https://schooltv.nl/video-item/tegenlicht-in-de-klas-de-woningmarkt-in-oostenrijk 2024-04-05T12:23:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44985.w613.r16-9.e1fe2af.webp Tegenlicht in de klas | Wat kunnen we doen aan de vastgelopen woningmarkt? In ons land is de woningmarkt volledig vastgelopen. Jongeren komen nauwelijks aan een woning. Wat hebben we verkeerd gedaan? En kunnen we iets leren van Oostenrijk? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20127764 381.72 2030-12-31T22:59:00+00:00 449 2024-02-13T14:40:31+00:00 yes no wonen woning https://schooltv.nl/video-item/tegenlicht-in-de-klas-gendergelijkheid-in-ijsland 2024-04-05T12:23:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44986.w613.r16-9.8c5259d.webp Tegenlicht in de klas | Gendergelijkheid in Nederland en IJsland Tien jaar geleden stond Nederland nog hoog in de wereldwijde lijst voor gendergelijkheid. Maar nu zijn we afgezakt naar de middenmoot. Wat kunnen we daaraan doen en wat kunnen we leren van IJsland? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20127766 418.64 2030-12-31T22:59:00+00:00 254 2024-02-13T14:58:54+00:00 yes no gender https://schooltv.nl/video-item/tegenlicht-in-de-klas-de-wegwerpmaatschappij 2024-04-05T12:25:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44987.w613.r16-9.8533747.webp Tegenlicht in de klas | De wegwerpmaatschappij Ons huis staat vol met spullen en we kopen dagelijks nieuwe producten erbij. Maar, de snelheid waarmee we nu producten kopen en weer afdanken zorgt voor een groeiende berg afval. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20127767 521.8 2030-12-31T22:59:00+00:00 1991 2024-02-13T14:59:56+00:00 yes no recyclen afval duurzaamheid https://schooltv.nl/video-item/dansstijlen-videos-over-dansen-uit-verschillende-culturen 2024-02-29T14:31:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44991.w613.r16-9.61d67a6.webp Dansstijlen | Video's over dansen uit verschillende culturen Van Turkse volksdansen tot ballet en hiphop, over de hele wereld wordt gedanst. De verschillende stijlen uitgelegd: wat maakt ze bijzonder? https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 223 2024-02-15T14:52:00+00:00 yes no dansen ballet hiphop volksmuziek https://schooltv.nl/video-item/nieuwsuur-in-de-klas-de-kloof-tussen-stad-en-platteland 2024-02-16T08:29:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44992.w613.r16-9.749f8b3.webp Nieuwsuur in de klas | De kloof tussen stad en platteland Inwoners van provincies buiten de Randstad hebben het laagste vertrouwen in de landelijke politiek. Sommigen hebben het gevoel dat ze worden achtergesteld en dat de politiek niets voor ze doet. Dit verschil tussen Randstad en regio zie je ook terug in hoe er naar de geschiedenis wordt gekeken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20129698 642.88 915 2024-02-16T08:15:01+00:00 yes no krimpen bevolkingsdichtheid bevolkingsgroei https://schooltv.nl/video-item/nieuwsuur-in-de-klas-moderne-slavernij 2024-09-16T09:13:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44993.w613.r16-9.8d0f8ef.webp Nieuwsuur in de klas | Moderne slavernij Wereldwijd worden mensen als slaaf gehouden, ook nu nog. Ze worden gevangengehouden, moeten hard werken of worden mishandeld. Vier mensen vertellen over hun tijd in slavernij. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20130184 770.44 1848 2024-02-16T08:57:26+00:00 yes no moderne slavernij migratie gastarbeider https://schooltv.nl/video-item/nieuwsuur-in-de-klas-hedwigepolder-onder-water 2024-02-16T10:55:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44994.w613.r16-9.52761f8.webp Nieuwsuur in de klas | Hedwigepolder onder water De Hedwigepolder was een stuk land in Zeeland, aan de grens met België. Door internationale afspraken is het nu veranderd in een natuurgebied. De dijk is doorgestoken en er stroomt nu water naar binnen. Natuurorganisaties vinden het een mooi project, maar omwonenden zijn minder enthousiast. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20130181 547.72 296 2024-02-16T08:17:48+00:00 yes no polder natuurgebied natuurbescherming Zeeland https://schooltv.nl/video-item/nieuwsuur-in-de-klas-vaker-hooikoorts 2024-02-16T16:26:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44996.w613.r16-9.5022b27.webp Nieuwsuur in de klas | Vaker hooikoorts Veel Nederlanders lijden aan hooikoorts, volgens schattingen heeft 1 op de 4 mensen wel eens klachten zoals niesbuien, hoesten, jeukende ogen en vermoeidheid. Door klimaatverandering en invasieve exoten wordt het hooikoortsseizoen steeds langer. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20130311 482.44 518 2024-02-16T10:43:43+00:00 yes no hooikoorts allergie https://schooltv.nl/video-item/nieuwsuur-in-de-klas-het-elektriciteitsnet-loopt-vol 2024-02-16T16:28:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44997.w613.r16-9.df2f961.webp Nieuwsuur in de klas | Het elektriciteitsnet loopt vol Elektriciteit lijkt vanzelfsprekend, maar tegenwoordig is er steeds minder ruimte op het elektriciteitsnet. De vraag naar energie stijgt en tegelijkertijd wordt er ook steeds meer opgewekt. Het gevolg is dat nieuwe bedrijven en woningen geen aansluiting kunnen krijgen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20130381 554.16 738 2024-02-16T11:50:31+00:00 yes no elektriciteit stroom energie https://schooltv.nl/video-item/nieuwsuur-in-de-klas-protesteren-tegen-klimaatverandering 2024-02-16T16:33:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44998.w613.r16-9.8e1704b.webp Nieuwsuur in de klas | Protesteren tegen klimaatverandering Klimaatactivisten vaak het nieuws. Het zijn opvallende acties die ze doen om aandacht te vragen voor het klimaat. Denk aan wegen blokkeren, schilderijen bekladden of concerten onderbreken. Wie zitten er achter de acties voor het klimaat, en welk effect hebben ze? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20130382 555.64 593 2024-02-16T11:52:14+00:00 yes no klimaat klimaatverandering demonstreren https://schooltv.nl/video-item/hoe-voorspel-je-een-aardbeving-de-plek-de-kracht-en-de-tijd 2024-10-22T14:12:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45000.w613.r16-9.c968086.webp De plek, de kracht en de tijd | Hoe voorspel je een aardbeving? Kan je een aardbeving voorspellen? Kijk: een voorspelling waar je wat aan hebt, heeft drie onderdelen. De plek, de kracht, en de tijd. Plek. Kracht. Tijd. En hoe specifieker, hoe beter. Sommige mensen zijn ervan overtuigd dat ze net als het weer een aardbeving kunnen voorspellen. Ze denken dat bijvoorbeeld te zien aan het sterrenstelsel. Moet je bij wetenschappers niet mee aankomen. Was het niet met Turkije dat een Nederlandse man dat had voorspeld? Als je vaak genoeg voorspelt komt het wel een keer uit. Dat is het gevaar. Of, geen sterren maar: dieren. Er zijn echt talloze verhalen en video's over dieren die een aardbeving al voelen aankomen. De Chinese stad Haicheng werd er in 1975 zelfs om geëvacueerd. En inderdaad, een paar dagen later: een aardbeving. Het is alleen meer toeval dan wijsheid. Onderzoekers hebben vaak gekeken of dieren eerder dan mensen een aardbeving aan zien komen. En het verband? Nooit gevonden. Ok, maar als je een kloppende voorspelling wilt doen van de plek, kracht en tijd, waar begin je dan? Eerst: de plek. Waar gaat de aardbeving komen? Daar kun je eigenlijk een prima inschatting van maken, want kijk... De aardkorst is verdeeld in vakken: aardplaten. De ruimte daartussen noemen we breuklijnen. Die platen bewegen heel langzaam, met een paar centimeter of millimeter per jaar. Als door die beweging de spanning tussen platen teveel wordt, dan krijg je na een tijdje… Ja, hoe kunnen we dit het beste uitleggen? Jullie hebben allemaal wel eens met een liniaal gespeeld denk ik? Ah, met een liniaal natuurlijk. Breekt-ie. Spaghetti, waarom niet? Een stuk beweegt. Of zo, op een gegeven moment... Nou ja, je snapt 'm. Dus als je wil voorspellen waar een aardbeving gaat komen, dan zijn die gebieden tussen twee platen een goede optie. Al is de ene breuklijn de andere niet. De manier waarop de platen langs elkaar bewegen maakt dat een aardbeving vaker of minder vaak voorkomt. Een berucht gebied is de Ring of Fire met de meest onrustige aardplaten ter wereld. Hier komen 90 procent van alle aardbevingen voor. En hier, bij de San Andreasbreuk, gaat het al jaren over een verwachte mega-aardbeving. Besproken door nieuwsprogramma's, wetenschappers, Hollywood... En zelfs Emil! Oke, dus je denkt nu misschien, als je wil voorspellen waar een aardbeving gaat komen, dan kijk je dus vooral naar die breuklijnen? Nou, ja en nee. Want ze komen echt niet alleen langs die plaatranden voor. De aardbeving in Marokko? Dat was een intraplaataardbeving. Ja, precies. Moet ik even uitleggen. Nee, geen spaghetti, geen liniaal, ook geen hout. Dino's?? Nee. Een tafelkleed. Dit is wel echt een lelijke. Ja, ok. Stel: dit kleed is een aardplaat, die dus af en toe een stukje verschuift. Dan kan het zijn dat bij dat verschuiven een vouw ontstaat. Een beving niet aan de randen, maar in de aardplaat zelf. Een stuk zeldzamer en meestal minder krachtig, maar het komt voor. Geen minuut meer binnen gebleven. Het was doodeng. En juist omdat het zeldzamer is, zijn die plekken minder voorbereid en de gevolgen mogelijk nog groter. Ok, dus de ene plek is gevoeliger voor aardbevingen dan de ander, maar echt voorspellen waar er precies een aardbeving gaat komen? Dat kan niet. Nummer 2 dan: kracht. Toch wel belangrijk in een voorspelling. Je hebt misschien weleens gehoord van de Schaal van Richter. Nou die schaal van Richter gebruiken we niet meer, want er is iets dat veel nauwkeuriger is. De momentmagnitudeschaal. Dat is dus altijd het getal dat je erbij hoort. Hoe hoger het getal op die momentmagnitudeschaal, hoe zwaarder de beving. En flink ook, want 1 punt verder op de schaal betekent een toename van factor dertig. Dus 3,0 is 900 keer sterker dan een beving van 1,0. Bij de beving in Marokko, van 6,8, kwam 60.000 keer meer energie vrij dan bij de zwaarste beving in Groningen ooit. Die was 3,6. De kracht van een aardbeving meten? Da's geen probleem. Over de hele wereld staan seismometers die trillingen registreren. Ook in Nederland. Maar: de kracht voorspellen? Da's lastig. Je kan wel iets zeggen over de potentiële kracht. Want van sommige breuklijnen weten we dat er veel spanning op staat, of dat de breuk vastzit. Maar omdat de kracht van een aardbeving van zoveel factoren afhankelijk is, houdt het daar wel een beetje op. En ook al zouden we kunnen weten welke kracht er op ons afkomt, dan is er nog een grote onbekende: de diepte. Kijk, hoe hoger in de aardplaat de beving is, hoe meer wij hier daarvan merken. En andersom: hoe dieper de beving in de aardplaat, hoe minder wij het hier voelen. De beving in Marokko was zo'n ondiepe aardbeving, die tot veel meer schade leidt. Dus om heel precies de kracht te voorspellen, moet je ook de diepte kunnen voorspellen. En dat kan sowieso niet. Misschien moet je zo'n voorspelling ook niet proberen. Zes Italiaanse wetenschappers die dat deden kregen daar zelfs een celstraf voor. Toen in 2009 inwoners van het bergdorpje L'Aquila bezorgd waren over lichte bevingen in het dorp, staken de wetenschappers de koppen bij elkaar en ze concludeerden: dit zijn normale trillingen, geen zorgen. Zes dagen later... Een aardbeving van 6,3 verwoest delen van de stad. Bijna 300 mensen overlijden. De rechter veroordeelt uiteindelijk de wetenschappers voor dood door schuld. Uiteindelijk, jaren later, werd die straf in hoger beroep weer ingetrokken tot verdriet van de nabestaanden. Kortom, hoe krachtig een aardbeving gaat zijn? Ook dat kun je niet voorspellen. Tot slot: wanneer komt er een aardbeving? Landen als Japan, de VS en Canada hebben allemaal een 'early warning system'. Hoor je in Japan bijvoorbeeld dit geluidje, dan heb je een paar seconden om naar een veilige plek te gaan. En daar is het hele land op voorbereid. Zodat iedereen supersnel kan omschakelen. Maar echt een voorspelling is zo'n early warning system ook niet. Het heeft namelijk pas door dat er een aardbeving komt... als-ie al is begonnen. Een aardbeving is namelijk niet 1 trilling. Het zijn er meerdere, net als een druppel die in het water valt. Seismometers pikken een van de allereerste golven op, da's de P-golf. Die de bodem een klein beetje laat trillen. Dan kan het systeem al een waarschuwing sturen, want de tweede golf, de S-golf, is een stuk sterker. Vlak daarna volgen de sterkste schokken. Het geeft je dus hoogstens enkele tientallen seconden tijd. Soms net genoeg om levens te redden, maar liever zie je het veel eerder aankomen. In 1975 dachten ze in Japan: we weten het zeker. De volgende, grote aardbeving komt hier. Want ja, gemiddeld is hier iedere 150 jaar een mega-aardbeving. En de vorige was al bijna 150 jaar geleden, dus het moet eigenlijk wel tijd zijn voor een nieuwe, dachten ze. De regio werd verklaard tot risicogebied en er mochten bijvoorbeeld geen kerncentrales meer worden gebouwd. 36 jaar lang gebeurde er... niets. Tot... ‘Japan is vandaag getroffen door de zwaarste aardbeving in 140 jaar.’ Alleen was die niet hier, zoals voorspeld, maar honderden kilometers verderop, waar wel kerncentrales stonden. Dus ja... wanneer? En ook weer... waar? We weten het gewoon niet. Oke. We kunnen dus wel íets zeggen over de plek, de kracht en de tijd. Maar die drie combineren? Onmogelijk. Maar wetenschappers geven niet zomaar op. Ze doen onderzoek met satellieten naar verstoringen in de lucht, aardplaatgolven, wiskundige modellen, AI, via laagfrequente elektromagnetische uitstoot, iets dat critical transitions in complex system heet. Maar nog niemand heeft de heilige graal gevonden om dit soort rampen te zien aankomen. ‘Er zijn zeker collega's die al een beetje vermoeid zijn, maar ik heb binnen de gemeenschap nog niet gemerkt dat men er genoeg van heeft of erop uitgekeken is.' https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20132488 648.426 2375 2024-02-19T13:18:40+00:00 yes no aardbeving https://schooltv.nl/video-item/waarom-is-zeewater-zout-door-ondergrondse-vulkanen-op-de-bodem-van-oceanen 2024-02-19T15:05:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45001.w613.r16-9.ff53af1.webp Waarom is zeewater zout? | Door ondergrondse vulkanen op de bodem van oceanen 'De zoute zee slaakt een diepe, zilte zucht.' In welke zee je ook zwemt, het is overal zout. En dat een zee zout is, komt door ondergrondse vulkanen. Zit zo. Op de bodem van de oceaan stroomt het zeewater de aardkorst binnen via spleten. In de aardkorst is het vulkanisch en heel warm en daar lossen mineralen zoals zout op in dat zeewater. Dat superzoute zeewater wordt vervolgens omhooggeduwd in de zee. Het zeewater verdampt dan, maar het zout niet, dus stapelt het zich op in de zee. En er is nog een reden waarom er zout in zeewater zit regen. Als het in de bergen regent, dan valt er regenwater op stenen waar zout in zit. Het zout komt dan in het regenwater terecht en dat stroomt dan weer via beekjes en rivieren naar de zee. Alle zeeën zijn dus zout. Maar niet in alle zeeën zit evenveel zout. In de Noordzee bijvoorbeeld zit in iedere liter zeewater ongeveer 35 gram zout. In de Baltische Zee zit zo'n zes gram zout per liter zeewater. Maar de Dode Zee is de zoutste zee ter wereld. Meer dan 200 gram zout per liter. Dat komt door de warmte en de droge omgeving. Er verdampt namelijk veel water. Maar het zout verdampt niet mee, waardoor de zee nog zouter wordt. Voordeel van zo'n heel zoute zee is dat je er veel makkelijker in blijft drijven. Ja, chill toch? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20132674 94.68 3792 2024-02-19T14:59:07+00:00 yes no zee zout water oceaan https://schooltv.nl/video-item/waarom-kan-een-vliegtuig-vliegen-en-wij-niet-de-vleugels-hebben-de-juiste-vorm 2024-02-19T16:57:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45002.w613.r16-9.e614a1e.webp Waarom kan een vliegtuig vliegen en wij niet? | De vleugels hebben de juiste vorm Hoe kan het dat een vliegtuigvleugel in de lucht blijft en wij niet? Dat alles niet zomaar blijft zweven, dat komt door de zwaartekracht. De zwaartekracht is een onzichtbare kracht die je als een magneet naar de aarde toetrekt. Daarom val je altijd omlaag. Om te vliegen hebben we dus een andere kracht nodig. Eentje die ons omhoog duwt. En die kracht halen we uit de lucht. Je kunt het niet zien, maar de lucht bestaat uit allemaal kleine, onzichtbare deeltjes. Moleculen. Die lijken niet zo sterk. Maar dat zijn ze wel. In deze windtunnel zien we precies hoe sterk. Check die rookstraal dan. Ik word bijna weggeblazen door de lucht. Dat komt omdat de lucht heel snel beweegt. Maar wat als het niet te hard waait of stormt, zoals nu? Dan beweegt de lucht helemaal niet zo snel. Dan is het zaak dat we zelf snelheid maken. Daarom gaat een vliegtuig heel hard rijden om op te stijgen. Maar alleen snelheid, dat is niet genoeg. Het belangrijkste is de vorm van de vleugel. Hij moet plat zijn aan de onderkant en bol aan de bovenkant. Je ziet het misschien niet, maar door de bolle vorm aan de bovenkant bewegen de luchtmoleculen daar veel sneller over de vleugel dan de moleculen onder de vleugel. Dit zorgt ervoor dat de luchtmoleculen aan de bovenkant minder hard op de vleugel drukken. Een lagere luchtdruk, terwijl de langzame moleculen onder de vleugel juist voor een hogere luchtdruk zorgen. En als je onder harder drukt dan boven, is het vliegen geblazen. Zo, in één keer! Die wind komt van voren en door de bolling van de bovenkant en de platte onderkant wordt ie omhoog geduwd. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20132763 118.72 4980 2024-02-19T16:31:37+00:00 yes no vliegen vliegtuig vleugel https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wat-is-de-ecologische-voetafdruk 2025-11-28T08:37:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45275.w613.r16-9.1272c58.webp Wat is de ecologische voetafdruk? | Clipphanger Op onze mooie aardbol gebeurt een heleboel wat niet zo best is voor ons milieu. Om die schade duidelijk te maken heeft de Zwitserse wetenschapper Wackernagel een meetinstrument bedacht. Alles wat je eet, doet en gebruikt wordt in een grote rekenmachine gegooid. Na wat gepruttel komt er een score uit, die staat voor de totale ruimte die jij inneemt op aarde. Dit is jouw ‘ecologische voetafdruk’. Die is niet alleen eco, maar ook logisch. Eigenlijk zijn er voor elke aardbewoner zo’n 3 voetbalvelden beschikbaar. Maar de gemiddelde Nederlander heeft een voetafdruk ter grootte van zo’n 12 voetbalvelden. Da’s een heel grote voet waar we op leven. Als iedereen op aarde zo tekeer zou gaan, zouden we dus bijna 4 aardbollen nodig hebben. En die hebben we dus niet hè! Gelukkig kan jij een hoop doen om duurzamer te leven. Minder vliegen, verwarming lager, korter douchen, minder vlees en zuivel eten en minder kopen kopen kopen. Als we allemaal ons beste beentje voor zetten, wordt onze voetafdruk hopelijk steeds een beetje kleiner. En dan hebben we ooit misschien genoeg aan onze enige echte aarde. Aaah, wat een schatje hè? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20132761 90.32 4334 2024-02-29T06:00:00+00:00 yes no ecologische voetafdruk aarde klimaatverandering CO2 https://schooltv.nl/video-item/het-verhaal-van-oranje-nassau-in-de-klas-stadhouder-willem-iv-van-oranje-nassau 2024-02-20T15:27:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45038.w613.r16-9.a63c891.webp Het verhaal van Oranje Nassau in de klas | Stadhouder Willem IV van Oranje-Nassau Na de dood van stadhouder Willem III breekt het tweede stadhouderloze tijdperk aan. Willems achterneef Johan Willem Friso erft de titel prins van Oranje. Zijn zoon Willem Karel Hendrik Friso zal uiteindelijk stadhouder worden van de gehele Republiek. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20133275 392.72 1468 2024-02-21T19:45:00+00:00 yes no stadhouder republiek https://schooltv.nl/video-item/hoe-schoon-zijn-kakkerlakken-glazenwassers-met-zes-pootjes 2024-02-20T14:51:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45105.w613.r16-9.7c4e9b0.webp Hoe schoon zijn kakkerlakken? | Glazenwassers met zes pootjes Vandaag in boenende beesten een extreem schoon dier met een extreem vies imago. Aanschouw een sublieme schoonmaker: de kakkerlak. Maar Tirsa, de kakkerlak, is toch wel het toppunt van ranzigheid. Dat zou je denken, maar niets is minder waar. De kakkerlak zoals deze sissende kakkerlak uit Madagascar, staat namelijk bekend als de opruimer van de natuur. Kan jij nog wat van leren? Dus rottende planten en dierenresten, ze smikkelen het allemaal op. Zo. Nou Tirsa, als je zo overtuigd bent dat ze superschoon zijn. Pak er maar eentje vast. Maar ze lijken wel echt heel groot voor insecten. Nou, dit zijn zelfs nog kleintjes. Ze kunnen wel acht centimeter groot worden. Dat is echt zo groot. Nou is jouw beurt. Het zijn maar gewoon beestjes. Het zijn gewoon lieveheersbeestjes. Het kietelt. Oh. Je weet wel waarom ze kakkerlakken heten hé? Ze kakken de hele tijd. Maar niet op mijn hand, toch? Nee. Heeft niks met kak te maken. De naam komt vanuit Caraïbisch gebied en daar worden ze kakkerlakken genoemd. Ik vind het genoeg geweest, maar het maakt me echt niet uit hoe goed ze kunnen schoonmaken. Ik kies wel een ander huisdier. Weet je het zeker? Het is wel een hele goedkope huisgenoot. Ze kunnen wel 45 dagen zonder eten. Maar kunnen ze ook ramen lappen ofzo? Denk het niet. Nou, zeker wel. Ze kunnen helemaal tot bovenin aan het glas komen waar jij met de spons echt niet bij kan. Hoe dan? Ze hebben speciale pootjes, die hebben haakjes en die worden klauwtjes genoemd. Daarmee kunnen ze de meest gladde objecten zo op lopen. Wow, dit zijn echt de glazenwassers onder de boenende beesten. Kijk, als jij zo goed kan schoonmaken, dan mag je wel bij mij komen wonen. Dan worden de plekjes waar ik niet bij kom ook nog een keertje schoongemaakt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20133632 129.479 675 2024-02-26T19:10:00+00:00 yes no insect natuur https://schooltv.nl/video-item/hoe-werkt-frituren-friet-bakken-in-slowmotion 2024-02-20T14:53:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45106.w613.r16-9.ad43389.webp Hoe werkt frituren? | Friet bakken in slowmotion De aardappel is voor mij echt één groot mysterie. Aan de ene kant gekookt, hou ik dit binnen? Ja, dat wel. Vind ik het echt lekker? Nee. Dan zijn andere kant. Knapperig en krokant van buiten, smeuïg van binnen friet. En ja, ik zeg friet en geen patat, want je zegt ook gefrituurd. Maar hoe kan ik dit nou zoveel lekkerder vinden? Frituren is een kooktechniek waarbij je een hapje onderdompelt in gloeiend heet vet of in olie. Bijvoorbeeld zo'n dun strookje aardappel. Maar ja, wat gebeurt er dan eigenlijk precies? Gelukkig heb ik hier een superslomocamera staan om daarachter te komen. Langzaam laat ik hem er in dompelen. Wat? Oh wow. Zo. Kijk dan. Al die belletjes. Magisch. Ze komen van het water, het vocht dat nog in de aardappel zit. Omdat de frituurolie warmer is dan 180 graden verdampt het water in de aardappel en ontstaan er allemaal gasbelletjes met waterdamp. Je kijkt dus naar kokend water dat ontsnapt. Prachtig. Dat het frietje in de olie zo'n goudbruin korstje krijgt, dat komt door een ingewikkelde reactie die we de maillard-reactie noemen, vernoemd naar deze Fransman: Louis Camille Maillard. Het zetmeel in die aardappel wordt door de hitte omgezet in suikers. Die reageren weer met aminozuren en dat zijn de bouwstenen van eiwitten. Nou goed, het is allemaal heel erg ingewikkeld, maar dat zorgt in ieder geval voor de verandering van de smaak en ook voor dat krokante korstje. Weet je wat? Onthoud voor het gemak gewoon maar.: Maillard-reactie. Wil jij nog? Daar zijn we weer. De olie is nog warm, de camera loopt dus geniet van jullie badje jongens! Friet of patat wordt altijd twee keer gefrituurd. De eerste keer om goed te bakken en de tweede keer voor dat lekkere krokante laagje. Na een tijdje komen de frietjes aan de oppervlakte drijven en dan zijn ze ingedroogd, zoals dat heet. Dan mogen ze eruit. Oh, kijk eens aan. Hoppa, beetje zout eroverheen. Mayonaise. En wat zeggen we dan tegen die aardappel? Goed opgedroogd. Zo. Heerlijk genieten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20133631 185.12 1145 2024-02-26T19:10:00+00:00 yes no aardappel bakken olie https://schooltv.nl/video-item/hoe-wordt-een-grafsteen-gemaakt-een-handgemaakt-monument 2024-02-20T14:54:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45107.w613.r16-9.f19ad8c.webp Hoe wordt een grafsteen gemaakt? | Een handgemaakt monument Misschien heb je wel eens meegemaakt dat iemand van wie je houdt of die je goed kent, komt te overlijden. Heel verdrietig. Het kan dan heel fijn zijn om een plek te hebben waar je af en toe naar toe kunt gaan. Bijvoorbeeld een graf op een begraafplaats. Maar hoe maak je nou eigenlijk zo'n grafsteen? Jeroen, jij bent steenhouwer. Jij maakt grafstenen. Stel, er overlijdt iemand. Mensen zijn op zoek naar een steen. Waar begin je dan? Dat begint bij het bepalen van wat de wensen zijn. Wat voor soort steen het moet worden. Ik zal wat voorbeelden laten zien. We hebben hier verschillende steensoorten en vormen. Wil je een staande steen of een liggende steen of een hartjessteen zie ik. En bloemetjes, boeken? Ook verschillen van steensoort. Zo hebben we hier graniet en hebben we hier zo de kalksteensoorten. Hier wat marmersoorten. Dat zijn de meest gebruikelijke steensoorten voor buiten op de begraafplaats. En je bent nu met deze steen bezig voor de familie Luycx. Ja, we hebben toestemming gehad om deze te laten zien. Ja, ik zal je stap voor stap laten zien hoe ik met zandstralen letters in de steen krijg. Oké. Ik heb een sjabloon. Heb ik op de steen geplakt. Dat is dit velletje. Ja. De letters zijn dan uitgesneden. En dan ga ik door middel van hoge druk en zand ga ik de tekst zandstralen. En zandstralen is dat je het in de steen zet het. In de steen ja. Oké. En wat ben je nu aan het doen? Ik ben nu aan het kijken of de letters even diep zijn. En die zijn goed. Oké, en dit is al het zand toch wat er na af is gekomen. Ja, dat zand beschadigt eigenlijk de steen waardoor de letters in de steen komen. Oké, en is het nu af zo. Dit gedeelte is bijna klaar. Ja, dit ga ik later doen. Het kost wat meer tijd. Moet hier nog iets mee gebeuren? Deze letters kunnen we inschilderen. Oké. Oké, klaar. Dan gaan we nu de rest van het monument opbouwen. Oké. Nou, het ziet er natuurlijk heel mooi uit allemaal, maar het lijkt me ook best wel moeilijk om zoveel met de dood bezig te zijn. Vind je dat ooit lastig? Nee, ik vind het wel mooi om daar een onderdeel van te zijn. Ja, want je maakt natuurlijk wel een monument waar mensen, vrienden, bekenden, familieleden altijd naar toe kunnen gaan om iemand te herdenken. Dat vind ik wel mooi. Mooi beroep heb jij. Dank je. