemaksvoedsel gaan kopen. Een van de grootste problemen met ultra bewerkt voedsel is dat het weinig vezels bevat. Daardoor raak je niet snel verzadigd. Maar die vezels doen ook nog iets anders. De bovenste lijn is de kettingreactie die ontstaat na het eten van sterk bewerkt voedsel. Onderste lijnen laten iets anders zien. Die laten zien hoe het is als je samen met die maaltijd de vezels eet. En je ziet dus dat die vezels ontzettend belangrijk zijn om in het dempen, in het verminderen van de ontsteking ook. Dus als je een hamburger eet, dan moet je daarna gewoon meteen vezels erachteraan en dat is allemaal wel prima? Nou, dan is het in ieder geval minder. Dan valt het mee? Dan valt het mee. Aan de Radboud Universiteit onderzoekt de neurowetenschapper Esther Aarts de relatie tussen eten en ons brein. Cruciaal daarbij zijn de bacteriën in onze darmen. Een levendige darmflora met veel verschillende bacteriën stimuleert de aanmaak van allerlei stoffen en hormonen. Maar ultrabewerkt voedsel bevat amper ingrediënten waar die darmflora wat aan heeft. We hebben echt ons eigen centrum hier, waar we best wel van onafhankelijk zijn. Ik heb eerder een klein beetje ontlasting opgestuurd en Esther heeft de uitslag. Ik ben benieuwd. Bij jou staat er requires attention? Is het een woestijn daarbinnen? Nou dat valt wel mee, maar het aantal soorten bacteriën is bij jou een beetje aan de lage kant. Dus ik heb nog wat werk te doen. Ja, om andere bacteriën dus erbij te krijgen eigenlijk. Ja, want verschillende soorten is belangrijk, want dat is die diversiteit. En we zien dat mensen met bijvoorbeeld verschillende ziektes met bijvoorbeeld diabetes type 2, suikerziekte of obesitas of ontstekingen van de darm. Die hebben een lage diversiteit. Wat bij jou dus ook een beetje aan de lage kant is, zijn de bacteriën die korteketenvetzuren produceren. En dat zijn stofjes die worden gemaakt uit de vezels die we binnenkrijgen via ons dieet. Voedingsvezels. Volkorenbrood, fruit, groenten. Peulvruchten, bonen. Wat nou als je heel veel ultrabewerkt voedsel eet? Daarvan gaat de diversiteit omlaag. De lange lijst met allerlei toevoegingen en kunstmatige ingrediënten die een sterk bewerkt voedsel zitten, heeft dus een slechte invloed op het darmstelsel en daarmee indirect op onze hersenen. En er blijkt nog iets anders aan de hand te zijn als je kijkt naar de relatie tussen onze hersenen en wat we eten. Op deze scans uit Esthers onderzoek zijn in rood en geel de beloningsgebieden in ons brein te zien. En dat is nou interessant, want bepaalde hersenstoffen die belangrijk zijn voor moeite willen doen voor ons eten, bijvoorbeeld lekker koken of moeite willen doen, dat we gaan sporten en dergelijke. Die gebieden zijn best wel beïnvloedbaar door ontstekingen, dus die worden dan minder actief. Je impulscontrole wordt slechter, je beloningsgebieden worden aangetast waardoor ze veel meer voor het hele snelle beloning zullen gaan, de hoge calorieën. En wat is nou een snelle beloning voor weinig moeite? Dat is de fastfood en dan krijg je weer meer vet weefsel en meer vetweefsel rondom de organen. Dat gaat weer eerder ontsteken. Het is dus een soort vicieuze cirkel waar je in terecht komt? Ja. Als je die leefstijl hebt en heel veel van ons hebben die leefstijl, valt er dan nog wat aan te doen? Kun je het proces nog omdraaien? Ja, gelukkig wel. We weten dat bijvoorbeeld een ziekte als type 2 Diabetes gaat uitdrukkelijk om ouderdoms, wat we vroeger ouderdomsdiabetes noemen noemen. De overgrote meerderheid van de mensen heeft dat. Op het moment dat je anders gaat eten en meer gaat bewegen en probeert je stress een beetje in de tang te houden, je ziet vrijwel onmiddellijk dat beter wordt. En zelfs je darmen passen zich heel snel aan. Zijn er onderzoeken geweest waarbij dat echt vergeleken is dat mensen overstappen van het ene naar het andere dieet en dat je dan meteen een veel kleurrijkere bacterietuin zag? Ja, je kan wel binnen een week zien dat er als er overgestapt wordt naar een dieet gedomineerd door vlees of bewerkt vlees, zoals hamburgers en dergelijke, worst, naar een helemaal plantaardig dieet, dan zag je binnen een week al... Binnen een week? Ja, dat werd meer diversiteit, wat uiteindelijk. Zo snel dus. Ja. Dus het is constant in beweging en aan het groeien en het afsterven. Eten heeft een groot effect. Want ja, de bacteriën leven ook van wat wij eten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20217234 693.077 697 2024-09-12T09:56:04+00:00 yes no eten supermarkt overgewicht diabetes https://schooltv.nl/video-item/hoe-bewerkt-zijn-onze-boodschappen-koken-uit-een-pakje 2024-09-16T11:34:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46209.w613.r16-9.7f402da.webp Ultrabewerkt voedsel | Koken uit een pakje De nieuwe kant-en-klare saus gemaakt van rijpe tomaten en fijne tuinkruiden. Gemak dient de mens. Door de opkomst van de supermarkt en kant-en-klaarmaaltijden zijn we steeds minder tijd aan ons eten gaan besteden en meer gemaksvoedsel gaan kopen. In 1964 werd er per huishouden 2,5 uur per dag besteed aan het bereiden van eten. In 2017 was dat nog maar 28 minuten. Koken uit een pakje. Koken uit een pakje. Ja, en hoe ziet dat er dan uit als je kijkt naar de boodschappentas van een tijdje geleden en nu? Er zijn niet heel veel getallen. Zeker als je heel ver teruggaat, is het natuurlijk moeilijk om getallen te achterhalen. Maar er zijn bijvoorbeeld getallen uit het Verenigd Koninkrijk dat in 1980 van alle aankopen in een huishouden 58% van de aankopen bestond uit losse ingrediënten om je voedsel te maken. Ruim veertig jaar geleden bestond het boodschappenlijstje dus voor meer dan de helft uit onbewerkt of licht bewerkt voedsel. Ingrediënten die voor iedereen herkenbaar zijn. Leuk! 26% van de boodschappenkar bestond uit zwaar bewerkt voedsel. Dit is het wel zo'n beetje. Ja, dit is wel een beetje de verhouding denk ik. In de afgelopen twintig jaar is die balans verschoven. Het aandeel pure ingrediënten kromp tot 28%, terwijl gemaksvoedsel bewerkt tot sterk bewerkt voedsel steeg naar 44%. Er is een onderzoek gedaan waarbij mensen twee weken lang een soort van opgesloten zijn geweest, waarbij ze al hun voedsel voor de hele dag gekregen hebben van de onderzoekers. En de ene helft van de groep heeft gedurende twee weken eigenlijk bijna alleen maar van dat ultrabewerkte voedsel gegeten en de andere groep heeft alleen maar minimaal of nauwelijks bewerkt voedsel gegeten. Twee diëten met exact dezelfde hoeveelheid calorieën, vet, suiker, vezels en koolhydraten. Alleen verschilde dus de manier waarop het voedsel bewerkt was. Wat kwam eruit dat de mensen die dat ultra bewerkte voedsel eten veel meer energie binnenkregen in die twee weken? Het lichaamsgewicht ging omhoog. Ze gingen meer eten dan de mensen die meer dit aten. Ja, dat klopt. Het werkt minder verzadigend dan het minimaal bewerkte voedsel waar je moeite voor moet doen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20217235 144.234 520 2024-09-12T10:16:34+00:00 yes no eten koken supermarkt https://schooltv.nl/video-item/focus-in-de-klas-hoe-bestrijd-je-de-amerikaanse-rivierkreeft 2024-11-05T11:07:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46210.w613.r16-9.1a64e55.webp Focus in de klas | Hoe bestrijd je de Amerikaanse rivierkreeft? Exoten. We hebben er heel wat en sommige al heel lang. De muskusratten die de oevers van onze sloten en rivieren kapot graven. Wasberen die zich in het zuiden van Nederland aan het settelen zijn. Tijgermuggen uit Azië die enge ziektes over kunnen brengen. Termieten die houten schuren wegvreten en de Amerikaanse rivierkreeften die onze binnenwateren omwoelen tot een kale woestenij. Exoten kunnen zich zo snel verspreiden omdat ze hier geen natuurlijke vijanden hebben. Maar de Tweede Kamer wil dat we zelf die vijand gaan worden. De motie Van der Plas over de bestrijding van invasieve exoten landelijk aanpakken. Wie is voor deze motie? Aangenomen. Ecoloog Pim Lemmers doet onderzoek naar de rode Amerikaanse rivierkreeft in dit soort poelen. In elke poel doet hij weer iets anders om te kijken hoe de ingreep het aantal kreeften beïnvloedt. In deze worden ze alleen weggevangen. Één, twee, drie, vier, vijf, zes, zeven, acht, negen tien stuks. Ja, dat is niet slecht voor de voor de eerste fuik. Zijn het allemaal Amerikaanse rode rivierkreeften? Dit zijn rode Amerikaanse rivierkreeften inderdaad, er zitten mannetjes en vrouwtjes tussen, zoals ik het nu al even zie. De rode Amerikaanse rivier krijgt het dus voor elkaar om hele ecosystemen naar de knoppen te helpen, om het zo maar te zeggen. Hij vervormt de omgeving helemaal naar zijn eigen wensen. Ja, eigenlijk doet hij dat inderdaad. En hij bouwt zulke enorm hoge populaties dichtheden op, dus het is een heel groot probleem van enorme omvang. Hoi, kijk zo nog veel meer dan ik. 2, 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16. Ja, een flinke vangst weer zeker? Ja, en dan schudden. Jongens en meisjes. Hoppakee, zo, nou, en dan gaat die eerste vangst. Ja, dit is duidelijk al een mannetje als je ziet hoe relatief grote scharen dat hij heeft. Pim zoekt naar een ingreep om de kreeftjes duurzaam te onderdrukken, bijvoorbeeld door het uitzetten van roofvissen, inheemse roofvissen zoals snoeken en palingen. En hoe lang zijn ze hier al? Ja, deze soort werd in de jaren negentig voor het eerst in Nederland ontdekt. Het verhaal gaat dat er in Den Haag een restauranthouder was die elke voorraad die die nog op het eind van het weekend had in een gracht gooide. Daar werd ook in die buurt de eerste werden de eerste dieren ontdekt en sindsdien... Nederland bestaat uit enorme aaneengesloten watergangenpartijen. Dus via al die watergangen zijn die kreeften helemaal verspreid door heel Nederland heen. Ja, maar wacht even. Want deze poel is gesloten. Ja, dat klopt. Hoe komt deze kreeft in deze poel? Ja, nou. Een van de kenmerken van de rode Amerikaanse rivierkreeft is dat hij dus over land. Mensen zien ook altijd wel dat het. Elk jaar zie je weer in het nieuws rond augustus september oktober dat de kreeften weer over land lopen. Dan worden ze vaak als eerste herkend als een soort schorpioen. Ja, ja, ja, ben ik ook wel eens tegengekomen bij het hardlopen, stond ie zo. Precies. Nou ja, dat dat gebeurt heel regelmatig en op die manier kunnen ze kilometers... Ik heb gelezen dat ze twee à drie kilometer over land trekken om geïsoleerde wateren zoals dit te koloniseren. Dus dat is een extra mechanisme van deze soort om heel snel heel veel nieuwe watersystemen te bereiken. Ongekend he, dat ie zo hard kan lopen ook. Ja zeker, zeker ja. Op 17 oktober passeerde in de Tweede Kamer een tweede motie, specifiek voor de Amerikaanse rivierkreeften. 12: De motie van Kampen is over het breder toestaan van de bevissing van de Amerikaanse rivierkreeft. Forum voor Democratie en BBB: aangenomen. Yes! Nou. Dit natuurgebied, de Molenpolder, 75 hectare groot, is volledig overgenomen door twee soorten Amerikaanse rivierkreeften. Geen waterplanten meer, bijna geen vissen, vooral kreeften. Ecoloog Winnie Rip probeert hier de natuur te herstellen met een combinatie van kreeften wegvangen met speciale tunnelkorven en het terugplaatsen van waterplanten en zaden. In een kleine plas werkte deze methode heel goed. Daar zagen we dus dat als we die kreeft verwijderd hadden, zagen we herstel van waterplanten, ondergedoken waterplanten. Die waren daar dus ook helemaal verdwenen in dat kleine plasje en na een jaar vangen zagen we dat weer terugkeren. En dat is eigenlijk ook voor ons wel het bewijs dat die kreeft dus eigenlijk het herstel van de biodiversiteit in de weg zit. In diverse delen van het Vechtplassengebied, daar komt dat beest overal al voor en en doet daar al zijn schadelijke effect. We gaan hier een methode onderzoeken en die methode, als die werkt dan willen we die ook gaan uitrollen in het hele gebied. En moet ik er wel gelijk bij zeggen, het is een experiment. We hebben nog geen garantie dat het ook echt gaat lukken. Tussen die palen, daar hebben we eigenlijk tunnelkorven geplaatst, dat zijn van die vangtuigen die je net hebt gezien dat we ze uitzetten. Die fuiken, die tunnelkorven die hebben we gekoppeld aan buizen en die komen weer uit in een opvangbak. En die opvangbak, daar kunnen wij de kreeften verzamelen. Er zit in ieder geval iets in. Dit zijn er inderdaad niet zo heel veel in de zomer. Dan vangen we ongeveer 300 kilo per dag en we hebben dit jaar ook een populatieschatting gedaan voor dit hele gebied. En dan praten we toch over zo'n beetje 300 kilo per hectare en dat is echt heel veel. De bestrijding van de rivierkreeft is zo lastig omdat ie echt een superoverlever is. Heeft de kreeft al het onderwaterleven verwoest en opgegeten, dan kan die nog bestaan van zaden in de bodem of zelfs van dood organisch materiaal. Is dat ook op, dan beginnen ze aan elkaar. Een hardnekkige soort die zichzelf in stand houdt. Er zijn hier mensen die libellen tellen in het gebied en die gaven als misschien wel als eerste de waarschuwing van goh, het gaat hier verkeerd omdat die kreeft, die eten gewoon letterlijk de larven op. Maar ze verpesten ook het leefgebied. Libellenlarven zijn afhankelijk van planten onder water om te schuilen en om te broeden om hun eitjes af te zetten. Als dat allemaal verdwenen is, dan lukt dat niet meer. Dus op die manier heeft een kreeft ook effect op wat er boven water aan leven, aan biodiversiteit is. De hoop van dit systematisch afvangen is dat de Molenpolder zelf de omslag maakt naar een zelfstandig en gezond ecosysteem waar de rivierkreeft niet langer alles domineert. We zien dat het water helderder wordt. We zien hier en daar in een hoekje al wel waterplanten terugkomen, maar dat zou massaler moeten. We zien wel beweging in het systeem, maar het is nog niet waar we willen zijn en en we zien als we stoppen met kreeften vangen dat het gewoon weer heel snel terugkomt. Dus die druk vanuit het ecosysteem om de kreeften laag te houden, dat hebben we nog niet. Of vissers nou die kreeften wegvangen, zoals zou mogen met de motie van 17 oktober, of natuurbeschermers; de echte vraag is: werkt wegvangen van die kreeften eigenlijk wel? Als ik met Pim Lemmers kreeften aan het vangen ben, wijst hij erop dat de kreeftenpopulatie door het systematisch afvangen ook reageert. Hier zie je het vrouwtje de eitjes dragen onder het achterlijf. Wat een enorme klomp joh! Ja, die vrouwtjes kunnen enorm veel eitjes produceren. Dat heeft ook te maken met de lichaamsgrootte. Dus hoe groter die vrouwtjes worden, hoe meer eitjes ze uiteindelijk ook gaan produceren. Dus dit is een flinke klomp voor een klein vrouwtje. Ja inderdaad, we zien nu eigenlijk pas dit jaar dat ze bij dit formaat al zoveel eitjes produceren. Dat is wel aardig bijzonder. We weten gewoon heel goed dat bestrijding gaat het probleem niet oplossen en kan dus, sterker nog, zorgen voor een soort extra aanwas. Snellere aanwas, zoals we hier ook zien. We zien dieren bij steeds kleinere lichaamsgrootte, zien we, zien we ze al reproduceren, dus wegvangen alleen dat gaat hem gewoon niet worden. En dat gaat het probleem ook niet oplossen. Staartje naar achter. Van alle gevangen kreeften worden lengte en geslacht genoteerd en als ik ze zo van dichtbij bekijk valt me nog iets op. Want het is echt best wel een mooi beest, ook al is het een rotbeest. Ja, ze zijn prachtig. Het zijn hele mooie beestjes. Kijk nou toch eens. Ja. Kijk. Prachtig toch dit. Mooie rode stippen op de scharen. Ja. Wij denken dat het bestrijden van exoten voor een groot deel mogelijk zou kunnen zijn als het als ecosystemen robuuster zijn. Waarmee eigenlijk er meer weerbaarheid wordt gecreëerd om de exotenproblematiek te beteugelen. Dus met andere woorden als er meer predatoren zijn, als de predatoren het ook meer naar hun zin hebben in sloten en poelen, dan krijgen die kreeften zeg maar minder voeten in de aarde en en dan wordt zo'n infectie of een besmetting sneller in de kiem gesmoord. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20217274 544.746 539 2024-09-12T12:01:50+00:00 yes no exoot ecosysteem biodiversiteit https://schooltv.nl/video-item/focus-in-de-klas-de-opwarming-van-de-waddenzee 2024-09-12T12:29:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46211.w613.r16-9.e038a7c.webp Focus in de klas | De opwarming van de Waddenzee 2023 was het warmste jaar ooit gemeten. En niet alleen op land, ook de zeeën worden steeds warmer. Zoals onze eigen Waddenzee. Klimaatwetenschappers maken zich zorgen. Op dit moment hebben we te maken, zitten we er middenin, in de invloed van klimaatverandering. Zoiets van 10 tot 90% van deze zandplaten zullen verdwijnen. Hoe ziet het Nederland van de toekomst eruit als de temperaturen blijven stijgen? Het NIOZ, het Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee, houdt al sinds 1861 de stand van de Waddenzee in de gaten. En met deze visfuik houdt het al 64 jaar dagelijks de veranderingen van de visstand bij. En het zijn juist die inzichten die laten zien dat er ontzettend veel verandert. Het aantal vissen dat wetenschappers in deze netten vangen neemt sterk af en het zijn ook vaak andere vissoorten. Koudwatersoorten zoals de kabeljauw. Nou, die, die was vorig jaar toevallig nog wel twaalf keer gevangen. Hier in de Waddenzee, maar die is in ieder geval dit stukje van de Waddenzee is ie eigenlijk dit jaar nog helemaal niet aangetroffen. Nou, dat heeft heel veel verschillende oorzaken. Visserij, vooral temperatuur van het water. De temperatuur van het water, die stijgt. Wetenschappers maken zich steeds meer zorgen over de opwarmende zeeën. Een stijgende temperatuur betekent namelijk ook dat de zeespiegel stijgt. En dat heeft niet alleen effect op het leven in de zee. Ook voor miljoenen vogels wordt het steeds moeilijker om te overleven. Om erachter te komen hoe dat precies zit, ga ik vandaag mee met ecoloog Allard Bijleveld, het Wad op. Wat een prachtig uitzicht! Wauw, dat is echt mooi! Net een groepje rotganzen overvliegen. Die hebben hier dan binnendijks gezeten, en als het water dan weggaat, nu laag water, dan komen die vogels ook van binnendijks. Die ganzen dan, die komen dan naar buiten toe. Wulpen, scholeksters om wat te eten. Daar word je vrolijk van. Daar word ik heel vrolijk van. Het is een prachtig gebied hier. Allard doet met zijn team onderzoek naar het gedrag van de vogels van de Waddenzee en maakt zich vooral zorgen dat de wadplaten steeds minder vaak droog komen te liggen door het opkomende water. Je ziet grote wadplaten voor ons en je ziet er al groepjes vogels zitten. Kan van deze afstand niet zo goed zien, maar rosse grutto's volgens mij, scholeksters. Je hoort wulpen. Ik wou net zeggen. Ja, en dit is jouw laboratorium. Ja. Ja, hier verzamelen we data en hier doen we ons werk en kijken naar welke dieren in de bodem leven. We kijken welke vogels daar weer van leven, waar die vogels naar toe gaan. Dus hier zijn we heel veel, dit proberen te begrijpen wat je hier ziet, deze schoonheid. Waarom is dit zo mooi en waarom? Waarom is dit zo rijk aan dieren? Waarom zitten hier zoveel vogels en hoe gaat het veranderen ook in de toekomst? Dus daar zijn we heel geïnteresseerd in. Ook een beetje bang voor? Ja, ik... Nou ik ben niet zo snel bang over dat soort dingen, maar dit is wat ik maak. Wel zorgen, zeker. Ja ,dus de voorspelling is zoveel meter water erbij hier in de Waddenzee, dus afhankelijk van welke voorspelling uit zal komen, afhankelijk van hoeveel CO2 we weten te reduceren, zal iets van 10 tot 90% van deze wadplaten verdwijnen. Dus dat dat zou echt dramatisch zijn. Deze wulp die je nu over hoort vliegen hier en roepen waar kan die dan nog eten zoeken en hoe zal dit veranderen dan? Dus dat maak ik me heel erg zorgen over, ja. Jaar na jaar sneuvelt het ene klimaatrecord na het andere. En ook de Waddenzee had de twijfelachtige eer om er vandoor te gaan met een hitterecord. We zien het eigenlijk al pak hem beet vijftien jaar, zien we het hier gewoon gebeuren. We zien het hier terug op de wadplaat. We zien het in het water, we zien het aan de zeehonden, we zien het aan de vissen, we zien het overal. We zitten er middenin. Katja Philippart is naast haar werk als directeur van de Waddenacademie ook als ecoloog betrokken bij het NIOZ. Al sinds 1978 doet ze onderzoek naar de Waddenzee. Met haar collega's van het NIOZ houdt ze al decennialang de zeetemperatuur bij. Dat gaat meestal met geavanceerde meetapparatuur en soms gewoon door een emmertje overboord te kieperen. We meten de temperatuur vanaf 1861. Dat is echt een hele lange weg. Dan zeg ik we, maar dan praten we over vijf, zes, zeven generaties inmiddels. 12,1 graden. Nou ja, we hebben het al eerder gezien, temperaturen zijn relatief hoog. Dit is de gemiddelde temperatuur door het jaar heen van het zeewater in het Marsdiep, gemeten vanaf 1861. En dit is de temperatuur in 2023. In juni werd zelfs de hoogste temperatuur ooit gemeten, maar liefst 21,6 graden. En die hoge temperatuurrecords volgen elkaar steeds sneller op. Waar ik het meeste zorgen over maak is de snelheid waarmee klimaatverandering plaatsvindt. De snelheid is ongekend. Er wordt wel eens gezegd, ja, vroeger had je ook hoge temperaturen in korte tijd Zo snel als het nu gaat, is ongekend. En dat betekent ook dat soorten zich wel aan kunnen passen. Maar dat heeft tijd nodig en met deze snelheid maken we het de soorten wel heel erg lastig om zich aan te passen. Ja, wat we hier bijvoorbeeld zien is een, dit is nou zo'n kokkelschelp. Nou, die is nog niet zo lang dood, want hier zitten ze nog aan elkaar en dit is alleen de buitenkant. Dit is een skelet dat zit bij deze dieren aan de buitenkant, en binnenin zit dan het vlees wat de schelpdieren eten. Ze hebben alles. Ze hebben ook een hart. We hebben ook de hartslag gemeten, dertig slagen per minuut in rust, dit beest. Nou die zijn smakelijk. Niet alleen voedzaam, niet alleen voor de vogels, maar ook voor ons. Mensen eten ze ook graag. Maar vanaf 2018 gaat het dus mis als massaal dode schelpdieren op het strand aanspoelen. Die kokkelsterfte, daar schrok ik wel van. Dat hebben we nu al verschillende jaren gehad. En dat er zoveel kokkels doodgaan dat je het hele Wad bezaaid ziet liggen met dode kokkeltjes. En dat is eventjes heel goed voor heel veel vogels, want die eten ervan als ze dood zijn. Maar daarna zijn die kokkels niet meer. Die massasterfte onder schelpdieren is dus waarschijnlijk een gevolg van de opwarming van de Waddenzee. En daar proberen ze hier in Wageningen wat aan te doen door te kijken naar welke schelpdieren het best bestand zijn tegen die opwarmende zeeën. Het is belangrijk om op individueel niveau te meten, omdat je dan in de toekomst ook kunt selecteren. Als je schelpdieren kunt kweken die tegen hitte kunnen, kun je die vervolgens weer uitzetten in de Waddenzee. Ik denk dat daar een mosselbank zit en dat die vogels proberen daarop te gaan zitten. Zie je dat? En dat ze het net niet redden want je ziet ze omhoog en weer zakken en weer omhoog. Dus de vraag is, we zitten nu ongeveer rond laagwater dus het laagste punt van het water. Zakt het nog wat, dan kunnen ze erbij. Gaat het weer omhoog, dan nog blijft deze snackbar dicht vandaag voor ze. Je moet accepteren dat we andere vissen krijgen. De klimaatdoelen worden de hele tijd achtergesteld. Er zijn op dit moment veel andere dingen die eerst de aandacht vereisen, maar dit komt wel door effecten van die de mens heeft op zijn omgeving die heel schadelijk zijn. En daarom moeten we, vind ik, proberen die schade zoveel mogelijk in te perken. En toch, ondanks de sombere modellen die ze soms uit hun studies halen, zie ik ook een soort strijdbaarheid om te blijven doen wat ze kunnen doen. Ik word niet moedeloos, maar we moeten wel aan de slag, alles wat we... Hoe langer we het uitstellen, hoe meer we op de volgende generatie neerleggen. En ook hoe meer het moeite zal kosten, want we lopen steeds verder uit de pas om dat, nou ja, om het weer terug te krijgen wat wij zelf aanvaardbaar vinden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20217279 610.837 215 2024-09-12T12:24:36+00:00 yes no klimaatverandering Waddenzee zeespiegel biodiversiteit https://schooltv.nl/video-item/boek-in-beeld-neem-nooit-een-beste-vriend-van-erna-sassen 2025-07-01T08:36:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46213.w613.r16-9.4a24be7.png Neem nooit een beste vriend van Erna Sassen | Boek in beeld Handig als je gaat kiezen voor je lijst: Boek in beeld. Neem bijvoorbeeld dit boek. Neem nooit een beste vriend van Erna Sassen. Joshua zit op 3 vmbo. Hij heeft twee beste vrienden, Sergio en Dylan. Ze gaan een feest geven voor hun verjaardag. Thema is ‘Lekker wijf’. Op het feest biedt Lindsey hem verjaardagsseks aan, maar hij durft niet. Als Dylan een concertje gaat geven voor zijn oma en haar matties in het verzorgingshuis, is Lindsey er ook. Dan ontdekt Joshua hoe goed ze kan dansen. Het was kunst, maar echt. Voor de oudjes was het niet zo leuk, want Linsey was vergeten om een maillot aan te trekken. Niet dat je haar string kon zien ofzo. Ze droeg een keurig zwart superstrak sportbroekje onder haar minirok. Maar toch. Je zal zo'n opa zijn met een bibberziekte en vanuit je stoel, die tot vlak voor het podium is gerold, de hele tijd tegen die prachtige kont van Lindsey op moeten kijken. Het eerste wat je ziet vanuit dat point of view. Met al die zorgmedewerkers en vrijwilligers om je heen. Nul privacy. Dan gaat een glimmende zwarte onderbroek je niet redden. En dan die muziek. Niet normaal hard, met heel veel bassen. Muziek waar ook doven en slechthorenden goed op kunnen dansen. Op school gedraagt Lindsey zich misschien als een hoer, maar als ze bij Joshua is, is ze ontspannen. Voor zijn examenproject tekent hij haar als het meisje met de parel van Vermeer. Hij komt erachter waarom ze geen danseres wil worden en hoe Dylan zo geworden is als hij is. En hoe het kan dat Sergio zich laat betalen voor seks. Hij is verdrietig omdat zijn zus soms ophoudt met eten. Neem nooit een beste vriend laat zien hoe ingewikkeld het is met familie en vrienden en seks en vertrouwen en om er voor elkaar te zijn als het nodig is. Het is een ontzettend gaaf boek dat je kracht geeft als je het even niet meer weet. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20217603 112.234 1038 2024-09-13T21:05:00+00:00 yes no literatuur boek https://schooltv.nl/video-item/videotour-door-het-iss-met-andre-kuipers-leer-alles-over-het-leven-van-een-astronaut 2025-01-15T10:06:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46215.w613.r16-9.aaa7166.webp Videotour door het ISS met André Kuipers | Leer alles over het leven van een astronaut! Welkom in het International Space Station! Leer alles over leven op het ISS. André Kuipers geeft je een rondleiding door het ruimtestation. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20215659 277.226 7341 2024-09-13T07:34:00+00:00 yes no ISS André Kuipers ruimte ruimtevaart https://schooltv.nl/video-item/lekker-eigenwijs-kinderen-voor-kinderen 2024-09-17T07:24:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46216.w613.r16-9.1a23f16.webp Lekker Eigenwijs | Kinderen voor Kinderen Ja ik ben lekker eigenwij-ij-ijs M’n vader weet hoe ik moet leren, In stilte rechtop aan je bureau. Telefoon uit en je concentreren, “Heel erg goed ja doe het maar zo.” De gordijnen moet je sluiten Anders kijk je maar naar buiten Als m’n pa is weggegaan, Zet ik m’n telefoon weer aan. Want ik weet wel hoe het moet. Maak me niet druk, het komt wel goed Hij zal wel zien, ik haal gewoon een tien Ik ben lekker eigenwijs Weet zelf wel hoe het moet Alles op m’n eigen tijd Het gaat toch altijd goed Ik ben lekker eigenwijs Voor niets en niemand bang Ga gewoon mijn eigen gang Ja m’n oma zegt ‘wat wordt je haar lang’ ‘Oh lieverd toch, wat staat je dat mooi. Maar niemand vraagt ‘wat denk je er zelf van’ Al die klitten in m’n haar, wat een zooi Dus ik wil naar de kapper Maar m’n moeder geeft geen cent Ze zegt: met láng haar ben je knapper Want, ze is eraan gewend. Stiekem pak ik maar de schaar En knip ik in dat lange haar Ik ben blij, dat korte koppie hoort bij mij Ik ben lekker eigenwijs Weet zelf wel hoe het moet Alles op m’n eigen tijd Het gaat toch altijd goed Ik ben lekker eigenwijs Voor niets en niemand bang Ga gewoon mijn eigen gang Ja ik ben lekker eigen wij-ij-ij-ij-ij-ij-ij-ijs Ik ben lekker, lekker, lekker eigen wij-ij-ij-ij-ij-ij-ij-ijs Ik ben lekker EI GEN WIJS Doe m’n dingen op m’n eigen tijd, en krijg ik later spijt? Nou dan ligt dat maar aan mij. Ik ben lekker EI GEN WIJS Doe m’n dingen op m’n eigen tijd, en krijg ik later spijt? Nou dan ligt dat maar aan mij. Ik ben lekker eigenwijs Weet zelf wel hoe het moet Alles op m’n eigen tijd Het gaat altijd goed Ik ben lekker eigenwijs Voor niets en niemand bang Ga gewoon mijn eigen gang Ja ik ben lekker eigen wij-ij-ij-ij-ij-ij-ij-ijs Ik ben lekker, lekker, lekker eigen wij-ij-ij-ij-ij-ij-ij-ijs Ja ik ben lekker eigenwijs! https://player.ntr.nl/index.php?id=BV_101411850 189.895 4092 2024-09-04T07:58:35+00:00 yes no kinderboekenweek lezen zingen https://schooltv.nl/video-item/op-zoek-naar-klaver-soortsafari 2024-09-19T07:46:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46218.w613.r16-9.061466a.webp Op zoek naar klaver | Klokhuis SoortSafari Iedere week gaat Janouk met natuurfilmer Bram Sturm op pad om vlogs te maken. Samen zoeken Janouk en Bram de soort-van-de-week; een dier of plant die op dit moment goed te vinden is in de natuur. Deze week gaan ze op zoek naar de klaver. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20210485 581.76 2017 2024-09-15T06:00:00+00:00 yes no plant buiten biodiversiteit https://schooltv.nl/video-item/welke-uitvindingen-komen-uit-nederland-van-flitspaal-tot-wifi 2024-09-16T07:47:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46219.w613.r16-9.b32731c.webp Welke uitvindingen komen uit Nederland? | Van flitspaal tot wifi Laten we beginnen met een uitvinding die je waarschijnlijk dagelijks gebruikt: WiFi. Bedacht door deze man, Victor Hees. Hij was voorzitter van een club techneuten die dit draadloze netwerk ontwikkelde. Zo'n dertig jaar geleden alweer. Het aardige is dat ik gewoon met mijn pc overal door het huis kan lopen en overal internet heb. Ook bedacht in Nederland begin jaren zestig: het cassettebandje. Een uitvinding waar je opa en oma vast ook muziek mee hebben afgespeeld. Ontwikkeld door een groot bekend Nederlands bedrijf, Philips. Datzelfde bedrijf bedacht twintig jaar later de cd. CD staat trouwens voor Compact Disc. Een compact klein schijfje waar muziek op staat. Verder terug in de tijd dan naar 1620. Toen kwam de Nederlander Cornelis Drebbel met deze uitvinding. Tja, lastig te herkennen, maar dit is een onderzeeboot. Het eerste vaartuig dat onderwater kon voortbewegen. En deze Nederlandse uitvinding zorgt er juist voor dat sommige voertuigen zich niet al te snel voortbewegen. De flitspaal, uitgevonden in 1958 door autocoureur Maus Gatsonides. Het werkte toen wel iets anders en heette geen flitspaal, maar een gatsometer. En tot slot dan nog wat uitvindingen waarvan we vaak denken dat ze Nederlands zijn, maar dat eigenlijk niet zijn. Drop bijvoorbeeld werd waarschijnlijk bedacht in Italië of Engeland. Tulpen dan? Die komen oorspronkelijk uit Turkije en de kroket werd voor het eerst gemaakt in Frankrijk. En nee, ook de bitterbal, niet uit Nederland, maar bedacht door Spanjaarden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20217918 102.677 2074 2024-09-16T07:43:45+00:00 yes no uitvinding muziek internet https://schooltv.nl/video-item/focus-in-de-klas-witte-wolken-tegen-klimaatverandering 2024-09-16T09:11:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46222.w613.r16-9.28bb489.webp Focus in de klas | Witte wolken tegen klimaatverandering Dat het mis gaat met ons klimaat, signaleren wetenschappers al decennia. Opvallend veel plekken in de wereld hebben op dit moment te maken met extreem weer. Oktober was niet alleen de warmste, maar ook de natste maand ooit gemeten door het KNMI. Maar kunnen wetenschappers het tij ook keren? En moeten we dat wel willen? Een duivels dilemma. De temperatuur op aarde stijgt. Dat begint ergens halverwege de vorige eeuw. Vooral op het noordelijk halfrond zie je dat de laatste jaren de opwarming snel gaat en dan met name in het Noordpoolgebied. Als de temperatuur op aarde verder stijgt en er komt daardoor nog meer methaan vrij, komt de opwarming in een stroomversnelling terecht. Er is geen tijd te verliezen. In het Centre for Climate Repair onderzoeken ze hoe wolken witter gemaakt kunnen worden met het doel om de aarde minder snel op te warmen. Hoe meer reflectie om de zon tegen te houden, hoe beter. Zou dit echt een oplossing kunnen zijn voor het klimaatprobleem? Een ander ambitieus idee waarover nagedacht wordt, is om de zon af te schermen in de ruimte. Koraalriffen zijn extreem gevoelig voor het steeds warmer wordende zeewater. Een uitgelezen plek dus om op kleine schaal te experimenteren met het witter maken van wolken. Zo hopen onderzoekers het koraalrif daar te beschermen tegen de hitte van de zon. Dit morele bezwaar is iets wat Shaun ook bezighoudt. Voor Arty is het simpel: we moeten ons niet laten afleiden van wat ons te doen staat. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20218053 634.069 207 2024-09-16T08:56:20+00:00 yes no klimaatverandering wolk zee wetenschap https://schooltv.nl/video-item/focus-in-de-klas-kan-een-virus-je-genezen-van-kanker 2024-09-16T09:33:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46223.w613.r16-9.22f4b71.webp Focus in de klas | Kan een virus je genezen van kanker? Virussen. Ze kunnen je doodziek maken. Maar soms juist genezen van kanker. Dit is onze goudmijn. Maar daar zie je dus ook dat het virus aan het repliceren is. Dat zijn alle groene stipjes. En bij deze patiënt zien we dus dat dat virus echt die tumorcellen kan doden. Maar dan kan het dus heel goed zijn dat je geen chemotherapie krijgt in de toekomst, maar virustherapie. Ja, ik denk voor sommige vormen van kanker dat dat een reëel toekomstbeeld is. Het is een opmerkelijk verhaal. De Engelse Lorraine Welby werd in 2018 gediagnosticeerd met een zeer agressieve vorm van kanker, maar ze leeft nog steeds. Lorraine lijkt uitbehandeld, maar dan wordt ze benaderd door dokter Secco. Hij is gespecialiseerd in deze vorm van kanker en doet onderzoek aan het Clatterbridge Cancer Center in Liverpool. Dokter Secco en zijn team zijn bezig met een onderzoek naar een nieuwe experimentele behandeling. Hij vraagt Lorraine om mee te doen. Voor de behandeling gebruikt Doctor Secco iets wat je niet verwacht als medicijn: een herpesvirus. Het herpesvirus wordt bij Lorraine ingespoten en dat gebeurt heel precies. Het virus roept een heftige lichamelijke reactie op en dokter Secco ziet iets gebeuren op de scans of scans. De uitzaaiingen van Lorraine zijn aanzienlijk kleiner geworden. En zelfs de tumoren die niet ingespoten zijn met het virus zijn gekrompen. Het idee achter de therapie is als volgt. Een virus wordt ingebracht en vermenigvuldigt zich in de kankercel. Daardoor barst die uit elkaar en wordt het immuunsysteem geactiveerd. Dat ruimt vervolgens de kankercellen op en doordat het de kanker nu herkent, ruimt het ook andere tumoren op. Dit zijn de buisjes met virus wat we straks kunnen gebruiken om de samples van de tumoren te infecteren. Het virus wat hierin zit, wordt opgeslagen bij -80 en is daar in principe onbeperkt houdbaar. Ja, we zijn heel trots, dit is onze goudmijn. Geertje is aan het werk met een klein stukje tumor wat uit een patiënt komt waar hele kleine brokjes van gesneden zijn. We druppelen nu virussen op deze stukjes weefsel, dan zorgen we ervoor dat het virus echt makkelijk bij dat weefsel kan komen. De virusdeeltjes die gaan dus nu wel het weefsel in en hopelijk gaan ze daar dus dit weefsel ook doden. Dus de tumorcellen doden. Maar we zien dat in de ene patiënt het ene virus het beste is, de andere patiënt het andere virus. En om nou straks de grootste groep patiënten te kunnen gaan behandelen hebben we wel meer virussen nodig. Als het virus drie dagen z'n werk heeft gedaan, snijdt Geertje van der Horst de stukjes tumor in dunne plakjes. Onder de microscoop kan ze zien of er iets met de kankercellen is gebeurd. Dit zijn dus tumorcellen. Je ziet blauwe kernen en rood eromheen. Dit zijn ook tumorcellen, maar daar zie je dus ook dat het virus aan het repliceren is. Dat zijn alle groene stipjes en hier zie je bijvoorbeeld een dode tumorcel. Hier heeft het virus echt huisgehouden. Dit is wel een van de eerste die we hadden gezien. Ik denk zo, het werkt gewoon ook echt in deze patiënt. Dit is echt een patiënt met spierinvasieve blaaskanker, echt uitzaaiingen in de longen. En bij deze patiënt zien we dus dat dat virus echt die tumorcel kan doden. Dus dat vond ik echt wel heel gaaf om te zien dat dat zo gebeurde. Een tumor is eigenlijk heel goed in zichzelf verstoppen voor het immuunsysteem. Je kan het eigenlijk vergelijken met een donker kasteel in een bos wat niet gevonden kan worden door ridders. Het idee van deze virustherapie is eigenlijk dat je dat kasteel een soort van in de brand zet, zodat de ridders het immuunsysteem het wel kunnen vinden, waardoor het dus opgeruimd en aangevallen kan gaan worden. Dus eigenlijk dat de immuuncellen de tumor weer kunnen gaan herkennen en het dan daardoor doden. Ik vind het zo fantastisch dat zo'n klein virusje gewoon die tumorcellen, dat dat het naar binnen kan omdat het daar eigenlijk voor zorgt dat die tumorcel doodgaat. Het begint ergens en het spreidt zich helemaal als een soort olievlek uit over die tumor. Ja, waar stopt het en waarom stopt het bijvoorbeeld? Dat zijn allemaal vragen die we heel graag beantwoord zien. Er is nog een plek waar ze onderzoek doen naar de kracht van virussen. In het Erasmus Medisch Centrum, waar Martine Lamfers me laat zien hoe het afweersysteem reageert op de kankercellen die geïnfecteerd zijn met het virus. Hier zien we een filmpje van een kweek waarbij geïnfecteerde groene tumorcellen zijn toegevoegd aan macrofagen. En macrofagen, dat zijn een beetje de opruimcellen van het immuunsysteem en die kun je mooi in actie zien hier. Waar moet ik op letten? Nou, vooral in dit gebied. Even kijken, deze tumorcellen die zometeen aangepakt gaan worden. Dan zien we daar een microbe, hij gooit een soort net uit lijkt het wel. Het vervormt zich in alle bochten, hap hap, opgeslokt. Ja, nu is er nog eentje over. Daar heeft hij wat meer moeite mee. Het is een soort gevecht. Ja, het is inderdaad een soort gevecht. Hij wurmt zich in alle bochten. Hij probeert te omsluiten en daar heeft ie hem. Ja weg kankercel. Ja ja. En het mooie van deze cellen is ze eten op en ze ruimen op. Maar wat ze ook doen is hetgeen wat ze opgegeten hebben nog eens een keer goed bekijken en als ze daar gekke dingen in tegenkomen, dat kunnen ook tumoreiwitten zijn die heel specifiek voor de tumor zijn en die laten ze dan weer zien aan andere immuuncellen en dan zie je dat er echt een antitumorrespons van het immuunsysteem op gang kan komen. Maar als je dit zo ziet, ik bedoel ben je niet heel ongeduldig? Dit werkt. Ja, in een kweekschaaltje werkt het heel goed. Het is altijd complexer in het echt bij de patiënt, dus we hebben daar echt klinische studies voor nodig om uit te gaan zoeken hoe effectief zo'n virus is. En ook als we het af gaan stemmen op de betreffende patiënt waarvan de tumor gevoelig is, dan nog hebben we een hoop uit te zoeken voordat we hier echt een medicijn van kunnen maken. Maar jij gelooft erin? Ja, ik geloof erin, ja. Dan krijg je misschien geen chemo, maar dan moet je een goed virus uitzoeken wat goed op jouw tumor past, bij wijze van spreken. Ja, dat zou de toekomst kunnen zijn. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20218057 590.784 604 2024-09-16T09:24:54+00:00 yes no kanker virus wetenschap medicijn immuunsysteem https://schooltv.nl/video-item/focus-in-de-klas-vis-op-ons-menu 2024-09-16T10:00:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46224.w613.r16-9.8d5a421.webp Focus in de klas | Vis op ons menu Wetenschappers zoeken naar oplossingen voor onze stijgende vleesconsumptie. Aquacultuur, kweekvis kan een oplossing zijn. Maar hoe doe je dat zo duurzaam en diervriendelijk mogelijk? Overbevissing, illegale visserij en destructieve vismethodes zorgen ervoor dat het inmiddels met bijna de helft van alle vissoorten slecht gaat. En dat schuurt met onze groeiende visconsumptie. Want wereldwijd eten we er inmiddels 180 miljoen ton van en dat komt neer op zo'n twintig kilo per persoon per jaar. Ter vergelijking: in de jaren zestig was dat tien kilo. De visconsumptie is dus verdubbeld. In grote delen van de wereld is het de belangrijkste bron van dierlijk eiwit. Hoe zorg je er nu voor dat 1: de groeiende wereldbevolking vis kan blijven eten? En 2: de vissen in het wild beschermd worden? Kan dat? Sommige wetenschappers denken van wel. Door meer in te zetten op kweekvis, aquacultuur. Zij noemen dat de blauwe revolutie. Waar we met name naar willen kijken is dat we een beter begrip willen hebben van hoe goed kunnen ze hun voeder verteren? Want hoe beter ze het kunnen verteren, hoe minder mestproductie je uiteindelijk hebt, hoe minder afval je van de hebt eigenlijk als het ware. Bioloog Jelle Busscher begon zijn eigen duurzame viskwekerij en kweekt hier de beekridder, een zalmachtige vis die voorkomt in onder andere Scandinavië. We controleren vaak vissen even op uiterlijke kenmerken, Wat is ie mooi, wat glimt ie mooi, wauw. Wat doe jij anders? Wij hebben eigenlijk een eigen waterzuivering in de kwekerij zitten. En wat maakt dat verschil? Is dat je veel beter veel meer controle hebt over je water en dat je ook veel beter, minder impact op het milieu hebt. Je bent begonnen als bioloog. Ja klopt. En nu kweek je vis. Ja. Voor consumptie. Strookt dat wel met jouw biologische inborst? Ja, ik heb altijd een zwak voor vis gehad en ik wou daar altijd wat mee doen. En ik ben eigenlijk ook mijn idealisme hieraan begonnen. En tegelijkertijd ja, als je kijkt in die bakken, het is natuurlijk geen fjord van Noorwegen. Ik bedoel, het is toch ook een soort van kleine bio-industrie die je hebt. Het is een hele intensieve kweek, maar de soort vindt het heel fijn om in een hechte groep te zitten. De scholen vormen de vis en daarom is ie ook zo geschikt voor deze kweekmethode. Voor ons lijkt het een onnatuurlijke omgeving. Maar wij kunnen wel een omgeving creëren waar zij zich fijn in voelen, zoals goede waterkwaliteit, goede omstandigheden, goed en kwalitatief voer. En je moet dus zien wat wij hier nu kweken hoef je ook niet uit de natuur te halen, dus daar ontlast je de natuur of milieu in de zee ook weer mee. Frank Meijboom is hoogleraar ethiek. Hij specialiseerde zich in de relatie tussen mens en dier. Hoe meer we weten over vissen, hoe meer dat ons verplicht om over hun welzijn na te denken, zegt hij. Zo is inmiddels bekend dat vissen het stresshormoon cortisol aanmaken als ze onverdoofd geslacht worden. Vissen kunnen wel degelijk pijn lijden, althans voor degenen die we hebben onderzocht, wat je daaruit ziet dat ze reageren op pijnprikkels en niet alleen maar uit een soort stimulus respons. Dus er gebeurt iets en je reageert zoals je misschien ook zelf als iets heel heet is, dan trek je onmiddellijk je vingers weg. En dat is een respons. Maar wij hebben op dat moment daarna krijg ik een pijnervaring. We hebben ook bij vissenonderzoek gezien dat ook vissen echt wel pijn kunnen ervaren en daar ook hun gedrag op aanpassen. En dat betekent net zo goed als dat we die discussie met de veehouderij hebben dat we ook bij de vissen moeten gaan kijken. Wat is nou een dierwaardige houderij in dit geval van vissen? Hoe maak je het vissen naar de zin en hoe doe je dat met zo min mogelijk schade aan het milieu? Aan de Radboud Universiteit in Nijmegen houdt Wouter Mes zich met die vraag bezig. Wat je hier ziet is een pendelopstelling waarin in het aquarium zitten de vissen en die kunnen zichzelf voeden door middel van deze pendel. Dus als de vis tegen de pendel aan zwemt zoals je hier ziet, dan komt er uit deze bak hier voeren en dat eten ze op, dus ze kunnen zelf beslissen, de vissen, wanneer ze eten. En op die manier kunnen ze sneller groeien en stoten ze minder stikstofafval uit. Hoe minder afval in het water, hoe beter het voor het welzijn van de vis is. Dit zijn de vissenkieuwen. Die zitten natuurlijk aan de zijkant van de kop van de kieuwen. Die bestaan uit vier delen. Hier hebben we er twee van. Het recept voor schoner water zit niet alleen in de hoeveelheid voedsel die vissen eten, de kieuwen blijken ook van essentieel belang. Als een vis eet, komt er ammoniak vrij en het blijkt dat in de kieuwen van de vissen bacteriën leven die dat schadelijke ammoniak aanpakken. Wat wij uiteindelijk graag zouden willen doen met deze dieren is dat we de bacteriën die in hun kieuwen zitten uiteindelijk kunnen kweken, zodat we als een soort van probiotica kunnen toevoegen aan vissen die deze bacteriën misschien niet hebben. Dan kunnen we, waarschijnlijk hoeven we minder gebruik te maken van de filtersystemen die wij daaraan moeten hangen, dus dan gebruik je al iets meer het natuurlijke biofilter van de vis. Drie tot vier keer zoveel vis moet je kweken als je de wereld wilt blijven voeden. Dat betekent dat de vis vooral bestaat op een manier die wij willen, naar onze eigen wensen. Het aanpassen van dieren heeft denk ik aan twee kanten roept dat vragen op. Aan de ene kant welzijn en het andere, en dat is veel meer te maken met een houding die we hebben ten opzichte van dieren die zegt van ja maar waarom willen we dat dier nou zo nodig aanpassen? En dat start heel vaak vanuit het idee dat dat dier er voor ons is. Het is een instrument en wij willen graag eten en daarom starten we met het kweken van vissen en dat toont eigenlijk te weinig respect voor wat we dan noemen de intrinsieke waarde. Dus de eigenwaarde van die vis. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20218079 405.034 236 2024-09-16T09:47:41+00:00 yes no vis kweken overbevissing bio-industrie bacterie https://schooltv.nl/video-item/op-zoek-naar-de-merel-soortsafari 2024-09-19T08:19:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46225.w613.r16-9.af28ebb.webp Op zoek naar de merel | Klokhuis SoortSafari Iedere week gaat Janouk met natuurfilmer Bram Sturm op pad om vlogs te maken. Samen zoeken Janouk en Bram de soort-van-de-week; een dier of plant die op dit moment goed te vinden is in de natuur. Deze week gaan ze op zoek naar de merel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20211742 510.08 1068 2024-09-15T07:00:00+00:00 yes no buiten vogel biodiversiteit https://schooltv.nl/video-item/op-zoek-naar-de-winde-soortsafari 2024-09-19T08:14:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46226.w613.r16-9.6389e2e.webp Op zoek naar de winde | Klokhuis SoortSafari Nog niet eerder scoorden Janouk en natuurfilmer Bram zo snel een nieuwe soort. Deze week gingen ze samen op zoek naar de winde. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20213085 446.101 416 2024-09-16T11:43:00+00:00 yes no vis natuur dier biodiversiteit https://schooltv.nl/video-item/op-zoek-naar-een-lieveheersbeestje-soortsafari 2024-09-19T08:11:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46227.w613.r16-9.1a60413.webp Op zoek naar een lieveheersbeestje | Klokhuis SoortSafari Een lieveheersbeestje: je ziet 'm altijd voorbij komen. Maar precies wanneer Janouk en natuurfilmer Bram er één zoeken, dan zijn ze onvindbaar. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20214406 450.026 2232 2024-09-16T11:43:00+00:00 yes no dier plant buiten biodiversiteit https://schooltv.nl/video-item/focus-in-de-klas-kan-een-robothart-levens-redden 2024-09-16T11:29:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46228.w613.r16-9.467dc5a.webp Focus in de klas | Kan een robothart levens redden? Als het hart ermee ophoudt, dan stopt het leven. Er zijn mensen, elke dag weer die overlijden aan eindstadium hartfalen. De wetenschap werkt eraan om zelf een hart te bouwen. Dat is hem? Dat is hem dan. Hart is verbonden met een lichaam. Dit is een model, dit is een lichaam. Ja, een lichaam, ja. Robotonderzoekers, hartchirurgen en weefselexperts slaan de handen ineen. Ja, er zijn mensen elke dag weer die overlijden aan eindstadium hartfalen. En we kunnen wel iemand op de maan zetten, maar we kunnen geen zacht kloppend hart maken. En daar wil ik me voor inzetten. Het allereerste prototype van het hybride hart is gemaakt van de pyjama van een van mijn dochters. Wanneer kwam je op het idee om een hybride hart te gaan maken? Ik zat thuis achter mijn bureau nog wat te werken en mijn man kwam binnen en die had de wetenschapsbijlage van het NRC van de weekendkrant en daar stond een foto in van een octopus van zachte robot. Ik zag die foto en ik dacht nou als ze daar dit van kunnen maken van zachte materialen, ja dan moet je daar eigenlijk ook een hart van kunnen maken. En het mooiste was, toen ging ik eigenlijk pas lezen, dat het een interview was met een onderzoeker die net terugkwam uit Amerika, Bas Overvelden, en die bleek te zitten op het Amsterdam Science Park. Samen met Bas Overvelde, de man van de zachte robotica en Carlijn Bouten van de TU Eindhoven, werkt Jolanda aan haar idee van een hybride hart. Het mooie van een hart als je dat vergelijkt met andere organen, bijvoorbeeld een lever, nier, longen, is dat het hart een pomp is. Dus wat je nodig hebt is een spier, een krachtig iets wat bloed rondpompt en een laagje zodat het lichaam, de cellen in het bloed, niet denken van he, dit willen we niet. Hier moeten we ons tegen afstoten, zoals bijvoorbeeld gebeurt bij een harttransplantatie. Dus je kunt het door een combinatie, en dat is het hybride eraan, van de zachte robot voor de pompkracht, en lichaamseigen laagje van, dat hoeft eigenlijk misschien maar één laagje dik te zijn. En die combinatie, daar kun je een hart goed mee maken. De medische wetenschap meets zachte robotica. Dat zou iets moois kunnen opleveren. Ook al weet je helemaal niks af van een hart. Ja, Bas weet natuurlijk alles van zachte robotica, maar niks van het hart. Dus we zijn begonnen met het ontleden van een schapenhart. Dit is het hart van een schaap, maar dat lijkt eigenlijk enorm op een mensenhart. Dus het zuurstofarme bloed uit het lichaam komt hier binnen in de rechterboezem, gaat dan door een klep heen en komt dan in de rechterkamer en de rechterkamer pompt het bloed ook weer door een klep in de longslagader. Dat is deze. Dan gaat het zuurstofarme bloed door de longen en dan komt het zuurstofrijk weer terug in de linkerboezem, gaat door een klep heen, komt dan in de linkerkamer en de linkerkamer pompt dan het bloed uit ook weer door een klep in de lichaamsslagader. Die zit hier en zo geeft hij het bloed af aan het hele lichaam. Bas, jij zag dit dus en zei meteen: oh ja, geen probleem. Het was vooral toen ze me voor het eerst opbelde kwam ze met het idee. En toen zei ze: kun je dat? Zei ik ja, waarom niet? Ja, het is een pomp, dus dat moeten we kunnen maken met zachte robotica. Want als ik denk aan een robot dan denk ik aan heel veel mechaniek. Maar dit is superzacht. Ja, voor ons is dit een robot en het is dus geinspireerd eigenlijk op zeewezens. Een zeesterren. Zeesterren. Ja ja, zo simpel is het eigenlijk. Maar deze robot kan ook bewegen. Ik zou vooral het zelf ook proberen. Knijpen? Gewoon knijpen neem ik aan. Ja precies. Dus dit werkt op basis van luchtdruk en de beweging komt vanuit het ontwerp van het materiaal. Hier zitten kakmers, die blazen op. Daarmee rekt het uit en aan de onderkant zit een hardere laag. En die hardere laag wil niet uitzetten, dus daardoor buigt het. Dus we proberen eigenlijk door middel van de vorm en de mechanica nu bepaalde bewegingen in die robot zelf in te bouwen. Hij is net echt joh. Heeft hij ook een naam? Hij is in het lab Frankie genoemd, van Frankenstein. En wat heeft dit met het hybride hart te maken eigenlijk? Met het hybride hart, een hart is ook een zacht orgaan is. We proberen te kijken hoe kunnen we nou die zachte robotica gebruiken om die spieren na te bootsen? Dus we willen eigenlijk een hart maken dat zich kan samentrekken. En dat is dan op basis van in dit geval pneumatica. Dus de spier wordt vervangen door luchtdruk en daarmee krijg je dus een beweging