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20133432 177.48 455 2024-02-26T19:10:00+00:00 yes no dood steen beroep https://schooltv.nl/video-item/waarom-zijn-sommige-mensen-bang-voor-een-prik-prikangst-en-hoe-je-er-vanaf-komt 2024-10-28T13:44:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45037.w613.r16-9.51e0b7e.webp Waarom zijn sommige mensen bang voor een prik? | Prikangst en hoe je er vanaf komt Eén derde van alle mensen is er bang voor. Je kan er zelfs van gaan zweten, misselijk worden of flauwvallen. Waar ik het over heb? Over een prik. Nou moet ik vandaag mijn bloed laten afnemen. Nou ben ik niet doodsbang voor naalden, maar ja, echt prettig vind ik het ook niet. En daarom moest ik denken: wat nou als je prikangst hebt? Waar komt die angst voor een naald of voor die prik nou vandaan? En wat kun je eraan doen? Een prik is eigenlijk zo gezet, doet niet eens zoveel pijn, maar toch zien mensen er vaak als een berg tegenop. Het is alsof er een soort alarm afgaat in je hoofd zodra je een naald ziet. Of eigenlijk gaat het alarm al eerder af, als je in de wachtkamer zit te wachten en alleen al aan die naald denkt. Je lichaam begint te reageren. Je hartslag gaat omhoog, je ademhaling versnelt en je kan beginnen te zweten. Ik heb het ook bloedheet. Hierdoor krijg je een gevoel van onrust en onveiligheid. En doordat die gevoelens weer worden teruggekoppeld naar de hersenen, gaat het alarm alleen nog maar harder af. Kortom, je lichaam krijgt het signaal dat het in gevaar is, terwijl dat in werkelijkheid natuurlijk helemaal niet zo is. Integendeel. De dokter wil je juist helpen. Mevrouw Cleven? Ja. Nou, daar gaat ie. Zou je je mouw even omhoog willen doen? Ja, zeker. Zet ik er even een band om. Nou, daar komt ie. Ok, daar gaat ie. Ik kijk effe de andere kant op. Zo, als je deze even voor mij wil vasthouden. Ja. Oh, dat was het al? Ja. Oh. Nou, dat viel me alles mee. En wat doe je dan als mensen hier echt heel veel angst hebben? Meestal hou ik dan een gesprek met degene die geprikt wordt om diegene af te leiden. Dat wil wel eens helpen, maar het komt ook wel eens voor dat mensen zonder prikken de kamer verlaten. Dus dan zijn mensen toch echt zo bang dat het gewoon niet lukt. Ja. Ja. Maar zijn er wel manieren om van die prikangst af te komen? Dat is mijn volgende stop. Ik ga even kijken wat je kunt doen om je prikangst te verminderen. Dank je wel. Elisabeth, hoe komt het nou dat mensen zo bang zijn voor een prik? Het heeft te maken met dat wij bang zijn voor naalden, bloed en verwondingen. Je kan je voorstellen, je huid is een heel belangrijk beschermingsorgaan, dus eigenlijk willen we ervoor zorgen dat dit niet beschadigd raakt. Normaal gesproken als je bang bent of er dreigt gevaar, dan zorgen je hersens ervoor dat je klaar bent om actie te ondernemen, dat je gaat vechten of dat je gaat vluchten. Bij naalden lijkt het er juist op dat je lichaam denkt: oké, ik ga uit. Als ik niet hoef mee te maken wat er nu gebeurt met die naald, dan is dat wat minder vervelend. Maar jij hebt een oplossing gevonden, toch? Vertel. Ja, klopt. We zijn in ons onderzoek gaan kijken hoe we nou precies kunnen meten of iemand bang is of gaat zijn voor naalden. En we hebben ontdekt dat we dat kunnen zien aan je gezicht. Kijk. Dit is onze proefopstelling. Ik heb een hele stoere proefpersoon meegenomen. Dit is Arda. Hoi Arda. En ben je ook een beetje bang voor naalden? Ja. Ja. Ok, dan hebben we de juiste proefpersoon. Maar hoe gaan we deze proef dan uitvoeren? Nou kijk, we hebben een trucje waarmee we je hersenen kunnen laten geloven dat we echt prikken. Maar dat gaan we natuurlijk niet echt doen. Door met een kwastje over je echte arm te aaien en over een neparm. Oh, dat is een neparm. Dat had ik nog niet gezien. De hersenen van Arda denken nu: deze arm, die is van mij. Dus je houdt eigenlijk de hersenen een beetje voor de gek. Ja, precies. Dus wat we nu gaan doen is prikken in de neparm. Ok. Ok Arda, ben je er klaar voor? Daar gaat ie. Zo. Nou, ik vind het superstoer van je. Goed gedaan. Nu hebben we ondertussen gemeten met de warmtebeeldcamera wat we konden zien in jouw gezicht. Ja. Even kijken. Oh, daar ben je met een naald volgens mij. Daar komt ie aan. Even kijken wat ie doet. Spannend! Wat kunnen we aan Arda zien? Nou, één ding wat me meteen opvalt is dat z'n neus koud is en dat zien we heel vaak bij mensen die een beetje bang zijn. Want dit betekent koud. Geel is iets warmer, rood is lekker warm. Ja. Het valt me sowieso op dat ie stopt met ademen en dat ie ook heel weinig beweegt nu. Oh ja, want nu begint ie weer veel meer te bewegen. Nou ja, hij keek een beetje bangig. En zijn neus was en bleef koud. Dat zijn allemaal bij elkaar dus signalen dat je het toch een beetje spannend vindt, die prik. Maar nu heb je al deze informatie. Daar verhelp je die angst niet mee. Wij hebben ook uitgevonden dat je dit soort beelden al kan opnemen met een gewone camera, dus eentje die in je mobiel zit. En met die informatie hebben wij een game ontworpen die jou kan helpen om je prikangst te overwinnen. Oh, je gaat echt superhoog! Maar hoe kan een game er nou voor zorgen dat je van je prikangst afkomt? Wat het spelletje doet, het filmt je gezicht via de selfiecamera. En ook met zo'n camera kunnen we aan de hand van hele kleine kleurverschillen in je huid dezelfde warmtepatronen zien die we ook met die warmtebeeldcamera zagen. We hebben een extra element in dit spel toegevoegd. En dat is namelijk het weer. Daaraan kan je zien hoe het met je gaat. Als het goed met je gaat, dan schijnt de zon. Maar als je een beetje bang begint te worden, dan gaat het regenen. Ah, het is dus eigenlijk aan jou de taak om het zonnetje te laten schijnen. Oftewel rustig worden. Precies. En hiermee kun je je hersenen dus leren om te zorgen dat ze niet zo bang reageren op naalden. Ja. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20134817 357.141 308 2024-02-21T14:27:07+00:00 yes no naald https://schooltv.nl/video-item/andere-tijden-in-de-klas-de-razzia-van-rotterdam 2024-02-22T11:13:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45066.w613.r16-9.f9e2aff.webp Andere Tijden in de klas | De razzia van Rotterdam De hongerwinter moest nog komen, maar in november 1944 komt het einde van de oorlog dichterbij. De geallieerden naderen Rotterdam al op tientallen kilometers. De bezetter wordt zenuwachtig en besluit: Alle Rotterdamse mannen van weerbare leeftijd moeten de stad uit. En zo begint de grootste razzia in de geschiedenis van ons land. Er staat heel groot: bevel. Op bevel der Duitse Wehrmacht moeten alle mannen in de leeftijd van zeventien tot en met veertig jaar zich voor den arbeidsinzet aanmelden. Hiervoor moeten alle mannen van deze leeftijd onmiddellijk na ontvangst van dit bevel met de voorgeschreven uitrusting op straat gaan staan. Er moeten meegebracht worden: warme kleding, stevige schoenen, dekens, bescherming tegen regen, eetgerei, mes, vork, lepel, drinkbeker en boterhammen voor één dag. Op hen die pogen te ontvluchten of weerstand te bieden, zal worden geschoten. Ja, hoe is t mogelijk, hè? Het gaat eigenlijk over twee dagen. 10 en 11 november. En ja, eigenlijk in het diepste geheim al op de avond en nacht van 9 november verzamelen zich allerlei Duitse troepen in de omgeving van Rotterdam. Zo'n 8000 soldaten die vanuit verschillende onderdelen zijn gekomen. En die is ook pas laat verteld eigenlijk wat er aan de hand is. En die beginnen eigenlijk de hele stad, de de buitenwijken van Rotterdam en Schiedam af te sluiten. Om een uur of 7.00u, 7.15u en ik lag nog op bed, werd er op de deur van mijn kamertje geklopt en er kwam een Duits soldaat binnen en die zei mitkommen. Dus ik heb me aangekleed en ben naar buiten gegaan. En toen kon ik nog net een jas grijpen van mijn vader en toen kwamen we op straat te staan. Ze riepen dus dat we dat je moest komen en het was ook nog niet van dien aard dat je zei nou ja, ze kletsen maar wat hè? Je wist nu moet dat gebeuren. Hoeveel mannen worden er uiteindelijk weggevoerd? Het getal wat het meest wordt genoemd is 52.000 eigenlijk. En dan moet je voorstellen op dat moment zijn in die categorie die wordt weggevoerd... Dus mannen van 17 tot 40 jaar zijn er zo'n 70.000 aanwezig in de stad. Dus dat is driekwart van de mannen in die leeftijdscategorie... de weerbare mannen wordt uiteindelijk afgevoerd. Dus Rotterdam zat in één keer zonder het grootste deel van zijn mannelijke bevolking?Ja, is onvoorstelbaar eigenlijk. De Duitsers verdelen de mannen over twaalf plaatsen in de stad, zoals het stadion, havenloodsen en de tramremise. Niemand weet wat er gaat gebeuren en hoe lang het zal gaan duren. Bij het Marconiplein werden we doorgestuurd naar een van de havenloodsen. Daar werden al die honderden mannen werden daarheen gejaagd en die moesten daar wachten. Wachten, wachten, wachten. We mochten gelijk doorlopen naar de voorkant, naar station Feijenoord. En daar werden we dus tussen twee rijen soldaten met honden de veewagens in gejaagd. We zijn naar Delft gelopen. Toen bleek dus dat daar dus wagons... veewagons klaar stonden. Een hele rij en daar gingen de schuifdeuren open en daar werden de lieden in gejaagd. Wist u waar u naartoe zou gaan? Nee. Geen idee. Geen enkel idee. Er volgt een ongekende uittocht. De mannen gaan lopend, per schip of met de trein. Naar honderden verschillende plaatsen in Europa. Van Amersfoort tot aan Hongarije toe. Was u ooit zover van huis geweest? Nee, ik denk dat mijn verste reis tot dan toe Antwerpen was geweest. Dit is de groep waarmee wij dus in Oostenrijk zaten en waarmee we dus een Berchtesgaden beland zijn na de oorlog... of aan het einde van de oorlog. En dat zijn allemaal jongens uit Rotterdam. Nou, je kunt waarschijnlijk wel zien de deftigheid van sommige mensen. Dit is bijvoorbeeld een notaris. Dit is Jack Bijl. Die had een melkfabriek. Meneer Laanen, die was een beetje onze onze voorman. Zeg maar. Automatisch een beetje de leiding van de groep overgenomen. Dit ben ik. Wij werden de wagons uitgejaagd. Kleding was wat je had van huis uit. Nou dat was niet berekend op zware kou. En eten? En eten was... Ik kreeg iedere dag... Ik kreeg geen brood, maar kreeg iedere dag een keer een keteltje soep. Aardappelsoep. De andere morgen, 5.00u, moesten we al aantreden en moesten we naar buiten lopen. Een half uur. Om in een veld ergens waar het heuvelachtig was met rotsen bodem moesten we met pikhouwelen en schoppen loopgraven gaan maken en mitrailleurs nesten. Zij konden zich niet verzetten, want verzet betekende dood. Zij deden het slavenwerk voor de dwingeland. Het Herrenvolk. Toen heb ik plannen gemaakt. Ik moet ervandoor. Ik hou dit niet. En toen kwam er een verpleger, Een Hollandse jongen. En toen heb ik een plan gemaakt met die verpleger om mijn bril kapot te maken en te vragen of ik een verlof zou kunnen krijgen om naar Enschede te reizen. En toen waarschuwde hij mij: En dan moet je terugkomen, want als je niet terugkomt, dan word je opgezocht en gevonden en je wordt geknuppeld. Je gaat naar een strafkamp. Drie Rotterdammers, elk met hun eigen verhaal over hoe ze op de been proberen te blijven. En over ontsnappen met gevaar voor eigen leven. Want voor elk van hen geldt :bij arrestatie dreigt het strafkamp van de Gestapo. Intussen rukken de geallieerden steeds verder op. Europa is bijna bevrijd. Duitsland wordt van alle kanten onder vuur genomen. Ons Holland is vrij. De Duitsers zijn verdwenen. De Tommy kwam hier. Dat weet ik nog wel, dat dat wij voor het eerst Wilhelmus hoorden. En dat was het meest ontroerende moment in die hele periode, denk ik. Het was een teken van dat je weer echt Nederlander mocht zijn. Ja, ik herinner mij heel goed dat dat zeer emotioneel was. Niet alleen voor mij, maar voor de hele groep. Een half miljoen Nederlanders kunnen naar hun vaderland terugkeren. De oorlog is voorbij. We hebben een kar... een handkar, ergens meegenomen, gepikt zeg maar. En wat we aan spullen hadden. Daarop geladen en met z'n elven zijn we richting Nederland gegaan. Gaan lopen. En daar gaan ze dan eindelijk over de grens. En ditmaal in de goede richting. Duitsland met al zijn verschrikkingen ligt achter hen. Ze rijden bevrijd het Vrije Holland binnen. 52.000 man zijn toen gedeporteerd uit Rotterdam. Dus toen die terugkwamen, had je 52.000 verhalen. Er was helemaal geen belangstelling voor. We waren bezig met de bevrijding, met de wederopbouw, met de mogelijkheden van nu zijn we vrij. En nu gaan we dus studeren en nu kunnen we veilig over straat. We kunnen om 8.00u tot 10.00u buiten zijn. Dus die euforie, die had de overhand. Ik ben dus verder weer naar naar naar school gegaan en heb nooit daar verder aandacht aan besteed. Hoeveel van deze hele groep van 52.000 zijn er eigenlijk niet teruggekomen? Nou, wat onderzoek zegt is zo ruim 400 eigenlijk die als gevolg van van de razzia zijn overleden. Dus dan heb je het over door het werk, ziektes, maar ook bij aanvallen van de geallieerden. Want heel veel werden te werk gesteld aan de spoorwegen. Nou die waren regelmatig het doelwit van geallieerde jachtbommenwerpers bijvoorbeeld. Dat was heel gevaarlijk. Dus ja dan. Ja, ruim 400 zijn dus daarom niet teruggekeerd. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20135488 637.824 701 2024-02-22T10:50:00+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog Duitsland https://schooltv.nl/item/anton-de-kom-quiz-over-de-surinaamse-schrijver-en-verzetsheld 2025-03-11T09:59:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45071.w613.r16-9.e3b2589.jpg Wat weet jij over Anton de Kom? | Quiz over de Surinaamse schrijver en verzetsheld Anton de Kom is een Surinaamse schrijver, activist en verzetsheld. In 1934 brengt hij het boek ‘Wij slaven van Suriname’ uit. Het boek is een aanklacht tegen racisme, uitbuiting en koloniale overheersing. Hoeveel weet jij van Anton de Kom? Test het in de quiz! https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 1213 2024-02-22T12:19:00+00:00 yes no Suriname slavernij kolonie Anton de Kom https://schooltv.nl/video-item/willem-ii-is-onschendbaar-ministeriele-verantwoordelijkheid 2024-04-04T09:14:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45075.w613.r16-9.4a1b51a.webp Willem II is onschendbaar | Ministeriële verantwoordelijkheid Lieverd, wat betekent toch dat ene zinnetje uit de nieuwe grondwet? Welke ene zinnetje Willem? De koning is onschendbaar en de ministers zijn verantwoordelijk. Daarmee hebben ze jou de macht afgepakt en dat heb jij zomaar laten gebeuren. Dat klopt, dat klopt, dat klopt. Maar dat zinnetje dat betekent dat zij verantwoordelijk zijn voor alles wat ik doe. Hmm, ja alles wat jij doet of wat jij zegt. De minister, die krijgt de schuld. Maar maar dan mag ik alles doen. Maar dat is heerlijk. Heerlijk, ze hebben jou van de troon gestoten. Ja maar ja lieve, maar als ik bijvoorbeeld dit doe. Oh! Dan krijgt de minister de schuld. Uh ja ja ja ja ik denk het eigenlijk wel ja. En en als ik nou bijvoorbeeld dit doe. Ja dan moeten ze niet bij mij komen klagen. Nee, maar bij de minister en die vliegt eruit. Ja want dat kan toch niet? Klopt, maar als ik nou bijvoorbeeld bijvoorbeeld dit doe o, of dit. ja of dit of dit, Allemaal de schuld van de minister, niet van de koning, want de koning is onschendbaar. Oh de minister, die zijn verantwoordelijk, niet wij. Wij mogen alles. Oh dat is een heerlijke grondwet. Maar wat is dan eigenlijk het probleem? Ik heb werkelijk geen idee. Dus eigenlijk mag ik eindelijk dit doen? Hm. Oh, eindelijk! Allemaal dankzij die grondwet. Kom, laten wij Huis Ten Bosch in de fik steken. Goed idee. Oh o, die ministers, ik ben ze eeuwig dankbaar. Ach, broodje? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20134816 127.68 1644 2024-02-26T06:43:00+00:00 yes no grondwet koningschap minister geschiedenis https://schooltv.nl/video-item/koningin-wilhelmina-vlucht-naar-engeland-de-tweede-wereldoorlog-breekt-uit 2024-03-13T11:19:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45076.w613.r16-9.8b7fedc.webp Koningin Wilhelmina vlucht naar Engeland | De Tweede Wereldoorlog breekt uit Nee, nee, nee ik ga niet. Ik vertik het. Majesteit, u bent niet veilig op Paleis Noordeinde. Ik laat me toch niet verjagen door een stelletje moffen? Ze willen u gevangennemen, Majesteit, u en de regering, ze zijn in aantocht. U moet hier weg. Ach, onzin! En wat weet jij daar nou van? Jij bent alleen maar minister van Defensie. Ik verlaat mij op generaal Winkelman, onze bevelhebber, die heeft gisteren gezegd dat wij kunnen winnen. Hoort u, majesteit. We gaan verliezen. Nederland verliest nooit. Ik blijf. Ik hoor hier, punt uit. Zo koppig, niet te doen. Ah, generaal Winkelman. U bent de enige waar ik iets aan heb. Majesteit, ze zijn te sterk, de Grebbelinie is gevallen. Ach, maar wat verschrikkelijk. Weet u dat heel zeker? Heel zeker. Dus gaat u alstublieft zo snel mogelijk met mij mee op de torpedobootjager naar Zeeland. En als dat niet lukt naar Londen. Naar Londen? U moet het verzet leiden vanuit Londen. De Poolse en de Noorse regering zit al in Londen. Iedereen gaat naar Londen. Is dat niet laf? Het liefst zou ik ze met mijn eigen handen ... Majesteit alstublieft. Goed, als u het zegt, u bent de bevelhebber. Dan ga ik. Maar met pijn in mijn hart. But, I’II be back. Oh, we gaan maar ooit zullen we de tirannen verjagen. Ja, ja. De tirannie verdrijven, die mijn mijn hart doorwondt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20134820 136 1648 2024-02-26T06:40:00+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog koningin oorlog Londen https://schooltv.nl/video-item/willem-i-hakt-knopen-door-kanaal-na-kanaal 2024-04-04T09:14:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45077.w613.r16-9.26735f1.webp Willem I hakt knopen door | Kanaal na kanaal Zwolle, wat wilde ik in Zwolle? Ja natuurlijk juist een kanaal naar Zwolle en noem het de Willemsvaart. Naar mezelf. Uh, bij Koninklijk besluitt, was getekend., uh, Willem I. Hierzo en uitvoeren. Wat nog meer? Ik wil, ik wil, ik wil, ik wil, ik wil. Ik wil, Ah juist: hardere straffen. Hardere straffen, lijfstraffen, brandmerken, geselen, martelen, dat soort dingen. Yes laat ze het maar eens flink voelen. Begrijp je? Even tekenen. Pats! Sire, hier is de eerste minister. Dat komt heel goed uit. Geef dit maar aan de rechters. Maar uh Sire, wat bent u aan t doen? Ik ben aan t regeren. Ik uh neem het ene na het andere koninklijke besluit. Wat moeten wij dan doen? Uw ministers? Jullie hebben toch helemaal niks? Ik moet alles alleen doen, alles wat jullie aanraken, dat gaat fout. Maar wa? Wat wilt u dan doen? Kanalen, t hele land vol met kanalen voor de handel. Was getekend Willem I. Maar Sire, dat kunnen we helemaal niet betalen. We hebben geen geld. Dan betaal ik het toch zelf? Bij deze richt ik de Nederlandsche Handel-Maatschappij op, laten we zeggen de Nederlandse Bank en ik stort daar zelf 4,5 miljoen van mijn eigen centen in, nou goed? Was getekend, Willem I. Hatsikidee. Dat was het? Nee, natuurlijk niet, want het mooiste moet nog komen. Kijk ns, kijk ns, kijk ns, kijk ns. Amsterdam, ik wil een - zul je begrijpen - kanaal naar de zee, dwars door de duinen. Pats! Hup. Maar dat is dan onmogelijk Sire. De duinen zijn veel te hoog. U moet, u moet naar het noorden, naar Den Helder. Oke! Oke! Maar ik durf te wedden ooit komt er een kanaal van Amsterdam naar de zee, dwars door die duinen. Het Noordzeekanaal. Mark my words aha. Sire, word u nou niet doodmoe van al die besluiten? Nee want, ik ben een besluit machine. Elke minuut hak ik minstens één knoop door. Ja zeg het maar. Sire, hoe wilt u uw ei? Ei? Wilt u uw ei gebakken of gekookt, gepocheerd of roerei. Dat weet ik toch niet. Hoe moet ik dat nou weten? Ik neem de hele dag besluiten maar dan kom je ineens aan met een ei. Sire, hoe wilt u uw ei? Ge ke posch ze st uh gebakken en nou wegwezen. En gebruikt u spek? Wilt u uw eieren doorgeprikt of niet? Koffie of thee? Dor ge t Nee, t Uh eb nee minister hoe wil ik mijn ei? Geen paniek sire, wij maken wel wat lekkers voor u. Oh gelukkig. Kanalen, het hele land vol met kanalen, yes! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20134565 185.109 1292 2024-02-26T06:40:00+00:00 yes no Willem I De Nederlandse Bank kanaal besluitvorming koningschap https://schooltv.nl/video-item/welkom-bij-de-oranjes-de-voorvaderen-van-onze-koning 2024-02-27T11:21:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45078.w613.r16-9.1dacf0a.webp Welkom bij de Oranjes | De voorvaderen van onze koning Wie kent ze niet? Prins Willem van Oranje, de koningen Willem I, II en III en de koninginnen Wilhelmina, Juliana en Beatrix? Ze komen nog eens langs. Op de bank bij Dorine kijken koning Willem Alexander en koningin Máxima terug op de hoogte- en dieptepunten van hun koninklijke voorvaderen. Maar wie is de surprise gast? We zien scènes uit eerdere series, nu gelardeerd met commentaar van het koningspaar dat te gast is bij Dorine. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1352819 1953.44 4547 2024-02-25T19:00:00+00:00 yes no Willem van Oranje koning beatrix Willem I koningshuis https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-puberteit 2024-02-22T13:57:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45079.w613.r16-9.8c5e63a.webp Het Klokhuis | Puberteit Tijdens de puberteit verandert er van alles in je lichaam. Misschien krijg je puistjes, ben je moe of voel je je onzeker. Dat komt allemaal door hormonen. Maar wat gebeurt er precies tijdens de puberteit en hoe ga je ermee om? Het Klokhuis zoekt het uit. In de sketch zien we twee ouders die hun puberzoon behandelen als mossel. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350167 939.6 8219 2024-02-27T18:00:00+00:00 yes no puberteit hormoon https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-moderne-mens 2024-02-22T13:59:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45080.w613.r16-9.8c945cf.webp Het Klokhuis | Moderne mens We zijn met miljarden op aarde en we zien er allemaal anders uit. Toch horen we allemaal tot dezelfde menssoort, namelijk de homo sapiens, ofwel de moderne mens. Nú zijn we de enige menssoort, maar heel vroeger liepen er veel meer menssoorten rond, menssoorten die ook allang weer zijn uitgestorven. Pascal leert over een paar van die menssoorten en vraagt zich af hoe wij, homo sapiens, zijn ontstaan. Ard en Fjodor willen ook wel eens weten hoe dat zit met neanderthalers en homo sapiens. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350118 961.126 2650 2024-02-28T18:00:00+00:00 yes no mens homo sapiens neanderthaler https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-drop 2024-02-22T14:01:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45184.w613.r16-9.5a3ce34.webp Het Klokhuis | Drop In Nederland snoepen we wel 32 miljoen kilo drop per jaar. Maar wist je dat drop oorspronkelijk helemaal niet bedacht was als snoep? Vroeger geloofden mensen dat het hielp tegen verkoudheid, keelpijn en griep. Pascal gaat op zoek naar het belangrijkste ingrediënt van drop: de zoethoutwortel. En in de dropfabriek, ziet (en proeft) hij hoe ze er drop van maken. Varkentje Rund krijgt van Ome Koos een verhaaltje van vroeger te horen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350164 911.72 7874 2024-03-01T18:00:00+00:00 yes no snoep Nederlands https://schooltv.nl/video-item/ff-terugspoelen-waarom-is-mandela-voor-zuid-afrika-zo-belangrijk 2025-07-23T11:30:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45082.w613.r16-9.25e11fc.webp De strijd tegen Apartheid | Waarom is Mandela voor Zuid-Afrika zo belangrijk? There is mister Mandela. Mister Nelson Mandela. A free man. Taking his first steps into a new South Africa. Mrs Winnie Mandela next to him waving to the crowds. Hand in hand. Dit is Nelson Mandela in 1990. Op deze beelden zie je hem bij zijn vrijlating, na 27 jaar gevangenschap. Hij wordt later verkozen tot de eerste zwarte president van Zuid-Afrika. Waarom is hij niet alleen voor veel Zuid-Afrikanen, maar voor mensen over de hele wereld zo belangrijk? Laten we even terugspoelen. Zuid-Afrika maakt in de jaren 50 kennis met de man die geboren wordt als Rolihlahla Mandela. Zuid-Afrika is dan een verdeeld land. Vooral verdeeld in zwart en wit. Al eeuwenlang wordt Zuid-Afrika bewoond door verschillende Afrikaanse volkeren en stammen. Maar vanaf de 15e eeuw komen ook Europeanen naar Zuid-Afrika. In eerste instantie zijn het de Portugezen, maar al snel vestigen de Nederlanders zich in het gebied. Kaap de Goede Hoop, bij Kaapstad, wordt een belangrijke bevoorradingspost van de Verenigde Oost-Indische Compagnie op weg naar de kolonie Nederlands-Indië. De Nederlanders drijven handel met de lokale bevolking, maar koloniseren later ook stukken van het land. Velen trekken dieper het land in en stichten zogenaamde ‘Boerenrepublieken’. Wanneer de Britten komen, vechten de van Nederlanders afstammende boeren, - ook wel Afrikaners -, twee oorlogen met hen uit, die ‘boerenoorlogen’ worden genoemd. De Britten krijgen het uiteindelijk voor het zeggen in de grootste delen van het land. Maar de Nederlandse invloed is nog wel steeds merkbaar, doordat veel Afrikaners een Nederlands dialect spreken. Het Afrikaans. ‘Apartheid’ is zo’n Afrikaans woord. En dat begrip gaat later een grote rol spelen in het land. Ongelijkheid tussen zwarte en witte mensen is er in Zuid-Afrika al sinds de 17e eeuw. Maar het komt tot een dieptepunt in de 20e eeuw. In 1948 wint de Nasionale Party, bestaande uit witte Afrikaners, afstammelingen van Boeren, de nationale verkiezingen. Hendrik Verwoerd wordt de premier en introduceert de ‘Apartheid’. Apartheid is een systeem van ‘segregatie’ en bestaat uit twee onderdelen. Eén daarvan is de herverdeling van het land. Zwarte Zuid-Afrikanen worden daarbij apart gehuisvest in zogenaamde ‘thuislanden’. Droge stukken land met weinig economische waarde. In de steden moeten zwarte mensen in ‘townships’ wonen. Sloppenwijken waarbij mensen heel dicht op elkaar leven. Met geweld worden ze naar hun nieuwe woonplekken gedreven…Hier ben ik 83 jaar geleden geboren en getogen. Tot wij onder dreiging van geweld moesten verhuizen naar Meadowlands. Sophiatown was een van de weinige plekken in heel Zuid-Afrika waar zwarte mensen land bezaten, dat ze konden verhuren. Dat wilde de regering niet. Ze wilden ons land geven in Bantustans, achter de bergen, heel ver weg. Niet naast de stad. Maar naast deze herverdeling worden er met de apartheid ook een aantal racistische wetten ingevoerd die het dagelijks leven zo inrichten dat witte en zwarte Zuid-Afrikanen, de naam zegt het al, apart van elkaar worden gehouden. Gemengde huwelijken worden verboden, in het vervoer worden zwarte en witte mensen gescheiden, zwarte mensen mogen niet op witte stranden komen en er zijn aparte ingangen bij gebouwen. Scholen, cafés, musea… alles wordt gescheiden. En.. ze hebben geen stemrecht. Dus ze kunnen de wetten ook niet ongedaan maken. Toch blijven ze zich tegen apartheid verzetten. Een aantal Zuid-Afrikanen richt het ANC op. Het African National Congres, waarmee ze strijden tegen apartheid. En één van hun meest prominente leden is… Nelson Mandela. Het ANC organiseert protesten. In eerste instantie vreedzaam, maar later gaan ze ook geweld gebruiken. Een protest in Sharpeville mondt uit in een bloedbad. De stemming slaat om. Er komen steeds meer gewelddadige protesten. Ook worden er aanvallen georganiseerd op spoorwegen, stroomvoorzieningen en regeringsgebouwen. In het geheim reist Mandela de wereld over voor financiële hulp en militaire training. Maar als Mandela terug in Zuid-Afrika is, wordt hij opgepakt, net als andere ANC-leden. Tijdens het Rivonia-proces, ontsnapt hij aan de doodstraf, maar wordt hij veroordeeld tot levenslange verbanning naar Robbeneiland, voor de kust van Kaapstad. Ook in de gevangenis heeft Mandela, als zwarte politiek gevangene, last van apartheid. Hij heeft weinig rechten en voorzieningen en mag nauwelijks bezoek of brieven ontvangen. Maar daar laat hij het niet zomaar bij zitten. Zelfs in de gevangenis protesteert hij. Tegen het brute regime van de witte bewakers. Intussen blijven de protesten van de ANC in het land doorgaan. Internationaal neemt de kritiek op het beleid van de Zuid Afrikaanse regering toe. De wereld pleit voor de vrijlating van Nelson Mandela en de andere ANC leden én voor het afschaffen van de apartheid. Ook in Nederland. En het blijft niet bij demonstreren. Progressieve Nederlandse jongeren verenigen zich in antiapartheidsbewegingen. Ze dringen aan tot een boycot van Zuid-Afrikaanse producten en van bedrijven die met Zuid-Afrika zakendoen. Ook helpen ze in het geheim mee aan het binnensmokkelen van verzetsmensen in Zuid-Afrika, om mee te strijden tegen de apartheid. Zuid-Afrika raakt steeds meer geïsoleerd. De Verenigde Naties stelt een boycot in, waardoor het land steeds meer in economische problemen komt. Verschillende presidenten proberen onder die druk een deal te sluiten met Mandela. Maar hij wil pas worden vrijgelaten als ook de apartheid wordt afgeschaft. In 1990 wil de regering onder leiding van president Frederik Willem de Klerk, Mandela vrijlaten en samen een einde maken aan het apartheidssysteem. Mandela komt vrij. Hij is inmiddels 71 jaar oud. Het is wereldnieuws. In 1994 wordt door samenwerking tussen Mandela en de Klerk de apartheid afgeschaft. Hiervoor ontvangen zij de Nobelprijs van de Vrede. Datzelfde jaar worden de allereerste echte democratische verkiezingen in Zuid-Afrika georganiseerd. Nelson Mandela wordt verkozen tot de eerste zwarte president van het land. De Klerk wordt vicepresident. De zwarte bevolking is door de dolle heen en Mandela is hun held. Mandela is één termijn president, maar blijft zich daarna inzetten voor goede doelen zoals het helpen van kinderen in armoede en de strijd tegen aids. Internationaal is hij een boegbeeld en inspiratiebron. In 2013 overlijdt hij, op 95-jarige leeftijd. De apartheid is dan wel afgeschaft, maar pijnlijk genoeg is de ongelijkheid sinds 1994 alleen maar toegenomen. Steeds meer zwarte mensen zijn ongeschoold en werkloos. De ongelijkheid tussen zwart en wit blijft... Dat zijn ze wel gewend hè: witte bazen hier. Alle witten zijn bazen. Nog steeds? Ja. Zegmaar het belongingssysteem is ook heel erg verschillend. Een zwarte verdiend hier maar een euro per uur en een witte verdient hier vijf euro per uur. Zo groot zijn die verschillen….. De cultuur zegt dat de zwarte mensen, die zijn voor het werk en de blanke mensen die zijn niet voor het werk. Die managen of die doen niks of heel weinig. Nog altijd wonen miljoenen zwarte Afrikanen in townships. Wijken die bestaan uit huisjes van hout en golfplaat met weinig of geen toegang tot elektra, riolering en watervoorzieningen. En ook veel witte Afrikanen wonen nog steeds apart. Ze wonen in afgesloten, beveiligde gemeenschappen. Gated community’s. Wijken met een hek eromheen. En ook zij voelen zich daardoor ‘apart’ gezet. ’Nou zijn jullie als blanke, witte… ‘’ gevangenen!’’ ‘’Pardon?’’ Wij zijn gevangenen in ons eigen huis. Ik leef in een gated community. We hebben 24 uur per dag beveiliging. We gaan niet meer naar de schouwburg, we gaan niet meer naar ballet, we gaan niet meer naar… ‘’Iedereen zit achter muren. Achter hekken. Achter prikkeldraad.’’ ‘’Daarom zeggen we: we zijn gevangenen in ons eigen huis. Ik hoorde jou net zeggen we wonen: we leven in apartheid in reverse. Ja. Ik zal je dit vertellen: het is een land waarvoor ik geen oplossing kan vinden. Nee, ik weet het ook niet.’’ Is het Zuid-Afrika van nu het land zoals Mandela het voor ogen had? Sinds hij in 1994 apartheid heeft afgeschaft, is er een generatie opgegroeid zonder officiële scheiding tussen zwart en wit. Maar is die scheiding wel echt weg? ’Ze noemen onze generatie de ‘Born Free-generatie’ omdat we na 1994 geboren zijn. We hebben niet hoeven vechten tegen apartheid. Daarom zijn wij vrijgeborenen. Wat heeft de nieuwe regering eigenlijk beloofd aan de nieuwe generatie? Alles wat de mensen nodig hadden. Huisvesting, onderwijs, vrijheid. Alles. Als je bijvoorbeeld kijkt naar het platteland, daar zijn de scholen nog altijd lemen hutten. Soms zitten ze onder een boom. In Limpopo kunnen ze niet aan schoolboeken komen. Veel beloften zijn niet uitgekomen. Apartheid is onderdeel geworden van de Zuid-Afrikaanse cultuur. Maar Zuid-Afrika is vandaag de dag nog steeds een land van ongelijkheid en met een grote kloof tussen zwart en wit. De strijd van Mandela is nog niet klaar…Mijn leven lang hoor ik Mandela, en nog eens Mandela en dan weer Mandela. Het was altijd Mandela. Je wordt echt doodgegooid met Mandela. Als je bijvoorbeeld demonstreert, komen ze altijd met Mandela. Mandela wilde vrede, zeggen ze dan. Hij wordt misbruikt om mensen het zwijgen op te leggen. Hij wordt misbruikt om armoede te verhullen. Maar ze vergeten dat hij ook strijd voerde en dat hij die strijd won. Deze generatie heeft haar eigen strijd. En wij moeten onze strijd ook winnen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20135661 658.026 2033-02-21T23:00:00+00:00 1509 2024-02-22T14:45:00+00:00 yes no Nelson Mandela Mandela Zuid-Afrika racisme discriminatie kolonisten FF terugspoelen https://schooltv.nl/video-item/wie-is-poetin-de-baas-van-rusland 2024-02-22T15:47:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45083.w613.r16-9.5830821.webp Wie is Poetin? | De baas van Rusland Sinds het jaar 1999 is deze man de baas in Rusland. Vladimir Poetin werd verkozen tot president bij verkiezingen die volgens deskundigen niet helemaal eerlijk waren. In de jaren dat Poetin president is, heeft hij steeds meer macht voor zichzelf geregeld. Dat deed hij onder andere door de wet te veranderen. Voordat Poetin de baas was, mocht in Rusland een president maximaal acht jaar regeren. Met de nieuwe wet is dat aangepast. Poetin kan zelfs nog twaalf jaar president blijven, maar dan moet hij bij verkiezingen wel genoeg stemmen krijgen. De verkiezingen in Rusland zijn echt heel anders dan bij ons. Niet iedereen mag zomaar meedoen. Sterker nog, Poetin en de groep om hem heen bepalen zelf wie de andere kandidaten zijn en wie televisie kijkt. In Rusland ziet eigenlijk alleen maar Poetin en bijna niets van de andere kandidaten. Het is daarom niet zo gek dat Poetin nog steeds best populair is bij veel Russen. Ondanks de oorlog in Oekraïne, waarbij heel veel Russische soldaten om het leven zijn gekomen. Tegenstanders van Poetin maken dus weinig kans. Bovendien kan het ook gevaarlijk zijn om tegen Poetin in te gaan. Politieke tegenstanders van Poetin werden vermoord of komen in de gevangenis. Daardoor durven maar weinig mensen in verzet te komen. En zo blijft de kans groot dat Poetin de macht houdt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20135662 93.76 1345 2024-02-22T15:42:14+00:00 yes no Rusland democratie dictatuur https://schooltv.nl/video-item/nieuwsuur-in-de-klas-de-onbekende-diepzee 2024-02-26T09:54:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45086.w613.r16-9.09fb2cc.webp Nieuwsuur in de klas | De onbekende diepzee Diep in de zee, op de bodem van de oceanen liggen waardevolle brokken metaal. Mijnbouwbedrijven staan klaar om die naar boven te halen, want er is veel vraag naar de grondstoffen. Maar onderzoekers en milieuorganisaties willen dat de zeebodem met rust wordt gelaten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20130312 459.24 553 2024-02-16T10:46:06+00:00 yes no zee oceaan metaal https://schooltv.nl/item/wat-weet-jij-over-koning-willem-i-quiz-over-de-eerste-koning-van-nederland 2024-02-26T14:08:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45104.w613.r16-9.481a2d0.png Wat weet jij over koning Willem I? | Quiz over de eerste koning van Nederland Willem I der Nederlanden is de eerste Nederlandse koning van het huis Oranje-Nassau. In 1815 wordt hij ingehuldigd in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. Tijdens zijn koningschap zet hij zich met name in om de economie weer tot bloei te brengen. Wat weet jij over koning Willem I? Test je kennis nu in de quiz! https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 1943 2024-02-26T13:23:00+00:00 yes no Willem I koningschap koning Belgische Opstand https://schooltv.nl/video-item/wie-was-anton-de-kom-verzetsheld-activist-en-schrijver-uit-suriname 2025-03-11T10:01:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45127.w613.r16-9.2346e09.webp Wie was Anton de Kom? | Verzetsheld, activist en schrijver uit Suriname Anton de Kom was een verzetsheld, activist en schrijver. Hij werd in 1898 geboren in Suriname en in zijn belangrijkste boek Wij slaven van Suriname beschreef hij dat land zo: Tussen het blauw van de Atlantische Oceaan en het ontoegankelijke Toemoek-Hoemakgebergte, rijk aan ontzaglijke bossen, waar de groenhart en de kostbare bruinhart groeien. Rijk aan brede rivieren, waar reigers, ibissen en flamingo's hun broedplaatsen vinden, rijk aan natuurlijke schatten, aan goud en bauxiet, aan rubber, suiker, banaan en koffie. Suriname was een kolonie van Nederland. Dat betekent dat Nederland Suriname veroverd had, had ingepikt. Daardoor werd Nederland er de baas. Door deze Nederlandse overheersing kreeg Anton de Kom als Surinaams kind in Suriname les van een witte Nederlandse leraar uit Tilburg. Hij kreeg les uit Nederlandse boekjes en het was verboden om in de klas de Surinaamse taal te spreken. Anton de Kom leerde niet de geschiedenis van zijn eigen land Suriname, maar die van Nederland. Ze noemden dat de vaderlandse geschiedenis. Hij leerde over beroemde Nederlandse zeevaarders die als helden werden neergezet. Maar van zijn tantes hoorde hij hele andere verhalen over Surinaamse helden die in opstand kwamen tegen de slavernij en de onderdrukking door de Nederlanders. Daarover zag hij in die schoolboekjes maar weinig terug. Eeuwenlang verdienden de Nederlanders heel veel geld met het verbouwen van suiker en koffie op Surinaamse plantages. Om het zware werk op deze plantages te doen, werden in Afrika mensen gevangengenomen en meegebracht naar Suriname. De plantage-eigenaren zagen deze mensen als hun eigendom. Ze mochten niet meer zelf over hun leven beslissen. Dat heet slavernij. Anton de Kom werd geboren nadat de slavernij was afgeschaft, maar hij kende verhalen over de slavernij van zijn familie en hij verbaasde zich erover hoe weinig aandacht er daarvoor was in de geschiedenislessen op school. Anton de Kom besloot daarom zelf een boek te schrijven over de geschiedenis van Suriname vanuit een Surinaams perspectief. Het kwam uit in 1934 en heet Wij slaven van Suriname. De slaven, onze vaders, zwoegden op de velden om de rijkdom der blanken te vergroten En op de suikerplantages waar de slaven door de veldarbeid uitgeput en vermoord werden, stonden de Europeanen met de zweep achter hen gereed om bij de minste vertraging hun naakte lichaam te treffen. Vaak kwam het voor dat in de oogsttijd hun hierbij zelfs geen nachtrust gegund werd. Als je de Nederlandse geschiedenisboeken van vroeger leest, zal je bijna denken dat er geen Surinaamse helden waren, maar die waren er zeker wel. Ze werden alleen in die boeken omschreven als schurken of rovers of zelfs een gevaar voor ons vaderland omdat ze in opstand kwamen tegen de slavernij. Maar Anton de Kom schreef in zijn boek wel over Surinaamse helden. Hij schreef bijvoorbeeld over de Marrons. Dat waren mensen die tot slaaf gemaakt waren, maar het gelukt was uit de slavernij te ontsnappen. Ze leefden in vrijheid, diep in het binnenland. Hun kinderen werden daardoor in vrijheid geboren, net als hun kleinkinderen, hun achterkleinkinderen, hun achterachterkleinkinderen, hun achterachterachterkleinkinderen en uiteindelijk net als ik. Want die Marrons, dat zijn ook mijn voorouders. Voor mij zijn de Marrons dus ook helemaal geen rovers, maar helden. Zij behoorden tot het gespuis zoals destijds de blanken de Marrons noemden. Maar voor ons zijn en blijven zij helden. Surinamers die hun waardigheid van aanvoerders door dapperheid en deugd verworven hadden. Vechters voor de rechten en vrijheid der Surinaamse slaven. Op zijn 23e vertrok Anton de Kom vanuit Suriname naar Nederland. Daar ging hij werken, werd hij verliefd en kreeg vier kinderen. En één van onze kinderen leeft nog. Ze heet Judith de Kom, is 91 jaar en woont hier. Ha! Dag mevrouw de Kom. Hallo, wat leuk u te ontmoeten. Wat fijn dat we hier mogen komen. Wat was Anton de Kom voor vader? Hij was een strenge vader maar wel lief en ook heel zorgzaam. Dit bent u met uw broers en zussen? Alleen broertjes. Ik ben dus de jongste, daar in het midden. En dan drie jongens. Ja ja, ja. En dit was nog in Den Haag. Ja, ik ben in Den Haag geboren. En toen ik twee jaar was zijn we naar Suriname gegaan. Anton de Kom vertrekt met zijn dochter Judith en het hele gezin naar Suriname. Daar opent hij een adviesbureau waarmee hij arbeiders helpt om op te komen voor hun rechten. De slavernij was afgeschaft. Maar er moesten werkkrachten komen. En toen hebben ze mensen uit India en Indonesië gehaald. En die moesten hetzelfde doen als de slaven op de plantages. Dus de macht bleef bij de witte mensen, in dit geval dus de Nederlanders. En Anton de Kom bereikte steeds meer Surinamers die voor hun rechten wilden opkomen. Op sommige dagen stonden er wel honderden mensen voor zijn huis. De Nederlandse machthebbers vonden Anton de Kom daarom gevaarlijk en besloten in te grijpen. Hij werd gevolgd. Hij mocht niet meer spreken. Dus hij kreeg een spreekverbod. Hij mocht geen vergaderingen of zo of de mensen toespreken. En toen, na een paar dagen, heeft de politie hem gearresteerd en opgesloten in de gevangenis. En toen op de boot naar Nederland. En nou, hij mocht dus ook niet meer terugkomen in z'n geboorteland Suriname. Terug in Nederland bleef Anton de Kom zich inzetten voor betere omstandigheden voor arbeiders door actie te voeren en door te schrijven. In 1940 brak de Tweede Wereldoorlog uit. Anton de Kom kwam weer in opstand. Hij bleef kritisch schrijven, alleen nu over de Duitse bezetting. Omdat hij ook in Nederland wilde strijden voor vrijheid. Een avond kwam hij niet thuis. Toen om een uur of 10 werd op de deur gebonsd, politie, het hele huis doorzocht. En toen mijn moeder vroeg wat er aan de hand was en toen zeiden ze dat mijn vader was gearresteerd door de Duitse politie. Toen zijn ze weggegaan en vanaf die dag hebben we nooit meer iets gehoord. Pas veel later hoorde Judith dat haar vader naar een concentratiekamp was gebracht en daar was omgekomen. U was best wel jong toen hij omkwam. Wat hebt u nou van hem geleerd? Ik was dertien of veertien en ja, je blijft maar aan die vader denken. En toen herinnerde ik me toen ik dus ouder was, herinnerde ik me ineens dat hij in m'n poesiealbum had geschreven als kind. Suriname, ons vaderland, land van blauwe lucht, eeuwige zonneschijn, watervallen en bronnen die altijd klateren. Vogeltjes gekleed in briljante donzen, prachtige veren. Liefde voor het land, mensen en natuur. Judith, hier wordt je geest zo groot gedurende je hele schone leven. Want liefde is meer soms dan je dagelijks brood. Je vader A. de Kom. Ja. Ja, dat is zo mooi. Ja. Ja. Einde van de kolonie. De mensen in de kolonie hebben er genoeg van. Ze willen niet meer dat Europese landen de baas spelen in hun land. Inmiddels is er in Nederland veel meer aandacht voor de koloniale geschiedenis. En nu is Anton de Kom zelf een belangrijk onderwerp geworden in de geschiedenislessen. En wat hoopt u dat kinderen leren van Anton de Kom? Ik hoop dat ze leren wat ik als kind ook geleerd heb van mijn vader, dat liefde belangrijk is. Omgaan met mensen, ook al zien is er anders uit of hebben ze een andere kleur. En probeer elkaar ook te begrijpen en kom voor elkaar op om voor die vrijheid, voor die vrijheid weer. Ja, ja. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20139644 609.344 886 2024-02-27T08:59:36+00:00 yes no Suriname slavernij Anton de Kom canon https://schooltv.nl/item/de-seizoenen-quiz-over-de-vier-jaargetijdes 2024-09-09T07:11:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46196.w613.r16-9.bac7eef.png Wat weet jij over de seizoenen? | Quiz over de vier jaargetijdes Elk seizoen is anders! Weet jij welke dingen er horen bij de herfst, winter, lente en zomer? Klik op de afbeelding om de quiz te starten. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 7902 2024-02-27T08:54:00+00:00 yes no seizoen herfst lente winter https://schooltv.nl/video-item/de-reis-van-de-indiers-in-de-klas-indiase-contractarbeiders-voor-suriname 2024-02-27T15:14:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45137.w613.r16-9.091f41b.webp De reis van de Indiërs in de klas | Indiase contractarbeiders voor Suriname Het is 1863 als de slavernij wordt afgeschaft. De Nederlandse plantages in Suriname die draaiden op slavernij kwamen daarmee voor grote problemen te staan. India, toen nog een kolonie van Engeland, werd de nieuwe leverancier van talloze arbeidskrachten. In een periode van 80 jaar werden ongeveer 1,3 miljoen mensen vanuit India als contractarbeiders over de hele wereld verspreid. Narsingh start zijn reis in India, in een dorpje op het platteland waar zijn voorouders vandaan komen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20139980 542.56 468 2024-02-27T14:38:14+00:00 yes no India plantage migratie moderne slavernij https://schooltv.nl/video-item/de-reis-van-de-indiers-in-de-klas-hindoestanen-in-suriname 2024-02-27T15:14:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45140.w613.r16-9.ed1ac54.webp De reis van de Indiërs in de klas | Hindoestanen in Suriname Vanuit India vertrekken in het begin van de 20e eeuw 30.000 contractarbeiders naar Suriname. Zij moeten, na de afschaffing van de slavernij, de plaats innemen van de tot slaaf gemaakten op de suiker- en koffieplantages. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20140048 542.76 449 2024-02-27T14:57:29+00:00 yes no Suriname India plantage moderne slavernij https://schooltv.nl/video-item/liedjes-dokter-corrie-alle-lijfliedjes-uit-de-dokter-corrie-show 2024-02-28T09:19:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45144.w613.r16-9.1ef88d9.jpg Liedjes Dokter Corrie | Alle lijfliedjes uit De Dokter Corrie Show Dokter Corrie vertelt je in haar liedjes alles wat je moet weten over verliefd zijn, verkering en vrijen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 33 yes no seksualiteit puberteit liedje https://schooltv.nl/video-item/boek-in-beeld-het-smelt-van-lize-spit 2025-07-01T08:36:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45148.w613.r16-9.5839498.webp Het smelt van Lize Spit | Boek in beeld Het smelt van Lize Spit. Eva, Pim en Laurens zijn in hetzelfde jaar geboren. Dat bepaalt hun vriendschap of wat ervoor door moet gaan. Ze bedenken het plan om alle meisjes uit het dorp een cijfer te geven. Om uit te maken wie het knapste is, nodigen ze ze één voor één uit om langs te komen. Eva heeft een raadsel dat het meisje mag oplossen. Bij iedere verkeerde gok moet het iets uittrekken. De tweede die meedoet heet Melissa. Terwijl zij stuk voor stuk haar kleren uittrekt, wordt er op de deur van de schuur geklopt. Er verschijnt een schim aan het geblindeerde raampje. Melissa kleedt zich razendsnel weer aan. Pim dooft de sigaret die hij had opgestoken. Laurens wappert met de trui die hij net van de grond gegrist heeft, maar de rook verplaatst zich niet. Pas als Melissa haar t-shirt weer aan heeft, zet hij de deur op een kier. Zijn vader komt binnen. Wat spoken jullie uit? Niets. Zitten jullie te roken? Nee, zegt Pim. Ik denk dat je vrienden beter naar huis gaan, zegt Laurens’ vader. Als Laurens achter hen aan langs zijn vader de deur uit glipt, grijpt hij hem bij zijn oorlel en sleurt hem dwars door de tuin. Het is het begin van een snikhete zomer, waarin de drie steeds verder gaan en hun daden steeds wreder worden. Voor Eva zit er niks anders op dan meedoen. Het boek begint dertien jaar na deze zomer. Eva komt terug in het dorp met een blok ijs in de kofferbak van haar auto. Gaandeweg snap je dat zij dit keer de regie wil behouden. Het is een ingewikkelde puzzel waarin heden en verleden steeds door elkaar lopen totdat de verschrikkelijke uitkomst zichtbaar wordt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20140935 108.757 502 2024-02-28T11:05:23+00:00 yes no literatuur boek https://schooltv.nl/video-item/je-gebit-acht-snijtanden-vier-hoektanden-en-zestien-kiezen 2024-02-28T13:01:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45149.w613.r16-9.1883a4b.webp Je gebit | Acht snijtanden, vier hoektanden en zestien kiezen Ze zijn er in allerlei soorten en maten. Sommige vlijmscherp en andere dik en plat, maar zeer krachtig. Ik heb het over... tanden. De meeste dieren zouden zonder een gebit vol tanden en kiezen niet overleven. Die gebitten komen in allerlei soorten en maten. Vleeseters bijvoorbeeld, zoals deze haai, hebben superscherpe tanden waarmee ze hun prooi vastpakken en doden. En dat ziet er best wel eng uit. En planteneters, zoals deze giraffe waar ik hier de schedel van heb, hebben scherpe tanden om blaadjes en gras mee af te scheuren, en platte kiezen om ze mee te vermalen. En dan heb je ook nog alleseters zoals de aap. Alleseters moeten met hun gebit planten en fruit kunnen snijden, maar ook vlees vastpakken en scheuren. Daarvoor hebben ze snijtanden, hoektanden en kiezen. Dit is een mensenschedel. Net als apen zijn we ook alleseters. Een volwassen mensengebit heeft 32 tanden. 16 onder en 16 boven. Daarvan zijn er acht snijtanden, vier hoektanden en zestien kiezen. Wist je dat als je 14 bent, je die allemaal al hebt. Maar daarna krijg je misschien nog vier extra verstandskiezen erbij. Een bekkie vol tanden dus. En dit is een mensentand in het groot. De buitenkant is gemaakt van glazuur. Dat zie je hier zo, in het wit. En dat is vooral gemaakt van kristallen van calcium en fosfaat. En daardoor is een mensentand keihard. Maar als je hele tand uit dat harde glazuur zou bestaan en je bijt op iets hards of je valt, dan kunnen er barsten in komen. Dat glazuur is dus alleen de buitenste laag, daaronder zit tandbeen. Dat is stevig, maar ook soepel. Deze twee samen zorgen er dus voor dat je tanden supersterk zijn en dat je zenuwen beschermd worden. Met ons gebit kun je dus bijna alles. Een appeltje bijten. Nootjes kraken. Wortels breken. Of een broodje scheuren. Maar als we dat niet zouden hebben, zou je alleen maar kunnen slurpen. Liever niet. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20140942 138.88 2197 2024-02-28T12:42:59+00:00 yes no gebit tand https://schooltv.nl/video-item/wat-is-de-nutri-score-gezonde-keuzewijzer-in-de-supermarkt 2024-02-29T08:38:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45150.w613.r16-9.db0ca1f.webp Wat is de Nutri-score? | Gezonde keuzewijzer in de supermarkt Dit is m de nutri score. Vanaf dit jaar is ie officieel goed gekeurd en ga je m dus op heel veel producten zien. Maar ja, wat zegt dit nou? Deze video gaat over de letter die jouw eten beïnvloedt. Producenten passen steeds vaker hun voedsel aan. En da's niet voor niets, want beetje plat gezegd. We worden steeds dikker. In 1990 was een derde van de volwassenen in Nederland te zwaar. Nu is dat de helft. Is niet alleen in Nederland zo. De Wereldgezondheidsorganisatie noemt het zelfs een epidemie. Een belangrijke oorzaak? Ons voedsel. En je hebt maar een paar soorten appels waar je uit kan kiezen. Maar echt wel dertig soorten chips. Volgens deze onderzoeker is zo'n 80% van wat er in de Nederlandse supermarkt ligt niet echt gezond. Nou, we zien dat heel veel chronische ziekten, denk aan diabetes type twee, hart en vaatziekten, maar ook sommige vormen van kanker, komen doordat we een ongezond voedingspatroon hebben. En we weten ook vanuit onderzoek dat mensen echt heel graag gezonder willen eten, maar het ontzettend moeilijk vinden om die gezondere keuze te maken. Ja dus. De afgelopen jaren discussieerde de politiek over allerlei plannen om mensen te helpen die gezonde keuze te maken. De btw op gezond eten moet omlaag. Elke dag dat er geen suikertaks is, is een dag te laat. Dat is eigenlijk het gezond eten de norm wordt. Het kabinet wil minder aanbod van fastfood in grote steden door een verbod op te leggen voor de supermarkten dat je dit niet onder je achttiende kunt kopen. Lang niet iedereen ziet zulke ideeën zitten. Waarom moet alles wat verkeerd is ook weer belast worden? Veel werd niet ingevoerd. Maar euh, deze wel. De nutri-score. Met een score van A donkergroen tot E rood. Nou ja, ik vind dit rood. Maar volgens alle officiele informatie is het donker oranje. Nou ja, oordeel zelf maar. Deze twee hebben m al. En nu hoor ik je denken hoe kan een pizza beter scoren dan een zalm? Daar kom ik zo op terug. Oké, point of view. Je bent in de supermarkt en zoekt vooral gezonde producten. Ja, ik doe de boodschappen, boodschappen, boodschap, elke dag weer naar de supermarkt. Waar ga je dan voor? Rijk aan vezels, een bron van vitamine C, light, biologisch, 100% natuurlijk, geen toegevoegde suikers. Nutri-score A. Nou ja, je komt allerlei claims tegen die iets over gezondheid zeggen. Zulke claims en logo's mag je niet zomaar op een verpakking zetten. Voorbeeldje staat er op de verpakking een bron van vezels, dan moet er per honderd gram cracker drie gram vezels in zitten en staat er een vezelrijk op de verpakking, dan moet dat minstens het dubbele zijn. En zo is er voor iedere gezondheidsclaim een regel. Maar goed, je wilt dus iets gezonds kiezen. Het Voedingscentrum adviseert dan om iets uit de Schijf van Vijf te nemen. Wetenschappers zijn het erover eens wat daarin staat is goed voor je. Maar ja, ik weet niet de hele schijf uit mijn hoofd als ik door de winkel loop. Dus was er ooit het vinkje. Kon je makkelijk zien wat er binnen de schijf van vijf viel. Maar niet elke fabrikant deed daaraan mee en ongezonde producten konden hetzelfde vinkje in een andere kleur krijgen. Neem bijvoorbeeld dit pak chocomel, dat heeft het logo maar in een glas zitten nog altijd vijf klontjes suiker. En dus... Dit logo. ‘Ik kies bewust’ verdwijnt uit de supermarkt. Wat werkt er dan wel? Misschien het Britse systeem waar je met percentages ziet hoeveel vet, suiker en energie er in het eten zit. Rood is een waarschuwing: je kunt het prima eten. Maar zeker niet elke dag. Of het groene sleutelgat dat staat op Noord-Europese verpakkingen. Nee, in Nederland werd het net als een paar andere landen. De nutri-score. De afgelopen jaren stond de score als test al op een paar verpakkingen en nu die officieel is goedgekeurd, ga je m op nog veel meer plekken zien. En waarom deze dan beter scoort dan deze? Heeft alles te maken met hoe de score werkt. Kijk, het logo zegt niet of iets gezond is of niet. Je kan het eigenlijk alleen gebruiken om dezelfde soort producten met elkaar te vergelijken. Dus een pizza met andere pizza's, pastasaus met pastasauzen, frisdrank met. Nou ja, je snapt m. En ja, voor deze ene keer kun je dus wel appels met peren vergelijken. Dus een betere score betekent dat het een gezondere samenstelling heeft dan een variant met een slechtere score. Hartstikke goed dat de nutri-score op meerdere producten komt, zodat consumenten in één oogopslag kunnen zien welk product er beter is samengesteld naar voedingswaarden. Daarachter zit een hele berekening van straf en pluspunten suiker, verzadigd vet, energie en zout zorgen voor strafpunten. Want daar moet je niet te veel van binnenkrijgen. En eiwitten, vezels, groente, fruit, peulvruchten en noten juist voor pluspunten. Hoeveel punten de precies bij of afgaan verschilt per categorie. Vijf gram suiker in frisdrank krijgt bijvoorbeeld meer strafpunten dan vijf gram suiker in ontbijtkoek. Het totaal aantal pluspunten haal je uiteindelijk van de strafpunten af. Het aantal punten dat overblijft bepaalt welke letter het product krijgt. Dus stel ik vul hem in voor deze reep chocola. Even kijken hoor. 500 zestig calorien, 35,4 gram vet, 52,7 gram koolhydraten 51,8 gram suiker 2,4 gram vezels, 5,9 gram eiwitten en 0,23 gram zout. Dan komt er uit.. Label E Hartstikke rood dus. Nee, donker oranje. Nee, dit is heel erg rood. Goed, werkt het ook, zo'n logo? Met andere woorden kies jij ook echt eerder voor een A of B variant in plaats van een C, D of E? Daar zijn wel wat onderzoeken naar gedaan. Zijn er alleen niet zo veel en de conclusies verschillen een beetje. Maar het lijkt erop dat logo's met een stoplicht kleur zoals de nutri-score iets meer effect hebben dan logo's zonder die kleuren. Maar goed, da's dus niet zeker. En ook al zijn veel consumenten clubs er blij mee. Perfect is de Nutri-score zeker niet. Hij is bijvoorbeeld niet verplicht. En er is wel meer kritiek, want sommige producten die niet in de Schijf van Vijf staan, krijgen wel een goeie score. Zoals sommige soorten witbrood. En ook andersom. Deze zalm staat gewoon in de schijf van vijf, maar krijgt score D omdat er relatief veel vet in zit. Maar ja, dat zijn wel goeie vetten. Zo kan een gezonde vis dus slechter scoren dan een pizza. Dat is een van die voorbeelden waaruit blijkt dat het systeem weliswaar goed is, maar nog niet volmaakt. Ander kritiekpuntje de score kijkt niet naar porties, maar naar de voedingswaarde per honderd gram of milliliter. Dus als je pizza's met elkaar vergelijkt, kan het zijn dat je een pizza ziet met een betere score dan de rest, terwijl die pizza veel groter is en je dus alsnog veel meer suiker, energie, zout en vet binnenkrijgt dan die andere pizza met een lagere score. Want ja, niemand laat een halve pizza staan toch? En zo zijn er nog wel meer issues. Bij diepvries friet bijvoorbeeld moet je er zelf bij bedenken dat de score slechter uitvalt als je het bakt in de frituur in plaats van in de oven. En het systeem kan ongezonde ingrediënten zoals veel suiker compenseren met gezonde ingrediënten zoals eiwitten. Dan lijkt het net alsof het product gezonder is, terwijl je alsnog veel suiker binnenkrijgt. Ik zie voor een technoloog allerlei mogelijkheden om het recept gewoon te manipuleren, zodanig dat je makkelijk één hokje opschuift. Sommige mensen zien zo'n logo gewoon helemaal niet zitten. Dat moet groen zijn. Groen, groen, groen. Nee, rood. Nou ja, zo. De uitvinder van de nutri-score. Kijk, dit is m. Hoopt niet alleen dat jij een betere keuze maakt door die kleuren, maar ook dat merken hun eten gezonder maken. Het is natuurlijk een mooi voordeel als je een betere score hebt dan je concurrentie zou je zeggen. Of je het nou lekker vindt of niet, het lijkt erop dat het bij chips al gebeurd is. Het is niet meer van yeah.. Hier kom ik met mijn smaak. Of dat bij meer producten gaat gebeuren nu het logo officieel is goedgekeurd? Dat is nog even afwachten. Er is in ieder geval al een kleine update gemaakt. De rekenmethode van de nutri-score is zo aangepast dat ie beter bij de schijf van vijf past. En als dat zorgt voor andere scores bij producten, dan kan het tot twee jaar duren voordat het ook echt op de verpakking staat. Ja, wel nutri-score B. Wooh ja B Supergoed gedaan man! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20141073 516.501 1683 2024-02-28T13:00:00+00:00 yes no voeding overgewicht eten zout voedsel https://schooltv.nl/video-item/de-decembermoorden-uitgelegd-proces-tegen-de-oud-president-van-suriname 2024-10-22T14:11:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45151.w613.r16-9.20c9ec8.webp Proces tegen oud-president Suriname | De Decembermoorden uitgelegd Gegil, schoten en sirenes door de straten van Paramaribo. We zijn in Suriname, december 1982. Zestien mannen worden uit hun huizen gehaald en naar een oud fort aan het water gebracht. Daar in het oude Fort Zeelandia worden ze verhoord, gemarteld en op één na geëxecuteerd. De mannen hebben iets gemeen: ze hebben allemaal kritiek op het militaire regime van legerleider Desi Bouterse, die je misschien wel kent van de baan die hij dertig jaar later binnensleept. President van Suriname. Desi Bouterse is beëdigd tot president van Suriname. De moorden laten grote littekens achter in de Surinaamse samenleving. Deze moorden hebben Suriname decennia lang compleet verscheurd. Deze december 2023 volgt na meer dan veertig jaar het slotakkoord van een van de meest geruchtmakende gebeurtenissen van de recente geschiedenis van Suriname. In deze video neem ik je mee van deze december naar die december en zie je hoe deze moorden invloed hadden en hebben op Suriname. Dit zijn de decembermoorden uitgelegd. Het jaar is 1975. Nadat Suriname meer dan 300 jaar een kolonie was van Nederland wordt het nu onafhankelijk. Een eigen staat met een eigen leger. Nog een paar puntjes op de i en intussen worden in Paramaribo de laatste achterhoedegevechten om de inhoud van de grondwet geleverd, waarna het parlement de grondwet unaniem goedkeurt. Met nog vijf dagen te gaan worden her en der al feestelijkheden georganiseerd. Een feestelijke dag, maar dat gevoel is van korte duur. De weg naar de onafhankelijkheid verloopt rommelig. Één op de vier Surinamers vertrekt naar Nederland. Die blijft, ziet het land verslechteren, de werkloosheid stijgt en het leven is zwaar. Er ontstaan spanningen. In 1980 komt het tot een kookpunt. Onderofficieren van het Surinaamse leger plegen een coup onder leiding van Desi Bouterse. Zetten ze de regering af en nemen ze hen gevangen. We hebben dus besloten om hard op te treden. Maar moet dat dan zonder vorm van proces? Voorlopig wel. Onder veel Surinamers is er eerst best wel sympathie voor de staatsgreep. Ze denken prima, grote schoonmaak. Maar al snel wordt duidelijk dat de militairen niet van plan zijn om naar de schoonmaak terug te keren naar een kazerne. Bouterse verbiedt politieke partijen, maakt een einde aan de rechtsgang en intimideert de pers. Er komt een avondklok en als je kritiek hebt dan zien mensen je soms nooit meer terug. Bouterse leidt met een ijzeren hand en hoge militairen worden verdacht van cocaïne, handel, vriendjespolitiek, wapenhandel. Beloofde verkiezingen blijven uit het parlement en de grondwet opgeheven. De weerstand onder het volk groeit. Suriname is een militaire dictatuur geworden. Ook binnen het leger is niet iedereen hier blij mee. In 1982 pleegt een kleine groep militaire en tegencoup. Den vieren 11 maart 1982 hebben de militairen van het Nationaal Leger ons volk bevrijd van het ondragelijke geworden juk van de nu afgezette legerleiding. Een van de initiatiefnemers is sergeant majoor Hawker, die net daarvoor in 1980 nog die couppleger met Bouterse was. Maar de coup mislukt. Hawker wordt opgepakt en krijgt zwaargewond een microfoon onder z'n neus. Heb je nou echt gedacht dat het zou lukken? Nou, in eerste plaats. Uh. Het was wel duidelijk met uh dat uh het merendeel van het leger achter uh haar leider stond. Want uh er vonden veel overlopingen plaats. U bent dus echt geen leider. Ik ben een militair. Kort hierna wordt Hawker geëxecuteerd. Eigenlijk wordt hier duidelijk dat Bouterse tegenstanders kan ombrengen zonder consequenties, want wie pakt hem aan? Hij heeft de rechtsgang de nek omgedraaid. Geen proces, niks. De militairen hebben de absolute macht. Weg met Bouterse! Steeds meer Surinamers waren het ook niet eens met het beleid van Desi Bouterse. Vooral journalisten, advocaten en de vakbondsleiders uitten hun kritiek. En dan 7 december 1982. Zestien tegenstanders van Bouterse worden ‘s avonds opgepakt. Advocaten, journalisten, militairen, een universiteit, docent, vakbondsleider en een ondernemer. Het leger steekt gebouwen van onafhankelijke media en de grootste vakbond in de fik. De mannen worden meegenomen naar Fort Zeelandia. Het hoofdkantoor van Bouterse. Daar worden ze beschuldigd van het plegen van een coup. Een van hen leest waarschijnlijk onder druk een verklaring voor over de vermeende plannen. “U hebt een verklaring afgelegd en dat is geschied op vrijwillige basis. Dat klopt wel.” Ze worden op één na dus gruwelijk gemarteld en vermoord. Hier is de radionieuwsdienst met een ingelaste uitzending. In Suriname zijn mensen die gisteren werden gevangengenomen, geëxecuteerd. De ochtend na de executies legt Bouterse een verklaring af op tv. “Landgenoten, vannacht hebben wij een poging tot een machtsovername die met veel verlies van mensenlevens gepaard zou gaan, vroegtijdig kunnen verijdelen. De mannen zouden met geweld de macht hebben willen grijpen en ze zijn neergeschoten omdat ze op de vlucht sloegen, zegt Bouterse. En de lichamen mogen verder niet onderzocht worden. Maar later worden er toch meer details bekend. De mannen blijken niet alleen neergeschoten, maar zwaar mishandeld. “Wat ik zag waren eigenlijk stukgeslagen lichamen, heel veel verwondingen. Hij was, uh helemaal beschoten.” “De gesla, geslachtsorganen hingen zo'n beetje losjes op, opzij.” Alsof je met een scherp mes een scherp voorwerp, voorwerp of houwer of weet ik veel waar op in...ingehakt.” Het is dat ik me allemaal herinner van het verhaal van Bouterse dat de jongens op de vlucht zijn doodgeschoten. Klopt dus niks, want op de vlucht doodschieten doe je van achteren en niet van voren. Het laat diepe sporen achter in de Surinaamse samenleving, maar daar kan mijn collega en NOS correspondent Nina Jurna vanuit Fort Zeelandia in Paramaribo je meer over vertellen. De decembermoorden hebben Suriname veranderd, maar vooral compleet verdeeld. Dit land is klein en iedereen kent wel iemand die vermoord is. Een familielid, een vriend, een buur. Maar dat geldt ook voor de kant van de daders. Want ook zij en hun naasten maken deel uit van deze samenleving. De Decembermoorden hebben een grote schok veroorzaakt, want Surinamers kenden wel verhalen van gewelddadigheden uit de koloniale tijd. Maar dat Surinamers dit onderling met elkaar konden doen, heeft een grote schok veroorzaakt. De details van wat er precies gebeurd is, blijven lang onduidelijk, maar na december 82 is dit duidelijker dan ooit. Suriname is een militaire dictatuur en de baas duldt geen tegenspraak. Na de moorden blijft het jarenlang onrustig in Suriname. Nederland stopt met geld sturen. De economie stort in. Surinamers die verkiezingen en vrijheid willen worden tot vijanden verklaard en de ontevredenheid onder het volk groeit opnieuw. “Uit vrijheid en trouw. Er kan geen democratie zijn met een regime, dat kan niet.” Halverwege de jaren tachtig begint een bloedige binnenlandse oorlog tussen twee partijen guerrillastrijders onder leiding van Ronnie Brunswijk. Dat de oud lijfwacht van Bouterse en aan de andere kant het Surinaamse leger van Bouterse. Die strijd duurt zeven jaar. Er komt een vredesakkoord. Tussen Brunswijk en Bouterse en ze spreken af dat ze zullen werken aan een democratiseringsproces. Heel kort. Suriname wordt een democratie, maar wel onder militair toezicht. Het leger krijgt in de grondwet juridische en politieke macht. In 1987 zijn er verkiezingen. Dit jaar nog zullen er in de Republiek Suriname algehele vrije en geheime verkiezingen worden gehouden en Bouterse verliest. De jaren erna zijn een constante strijd tussen de nieuw gekozen burgerregering en het leger onder leiding van Bouterse. Uiteindelijk wordt in 1991 Ronald Venitiaan president. Hij beperkt de macht van het leger en ontslaat Bouterse. Venitiaan moet drastisch bezuinigen omdat het zo slecht gaat met Suriname. Maar ondertussen blijft Bouterse iemand om rekening mee te houden. Hoe hij dat voor elkaar kreeg, dat vertelt Nina. Hij richtte een partij op de Nationale Democratische Partij, de NDP, en daarmee speelde hij in op populistische en antikoloniale sentimenten en de partij groeide. Veel Surinamers zijn in het hier en nu vooral bezig met overleven en veel minder met het verleden. Bouterse schopt het in 2010 tot president en dat blijft ie tot 2020. Bouterse is populair bij veel jongeren. Zijn politieke partij heeft een eigen jongerenafdeling en hij investeert en sponsort ook veel jongeren projecten op het gebied van cultuur en sport. En Bouterse investeert al jaren in jongeren om zijn kant van het verhaal te vertellen dat de slachtoffers van de moorden volgens hem een coup wilde plegen. En daarmee komen we weer terug bij de decembermoorden. Bij het proces, 25 jaar na de moorden, net voordat het verjaard begint in 2007 het strafrechterlijk proces tegen Bouterse duurde jarenlang tot 2019. Stukje bij beetje wordt er steeds meer duidelijk over die december dag. Desi Bouterse heeft tijdens de decembermoorden zelf twee mensen doodgeschoten en uiteindelijk, totaal onverwacht, heeft de rechter in Suriname uitspraak gedaan in het proces rond de Decembermoorden. President Desi Bouterse is veroordeeld tot twintig jaar celstraf. In 2019, bijna veertig jaar na de moorden, wordt Bouterse veroordeeld. Op die dag heeft de rechtstaat Suriname weer iets. De krachten hebben de rechtsstaat Suriname heeft overleefd, want niemand had gedacht dat deze krijgsraad althans any krijgsraad in Suriname ooit zou komen tot de veroordeling van de president van Suriname. Maar hij komt niet vast te zitten want gevangenneming wordt niet geëist en Bouterse tekent in vrijheid dus verzet aan tegen het vonnis. Samen met de andere verdachten blijft ie tot op de dag van vandaag op vrije voeten. Er is. Het klinkt misschien alsof heel Suriname bezig is met dit impactvolle verhaal, maar dat is niet zo. Op scholen wordt er amper over onderwezen. Wat ik begrijp hebben jullie dus eigenlijk pas in je studentenleven gehoord wat er in de jaren tachtig is gebeurd. Dan zeg ik het even kort door de bocht. Ik had heel veel spijt erva dat ik er niks van wist. Ook is er lange tijd een soort angst in Suriname geweest om over de gebeurtenissen van de jaren tachtig te praten en bij veel nabestaanden en familieleden van de slachtoffers was het trauma groot en kon het boek maar niet dicht omdat het proces nog liep. En, vertelde Nina me. In Suriname heerst soms een taboe op pijnlijke en gevoelige onderwerpen. Daar wordt vaak niet over gepraat. Mensen kijken dus op verschillende manieren terug op de decembermoorden en ook op de hoofdpersoon Desi Bouterse. Toch Nina? In Suriname is Bouterse zowel populair, maar hij is ook een omstreden persoon. Hij is charismatisch, hij is een populist en zijn aanhangers prijzen hem om zijn leiderschapskwaliteiten. Maar hij drukt ook al jaren een negatief stempel op Suriname. In Nederland is Bouterse bij verstek veroordeeld voor drugshandel en behalve de decembermoorden heeft hij veel meer gewelddadigheden gepleegd in de jaren tachtig. Tijdens zijn presidentschap tussen 2010 en 2020 heeft hij Suriname in een diepe economische crisis gestort. De vraag is ook of met de uitspraak dit hoofdstuk eindelijk kan worden afgesloten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20141074 778.901 593 2024-02-28T13:12:05+00:00 yes no Suriname president staatsgreep rechter https://schooltv.nl/video-item/strafkampen-in-rusland-de-politieke-gevangenen-van-poetin 2024-04-23T15:12:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45152.w613.r16-9.a92f8c5.webp Strafkampen in Rusland | De politieke gevangenen van Poetin Mishandeld. Gemarteld. Verkracht. Weggestopt in een ijskoude cel, ergens duizenden kilometers van huis. Deze video gaat over Russische strafkampen. Natuurlijk vanwege hem. Aleksej Navalny . Die ken je en je weet ook waarom. Oppositieleider Aleksej Navalny is dood. Natuurlijk ging het deze hele week over hem en het kamp waar hij zat: IK-3. Maar weet je ook wie dit is? Nee, dit is Ilar Dadin. Op deze foto te zien als 34 jarige activist bij een anti regerings protest in Moskou 2014. Hier nog een vrijman en een lach op zijn gezicht. Een jaar later niet meer. In 2015 is hij de allereerste persoon die wordt gearresteerd vanwege het toen net nieuwe controversiële artikel 212.1 van het Russische Wetboek van Strafrecht voor herhaalde schendingen van de wet op openbare bijeenkomsten. Ofwel de Russische Anti Protest wet. Hij krijgt een gevangenisstraf van 2,5 jaar die begint in strafkolonie nummer zeven in Segesta in Karelië. Je wil liever niet weten wat hij hier en in andere kampen heeft meegemaakt, maar ik ga het je toch vertellen, want zijn verhaal is meer dan illustratief voor het Russische gevangenissysteem van nu en eigenlijk ook van toen. Dit zijn de strafkampen van Poetin. Immense bruutheid. A real concentration camp, waar dus ook Ilar terechtkomt. Hij zou net gaan trouwen met zijn geliefde Anastasia Sotova. Terwijl hij nog in een Moskouse cel zit, doen ze dat ook wel zonder elkaar. maar kort daarna geen spoor van Ilar. Hij is ergens verdwenen in het Russische gevangenissysteem, maar twee maanden later ontvangt Anastasia een brief naar buiten gesmokkeld door zijn advocaat uit strafkolonie nummer zeven dus in Karelië. In zijn brief vertelt hij hoe hij meteen na aankomst in de isoleercel wordt gegooid omdat hij twee scheermesjes bij zich heeft. Die zijn niet van hem. Het is een opzetje van de bewaarders. Dagelijks wordt hij meerdere keren mishandeld door tien, twaalf bewaarders tegelijk. Zelfs de gevangenisdirecteur zou eraan meedoen. Ook duwen ze zijn hoofd in een wc pot. Ilar gaat uit protest in hongerstaking. De bewaarders dreigen een andere gevangene erbij te halen om hem te verkrachten als hij zijn hongerstaking niet zou opgeven. Ook wordt Ilar geboeid en aan zijn polsen opgehangen met vreselijke pijnen in zijn armen en rug en er wordt gedreigd om hem onder de grond te stoppen. Anastasia besluit de brieven te publiceren. Dapper, maar ook zeer risicovol voor haarzelf en haar man, maar ook zeer effectief. Een storm van verontwaardiging barst los, nationaal en internationaal. Kremlin critici en mensenrechtenactivisten buitelen over elkaar heen om Ilars verhaal te delen en op te roepen tot actie, zoals hier Amnesty International. En in een resolutie roept ook het Europees Parlement op tot onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating, niet alleen van Dadin, maar ook alle andere gevangenen die vastzitten onder deze wet. Want ook andere oud gevangenen laten zich horen. Het regent vergelijkbare getuigenissen. Al snel blijkt dat dergelijke horror praktijken niet alleen voorkomen in strafkolonie nummer zeven. Er zijn meer van dit soort gevangenissen die ook wel bekend komen te staan als martel kampen. Ik zeg er vast bij: gruwelijke beelden bestaan en wie ze zoekt zal ze vinden. Wij kiezen er in deze video voor onze niets te laten zien, maar de beelden en getuigenissen die rondgaan brengen al snel bepaalde herinneringen naar boven. Aan de Sovjettijd het volgende hoofdstuk. Hoe Ilars verhaal verder gaat, dat vertel ik je aan het eind van deze video. Eerst een stukje geschiedenis, want we moeten het in deze context hebben over het gevangenissysteem ten tijde van de communistische Sovjet-Unie en dan met name de periode onder deze man Josef Stalin. Ik heb het over de Goelag. Goelag is de naam van de in 1930 opgerichte overheidsdienst die verantwoordelijk was voor de strafkampen. Het is een afkorting voor de Glavnoje Oepravlenieie Ispravitelno-troedovych lagereij. letterlijk vertaald hoofd directoraat voor Opvoedings en Werkkampen. Voor het eerst komen alle Sovjet gevangenissen onder één organisatie te staan. De bekende oud gevangene Aleksandr Solzjenitsyn beschrijft in zijn boek De Goelag Archipel uit 1973 de strafkampen als een geografisch eilandenrijk van de moerassen van Siberië tot in alle hoeken van de Sovjet-Unie. Op deze kaart zie je wat hij daarmee bedoelt. Honderden kampen, verdeeld over dat immense, over vele duizenden kilometers uitgestrekte rijk. Het zijn dus straf, maar vooral ook werkkampen. Want ook al is heropvoeding, zoals het officieel heet, het ideologische doel. In de praktijk gaat het vooral om dwangarbeid om de Sovjet economie en ook de oorlogsindustrie te dienen. Zeg gerust slavenarbeid. Denk aan het kappen van hout, werken in de mijnen of het naaien van uniformen. Maar bijvoorbeeld ook het massaal inzetten van gevangenen om te bouwen aan enorme infrastructurele projecten, zoals het uitgraven van het meer dan 200 kilometer lange Witte Zeekanaal die de Witte Zee en de Baltische Zee met elkaar verbindt. Of de aanleg van de meer dan 3000 kilometer lange Baikal Amoer spoorlijn in het verre Verre Oosten. Wie er in die kampen zitten? Natuurlijk criminelen, maar ook veel politieke gevangenen. Want ten tijde van de Goelag geldt het beruchte artikel 58 tegen staats vijandige activiteit. Dat betekent zoveel dat onder de noemer vijand van het volk in principe iedereen die het regime niet aanstaat kan worden opgepakt en weggestopt. En vaak vele jaren. Naast Sovjet burgers zitten er ook veel krijgsgevangenen in de kampen, bijvoorbeeld uit Duitsland, Japan en Polen. En ook enkele duizenden Nederlanders hebben de Goelag kampen van binnen gezien. Precieze aantallen zijn lastig, want officiele cijfers zijn er vaak niet of zijn onbetrouwbaar. Maar volgens schattingen zouden in totaal tegen de 30 miljoen mensen gevangen zijn gezet in de Goelag en één op de tien zou het niet hebben overleefd. Probeer je eens een voorstelling te maken van de omstandigheden in die kampen. Te weinig voedsel, mishandelingen, martelingen, ontberingen zoals de kou en werken tot je er soms letterlijk dood bij neervalt. Ik kan er allerlei kwalificaties op plakken, maar wie dit veel beter kan vertellen is Rusland kenner Paul Alexander. Hij werkt momenteel aan een boek over politieke gevangenen in Rusland. Toen en nu. Die terreur onder Stalin, die was echt gigantisch. Toen waren de omstandigheden verschrikkelijk. Dus die gingen die. Die ging ook allemaal dood in de kampen, dus die werkten echt diep in Siberië met temperaturen van uh onder de dertig graden en dan moesten ze de hele dag werken. En die dagindeling was heel simpel en ze stonden om 6.00u op en dan was er appèl en dan gingen ze daarna naar het werk. Ze leefden op minimale rantsoenen s ochtends pap en s middags ook vaak gerstepap of tarwepap. Uh stuk brood en hele waterige soep kregen ze en ze woonden dan uh in barakken. Ja, daar lagen ze in een ruimte met zo'n honderd man gemiddeld in ver afgelegen gebieden in dat immense sovjet rijk. Onder Stalin werden d'r dus miljoenen mensen naar de kampen gestuurd en zonder verder proces of wat dan ook. En mensen werden ook per duizenden uh doodgeschoten. Officieel wordt de Goelag in 1960 ontbonden, maar de kampen blijven en die komen onder beheer van de KGB, de toenmalige geheime dienst van de Sovjets. Dus echt verdwenen zijn ze nooit. Ook niet na de val van het communisme in de jaren negentig. We maken een grote sprong voorwaarts in de tijd naar het nu. Laten we de vraag kunnen stellen in hoeverre het huidige Russische gevangenissysteem te vergelijken is met de Goelag. In de woorden van Vladimir Oséchkin, oprichter van de mensenrechtenorganisatie Gulagu.net. De moderne Russische gevangenis kampen zijn een direct voortvloeisel van een Goelag systeem uit de Sovjet tijd. Vaak zelfs in dezelfde kampen als waar de gevangenen van toen werden geëxecuteerd. Zijn claims worden door andere getuigen bevestigd. En ja, die vergelijking is te maken. Ik bedoel de vreselijke omstandigheden waaronder gevangenen gebukt gaan. De locaties van de kampen diep in Siberië, vaak zelfs op de funderingen van de oude Goula kampen. Paul, daarom aan jou de vraag. Is de Goelag een onmenselijk verschijnsel uit het verleden of leeft het voort in het huidige systeem? Er is nu geen sprake meer van miljoenen mensen die naar de kampen worden gestuurd of uh duizenden die worden doodgeschoten. Dat uh ja staat niet in vergelijking met hoe het er nu aan toe gaat, maar de vonissen die nu worden uitgesproken door de rechters die doen aan de Stalin tijd denken dus voor t minste of geringste dan loop je de kans op zeven jaar uh strafkamp. Kamp systeem zoals dat nu bestaat stamt uit de jaren zestig jaren zeventig. Het leven ziet er hetzelfde uit. Ze wonen in dezelfde kampen, in dezelfde barakken die eigenlijk nooit gemoderniseerd zijn. In dezelfde bakstenen gebouwtjes met zo'n honderd gevangenen per barak. Wat ze bijvoorbeeld uh doen is je voor het minste of geringste vooral als politieke gevangene naar de isoleercel sturen. En dan geven ze je vijftien dagen isoleercel bijvoorbeeld. En de kampleiding heeft t in veel gevallen voorzien. Uh, op de politieke gevangenen. En die andere onvermijdelijke overeenkomsten tussen toen en nu? Het opsluiten van politieke tegenstanders onder het mom van een controversieel wetsartikel dat het mogelijk maakt om kritische geluiden voor het minste of geringste jarenlang weg te kunnen stoppen. Zoals dus Dadin in strafkamp. Zeven. Zoals ik net heb verteld. En natuurlijk Alexei Navalny. De reden dat we nu deze video maken. Aleksej Navalny is vergiftigd met het zenuwgas novitsjok en Vladimir Poetin zit erachter. Dat zegt zijn weduwe Julia Navalny. Navalny stierf in de beruchte strafkolonie IK-3 bijna 2000 kilometer van Moskou. IK-3 ligt in de poolcirkel en draagt de bijnaam de Pool Wolf. Het is er ijskoud en een winter lang zie je geen daglicht. Het is een van de meest afgelegen en strengst bewaakte strafkolonies van Rusland. Hier komen de zwaarste criminelen terecht en ook hier vreselijke omstandigheden en gruwelijkheden zoals beschreven door Ildar Dadin. En met Navalny en Dadin zijn er vele andere politieke gevangenen die de Russische kampen van binnen meemaken met alles wat daarbij hoort. Maar je kunt politieke tegenstanders wel opsluiten. Juist vanuit die gevangenissen spelen zowel Navalny als dat ding een ontzettend belangrijke rol voor dat Russische tegengeluid. Inmiddels is het in Rusland onmogelijk om je protest stem te laten horen. Zodra je de straat op gaat, wordt je ingerekend en loop je de kans op een lange gevangenisstraf. alleen vanuit de gevangenis zijn die politieke gevangene wel hun proteststem aan het laten horen. Bijvoorbeeld en Navalny deed dat heel duidelijk in de rechtszaal. Dan sprak hij zich politiek uit tegen Poetin en tegen de oorlog. En andere politieke gevangenen doen dat in brieven die ook gepubliceerd worden op sociale media en in de onafhankelijke Russische pers. En zo laten zij hun protest stem horen. Het is ook niet voor niets dat ze Navalny zo enorm hebben geisoleerd en nu uiteindelijk hebben omgebracht. Dat is het is wel altijd de bedoeling geweest van de autoriteiten om hen zoveel mogelijk het zwijgen op te leggen. En dan is er nog één vergelijking tussen toen en nu die ik hier moet benoemen. Ten tijde van de Tweede Wereldoorlog zijn ongeveer 1 miljoen Goelag gevangenen vrijgelaten om te dienen in het Rode Leger. Of ja, vrijgelaten, eerder losgelaten om te vechten en te dienen als kanonnenvoer. En ook dat doet ergens aan denken. Ken je dit fragment nog? Je ziet hier voormalig Wagner leider Jevgeni Prigogine. Met wie het als uiteindelijke tegenstander van Poetin ook niet goed is afgelopen. Net als veel anderen ook. Maar dat is weer een ander verhaal. Waar het hier om gaat is dat Prigogine in de kampen Russische gevangenen rekruteerde om te vechten aan het front in Oekraïne, met het vooruitzicht als je het zes maanden overleeft, ben je een vrij man. Wat zou jij doen? De beroemde Russische journalist en activist Olga Romanova beschrijft deze exploitatie van gevangenen als de voortzetting van de stalinistische mentaliteit. Heeft ze daar een punt? Poetin heeft het nooit nodig gevonden om het systeem van strafkampen te moderniseren, hoewel daar wel uh een roep om was, ook vanuit het Russische parlement. En nu blijkt, zeggen veel Russen., waarom. Het gevangenissysteem zoals het bestaat komt hem heel goed uit namelijk. Poetin kan deze strafkampen heel goed gebruiken, namelijk als menselijke reservoir voor zijn oorlog. Hij haalt criminelen uit de kampen en stuurt ze naar het front. Ze dienen dan ook vooral als kanonnenvoer, ook al zeggen ze zelf van niet. Toch komen de meesten van hen om het leven volgens cijfers van een Russische organisatie. Daarmee kan hij nu zijn oorlog voeren. Er zijn uh Russen die echt uh er vanuit gaan dat Poetin dit heeft uh gecreëerd op deze manier. Maar ja, wat Poetin precies uh denkt dat weet niemand. Dus is het huidige gevangenis systeem onder Poetin een voortzetting van de Goelag onder Stalin? De enorme aantallen gevangenen en ook de massaexecuties binnen de kampen zijn iets van toen. Maar feit is wel dat er in de huidige gevangenissen ook gruwel praktijken plaatsvinden en dat op eenzelfde manier wordt geprobeerd politieke tegenstanders de mond te snoeren, te intimideren en te ontmenselijken. Dat blijkt wel uit het verhaal van Dadin en de vele getuigenissen die daarop volgen. Over Dadin gesproken, want zijn verhaal is nog niet af. Na vijftien maanden in verschillende strafkampen kwam hij in 2017 vervroegd vrij. Nou Ildar,juist gemotiveerd door de horror die hij heeft doorstaan, zet meer dan ooit zijn activisme voort. Jarenlang predikt hij daarbij geweldloosheid. Het leverde hem de bijnaam Gandhi op. Tot de zomer vorig jaar. Hij is het geloof in vredig protest verloren. Maar hij is wel strijdbaarder dan ooit. Hij is nu in Oekraïne en heeft zich aangesloten bij het Siberisch Bataljon, een groep Russische vechters die het aan de kant van Oekraïne opnemen tegen de Russen om met wapens te vechten tegen zijn oude kwelgeest. En zo strijdt deze Russische oud gevangene in Oekraïne tegen andere Russische oud gevangenen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20141151 1018.944 1543 2024-02-28T15:02:00+00:00 yes no Rusland concentratiekamp Sovjet-Unie Vladimir Poetin https://schooltv.nl/video-item/hoe-zorg-je-voor-minder-afval-uit-het-ziekenhuis-gebruikte-medische-instrumenten-recyclen 2024-02-28T15:53:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45153.w613.r16-9.d67068b.webp Hoe zorg je voor minder afval uit het ziekenhuis? | Gebruikte medische instrumenten recyclen Dit bedrijf in De Meern is kind aan huis bij veel ziekenhuizen. Waarom? Zij leveren al die materialen die nodig zijn op de OK. Er gaat hier iedere dag heel wat uit. Maar sinds een paar jaar komt er ook heel wat terug. Zij hebben speciale toestemming gekregen om het ziekenhuisafval uit de verbrandingsoven te houden. En te onderzoeken hoe een groot deel opnieuw gebruikt zou kunnen worden. Zeg Bart, Wat is er uit die vuilniszakken nou nog eens te gebruiken? Nou, eigenlijk heel veel. We zien twee stromen die we vaak hergebruiken. We hebben de metalen stroom. Waar de instrumenten van zijn gemaakt. En dit is best wel kostbaar roestvrijstaal. Als je dat omsmelt op 1500 graden, kun je er bijvoorbeeld nieuwe platen van maken. Daar kunnen we weer bakjes van maken. Dat is best wel van goede kwaliteit. Het mooie daarvan is dat dit steeds schaarser wordt als grondstof. Maar als we het uit het ziekenhuis halen, is er heel veel van. Oké. Maar er zijn ook plastic stromen. Van plastic stromen moeten we eerst bepalen wat dat plastic is. Dan smelten we dat om. En van die plastic afvalstromen, krijgen we dit soort mooie blokken. Je ziet hoe mooi dit is. En hiervan kun je weer kleine korreltjes maken. Dan smelten we het om. Daar maken we bijvoorbeeld dit soort labels van. Maar dit is gemaakt van dit? Van dat, 100%. Oké. Dat wordt hierop gebruikt, om stickers te plakken wat voor soort instrumentenset het is. Zo kunnen we al het vuilnis gebruiken om nieuwe dingen te maken. Daar kunnen we bijna alles van maken wat we willen. Kijk, dit is een goed voorbeeld van hoe schorten en inpakpapier opnieuw gebruikt kunnen worden. Dit wordt verhit en gesmolten. Dat worden dit soort blokken. Kijk, je kunt aan de kleur nog zien wat het geweest is. Alle bacteriën zijn dan dood. En deze blokken worden weer vermalen tot deze korrels. En die korrels kunnen omgesmolten worden tot vloeibaar plastic. Dat vloeibaar plastic kan nieuwe vormen krijgen door het in een mal te gieten. Zo krijg je bijvoorbeeld een dienblad, handvatten, bakjes, bekers. Nou is dit een proeffabriekje. Maar die korrels worden al op grote schaal gebruikt. Moet je kijken. Bakken vol met scharen en tangen, allemaal maar een keer gebruikt. En gemaakt van hoogwaardig chirurgisch staal. Zonde. Wordt allemaal schoongemaakt en omgesmolten om opnieuw te gebruiken. Roestvrijstalen plaat gemaakt van chirurgische scharen. Met een watersnijder worden hier nieuwe onderdelen uit gesneden. Gaaswerk van roestvrij staal. Die worden gemaakt van eenmalig gebruikte tangen. Daar worden dit soort mandjes mee gemaakt en die worden gebruikt voor het steriliseren van chirurgische instrumenten. Veel afval is dus wel degelijk te hergebruiken. Maar wat te doen met het afval dat ingewikkelder in elkaar zit? Hier staan bijvoorbeeld pallets vol met chirurgische apparaten. Hele machines eigenlijk. Best ingewikkeld. Die zitten vol met kostbare metalen, kosten honderden euro's. En ze worden maar een keer gebruikt. Dat moet toch anders kunnen? Tim, wat is dit? Nou, je zult het niet geloven. Dit is een nietmachine. Die wordt gebruikt bij operaties. Dit apparaat wordt na één operatie weggegooid. Dat is natuurlijk doodzonde. Ja. Vooral omdat als je ernaar kijkt, deze is opengewerkt, dan zie je dat er veel verschillende onderdelen inzitten. De onderdelen zijn soms van RVS. Zoals bijvoorbeeld dit soort tandwielen. M-hm. Die kunnen wel 100 keer gebruikt worden. Maar ze gaan nu na één keer de verbrandingsoven in. Of wat denk je van een motor met een hele tandwielkast erin. Ja. Deze kun je voor allerlei andere toepassingen nogmaals gebruiken. Maar alles gaat weg. Dat proberen we te voorkomen door middel van onderzoek. Het kan allemaal hergebruikt worden? Dat zou je zeggen. Toch is dat enorm lastig. De fabrikanten van dit soort apparaten hebben 't zo ontwikkeld dat het heel snel en netjes in elkaar kan. Maar uit elkaar halen is erg lastig. Dat willen ze niet, ze zien het als een weggooi-instrument. Dus wij hebben deze instrumenten volledig uit elkaar gehaald. We hebben onderzocht met verschillende methodes, hoe die onderdelen met elkaar in verbinding staan. Op basis daarvan hebben we een 'sloopboek' gemaakt. Zo zou je het kunnen noemen. O, ja. Eigenlijk een gebruiksaanwijzing die op omgekeerde volgorde laat zien hoe dit instrument uit elkaar kan worden gehaald. Op een manier dat je de onderdeeltjes goed kunt gebruiken. Dat moet makkelijker kunnen? Zeker. Daar hebben we ook voorbeelden van. Dit is een instrument dat voor dezelfde type chirurgische operaties wordt gebruikt. Je ziet dat je de tip kunt sturen. Ja. Maar dit is een weggooi-instrument. Die gebruik je één keer. Dan gooi 'm weg. De reden is, dat er allemaal kabeltjes inzitten en ingewikkelde overbrengingen die je niet goed schoon kunt maken. Het moet na een procedure weggegooid worden. Ja, zonde. Ja. Enorm zonde, maar als je ’t anders bekijkt en je gaat met dat idee een instrument ontwikkelen om het te hergebruiken, dan krijg je eenzelfde soort instrument, de tip kan draaien. Het kan alles wat dat instrument kan. Maar dit instrument kun je honderden keren gebruiken. En als er een onderdeeltje stuk gaat, vervang je dat onderdeeltje. Bijvoorbeeld de tip raakt bot. Dan zet je er 'n andere tip in. O, ja. Dat kun je binnen een paar seconden doen. Het zou zo moeten zijn dat elke ontwerper en ontwikkelaar van dit soort instrumenten van tevoren rekening houdt met hergebruik. Elk onderdeel zou afzonderlijk van de rest vervangen moeten kunnen worden. Dan ben je goed op weg naar een meer duurzame wereld. We weten dat veel grondstoffen steeds schaarser worden. Het wordt moeilijker om ze te vinden. En op een gegeven moment zijn ze ook gewoon op. Hoe slim is het dan om die grondstoffen niet uit de aarde te halen, maar uit onze eigen afvalberg. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20141150 382.037 318 2024-02-28T14:38:14+00:00 yes no afval ziekenhuis https://schooltv.nl/video-item/is-nederland-te-vol-de-geschiedenis-en-toekomst-van-de-bevolkingsgroei 2025-01-21T10:35:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45154.w613.r16-9.390b5d6.webp Is Nederland (te) vol? | De geschiedenis én toekomst van de bevolkingsgroei Ons land is vol, ten dele overvol. Ja, gewoon veel te veel mensen, eigenlijk. Toen hoorde je het al. De overduidelijke boodschap Nederland is te druk. Het hoeft niet voller. En ook nu zeggen mensen Nederland is vol. Het land raakt vol en het gaat alleen maar door. En in dit nieuwe onderzoeksrapport staat het niet letterlijk. Maar er staat wel als we zo doorgaan, wordt het hier een stuk drukker. Van nu 18 miljoen mogelijk zelfs naar 23 miljoen mensen. Zo druk dat de politiek volgens de onderzoekers iets moet doen aan de grootste oorzaak van bevolkingsgroei. Migratie. Doe je dat niet en groeit de bevolking door zoals die nu groeit en dan over vraag je de maatschappij. Maar ze zeggen ook hou arbeidsmigranten vooral hiernaartoe voor het doen van hoogwaardig werk. Is Nederland te vol? Nederland is vol en iedereen die beweert dat dat niet het geval is, heeft een geheugenverlies. En Nederland is vol is gewoon een onrealistische stelling. En voorlopig geen nieuwe mensen erbij. Kijk eens hier. Ruimte zat toch 18 miljoen mensen op dat hele kleine stukje aarde? Dat klinkt behoorlijk vol. Of zaten we eigenlijk al aan een max bij 15 miljoen mensen? Nee, volgens koningin Juliana was 14 miljoen al te veel. Ons land is vol, ten dele overvol. Vooruit, grote sprong naar de jaren vijftig. Dan zit je rond de 11 miljoen. Das toch best te doen. Ook niet ok. 1949 dan? De Tweede Wereldoorlog is net voorbij. Het land moet worden opgebouwd en we zijn met nog geen 10 miljoen mensen. Emigreren is een harde zaak, maar ook een noodzakelijke kwestie omdat mede daardoor het probleem van onze overbevolking bestreden kan worden. Ok, die zag ik niet aankomen. Na de Tweede Wereldoorlog is er een enorm woningtekort. De economie ligt op z'n gat en de grenzen zitten potdicht. Honderdduizenden woningen werden beschadigd, ongeveer 90.000 geheel verwoest. Bouwen, bouwen, bouwen dus. Toen al. Sommige beroepen, zoals bouwvakkers en mijnwerkers, zijn dan keihard nodig. Maar uit angst voor de grote werkloosheid van voor de oorlog worden sommige beroepen gezien als uhm ja, hoe zeg ik het netjes wat minder nodig. Boerenzonen die later het bedrijf niet zouden erven bijvoorbeeld. Of winkelmedewerkers, kappers. Nou ja, zo waren d'r nog wel meer. Een deel van die bevolking, vond de regering, kon maar beter vertrekken. Een oud schip is met 1500 immigranten op weg naar een nieuwe toekomst in een jong land. Naar Canada, Australië of Nieuw-Zeeland voor een glansrijke toekomst. De overheid betaalde zelfs mee aan de reis en regelde omscholingscursussen tot boer in het buitenland. De kantoorbediende Van der Pijl uit het Brabantse plaatsje Dorst ging van de boekhouding naar het stamboekvee. En hij heeft de fijne kneepjes van het vak al aardig onder de koe onder de knie. In 25 jaar tijd vertrekken er bijna een half miljoen Nederlanders. Maar tegelijkertijd gebeurt er iets anders. De grenzen gaan open. Eind jaren vijftig gaat het economisch beter en hebben bedrijven ineens een tekort aan arbeiders. En wat doet de overheid? Terwijl de regering in deze cartoon, getekend als minister De Rooy van Sociale Zaken, mensen stimuleert te vertrekken, verwelkomen ze tegelijk mensen voor in de fabrieken. Gastarbeiders. Want ja, iemand moet het werk doen. Dat zijn in eerste instantie vooral Italianen en dat bevalt van beide kanten eigenlijk heel goed. Ach, grote baas, grote werk. Mooi werk. Het zijn zeer behoorlijke vaklieden. Klein puntje van kritiek. Hoe bevalt het eten hier? Nou niet goed. Na twee jaar gaan ze weer terug was het idee. Maar de arbeidstekorten bleven en de gastarbeiders waren net lekker geïntegreerd, dus ze konden wel wat langer blijven. En door de jaren heen helpt Nederland arbeidsmigranten uit steeds meer landen. Spanje en Joegoslavie, vanaf de jaren zestig ook Turkije en Marokko. Er is in ons land een toenemende vraag naar arbeidskrachten. Er is in Marokko een overstelpend aanbod. Spreekt u Frans? Ja. En lezen en schrijven? Ja meneer. Geaccepteerd. Hoe lang heb je op school gezeten? 