die het bloed kan rondpompen. Het hybride hart bestaat dus deels uit zachte robotica en voor een deel uit weefsel van je eigen lichaam. Wat is jullie aandeel bij het maken van het hybride hart? Het aandeel van ons is dat wij de binnenkant van het hart maken en dat is een levende binnenkant. Wat we eigenlijk doen, we maken een steigermateriaal van een afbreekbaar plastic. Ja. En dat plastic, daar gaan de cellen uit het bloed in zitten en die maken dan een nieuw weefsel wat eigenlijk helemaal lichaamseigen is. En daarmee hebben we het eigenlijk aan de binnenkant ingepakt met je eigen lichaamseigen materiaal, waardoor het hart niet wordt afgestoten en waardoor het herkend wordt als lichaamseigen. Als je namelijk een apparaat of een implantaat in het lichaam zet, kan het vanuit het bloed afgestoten worden door het immuunsysteem. Als je een splinter in je vinger krijgt, dan gaan er massaal witte bloedcellen naartoe en dat gebeurt hier ook. Ons steigermateriaal bestaat uit hele kleine vezeltjes die op een splinter lijken en die vezeltjes worden ingepakt door die cellen die naartoe gaan. En die gaan het ook opeten. Dus eigenlijk zijn wij daar wondgenezingsproces aan het nabootsen. De binnenbekleding van het hart is dus gemaakt van een speciaal materiaal waar een laag lichaamseigen cellen overheen groeit. De oorspronkelijke binnenbekleding verdwijnt en alleen de eigen cellen blijven over. Wat zijn de belangrijkste dingen die erbij komen kijken bij dat proces? Want het is best ingewikkeld. Als we dat in het lab testen hebben we eigenlijk twee uitdagingen. We willen weten of het materiaal niet wordt afgestoten door het lichaam, maar er mag ook geen bloedstolsel ontstaan. Dus we maken eigenlijk een laagje wat de stolling wat in het rode deel van het bloed zit eigenlijk afstoot. En daarna willen we eigenlijk de witte bloedcellen misleiden zodat we afstotingsreactie kunnen voorkomen. En als een robothart dan de uitkomst is, hoe ziet dat er dan eigenlijk uit? Waar is ie? Dit is hem! Dat is hem dan. Dat is hem dan. Ja. Valt een beetje tegen. Sorry. Ja, het is een soort washandje lijkt het. Ja, het is een stukje stof. Volgens mij was het eerste prototype was van een paraplu gemaakt. Oké, dus dit is in stilstand. Maar ja, het hart klopt natuurlijk. Nou laten we hem gewoon gewoon aanzetten toch? Kijk, oké, daar gaat ie. Nu begint het toch wel echt op een hart te lijken. En het beweegt dus helemaal op lucht? Ja, en hier zit nu water in. Dus wat je hier ziet is het hart is verbonden met een lichaam. Dit is een model van het lichaam. Ja, een lichaam. Ja, zo zien jij en ik er vanbinnen uit. Hij mag natuurlijk niet zomaar mee stoppen. Een soort auto zijn die nooit naar de garage hoeft. Ja dat is natuurlijk de hele, hele uitdaging ja, want als het hart ermee stopt dan is het einde muziek dus. Dus dat. Het is gewoon ongelooflijk de taak om dat voor elkaar te krijgen. Om te zorgen dat die dus altijd blijft kloppen, niet kapotgaa, niet gaat lekken. Zachte robothart heeft ook stroom nodig, het normale hart dat leeft op zuurstof en suikers in het bloed. Maar dat kan niet nog met het zachte robothart, dus het heeft zeker ook stroom nodig. Maar we hopen dat dat zo weinig is dat we de energie kunnen opladen door de huid heen. Dus dat er een batterij vanbinnen zit dat mensen bijvoorbeeld een flesje aan moeten. En dat net zoals je je telefoon wireless zonder draad kunt opladen, dat dat ook uiteindelijk met het hart kan. Maar zover zijn we nog niet. Maar dat is wel onze toekomstvisie. Hoe ver ben jij, dat we nou over twintig jaar alle organen kunnen nabootsen? Mijn eigen idee daarbij is dat we dat niet moeten willen. Dus ik breng materialen in het lichaam om het lichaam te verleiden om het zelf te doen, zodat je gebruikmaakt van het lichaam zelf en het niet echt als een robot gaat voorzien van allerlei implantaten. Waarom zou je dat niet willen? Waarom ben je daar niet voor? Omdat het lichaam niet bedoeld is om heel erg oud te worden en een jong orgaan in een oud lichaam, dat matcht ook niet helemaal. Dus we willen echt toe naar de autonomie van het lichaam zelf. Wanneer denk jij dat het ook echt in mensen kan? Ja, dat vind ik altijd een hele moeilijke vraag. Aan de ene kant wil je patiënten geen valse hoop geven, aan de andere kant heb ik natuurlijk ook de ambitie dat het niet al te lang moet duren. Dus ik denk echt dat we, als er voldoende geld is en we kunnen met alles wat we in Nederland hebben aan fantastische onderzoekers dat het binnen tien jaar dat we de eerste hybride hart in de mens moeten kunnen zetten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20218098 579.904 325 2024-09-16T11:23:28+00:00 yes no hart orgaan wetenschap robotica donor https://schooltv.nl/video-item/op-zoek-naar-de-weegbree-soortsafari 2024-09-19T08:05:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46229.w613.r16-9.957d3eb.webp Op zoek naar de weegbree | Klokhuis SoortSafari Janouk en Bram gaan samen op zoek naar de weegbree. En die vinden ze op een gevaarlijke plek. Ook deze tredplant wordt gescoord voor de SoortSafari! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20215845 427.029 386 2024-09-16T11:43:00+00:00 yes no plant buiten natuur biodiversiteit https://schooltv.nl/video-item/op-zoek-naar-zevenblad-soortsafari 2024-09-24T09:58:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46230.w613.r16-9.e5ed81c.webp Op zoek naar zevenblad | Klokhuis SoortSafari Als de nieuwe Freek Vonk gaan Janouk en Bram deze week een onkruid-jungle in. Allemaal om de soort-van-de-week te vinden. En dit keer is dat: zevenblad https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20217604 416.64 669 2024-09-16T11:36:00+00:00 yes no plant buiten natuur biodiversiteit https://schooltv.nl/video-item/dansles-lekker-eigenwijs-kinderen-voor-kinderen 2024-09-16T14:17:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46232.w613.r16-9.c314461.webp Dansles Lekker eigenwijs | Kinderen voor Kinderen Lekker eigenwijs is het Kinderboekenweekliedje van 2024! Wil jij tijdens de Kinderboekenweek 2024 samen met ons uit je dak gaan? Leer dan het dansje op Lekker eigenwijs. Kinderen voor Kinderen danscoach Olivier Feikens leert je samen met Abel, Jaelynn, Féline en Deliano uit Kinderen voor Kinderen koor 45 het dansje op Lekker eigenwijs. Veel plezier met het leren van het dansje van het Kinderboekenweekliedje Lekker eigenwijs! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_BV_20216681 721.2 2429 2024-09-16T14:00:00+00:00 yes no dansen zingen kinderboekenweek https://schooltv.nl/video-item/wat-is-een-gletsjer-clipphanger 2024-09-19T09:59:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46238.w613.r16-9.5c447d9.webp Wat zijn gletsjers? | Clipphanger Hoog in de bergen, daar kom je ‘m tegen: de vaak enorme ijsmassa die we een ‘gletsjer’ noemen. Zo’n jetser van een gletsjer ontstaat uit minuscule sneeuwvlokjes. De gevallen sneeuw bevriest, wordt samengedrukt door nieuwe sneeuw en verandert zo in ijs. Die gletsjer lijkt misschien lekker op z’n plek te liggen, maar stroomt wel degelijk naar beneden. Heeel langzaaaaaaam, dus je kan je surfplank thuislaten. Gletsjers hebben grote invloed op het landschap. Ze slijten de ondergrond uit, waardoor er heuvels en dalen ontstaan. En van rotsmateriaal vormen ze morenen. Zelfs in Nederland zien we gletsjerresten uit de voorlaatste ijstijd: de stuwwallen op de Veluwe en de Utrechtse heuvelrug zijn prehistorische cadeautjes van onze coole vrienden. Om dit natuurfenomeen in het echt te zien, moet je even naar de Alpen. Maar door klimaatverandering trekken de gletsjers zich terug. Ten noorden van de Poolcirkel vind je continentale gletsjers. Die bedekken zo’n 10 % van ons aardoppervlak. Nog wel! Als die ook allemaal smelten gaat de zeespiegel door het dakkie. Kan je straks wel lekker op je schoolplein surfen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20210842 92.906 3949 2024-09-18T22:10:00+00:00 yes no gletsjer klimaatverandering berg sneeuw ijs https://schooltv.nl/video-item/wat-gebeurt-er-op-prinsjesdag-de-derde-dinsdag-in-september 2024-09-17T12:27:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46233.w613.r16-9.076ecc9.webp Wat gebeurt er op Prinsjesdag? | De derde dinsdag in september Het belangrijkste onderdeel van Prinsjesdag is de troonrede. Ieder jaar begint koning Willem-Alexander die toespraak met deze woorden. Leden van de Staten-Generaal. In de troonrede vertelt de Koning over de plannen die de regering heeft gemaakt voor Nederland. De belangrijkste politici van Nederland zitten in de zaal te luisteren. En veel van hen dragen opvallende hoedje. Eén van de tradities van Prinsjesdag is een rijtocht in een koets. In eentje zitten koning, koningin en kroonprinses Amalia. Andere koetsen zijn voor andere leden van de koninklijke familie. De koetsen vertrekken bij Paleis Noordeinde en rijden dan 850 meter door bekende straten van Den Haag hiernaartoe. De Stadsschouwburg waar de koning zijn toespraak houdt. Een zeker bestaan met gelijke kansen valt of staat met goed onderwijs. Als de koning alle plannen van de regering heeft gedeeld, dan wordt de toespraak zo afgesloten. Leve de koning! Hoera, hoera, hoera! Voor de fans is er daarna nog een moment om te zwaaien naar het koningspaar. Al protesteren mensen die het niet eens zijn met de regering ook steeds vaker op dat moment. Hoe die plannen van de regering allemaal betaald gaan worden, staat geschreven in de Miljoenennota. Dat dikke pak papier zit in dit koffertje. En daar gaat ie. Op papier. De minister die gaat over geldzaken, brengt het koffertje mee naar de Tweede Kamer. Daar gaan politici debatteren over de plannen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20218329 98.581 1490 2024-09-17T07:52:43+00:00 yes no prinsjesdag regering koning traditie troonrede https://schooltv.nl/video-item/zangles-lekker-eigenwijs-kinderen-voor-kinderen 2024-10-02T09:39:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46235.w613.r16-9.548d010.webp Zangles Lekker eigenwijs | Kinderen voor Kinderen Lekker eigenwijs is het Kinderboekenweekliedje van 2024! Wil jij tijdens de Kinderboekenweek 2024 samen met ons uit je dak gaan? Leer dan het liedje Lekker eigenwijs. Kinderen voor Kinderen zangcoach Michiel leert je samen met Kinderen voor Kinderen koor 45 het liedje Lekker eigenwijs. Veel plezier met het leren en meezingen van het Kinderboekenweekliedje Lekker eigenwijs! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_BV_20216682 439.16 598 2024-09-10T14:00:00+00:00 yes no kinderboekenweek zingen https://schooltv.nl/video-item/wat-is-ethisch-hacken-een-ethisch-hacker-zoekt-naar-zwakke-plekken-in-digitale-beveiliging 2024-09-17T16:22:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46236.w613.r16-9.52d4919.webp Wat is ethisch hacken? | Een ethisch hacker zoekt naar zwakke plekken in digitale beveiliging In Nederland zit bijna ieder systeem aangesloten op het internet en dat betekent dus ook dat in principe ieder systeem gehackt kan worden. Hacken betekent inbreken in een computersysteem en als ze dat dan doen bij belangrijke bedrijven, dan kan dat hele grote gevolgen hebben. Ga maar eens na wat er gebeurt als bijvoorbeeld de elektriciteitscentrales gehackt zouden worden, als de verkeerslichten het niet meer doen door een hack. Of als de banken worden gehackt. Cas is zo'n hacker die dagelijks grote systemen zoals die van banken weet te hacken. Cas heeft nogal wat hacks op zijn naam staan. Zo wist hij via de naam van zijn iPhone Apple te hacken, hackte hij die grote borden langs de snelweg en hij hackte zelfs een bank. Cas, jij hackt dus banken bijvoorbeeld. Ja. Maar dat betekent dan toch ook dat je gewoon stiekem geld op je eigen rekening kan zetten? Nou, dat zou ik kunnen doen, maar dat is niet de bedoeling, want ik ben ethisch hacker. Dus dat betekent dat ik door bedrijven word ingehuurd om wel te denken als een kwaadaardige hacker. Maar ik doe dat allemaal met toestemming. Dus als ik kwetsbaarheden vind, dan meld ik die gelijk zodat dat opgelost kan worden. Denken als een kwaadaardige hacker, hoe werkt dat dan? Als je even meeloopt, dan laat ik het zien. Kijk, je kan het hacken eigenlijk een beetje vergelijken met inbreken in een huis. Als hacker zoek je eigenlijk naar zwakke plekken om een computersysteem binnen te komen. Inbrekers doen eigenlijk hetzelfde. Want je kan misschien wel een voordeur hebben die op slot staat. Maar misschien staat er wel een kliko bij een schuurtje waardoor je zo omhoog kan klimmen op dat schuurtje en dan klimt die gewoon in het openstaande slaapkamerraam. Ja. Als hacker denk je eigenlijk op dezelfde manier. Je kijkt niet per se naar die voordeur die misschien wel op slot zit, maar je kijkt naar de ramen die open staan, de achterdeuren die niet op slot zijn. En heb je dan ook een voorbeeld? Ja, nou, dat kan eigenlijk van alles zijn, want als hacker proberen we vaak ook gewoon heel veel dingen. Maar iets wat we bijvoorbeeld heel vaak zien is zwakke wachtwoorden. Mensen die een heel voorspelbaar wachtwoord hebben, die misschien de naam van hun hond gebruiken of een wachtwoord wat gewoon al van de fabriek is ingesteld. En als hacker hebben we daar een lange lijst voor van wachtwoorden die heel vaak voorkomen. Kijk maar even of jouw wachtwoord ertussen zit. Nou, ik hoop het niet. Hier, 123456 Ja, zit hier nou een wachtwoord tussen die jij misschien ook gebruikt? Killer. Hoihoi. Master. Banaan. Poep. Is dat een wachtwoord? Ja. Zo kan ik bijvoorbeeld een heel groot bord langs de snelweg hacken omdat het wachtwoord nog was ingesteld op password. Oh ja, dat kun je als hacker natuurlijk heel makkelijk raden. Oh, dan heb jij het nog heel netjes aangepakt moet ik zeggen. Ik zou toch denk ik wel even iets anders erop zetten. Ja, dat had gekund. Maar ja, dat is natuurlijk niet wat een ethische hacker doet, want je probeert het altijd zo netjes mogelijk gewoon te melden. Dus als je dat zou doen, dan is het gelijk strafbaar. En dat was natuurlijk ook niet mijn bedoeling. Dan ben je meteen die kwaadaardige hacker. Ja. Dus het is heel belangrijk om te weten wanneer je te ver gaat. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20218479 190.037 354 2024-09-17T16:02:17+00:00 yes no hacken https://schooltv.nl/video-item/waarom-wisselen-we-onze-tanden-van-melkgebit-naar-grotemensentanden 2024-09-18T08:34:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46366.w613.r16-9.421c622.webp Waarom wisselen we onze tanden? | Van melkgebit naar grotemensentanden Kim. Jij bent tandarts. Ja, dat klopt. Jij weet alles over tanden. Ja. Waarom wisselen we tanden? Nou, dat komt eigenlijk omdat we in de eerste jaren flink groeien en veranderen. Van baby tot volwassene verandert alles aan je lichaam, je armen, je benen, je botten en dus ook je kaak. Het enige wat niet groeit, dat zijn je tanden en je kiezen. En daarom wisselt je melkgebit voor je volwassen gebit. Ik heb hier wat modellen van de doorsnedes van de kaak. Dit is die van een baby en dan van een kindje van vijf, negen en een volwassene. En in die van de baby's zie je eigenlijk heel goed dat hier de kiemen van het melkgebit al aanwezig zijn. Oh ja, dat zit er al. De eerste melktanden breken dan door vanaf ongeveer een half jaar oud en die zijn dan wel wat minder sterk en stevig en ook wat witter. Vandaar dus melkgebit. Ja, dat klopt. En als je zo ongeveer 2,5 jaar oud bent, dan is je hele gebit compleet. En hoeveel melktanden heb je dan? Dan heb je er twintig. Waar komen die grote volwassen tanden dan ineens vandaan? Nou. Dat zal ik je zo even laten zien. Als je het goed vindt gaan we nu eerst een röntgenfoto maken. Kom maar even mee. Je mond open doen. Een plekje. Nou kijk, hier zien we jouw gebit. En bij jou zijn eigenlijk al je tanden en kiezen al volgroeid. Ja, nou toch wel bijzonder om het zo eventjes te zien. Zeker. Ja, ik heb hier een röntgenfoto van een kind van ongeveer tien jaar en dan zien we hier heel duidelijk die volwassen kies die al onder het melkkiesje aanwezig is. Dus dit zijn twee tanden, een melktand en een volwassen tand. Hier zie je dat dan ook. Zo’n melkkiesje met daarboven een stukje van de volwassen kies. Die volwassen tanden, die zitten dus al in je kaak. Ja, dat klopt. Je kan het goed zien op de tekening van deze schedel van een kindje van vijf jaar. En dan zien we al goed dat het melkgebit hier boven en onder. En dan de volwassen tanden en kiezen. Die zitten tussen de wortels van de melkkiesjes. Dus je wisselt je twintig melktanden, Hoeveel krijg je daar dan voor terug? Nou, in totaal krijgen we daar 28 tanden en kiezen voor terug. Dus dat is acht meer. Ja, dat klopt. Die achterste kiezen, die hoef je niet te wisselen, die komen er extra bij en in sommige gevallen ook nog vier verstandskiezen. Dan heb je 32 volwassen tanden en kiezen in totaal. Ik zie trouwens op de röntgenfoto dat bij jou ook nog twee verstandskiezen zitten. Ga maar even in de stoel, dan kijk ik of ze goed zijn doorgekomen. Nou, doe je mond maar open. Hier linksboven is je verstandskies al een beetje doorgekomen. Hier rechtsboven zit hij eigenlijk nog onder je tandvlees en onder zie ik ze niet. Nee klopt, die onderste verstandskiezen, die zijn inderdaad getrokken. Trouwens nog heel even over dat wisselen, want ik kan me herinneren dat je ook echt van die wiebeltanden krijgt, weet je wel. Ja, dat klopt. Is dat erg? Nee, zeker niet. En je mag ze ook gewoon aanraken. Je kan ze gewoon poetsen en er van alles mee eten. Het helpt zelfs om hardere dingen ermee te eten. Dan helpt je natuur een handje. Uiteindelijk krijg je er meer grotere en ook stevigere tanden voor terug. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20218364 177.557 2050 2024-10-28T23:15:00+00:00 yes no gebit tand kies kaak tandarts https://schooltv.nl/video-item/hoe-zien-varkens-kleurenblinde-kraaloogjes 2024-09-18T08:36:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46367.w613.r16-9.2d6f090.webp Hoe zien varkens? | Kleurenblinde kraaloogjes Met onze ogen kunnen we heel veel zien. Veraf, van dichtbij, in kleur en ook aardig rond om ons heen. Maar we zien ook heel veel niet. Als je met andere ogen naar de wereld kijkt, ziet die er echt totaal anders uit. Zoals met de ogen van een varken of een zwijn, het wilde broertje van deze. Wilde varkens en zwijnen...Die leven vooral aan het begin en aan het eind van de nacht, in de schemer. En eigenlijk hebben ze helemaal niet zulke hele goede ogen. Sterker nog, in het pikkedonker zien ze bijna helemaal niks. Maar die ogen, die zijn wel heel gevoelig voor licht. In het volle licht zien ze dit. Ja, nou, dat vinden ze niet zo prettig en daarom is een beetje licht zoals in de schemer perfect voor ze. Ja, met die schattige kraaloogjes zijn ze ook nog eens kleurenblind. Het verschil tussen deze twee appels zien zij niet. Vooral de kleur rood zien ze niet en daardoor is alles voor deze dieren een soort van groen-wit. Kijk, de camera in deze telefoon ziet ook de kleur rood niet, dus dit is dan wat zij zien. Twee groene appels. Geinig toch? Maakt trouwens helemaal niet zoveel uit, want ze kunnen ook hartstikke goed snuffelen. In Azië komen ook veel varkens en zwijnen voor en die worden er graag gegeten door tijgers. Die zijn groot, snel en sterk. Maar voor een roofdier hebben ze eigenlijk wel, als je er over nadenkt, een belachelijke kleur: knaloranje. Superopvallend. Wij mensen zien tijgers tussen de groene bladeren van de jungle echt al van ver aankomen. Dus ja, dat zet je toch aan het denken. Waarom hebben tijgers eigenlijk niet een wat minder opvallend kleurtje? Nou, varkens en trouwens ook andere dieren die door grote katten gegeten worden, zoals herten, impala's, buffels en geiten. Die zijn allemaal kleurenblind. Dus kijk, dit is hoe zij de tijger zien. Bizar toch? Een soort groen-witte tijger. Dus de tijger, die kan gewoon oranje blijven. Voor de prooien maakt het toch niks uit. Gelukkig trouwens voor de prooien dat ze wel hartstikke hard kunnen rennen, want als je dan ineens een groen-witte tijger uit de bosjes komt is het gewoon een kwestie van wegwezen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20218361 178.154 490 2024-10-28T23:15:00+00:00 yes no varken kijken oog https://schooltv.nl/item/machtsstrijd-in-het-midden-oosten-de-landen-en-partijen-in-het-conflict 2024-09-23T09:42:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46240.w613.fc6c871.9bb1ffc.png Machtsstrijd in het Midden-Oosten | Scrollverhaal over de landen en partijen in het conflict De geopolitieke relaties in het Midden-Oosten zijn complex. Al is het maar omdat onderlinge verhoudingen vele honderden jaren terug gaan. Kennis over de koloniale geschiedenis, religie en verschillen tussen etnische groepen geeft meer duidelijkheid. Klik op de afbeelding om het scrollverhaal te lezen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 543 2024-09-19T10:52:00+00:00 yes no Midden-Oosten palestina Israël https://schooltv.nl/video-item/de-wet-die-jongeren-met-een-arbeidsbeperking-gevangen-houdt-jongeren-in-de-problemen-door-de-participatiewet 2024-09-19T13:20:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46242.w613.r16-9.1c8dfcd.webp De wet die jongeren met een arbeidsbeperking gevangen houdt | Jongeren in de problemen door de Participatiewet Ik zit deze hele video vast. Dit is ellende jongen dit. Nee! * zucht * Wat in deze map zit brengt heel veel jonge mensen in de problemen. Ik wil graag meedoen in de maatschappij. Dat vastketenen werkt niet. Aldus iedereen. Al jaren. Mensen worden vernederd door deze wet. Het is toch zo dat het gewoon niet past. Het heeft levens geruïneerd. Volgens het planbureau is de wet totaal mislukt. Maar niemand lijkt wat te willen doen. En daarom dus dit. Jonge mensen worden hierdoor in de problemen geduwd. En of ze eruit gaan komen? Of ik hieruit ga komen? Wat doe je?! Geen idee. Participatiewet, participatiewet. Blijkt niet te werken. Wordt u er nog wel eens zwetend van wakker? Ja. We gaan vandaag naar Gemonde en Etten-Leur naar Esmee en Mare. Die gaan we een dagje volgen. Het zijn namelijk twee jonge mensen die niets liever willen dan meedoen in de maatschappij. Maar dat lukt niet omdat zij, en met hen vele anderen het gevoel hebben vastgeketend te zitten aan de Participatiewet. Kijk eens! En daarom- Wacht! M'n trui. Hebben wij dus bedacht dat ik Niet zo strak! Voor deze video letterlijk vastzit aan de- Wat doe je?! WAT DOE JE?! Moet toch zonder sleutel? Vastzit aan de participatiewet. Nou ik ga wel achterin dan. Wacht. Wat een ellende. Zit daar. Ik vind dat je dit heel goed doet. - Dankje. Let's go! Esmee en Mare kunnen allebei niet volledig werken omdat ze een arbeidsbeperking hebben. En daardoor kunnen ze ook niet genoeg verdienen om van te leven. En als dat het geval is dan kun je een uitkering krijgen. Tien jaar geleden zouden ze onder de Wajong vallen. Je krijgt dan een persoonlijke uitkering en hulp bij het vinden van werk. In 2015 verandert dat en komen mensen die wel een deel van de tijd kunnen werken niet meer in de Wajong, maar in deze jongen terecht: de Participatiewet. Die wet is niet alleen bedacht voor mensen met een arbeidsbeperking maar ook voor jou en mij. Als je bijvoorbeeld om wat voor reden dan ook zonder werk komt te zitten en daardoor bijstand nodig hebt. Basis is vrij simpel: als je te weinig geld hebt om van te leven, dan kun je bijstand krijgen. Maar: die wet gaat ervanuit dat iedereen in principe kan werken alleen in de praktijk is dat vaak niet zo. En zolang je vastzit aan de bijstand zit je ook vast aan strenge regels. Verplicht solliciteren bijvoorbeeld, al je extra inkomsten opgeven en als je met een partner woont, heb je soms helemaal geen recht op een uitkering. Kijk, die Participatiewet moet ervoor zorgen dat mensen weer gaan werken. Dus je wordt een soort van gepusht om uiteindelijk genoeg geld te verdienen zodat je die uitkering helemaal niet nodig hebt. En de gedachte was ook: voor mensen als Esmee en Mare die dus wel kunnen werken, maar niet zoveel of minder snel dan jij en ik moet er ook 'normaal' werk zijn. Maar de Participatiewet brengt ze juist in de problemen. In het beste geval moet je het doen met een kleine 1300 euro per maand. Dat is 1000 euro minder dan het minimumloon bij een volledige werkweek van 40 uur. Je kunt ernaast gaan werken, dat mag gewoon je mag maar 200 euro bovenop die 1300 bijverdienen. Daar kun je natuurlijk niet echt een leven mee opbouwen. Stel dat je een huis wil kopen of lekker wil sparen. Daar komt ook nog eens bij dat als je spaargeld hebt dat je gekort kunt worden op je maandbedrag. Kortom, je zit klem. En dat is ook bekend. Sinds de invoering van de wet weten we dat er dingen misgaan. En in de tussentijd, zitten zij in de ellende. Ik krijg hem niet open. Heb je hulp nodig? Ik vind de krentenbol met kaas wel echt * Ewoud relates * Zeg maar, je hebt broodje kroket. Ja. Krentenbol kaas. Da's Nederlands Finest. Als die wet er uit valt daar, mag jij hem oprapen. Ben je klaar? - Nee lukt niet. Durf niet. En dit werkt niet. * hoe ondertitel je dit? * Goeiemorgen! - Hai. Hallo. Woef woef. Ik woon naast mijn ouders. Omdat ik niet zelfstandig kan rondkomen. Ik werk wel, ik werk twee dagen. Hoeveel verdien je dan nu ongeveer? - Rond de 1250. Ik zou heel graag meer willen werken. Dat gaat niet. Omdat ik al sinds mijn tiende jeugdreuma heb. En daar ben ik helaas niet overheen gegroeid. Daar heb ik nog steeds dagelijks mee te maken. Ik zou heel graag op mezelf willen wonen, maar dat kan niet, helaas. Hebben we al ontbeten? Nee hè. Nee. - Broodje maken? Ja. Esmee, wat gaan we doen vandaag? We gaan naar de fysio toe. - Want? Ik heb een chronische ziekte in mijn rug. Dat zorgt voor veel pijn. Af en toe een wervel die verkeerd schiet, of een rib die net verkeerd schiet. Die kan ik zelf niet goed terugzetten. Dus dat moet iemand even fixen. - Dat moet iemand even fixen. Hoe vaak kan je naar de fysio? - Eén keer per maand. Hoe vaak moet je naar de fysio? - Ik had hiervoor twee keer per week. Hoeveel tijd hebben we nog? Niet heel veel meer. Kan ik dooreten? Ja ja. Moet ik opruimen? Ik weet niet of ik het op de goede plek terugzet maar O ik vind het wel hoor. Terwijl Esmee in de tussentijd moet haasten, gaan wij terug naar Mare. Daar gaat het vandaag een stuk rustiger. Oeh, ineens koud in de schaduw. - Ja. Omdat je het niet ziet, moet ik het altijd uitleggen. Dat is ook wel heel vermoeiend en ook wel pijnlijk soms. Want je ziet leeftijdsgenoten die hebben een heel ander leven. En ik huppel een beetje achteraan op mijn eigen tempo. Voelt dat zo dat je er achteraan huppelt? Ja, zo voelt het wel. Iemand wil aandacht. We zijn bezig Puck. Wij zitten natuurlijk vast aan dit ding. Jij kiest er eigenlijk bewust voor om niet vast te zitten aan de Participatiewet. Ik verdien eigenlijk evenveel met twee dagen werken dan dat ik zou krijgen als ik in de Participatiewet zit. En voor de rest zitten er heel veel nadelen aan. Je mag geen giften ontvangen, je mag geen spaargeld hebben. Ik kies voor afhankelijkheid van mijn ouders in plaats van van de overheid. Dat is fijn dat dat kan, want er zijn mensen die dat niet kunnen waarschijnlijk. Nee tuurlijk, er zijn heel veel mensen die dat niet kunnen. Ik heb die keuze kunnen maken. Maar dat betekent ook dat als mijn ouders wegvallen het leven dat ik nu heb ook wegvalt. Dat is ook wel een consequentie die ik dan heb. Je bent er weer. - Ja, sorry. Wil je nog? Ja! - Ja? Hoe was het? - Ja goed. Nek vooral weer losgemaakt, bovenkant van mijn rug. Je moet de deur gewoon openbeuken, zo werkt dat hier. Esmee, we zitten hier in de gemeenschappelijke ruimte van jouw appartement. Jij voelde je nogal gedwongen om weg te gaan bij je moeder. Hoe zit dat? Ik werd al gekort op mijn uitkering omdat ik samen met mijn moeder woonde. Maar mijn zusje werd ook bijna 21. Die zou ook meegerekend worden waardoor ik nog meer gekort zou worden waardoor ik mijn eigen lasten niet meer zou kunnen dragen. Esmee werd verteld dat ze een uitkering zou krijgen van 1500 euro. Maar dat werd 1000, dus 500 euro minder. Dan ga je dingen minderen. Boodschappen minderen, lunch overslaan, geen leuke dingen meer doen. Je ging lunch overslaan? - Ja. Ik dacht belangrijke maaltijden: ontbijt en avondeten dan geen lunch meer. Ik heb echt me wanhopig gevoeld. Ik heb toen de gemeente fouten maakte het juridisch loket gebeld. Ik zeg: als ik niet rond kan komen, als ik in mijn eentje in een appartement zit geen kant meer op kan, wat is het nut van mijn leven nog? Toen kreeg ik als antwoord: ja dan weet ik eigenlijk ook niet wat het nut van jouw leven nog is. Toen dacht ik oké. Duidelijk. Ik vind het echt een mensonterende wet. Ik ben mijn toekomstperspectief eigenlijk gewoon compleet kwijtgeraakt. Ik wil uiteindelijk gaan samenwonen. Het liefst had ik al samengewoond. Hij wil dat ook. - Zeker ja. Ik zal hem even bellen. Maar: omdat Esmees vriend spaargeld heeft, wordt haar uitkering stopgezet als ze gaan samenwonen. En: dan zouden ze moeten rondkomen van zijn spaargeld en stagevergoeding. Ik hoor gelukkig te zijn. Ik hoor te leven in plaats van te overleven. Het enige wat ik nu doe is overleven. Ik heb iets bedacht. We moeten even naar buiten. Jezus, die deur. Ik dacht als jij nou daar gaat staan en dan recht de camera inkijkt. Ja, perfect. Ik heb nog nooit zo'n mooi hartje gezien. Kijk, Mare en Esmee en zoals zij zijn er nog heel veel jonge mensen in Nederland die willen graag werken, die willen graag meedoen. Maar deze wet lijkt niet te doen wat 'ie moet doen voor ze. Rapport na rapport bevestigt dit. Zolang er niks verandert, zitten zij serieus vastgeketend aan aan deze wet. Want ik kan dit zo losmaken en door met m'n leven. Maar zij niet. Wie gaat mij eigenlijk losmaken want wat hebben ze nou met die sleutel gedaan? Echt waar jongen, echt die Waar lag die sleutel nou? Die sleutel, die sleeeeeeeeuteeeeeeel? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20218889 631.274 395 2024-09-19T11:50:26+00:00 yes no wet uitkering https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-prikkels 2024-09-19T13:32:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46241.w613.r16-9.c451e6c.webp Het Klokhuis | Prikkels Tirsa voelt zich weleens overprikkeld, maar wat is dat? En wat zijn prikkels eigenlijk? Ze doet een prikkeltest die is bedacht door Deanne, die autisme heeft, en haar hongerprikkel niet voelt. Tirsa bezoekt een klas die een gastles krijgt van Monique over prikkelverwerking. Ze komt erachter dat de wereld bij iedereen anders binnenkomt. Pas als je met elkaar praat kom je daarachter. De cowboys hebben teveel prikkels te verwerken en raken overprikkeld. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350173 934.64 4405 2024-09-19T13:31:00+00:00 yes no autisme hersenen zintuig ADHD https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-drinkwater 2026-03-18T08:33:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46243.w613.r16-9.dc65d81.webp Het Klokhuis | Drinkwater Waar komt ons drinkwater vandaan? In grote delen van Nederland wordt daar rivierwater voor gebruikt. Janouk gaat naar Limburg en ziet hoe water uit de Maas gezuiverd wordt tot helder drinkwater. In de sketch laat Mick een goeie lifehack zien voor wanneer je zin hebt in cola bij het avondeten. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350163 929.28 4990 2024-09-20T18:52:00+00:00 yes no drinkwater zuiveren rivier watervoorziening https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-insecteneten 2024-09-19T13:18:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46244.w613.r16-9.2426af0.webp Het Klokhuis | Insecten eten Malse meelwormen, knapperige krekels en smakelijke sprinkhanen. Miljoenen mensen in de wereld vinden insecten heerlijk. Pascal gaat het ook proberen. Van insectenonderzoeker Catriona leert hij hoe gezond insecten zijn en hoe je er voedsel van kunt maken. Pascal bezoekt een Nederlandse sprinkhanenfarm en heus insectenrestaurant. Durft hij het menu aan? De Klokhuisober vindt het moeilijk om het nieuwe eten gezellig te maken. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1345316 902.08 2404 2024-09-19T18:05:00+00:00 yes no insect voedsel sprinkhaan kweken https://schooltv.nl/video-item/wat-is-zonnestraling-zichtbare-en-onzichtbare-straling 2024-09-19T13:58:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46245.w613.r16-9.7328586.webp Wat is zonnestraling? | Zichtbare en onzichtbare straling Je kunt de zon zien als een grote ster die heel fel licht geeft en dat licht bestaat uit allemaal verschillende soorten zonnestralen. Sommige van die stralen kun je zien, zoals het licht wat op het water schittert. Maar er zijn ook stralen, die kun je niet zien. Onzichtbare straling dus. Het meest bekende voorbeeld is ultraviolette straling, uv-licht. En het is juist die straling, uv-straling, die heel schadelijk is voor je huid. Gelukkig helpt de natuur mee ons te beschermen tegen die uv-straling, anders dan zouden we buiten alleen maar verbranden. In de lucht zitten ozondeeltjes, ken je misschien wel als de ozonlaag, en dat vormt een laag om de aarde. Die ozondeeltjes absorberen de uv-straling. Ze slorpen een deel van die uv-straling op, waardoor minder stralen de aarde bereiken. Aan het begin en aan het einde van de dag, als de zon nog niet zo hoog staat, dan leggen de zonnestralen een lange weg af door die ozonlaag. Er wordt dan veel uv-straling tegengehouden. De straling die de aarde en dus ook jouw huid wel bereikt, die kun je tegenhouden met zonnebrand. Maar midden op de dag, als de zon hoog staat, dan is die afstand kort en dan kun je binnen 10 minuten dus al verbranden. Daar kan echt geen zonnebrandcrème tegenop. Dus op het heetst van de dag kun je beter even de schaduw opzoeken. Tijd voor een siësta. Even rustig. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20218895 95.552 1103 2024-09-19T13:23:56+00:00 yes no straling zonnestraling zon https://schooltv.nl/video-item/wie-was-tula-clipphanger 2024-09-23T08:41:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46272.w613.r16-9.96c6208.webp Wie was Tula? | Clipphanger Op Curaçao leven in de 17e en 18e eeuw heel wat mensen gedwongen in slavernij. Ze moeten op de plantages lange dagen werken in de brandende zon. Dat geldt ook voor de tot slaaf gemaakte Tula. Zijn onvrede groeit, zeker als hij de verhalen hoort over de succesvolle slavenopstand in Haïti. Tula is een intelligente leider en kan erg goed spreken in het openbaar. Samen met zo’n 50 medestanders leg hij op 17 augustus 1795 het werk neer. Da’s schrikken voor de plantagehouder. Die zegt: mij niet bellen, ga maar naar de gouverneur. Tula en zijn opstandelingen trekken naar Willemstad, van plantage naar plantage. Als argument tegen de slavernij verwijst Tula naar de christelijke leer en de idealen van de Franse Revolutie. Zo groeit zijn opstand tot wel 2000 mensen, totdat het leger wordt ingezet. Er vallen veel slachtoffers en Tula zelf moet vluchten. Hij wordt verraden en op gruwelijke wijze gemarteld en vermoord. Pas in 1863 komt er een einde aan de slavernij in de Nederlandse gebieden. Dat herdenken en vieren we op 1 juli, Keti Koti. Op Curaçao is 17 augustus de Dag van de Vrijheidsstrijd, als blijvend eerbetoon aan de nationale held Tula. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20219715 98.112 1784 2024-10-02T22:10:00+00:00 yes no slavernij slavenhandel Keti Koti Curaçao https://schooltv.nl/video-item/de-belofte-van-pisa-van-mano-bouzamour-boek-in-beeld 2025-07-01T08:36:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46249.w613.r16-9.a64ac87.webp De belofte van Pisa van Mano Bouzamour | Boek in beeld Handig als je gaat kiezen voor je lijst: Boek in beeld. Neem bijvoorbeeld dit boek De belofte van Pisa van Mano Bouzamour. Samir woont met zijn familie in De Pijp in Amsterdam. Hij speelt graag piano op de gestolen vleugel die hij van zijn broer gekregen heeft. Als door een wonder wordt hij aangenomen op het Hervormd Lyceum Zuid. Om het te vieren gaat hij met zijn oudere broer en diens vriend Soesi een ijsje eten bij ijssalon Pisa. Daar belooft Sam plechtig dat hij als enige in de familie zijn vwo-diploma zal halen. Hij heeft het nog maar nauwelijks gezegd of zijn broer en Soesi worden midden op straat opgepakt voor een gewapende overval. Het Hervormd Lyceum is een uitgesproken kakschool. Als hij voor het eerst met een meisje mee naar huis gaat, blijken ze een kokkin te hebben uit Malawi. Er is een wijnkelder, een binnenzwembad en een fitnessruimte. Ze belanden samen in het bubbelbad. ‘We luisterden naar een jazztrompettist die zachtjes op zijn trompet blies alsof het een meisje betrof op wie hij verliefd was en met wie hij verkering had. Ik probeerde door de wolkjes badschuim heen te gluren die het zicht belemmerden op al het moois in de wereld. Even later lagen we gewassen en gepoetst op bed. Naast haar bed lagen Eveliens paardrijspullen. Lange laarzen met stro tussen het profiel, een geruit zadel, dressuurzweepje, helm. Ik pakte de helm, zette hem op en vroeg “Mag ik die lenen?”’ De Apollobuurt vormt een echte clash met De Pijp waar Sam is opgegroeid, met zijn Marokkaanse familie, met de groep jongens van de Van Woustraat, waar hij leert kickboksen en bijna iedereen die hij kent wel iets op zijn kerfstok heeft. De belofte van Pisa is een heerlijk boek om te lezen. Grappig geschreven, vol spanning, drama en seks. En het heeft ook nog eens een happy end. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20219720 114.261 609 2024-09-23T10:08:10+00:00 yes no literatuur boek https://schooltv.nl/video-item/hoe-begon-de-eerste-wereldoorlog-clipphanger 2024-09-24T06:44:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46256.w613.r16-9.2fd1df0.webp Hoe begon de Eerste Wereldoorlog? | Clipphanger Begin 20ste eeuw is Europa niet 1 gezellige Unie, maar een lappendeken van landjes, met heel wat onderlinge spanningen. Het nationalisme neemt toe: landen willen hun macht laten zien en investeren in steeds meer wapens. Landen concurreren met elkaar om de heerschappij over koloniën. En het nieuwe Duitse Keizerrijk wordt voor sommigen veel te groot. Ook zijn er allerlei onderlinge bondgenootschappen. Europa wordt zo een kruitvat dat wacht op een vuurtje…Dat komt van de Bosnisch-Servische nationalist Gavrilo Princip. Hij vermoordt op 28 juni 1914 kroonprins Franz Ferdinand van Oostenrijk-Hongarije tijdens een bezoekje aan Sarajevo. De aanslag brengt een kettingreactie op gang: Oostenrijk-Hongarije brengt een leger op de been, gesteund door Duitsland. Rusland gaat achter de Serven staan. Zo wordt ook de Russische bondgenoot Frankrijk bij de zaak betrokken. Als de Duitsers naar Frankrijk willen marcheren via het neutrale België, verklaart Engeland weer de oorlog aan Duitsland. En dan is de Grote Oorlog echt een feit. Na 4 jaar strijd leggen de Duitsers het af tegen de geallieerden. Maar met 30 miljoen doden is eigenlijk heel Europa de grote verliezer. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20215065 93.909 5737 2024-09-25T22:10:00+00:00 yes no Eerste Wereldoorlog Duitsland Europa https://schooltv.nl/video-item/op-zoek-naar-de-reiger-klokhuis-soortsafari 2024-09-30T08:02:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46251.w613.r16-9.28a4b87.webp Op zoek naar de reiger | Klokhuis SoortSafari Janouk en Bram scoren deze week niet één maar zelfs twee soorten in de SoortSafari App. En dat terwijl er toch maar één soort van de week is: de reiger. Hoe dat kan, zie je in de SoortSafari vlog. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20219122 438.08 804 2024-09-24T06:00:00+00:00 yes no buiten natuur dier vogel biodiversiteit https://schooltv.nl/video-item/wie-herdenken-we-tijdens-de-nationale-herdenking-andere-tijden-in-de-klas 2024-09-25T11:34:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46253.w613.r16-9.7679ae9.webp Andere Tijden in de klas | Wie herdenken we tijdens de Nationale Herdenking? We zijn hier op de Waalsdorpervlakte. En tijdens de Tweede Wereldoorlog werd dit door de Duitsers gebruikt als een fusilladeplaats om leden van het verzet te executeren. Er zijn hier tussen de 250 en 280 verzetsstrijders geëxecuteerd tijdens de Tweede Wereldoorlog en hier ontstaat eigenlijk één van de eerste dodenherdenkingen in Nederland. Ieder jaar staan we er weer 2 minuten bij stil. De dodenherdenking. Hoe is die ontstaan en wie herdenken we nu eigenlijk? Nu kennen wij natuurlijk de herdenking op de Dam. Die wordt op de NPO uitgezonden, maar tot eind jaren tachtig was het ook de herdenking op de Waalsdorpervlakte die op televisie te zien was en voor veel oudere mensen daarom ook echt de dodenherdenking is in Nederland. Het was natuurlijk echt een hele logische plek waar echt het verdriet ook echt gevoeld werd en waar veel mensen naartoe kwamen. En dat was traditioneel, ging dat gepaard met een stille tocht. Liepen hier tienduizenden mensen naartoe, liepen hierlangs en dat werd erg en eigenlijk ook op veel plekken in Nederland herhaald en op andere plaatsen die verbonden waren met de Tweede Wereldoorlog. Ja, het voelt echt wel als een bijzondere plek Als je hier staat en je hoort de wind ruisen en je ziet kruizen. En ja je leest die tekst, dan voel je wel dat hier ernstige dingen zijn gebeurd. Niet alleen op de Waalsdorpervlakte maar ook op andere oorlogsplaatsen worden herdenkingen georganiseerd. De eerste landelijke herdenking wordt gehouden op 31 augustus 1945. De verjaardag van Koningin Wilhelmina. En dat wordt gedaan door een bevrijdingsspel te organiseren in het Olympisch Stadion in Amsterdam. En daar worden eigenlijk allerlei scènes van de bevrijding nagespeeld. En dat, ja, dat wordt wel eens genoemd als de eerste herdenking. Of de eerste bevrijdingsviering. Maar Wilhelmina wilde dat niet aan haar verjaardag verbonden laten zijn. En dan besluit de regering om op 5 mei voortaan Bevrijdingsdag te vieren. En dan ontstaat er ook georganiseerd eigenlijk vrij spontaan door leden van het verzet de eerste dodenherdenking aan de vooravond daarvan. Op onze dodengedenkdag, elf jaar na de bevrijding is het Nationale Monument voor de gevallenen op de Dam in Amsterdam in tegenwoordigheid van duizenden mensen, onthuld door Hare Majesteit de Koningin. Stuk voort stuk werden de beelden zichtbaar vervaardigd door de beeldhouwer Jan Rekeker die de voltooiing van dit werk, dat hij in samenwerking met de architect Oud verrichtte, niet meer heeft mogen zien. Die nationale herdenking, die wordt voor het eerst openbaar. Daar kan iedereen bij aanwezig zijn. Het is gewoon midden in de stad Amsterdam. In de eerste jaren na de oorlog was de dodenherdenking. Dat werd niet met zoveel woorden gezegd, maar het was vooral een militaristische herdenking. Dus in die eerste jaren worden de Joden helemaal niet herdacht? Nee, dat is heel gek als je het bekijkt met het oogpunt van vandaag de dag. Op die dodenherdenkingen stond echt een soort van de herinnering aan het verzet centraal. Dat was een soort van positieve identificatie die nodig was in tijden van wederopbouw. En we herdachten de mensen die strijd hadden geleverd tegen die barbaarse Duitsers. En die vervolgingsslachtoffers die lijken daar niet helemaal in te passen. En eigenlijk pas in de jaren zestig, als er in de hele eigenlijk in de hele wereld meer aandacht komt voor de Jodenvervolging onder andere door het Eichmann proces, maar ook door het dagboek van Anne Frank. Nou ja, dan komt er ook in Nederland de gedachte meer vooraan te staan van dat er eigenlijk ontzettend veel Joden vermoord zijn. Dan is die verzetsmythe ook niet meer in stand te houden. Want als iedereen in het verzet heeft gezeten wie heeft dan al die Joden vermoord? En dan zie je eigenlijk tegelijk ook op die herdenkingen dat er voor het eerst ook echt concreet stil wordt gestaan bij de Jodenvervolging. En dat duurt heel erg lang. Ja, dat duurt heel erg lang. Al heel snel zie je dat er onder groepen veteranen die in Indonesië gevochten hebben en later in Korea dat die eigenlijk zeggen wij willen ook herdacht worden als militaire slachtoffers of de gesneuvelden die daar gevallen zijn. En uiteindelijk wordt, wordt de herdenking in 1961 ook uitgebreid met Ja de soldaten die in Indonesië en Korea zijn gesneuveld. Maar pas daarna krijgen die herdenkingen een ander karakter en is er aandacht voor Joden en later ook andere vervolgingsslachtoffers. Deze lamentabele gang van zaken - De televisieserie De Bezetting zorgt in de jaren zestig voor nationale opschudding. Presentator Loe de Jong confronteert Nederland met de omvang van de Jodenvervolging. Er rijden treinen naar Auschwitz. Transport na transport week na week treinen met uit ons land 60.000 joden. Eigenlijk zie je als je naar die geschiedenis van die dodenherdenking kijkt, dat dat steeds wordt uitgebreid met slachtoffergroepen. Dus eerst is er terecht aandacht voor de holocaust, voor de Joodse slachtoffers. En dan zie je ook bijvoorbeeld dat Sinti en Roma dwangarbeiders mensen die in de hongerwinter zijn omgekomen. En in de jaren zeventig zie je ook dat die dat er een soort roep ontstaat om die dodenherdenking veel breder te trekken. Ook bij de 25e herdenking van de doden uit de Tweede Wereldoorlog gingen koningin Juliana en prins Bernhard het Nederlandse volk voor. Zij plaatsten als eersten een krans bij het Nationaal Monument. Twee jongemannen die de nagedachtenis wilden eren van de in concentratiekampen omgekomen homofielen werden op buitengewoon hardhandige manier uit de buurt van het monument verwijderd. Bij de gemeentelijke herdenking diezelfde avond hebben ze de krans echter alsnog bij het monument kunnen plaatsen. Er wordt van alles bij gehaald en daar is ook van begin af aan leidt die dodenherdenking dan ook tot kritiek want dan gaan er ook stemmen op van ja, als we alles gaan herdenken dan. Dan lijkt het net of een oorlog een soort natuurramp is geweest die iedereen in gelijke mate treft. In de jaren tachtig wordt daarom ook het Nationaal Comité 4 en 5 mei opgericht en dan wordt de dodenherdenking eigenlijk gecentraliseerd. Ook vanuit die gedachte de angst dat we dat we niet meer dat het niet meer logisch is om de Tweede Wereldoorlog te herdenken. Eigenlijk wat al van begin af aan een thema is. Bij die bij de herdenking mogen er ook Duitse gasten bij aanwezig zijn. Het plan om dit jaar ook tien Duitse soldaten te herdenken in Vorden viel slecht bij Joodse organisaties. Joodse organisatie Tov is zo boos dat er een reclame vliegtuigje is ingehuurd met een tekst die niets te raden overlaat. De rechter besloot dat de herdenking door mocht gaan maar de burgemeester mag niet langs die Duitse graven lopen. Maar inmiddels is er in talloze plekken in Nederland wordt bij die lokale herdenkingen al lang Duitse burgemeesters of andere afgevaardigden uit Duitsland uitgenodigd. Lokaal wel, nationaal niet. Ja bij de Bevrijdingsdag is er ook wel eens een Duitse ambassadeur expliciet uitgenodigd, maar op de Dam nog niet. Tijdens de Nationale Herdenking herdenken we allen burgers en militairen die in het Koninkrijk der Nederlanden of waar ook ter wereld zijn omgekomen of vermoord. Zowel tijdens de Tweede Wereldoorlog en de koloniale oorlog in Indonesië als in oorlogssituaties en bij vredesoperaties daarna. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20220309 452.992 613 2024-09-25T11:10:00+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog dodenherdenking herdenken jodenvervolging Holocaust verzet https://schooltv.nl/video-item/andere-tijden-in-de-klas-wat-is-het-watergateschandaal 2024-10-01T09:41:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46254.w613.r16-9.544f181.webp Andere Tijden in de klas | Wat is het Watergateschandaal? Kijkt u naar het lot van president Nixon, vroege jaren zeventig, die doorkrijgt dat zijn eigen inlichtingendiensten vervelende informatie over hem lekken. Sterker nog: zijn positie stap voor stap verzwakken. Laten we eens kijken hoe het gaat dat lekken, wie het doet waarom en wat een president dan doet op zoek naar een doofpot. John Dean woont in Los Angeles en is 78 jaar. Tijdens het Watergate schandaal is hij juridisch adviseur van president Nixon die werkt net twee jaar in het Witte Huis als er een paar kilometer verderop vijf mannen worden gearresteerd. Inbrekers. Ze worden betrapt in het hoofdkantoor van de Democratische Partij in het Watergate complex. Ze zijn druk bezig met het plaatsen van afluisterapparatuur op een pikant moment. Het is verkiezingstijd. Terwijl de FBI verder speurt, wordt John Dean op het Witte Huis benaderd door de vijf Watergate inbrekers. Ze willen geld, veel geld. Anders zullen ze straks in de rechtszaal wel eens vertellen wie de opdracht gaf tot het plaatsen van de afluisterapparatuur. Dean stapt gelijk naar zijn hoogste baas president Richard Nixon. In opdracht van Nixon betaalt Dean de inbrekers en stopt de zaak zo diep mogelijk in de doofpot. Intussen ruikt The Washington Post bloedt en zet twee verslaggevers op de zaak. Bob Woodward en Carl Bernstein. Vrijwel dagelijks komen ze met een primeur en ze vermoeden steeds meer dat de entourage van Nixon bij de inbraak betrokken is. De twee journalisten van de Washington Post spitten verder. Ze beschikken inmiddels over een geheime bron met wie ze geregeld afspreken in een donkere parkeergarage. En dat is niet zomaar iemand. Hij komt uit de hoogste kringen van de FBI. Hij krijgt de bijnaam Deep Throat. Behalve de journalisten en hun hoofdredacteur weet niemand wie hij is. De verdenking dat de inbraak in het democratisch hoofdkwartier gepleegd is in opdracht van het Verkiezingscomité van Nixon wordt steeds sterker. De Amerikaanse Senaat stelt een speciale onderzoekscommissie in. Ook de FBI zit niet stil. FBI-agent Minderman, wordt met een paar collega's bij zijn directe baas geroepen. Die zit net druk te bellen met de bewaking van het Witte Huis. Dean neemt een drastisch besluit. Na maandenlang de zaak in de doofpot te hebben gestopt, wordt hij nu klokkenluider van de Watergate affaire en verklaart onder ede wie er allemaal bij betrokken zijn. Hij levert ook de hoogste dader uit. Nixon zelf. Omstreeks dezelfde tijd werd John Dean, juridisch adviseur, ontslagen. Hij had Nixon ervan beschuldigd wel op de hoogte te zijn geweest van pogingen om het schandaal in de doofpot te stoppen. John Dean vertelt justitie alles wat hij weet over Watergate. Om een afzettingsprocedure te vermijden, stapt Nixon vrijwillig op. John Dean wordt veroordeeld, maar hoeft niet naar de gevangenis. Hij zit in een getuigenbeschermingsprogramma. En dan is er nog het geheimzinnige lek binnen de FBI. Deep Throat. Hij heet Mark Felt en was maar liefst de tweede ma https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20220310 457.792 213 2024-09-25T11:30:00+00:00 yes no Amerika politiek https://schooltv.nl/video-item/media-over-tradwives-vrouwen-die-kiezen-voor-een-ondergeschikte-positie 2024-11-12T10:43:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46255.w613.r16-9.cff8b40.webp Medialogica in de klas | Media over tradwives Een groep vrouwen profileert zich op sociale media met een traditionele man-vrouw rolverdeling. Wat voor gevolgen heeft alle media-aandacht voor deze zogenoemde tradwives? Het risico bestaat dat alle media-aandacht leidt tot meer internetverkeer naar controversiële profielen. Kritische media-aandacht is volgens onderzoeker Ea Utoft belangrijk vanwege de politieke boodschap van tradwives. Wat is de impact van deze groep tradwives? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_HUMAN_20100426 478.954 697 2024-09-24T22:00:00+00:00 yes no man vrouw huwelijk emancipatie https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-menstruatie 2024-10-02T16:36:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46258.w613.r16-9.b92e4d9.webp Het Klokhuis | Menstruatie Zo'n beetje de halve wereldbevolking maakt het iedere maand mee: ongesteld zijn. Of, met een moeilijker woord: menstruatie. Maar wat is het nou precies? Nizar praat erover met meiden die het meemaken. Tirsa leert van gynaecoloog Lennie van Hanegem over pijn, bloed en emoties. De bezorgde ouders schrikken zich suf als ze te maken krijgen met een ongestelde dochter. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350110 938.726 4910 2024-09-27T18:00:00+00:00 yes no menstruatie puberteit menselijk lichaam baarmoeder bloed https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-plantenlaboratorium 2024-09-26T13:43:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46259.w613.r16-9.34451ce.webp Het Klokhuis | Plantenlaboratorium Om ervoor te zorgen dat iedereen op de aardbol genoeg te eten heeft zullen we heel slim met ons voedsel om moeten gaan. Tirsa gaat naar een hightech plantenlaboratorium in Utrecht. Daar wordt uitvoerig onderzocht hoe een plant precies werkt. Pien en Lobbert krijgen te maken met hele eigenwijze planten. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350172 914.536 696 2024-09-26T17:28:00+00:00 yes no plant kweken laboratorium voedseltekort https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-pieter-koolwijk 2024-09-26T12:40:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46260.w613.r16-9.d0a23f6.webp Het Klokhuis | Pieter Koolwijk Pieter Koolwijk is de schrijver van Bens boot, Gozert, Luna en Missie afbreken, en van het kinderboekenweekgeschenk van 2024: Schatpakkers. Hij vertelt Pascal hoe zijn leven als schrijver eruitziet en hoe hij al die spannende verhalen verzint. Je kunt nooit te veel fantasie hebben, vindt Pieter. In de sketch heeft Mick een handige lifehack om je moeder te foppen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1355345 895.419 1589 2024-10-02T18:00:00+00:00 yes no schrijver schrijven kinderboekenweek verhaal fantasie https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-ademen 2024-10-02T16:36:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46264.w613.r16-9.2942160.webp Het Klokhuis | Ademen Ademen gaat automatisch. Gelukkig wel, want we doen dat dag en nacht. Waarom halen we eigenlijk adem? En wat gebeurt er precies in ons lichaam met de lucht die we inademen? Pascal komt er bij de brandweer achter dat je ademhaling ook kunt gebruiken om rustiger te worden. Barry Snotter probeert in de sketch zijn vriend Ton te helpen wat rustiger te ademen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350174 951.56 4970 2024-10-03T18:00:00+00:00 yes no ademen longen menselijk lichaam https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-zeefdrukken 2025-11-27T13:00:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46284.w613.r16-9.124b6bc.webp Het Klokhuis | Zeefdrukken Nick Liefhebber is illustrator en ontwerper. Hij maakt zeefdrukken, met heel veel kleur. Je kunt zeefdrukken op papier, maar bijvoorbeeld ook op stof, zoals op T-shirts. Hoe werkt die techniek? Pascal bezoekt Nick in zijn werkruimte en hij ziet stap voor stap een zeefdruk ontstaan. Ard en Fjodor besluiten ook een zeefdruk te maken. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350152 938.282 1484 2024-10-04T18:28:00+00:00 yes no afdruk illustratie ontwerpen https://schooltv.nl/video-item/op-zoek-naar-een-pissebed-klokhuis-soortsafari 2024-10-01T14:08:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46263.w613.r16-9.44a4884.webp Op zoek naar de pissebed | Klokhuis SoortSafari Janouk en Bram krijgen deze week extra hulp bij het zoeken naar de soort van deze week: de pissebed! Een diertje wat je vooral vindt op donkere en vochtige plekken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20220833 431.829 769 2024-09-30T07:15:00+00:00 yes no pissebed insect biodiversiteit https://schooltv.nl/video-item/hoeveel-mensen-zijn-er-op-de-maan-geweest-twaalf-sinds-de-maanlanding-in-1969 2024-09-30T09:09:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46266.w613.r16-9.e54c01c.webp Hoeveel mensen zijn er op de maan geweest? | Twaalf sinds de maanlanding in 1969 Klaar voor lancering? 3, 2, 1. Daar gaan we terug in de tijd. Ja, naar 1969 om precies te zijn. De astronauten Neil Armstrong en Buzz Aldrin zetten toen als eerste mensen ooit een stap op de maan. Het was het resultaat van jarenlang onderzoek doen en heel veel testen. De afstand tussen de aarde en de maan is erg groot, bijna 400.000 kilometer. Met een ruimteschip ben je zo'n drie dagen onderweg en dan kom je op een nogal kaal maanlandschap met vooral zand, rotsen en ijs. En zuurstof om in te ademen is er niet. In de paar jaar na de eerste maanlanding kwamen er nog meer maanmissies en liepen er nog tien andere astronauten op de maan.Twaalf in totaal dus. Dat waren allemaal Amerikaanse mannen en alle twaalf kwamen ze ook weer veilig terug op de aarde. Toch is een retourtje naar de maan zeker niet zonder gevaar. Eén keer ging het bijna mis, want terwijl deze raket met drie astronauten aan boord onderweg was naar de maan, ontplofte een zuurstoftank. Daardoor kon de geplande maanlanding niet doorgaan maar dankzij een snelle oplossing kon de bemanning wel veilig terug naar aarde. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20221203 115.84 6496 2024-09-30T08:57:10+00:00 yes no astronaut maan ruimtevaart raket https://schooltv.nl/video-item/waarom-is-de-kinderboekenweek-bedacht-om-kinderen-te-laten-ervaren-hoe-leuk-lezen-is 2024-10-02T09:39:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46270.w613.r16-9.e01b9dc.webp Waarom is de Kinderboekenweek bedacht? | Om kinderen te laten ervaren hoe leuk lezen is Inmiddels bestaat de Kinderboekenweek al best wel lang, zo'n zeventig jaar. Eerst was er alleen een boekenweek voor volwassenen maar in 1955 werd er voor het eerst ook een voor kinderen georganiseerd. De Kinderboekenweek heeft niet alleen de aankoop van kinderboeken weer gestimuleerd, maar opnieuw ook de aandacht gevestigd op de betekenis van lezen als vrijetijdsbesteding. En nog altijd bestaat de Kinderboekenweek dus met als belangrijkste doel zoveel mogelijk kinderen enthousiast maken voor lezen. En zo zijn er veel meer activiteiten rondom de Kinderboekenweek. Zo worden de Gouden Griffel en percelen uitgedeeld. Wauw! Wordt er op veel scholen in bibliotheken en boekwinkels extra aandacht gegeven aan lezen. Wie ervan houdt, die kan zijn lol op tijdens de Kinderboekenweek. Met een grote verkleedpartij is vanmiddag de Kinderboekenweek geopend. En wordt er altijd een Kinderboekenweekgedicht en -geschenk geschreven. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20221673 54.741 1066 2024-10-01T22:00:00+00:00 yes no kinderboekenweek boek lezen https://schooltv.nl/video-item/hoeveel-snelwegen-zijn-er-in-nederland-46-snelwegen-door-het-hele-land 2024-10-03T08:34:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46273.w613.r16-9.6a61229.webp Hoeveel snelwegen zijn er in Nederland? | 46 snelwegen door het hele land Iedere dag rijden er in Nederland miljoenen auto's over de snelwegen. Die wegen zijn bedoeld om snel over te kunnen rijden. Auto's mogen er meestal 100 kilometer per uur. Maar vaak is het zo druk dat het juist helemaal niet snel gaat. Dan ontstaat er file. Het is best wel druk op de weg. We zitten al boven de 600 kilometer bij elkaar opgeteld. Dit zijn alle snelwegen in Nederland. Het zijn er 46. Al die wegen bij elkaar opgeteld is goed voor 2474 kilometer snelweg. De wegen zijn met elkaar verbonden, zodat auto's makkelijk het hele land door kunnen rijden. En ze hebben allemaal een letter en een nummer. Dat is altijd de letter A van autosnelweg en het nummer, zodat je weet om welke weg het gaat. Men is thans druk bezig met de aanleg van de autosnelweg Utrecht-Arnhem met alle beschikbare hulpmiddelen der techniek wordt er naar gestreefd het werk in den kortst mogelijken tijd te voltooien. Het allereerste stukje Nederlandse snelweg werd geopend op 15 april 1937. Die weg heette toen de Rijksweg 12 en ligt tussen Voorburg en Zoetermeer. Dat stukje snelweg ziet er nu zo uit. Het is onderdeel van de A12 tussen Den Haag en Utrecht. En ook leuk om te weten: de allerlangste snelweg van Nederland is de A7. Die loopt van Amsterdam via het noorden naar de Duitse grens en is wel 241 kilometer lang. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20221900 95.637 1323 2024-10-03T08:25:23+00:00 yes no verkeer weg asfalt file https://schooltv.nl/video-item/hoe-gaan-je-hersenen-om-met-fake-news-waarom-nepnieuws-herkennen-best-moeilijk-is 2024-10-03T09:16:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46275.w613.r16-9.c979857.webp Hoe gaan je hersenen om met fake news? | Waarom nepnieuws herkennen best moeilijk is We denken allemaal op twee manieren. De eerste is snel op gevoel en vaak onbewust. Het is een manier van denken waarbij de hersenen minder energie vragen. En dat is nuttig als we snel iets moeten beslissen. Kun je wel veilig oversteken? De andere manier van denken gaat veel langzamer, is heel bewust analyserend en kritisch. Deze manier vraagt veel meer energie van je brein maar dwingt je wel om langer na te denken over de antwoorden. Toch is die langzame en kritische manier van denken best lastig. Ons brein is in de basis lui en wil graag energie besparen. Het is daarom moeilijker voor onze hersenen om fake nieuws te herkennen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20221904 0 2675 2024-10-03T09:11:58+00:00 yes no hersenen nepnieuws internet https://schooltv.nl/item/wat-is-islamofobie-story-over-haat-richting-moslims-en-de-islam 2024-10-07T07:03:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46279.w613.91c8211.7449f7d.jpg Wat is islamofobie? | Story over haat richting moslims en de islam Islamofobie is afkeer voor moslims op basis van de islam als religie. Vaak gaat het samen met discriminatie vanwege afkomst of huidskleur. Welke vormen van islamofobie zijn er en wat zijn de gevolgen? Klik op de afbeelding om de story te lezen bij NPO Kennis. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 328 2024-10-03T12:30:00+00:00 yes no islam discriminatie moslim https://schooltv.nl/item/wat-is-propaganda-story-over-misleidende-communicatie 2024-10-03T12:39:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46280.w613.r16-9.93c123b.jpg Wat is propaganda? | Story over misleidende communicatie Propaganda is een manier om zoveel mogelijk mensen aan jouw kant te krijgen. Een succesvolle propagandacampagne bestaat uit onder meer een simpele boodschap, een herkenbaar logo en een duidelijke tegenstander. Propaganda kan leiden tot polarisatie en geweld, maar kan ook op een positieve manier ingezet worden. Weten hoe? Klik op de afbeelding om de story te lezen op NPO Kennis. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 710 2024-10-03T06:33:00+00:00 yes no propaganda communicatie mediawijsheid beeldvorming https://schooltv.nl/item/hoe-krijg-je-astma-story-over-chronische-luchtweginfecties 2024-10-03T12:43:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46276.w613.r16-9.53c3d3b.jpg Hoe krijg je astma? | Story over chronische luchtweginfecties In Nederland hebben bijna 600.000 mensen astma. Bij astma is het slijmvlies in je luchtwegen altijd ontstoken en geïrriteerd. Daardoor kun je moeite hebben met ademhalen. Maar hoe krijg je eigenlijk astma? Klik op de afbeelding om de story te lezen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 507 2024-10-07T06:39:00+00:00 yes no ademen longen https://schooltv.nl/item/waarom-stinkt-zweet-story-over-vervelende-lichaamsgeurtjes 2024-10-03T12:46:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46282.w613.r16-9.f1ed041.jpg Waarom stinkt zweet? | Story over vervelende lichaamsgeurtjes Ons lichaam zweet om af te koelen. Het meeste zweet stinkt niet, maar onder je oksels kan het behoorlijk gaan stinken. Wat hebben bacterieën daarmee te maken en waarom stinken pubers zo erg? Klik op de afbeelding om de story te lezen op NPO Kennis. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 285 2024-10-08T06:43:00+00:00 yes no zweet lichaam geur bacterie huid puberteit https://schooltv.nl/item/hoe-herken-je-autisme-story-over-ass 2024-10-03T12:49:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46277.w613.r16-9.760272f.jpg Hoe herken je autisme? | Story over ASS Mensen met autisme gaan anders om met prikkels. Het is een spectrumstoornis die zich bij iedereen anders uit. Het is dus een misverstand dat alle mensen met ASS geen empathie hebben. En er bestaan nog meer vooroordelen over autisme. Klik op de afbeelding om er alles over te lezen bij NPO Kennis. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 487 2024-10-09T06:46:00+00:00 yes no autisme psychologie psychische stoornis https://schooltv.nl/item/wat-is-progressief-en-conservatief-story-over-vernieuwende-en-behoudende-standpunten 2024-10-03T12:53:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46278.w613.r16-9.5cafa92.jpg Wat is progressief en conservatief? | Story over vernieuwende en behoudende standpunten In de politiek staan progressief en conservatief vaak lijnrecht tegenover elkaar. Maar progressief en conservatief betekent niet hetzelfde als links en rechts. Wat houdt het dan wel in? Klik op de afbeelding om de story te lezen op NPO Kennis. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 608 2024-10-10T06:49:00+00:00 yes no politiek https://schooltv.nl/item/wat-is-een-soa-story-over-seksueel-overdraagbare-aandoeningen 2024-10-03T12:56:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46281.w613.r16-9.911bf91.jpg Wat is een soa? | Story over seksueel overdraagbare aandoeningen Als je besmet bent met een soa kun je last krijgen van jeuk, pijn of bultjes bij je geslachtsdelen. Een geslachtsziekte kun je krijgen wanneer je seks hebt met een besmet persoon. Wat zijn veelvoorkomende soa's en wanneer moet je naar de dokter? Klik op de afbeelding om de story te lezen op NPO Kennis. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 974 2024-10-11T06:53:00+00:00 yes no geslachtsziekte seks puberteit https://schooltv.nl/video-item/op-zoek-naar-een-regenworm-klokhuis-soortsafari 2024-10-07T07:21:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46285.w613.r16-9.7a97dad.webp Op zoek naar een regenworm | Klokhuis SoortSafari Janouk en Bram gaan deze week op zoek naar de regenworm. En dat doen ze in de regen, in Wormerveer. Dat moet wel een succes worden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20222068 503.744 1089 2024-10-07T07:15:00+00:00 yes no regenworm herfst regen dier https://schooltv.nl/video-item/hoe-oud-kunnen-vogels-worden-bejaarde-vogels-van-13-en-73-jaar 2024-10-07T08:09:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46286.w613.r16-9.bf52c95.webp Hoe oud kunnen vogels worden? | Bejaarde vogels van 13 en 73 jaar Er zijn wel duizenden soorten vogels. Van kleine roodborstjes tot enorme condors. Maar al die verschillende soorten worden niet allemaal even oud. Om erachter te komen hoe oud vogels in het wild kunnen worden geven onderzoekers sommige vogels een ringetje. Zo kunnen die dieren jarenlang gevolgd worden. Een paar voorbeelden. Een winterkoninkje wordt vaak niet ouder dan vijf jaar en een huismus dertien jaar terwijl andere vogels een stuk ouder worden, zoals steenarenden. Die kunnen wel 25 jaar worden. Of de geelvleugelara bijvoorbeeld. Die leeft gemiddeld 35 jaar. En een ooievaar kan wel bijna veertig jaar leven. Maar er zijn ook vogels die een stuk ouder kunnen worden. Volgens een organisatie die records bijhoudt is Cookie de kaketoe, de vogel die het langst geleefd heeft. Ze werd 83 jaar. Happy birthday to you, happy birthday to you! Vogels als Cookie die in een dierentuin leven worden vaak ouder dan vogels in het wild. Wilde vogels hebben meer vijanden en moeten hun eigen eten zoeken. Toch kunnen ze ook oud worden, zoals deze Albatros, Wisdom heet ze. Zij is wel 73 jaar en daarmee is Wisdom de oudste vogel die in het wild leeft. Onderzoekers houden het dier goed in de gaten en zo kwamen ze erachter dat ze op haar zeventigste nog een jonkie kreeg. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20222325 101.994 975 2024-10-07T08:05:11+00:00 yes no vogel leeftijd https://schooltv.nl/video-item/de-treinreis-van-hein-letterliedjes 2026-01-12T09:44:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46289.w613.r16-9.40b620d.webp De treinreis van Hein | Letterliedjes 'Attentie attentie! De trein met de woorden met eitje-ei staat klaar voor vertrek.' Kleine Hein reist met de trein. Die moet wachten op het sein. Eigenlijk voelt het best naar. Afscheid nemen, zwaaien maar. Want zo'n treinreis duurt zo lang. Niemand heeft op Hein zijn wang. Zijn geheime traan ontdekt. Eindelijk, de trein vertrekt. Last van heimwee noem je dat. Wat dat meisje laatst ook had. Uit het raam ziet Hein een plein. Reigers staand in een fontein. Zeilboot aan een steiger vast. In een wei een koe die plast. Voel de trein eens keihard gaan. Hein zijn hart gaat sneller slaan. In het weiland graast een geit. Die heel snel is afgeleid. Grazen is een heel karwei. Keutels zien eruit als klei. Dat het regent, is een feit. Hein kijkt nog eens uitgebreid. Dreigt er onweer? Kijk omhoog. Veilig is het hier en droog. Onweer kan in elk seizoen. Daar is weinig aan te doen. Dat is wat de weervrouw zei En nu onweert het in mei. Slaperig wordt kleine Hein. Van die arbeid in zijn brein. Hein, kom snel weer overeind. Aan jouw treinreis komt een eind! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20222461 112.96 4441 2024-10-08T08:00:00+00:00 yes no spelling woordenschat schrijven https://schooltv.nl/video-item/wat-is-psoriasis-clipphanger 2024-10-10T06:38:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46294.w613.r16-9.5b3247a.webp Wat is psoriasis? | Clipphanger Jouw huidje vernieuwt zich voortdurend. Oude huidcellen worden afgestoten en vervangen door nieuwe die van onderuit aangroeien. Bij de meeste huidjes duurt dit ongeveer een maand. Maar bij sommige gaat het een stuk sneller, in een dag of 5. De overtollige huidcellen worden niet afgestoten en er ontstaat een ophoping van verschillende huidlagen. Deze huidcellen zijn niet helemaal goed gerijpt, waardoor de huid een stuk harder is. Dit noemen we: psoriasis, van het Griekse ‘psora’. Dat betekent ‘schurft’, maar psoriasis is niet besmettelijk! Psoriasis heeft wel een erfelijke component: als 1 of 2 van je ouders het heeft, is de kans groter dat jij het krijgt. Je krijgt dan last van dikke, rode plekken met schilfers op je hoofdhuid, ellebogen of knieën. Maar psoriasis kent verschillende vormen en gradaties. De plekken kunnen erger worden door wondjes, ontstekingen, sommige medicijnen en stress. Psoriasis gaat nooit helemaal over. Sommige mensen hebben baat bij lichttherapie. Nee, niet ‘liggen’, ‘licht’ onderdrukt de ontstekingsreactie van je huid. En je klachten kunnen verminderen met een vette crème of zalf. Begint het al te jeuken? Niet krabben, maar smeren! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20220645 89.877 1404 2024-10-09T22:00:00+00:00 yes no huid ziekte huidprobleem https://schooltv.nl/video-item/wat-zijn-de-minst-bezochte-landen-ter-wereld-weinig-toeristen-te-bekennen 2024-10-29T09:45:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46295.w613.r16-9.f13cb8f.webp Wat zijn de minst bezochte landen ter wereld? | Weinig toeristen te bekennen We nemen je mee op een reis langs de minst toeristische landen van de wereld. Daarvoor hebben we gekeken naar cijfers van de VN. Dat is een organisatie waar bijna alle landen ter wereld bij zijn aangesloten. Stoelriemen vast! We beginnen onze reis in een land dat zo klein is dat het niet eens een luchthaven heeft. Dus het laatste stukje doen we maar met de bus. Welkom in Liechtenstein. Liechtenstein is in Europa het land met het minste aantal toeristen. Maar toch. Ieder jaar blijven honderdduizend vakantiegangers in het land overnachten. Liechtenstein is ongeveer net zo groot als het Nederlandse eiland Texel. Er is niet zo heel veel te doen, maar het heeft wel bergen en mooie kastelen. We vliegen door naar een land in Azië waar je in het nieuws best vaak over hoort, maar waar bijna nooit een toerist komt. Welkom in Noord-Korea! Dit is één van de meest gesloten landen ter wereld. Eigenlijk worden hier per jaar maar een paar duizend mensen van buiten binnengelaten. Het land wordt geleid door dictator Kim Jong un en die wil iedereen in zijn land controleren. Als je in Noord-Korea op bezoek bent, mag je dus ook niet zomaar vrij reizen. Snel weg hier dus. Vanuit Noord-Korea nemen we het vliegtuig naar een land waar je waarschijnlijk nog nooit van hebt gehoord. Het is een eilandengroep midden in de Grote Oceaan. Welkom op de Marshalleilanden. Hier komen de laatste tijd tussen de veertig en 150 toeristen per jaar. Op de eilanden van dit land zie je overal palmbomen en zandstranden en de bevolking woont op een heel smal stukje land. De grootste bezienswaardigheden vind je hier onder water. Enorme koraalriffen. Tijd om weer naar huis te gaan. De vlucht naar Nederland duurt meer dan een dag en een nacht. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20222959 109.461 1493 2024-10-10T06:35:25+00:00 yes no toerisme vakantie land https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-de-turkse-keuken 2024-10-10T09:31:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46298.w613.r16-9.5d6523e.webp Het Klokhuis | De Turkse keuken Lahmacun (Turkse pizza) en döner kebab zijn hele bekende gerechten uit de Turkse keuken, maar er is nog veel meer. Tirsa gaat naar een Turks restaurant en proeft de lekkerste gerechten. Ook gaat ze meze maken met foodie Elvan. Meze zijn kleine hapjes die je als voorgerecht kunt eten, maar ook los of als maaltijd, net als tapas in Spanje. Wendel en Liza doen een kookwedstrijd. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350187 910.28 1504 2024-10-09T09:23:00+00:00 yes no Turkije gerecht koken restaurant https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-capoeira 2024-10-14T10:25:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46299.w613.r16-9.673e8eb.webp Het Klokhuis | Capoeira Capoeira komt uit Brazilië en is een combinatie van muziek, acrobatiek, dans en vechtsport. Serah krijgt les van Lisette. Zij heeft de hoogste graad in capoeira en is in Nederland de eerste en enige vrouwelijke 'mestra' in de capoeira. Hoe gaat Serah het doen? Pien ziet hoe Lobbert indruk probeert te maken met capoeira. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350194 896 1395 2024-10-11T17:00:00+00:00 yes no dansen Brazilië acrobatiek vechten https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-blokfluit-2 2024-10-14T10:01:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46309.w613.r16-9.f4b492b.webp Het Klokhuis | Blokfluit Lucie Horsch is blokfluitiste. Ze treedt op in de hele wereld en heeft belangrijke muziekprijzen gewonnen. Lucie vertelt Nizar waarom ze helemaal gek is op de blokfluit en hoe het ooit allemaal begon. Blokfluiten zijn er in alle soorten en maten en Lucie heeft er vijftig. Ze klinken allemaal anders en dat laat Lucie horen. Nizar wil het ook wel eens proberen en hey, horen wij daar de muziek van Harry Potter? Donnie en Chelsey repeteren voor een optreden. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350195 951.567 833 2024-10-15T17:00:00+00:00 yes no fluit muziekinstrument muziek https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-amsterdamse-school 2024-12-03T10:23:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46308.w613.r16-9.f1b7fac.webp Het Klokhuis | Amsterdamse School Ruim honderd jaar geleden waren er, net als nu, veel te weinig huizen. Vooral in steden stonden hele kleine en ongezonde woningen. Daar woonden de arme mensen. Een paar jonge architecten wilden dat veranderen. Er kwamen nieuwe huizen in een bouwstijl die je de Amsterdamse School noemt, niet alleen in Amsterdam maar door heel Nederland. Serah ziet hoe mooi deze gebouwen zijn geworden. In de sketch blijken kabouters ook verstand te hebben van architectuur. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350191 887.04 2014 2024-10-16T17:00:00+00:00 yes no architectuur gebouw wonen woning https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-zonnepanelen 2024-10-14T10:01:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46307.w613.r16-9.480460f.webp Het Klokhuis | Zonnepanelen Iedere dag liggen er in Nederland miljoenen zonnepanelen te shinen op daken en in weilanden. Janouk zoekt uit hoe ze werken en hoe je de meeste energie haalt uit ons zonlicht. In het Ruimteschip zien we dat zonnepanelen in de toekomst ook nog handig kunnen zijn. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350185 897.402 2904 2024-10-17T17:00:00+00:00 yes no zonnestraling zonne-energie duurzaamheid energiebron https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-shorttrack 2024-10-14T10:00:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46306.w613.r16-9.12f3c3f.webp Het Klokhuis | Shorttrack Shorttrack is keihard schaatsen op een korte baan. De schaatsers gaan heel hard door de bocht. Hierbij raken ze met hun hand kort het ijs aan om in balans te blijven. Je moet heel snel zijn en lef hebben. Toptalent schaatsster Angel Daleman laat Pascal zien wat er allemaal bij komt kijken en Pascal gaat het zelf ook proberen. In de sketch onderzoekt Petra een verdachte shorttrackster. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350170 900.495 2305 2024-10-18T17:00:00+00:00 yes no schaatsen schaats wintersport sport https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-werelderfgoed-eise-eisinga-planetarium 2026-03-10T14:32:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46300.w613.r16-9.5a6bd24.webp Het Klokhuis | Werelderfgoed: Eise Eisinga Planetarium Een soort reusachtige klok, die niet de tijd maar de precieze plek van de planeten aan de hemel laat zien. Het klinkt nogal ingewikkeld, maar Eise Eisinga bouwde het, zo'n 250 jaar geleden. Zijn planetarium werd Werelderfgoed en het werkt nog steeds. In de sketch probeert Mermelien iets te doen aan de spinnenangst van Ton. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1355285 870.537 4104 2024-10-08T09:48:00+00:00 yes no planeet hemel werelderfgoed Friesland https://schooltv.nl/video-item/op-zoek-naar-de-kraai-kauw-en-roek-klokhuis-soortsafari 2024-10-14T08:12:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46303.w613.r16-9.732a69a.webp Op zoek naar de kraai, kauw en roek | Klokhuis Soortsafari Janouk en Bram gaan deze week niet op zoek naar één, maar naar maarliefst drie vogels: de kraai, de kauw en de roek. En het blijkt nog een behoorlijk klus om deze geniepige vogels op de foto te krijgen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20223122 485.546 688 2024-10-14T07:11:00+00:00 yes no biodiversiteit vogel https://schooltv.nl/video-item/waarom-gapen-we-om-onze-hersenen-te-koelen 2024-10-15T08:31:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46365.w613.r16-9.79e9533.webp Waarom gapen we? | Om onze hersenen te koelen Waarom moeten mensen eigenlijk gapen? Als je gaapt, dan adem je diep in door je neus en mond, gevolgd door een moment van maximale spieraanspanning. Daarna sluit je je kaak en adem je langzaam uit. Gapen hoeft niet meteen te betekenen dat je moe bent of dat je je verveelt. Onderzoekers denken dat je door te gapen je hersenen koelt. Zodat ze zo goed mogelijk hun werk kunnen blijven doen. En dat gaat zo. Door te gapen ververs je eerst de lucht in je neus en mondholte. Hier zitten aders en doordat die aders in contact komen met koelere lucht koelt eerst het bloed af en vervolgens dus ook de hersenen. Daarnaast zorgt het aanspannen van de spieren in de nek, kaak en het gezicht ervoor dat er druk komt te staan op de aderen van en naar de hersenen. Dit zorgt ervoor dat het afgekoelde bloed sneller bij de hersenen terechtkomt en het warme bloed sneller wordt afgevoerd. Als je gaat hoef je dus niet per se moe te zijn. Maar als je moe bent, dan kan je lichaam moeite hebben met het regelen van je lichaamstemperatuur. Je wordt vaak iets warmer en daardoor kun je gapen. Het is dus niet gek dat we soms bij gapen aan moe zijn moeten denken. Naast de mens zijn er ook andere gewervelde dieren die wel eens moeten gapen. Weet je wie het langst gaapt? Nou, op 1: een nijlpaard. 2: een orang oetan en op 3: een mens. Dat duurde lang. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20224292 112.234 413 2024-10-28T19:10:00+00:00 yes no ademen lucht gapen hersenen https://schooltv.nl/video-item/zing-de-ng-letterliedjes 2026-01-12T09:43:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46331.w613.r16-9.02410e1.webp Zing de ng | Letterliedjes Achterop je tong zit de ng Achterop je tong Zoals ik 'm net zong Hoor je de ng in: ring Hoor je de ng in: kring Hoor je de ng in: wang Hoor je de ng in: vang De n en de g Schrijf je naast elkaar Dan krijg je de ng Lees zelf maar Zie je de ng in: woning Zie je de ng in: koning Zie je de ng in: vinger Zie je de ng in: slinger Maar in een woord zoals sleutelhanger Of in een woord zoals operazanger Duurt het zoeken naar de ng Het zoeken naar de ng Waarschijnlijk ietsje langer Achterop je tong zit de ng Achterop je tong Zoals ik 'm net zong Achterop je tong zit de ng Achterop je tong Bij oud en bij jong https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20224299 91.157 3988 2024-10-20T22:10:00+00:00 yes no zingen klank letter schrijven https://schooltv.nl/video-item/raad-eens-wat-ik-doe-laborant 2026-04-08T09:05:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46311.w613.r16-9.2ea0188.webp Raad eens wat ik doe | Laborant Welk beroep zit er deze keer in de mysterie box? Is het een brandweer, een conducteur, een dj of een heel ander beroep. Drie kinderen gaan door middel van een spel op zoek naar het juiste beroep. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1734904 959.72 750 2024-09-28T11:37:00+00:00 yes no beroep laboratorium https://schooltv.nl/video-item/raad-eens-wat-ik-doe-paleontoloog 2026-04-08T09:05:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46312.w613.r16-9.01072c9.webp Raad eens wat ik doe | Paleontoloog Welk beroep zit er deze keer in de mysterie box? Is het een brandweer, een conducteur, een dj of een heel ander beroep. Drie kinderen gaan door middel van een spel op zoek naar het juiste beroep. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1734905 974.294 2658 2024-10-05T11:40:00+00:00 yes no beroep archeologie dinosaurus bot fossiel https://schooltv.nl/video-item/raad-eens-wat-ik-doe-fotograaf 2026-04-08T09:05:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46313.w613.r16-9.48bf2de.webp Raad eens wat ik doe | Fotograaf Welk beroep zit er deze keer in de mysterie box? Is het een brandweer, een conducteur, een dj of een heel ander beroep. Drie kinderen gaan door middel van een spel op zoek naar het juiste beroep. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1734906 907.32 1406 2024-10-12T11:41:00+00:00 yes no beroep fotografie fotograaf https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-burgemeester-1 2024-10-24T14:18:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46351.w613.r16-9.6cf78ec.webp Het Klokhuis | Burgemeester Pascal gaat op bezoek bij de burgemeester van Leiderdorp: Tjarda Struik. Maar wat doet een burgemeester eigenlijk en hoe zorg je ervoor dat alles goed gaat in een stad of dorp? Pascal zoekt het voor je uit. Varkentje Rund mag de burgemeester helpen, maar dat is nog niet zo makkelijk. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350186 918.72 1494 2024-10-23T17:00:00+00:00 yes no gemeente overheid bestuur beroep https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-zuur 2024-10-24T14:18:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46360.w613.r16-9.7a6428e.webp Het Klokhuis | Zuur Zure snoepjes, sommigen vinden het heerlijk maar anderen kunnen er bijna niet naar kijken of ze trekken al een zuur gezicht. Maar wat is een zuur eigenlijk en wat kan het allemaal? Serah zoekt het uit. Pien en Lobbert huren iemand in om het kasteel schoon te maken. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350182 940.2 528 2024-10-25T17:00:00+00:00 yes no zuur snoep scheikunde smaak zintuig https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-bloed-1 2024-10-29T13:59:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46368.w613.r16-9.06eb29f.webp Het Klokhuis | Bloed Het stroomt door je hele lichaam: bloed. Maar waarom eigenlijk? Nizar onderzoekt wat bloed is en waarom we het nodig hebben. Bij de bloedbank ziet hij wat er gebeurt met het bloed dat je doneert. In een sketch vindt een agressieve man in een oudere vrouw een bloedbroeder. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1345339 876.96 4570 2024-10-29T18:00:00+00:00 yes no bloed bloedcel ader bloedsomloop https://schooltv.nl/video-item/een-land-met-veel-verschillende-groepen-mensen-de-geschiedenis-van-libanon 2024-10-22T14:04:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46318.w613.r16-9.f685db2.webp Een land met veel verschillende groepen mensen | De geschiedenis van Libanon ‘Israël heeft gisteravond luchtaanvallen uitgevoerd op het zuiden van Libanon.’ ‘Hezbollah...’ ‘Regionale oorlog...’ Libanon, sinds 1943 onafhankelijk, er wonen bijna 6 miljoen mensen. Hoofdstad: Beiroet. Grenst hier aan Israël en hier aan Syrië. In 2020 groot in het nieuws door deze bizarre ontploffing. En nu weer. Misschien wel meer dan ooit. Nu de leider van Hezbollah gedood is. Libanezen leven al jaren in crisis en met dreiging van oorlog. Een land dat al jaren worstelt. Met zichzelf en haar buren. Dit is Libanon uitgelegd. Oké, ik ga je in deze video meenemen langs een aantal belangrijke momenten in de geschiedenis van Libanon. Ga ik de volledige geschiedenis van het land in één video kunnen proppen? Nee, maar het gaat je wel een globaal beeld geven van het land. Naast de beginjaren gaan we kijken naar de conflicten waar het land al sinds jaar en dag mee te maken heeft. We zoomen in op Hezbollah en eindigen met het dagelijks leven. Hoe staat het land er op dit moment eigenlijk voor? Daar gaan we. Dit is het Ottomaanse Rijk in de achttiende eeuw. Dit is wat nu Libanon is. Grote sprong naar het einde van de Eerste Wereldoorlog. Dat Ottomaanse Rijk was een van de verliezers en delen van het rijk worden verdeeld over de winnaars. Het gebied Palestina komt bijvoorbeeld in Britse handen, terwijl Syrië, waar ook het huidige Libanon bij hoort, naar de Fransen gaat. Onder die Fransen wordt een volkstelling gehouden in Libanon. De census van 1932. Belangrijk, want de Fransen gebruiken die volkstelling om verschillende bevolkingsgroepen in Libanon tegen elkaar uit te spelen. Is trouwens al eeuwenlang een manier om ergens de baas te spelen. Dat deden de Romeinen ook al. Dat noemen ze verdeel en heers. Weer een sprong, naar 1943. Mede door het Libanese verzet komt er in dat jaar een einde aan de Franse overheersing, waardoor Libanon onafhankelijk wordt. Ze sluiten een nationaal pact waarin afspraken worden gemaakt over de onderlinge verdeling van de macht, gebaseerd op de telling van de Fransen uit 1932. Deze man, een maronitisch christen, wordt de eerste president van het land. Hij, een soennitische moslim, wordt de eerste premier en hij, een sjiitische moslim, wordt parlementsvoorzitter. En nu hoop ik dus dat jij denkt: waarom leg je zo'n nadruk op hun geloof? Wat maakt dat uit? Dat doen we toch ook niet bij andere landen? Klopt, maar let op: Libanon is een uniek land als het gaat om diversiteit in de samenleving. Er zijn achttien religieuze groeperingen die al decennialang met elkaar samenleven. De drie grootste groepen zijn maronitische christenen, en als je het helemaal versimpelt, dan kun je hen ook wel oosters katholiek noemen. Soennitische moslims en sjiitische moslims. Bij de onafhankelijkheid wordt in het Nationaal Pact opgenomen dat alle achttien groeperingen worden vertegenwoordigd in de overheid en er wordt vastgelegd dat de president altijd een maronitische christen is, de premier altijd een soennitische moslim en de parlementsvoorzitter altijd een sjiitische moslim. Met dus de gedachte: met dit systeem, dit sektarische systeem, worden alle groepen evenredig vertegenwoordigd. Maar die hypothese... komt niet helemaal uit. Libanezen gaan dus eigenlijk al sinds jaar en dag van crisis naar crisis. Kort na de onafhankelijkheid laait het geweld weer op als Libanon ineens een nieuw buurland krijgt. Israël. Dat gebeurt in 1948, waarbij honderdduizenden Palestijnen verdreven worden uit hun huizen en vluchten naar buurlanden, waaronder Libanon. Samen met andere Arabische landen verklaart Libanon de oorlog aan Israël. De gevluchte Palestijnen zijn een enorme groep nieuwkomers in een land waar de onderlinge verhoudingen al zo op scherp staan. Ja, levert uiteindelijk problemen op. De christenen hebben op dat moment de meeste bestuursfuncties in handen en dus automatisch ook de meeste macht in het land. En dat komt omdat die posten waar we het net over hadden, dus president, premier en parlementsvoorzitter verdeeld zijn in een tijd waar er meer christenen waren, in de jaren dertig. Christenen krijgen niet alleen de presidentspost in handen, maar ook de helft van de parlementszetels en het opperbevelschap van het Libanese leger. Maar in de tussentijd komen er steeds meer moslims naar Libanon en die zeggen: Ja, hallo, die volkstelling uit 1932, dat slaat nergens op, want de verhoudingen zijn helemaal anders nu. Maar er komt geen nieuwe telling. Nooit niet, te gevoelig. De onvrede groeit en de eerste opstand... ‘In Libanon is een deel van de bevolking in verzet gekomen tegen het pro-westerse bewind van president Chamoun. Aanhangers van de oppositie maken de stad vrijwel dagelijks onveilig.’ ...wordt, met hulp van de Amerikanen, onderdrukt. In 1975 gaat het helemaal mis. Gevluchte Palestijnen vormen inmiddels een steeds grotere gemeenschap in het zuiden van Libanon en vormen daar een front. Zij vechten vanuit daar nog altijd tegen de Israeli’s. En hoewel de meeste Libanezen achter de Palestijnen staan, zijn er ook spanningen. Dat leidt tot confrontaties tussen aan de ene kant de Palestijnen en aan de andere kant christelijke milities. Blijft niet alleen bij confrontaties. Steeds meer groepen mengen zich en het land raakt verwikkeld in een burgeroorlog. Deze al bizar complexe burgeroorlog wordt nog complexer als andere landen zich ermee gaan bemoeien. Zo valt in 1982 Israël binnen om tegen de Palestijnen te vechten. ‘De oorlog die eerste minister Begin van Israël alweer twee maanden geleden in Libanon begon onder de naam Vrede voor Galilea, gaat nog steeds in alle hevigheid door.’ De burgeroorlog duurt vijftien jaar. Een van de zwartste bladzijden is de massamoord in de buitenwijken van Beiroet in vluchtelingenkampen Sabra en Shatila. 40 uur lang slachtte een door Israël gesteunde christelijke militie honderden tot duizenden vluchtelingen af. Met name Palestijnen, maar ook sjiitische Libanezen worden verminkt, verkracht en vermoord. Niemand kan vluchten uit het kamp omdat het is omsingeld door Israëlische troepen. In de burgeroorlog vallen zo'n kwart miljoen doden en bijna 1 miljoen mensen slaan op de vlucht. En tijdens de oorlog wordt een nieuwe groep geboren: Hezbollah. Dit is waarschijnlijk hoe je Hezbollah kent uit het nieuws. ‘Een grootschalige raketaanval door Hezbollah...’ ‘Hezbollah, een terroristische organizatie...’ ‘raketten afgevuurd op Israel.’ Maar de gewapende tak is slechts één onderdeel van een veel grotere organisatie. Ze hebben ook een politieke tak en zijn diep geworteld in de Libanese maatschappij. En er wordt zelfs gezegd dat ze meer macht hebben dan de Libanese regering. Hezbollah wordt begin jaren tachtig opgericht als verzetsbeweging tegen de Israëlische bezetting in Zuid-Libanon. Het is een sjiitische organisatie en de naam betekent letterlijk Partij van God. Is trouwens niet zo dat automatisch alle sjiitische moslims in Libanon Hezbollah zijn of achter Hezbollah staan. Is belangrijk. De drijvende kracht achter Hezbollah is Iran, het belangrijkste sjiitische land in het Midden-Oosten. Iran geeft geld, trainingen en wapens aan Hezbollah. En nog een belangrijk detail: binnen de verdeling van die machten, dus president, premier, parlementsvoorzitter, krijgen de sjiieten de minst machtige positie en daardoor voelen ze zich al jaren achtergesteld. Kijk, Iran steunt Hezbollah omdat ze ook willen dat Israël verdwijnt uit Libanon. Maar Hezbollah is ook het middel om macht te hebben in het land. In 1990 komt er officieel een einde aan de Libanese burgeroorlog. Maar Israël trekt zich niet terug uit Libanon. In die oorlog rukken ze op een gegeven moment helemaal op tot hoofdstad Beiroet. Daarna nemen ze wel gas terug, maar ze blijven het zuiden van Libanon bezet houden. Tot 2000. Dan lukt het Hezbollah om Israël na achttien jaar bezetting te verjagen uit Libanon. ‘Dood aan Israël is de slogan van de dag.’ En in 2006 krijgt de reputatie nog een grote boost bij de achterban. Achttien dagen nadat Israël destijds de Gazastrook binnenvalt, dringt Hezbollah Israëlisch grondgebied binnen en ontvoeren en doden ze enkele Israëlische militairen. Het is het begin van een nieuwe, bloedige oorlog tussen de twee. Veel Libanese infrastructuur zoals wegen, bruggen, elektriciteitscentrales worden platgebombardeerd. Er komen zo'n duizend Libanese burgers en honderd Hezbollah-militanten om. Israël verliest zo'n 120 militairen en tientallen burgers. De oorlog duurt een maand en laat bij veel mensen blijvende littekens achter. Hezbollah claimt het als een overwinning, want voor de tweede keer trekt Israël zich terug uit Libanon. En Hezbollah wordt, vooral in het sjiitische zuiden, alleen maar populairder, al is dat niet bij iedereen zo. Sinds 7 oktober vorig jaar zegt een deel van de Libanezen: Zij trekken ons ongevraagd een oorlog in. Vanuit het buitenland is er ook kritiek. Een aantal vooral westerse landen ziet Hezbollah als terroristische organisatie. De Europese Unie zette in 2013 de militante tak van Hezbollah op de terreurlijst. Ze verwijzen dan naar aanslagen zoals die op de Amerikaanse barakken in Beiroet tijdens de Libanese burgeroorlog, een aanslag op een restaurant in de Spaanse hoofdstad Madrid in 1984 of de aanslag op een joods centrum in Buenos Aires, Argentinië. Al bijna twintig jaar zijn er geen grote confrontaties geweest tussen Hezbollah en Israël. Ja, er waren beschietingen, maar dat was het ook wel. Tot nu toe dus. Nogmaals, Hezbollah is meer dan alleen de gewapende tak. Hezbollah is dus ook een politieke partij en ze zitten al meer dan dertig jaar in het Libanese parlement. Ze hebben daarnaast eigen tv-stations, ziekenhuizen, scholen en andere sociale voorzieningen voor hun achterban. En hier zien we misschien wel de kern van het sektarische systeem. Nog één keer. Ze hebben vastgelegd dat de president altijd een maronitisch christen is, de premier altijd een soennitische moslim en de parlementsvoorzitter altijd een sjiitische moslim is. Op papier allemaal eerlijk, maar het leidt vooral tot instabiliteit, corruptie en vriendjespolitiek. Publieke diensten zijn vaak indirect de verantwoordelijkheid van groepen als Hezbollah. Deze partijen investeren in infrastructuur, scholing, gezondheidszorg, maar nogmaals, dan wel alleen voor hun eigen achterban. Ondanks dit alles staat Libanon lange tijd bekend als een relatief welvarend land in de regio. Hoofdstad Beiroet wordt ook wel het Parijs van het Midden-Oosten genoemd, met fancy hotels en restaurants, designerwinkels en een bruisend uitgaansleven. Maar dat is wel voor de lucky few. In 2019 barst de figuurlijke bom als het land in een zware financiële crisis terecht komt. Door hyperinflatie zien Libanezen hun geld verdampen en zo'n 80% van de bevolking leeft in armoede. Jongeren willen het liefst het land verlaten. En daar komt ook nog dit bovenop. Naar schatting raken zo'n 300.000 Libanezen dakloos en voor veel Libanezen is dit het symbool voor de incompetentie van de Libanese politiek. Want zelfs vier jaar later hebben we nog geen idee wie verantwoordelijk is voor die verwoestende explosie. De politiek in het land is verlamd. Ze hebben al twee jaar ruzie over wie de nieuwe president moet worden. De regering is demissionair. Ministeries functioneren niet. Het leger stelt niks voor. Dus als Beiroet gebombardeerd wordt, hoeft de bevolking in ieder geval niet te rekenen op de centrale overheid, want die heeft praktisch geen invloed. En wie zijn daar de dupe van? Daarnaast zitten er door de oorlog in Syrië zo'n 1,5 miljoen vluchtelingen in Libanon. Daarmee neemt het de meeste vluchtelingen per hoofd van de bevolking ter wereld op. ‘Eerst de Palestijnen, nu de Syriërs.’ En op nieuwe vluchtelingen, daar zit zeker ook niet iedereen op te wachten. En in de tussentijd is er ook onvrede bij Palestijnse vluchtelingen. Voor Libanezen is het de keiharde werkelijkheid. Crisis op crisis. En nu leven ze weer in een land in oorlog. De aanvallen van Israël op Libanon en de liquidatie van Hezbollah-leiders braken niet alleen die beweging, maar de hele bevolking. Honderdduizenden mensen zijn gevlucht en ze zijn volledig op zichzelf aangewezen. En met alles wat er nu gebeurt is het, zoals zo vaak, een kwestie van afwachten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20224469 1009.92 413 2024-10-16T07:51:26+00:00 yes no Libanon Midden-Oosten https://schooltv.nl/video-item/andere-tijden-in-de-klas-waarom-zijn-we-gaan-vaccineren 2024-10-17T13:40:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46320.w613.r16-9.2c4b68e.webp Andere Tijden in de klas | Waarom zijn we gaan vaccineren? Een uitbraak van mazelen. Veertien ongevaccineerde kinderen zijn daar ziek geworden. Steeds minder ouders die laten hun kinderen vaccineren tegen ziekten als mazelen, bof, kinkhoest of polio. GGD's in het hele land krijgen meer vragen over de BMR vaccinatie. Na een uitbraak van mazelen en vier baby's die dit jaar al zijn overleden aan kinkhoest, groeien de zorgen erover. Toenemende vaccinatietwijfel en daardoor een afnemende vaccinatiegraad. De weerstand tegen inentingen was nooit eerder zo groot. Hoe werden de vaccins geïntroduceerd en hoe keek men er toen tegenaan? Met dit vliegtuig arriveerde op Schiphol nu eens niet de een of andere beroemde persoon. Maar een met spanning tegemoet geziende belangrijke lading vrachtgoed, namelijk de eerste grote zending SOC vaccin voor de bestrijding van kinderverlamming. Wanneer ook de bestelde tweede zending uit Amerika is aangekomen zal er een voldoende hoeveelheid zijn voor de uitvoering van het polio vaccinatie programma van de regering. Dat beoogt alle in 1955 in ons land geboren kinderen tegen kinderverlamming in te enten. Bof, mazelen en rodehond, het zijn allemaal kinderziektes en dat klinkt zo onschuldig, maar ze kunnen grote gevolgen hebben. De mazelen braken uit in 1934. De dokters, die waren niet zo happig om te komen en vijf stierven er. Maar mijn moeder zei altijd ze hadden alle zeven weg kunnen zijn als het doorgezet had. En hoe kon het dat de mazelen zo ernstig werd bij hen? Nou, de armoe en de slechte longen. En er was geen penicilline, dat is in 1938 pas uitgevonden, dus ze kregen er allemaal longontsteking bij en dat is hun funest geworden. Want en het ging zo vlug, want mijn moeder werd honderd keren verteld. Eentje brachten ze ’s morgens naar het ziekenhuis en die at nog een reep chocola op en toen zei die dokter: en vanavond is ie dood. En dat was hij ook. De scholen gingen dicht. Er kwam een verpleegkundige die werd aangesteld, dus dat was voor die tijd ook al heel wat in de crisistijd. Ja, de scholen gingen dicht, ook van een naburig dorp, van het Wild. Dat ligt hier een eindje verderop. Ook die kinderen mochten hier niet naar school komen omdat ze bang waren voor besmetting. Dit is het virus. Een klein organisme, niet groter dan een miljoen inch in diameters. Zo ziet de ziekte die veroorzaakt wordt door het virus eruit die de mens kwelt sinds de mens het zich kan herinneren. Dit is de wetenschapper, dokter John Anders van Harvard wie een vaccin heeft gemaakt om deze ziekte tegen te gaan. En dit is het vaccin. Het eindproduct van een lange strijd met mazelen. Weet je, in die tijd waren we natuurlijk volop bezig met die drie vaccins Koopmans Rodehond. En toen hebben we geprobeerd een soort ja vooruitblik te maken in de zin van zou het überhaupt mogelijk zijn om deze ziekte uit te roeien? Dat was natuurlijk En waarom waren wij enthousiast? De pokken, dat was natuurlijk net achter de rug, zeg maar. Dat was uitgeroeid? - Het was uitgeroeid. Dus in theorie zou je kunnen zeggen het zou in principe mogelijk moeten zijn wanneer je maar voldoende hoge vaccinatie dekkingsgraad hebt om dat uit te roeien. Maar goed, het is duidelijk dat was te enthousiast. Ja. Baby's in Nederland krijgen een inentingsboekje waarin al hun vaccinaties geregistreerd worden. Hiermee wordt onnoemelijk veel bereikt voor de volksgezondheid en met name kinderverlamming. Tetanus, kinkhoest en difterie zijn zeer ver teruggedrongen dankzij een programma van vaccineren dat ongeveer 90% van de bevolking bereikt. De betrokken vaccins worden vervaardigd in het Rijksinstituut voor de Volksgezondheid in Bilthoven. Hier worden ook de combinatie vaccins gemaakt een opeenvolging van diverse componenten die tegelijkertijd worden toegediend. En die verpakt worden in flesjes waarin ze volkomen steriel worden ingebracht. Het prikje van de dokter ondergaat het ene kind makkelijker dan het andere maar als het stempel in het boekje staat, is een stuk veiligheid bezegeld. Voor alle infectieziekten is die ja, die vaccinatie is toch wel een geweldige uitdaging geweest zeg maar. En dat kon eigenlijk alleen maar omdat je op een gegeven moment snapte hoe dat met afweer zat h√®, dat ook als je zelf geïnfecteerd bent bij bijvoorbeeld de mazelen of wat dan ook en dat je eigen lichaam dan in opstand komt. Zeg maar om dat virus onder controle te krijgen en dat systeem dat die gedachtegang en die wil je dan op een kunstmatige manier toepassen. En dat is eigenlijk de basis van die hele vaccin. Deze bizar uitgedoste biochemicus mag er misschien in zijn steriele en beschermende kleding nogal angstaanjagend uitzien, toch dient hij de mensheid. Samen met collega artsen houdt hij zich bezig met de eindproductie van een vaccin tegen rodehond. Wij waren erg blij dat we toen in 87 die combinatie van bof mazelen en rodehond konden introduceren zodat je voor die drie vaccins maar √©√©n prik nodig had. Het was zo dat in die fase gewoon mensen blij waren van.. jee dat is prima, een vaccin voor drie ziektes. U had ook niet veel moeite om hem aan de man te brengen? Nee, helemaal niet. Nee. Mijn gevoel was kinderen op zulke jonge leeftijd een vaccin en dan viermaal waarin zoveel verschillende antigenen stoffen die reacties moeten geven en allerlei hulpstoffen zitten. Ik dacht dat kan voor zo'n jong ontwikkelend wezen niet alleen maar goed zijn. Ik was heel blij met een boek uit Amerika, ‚a shot in the dark. En dat boek, daar heb ik een uittreksel van gemaakt omdat er toch wel een behoefte was aan dat soort kritische informatie. Toen heb ik het initiatief genomen met een aantal andere mensen samen om een vereniging op te richten. Nederlandse Vereniging Kritisch Prikken Als vereniging Kritisch Prikken willen we eigenlijk graag dat er eindelijk eens echte aandacht komt voor de problemen die ook n.a.v kinderen vaccinaties met name kunnen optreden. Ik zou niet willen mensen verbieden om te vaccineren. Ik wil gewoon pleiten voor een fundamenteel mensenrecht. Dat is de integriteit van je lichaam dat je daar zelf over kunt beslissen. Voordat wij een advies gaven bij de Gezondheidsraad over dit vaccin ja of nee, nodigden we de mensen van Kritisch Prikken uit. Dus die konden dan hun verhaal kwijt. En ja, je probeert daar een weerwoord voor te geven aan te geven. Dus op basis van ja wat wat de kennis is van de immunologie zeg maar. Zijn die gesprekken makkelijk? Prettig? Nee dat is helemaal niet makkelijk. Maar dat geeft niet. Want er is geen echte openheid om, om het zeker in het huidige klimaat al helemaal niet om serieus te kijken naar de kritische kant. Als er een kritische beweging op gang komt dan is de eerste reactie nou, dat is maar een klein groepje. Dat kunnen we negeren is altijd het eerste. En als het dan toch serieus blijkt te worden dan gaat men het bestrijden. Wat je eerst door de infectie zelf en bescherming hebt in de bevolking bijvoorbeeld met die rodehond, verdwijnt dat als je ineens gaat vaccineren. Dus dan is het ongelooflijk belangrijk dat je die vaccinatiegraad zo hoog mogelijk maakt. Want dan is iedereen beschermd ook die niet zelf gevaccineerd is. Dan krijg je dus een soort kudde immuniteit, noemen we dat. De eerste vraag is natuurlijk of er wel een massale uitbraak van de mazelen optreedt als je minder vaccineert. En de vraag is natuurlijk of dat erg is of dat het erger is of minder erg als de bijwerkingen. Dat zijn allemaal vragen die ik moet stellen. We hebben thuis zoveel meegemaakt en zoveel ellende gezien. En dat is zo heftig kan toeslaan. Ze onderschatten het ook omdat het is niet één kind dikwijls die er dan gaat. Ja, het kan gebeuren. Zo is het. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20224726 505.749 533 2024-10-16T13:00:00+00:00 yes no vaccin ziekte inenten https://schooltv.nl/video-item/andere-tijden-in-de-klas-waarom-willen-we-eigenlijk-naar-de-maan 2024-10-17T13:39:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46321.w613.r16-9.3c0701f.webp Andere Tijden in de klas | Waarom willen we eigenlijk naar de maan? De Space Race: Wie schiet de eerste astronaut omhoog? Wie loopt het eerst op de maan? Landen als de Verenigde Staten en Rusland zijn al tijden met elkaar in strijd hierover. Maar ook landen als China en India willen naar de maan. Waarom eigenlijk? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20224831 495.36 347 2024-10-16T15:00:00+00:00 yes no maan ruimte ruimtevaart https://schooltv.nl/video-item/focus-in-de-klas-de-risicos-van-anabole-steroiden 2024-10-17T07:31:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46322.w613.r16-9.b18b9e4.webp Focus in de klas | De risico’s van anabole steroïden Honderdduizenden kracht- en vechtsporters in Nederland gebruiken anabole steroïden en dat is niet zonder risico. Sommige sporters lijken niet meer zonder te kunnen. Wat kan de wetenschap doen voor deze groeiende groep gebruikende sporters? Van de naar schatting 3 miljoen mensen die in Nederland aan kracht- en vechtsport doen zijn er maar liefst 480.000 sporters die gebruikmaken van anabole steroïden. Ook Jan, die al 25 jaar doping gebruikt. Om beter te begrijpen wat anabolen zijn en wat ze in het lichaam van de gebruikers aanrichten ga ik langs bij het dopingcontrole lab van de Universiteit Gent. Hoogleraar Peter van Eno leidt dit lab. Anabool betekent eiwit opbouwend en spieren zijn eiwitten. Dus het anabole karakter is omwille van het feit dat die helpen bij het opbouwen van eiwitten van spiermassa. De belangrijkste spier van ons lichaam is het hart. En terwijl dat spreekwoordelijk een groot hart hebben een goede zaak is, is dat als je puur fysiek kijkt niet het geval. Een groot hart houdt risico's in. Aabole steroïden hebben dan ook cardiovasculaire risico's. Hartfalen en trombose krijgen behoort tot de mogelijkheden en dat kan leiden tot hartfalen, tot een hartinfarct. En dat betekent dat als men er niet snel bij is dat je dood bent. Wat doen de anabolen met het hart? Ja, ze werken eigenlijk net als op alle andere spieren werken ze op de hartspier in en geven dan groei van de hartspier. En is dat erg? Nou ja, bij een bij een biceps of een borstspier is extra spiermassa gewoon meer kracht. Maar bij het hart werkt dat niet zo. Daar is een extra…Extra spiermassa ligt eigenlijk alleen maar in de weg, want het hart is een hol orgaan, dus dat moet zich met elke slag kunnen vullen met bloed. En als die hartspier heel dik wordt, dan is daar steeds minder ruimte voor. En dat er zelfs op termijn zoveel spiermassa is dat het bloed gewoon niet meer op de juiste plek kan komen en dat het hart niet meer voldoende zuurstof krijgt. Dat zien we in extreme gevallen ook nog wel. En we zijn natuurlijk groot voorstander van geen anabolengebruik dus we proberen ook wel met mannen te kijken naar oplossingen om te zien of het mogelijk is om te stoppen of het gebruik te verminderen. Maar we realiseren ons ook wel dat het niet mogelijk is om dat bij iedereen voor elkaar te krijgen. Ze weten het soms niet wat de risico's precies zijn en ze zijn ook wel een beetje laconiek over de risico's en die zeggen ja, maar ik leef nu en ik wil me nu prettig voelen. Dat vind ik veel belangrijker. Ik zie het wel als ik ouder ben hoe het met me afloopt. En heel vaak wordt ook gezegd dan leef ik maar tien jaar korter. Maar dan heb ik er nu wel alles uitgehaald. Wauw. Dus dan heb ik nu een prachtig lijf maar ja, dan ga ik maar eerder dood. Ja en dan probeer ik altijd uit te leggen ja soms gebeuren je dingen zoals een beroerte en dan ga je niet meteen heel veel eerder dood. Maar het restant van je leven is wel heel vervelend en in duidelijk mindere kwaliteit. Dus het is niet alsof je je sterfdatum kan uitkiezen. Dus zo mooi als het ze zelf denken dat het soms is, is het niet. Dus het is…Ja, het vereist best wel veel gespreksvoering en educatie om ze toch beter te laten begrijpen waar ze in stappen. En dat is één van onze belangrijkste doelen. Diederik Smit van de Android Health Clinic richt zijn onderzoek op de relatie tussen dopinggebruik zoals anabole steroïden en interventies door middel van begeleiding en advies. Smit heeft aangetoond dat deze vorm van medische ondersteuning de negatieve effecten van dopinggebruik kan beperken. Anabolen gebruiken is continu laveren tussen ja keuzes maken die goed zijn voor je prestaties en voor je gezondheid. Het engeltje zegt doe nou minder, doe nou niet. En het duiveltje zegt nou, doe daar maar een schepje bovenop en jij moet het compromis sluiten. Maar zou je zeggen dat dit nog gezond is wat jij doet? Nee. Kijk, als je sport voor je gezondheid, dan doe je drie keer per week matig intensief wat, zorg dat je altijd een calorietekort zit. Eet je niet te veel en blijf je rond de 75 kilo. Zoiets. Dat is gezond. Maar dit is niet gezond wat jij doet. Nee. Hoe zou je het dan noemen? Wat je doet? Nou ja, het is in zekere zin wel een extreme sport, maar dat is dat is topsport altijd natuurlijk wel. Niemand doet topsport voor zijn gezondheid. Dus jij bent een beetje langs de rand van de afgrond aan het lopen. Ja een beetje op de rand van het mes. Inderdaad, denk ik. Ja. Langdurig gebruik van anabole steroïden kan een drastisch effect hebben op de natuurlijke aanmaak van testosteron in het mannenlichaam. Anabole steroïden bootsen het effect van testosteron na wat de hypofyse ertoe aanzet om de eigen testosteronproductie te verminderen of zelfs volledig te stoppen.Hierdoor daalt de spermaproductie, krimpen de testikels en neemt de vruchtbaarheid af. Na het stoppen met steroïden kan het tot een jaar of langer duren voordat het lichaam zijn natuurlijke testosteronproductie volledig heeft hersteld. Sommige mannen herstellen zelfs nooit volledig. Ondertussen ervaren mannen allerlei klachten, zoals laag libido erectieproblemen, somberheid en vermoeidheid. Hierdoor begint 65% van de mannen binnen een jaar weer met anabole steroïden. Wat vind je nou echt een zorgelijke ontwikkeling als je kijkt naar dit soort middelen? Wat je natuurlijk wel vaker ziet, ook bij andere dingen die niet goed gaan voor je gezondheid is dat jonge mensen, jonge mannen misschien toch wat meer in het moment leven en eigenlijk helemaal niet bezig zijn met iets wat er over tien of twintig, dertig jaar kan gebeuren. En ook dat zie ik wel als mijn taak denk ik. Om ze daar toch ja in ieder geval van bewust te maken dat er ook nog wat meer is. Na het leven als bodybuilder en nou bijvoorbeeld kinderwens speelt ook een rol bij ben je op je twintigste misschien nog niet mee bezig maar wij zien natuurlijk wel de mannen die wat ouder zijn en die willen stoppen en dan tot de ontdekking komen dat dat dus niet meer lukt of dat een kinderwens een probleem is. Dus de ja, de mannen die met de spreekwoordelijke gebakken peren zitten. Maar het is ook wel een goedje he, want wat wij horen is…Je voelt je helemaal de koning als je het genomen hebt. Je hebt meer zelfvertrouwen, je spieren worden groter, je lijf wordt groter. Ja, dat verklaart de verslavende factor. Dat verklaart natuurlijk ook de aantrekkingskracht ervan. Want ja, die middelen werken ook echt en ze zijn in die zin ook echt effectief daar. Ja, daar kan ik, daar kan ik niet over liegen. En de meeste gebruikers voelen zich uitstekend tijdens het gebruik. En hebben ook geen herinnering meer aan hoe het misschien daarvoor was. Of in ieder geval lijkt dat het nieuwe normaal te zijn. Ze willen dit gewoon de hele tijd. Precies, niet alleen omdat ze hun testosteronspiegel dus flink omlaaggaat als ze ermee ophouden. Nou, dat geeft op zich al klachten, maar ook dat ze in de sportschool merken dat ze minder kunnen als voorheen konden en dat hun lichaam gaat veranderen. Het zal sommige mannen die vallen wel twintig kilo af als het om spiermassa gaat. En ja, ook dat is iets waar ze vaak ongelooflijk tegenop zien of heel veel moeite mee hebben dat dat gebeurt. Maar je ziet ook dat er bij krachtsporters of gebruikers van dit soort middelen ook andere verslavingen doorheen spelen. Ik zie nou met enige regelmaat ook wel mensen die in het verleden bijvoorbeeld een gokverslaving hebben gehad of een verslaving aan andere middelen, aan speed of cocaïne of dat soort middelen en die daar bijvoorbeeld dan mee stoppen en dan vervolgens extreem fanatiek gaan krachtsporten en dan ook doorslaan weer in dit soort middelen. Dus verslaving speelt bij een deel van de gebruikers absoluut een belangrijke rol. En daarom pleiten Nederlandse experts voor begeleiding en voorlichting, zoals dat ook gebeurt bij drank- en drugsgebruik. Ik kan me wel voorstellen dat als je het zo faciliteert dat het voor mensen interessanter wordt om het te gebruiken, want ze worden begeleid. Ja, dat klopt, dat is ook een goede nou ja, kritiek die je zou kunnen stellen. We hebben daar ook heel aandachtig naar gekeken in het onderzoek dat we hebben gebruikt om aan te tonen dat deze interventie effectief is. We zien niet een toename van het aantal nieuwe gebruikers, dus de mensen die op deze kliniek afkomen zijn over het algemeen al ervaren gebruikers, dus die gebruikten al, maar die komen dan nu voor adviezen en voor gezondheidscontroles bij ons. En we schrijven het absoluut niet voor en we moedigen het ook zeker niet aan. Maar we gaan vooral kijken naar oplossingen en bescherming voor mensen die het toch al gebruiken en dan niet bereid zijn om op een hele andere manier over na te denken of te stoppen. Dus dan moet je toch sturen met de middelen die je hebt om het in goede banen te leiden. Het wegnemen van het stigma is wel belangrijk om dingen bespreekbaar te maken en ook voor mensen om geen drempel te voelen om met een zorgverlener hierover te gaan praten. Alcohol is van oudsher in onze beschaving gegroeid. Dus als je naar de huisarts gaat en zegt ik heb een drankprobleem dan zijn er allerlei sociale netwerken waar je geholpen kan worden. Maar als je naar de huisarts gaat en je zegt ik gebruik anabolen, ik wil er van af, dan is het nog maar even de vraag of je een goed traject aangeboden kan krijgen. De kans is groot dat je bij een dokter of een zorgverlener komt die eigenlijk niet zo goed weet wat hij moet doen omdat…Nou, een huisarts heeft er niet zo heel veel verstand van want die heeft dat nooit geleerd in zijn opleiding. Maar die zegt soms ook van ja weet je, zolang jij de middelen gebruikt kan ik je niet helpen, wil ik je niet helpen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20224868 590.549 455 2024-10-17T07:21:33+00:00 yes no drugs verslaving sport spieren hart eiwit https://schooltv.nl/video-item/focus-in-de-klas-eten-kweken-met-onze-eigen-poep 2024-10-17T07:30:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46323.w613.r16-9.b0150c7.webp Focus in de klas | Eten kweken met onze eigen poep Boeren hebben niet alleen een stikstofprobleem, maar nu ook een acuut mestprobleem. Als Nederland de klimaatdoelen wil halen, dan ontkom je er niet aan om de veestapel te laten krimpen. Mogelijk heb je dan op termijn niet te veel, maar juist te weinig mest. Onze eigen mest zou dan een oplossing kunnen zijn.Fides gelooft in een circulair systeem, maar dan met menselijke mest. Ze trekt met haar wagen door het land om mensen bewust te maken van hun waardevolle poep en plas waar zij broodjes van maakt. Dit is een circulair toilet. Het is een groot gat gewoon. Ja, daar gaat de poep doorheen. En de plas wordt geleid door de pot en die komt in een tank hieronder en hier in de achterklep. Er zit een goed slot op, want voor ons is poep waarde dus die moet beschermd worden. Het goud moet je goed beschermen. Dit is de bak waar de poep wordt opgevangen. Maar dat is het eindproduct van wat daar jouw pot ingaat. Precies, dus als jij dat hebt opgehaald, waar gaat het dan vervolgens naartoe? Het gaat naar een grote biomeiler en dat is eigenlijk een grote composthoop. Dus daar zit poep en plas in. Maar ook heel veel koolstof, dus houtsnippers, allemaal dat soort dingen. En als je dan wacht, wat er dan gebeurt is vrij magisch, namelijk bacteriën eten dat allemaal op en zetten dat om in aarde, breken daarmee medicijnresten af. Pesticiden worden door de hitte die dat opwekt ook verbrand en daar komt komt dit dus uit. Zou je het willen proeven? Nee, nee, nee nee nee. Nee nee. Nee nee, helemaal niet. Ik ben een moeilijke eter. Dit idee al. Ik denk in beelden. Dat je gewoon denkt van eet ik nou mijn eigen schijt? Nee dat eh…Je kan lekker smaken hoor, maar het is het idee gewoon…Eet je nooit een frietje? Ja, net nog. Nou, komt van land, bemest met koeienpoep. Ja, je hebt wel weer een punt, maar daar denk ik anders over na. Maar van mensen is toch anders. Maar waarom vinden we het eigenlijk zo walgelijk als we koeienmest de normaalste zaak van de wereld vinden? Ik ga langs bij Joshua Tybur, die onderzoek doet naar walging en mij confronteert met testen die ie bij veel proefpersonen heeft afgenomen. Naast poep is plas ook een waardevolle meststof. Kimo van Dijk gebruikt zijn eigen urine om onderzoek te doen naar het effect op de groei van aardappels. Veertien potjes met veertien verschillende stoffen. Wat zijn het allemaal voor stoffen? Hier zie je aan deze kant uit de voedselfabrieken waar ze…proceswater is, het schoonmaken van worteltjes en er komt uiteindelijk soort van afvalwater vrij dat wordt verwerkt. Dus dat zie je aan deze kant. Kan je ook als mest gebruiken? Kan je ook als mest gebruiken. Is relatief schoon ook, dus eigenlijk geen probleem. Maar het is wel zo dat het op dit moment steeds meer verbrand wordt. Dus dat is zonde. Heel zonde. En deze helft. Deze helft, dat komt dus uit poep en plas, rioolwater en uit de assen die daar ook vrijkomen. Dus je hebt urineproduct verwerkt en zwart water, dat is poep en plas bij elkaar. Je hebt het slib wat in een rioolzuivering ontstaat en om hier vanaf te komen op dit moment verbranden we dat. Maar wat je ook kan doen is urine en zwart water bij de pot verzamelen. De wc-pot. Ja, de wc-pot en dat speciaal gaan opwaarderen. Gaan recyclen. Welke zal de beste aardappel opleveren denk je? Dat is een hele goeie. En ik moet je eerlijk zeggen en dat is niet omdat ik bevooroordeeld ben. Ik weet dat de urine echt heel goed kan scoren en dat is bijvoorbeeld ook voor koeienurine maar ook menselijke urine. In Zweden, in Zwitserland zijn ook proeven gedaan, die scoort bijna altijd in ieder geval zo goed als kunstmest en vaak nog net iets beter. Ik heb wat voor jou meegenomen uit dit zakje. Koekjes. Van eigen deeg? Van eigen uitwerpselen verbouwd op basis van mest uit urine. Uit Frankrijk. Uit Frankrijk. Ja. Want daar doen ze dit al. Ja. Wil je er een? Ja zeker. Ik ga ook proeven. Toch spannend of niet? Best wel oké. En wat vind jij? Lekker. Is het voor jou niet frustrerend dat…In Frankrijk mag je dus gewoon hiervan dit maken. Simpel gezegd. En jij moet het nog allemaal testen en landerijen afhuren om nog eens een keer…Ja. Te bewijzen dat het kan. Vind je dat niet frustrerend? Het is wel frustrerend. Ik bedoel sowieso dat het überhaupt verbrand wordt het meeste wat hier op tafel staat. Maar het is ook zo. Het is wel een transitie. We moeten ook met boeren, die moeten er ook vertrouwen in gaan krijgen. Dus dat is ook waarom we dit doen. Het is ook een soort van demo om te laten zien dat het kan. Dus dat het kan qua veiligheid maar dat het ook al kan qua landbouwkundige waarde dus. En ook, vergis je niet, kan je het het land op brengen? Kan het in dezelfde machines bijvoorbeeld? Kan dat trouwens? Ja, dat kan in principe wel. En de meeste producten hier, die kunnen met gangbare applicatiemiddelen, dus met bemesting…Met de trekker? Het land op gebracht worden. Ja. Elektrische auto's hoor je mensen over, permacultuur, eiwittransitie. Dat zijn allemaal bekende dingen, maar de waarde die jij en ik dagelijks zelf maken. Dat blijft eigenlijk een beetje in de doofpot en dat vind ik fascinerend. In de wc-pot. Ja! Je spoelt het weg, letterlijk. Je spoelt het weg, flush en forget. Ja, zonde. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20224869 592.64 390 2024-10-17T07:28:00+00:00 yes no poep koeienmest landbouw stikstof eten urine veeteelt klimaatverandering https://schooltv.nl/video-item/hoe-is-giro555-ontstaan-samen-geld-inzamelen-voor-snellere-hulp-bij-rampen 2024-10-17T09:56:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46325.w613.r16-9.0e0d6f5.webp Hoe is Giro555 ontstaan? | Samen geld inzamelen voor snellere hulp bij rampen Dit is de allereerste Giro555-actie, veertig jaar geleden. Op televisie en radio is dan de hele dag aandacht voor de geldinzameling. Uw geld komt goed terecht. Het idee komt van tien verschillende hulporganisaties. Allemaal wilden ze zich inzetten tegen een grote hongersnood in Afrika. En in plaats van allemaal apart geld in te zamelen, doen ze het samen. Want zo kan er sneller en meer hulp komen voor mensen die het nodig hebben. De hulporganisaties openen daarvoor samen een soort bankrekeningnummer, een girorekening met het nummer 555. En zo gaat de inzamelingsactie dus ook heten. Giro555. U kunt dus helpen als u dat zou willen, door geld te storten. Kom in actie voor de slachtoffers van ebola. De mensen in Nepal hebben uw steun nu nodig. Sindsdien wordt Giro555 elke keer geopend als er grote rampen zijn waar de hulporganisaties samen iets voor willen doen zoals na de aardbevingen in Turkije en Syrië. Tot nu toe zijn er 49 nationale acties geweest en in totaal hebben Nederlanders daarbij meer dan € 1 miljard ingezameld. Fantastisch! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20224934 82.474 279 2024-10-17T09:55:00+00:00 yes no hulpverlenen ramp geld bank https://schooltv.nl/video-item/hoe-wordt-de-metro-bestuurd 2024-10-17T12:59:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46326.w613.r16-9.3b433bd.webp Wat doet een metrobestuurder? | Pascal loopt een dagje mee met de bestuurder van de Amsterdamse metro Even kijken, de metro naar zuid. Drie minuten, dus we hebben een beetje haast. Let's go! Inchecken. Zo! En door naar beneden. De roltrap. Dit is een lange, moet je kijken! Twee minuten denk ik, dus ik ren alvast. Oh, hij komt eraan. Even wachten. Kom maar. Goeie dag, goedemorgen Pascal. Hoe gaat het? - Goed, met jou? Wow, ja, ik sta hier wel even van te kijken hoor. Dit is echt net een soort videogame als je dit zo ziet. Spannend, he. Meestal zit ik inderdaad achterin, maar dit is wel echt een wereld van verschil. - Wel een ander gevoel he. Moet je kijken. Dit is het nieuwste deel, de Noord Zuidlijn. We hebben hier zeven haltes en het meeste ligt onder de grond. Er staan een paar mensen te wachten. Ja, - wel leuk om het vanaf hier te zien. Ze zwaaien ook soms. Hoeveel mensen passen er in de metro? In de metro passen normaal 960 mensen, maar als het druk is en het is meestal druk op deze lijn passen er wel 1200 mensen. 1200 mensen. En we vervoeren in totaal 300.000 mensen. Wat!? 300.000 mensen per dag in Amsterdam. - In Amsterdam een paar miljoen mensen per week? Absoluut. Maar heel even hoor. Want er is iets wat mij opvalt. - Ja zeg maar. Je druk de hele tijd op dit knopje. Klopt, dit is de dodemansknop. Ik geef hiermee aan dat ik er ben, dat ik oplet en dat alles goed gaat met mij. En waarom is dat zo belangrijk? - Vanwege de veiligheid voor de mensen achter. En voor mezelf. Kijk, als ik niet zou klikken gaat er een geluidssignaal af en dat moet mij dan weer alert maken en dan mocht ik niet reageren. Oh ja, ja daar gaat ie. - Daar gaat ie. Dus als ik niet reageer, zet hij de metro stil, want het is eigenlijk ook best wel een grote verantwoordelijkheid. Absoluut. Ja, je neemt duizenden mensen mee iedere dag. Ja, het moet wel goed gaan. - Het moet wel goed gaan. Want er zijn hier gewoon echte mensen en die rekenen allemaal op mij. Dus wakker blijven. Mag ik de deuren openen? Jij mag de deuren openen. Zodra jij ziet dat het lampje brandt. - Deze? Ja. - OK, komt-ie! Deze wagen heeft twee cabines. We hoeven dus nooit te keren. - Heen en terug, heen en terug. We gaan gewoon naar de andere kant. Door! Dat is versnellen, vooruit. - Vooruit is versnellen. En de hendel achteruit, dat is remmen. Iedereen ingestapt? - Ja. Goedemorgen Pascal Tan hier, van Het Klokhuis. Jullie krijgen de groetjes! Geniet van deze rit en nog een hele fijne dag. Zie je, het daglicht komt eraan! Ja, er is licht aan het einde van de tunnel. Absoluut. Ik vind het wel mooi dat je dan zo van het donker zo naar het licht gaat. Ja. Noorderpark uitstappen, linkerzijde overstappen op de bus 34. Als je zo langs de metro loopt dan kunnen wij je zien op de monitor die je net binnen zag in de metro. Dus als je wil kan je even zwaaien. Dus als je de metro pakt en je ziet de camera... Even zwaaien. Ja, vinden we leuk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20224984 211.157 530 2024-10-17T11:53:14+00:00 yes no metro vervoer vervoersmiddel beroep https://schooltv.nl/video-item/andere-tijden-in-de-klas-wat-is-de-band-tussen-nederland-en-de-navo 2024-10-17T13:38:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46327.w613.r16-9.fc6deea.webp Andere Tijden in de klas | Wat is de band tussen Nederland en de NAVO? De NAVO bestaat deze week exact 75 jaar en misschien is dit wel het spannendste moment uit haar bestaan. Vanwege het 75 jarige bestaan van de NAVO zijn de 32 buitenlandministers in Brussel. Ik denk dat je kunt terugkijken op 75 jaar waarin de NAVO heeft bijgedragen aan vrede en veiligheid in Europa. 75 NAVO. 75 jaar gezamenlijke verdediging. Daar is het bondgenootschap voor opgericht. In die verdediging speelt Nederland een belangrijke rol. In Washington is de definitieve tekst van het Atlantische Pact vastgesteld. De deelnemende landen verplichten tegen elkaar te helpen indien hunner wordt aangevallen. Een militair samenwerkingsverband, opgericht in 1949 ter verdediging tegen het Rode Gevaar En helemaal Nederlands die verdediging met water. We laten land onderlopen en schuilen erachter. Het doel van het aanleggen van de IJssellinie was om de Russen tegen te houden. Maar beter kan je zeggen afremmen, vertragen, zodat in het westen er nog maatregelen genomen konden worden. Dat betekent aanvoeren van troepen of evacueren van de hotspots. De oorsprong van de IJssellinie het maken van een waterlinie, is door de NAVO bedacht. Die vonden dat we langs de natuurlijke grens die barrière zouden moeten bouwen. In de IJssel werd nog een stuwdam gezet waarmee dus het water de uiterwaarden zou vullen en dan eenmaal de gevulde uiterwaarden zouden via inlaat werken het water inlaten in inundatiegebieden. Dat bij elkaar moest dan 5 tot 10 kilometer breed zijn en moest binnen 5 tot 10 dagen actief zijn. Volledig uitgevoerd omdat dat de vermoedelijke aanlooptijd was van de Russen, vooral vanuit het IJzeren Gordijn hier aan de IJssel te komen. Hier op deze kaart zie je dus wat allemaal onder water zou staan. Maar je ziet inderdaad dat hier alle delen Zutphen zou hele stukken blank worden en hier zie je bovenin dat zijn de Kampen en Zwolle. Zwolle zou overigens totaal verdwijnen. Twee meter dertig. Het is tot aan de dakgoot zo en zo moet je dat beredeneren. Tot zover zal het water kunnen komen staan. In die brede strook waar we nu over praten wonen dus zo'n 200.000 mensen en 80.000 stuks vee. Die zouden geëvacueerd moeten worden. Alles was behoorlijk gedetailleerd voorbereid voor die evacuatie. De IJssellinie is zo geheim dat alleen de burgermeesters op de hoogte zijn. In 1961 schokken de Sovjets de wereld met Tsar Bomba. Een waterstofbom. Als reactie hierop besluit de NAVO dat de verdediging moet worden opgeschoven naar Duitsland. En ook wij krijgen een stukje van die gezamenlijke oostgrens te verdedigen. Hier hebben we dus de grens met Oost-Duitsland. En dat is de zogenaamde Salzwedel Bogen. U ziet hier die je punt, die dus uitkomt in Oost-Duitsland hè. Dus die Oost-Duitsers, die konden van drie kanten konden ze ons benaderen. Het gebied wordt globaal begrensd door in het noorden de autobaan Hamburg Bremen in het westen rivier de Weser, in het zuiden de autobaan Hannover Braunschweig en in het oosten de Oost-Duitse grens. Het beslaat een oppervlakte van ongeveer honderd bij honderd kilometer. Onder ons zaten de Duitsers en de Fransen en de Engelsen en de Amerikanen. En de Amerikanen de zaten op de grote naderingswegen van oost naar west. Ik had iets te lang gedaan over een middelbare school en in die tijd was de dienstplicht zo dat je kon √©√©n keer blijven zitten maar twee keer was fataal en dan werd je opgeroepen. Ik kon vrijwel direct van de ene Daf in de andere stappen om af te rijden naar Duitsland. Ik herinner me dat nog heel goed de tanks in in ons geval stonden op een schietbaan zeg maar een groot betonnen platform. Met dekzeilen eroverheen en daar stond een grote tent bij met onderdelen en dat was het dan. Het was in weer en wind onderhoud plegen. Het was niet buitengewoon aangenaam, we sliepen gewoon in legeringsgebouwen. Iedereen. In kamp Hohne, wat dus gebouwd is voor de SS. Het is een gigantisch kamp. Hohne ligt een kilometer of vijftig van het ijzeren gordijn af. Dus je zit dichtbij de vijand. Je had daar dus echt speciale diensten omdat je moest op betrekkelijk korte tijd gereed zijn om om in actie te komen. Dat was dus een spannende tijd en we hebben dus die die Oost-Duitsers hebben we ook vaak naar ons zien kijken uit hun wachttorens. En wij moesten als wij dus bij de grens kwamen, altijd in burger lopen. Maar ze wisten natuurlijk dat wij militairen waren maar ze konden in ieder geval de rangen niet onderscheiden. En dat konden wij dus wel. En daar konden onze scherpschutters natuurlijk rekening mee houden. De commandanten die moest je als eerste eruit schieten natuurlijk. De crisis om Cuba begon nadat verkenningsvliegtuigen van de Amerikaanse luchtmacht op verschillende plaatsen boven het eiland luchtfoto's als deze hadden gemaakt waaruit bleek dat hier op nauwelijks 150 kilometer van de kust der Verenigde Staten in snel tempo raketbasis werden gebouwd die Amerika als een directe bedreiging beschouwden. Toen het dus uit de hand begon te lopen en de Amerikanen, de schepen van de Russen die naar Cuba onderweg waren met atoomwapens de weg zouden gaan blokkeren. Toen werd het dus echt ja, linke soep. Wij zijn toen ook naar onze gevechtsposities gegaan met volledig afgetankte tanks. Dus vol met benzine en vol met munitie. We sliepen en aten op de tanks En wachtten tot er tot er wat ging gebeuren. Als daar een vijand aankwam dan was het een kwestie om ja voor proberen, tegen houden en dan terugtrekken en weer opnieuw. Dat is het vertragend gevecht. Maar ja, wat er natuurlijk gebeurde, want atoomwapens waren er volop voorhanden en daar was ook sprake van dat die dus gebruikt zouden worden op het slagveld zelf. Dus ja, hoe lang onze levensduur geweest zou zijn onder dergelijke omstandigheden is moeilijk te zeggen. De hele stemming was tamelijk fatalistisch. In de zin van nou eens kijken wat er gebeurt. Tijdens de Cubacrisis in 1962 heeft hier een commandant met zijn staf heeft hier gelopen en toen zijn eigenlijk de eerste stappen genomen. Het IJsselmeer wordt eigenlijk afgesloten dat het water begint te stuwen. Men praten over ondergelopen polders. We praten over volgelopen riolen. De oorlog had kunnen uitbarsten. Als Chroetsjov niet teruggegaan zou zijn Dan hadden we oorlog gehad. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20224936 503.381 697 2024-10-17T10:30:00+00:00 yes no Koude Oorlog Rusland NAVO https://schooltv.nl/video-item/histoclips-luther-en-de-hervorming 2025-01-14T08:37:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/21000/images/21916.w613.r16-9.477c816.webp Histoclips | Luther en de hervorming De verkoop van aflaten was voor Luther de druppel in de bekende emmer. Maarten Luther, monnik en theoloog, had rond 1500 al veel kritiek op de kerk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20245002 0 12394 2013-01-28T23:00:00+00:00 yes no kerk hervorming godsdienst https://schooltv.nl/video-item/op-zoek-naar-de-brandnetel-soortsafari 2024-10-21T07:39:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46332.w613.r16-9.1263910.webp Op zoek naar de brandnetel | Klokhuis SoortSafari Deze week hebben Janouk en Bram een prikkelende zoektocht: ze gaan namelijk op zoek naar de brandnetel. En als echte natuuronderzoekers moeten ze natuurlijk ook weten hoe het voelt om door deze plant geprikt te worden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20225117 469.994 591 2024-10-18T08:00:00+00:00 yes no plant biodiversiteit buiten https://schooltv.nl/video-item/wie-waren-de-vikingen-clipphanger 2024-12-12T15:15:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46352.w613.r16-9.2a04873.webp Wie waren de Vikingen? | Clipphanger De ‘Vikingen’, dat zijn de Scandinavische piraten die vanaf het eind van 8e eeuw wereldwijd op rooftocht gaan. Uit het niets slaan ze toe in de slecht verdedigde kloosters op de Britse eilanden, en daarna in de rest van Europa, Noord-Afrika, Rusland, Canada en zelfs… ons eigen Wijk bij Duurstede (?!?!). Op zijn snelle, lange boot is de Viking een vervelende verrassing. Hij is uit op je buit, of op jou zelf: verslagen vijanden worden soms als slaaf meegenomen om op de boerderij te werken. Want na zo’n rooftocht kon een Viking thuis gewoon weer een tijdje lekker boeren. Gezondheid! Maar een Viking voelt zich pas echt fijn, als ie kan knokken. Op het slagveld toont hij zijn moed, of misschien wel: roekeloosheid. Want als hij per ongeluk sterft in de strijd, komt hij fijn terecht in het Walhalla, zo geloven ze tenminste. Vanaf 1100 komen de Vikingen steeds minder vaak langs. Hun traditionele doelwitten hebben geleerd zich te verdedigen en havens en steden zijn versterkt. Maar in de eeuwen daarvoor hebben ze zich in heel Europa aardig ‘vermengd’ met de lokale bevolking. Dus misschien heb jij ook nog een beetje Vikingbloed! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20224929 85.226 5763 2024-10-23T22:10:00+00:00 yes no piraat Middeleeuwen oorlog Scandinavië https://schooltv.nl/video-item/raad-eens-wat-ik-doe-bouwvakker 2026-04-08T09:04:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46336.w613.r16-9.9d010f2.webp Raad eens wat ik doe | Bouwvakker Welk beroep zit er deze keer in de mysterie box? Is het een brandweer, een conducteur, een dj of een heel ander beroep. Drie kinderen gaan door middel van een spel op zoek naar het juiste beroep. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1734907 981.729 1914 2024-08-22T08:48:12+00:00 yes no beroep bouw bouwen steen https://schooltv.nl/video-item/was-de-triceratops-een-kuddedier-een-sociale-planteneter-uit-de-dinotijd 2024-10-22T14:05:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46339.w613.r16-9.801faa7.webp Was de triceratops een kuddedier? | Een sociale planteneter uit de dinotijd De triceratops leefde bijna 70 miljoen jaar geleden in het gebied dat nu Noord-Amerika is. Een volwassen dier kan zo'n acht meter lang en drie meter hoog worden. De soort is herkenbaar aan zijn grote nek, kraag en drie enorme hoorns twee lange op het voorhoofd en een kleinere op de neus. Lang werd gedacht dat deze dinosoort niet in groepen leefde, maar dat is dus wel zo. Onderzoekers ontdekten in Amerika skeletten van een kudde op de plek waar ooit een rivier stroomde. Ik denk dat deze kudde dit gevaar van de rivier een beetje niet goed had ingeschat. En het is misgegaan en er zijn er…Er zijn er vijf verdronken. Uiteindelijk zijn ze toegedekt door de modder die de rivier heeft aangespoeld. Dat heeft daarna nog een duwtje gekregen, toen de rivier nog een keer en uiteindelijk al die botjes door elkaar gespoeld. En dat hebben wij teruggevonden. Onderzoekers hebben wel tien jaar gewerkt aan het schoonmaken van de botten en het in elkaar puzzelen van de skeletten. Er kwamen steeds meer botten tevoorschijn. Één, twee, uiteindelijk drie, vier, vijf skeletten zijn het geworden. We hebben ze in elkaar gepuzzeld en hier staan ze. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20225636 77.269 682 2024-10-22T08:00:00+00:00 yes no dinosaurus skelet archeologie beroep https://schooltv.nl/video-item/waarom-mag-je-niet-werken-voor-je-dertiende-kinderarbeid-is-verboden 2024-10-24T11:44:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46341.w613.r16-9.6089aa2.webp Waarom mag je niet werken voor je dertiende? | Kinderarbeid is verboden Dit zijn Dante. Hoi. En Luca. Hoi. Ze zijn elf jaar en hebben een online winkel met Amerikaans snoep. En ze zijn niet de enige. Kinderen met een eigen bedrijfje. Jeroen van tien verkoopt bloemen aan de deur. Die kosten 12,50. En Jacolien is twaalf en verkoopt pokebowls. Ik wil een groot huis, met een zwembad en een Lamborghini. Ja Jacqueline, dat willen we allemaal wel. Daarom zouden veel kinderen nu al willen werken. Maar tot en met je twaalfde is het echt verboden om een baantje te hebben. Waarom eigenlijk? Daarvoor gaan we 150 jaar terug in de tijd naar het jaar 1871. Er waren in die tijd grote fabrieken waar kinderen hard moesten werken soms zelfs de hele dag. En daar werden kinderen ziek van. Politicus Samuel van Houten bedacht een wet. Kinderen tot en met de twaalf jaar mogen niet werken. Met deze wet wilde hij ze beschermen. En die wet bestaat nog steeds. Er zijn een paar uitzonderingen. Je mag bijvoorbeeld als kind meedoen aan een reclame, een film of spelen in een musical. Maar dat mag niet vaker dan 24 keer per jaar. Als je dertien of veertien jaar bent dan mag je een paar uur per week licht werk doen. Niet in een fabriek of met zware machines, maar bijvoorbeeld wel fruit plukken, vakkenvullen of helpen in een pretpark. Ouders graag op de rode stoelen en kinderen op de bankjes. Maar je eigen bedrijf beginnen, zoals Luca, Dante of Jacolien, dat mag altijd. Maar alleen als je ouders daarvoor toestemming geven. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20225986 100.757 1169 2024-10-23T08:20:00+00:00 yes no werken kinderarbeid geld https://schooltv.nl/video-item/wat-zijn-backing-vocals-de-zangeressen-en-zangers-die-meezingen-met-grote-artiesten 2025-08-14T15:14:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46342.w613.r16-9.d0f5668.webp Wat zijn backing vocals? | De zangeressen en zangers die meezingen met grote artiesten Deze drie meiden zingen op het hoogste niveau en treden op in de grootste stadions en concertzalen. Toch kan het zijn dat jij ze helemaal nog niet kent. Hoe dat kan? Ze staan namelijk net iets achter de artiest. Ik heb het over achtergrondzangeressen ofwel backing vocals. Op de backings: Velvet Vox! Vandaag loop ik mee met Frederike, Katie en Judith. Zij zijn backing vocals voor de grootste artiesten van ons land. Zo hebben ze onder andere al gewerkt met Snelle, Rolf Sanchez, Emma Heesters, Ronnie Flex en zo kan ik nog wel even doorgaan. En vandaag treden ze hier op in Antwerpen, samen met Maan. Je hebt het misschien niet door, maar ze zijn een superbelangrijk onderdeel van elk optreden. En daarom zet ik vandaag de backing vocals in de schijnwerpers. Als je denkt dat zingen op de achtergrond relatief makkelijk is, dan heb je het goed mis. Want je moet namelijk een soort zingende duizendpoot zijn, want je moet alle kanten op kunnen met je stem. En dat begint allemaal met heel hard repeteren. Ze zingen: That’s when I remember, that’s when I remember.... Dat klinkt zo mooi samen. Maar wat moet een goede backingvocalist nou zoal kunnen? Nou, het is allereerst belangrijk dat je muzikaal bent natuurlijk. Dat je zuiver kan zingen en dat je samen als een geheel klinkt. Anders wordt het een rommeltje. En daarnaast is timing ook heel belangrijk. Dus bij Maan zingen we bijvoorbeeld heel veel popliedjes, dus daar is het heel belangrijk dat we een strakke timing hebben. Hoe klinkt dat dan bijvoorbeeld? Nou, we zingen bijvoorbeeld het liedje Leven. We kunnen wel een stukje doen. Middernacht... 1, 2, 3. Middernacht en we zijn onderweg naar een plek die alleen maar liefde kent. Oh ja, dat hoor je wel, dat is heel puntig. Maar we zingen ook wel eens soulmuziek en daar is de timing dan eigenlijk weer wat vrijer. I feel for youuuu. We maken volumeverschillen, dus we gaan bijvoorbeeld van zacht naar harder. Wil nergens liever zijn, het is stil hier aan de overkant. Wow, dat klinkt supermooi! Backing vocals bestaan uit twee of drie personen en ze zingen vaak meerstemmig. Dat betekent dat ze allemaal op een andere toonhoogte zingen. Als je goed luistert, hoor je bijvoorbeeld dat Frederieke de lage stem zingt. Judith zingt de middelste stem en Katie heeft de hoge stem. Ieder zingt een andere toon van hetzelfde akkoord. Oftewel drie tonen die op zo'n afstand staan van elkaar dat ze voor je hersenen klinken als een heel mooi geheel. Kijk, dit is zo’n akkoord. Dit heet D-majeur en dat klinkt best wel vrolijk. Maar als je de middelste noot een halve toon omlaag doet... Klinkt ie ineens wat droeviger en onheilspellender. Dan heet ie d-mineur. En zo zijn er heel veel verschillende soorten akkoorden waarmee je die meerstemmige zanglijnen kan opbouwen. Klopt, maar je kan ook allemaal tegelijkertijd dezelfde noot zingen en dat noem je dan unisono. Kom ik nog thuis of blijf ik slapen? Zo zijn er nog wel duizend vragen. Ik heb mijn ondergoed, mijn tandenborstel, luchtje en mijn lader, want waarschijnlijk blijf ik slapen. En slapen doen we niet, nooit, nauwelijks. Wij gaan iets opbouwen en waarschijnlijk blijf ik slapen. Yeah! Maar meiden, wie bedenkt eigenlijk jullie zangpartijen? Meestal bedenken we die zelf. We krijgen van de bandleider de liedjes toegestuurd. We bedenken dan de zanglijnen. Die zingen we in. Dat sturen we naar elkaar en dan kunnen we het allemaal instuderen. Dit is bijvoorbeeld het liedje Nee is nee van Maan en Bente, die heeft Frederike voor ons ingezongen. En als ik de stemmetjes dan apart afspeel, begin ik even met de lage partij. Dan klinkt dat zo. Loop door... En dan is dit de middenstem. Loop door... en de hoge stem. Loop door. En als ik dat dan samen afspeel dan klinkt dat zo. En zo is eigenlijk de basis altijd wat er op de originele plaat staat en daar omheen kunnen we nog van alles verzinnen. We hebben bijvoorbeeld opgetreden met Snelle en Snelle en zijn bandleider Jimmy vonden het een heel tof idee om een soort uitgeklede versie te maken van zijn liedje Zwaartekracht. Dus daar konden wij helemaal los op gaan met een soort meerstemmig arrangement. Is backing vocal zijn dan eigenlijk gewoon een opstapje naar een solocarrière? Er zijn ongetwijfeld backing vocals die dat misschien wel zo gebruiken als een soort opstapje. En wij hebben natuurlijk ook wel los van elkaar nog onze eigen soloprojectjes. Maar backing vocals is wel echt een vak apart en wij vinden dat wel echt het allerleukste wat er is om te doen. Ja. En het voordeel is ook, we komen wel op alle grote podia, dus we mogen op al die vette plekken staan. Maar we hebben niet de nadelen zoals dat je niet meer over straat kan of de enorme druk waarmee je te maken krijgt als artiest. Dus we hebben eigenlijk precies de mooie tussenweg. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20224311 366.869 244 2024-10-22T12:00:00+00:00 yes no zingen optreden artiest https://schooltv.nl/video-item/hoe-wordt-een-krant-ontworpen-en-gedrukt-fotos-en-koppen-bij-de-artikelen-en-drukken-in-de-drukkerij 2024-10-24T14:19:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46343.w613.r16-9.f315add.webp Hoe wordt een krant ontworpen en gedrukt? | Foto’s en koppen bij de artikelen en drukken in de drukkerij Op de redactie, de artikelen voor de krant van morgen komen binnen. Tijd om ze over de pagina's te verdelen. Harry, jij bent vormgever. Hoe bepaal je nou wat waar komt te staan? Dat gaat in overleg met de eindredactie, die vertelt wat er op de pagina komt. We krijgen inzicht in de foto's, wordt aangeleverd door de foto-afdeling. We krijgen ongeveer de lengte door van de teksten. Dus als een bericht heel belangrijk is, dan heb je minder ruimte voor foto's. Heb je een hele mooie foto, dan laat je lekker de foto het werk doen. Dus je kan eigenlijk alle kanten op. Maar vandaag hebben we gelukkig op pagina vijf een leuk onderwerp over een duif. Oh ja, mooi geworden! Ja, dank je wel. En de kop is dus ‘Duif tot leven gewekt’. Is een kop nou heel erg belangrijk? Ja, de kop is heel belangrijk. Als je de koppen ziet dan moeten ze gelijk prikkelen. Je wil gelijk het verhaal lezen. Ja. Aan het eind van de dag is het altijd superspannend op de redactie. Zijn alle artikelen binnen, zijn alle pagina's op tijd opgemaakt. Is er niet opeens iets superspannend gebeurd in de wereld dat toch op de voorpagina moet? Bij de krant werken ze altijd met een deadline. Het moment dat alle pagina's klaar moeten zijn om te gaan drukken. En dat moment is nu aangebroken. De krant is klaar. Drukken maar. Oké jongens, het ziet er allemaal goed uit. Kan ie door? Ja, hij kan door. De pagina's zijn opgemaakt en digitaal verstuurd naar de drukkerij. Hier zorgt deze machine ervoor dat de pagina's op aluminium platen worden gelezen. Voor elke pagina komen vier platen voor vier kleuren inkt: zwart, geel, cyaan, magenta. Want met die kleuren kan je alle kleuren van de krant bedrukken. Kijk, en dit zijn de vier platen voor de pagina van Marouscha’s artikel. Je ziet hem hier, de duif die tot leven is gewekt. En misschien valt het je op dat alleen deze tekst heeft. Dat komt omdat dit voor de zwarte inkt is. Er komt namelijk eerst cyaan, dus de blauwe inkt, daarna de rood-rozige magenta inkt, dan het geel en dan uiteindelijk de zwarte inkt. En deze platen worden geplaatst in de drukpers en daarna wordt die besmeerd met inkt. Dan drukt hij dat af op een rubberen rol en dat wordt dan weer afgedrukt op het krantenpapier. En dit is de papiervoorraad voor zo'n twee weken. Hier kunnen ze 4,5 miljoen kranten van drukken. Eén zo'n rol is al twaalfhonderd kilo. Uiteindelijk worden alle pagina's bij elkaar gevoegd. Het vouwen en snijden gaat allemaal automatisch. De drukkerij draait nu op volle toeren. Het gaat echt superhard. Het lijkt net een krantenachtbaan. Yes! Vers van de pers. Even kijken. Harry zei dat hij op pagina vijf zou staan. Oh ja, kijk. Oh, mooi is ie geworden met die foto's van Geert en geschreven door Marouscha. En zo staat de krant elke dag online of wordt hij door de bezorger thuisbezorgd. En er is altijd nieuws he. Dus morgen is er weer een krant en overmorgen weer. En over overmorgen ook weer. Het gaat maar door, dat nieuws. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20225399 232.106 1104 2024-10-22T12:00:00+00:00 yes no krant redactie journalist beroep https://schooltv.nl/video-item/wat-gebeurt-er-als-je-ouder-wordt-de-cellen-in-je-lichaam-lopen-schade-op 2024-10-23T09:20:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46344.w613.r16-9.bedb55b.webp Wat gebeurt er als je ouder wordt? | De cellen in je lichaam lopen schade op Ja, ja, 27 jaar oud. Oeh! Hee, lekker hoor, ouder worden. Lekker auto rijden, geen huiswerk. En geen ouders die je vertellen wat je wel en niet mag doen. Hm. Tegenwoordig worden we ook steeds ouder. 500 jaar geleden werd de mens gemiddeld 35 jaar en nu rond de 80. Dat komt door betere hygiëne, betere dokters en gezonder eten. O ja, één ding: Ouder worden betekent niet alleen dat we op onze verjaardag een getal bij schrijven maar ook ons lichaam wordt elke dag een stukje ouder. Dat is fijn als je jong bent want dan word je telkens groter, sterker en slimmer. Maar wat gebeurt er als je een stuk ouder begint te worden? Je krijgt grijze haren en rimpels en er gebeurt nog veel meer. Zo Woe! Even een potje voetballen. O, mijn rug. Ah. Mocht je je afvragen: Wat heeft hij nou aan? Nou dit pak geeft me het gevoel wat er met je lichaam gebeurt als je ouder wordt, zoals minder goed kunnen bewegen minder goed zien. Golazo! En Goede actie! Wat zei je? Goede actie! Minder goed horen. Wat zeg je nou? Actie! O, dat hoorde ik wel. Oe, o Wat ook verandert als je ouder wordt is dat je spierkracht verliest, je krijgt allerlei kwaaltjes zoals trillende handen. En wat ook slechter wordt is je Wat was mijn tekst ook alweer? Je geheugen! O ja, je geheugen wordt ook slechter. Al met al werkt je lichaam niet meer zoals je gewend was. Maar waarom eigenlijk niet? Dat weet Peter. Hij is verouderingsbioloog. En ook onder de indruk van deze fantastische radslag. Soepel! Dat doe ik je niet na. Ja, he? Maar grote kans dat ik over 50 jaar niet zo soepel meer doe. Waarom? Heeft te maken met wat onder de microscoop ligt. Kijk maar. Nou, graag. Ik zie een sliert. Eh en een soort smiley? Zonder ogen? Die slierten zijn cellen, bouwstenen waaruit alles in ons lijf bestaat. Alles, dus mijn hersenen, mijn hart, mijn darmen. Alle onze organen bestaan uit cellen eigenlijk. Het zijn er zoveel, wel miljarden. Meer dan alle zandkorrels van de stranden in Nederland. Wauw, en dat allemaal in mijn lichaam. Ja, en dat is omdat cellen iets gaafs kunnen. Ze kunnen delen en daarom groei je! Voor je geboorte begin je in de buik als één cel. Deze deelt zichzelf op in twee cellen. Twee cellen worden vier. Zo krijg je een steeds grotere hoop cellen die samen je lichaam vormen. Een lichaam dat groeit omdat er steeds meer cellen bij komen. Ik neem aan dat cellen niet blijven delen. Wij blijven niet groeien. Op een moment zijn we toch 'af'? Ja, veel organen zijn af als we volwassen zijn. Denk aan je lever, nieren, hersenen. Er zijn ook organen waarin ze blijven delen. Denk aan je darmen of huid. Dat zit zo: Stel, dit is je knie en dit zijn alle celletjes die daarin zitten. Je gaat een keer fietsen, je maakt een stuurfout en bam! Je haalt je knie open en de huidcellen gaan kapot. Maar dan gaan andere huidcellen weer delen. Weet je nog? En daarmee vullen ze de plek van schade met nieuwe cellen. Zo wordt het lichaam dus gerepareerd. Eigenlijk soort van vernieuwd. Ik ben helemaal fan van mijn cellen, lekker bezig jongens. We worden ook ouder, en daar hebben die cellen ook wat mee te maken, toch? Ja, dat klopt. Ons lichaam zit vol cellen die zichzelf kunnen delen om ons lichaam te doen groeien, te repareren en te vernieuwen. En toch worden we ouder. Waarom wordt ons lichaam ouder? Dat is eigenlijk heel simpel: schade. Hoe langer we ons lichaam gebruiken, hoe meer de cellen schade oplopen. Denk aan een oude fiets. Die heb je veel gebruikt. Roest op de ketting, de spaken kapot. Ziet er minder mooi uit dan een nieuwe natuurlijk. Dat gebeurt ook met de cellen in ons lichaam. Aha. Een 80-jarige heeft zijn lichaam en cellen meer gebruikt dan bijvoorbeeld een 12-jarige. Iemand van 80 heeft meer in de zon gezeten meer slechte dingen gegeten en gedronken, is actiever geweest. Dus de cellen in dat lichaam hebben meer schade gekregen. Ja, wat zie ik hier? Met dit soort krachtige lasers kunnen we heel goed kijken wat er in een cel gebeurt. Wat we hebben gedaan hier is de schade in een cel zichtbaar gemaakt. Dat rode is allemaal schade. En die werken ook minder goed? Die cellen werken nog wel aardig. Alleen scheiden ze de hele dag stofjes naar de omgeving uit. Vergelijk het met zand. Als dat in een motor komt, functioneert die minder goed. Als we jong zijn, hebben we weinig beschadigde cellen, dus relatief weinig zand in het systeem. Dan doen onze organen wat ze moeten doen. Hou ouder we worden, hoe meer van dat zand in ons terechtkomt en gaan organen minder goed functioneren. Dat is veroudering. Want met zand in de motor gaat van alles achteruit. Je zintuigen. Ik zei toch in mijn voeten! Je spierkracht. Ha. En ook in je lichaam gebeurt er van alles. Je hart pompt bloed minder goed rond, je longen nemen minder lucht op. Allemaal omdat onze cellen steeds minder goed werken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20225991 365.312 408 2024-10-23T08:47:26+00:00 yes no veroudering ouderdom https://schooltv.nl/video-item/waarom-is-het-recht-om-te-demonstreren-zo-belangrijk-demonstreren-is-een-manier-om-te-laten-zien-en-horen-wat-je-denkt 2024-10-23T09:57:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46345.w613.r16-9.1c725a1.webp Waarom is het recht om te demonstreren zo belangrijk? | Demonstreren is een manier om te laten zien en horen wat je denkt Amnesty is een wereldwijde organisatie die zich inzet voor de rechten van de mens. Dus ook voor het recht om te demonstreren. Hoi. Ik ben Tirsa. Dagmar. Hoi, Dagmar. Waarom is het recht om te demonstreren zo belangrijk? Demonstreren is een manier om te laten zien en horen wat je voelt en wat je denkt. En wat je ergens over denkt. En als je met heel veel mensen samen demonstreert, kun je zo je stem versterken. En zo kun je dingen in de maatschappij veranderen. Zo zijn er in de geschiedenis heel veel demonstraties geweest. Bijvoorbeeld de Dwaze Moeders die aandacht vroegen voor hun vermiste kinderen. De klimaatdemonstraties. De boeren. Black Lives Matter. Maar ook de grootste demonstratie in Nederland ooit: tegen de kruisraketten. Daar heb ik zelf ook nog aan meegedaan. Wauw! En demonstreren helpt. Bijvoorbeeld in Groningen. Daar maakten aardbevingen veel huizen stuk. Maar in de rest van het land dachten weinig mensen daarover na. En de regering hielp de Groningers niet. Onder andere door demonstraties, zoals deze fakkeloptocht kwam er steeds meer aandacht voor dit onderwerp. Er kwam zelfs een groot onderzoek naar de aardbevingen. Opkomen voor het recht om te demonstreren is in Nederland toch niet echt nodig? Dat wordt vaak gedacht, maar ook in Nederland is niet alles altijd goed geregeld qua mensenrechten. Zo ook bij het demonstratierecht. Heel veel mensen kennen de regels niet. Zowel de mensen die willen demonstreren, als de overheid. Op wat voor manier gaat het mis dan? Veel mensen denken dat je een vergunning nodig hebt om te demonstreren, en dat is niet zo. Demonstreren is een grondrecht. En de overheid moet dat beschermen en faciliteren. Eigenlijk mag een demonstratie alleen verboden worden als er vrees is voor de volksgezondheid of voor wanordelijkheden. Bijvoorbeeld rellen. Demonstreren is een recht, geen gunst. De burgemeester en politie moeten alles in het werk stellen om een demonstratie zo goed mogelijk te laten verlopen. De gemeente heeft als taak een demonstratie goed te laten verlopen en te beschermen. Soms doen ze dat niet en leggen ze onnodige regels op. Zoals bijvoorbeeld vragen om verkeersregelaars. Of ze stoppen een demonstratie weg op een industrieterrein. Kom maar! Demonstreren mag altijd zichtbaar en hoorbaar met betrekking tot het doel van jouw demonstratie. Dus als je het niet eens bent met een beslissing in je gemeente mag je bijvoorbeeld voor het gemeentehuis demonstreren. Dat is belangrijk, want je wilt dat je mening gehoord wordt. Op school, op straat, jongeren voor het klimaat. Op school, op straat, jongeren voor het klimaat. Op school, op straat, jongeren voor het klimaat. Niet overal ter wereld is het zo vanzelfsprekend om te kunnen demonstreren. Kunstenaar Luis kreeg vijf jaar cel in Cuba nadat hij een video online zette waarin hij aangaf dat hij zou gaan demonstreren. Hij is de leider van een beweging die zich inzet voor vrijheid van meningsuiting. Amnesty voert actie voor Luis en andere mensen die gevangen zitten voor het uiten van hun mening. Bijvoorbeeld door de jaarlijkse schrijfactie om aandacht te vragen in de hoop dat deze mensen worden vrijgelaten. O my god! Wil jij dat regelen met de box? Het feit dat jij het recht hebt om te demonstreren betekent ook dat anderen het recht hebben om te demonstreren. Ook tegen jouw demonstratie. En ook in de buurt van jouw demonstratie, om een punt te maken. Meer zon, minder regen! Meer zon, minder regen! Boeh! Meer zon, minder regen! Maar geweld gebruiken, eieren gooien, of op een andere manier een demonstratie onmogelijk maken mag niet. Dat is geen tegendemonstratie, maar vijandig publiek. En is zelfs strafbaar. Maar eigenlijk verlopen de meeste demonstraties gewoon vreedzaam. Net zoals hier in Roermond. En kijk eens hoe mooi het kan zijn. Strijden voor wat jij belangrijk vindt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20225993 266.261 497 2024-10-23T09:34:51+00:00 yes no demonstreren