8 jaar. 8 jaar? Niet geaccepteerd. Nee, nee, nee. Ik zoek een ander type. Op een buitenstaande jongejan, maakt uw werk een bijzonder moeilijk indruk. Het lijkt zo bijna zeggen alsof je op een slavenmarkt staat, maar dat is geheel niet waar. Per slot van rekening moet u ook het positieve kant zien van de mensen die ik aanneem. In tien jaar tijd kwamen er zo'n 25.000 arbeidsmigranten hiernaartoe. Want ja, ze waren hard nodig. Maar toen kwam de oliecrisis. Nederland kreeg net als de rest van West-Europa een grote economische klap. De werkloosheid steeg dus nieuwe arbeidsmigranten, die waren even niet nodig. Sommige gastarbeiders vertrokken ook weer, maar lang niet iedereen. Want in veel andere landen gaat het economisch ook niet zo lekker. Dus waarom zou je daar naar teruggaan? En bovendien was er een nieuwe wet. De gezinsherenigingswet, waardoor familie ook hier naartoe mocht. Dan is de beslissing snel gemaakt. Ok, ook al hadden we arbeidsmigranten nodig in Nederland, ook toen hoorde je al dat Nederland te vol was. Sterker nog, koningin Juliana zegt het eind jaren zeventig Het gaat om goede huisvesting voor buitenlandse werknemers en vele anderen. Rond die tijd versterkt dat de kritiek op hoe sommige migranten integreren in Nederland. En ook op hoe Nederland met arbeidsmigranten omgaat. Er komen meer verhalen over discriminatie . Goedenavond. Het gaat niet hoor. Nee. Nee? Het mag niet omdat wij buitenlanders zijn? Het mag gewoon niet. Dan worden ook de eerste politieke partijen opgericht die zich vooral op dit thema richten. Hans Janmaat van de Centrumpartij is één van de eerste politici die felle anti-migratie uitspraken doet. Daar werd ie later ook om veroordeeld. Wij houden van dit land en van deze cultuur. Dan kan geen Kamer en geen parlementaire meerderheid en geen grondwet me dat verbieden. Dan. De legendarische jaren 90. Je weet wel. Met uh TMF, gameboys, Friends. Economisch ging het allemaal weer lekker. En dus waren nieuwe arbeidsmigranten weer welkom. Want ja, ook nu moest iemand het werk doen. Alleen het verschil met eerdere keren: Europa. Steeds meer landen sluiten zich aan bij de Europese Unie of het Schengen-verdrag. Inwoners mogen binnen dit gebied gaan en staan waar ze willen. Dus naar Nederland komen is uit deze landen makkelijker en immigratie stoppen een stuk moeilijker. Ok, terug naar nu. Je hoort weer, of misschien dus nog steeds. Nederland is is echt propvol. We zijn nu met bijna 18 miljoen en als het zo doorgaat zitten we straks in het uiterste geval op bijna 22 miljoen. En waar de bevolking eerder vooral groeide door nieuwe baby's, is dat tegenwoordig niet meer zo. Sterker nog, we krijgen minder kinderen dan ooit. Kijk, de afgelopen twee jaar gingen er voor het eerst sinds 1900 meer mensen dood dan er geboren werden. Toch groeit de totale bevolking de afgelopen jaren door. En dat komt voor het eerst volledig door migratie. Het grootste deel van deze mensen komt uit andere EU-landen, die dus mogen gaan en staan waar ze willen. En oké, nog één grafiekje nog om te laten zien waarom mensen hierheen komen. Kijk, het zijn vooral arbeidsmigranten en gezinsmigranten. Dat zijn bijvoorbeeld gezinsleden van arbeidsmigranten of mensen die naar Nederland komen voor de liefde. Dan is er nog een groep internationale studenten en overige migranten en asielzoekers. Dus mensen die naar Nederland vluchten om bijvoorbeeld oorlog, is de kleinste groep. En ja, als we hier straks echt leven met 22 miljoen mensen... wordt pittig. Althans volgens dit nieuwe rapport. Het heeft gevolgen voor de zorg, onderwijs, huizen, pensioenen. Ja, de hele samenleving dus. De onderzoekers adviseren dus doe een beetje rustig aan met immigratie, zodat we in 2050 niet op 22 miljoen mensen uitkomen, maar liever rond de 19 miljoen. Ok, maar hoe dan? Nou ja, de onderzoekers zeggen misschien moeten we sommige dingen in Nederland niet meer doen. Moeten wij het zoveelste distributiecentrum hier hebben? Moeten wij het zoveelste areaal aan kassen hebben met mensen uit Oost-Europa? Ja, dat moet je wel onder ogen zien. Maar helemaal stoppen met migratie, das ook geen optie. Aan de ene kant zeggen ze zijn meer migranten nodig. De bevolkingsgroei is nodig om de economie in Nederland draaiende te houden. Zonder migratie krimpt de bevolking. En dan krijgen we weer grote problemen met de vergrijzing die eraan zit te komen. Met de steeds ouder wordende bevolking stijgen de zorgkosten. Kijk, zijn we in jouw kamer. En zijn er meer handen aan het bed nodig. Maar goed, uiteindelijk gaat de politiek over zulke beslissingen. Dus is Nederland te vol? Ligt eraan hoe je het bekijkt. En ook wanneer je het bekijkt. Soms zoeken wij extra mensen om de economie draaiende te houden, terwijl soms de werkloosheid juist hoog is en er geen vacatures zijn. En dan hebben we het nog niet gehad over de fysieke ruimte in Nederland. We zijn een dichtbevolkt land met 416 mensen per vierkante kilometer. Maar in Macau is dat ruim 20.000 mensen. Daar lijken we ineens helemaal niet meer zo vol. We gebruiken in Nederland alle ruimte die we hebben. Voor het grootste gedeelte voor landbouw en natuur. Ook dat is een politieke keuze. Net als migratiebeleid dus. En asielbeleid, woningbeleid, vergrijzing, Europese regels, verdragen en ook integratiebeleid. Daar hebben we het nu niet over gehad. Deze video gaat over bevolkingsaantallen en niet over hoe de groepen die naar Nederland kwamen, Nederland veranderden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20141284 629.717 2476 2024-02-28T15:53:00+00:00 yes no immigrant immigratie emigreren bevolking bevolkingsgroei gastarbeider demografie https://schooltv.nl/video-item/waarom-is-er-zoveel-afval-na-een-operatie-alles-moet-steriel-zijn 2024-02-28T16:11:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45155.w613.r16-9.992972f.webp Waarom is er zoveel afval na een operatie? | Alles moet steriel zijn De allerspannendste plek in een ziekenhuis is natuurlijk de operatie-afdeling. Wow. Zo ziet zo'n operatiekamer er dus uit. Hier ligt de patiënt en eromheen staat alle apparatuur die nodig is voor die operatie. En afhankelijk van hoe ingewikkeld zo'n operatie is, zijn er soms wel tien mensen bij betrokken. Chirurg, operatie-assistenten, de anesthesist. En alles moet ook echt superschoon zijn. Want als er een verkeerde bacterie in een open wond terechtkomt, dan kunnen de gevolgen wel heel naar zijn. En vandaar dat niet alleen de operatiemedewerkers helemaal schoon moeten zijn. Nee, ook de instrumenten die gebruikt worden. De operatiebenodigdheden moeten helemaal bacterievrij zijn. Steriel, zoals ze dat noemen. Als de operatie eenmaal is afgelopen, dan kan er worden opgeruimd. Dus alle handdoeken, handschoenen, wegwerpschorten, verpakkingsmateriaal, zelfs sommige instrumenten moeten worden weggegooid. Zo verdwijnt er ieder jaar wel zo'n 40 miljoen kilo aan ziekenhuisafval in de verbrandingsoven. Waarom? Omdat sommige spullen moeilijk schoon te maken zijn. Of het is te duur om sommige dingen schoon te maken. Of gewoon omdat het veel te veel tijd kost om al het afval uit te zoeken. Dit is wat er nu aan afval is overgebleven van de kleine operatie van net En dat is eigenlijk al heel wat. Maar het is niets vergeleken met de hoeveelheid afval die overbleef na een ingewikkelde borstoperatie van kunstenares Maria Koijck. Zij schrok zo van de hoeveelheid afval na haar operatie dat ze besloot om daar een kunstwerk van te maken. Ze vroeg of het medische team al het afval van haar operatie wilde bewaren en bij hoge uitzondering mocht dat. Toen ze na de operatie wakker werd, stonden er zes volle vuilniszakken naast haar bed, meer dan genoeg om haar kunstwerk mee te maken. Ze had daarbij één belangrijke vraag: Kan dit niet anders? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20141285 132.821 475 2024-02-28T15:54:05+00:00 yes no afval ziekenhuis operatie https://schooltv.nl/video-item/kun-je-wonen-op-de-noordpool-ver-koud-en-maandenlang-donker 2024-02-29T08:48:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45157.w613.r16-9.78f7bfd.webp Kun je wonen op de Noordpool? | Ver, koud en maandenlang donker Enorme ijsblokken en sneeuw. Dit is de Noordpool. Het ijskoude stuk aarde is het leefgebied van walrussen, sneeuwuilen en ijsberen. De Noordpool is officieel het noordelijkste puntje van de aarde. Het is een stuk oceaan bedekt met een superdik pak ijs. Op dat ijs woont niemand. Dat is ook niet zo'n goed idee, want het is er ijskoud en in de zomer smelt een deel van het ijs. Maar er zijn wel plekken waar mensen dicht bij de Noordpool wonen. Zoals in Alert. Het is de meest noordelijke plek ter wereld waar mensen wonen, op 800 kilometer van de Noordpool. Je moet er dan ook veel kleren aantrekken voordat je naar buiten kunt. In het plaatsje wonen vooral onderzoekers en die wonen bijna allemaal in dit grote gebouw. Alert is dus niet echt een gewoon dorp of gewone stad. Dat is Longyearbyen wel. Nou ja, een soort van dan. Het is op 1300 kilometer van de Noordpool de meest noordelijke stad ter wereld en heeft zo'n 2400 inwoners. Er is een school, een kerk, er zijn restaurants en winkels. Toch is het leven op plekken als Longyearbyen en Alert best anders dan jij waarschijnlijk gewend bent. Zo gaat de zon er in de zomermaanden niet onder en in de winter blijft het in Alert juist maanden achter elkaar donker. Het lijkt mij best ongezellig, al heb je er wel veel kans om dit bijzondere natuurfenomeen te zien: het noorderlicht. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20141477 128.759 6599 2024-02-29T09:00:00+00:00 yes no Noordpool klimaat koud https://schooltv.nl/video-item/ezel-chiel-rommel 2024-11-21T15:21:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45311.w613.r16-9.54400db.png Ezel Chiel over Pasen (afl. 1) | Rommel Chiel vertelt Anne dat iedereen voor hem juicht op het moment dat hij Jeruzalem inrijdt, maar volgens Anne vergeet Chiel dat er iemand op zijn rug zit. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_EO_20138926 490.96 2031-02-27T23:00:00+00:00 3952 2024-03-25T07:00:00+00:00 yes no pasen christendom https://schooltv.nl/video-item/ezel-chiel-chagrijn 2024-11-21T15:21:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45310.w613.r16-9.d967e32.png Ezel Chiel over Pasen (afl. 2) | Chagrijn Wanneer Anne vertelt over Jezus die een blinde man geneest en over Zacheus, beweert Chiel dat Zacheus nog steeds in de boom zou zitten zonder zijn hulp. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_EO_20138927 477.28 2031-02-27T23:00:00+00:00 2213 2024-03-26T07:00:00+00:00 yes no pasen christendom https://schooltv.nl/video-item/ezel-chiel-haan 2024-11-21T15:21:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45312.w613.r16-9.252d919.png Ezel Chiel over Pasen (afl. 3) | Haan Anne en Chiel maken van brooddeeg figuurtjes. Als het brooddeeg in de oven zit, vertelt Anne het verhaal van Jezus die verraden en gearresteerd wordt. Chiel vindt dat de oven niet snel genoeg bakt en draait stiekem de temperatuur omhoog. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_EO_20138928 494 2031-02-27T23:00:00+00:00 1970 2024-03-27T07:00:00+00:00 yes no pasen christendom https://schooltv.nl/video-item/ezel-chiel-drankje 2024-11-21T15:20:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45314.w613.r16-9.7e6c39c.png Ezel Chiel over Pasen (afl. 4) | Drankje Chiel luistert naar het bijzondere verhaal van Pasen, over Jezus die doodgaat en weer levend wordt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_EO_20138929 490.52 2031-02-27T23:00:00+00:00 2036 2024-03-28T07:00:00+00:00 yes no pasen christendom https://schooltv.nl/video-item/ezel-chiel-eitje 2024-11-21T15:20:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45313.w613.r16-9.f55d649.png Ezel Chiel over Pasen (afl. 5) | Eitje Anne heeft paaseitjes gekregen, maar nadat ze verteld heeft over de vrienden van Jezus die niet kunnen geloven dat hij weer leeft, zijn de eitjes weg. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_EO_20138930 493.48 2031-02-27T23:00:00+00:00 2081 2024-03-29T07:00:00+00:00 yes no pasen christendom https://schooltv.nl/video-item/wat-gebeurt-er-als-al-het-ijs-op-aarde-smelt-de-gevolgen-van-klimaatverandering 2024-02-29T13:32:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45162.w613.r16-9.f19af57.webp Wat gebeurt er als al het ijs op aarde smelt? | De gevolgen van klimaatverandering Utrecht aan zee, strand om de hoek en een surfplank onder mijn arm. Wie had dat ooit gedacht? Lekker een golfje pakken in mijn eigen woonplaats surfen. Ja, klinkt gek, maar dat is niet hoor, want een groot deel van Nederland komt onder water te staan als het zo doorgaat. Nou, ik sta hier nu in het water en dit zou de toekomst van Nederland kunnen zijn als het klimaatprobleem niet wordt opgelost. Hoppetee. Ja, dit horen we natuurlijk al jaren en jaren. Maar even serieus ik heb nou niet het idee dat ik hier binnenkort als strand kan liggen. Hoe zit dat? Dit is uitgezocht, een serie van het Jeugdjournaal waarin we altijd één ding voor je uit zoeken. Dit keer. Wat als al het ijs op aarde smelt? En hoe zal Nederland er dan uitzien? Het heeft allemaal te maken met één onderwerp dat ik bijna niet durf te noemen klimaatverandering. Hoe gaat het met het klimaat? Nou, niet best. En dat heeft grote gevolgen, wereldwijd. Smeltende ijskappen, een stijgende zeespiegel, overstromingen en de extreme droogte. Ja, en het regent reacties onder onze video's over klimaatverandering. Daar gaat onze toekomst. Het is toch al te laat. Zou de wereld onder water lopen? Wat zou er gebeuren? Tja, wat zou er gebeuren? Bijna al het ijs op aarde bevindt zich op en rond de noord- en zuidpool en in reusachtige gletsjers in een hoge berg gebieden, zoals de Alpen of Himalaya. Al tientallen jaren wordt er rond de Polen gemeten hoeveel ijs er ligt. Dat wordt ieder jaar minder door de opwarming van de aarde. En ook de grote gletsjers verdwijnen langzaam. Ze smelten dus weg. Na nog iets dieper maar waar, Want ijskoud. Iemand die dat met eigen ogen zag is weerman en onderzoeker Peter. Ja, als je kijkt naar de afgelopen 150 jaar, dan is de zeespiegel al ongeveer 25 centimeter gestegen. Maar het gaat steeds sneller. Dus het afgelopen vijftien jaar ging het twee keer zo snel als bijvoorbeeld honderd jaar geleden. Ok, het ijs smelt dus, maar dat is morgen natuurlijk niet in een keer weg. Ja, zo op het ijs. Ja, dat klopt. Maar of dat in het aller aller aller ergste geval wel gebeurt over duizenden jaren? Dan ziet de wereld er zo uit. Stel je voor geen ijs op Groenland. De ijsberen op de Noordpool uitgestorven. En Antarctica, waar de pinguïns wonen, is een rotsachtige wereld zonder ijs. Al het ijs is weg. Het zeewater niveau, oftewel de zeespiegel, zou over de hele wereld met meer dan zestig meter stijgen. Ja, daar komt het water dus tot hier. Alle eilanden in de oceanen zijn al lang onder water verdwenen als ook de grootste wereldsteden aan de beurt zijn. Want die liggen bijna allemaal aan zee vanwege hun belangrijke havens. Shanghai, Peking, Tokio, Buenos Aires, Miami, New York, Londen en bijna heel Nederland weg. Alleen het eiland, de Veluwe en Limburg komen net boven het water uit, want die liggen hoog genoeg. In ons leven gaat dit niet gebeuren. Wij gaan dit niet meemaken. Toch Peter? Als al het ijs zou smelten, dan zou ik het heel ver omhoog moeten kijken en dan zou het hele bos hier zou er helemaal onder water staan. Gelukkig gaat niemand van ons dat ooit meemaken, want dat duurt echt misschien wel tien of 20.000 jaar voordat dat echt helemaal gesmolten is. Ok, da's nog heel ver weg. Maar klimaat deskundigen waarschuwen dus wel voor dat de zeespiegel steeds sneller stijgt. En dat weten ze omdat ze de zeespiegel al een paar honderd jaar bijhouden en meten aan de kust en in havens. Zelfs vanuit de ruimte wordt het nu in de gaten gehouden. Maar ja, niet iedereen gelooft het. Klimaatverandering is nep. Dat is al van alle tijden. Het klimaat verandert altijd en nog steeds is nergens ter wereld ook maar één millimeter stijging gemeten van de zeespiegel. Maar David, uit die data blijkt toch echt dat de zeespiegel stijgt en als het tegenzit zelfs met een meter. Tegen de tijd dat jij net zo oud bent als je opa en oma. Sorry man. Ja, want als de zeespiegel met een meter stijgt, zorgt dat voor flinke problemen. Bij een grote storm kunnen enorme gebieden onder water lopen en moeten miljoenen mensen op de vlucht. Maar het kan nog veel en veel erger. Als we nu niets doen, dan is de klimaatverandering niet meer te stoppen. En dan smelt echt al het ijs op aarde. Ja, wat gebeurt er dan met ons landje? Nou, dit is Nederland nu en dit is Nederland in de verre verre toekomst. Als al het ijs smelt en de zeespiegel dus tientallen meters stijgt. Ik zet er even de plaatsnamen bij. Heb je een beetje een idee wat er onder water staat. Je zou toch. Er worden nu ook weer plannen gemaakt om te kijken hoe we dan nog in ons land kunnen blijven wonen. Op bijvoorbeeld grote wooneilanden. Tot zo ver de zeespiegel. Want er is ook iets aan de hand met het weer. Als de poolgebieden warmer worden, dan betekent dat dat bij ons de wind een beetje in de zomer wat minder hard gaat waaien. En dat betekent dat bijvoorbeeld uh, als het heel mooi weer is, dat het ook heel lang, heel warm en heel droog kan blijven. Maar ook de andere kant op wat we afgelopen zomer hebben gezien dat als het regenachtig is, dat ook heel lang regenachtig kan blijven. Hoe ernstig rustig uh de zeespiegel stijgt. Maar dat weten wij wel raad mee. Heel simpel gewoon de dijken ophogen en de Deltawerken versterken. Dan bouwen we de dijk toch gewoon tachtig centimeter hoger? Ja, Nederland is inderdaad kampioen vechten tegen water, dat doen we al eeuwen. Ik vind het eigenlijk wel een prima idee van Koen, toch? Je kunt wel hogere dijken gaan bouwen, maar dat water, dat komt op een gegeven moment ook onder die dijken door en dan moet je alsnog heel hard je best doen om dat water allemaal buiten de deur te houden. Maar dit gaat de hele wereld aan en dus moeten alle landen elkaar helpen door afspraken te maken voordat het te laat is. Of niet. Kunnen we niet veel aan doen. Als wij het doen en een land niet heeft het geen zin. Bro boeie! Laat het klimaat gewoon. We zien wel. Nou Bro, het is zeker nog niet te laat. Uh, klimaatwetenschappers hebben uitgerekend dat als je het klimaatprobleem in de komende twintig of dertig jaar oplost, dat de zeespiegel dan misschien maar veertig of vijftig centimeter stijgt. Ja, dan heb je zo'n waadpak gelukkig niet nodig. Trek je t nog? Ja hoor, t gaat prima. Niet koud. T Is wel heel koud. Kom maar uit dan. Het is dus nog niet te laat, maar we moeten wel haast maken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20141819 423.872 3665 2024-02-29T12:59:00+00:00 yes no klimaatverandering klimaat zeespiegel weer https://schooltv.nl/item/adolf-hitler-tijdlijn-over-de-duitse-dictator 2024-04-08T19:18:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45168.w613.r16-9.ecbbb28.jpg Adolf Hitler | Tijdlijn over de Duitse dictator Adolf Hitler is tussen 1933 en 1945 de leider van Duitsland. Hij noemt zich ook wel de ‘Führer’. In de gevangenis schrijft hij in 1923 het boek ‘Mein Kampf’, met daarin zijn plannen voor Duitsland. Zo wil hij een groot Duits rijk stichten, waarin geen plaats is voor in zijn ogen minderwaardige groepen, zoals homoseksuelen, Roma en Sinti en Joden. Dit resulteert uiteindelijk in de Tweede Wereldoorlog. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 7424 2024-02-29T14:01:00+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog Adolf Hitler Duitsland https://schooltv.nl/item/jouw-ecologische-voetafdruk-ontdek-hoe-jouw-levensstijl-invloed-heeft-op-de-aarde 2026-03-24T15:13:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45169.w613.r16-9.e732fe8.jpg Jouw ecologische voetafdruk | Ontdek hoe jouw levensstijl invloed heeft op de aarde Hoe jij leeft, wat je eet, hoe je jezelf verplaatst, hoe vaak en hoe je op vakantie gaat, heeft allemaal invloed op jouw ecologische voetafdruk. Jouw ecologische voetafdruk is de oppervlakte op aarde die nodig is om jouw leven te kunnen onderhouden. Klik op de afbeelding om te beginnen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 4580 2024-03-01T15:00:00+00:00 yes no ecologische voetafdruk duurzaamheid klimaatverandering milieubewust klimaat CO2 grondstof https://schooltv.nl/video-item/het-machtige-china-een-belangrijk-maar-gevaarlijk-land 2024-02-29T15:28:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45170.w613.r16-9.5c11bec.webp Het machtige China | Een belangrijk maar gevaarlijk land Geen grap. Zonder China hadden we misschien nooit op papier kunnen tekenen. Vuurwerk om af te steken. Bankbiljetten om mee te betalen. WC papier gehad. De weg kunnen vinden met een kompas. Of onze tanden kunnen poetsen met een tandenborstel. Allemaal uitgevonden in China. Net als. Alleen in veel landen wordt er voor die app gewaarschuwd. Dat heeft allemaal te maken met de Chinese regering en dat we misschien wel worden bespioneerd. Ja tiktok kan heel veel van je weten wat je leuk vindt, met wie je contact hebt, wie je vrienden zijn. Vrees bestaat dat China de app gebruikt om te spioneren en zo geheime informatie krijgt over Nederland. Veel landen zijn bang voor China of zelfs boos op het land. Maar waarom? Dit is uitgezocht, een serie van het Jeugdjournaal waarin we altijd één ding voor je uit zoeken dit keer. Waarom krijgt China zoveel haat? Ja, we beginnen natuurlijk met een vraag met welk grappig tekenfilmfiguur wordt de leider van China in z'n eigen land wel eens vergeleken: met de Pokemon Jigglypuff, Winnie de Poeh of Shrek? Het antwoord hoor je zo. Dit verhaal heeft alles te maken met macht. Wie er de baas is in de wereld, dat verandert eigenlijk de hele tijd. Heel vroeger waren de Grieken super machtig. Toen de Romeinen en de Mongolen, daarna dachten wij Europeanen dat we zo'n beetje alles konden bepalen. Toen Rusland en Amerika. Dat denkt Amerika nog steeds trouwens. Als je de baas van de wereld bent, wil je dat andere landen naar jou luisteren en jouw ideeën en manier van leven ook belangrijk vinden en overnemen. Nu wordt China steeds machtiger en dat ziet de Amerikaanse president Biden niet zitten. China. Maar. en Snake er Hoezo eigenlijk niet? Volgens de Chinese regering heeft het land de rest van de wereld veel te bieden. China heeft supermooie natuur en bijzondere dieren zoals panda's. Ze doen dus mega slimme uitvindingen. Ze proberen ruzies tussen andere landen op te lossen en harmonie vinden ze in China het belangrijkst, zeggen ze zelf. Dat er rust en vrede is. Chinese behandelen anderen dan ook met veel respect. Normen en waarden. En je aan de regels houden vinden ze heel belangrijk. Een hoop landen. Vinden het dan ook goed wat China allemaal doet. Waar zijn wij zoals Europa en de Verenigde Staten dan zo bang voor? Laten we het land eerst wat beter leren kennen. China ligt in Azië en heeft na India de meeste inwoners van de wereld ruim 1.4 miljard. Dit is de leider van het land, Xi Jinping. Hij is de baas van de enige partij van China die alles bepaalt. Xi is al tien jaar president en dat blijft ie voorlopig ook nog wel even, want hij heeft zelf de wet verandert waardoor ie zijn hele leven president kan blijven. In China worden honderden verschillende talen gesproken, maar Mandarijn wordt het vaakst gebruikt. Het is zelfs de meest gesproken taal ter wereld. Ook prinses Amalia schijnt een aardig woordje te spreken. De Chinese naam voor China is Zhōngguó en betekent land in het midden. Dat zie je ook terug op de wereldkaart. Wij kennen hem zo maar op scholen, daar gebruiken ze deze. Het is de zelfde wereldkaart als die van ons, maar net even anders bekeken. Hier ligt China veel meer in het midden en Europa, Afrika en Amerika aan de zijkant. Logisch ook, want in China is dit deel van de wereld het belangrijkst. Wist je dat ze in China anders met hun vingers tellen dan wij? Van 1 tot 10 doen ze niet met twee handen, maar met één, één, twee, drie, vier, vijf, zes, zeven, acht, negen en tien. Best handig toch? China is een belangrijk land om zaken mee te doen. Dat is het al tientallen jaren. En door die handel is dat land steeds rijker en machtiger geworden. Te machtig, vinden sommige landen, ook Nederland. Vooral omdat we het vaak niet eens zijn met elkaar. China doet dingen anders dan wij. Een voorbeeld. Sinds Oekraïne is aangevallen door Rusland, proberen wij de Oekraïners te helpen. Xi zegt geen kant te kiezen, maar is ondertussen wel steeds meer vrienden geworden met Poetin. De president van Rusland. Goede vrienden, zeggen ze zelfs. Ander voorbeeld de manier waarop de Chinese regering haar eigen inwoners behandelt. Mensen in China worden in de gaten gehouden met honderden miljoenen camera's. Geen enkel land heeft er zo veel en sommige bevolkingsgroepen in China mogen niet hun eigen taal en cultuur hebben en moeten dat verplicht afleren. Ze worden opgesloten in kampen en daar mishandeld. Dat blijkt uit onderzoek van de Verenigde Naties. Chinezen die hier iets aan willen veranderen, kunnen dat niet. Protesteren is namelijk verboden en het oneens zijn met de leider, dat mag niet. Wist je dat in zo'n beetje elk dorp in China wel een tafeltennis school te vinden is? De sport is er erg populair. Afgelopen jaar is het land zelfs voor de 22e keer wereldkampioen geworden. Best knap toch? Er is nog iets waarom veel landen China niet vertrouwen. Angst voor spionage? Ja, want de Chinese regering zou niet alleen haar eigen inwoners in de gaten houden. Veel landen zijn bang dat China ook belangrijke informatie verzamelt over hun inwoners. Vier Chinese bedrijven als ByteDance, de maker van Tiktok. Maar die ontkent dat . Maar dat ze spioneren? Weten we zeker. China zou de Verenigde Staten ermee bespioneren om achter geheime dingen te komen. En ook wij worden bespioneerd, zegt de Nederlandse inlichtingendienst AIVD. Die zou bewijs hebben dat China techbedrijven in andere landen bespiedt, Ook techbedrijven in Nederland om ideeën te stelen. Allemaal om zelf beter en vooral machtiger te worden. Een beetje als een hongerige beer die steeds meer honing wil. Kom ik gelijk op het antwoord van onze vraag. Met welk van deze figuren wordt de Chinese president Xi Jinping vergeleken? Het antwoord Winnie de Poeh vindt XI zelf trouwens niet zo leuk. De twee vergelijken mag daarom niet meer in China en plaatjes en films van het beertje kan je bijna nergens meer zien. En de Chinese regering bepaalt nog veel meer naar welke muziek je luistert. Bijvoorbeeld liedjes over geweld, seks, drugs en politiek zijn verboden of wat je op je socials en tv te zien krijgt. Tijdens het WK voetbal zag je in China niet dit maar alleen dit de spelers de reden Het publiek droeg geen mondkapje en stond dicht op elkaar. In China waren er toen strenge Corona regels en de regering was bang dat Chinezen in opstand zouden komen als ze dat zouden zien. De Chinese regering doet dit allemaal omdat ze wil dat iedereen hetzelfde vindt, denkt en doet als zij. En dat vinden wij in Nederland eigenlijk maar vreemd. Hier vinden we t juist belangrijk dat iedereen z'n eigen mening heeft en daarover kan praten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20142068 485.994 2416 2024-02-29T15:22:00+00:00 yes no China macht president regering Rusland https://schooltv.nl/video-item/wat-is-slapeloosheid-waarom-een-goede-nachtrust-belangrijk-is 2024-04-23T15:13:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45171.w613.r16-9.5d39dd9.webp Wat is slapeloosheid? | Waarom een goede nachtrust belangrijk is Goeiemorgen. Nou ja, nu we toch wakker zijn, dit is ons slaapprobleem. Nou niet meteen van wakker liggen want oplossingen zijn er ook. Geen zorgen, kom ik uitgebreid op terug. Maar wie een beetje oplet ziet al dat slechte slaap nieuws voor bij sluimeren waar je bij ligt. Sowieso wel een populair onderwerp. Je hoort vaak dat 8.00u slaap essentieel is, maar ik zal je uitleggen waarom dat niet persé klopt. Om 7:00 uur word ik wakker door een schreeuwende wekker en dan pak ik meteen m’n telefoon er weer bij. Wat is daar mis mee? Een hoop, zo blijkt. Sommige van jullie vinden het zo moeilijk om een goede nachtrust te pakken dat jullie maar aan deze pillen gaan. Melatonine. Verslavingsartsen maken zich daar zorgen over. Je leest het. Vooral jongeren slapen steeds slechter. Slechte slaap heeft allerlei gevolgen voor de gezondheid. En we hebben ook nog eens een slaappillen probleem. En je hoort het. Ik ben Bernadette en ik slaap al drie jaar bijna niet. Het is nu 3.00u s nachts, 3.30u s nachts, 5.30u. Kan echt gewoon janken. Over het algemeen slapen we dus steeds slechter. Had in 2017 nog één op de vijf Nederlanders moeite om in slaap te komen, nu is dat meer dan een kwart. Vrouwen vaker dan mannen. En wat betreft leeftijd? De werkende vijftigplusser slaapt het slechts. Maar de groep aan wie de slapeloosheid het hardst toeneemt Jongeren. Ik kom slaap tekort. Komt dus onder meer door deze. En we piekeren ons ook massaal suf. Over school, over studie, over werk, over sociale contacten, over wat er gebeurt in de wereld, over de toekomst, stress, Af en toe een gebroken nacht. Da's balen. Maar wist je dat voor maar liefst één op de tien Nederlanders dit de norm is? Ik heb het over de slapelozen. Zij die lijden aan chronische insomnie. Ik gok dat Bernadette nog wakker is. Uh ja, t is 3.00u s middags. Ik weet niet wat jij doet? Daar gaa mijn act. Maar vertel, drie jaar lang praktisch niet geslapen. Hoe dan? Ja, dat begon met wakker liggen door werkstress, waardoor ik eigenlijk nog maar één of twee uur per nacht sliep. Zelfs toen de werkstress weg was, was ik zo bang geworden door het slechte slapen dat ik daar dus ook weer niet van sliep. En ik voelde me overdag zo'n zombie dat ik echt helemaal gek werd. Slaap je inmiddels wel beter? Ja, gelukkig gaat het inmiddels wel ietsje beter. Wil ik zo meer over weten. We gaan eerst eventjes helemaal terug naar de basis. Ja, maar echt de basis. Want wat is slapen nou eigenlijk precies? Nee, slaap is niet een of andere soort menselijke variant van een simpel kabeltje om die lege accu weer op te laden. Er gebeurt juist gruwelijk veel in je slaap. Er vinden allerlei processen plaats, niet alleen in je brein, maar in je hele lichaam. En ook achter je oogleden gebeurt er van alles. Let op er zijn vier verschillende slaapfases. Het begint allemaal met de sluimer fase. Dat vage moment tussen wakker zijn en slapen in. Je ogen van het dicht, ze bewegen minder, je hersenactiviteit neemt af. Hier heb je nog wel eens zo'n spierstuip. Een schok. Maar binnen een paar minuten zak je weg naar fase twee. De lichte slaap. Je bent buiten bewustzijn, maar nog wel aan de oppervlakte. Als het ware stand by. Een onverwacht geluid kan je zo weer terughalen in de waakstand. Zo niet, hang je hier zo'n 20 minuten rond en beland je in fase drie. De diepe slaap. Je ademt langzamer, je hartslag gaat omlaag, je brein gaat in een soort vliegtuigstand. Je bent niet zomaar meer wakker te krijgen. Je spieren verslappen, maar intussen gaat je lichaam wel hard aan de slag met allerlei fysieke herstelwerkzaamheden. Want tijdens de diepe slaap komt veel groeihormoon vrij en dat helpt met bijvoorbeeld spierherstel, botherstel en wondgenezing. Ook deze fase duurt ongeveer 20 minuten voordat je terechtkomt in fase vier. De remslaap. Staat voor Rapid Eye Movement. Welkom in de droomfase. Je ogen schieten heen en weer en je ademhaling en je hartslag gaan op en neer. Je spieren verlammen, maar je brein gaat aan. In dromenland. Dat kan heel leuk zijn, maar ook doodeng. Hebben dromen betekenis? Geen idee. Mij niet vragen. Bewijs het maar. Wel zeker is dat ze een functie hebben. Want tijdens je REM slaap werk je aan je emotionele herstel. Tijd om je geheugen van die dag op te ruimen en te archiveren. Soms in een paar minuten, soms wel drie kwartier. Fascinerend aan deze fase is dat jouw brein bijna net zo actief is als overdag. Dus op het moment dat je wakker bent, wakker bent, wakker bent. En na die REM slaap ontwaak je vaak zelfs even. Maar daarna begint het hele circus weer opnieuw. In een goede nacht doorloop je die slaapcyclus van pak m beet 1,5 uur wel een keer of 4 a 5 in een als het goed is strakke choreografie. Hier zie je dat mooi uitgemeten in een zogeheten hypnogram. Met vaak dus ook wakkere momentjes tussendoor En na de allerlaatste REM slaap ben je echt klaar om wakker te worden. Effe kijken of ik ook een beetje goed geslapen heb hoor, want zo'n hypnogram komt jou misschien wel bekend voor. Als je met je smartwatch, je smartphone je eigen slaap meet. Maar sorry, het ziet er misschien allemaal heel gelikt uit en die apparaatjes meten echt wel wat, zoals je hartslag of je ademhaling, maar niet je hersenactiviteit. En dat bepaalt toch echt of jij wel of niet goed geslapen hebt. Voor een echt betrouwbare hypnogram, zul je toch echt aan de sensoren moeten die wel jouw hersenactiviteit kunnen meten. En voor het aflezen van zo’n hypnogram heb je een somnoloog, een slaapwetenschapper nodig. Zelfs voor hen is het heel moeilijk interpreteren. Al is het maar omdat elk individu ook weer andere slaapbehoeftes heeft. Kom ik zo in een volgende fase op terug. Die diepe slaap en die remslaap zijn dus superbelangrijk voor je fysieke en je mentale herstel. Roept de vraag op: wat doet te weinig slaap met je? Dat vroeg ik aan dokter somnoloog en slaaptherapeut Ingrid. Hoi, ik ben Ingrid Verbeek, slaap therapeute op het Centrum voor Slaap Geneeskunde Kempenhagen in Heeze. Wat merken we op de korte termijn van te weinig slaap? De korte termijn leidt een gebrek aan slaap aan wat moe of energieloos of een beetje chagrijnig of labiel of minder goed je aandacht erbij kunnen houden. En de lange termijn? De lange termijn gevolgen van slecht slapen, die gaan heel ver, want je hebt echt meer kans op het krijgen van angst- of stemmingen problemen. Mensen die langdurig slecht slapen, die staan de hele tijd aan. Die weten eigenlijk niet meer goed hoe te ontspannen en raken daardoor steeds verder verstrikt in de vicieuze cirkel van slecht slapen. Als je echt gemeten minder dan 5.00u slaapt op een nacht, dan is er echt een toenemende kans op hart- en vaatziektes. Of slechter werkend immuunsysteem en problemen met de hersenfuncties. Over die lange termijn gesproken Bernadette. Heb jij voor de zoveelste keer rechtop in bed zat? Wat heb je toen gedaan? Ja, uiteindelijk ben ik naar de huisarts gegaan en eigenlijk het eerste wat ik kreeg voorgeschreven was slaapmedicatie, diazepam. En, hielp het een beetje? Voor heel even wel, maar al heel erg snel werd ik er heel afhankelijk van. Door die slaapmedicatie kon ik eindelijk wel slapen, maar t was meer dat m'n lijf ging slapen. Maar de volgende dag voelde ik me echt nog steeds alsof ik een soort gebroken nacht had gehad. Dus hoewel ik fysiek kon slapen, was het mentaal nog echt heel slecht door die slapeloosheid. Nee, dus pillen niet oplossing? Nee, op lange termijn niet. Ja, effe over die pillen nog, want Bernadette is zeker niet alleen. Zij was een van de ruim 1,3 miljoen Nederlanders die regelmatig aan de benzo's of de pammetjes zitten. In oktober sloegen artsen zelfs nog alarm over de wildgroei aan slaapmiddelen, want die geven niet de kwaliteitslaap waar je op hoopt. En in veel gevallen maken ze het probleem zelfs alleen maar erger. Is dus niet de oplossing. Om iets dichter bij die oplossing te komen. Pakken we eerst onze biologische klok weer even bij. Ons slaap-waakritme en dan moet het hebben over licht en donker. Die Suprachiasmatische nucleus waar ik het in het begin over had, reageert direct als het donker wordt. In een serie van ingewikkelde chemische reacties in het brein, krijg je epifyse, je pijnappelklier de boodschap om het slaaphormoon melatonine aan te maken. En een stijgende melatonine spiegel in je bloed zorgt weer voor een lagere bloeddruk, een dalende lichaamstemperatuur, een aantal organen gaat alvast in slaapstand. Kortom, terwijl jij nog wakker bent, bereiden jouw brein en jouw lichaam zich vast voor op die slaap. Maar niet als er steeds licht in je oog blijf schijnen. En dus ook dat van dat schermpje. Maar goed, iedere slaper is uniek en heeft zijn of haar eigen slaap waakritme. Dat noemen we jouw chronotype. Je kent het concept ochtend en avond mens. Dat is dus echt een ding en het is een spectrum. Je hebt extreme ochtendmensen en extreme avondmensen, maar de meeste mensen zullen er ergens tussenin zitten. En jij? Ochtend? Of meer avondmens? Een Amerikaanse psycholoog besloot die chronotypen onder te verdelen in vier categorieën en ze te labelen als dier. Een beer, een leeuw, een wolf en een dolfijn. Ben jij een beer? Geluksvogel. Jij slaapt de beste. Gaat de zon onder? Dommel jij in en komt ie weer op? Dan ontwaak je. Gefeliciteerd! Of ben je meer een leeuw? Dat zijn de echte ochtendmensen. Je staat vroeg op, bent meteen lekker productief. En avonds zoek jij braaf op tijd je mandje op. Daar tegenover staat de wolf. De echte avondmensen. Vroeg opstaan in de ochtend? Liever niet. En het in slaap vallen stel je het liefst zo lang mogelijk uit. Dus erg leuk. In het weekend iets minder doordeweeks. Wat ben jij een van deze drie vrienden. Alvast een gouden slaap tip! Probeer zoveel mogelijk jouw chronotype te volgen, dus jouw natuurlijke slaap waakritme. En ik weet, het is moeilijk, zeker voor de wolven onder ons, want die doordeweekse wekker is jouw grootste vijand voor een complete nachtrust. Een sociale jetlag heet dat. Wat dat betreft zijn nachtdiensten ook niet bepaald bevorderlijk. En je kan ook door andere omstandigheden even tijdelijk uit je slaap-waakritme worden gehaald. En tot slot heb je ook nog de dolfijn. Dat is de lichte slaper, of eigenlijk meer de slechte slaper. Je komt maar niet fatsoenlijk in slaap en als het al lukt ontwaak je ook heel makkelijk. Technisch gezien is de dolfijn geen chronotype, want het zegt eigenlijk niks over je biologische klok. Maar toch leuk die dieren. Over die dolfijnen gesproken... he! De pillen hielpen niet, wat heb je toen gedaan? In slaaptherapie gaan. Dat is eigenlijk therapie waarbij je dus opnieuw leert slapen. Je krijgt oefeningen en je moet een slaap dagboek bijhouden. Je gaat experimenteren met vaste bedtijden zodat je je ritme snel hersteld. En dat heeft voor mij zo'n groot verschil gemaakt, waardoor ik dus veel meer vertrouwen heb gekregen in mijn slaap. Als je echt last hebt van slapeloosheid, kan therapie dus helpen. Cognitieve gedragstherapie voor slapeloosheid helpt om de vicieuze cirkel te doorbreken. Dus je gaat allereerst je eigen slaap beleving in kaart brengen. Dus opschrijven. hoe laat ging ik naar bed? Hoe laat uit bed? Als tweede krijg je heel veel informatie over slaap. Heel veel mensen denken ik moet 8.00u slapen, maar dat is niet zo. Bij slaap gaat het veel meer om de kwaliteit en dat jij weet wat is jouw slaapbehoefte? Hoeveel slaap heb jij nodig? We gaan ook aan de slag met letterlijk opnieuw leren slapen door tijdelijk korter op bed te liggen of op te staan als je niet kan slapen. Want slapen is ook gedrag. Je kunt letterlijk opnieuw leren slapen. En tot slot omgaan met piekeren helpt piekeren, leren buiten het bed houden en de zorgen over slaap aanpakken. Conclusie een goede slaap is dus superbelangrijk, maar we hebben er moeite mee. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20142665 795.584 624 2024-03-01T08:50:00+00:00 yes no slaap nacht lichaam menselijk lichaam https://schooltv.nl/video-item/de-reis-van-de-indiers-in-de-klas-hindoestanen-in-nederland 2024-03-01T09:09:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45172.w613.r16-9.f4f5190.webp De reis van de Indiërs in de klas | Hindoestanen in Nederland Contractarbeiders uit India nemen begin vorige eeuw in Suriname het werk over van vrijgekomen tot slaaf gemaakten. Tientallen jaren later reist een deel van hen naar Nederland in de hoop daar een betere toekomst te vinden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20142664 498.92 318 2024-03-01T08:26:12+00:00 yes no India immigratie immigrant https://schooltv.nl/video-item/wie-zijn-de-houthis-een-jemenitische-rebellenbeweging 2024-03-07T10:19:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45173.w613.r16-9.d43080b.webp Wie zijn de Houthi's? | Een Jemenitische rebellenbeweging We zijn op de Rode Zee. Aan boord van een helikopter met als je goed kijkt een Jemenitische en een Palestijnse vlag. De landing is ingezet en het doel is vrij duidelijk. Een vrachtschip dat onderweg is van Turkije naar India. Als commando's worden de mannen gedropt op het dek en binnen een paar minuten is het schip gekaapt. De crew, 25 man, lijkt zich zonder verzet over te geven. Het zijn propaganda beelden, gemaakt en verspreid door Jemenitische Houthi's. Nederlandse rederijen willen gaan omvaren om de rode Zee te vermijden. Israël is vandaag ook bestookt door Houthi’s uit Jemen. Rederijen slaan wereldwijd alarm. Vanwege aanvallen op de Rode Zee. Afgelopen tijd waren in de regio meerdere aanvallen op vrachtschepen die zijn opgeeist. Die aanvallen door de Houthi rebellen. Wie zijn deze mensen? Hoezo vallen ze containerschepen aan? En waarom gebruiken ze naast hun eigen ook de Palestijnse vlag? We hebben twee schepen aangevallen die naar Israël gingen. Dit zijn de Ansar Allah. Dood aan Amerika! Dood aan Israël! Vervloek de Joden! oftewel de Houthi's. Uitgelegd. Een wijze vrouw zei ooit en explainer zou geen explainer zijn zonder een lesje aardrijkskunde en geschiedenis. Precies kaartje. Houthi’s komen oorspronkelijk hier vandaan. Tegenwoordig is dat de provincie Saada, hoewel de meeste Jemenieten soennitische moslims zijn. De grootste stroming binnen de islam. Geldt dat niet voor de Houthi’s. Zij zijn voornamelijk zaiditisch. Dit is een stroming binnen de sjiitische islam. Het verschil tussen soennitische en sjiitische moslims. En tuurlijk, dit is wel een versimpelde versie, maar dat is dat ze het na de dood van de profeet Mohammed niet eens werden over zijn opvolger. Zaiditen zijn dus sjiitisch. Maar qua geloofsleer liggen ze weer dichter bij het soennisme. Ze maken bijvoorbeeld ook een eigen versie van het sharia-recht door regels van soennieten te lenen. Terug naar het noorden van Jemen. In de jaren tachtig zet het soennitische Saoedi-Arabië daar salafistische scholen en moskeeën neer. Maar een deel van de bevolking wil dit niet. Zij gaan de straat op met als boodschap Wij willen onze identiteit en ons geloof behouden. Doen ze onder leiding van deze man, Hussein Badr al-Din al-Houthi. En daar komt dus ook die naam Houthi's vandaan. Van geweld is lang geen sprake. Als de VS in 2003 Irak binnen valt, gaan de Houthi's weer de straat op. Houthi’s geloven namelijk dat het een religieuze plicht is om zich te verzetten tegen onrechtmatige heersers. En ja, ze zien Amerika dus nu als een onrechtmatige heerser. Maar die protesten worden de kop ingedrukt door president Ali Abdullah Saleh. Ze zijn woest en noemen hem een marionet van Amerika. Het escaleert en er zijn gewelddadige confrontaties met aan de ene kant de regering met steun uit Saudi-Arabië en aan de andere kant de Houthi rebellen met steun van Iran. Iran? Ja, want die vinden het wel prima dat iemand wil vechten tegen hun eeuwige vijand Saoedi-Arabië. In 2004 wordt al-Houthi vermoord door regeringstroepen. De Houthi’s vechten door, tot er in 2010 een wapenstilstand komt. En dan is er rust. Nou ja, voor even dan, want een jaar later begint de Arabische Lente, een massale uitbarsting van onvrede in de Arabische wereld. Overal gaan mensen de straat op om te protesteren tegen hun regering. Ook in Jemen. De protesten zijn vreedzaam, maar de regering grijpt hard in. Uiteindelijk treedt Saleh af. Er komt een zogeheten nationale dialoog onder leiding van de internationale gemeenschap. Doel komen tot een nieuw Jemen. Er wordt een grondwet gemaakt, maar de Houthi's weigeren hier hun handtekening onder te zetten. Het bezwaar Jemen zou een federale staat worden. Die bestuursvorm ken je waarschijnlijk van de VS. De Houthi's zaten hier niet op te wachten, want op deze manier zouden ze alleen maar de macht krijgen in hun eigen gebieden. Ze willen meer. De bewapende Houthi's trekken van het noorden richting de hoofdstad Sanaa en krijgen die uiteindelijk ook in handen. Vanaf dat moment noemen ze zichzelf Ansar Allah, Helpers van God. Dan gaat het helemaal mis in Jemen. Buurland Saoedi-Arabië, dat zich altijd heeft bemoeid met Jemen, bombardeert gebieden die de Houthi in handen hebben. En ze krijgen daarbij steun van de VS, het VK en Frankrijk. Er vallen veel burgerdoden. Maar de Houthi's? Die verliezen nauwelijks terrein. En het volk dat leeft tot de dag van vandaag in een hel. Volgens de Verenigde Naties heeft de oorlog al zeker 370.000 mensenlevens gekost. Daarnaast heeft het miljoenen Jemenieten in, zoals de VN dat zegt, de grootste humanitaire ramp ter wereld gestort. Er is hongersnood. Te weinig water. Ziektes En een gebrek aan medische hulp. Het wordt ook wel de vergeten oorlog genoemd, omdat je er zo weinig over leest en hoort. En daarnaast onderdrukt het Houthi regime de bevolking. Er is geen democratie, geen vrije pers. Vrouwen hebben vrijwel geen rechten en er zijn geen organisaties die de mensenrechten beschermen. Ze indoctrineren kinderen met hun steeds radicalere ideologie, gebruiken kindsoldaten en voor het minste of geringste kun je in de cel terechtkomen. En daarmee is de term Houthi rebellen eigenlijk achterhaald. In veel gebieden zijn ze gewoon de machthebbers. Een beetje zoals de Taliban in Afghanistan. Terug naar nu. Want wat begon als dit. Letterlijk met kalasjnikovs en teenslippers, is uitgegroeid tot dit. De Houthi's zijn al twintig jaar aan het vechten. Ze weten hoe ze moeten vechten. Ze weten hoe ze wapens in elkaar moeten zetten. En het feit dat zij dit soort beelden maken en verspreiden, laat zien dat de organisatie professioneler is geworden in de loop der jaren. En ze voelen zich ook onoverwinnelijk. Ze hebben nog geen strijd verloren en Saoedi-Arabië lijkt zich nu ook terug te trekken. En ze beschikken over serieuze wapens. Tanks, drones, helikopters. En. Israël is vandaag ook bestookt door Houthi's uit Jemen. Ze hebben blijkbaar ook de spullen om doelen op lange afstand te raken. Hoe komen ze daar aan? Iran smokkelt veel hightech wapens naar Jemen. Wel vaak in onderdelen. En ze hebben heel veel wapens buitgemaakt van het Saoedische en het Jemenitische leger. En dan de vraag waarom schepen en tankers op de Rode Zee aanvallen? Nog één keer terug naar die kaping met die heli Want zoals ik in het begin al zei, je ziet een Jemenitische en Palestijnse vlag. En die tweede, daar gaat het om. Luister maar. In de oorlog in Gaza hebben zij zich solidair verklaard met de Palestijnen en ze vallen dus al wekenlang schepen aan die van en naar Israel gaan. En de rebellen zeggen dat ze pas ophouden als Israël stopt met de oorlog in Gaza. En als je het begin van de video heel goed had opgelet, had je ook dit al gehoord. Dood aan Amerika! Dood aan Israël. Vervloek de Joden! Maar Houthi's haten de VS en Israël. En dat is niet alleen te horen, maar ook te zien. Op deze borden is de officiële slogan van de Houthi's te lezen. En als je dat letterlijk vertaald, dan staat er Allah is de grootste. Dood aan Amerika, dood aan Israël. Vervloek alle Joden en de islam zal overwinnen. De schepen die ze aanvallen varen over de Rode Zee. Een van de belangrijkste handelsroutes in de scheepvaart. Ieder jaar nemen zo'n 23.000 tankers, vracht en containerschepen de route tussen Europa en het oosten. En door schepen aan te vallen... laten de Houthi-rebellen de wereld zien dat zij de situatie in de Rode Zee kunnen beheersen. Met alle economische gevolgen van dien. En ingrijpen? Militair ingrijpen zou een enorme escalatie betekenen. Ondertussen heeft de VS een speciale operatie opgezet om schepen in die Rode Zee te beschermen. Ook Nederland doet hier aan mee. Dit is niet alleen een Amerikaans probleem. Dit is een internationaal probleem. En het verdient een internationale reactie. Ja, of het gaat helpen is de vraag wat de Houthi's hebben al gezegd dat militaire bescherming niks gaat veranderen aan hun plannen. En onderhandelen met de Houthi's is voor de internationale gemeenschap heel lastig. Dus een oplossing is niet direct in zicht. Tenzij er een staakt het vuren in Gaza komt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20142669 531.754 678 2024-03-01T10:05:00+00:00 yes no oorlog Midden-Oosten wapen islam https://schooltv.nl/video-item/het-lanceren-van-een-raket-afl1-space-challenge-expeditie-mars 2024-03-30T10:23:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45177.w613.r16-9.e92a673.webp Space Challenge - Expeditie Mars | Het lanceren van een raket (afl.1) De komende weken maken we met elkaar een ruimtereis naar Mars. Maar waarom willen we daar zo graag naartoe? Expeditieleider André Kuipers legt ons uit wat er allemaal komt kijken bij een lancering en we zien hoe een raket eigenlijk werkt. Onze crewleden Marije, Nizar en Stephanie nemen plaats in een G-krachten centrifuge om te ervaren welke krachten er bij een ruimtereis vrijkomen. Speel live mee via de app van Zapp en maak kans op mooie prijzen. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1730350 2306.971 2031-02-27T23:00:00+00:00 2249 2022-10-11T15:37:00+00:00 yes no ruimtevaart raket lancering André Kuipers https://schooltv.nl/video-item/het-international-space-station-space-challenge-expeditie-mars 2024-03-30T10:23:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45178.w613.r16-9.5a00582.webp Space Challenge - Expeditie Mars | Het International Space Station (afl.2) We zijn vertrokken naar Mars en maken onze eerste tussenstop: het International Space Station. Een plek die André Kuipers goed kent. Maar hoe is het om daar te verblijven? En hoe komt het eigenlijk dat alles zweeft in de ruimte? Ook krijgen we antwoord op de vraag hoe astronauten poepen en plassen in de ruimte. Crewleden Nizar en Stephanie ondergaan een paraboolvlucht waarmee ze gewichtloosheid ervaren op aarde. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1730351 2333.283 2031-02-27T23:00:00+00:00 1113 2022-10-11T15:35:00+00:00 yes no ruimtevaart ISS André Kuipers astronaut https://schooltv.nl/video-item/space-challenge-expeditie-mars-het-werk-van-astronauten 2024-03-30T10:22:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45183.w613.r16-9.283c78d.webp Space Challenge - Expeditie Mars | Het werk van astronauten (afl.3) Inmiddels weten we dat de normale dingen op aarde een uitdaging zijn in de ruimte. Zo ook het werk dat astronauten doen in het International Space Station. Maar waar bestaat dat uit? En wat komt er allemaal kijken bij het maken van een ruimtewandeling? Astronaut André Kuipers legt uit waarom astronauten altijd van die grote pakken dragen. Crewlid Nizar maakt een speciale helmduik in een bad van negen meter diep. Speel live mee via de app van Zapp en maak kans op mooie prijzen. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1730352 2289.48 2031-02-27T23:00:00+00:00 631 2022-10-11T15:34:00+00:00 yes no ruimtevaart astronaut André Kuipers werk https://schooltv.nl/video-item/space-challenge-expeditie-mars-mars-en-buitenaards-leven 2024-03-30T10:22:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45179.w613.r16-9.f9b0ea0.webp Space Challenge - Expeditie Mars | Mars en buitenaards leven (afl.4) We laten het International Space Station achter ons en zetten koers richting de Maan, die in de toekomst als tussenstation zal worden gebruikt voor reizen naar Mars. Waarom gaat de mens in de toekomst eigenlijk naar Mars? En bijvoorbeeld niet naar één van de andere planeten zoals Venus, Mercurius of Jupiter? Crewlid Marije neemt plaats in een zogeheten dode kamer en we krijgen antwoord op de vraag of André Kuipers denkt dat er buitenaards leven bestaat. Speel live mee via de app van Zapp en maak kans op mooie prijzen. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1730353 2325.16 2031-02-27T23:00:00+00:00 849 2022-10-11T15:33:00+00:00 yes no ruimtevaart ruimte Mars planeet André Kuipers https://schooltv.nl/video-item/space-challenge-expeditie-mars-landen-op-de-maan 2024-03-30T10:22:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45180.w613.r16-9.b4842fd.webp Space Challenge - Expeditie Mars | Landen op de Maan (afl.5) We zetten voet op de Maan. In de toekomst wordt de Maan gebruikt als een tussenstop voor reizen naar Mars. Maar we zijn niet de eerste mensen die landen op de Maan. Hoe ging dat vroeger? En hoe gaat dat in de toekomst? André Kuipers legt uit dat ze in de ruimtevaart vaak samenwerken met robots. Crewleden Marije en Stephanie gaan in de praktijk ervaren hoe het is om een robot op afstand te besturen. Speel live mee via de app van Zapp en maak kans op mooie prijzen. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1730354 2292.92 2031-02-27T23:00:00+00:00 621 2022-10-11T15:32:00+00:00 yes no ruimtevaart maan André Kuipers Mars https://schooltv.nl/video-item/space-challenge-expeditie-mars-de-reis-naar-mars 2024-03-30T10:21:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45181.w613.r16-9.4839fcf.webp Space Challenge - Expeditie Mars | De reis naar Mars (afl.6) We laten de Maan achter ons en reizen door naar Mars. Een reis van maar liefst zeven maanden. Maar wat doen astronauten al die tijd? Ondertussen legt André Kuipers ons uit wat de gevaren zijn van zo'n lange reis en kijken we naar de belangrijkste ster in ons zonnestelsel: de zon. Onze crewleden Nizar, Marije en Stephanie ondergaan een Averij training om te kijken hoe ze als team samenwerken onder hevige stress. Speel live mee via de app van Zapp en maak kans op mooie prijzen. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1730355 2249.934 2031-02-27T23:00:00+00:00 496 2022-10-11T15:31:00+00:00 yes no ruimtevaart Mars astronaut André Kuipers https://schooltv.nl/video-item/space-challenge-expeditie-mars-landen-op-mars 2024-03-29T21:18:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45182.w613.r16-9.40bc306.webp Space Challenge - Expeditie Mars | Landen op Mars (afl.7) Na een lange tijd landen we eindelijk op Mars. Tenminste... als alles goed gaat. De NASA noemt een landing op Mars ook wel de 7-minute of terror. En als we dan uiteindelijk voet op Mars zetten, wat gaan we daar dan eigenlijk doen? En hoe overleven we op onbewoonbare planeet zonder zuurstof? André Kuipers legt uit dat water kan branden en crewlid Marije reist af naar een plek op aarde waar astronauten trainen voor missies naar Mars. Speel live mee via de app van Zapp en maak kans op mooie prijzen. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1730356 2361.08 2031-02-27T23:00:00+00:00 643 2022-10-11T15:30:00+00:00 yes no ruimtevaart Mars ruimte planeet André Kuipers https://schooltv.nl/video-item/wat-zijn-pfas-gezondheid-in-gevaar-door-deze-moleculen 2024-03-04T13:07:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45186.w613.r16-9.6058f0d.webp Wat zijn PFAS? | Gezondheid in gevaar door deze moleculen Dit is Roy Plunkett, een Amerikaanse scheikundige die allang niet meer leeft, maar die tot op de dag van vandaag wel een wereldwijd zijn sporen nalaat. Ook hier in Nederland. Want op een dag in 1938 ontdekt hij iets en dat zal de wereld veranderen. En dat ook nog per ongeluk. Hij doet onderzoek naar koelmiddelen als die plotseling een goedje maakt dat tegen heel hoge temperaturen kan en super glad is. Dat blijken superhandige eigenschappen. PFAS zijn geboren. Dan denk je misschien boeien, heb ik niks mee te maken, maar dat heb je wel. PFAS zitten namelijk in van alles, maar dan ook echt van alles. Denk aan je regenjas, verf, make-up, pannen, noem maar op. En niet alleen in producten. PFAS zitten ook in jou en mij. Ja, dat hoor je goed. En over dat laatste zijn grote zorgen. Kwaad en bedroefd vertelden bewoners hoe hun gezondheid in gevaar is gebracht. Boos omdat ik moedwillig, zonder het te weten, vergiftigd ben door decennialange lozing van giftige stoffen. Boos omdat ik en iedereen die hier met mij woont vieze lucht in adem, vies water drink. De provincie Zuid-Holland heeft aangifte gedaan tegen Chemours wegens een illegale lozing. Verdrietig omdat ik zonder dit te weten de PFAS via borstvoeding ook heb doorgegeven aan mijn zoon. Wat de gevolgen zijn van PFAS voor onze gezondheid en wat de rol is van deze fabriek in Dordrecht, zie je in deze video. De vervuilde vlakte waar u recht op heeft zijn eigen shit terug. Okay, PFAS dus. PFAS staat voor poly- en perfluoralkylstoffen. Er zijn onwijs veel soorten PFAS, meer dan tienduizend. De bekendste drie zijn PFOA, PFOS en GenX. Het zijn chemische stoffen gemaakt door de mens. Even een chemie lesje: PFAS zijn moleculen en die moleculen bestaan onder andere uit de twee atomen koolstof en fluor en die twee hebben een mega sterke verbinding. Dat maakt ze onder andere water, vet en vuilafstotend. Het bekendste voorbeeld waar PFAS voor worden gebruikt was Teflon, oftewel het laagje in Japan waardoor je ei niet aanbakt. Heel handig natuurlijk, maar dat voordeel is ook een enorm nadeel. Want die supersterke verbinding, die zorgt er ook voor dat die stoffen bijna niet af te breken zijn. Moleculen kunnen worden afgebroken door bacteriën en door veel straling, maar niet bij bevers. Bacteriën beginnen er niet eens aan omdat het ze teveel energie kost om bijv. Van ze af te breken. Daarom worden ze ook wel de forever chemicals genoemd omdat ze nooit uit het milieu verdwijnen. Daar komen ze terecht via fabrieken die met PFAS werken en de stof in de natuur lozen, maar ook bijvoorbeeld via brandblusmiddelen. En zo komen ze in ons eten en drinkwater terecht en dus in ons. Uit dit onderzoek, gepubliceerd in 2015, blijkt dat PVA in het bloed van kinderen en baby's wordt gevonden en moet je zien waar die baby's en kinderen wonen. Op de Faeröer eilanden. En dat is ver, heel ver weg van een fabriek waar met PFAS wordt gewerkt. Stel je voor hoe het dan is als je hier woont. In Dordrecht. Hier staat namelijk de chemie fabriek van Chemours, vroeger bekend onder de naam Dupont. Daar maken ze onder andere die bekende anti-aanbaklaag. Toen de Amerikaanse chemiereus zich hier in 1962 vestigde, leek er geen vuiltje aan de lucht. Sterker nog, de komst van zo'n gigantisch bedrijf vonden ze toen geweldig. Maar inmiddels denken omwonenden daar anders over. Ik begrijp het gewoon niet. Ik kan het me niet voorstellen dat je zo weinig geweten daarin hebt. Want uiteindelijk zitten er natuurlijk mensen achter zo'n bedrijf. En dat dus blijkbaar economische belangen zo bijna letterlijk over lijken gaat. Uhm, dat je dat gewoon onder de pet houdt. Voordat ik doorga over deze fabriek eerst even waarom omwonenden zich hier zorgen om maken. Want zoals ik net al zei, PFAS komen in de natuur en in ons terecht. Maar waarom dat dan erg is? Wereldwijd wordt er steeds meer onderzoek gedaan naar de gevolgen van PFAS voor onze gezondheid. Op de site van de overheid staat dit: sommige PFAS kunnen een risico voor uw gezondheid vormen. Zo kunnen PFAS het immuunsysteem beschadigen en kanker veroorzaken. Heftig. En er is meer. PFAS kunnen je lever beschadigen. Zorgen voor hogere cholesterol. Ze kunnen voor een hoge bloeddruk zorgen tijdens de zwangerschap. En PFAS worden ook in verband gebracht met onvruchtbaarheid omdat ze de hormoonhuishouding van vrouwen zouden kunnen beïnvloeden. Ok, klink dus niet best allemaal. PFAS kunnen veel doen met onze gezondheid, maar overal staat wel bij. Het hangt ervan af hoeveel PFAS je binnenkrijgt en hoe lang al. Maar ja, hoe weet je dat nou? Volgens het RIVM krijgt iedereen in Nederland te veel PFAS binnen. Via drinkwater, maar vooral via voedsel. Daar komt PFAS in te zitten via een vervuilde bodem, vervuild water en eten dat dieren krijgen. En dan denk je nu misschien nou even uitzoeken waar dat spul in zit en dan laat ik dat voortaan staan. Maar dat is ook niet zo'n gezonde optie. Dan blijft er namelijk vrij weinig over. Het Voedingscentrum schrijft dat mensen vooral PFAS binnenkrijgen via vis, maar let op het zit ook in dranken zoals koffie en thee, zuivel, dierlijke producten zoals vlees, wild, eieren en plantaardige producten zoals groenten en fruit. Een PFAS Als vrije schijf van vijf. Dat wordt dus een moeilijk verhaal. Er zijn daarom ook geen adviezen om bepaald voedsel te laten staan. Behalve dan dat uit je eigen moestuintje. Als je in de buurt woont van Chemours fabriek. Nou dit is dus mijn uh moestuin. Ik heb wat uh kruiden hier staan wat rozemarijn en oregano en tijm, salie en een paar appels. Ja kijk, ik weet wel, hier zit PFAS in. Maar ik weet niet wat er op zit, wat ik in de supermarkt koop. Uhm, dus ja, af en toe een appeltje met wat PFAS erin? Nou ja, goed, ik heb in ieder geval geen insecticide d'rin zitten. Ik heb uh meegedaan met het onderzoek naar de hoeveelheid PFAS in borstvoeding. En toen is daaruit gekomen dat er meer dan tien keer zoveel PFAS in mijn borstvoeding zit aan concentratie. Uhm, dan eigenlijk de grenswaarde is die ik zou mogen doorgeven aan een kind van dat lichaamsgewicht. Borstvoeding is juist iets waarvan je denkt dit is heel puur en dit is heel heilzaam. En je wil het beste voor je kindje. En dat dat dan eigenlijk zo vervuild is door de industrie. Die is in een omgeving waar je nou eenmaal woont en bent opgegroeid. Ja, dat is natuurlijk best. Dat doet ineens best wel inbreuk op je eigen persoonlijke leven of zo. Dan komt het ineens dichterbij. Het is pas sinds de laatste jaren dat er echt grote zorgen zijn over PFAS. Maar het bedrijf zelf wist dit al. veel langer. Zembla onthulde dat Chemours, wat eerst dus nog Dupont heette, al dertig jaar weet dat ze het grondwater onder de fabriek en in de omgeving ernstig vervuilde met grote hoeveelheden giftige en kankerverwekkende PFAS. Dat nieuws sloeg in als een bom. Water verzieken, de lucht verzieken, de grond verzieken. De natuur, de dieren, het voedsel. 3000 omwonenden, waaronder arts Diederik Gommers, die bekendheid kreeg tijdens de Coronacrisis, hebben aangifte gedaan tegen het bedrijf en veel van hen zeggen gezondheidsschade opgelopen te hebben. En dat is niet de enige rechtszaak die loopt. Ook vier gemeentes Dordrecht, Papendrecht, Sliedrecht en Molen Landen hebben er één aangespannen. Zij stellen dat het bedrijf veel meer kennis had over de verontreinigende stoffen en dus verantwoordelijk is voor de gevolgen. Een spannend moment, want dit kan het begin zijn van nog veel meer rechtszaken. Eerder legde minister Harbers een schadeclaim bij het chemiebedrijf 3M uit België neer toen bekend werd dat PFAS van dit bedrijf in de Westerschelde terechtkwamen. Wat het ingewikkeld maakt, is dat die bedrijven, ook Chemours, vergunningen kregen van de overheid om de PFAS te lozen. Dan vooral de vraag hoe nu verder. Want dat die stoffen in ons milieu zitten, ja daar kunnen we niet meer zo veel aan veranderen. En op deze kaart van Europa zie je waar PFAS allemaal zijn gevonden en die zitten dus echt niet alleen in de buurt van fabrieken. Maar nu. Hoe zorgen we dat het er niet nog meer worden? Nederland heeft samen met Duitsland, Denemarken, Zweden en Noorwegen een Europees PFAS-verbod aangevraagd. En t is voor t eerst dat er een verzoek ligt om zoveel chemicaliën in één keer te verbieden. Als dat verbod er komt, reken nog maar op een paar jaar. Maar dan hebben we dan nooit meer een perfect eitje en lopen we dan voortaan altijd doorweekt door de regen? En is dit je nieuwe look? Niet persé. Er zijn wel alternatieven. Zo zijn bijvoorbeeld steeds meer bedrijven bezig om waterproof make-up zonder. PFAS te maken. En de hoop is dat als er zo'n verbod is, dat er veel actiever wordt gezocht naar andere opties. En tot die tijd zijn er andere manieren dan in de natuur lozen om van PFAS af te komen. Verbranding bijvoorbeeld onder heel hoge temperaturen. Er wordt nu gekeken naar strengere regels voor bedrijven. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20145912 614.229 845 2024-03-04T12:22:00+00:00 yes no milieu scheikunde vervuiling molecuul https://schooltv.nl/item/wat-weet-jij-over-christiaan-huygens-quiz-over-de-beroemde-wetenschapper 2024-11-21T14:50:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45187.w613.r16-9.09e5f39.jpg Wat weet jij over Christiaan Huygens? | Quiz over de beroemde wetenschapper Christiaan Huygens is een beroemde wetenschapper uit de zeventiende eeuw. Hij vindt onder andere het slingeruurwerk uit en ontwikkelt de telescoop verder. Hoeveel weet jij over Christiaan Huygens? Test het in de quiz! https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 925 2024-03-04T14:11:00+00:00 yes no telescoop planeet zonnestelsel uitvinding natuurkunde https://schooltv.nl/video-item/waarom-zijn-de-boeren-boos-boerenprotesten-in-heel-europa 2024-03-05T08:20:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45189.w613.r16-9.8c6a08a.webp Waarom zijn de boeren boos? | Boerenprotesten in heel Europa Hee, dus jij bent boos. Hallo, tu es en colère? Also, du bist wütend? Dit is geen boos en ook geen hashtag Wütend. Maar er zijn wel heel veel mensen boos. 2024 is nu al een jaar van boeren protesten. In heel Europa rijden de trekkers de snelwegen op in Frankrijk, Duitsland, Polen, België, Roemenië. Het Europese platteland is in beroering. Boeren zeggen de EU drijft ons tot wanhoop. Kunnen gewoon echt niet vooruit en niet meer verder boeren. Tegelijkertijd is er geen enkele sector die zoveel geld van de EU krijgt als de landbouw. Een slordige 30% van het totale EU budget. En toch is er iets dat deze explosieve cocktail van onvrede veroorzaakt en wat de ingrediënten van deze cocktail zijn. Nou, daar gaat deze video over. Half boeren Europa protesteert tegen ja, waartegen precies? Oke in Frankrijk voor een hele boel dus en in Duitsland bijvoorbeeld tegen de afschaffing van belasting korting op de diesel voor hun tractoren in Polen, Hongarije en Slowakije tegen goedkope concurrentie van graan uit Oekraïne. In Spanje maken ze zich kwaad omdat ze geen rivierwater meer mogen gebruiken om de droge akkers te irrigeren en in België tegen de stikstof maatregelen. Alle landen hebben weliswaar nationale regels die de emmer doet overlopen. Boeren. De landbouwers staan onder enorm veel druk, maar overal richten de protesten zich ook tegen regels uit Brussel, tegen de EU. Of nou ja, Brussel. Het zijn de plannen waar alle landbouwministers van de 27 lidstaten oké tegen hebben gezegd. Want zij zijn het die dat hele EU beleid maken. Tegelijk gooit elke burger, jij dus ook, € 0,33 per dag in deze pot. Dat is € 120 per jaar en in totaal euh, € 57 miljard. Maar waarom? Waarom krijgen Europese boeren eigenlijk zoveel geld? Hoe de landbouw in Europa nu gaat, heeft alles te maken met de geschiedenis. Na de Tweede Wereldoorlog heeft Europa honger en de zes founding fathers van de EU steken de koppen bij elkaar voor een gemeenschappelijke aanpak van landbouw. Want dat is a goed voor voedsel. De meest elementaire behoefte van de mens. Ja, dat dus. En b. Goed voor de economie. Dat praten leidt uiteindelijk tot het gemeenschappelijk landbouwbeleid, het GLB. Dat wordt in 1962 ingevoerd en richt zich onder meer op landbouwers ondersteunen met een inkomen en daarmee zorgen voor een stabiele voedselvoorziening en plattelandsgebieden levensvatbaar houden. Door daar dus werkgelegenheid te hebben, onder andere door efficiënt produceren op grote schaal boeren krijgen een prijsgarantie voor hun productie, er komen importheffingen op producten uit het buitenland en overheden kunnen ingrijpen als de marktprijzen dalen. In de jaren die volgen gaat het hard. 56.000 kippen leggen in Haren in Noord-Brabant 40.000 eieren per dag. Alleen volledige automatisering kan tot grote productie leiden. En dat is hier gebeurd. Op een lopende band wordt het voer langs de legbatterijen geleid. Het loont om veel te produceren, want boeren krijgen vanuit Europa een vaste prijs per kilo of liter. Gevolg boterbergen, melkplassen en een wijnzee. overproductie. Door allerlei factoren is de melkproductie zo hoog gestegen dat er een overschot situatie is ontstaan die voor een deel resulteert in een verhoogde boter productie. Maar alle EEG landen, ook Nederland, hebben reeds zeer grote boter voorraden en de koelhuizen raken steeds voller. Het beleid leidt tot groeien, groeien, groeien. Go big or go home. Boeren zetten meer in op machines om efficiënt, veel en goedkoop te kunnen produceren. En dat levert veel meer voedsel op. Betekent ook dat ze veel meer veevoer gebruiken voor dik vee en vaak meer pesticides inzetten. Samen met een mest en methaan scheten van bijvoorbeeld koeien heeft dat een grote weerslag op de natuur en het klimaat en leidt ook tot hele grote boerenbedrijven. In de jaren negentig gaat de EU het helemaal anders doen. Ze stoppen met de meeste heffingen, prijs garanties en exportsubsidies en de boeren krijgen inkomenssteun en grote verandering. Ze krijgen geen geld meer op basis van liters of kilo's. Maar er wordt nu onder andere gekeken naar hectares grond en twee nieuwe voorwaarden erbij het beschermen van het milieu en de voedselkwaliteit verbeteren.In de jaren die volgen worden klimaatverandering, dierenwelzijn en duurzaamheid steeds belangrijkere thema's en thema's die nogal spelen in de landbouw. Ook nu bestaat dat GLB nog. Sterker nog, het is het oudste en duurste van alle hoofd potjes van de EU. Weet je nog, jouw € 0,33? 57 miljard? Een derde van de begroting? Al dat geld zorgt ervoor dat boeren kunnen blijven boeren. Want boeren in Europa is duur. Vooral omdat Europa nou eenmaal een duurder continent is om op te leven en te boeren dan heel veel andere continenten. Plus wij hebben hier een stuk meer regels. Doel daarvan consument en het klimaat beschermen. Sommige boeren zeggen wij kunnen niet concurreren met producten uit uh Brazilie, want die hebben niet van die dure regels.Maar we bieden het wel aan op dezelfde markt. Voorbeeldje in 2018 stak de EU een stokje voor neonicotinoïden. Je weet wel, dat is een pesticide die onder andere bladluizen doodt maakt, maar ook bijen. En de boeren? Die vinden dat onwerkbaar, dat ze dat niet mogen gebruiken en die zeggen ja, boeren aan de andere kant van de wereld, die mogen het wel lekker spuiten. En denk aan regels voor meer dierenwelzijn, minder antibiotica voor vee, kappen met groeihormonen of restricties op het gebruik van genetisch gemanipuleerde gewassen. Kijk ze buiten Europa net effe anders naar. boeren is ook duur omdat er nog veel meer mensen zijn die verdienen aan wat de boeren doen. Banken, supermarkten, slachterijen, transporteurs, handelaren in veevoer, leveranciers van kunstmest en pesticiden, verkopers van landbouw machines. De supermarkt verdient vaak meer aan een liter melk of aan een kilo wortels dan de boer die het heeft geproduceerd. Dat er heel veel gelatenheid is en passiviteit. Maar dat ontploft nu en breekt uit. En dan krijgen we dit natuurlijk. Dus zelfs met subsidies staat het bestaansrecht van veel boeren al onder druk. Maar ja, de EU wil dat er genoeg te eten hebben en dat de kwaliteit daarvan hoog is. En door alle spanningen in de wereld is het nog duidelijker geworden dat de Europese Unie niet afhankelijk wil zijn van landen buiten de Unie. De Europese Unie wil graag dat boeren blijven boeren en geeft dus geld. Maar tegelijkertijd wil de Europese Unie ook inspraak hebben op hoe die boeren boeren. Er is geen beroepsgroep die zo gestuurd wordt door Europese regels als de agrarische sector. En de EU heeft een groene ambitie en zet vol in op klimaat. Voor 2050 willen ze helemaal klimaatneutraal zijn en de landbouw speelt een hele grote rol in dat plan. Onder meer omdat de landbouw die miljoenen koeien heeft die die broeikas scheten laten. Boeren zijn onmisbaar in de duurzaamheids plannen, maar dat betekent ook nieuwe regels en nieuwe investeringen. Drie jaar geleden is deze stal nieuw gebouwd en we toen meteen gekozen voor een emissiearme vloer. Maar dat was toen goedgekeurd en je moet er veel meer voor betalen dan gewoon een kale roostervloer en een drie jaar later hoor je dat ie toch niet voldoet. Boeren, belangenclubs zeggen ja, boeren weten gewoon niet waar ze aan toe zijn.Het beleid verandert de hele tijd. Wanneer is het wel goed? Ik denk overal aan te voldoen en voor de toekomst klaar te zijn. Blijkt dus weer niet zo te zijn. Stel een plan op voor de komende vijftien jaar en dan kunnen we daarmee doorwerken als sector. En niet dat gejojo over elk jaar weer nieuwe regels en nieuw beleid. En de boeren zijn afhankelijk gemaakt van een systeem dat vooral gericht is op efficiëntie en modernisatie. Dat heeft veel boeren in de loop van de jaren diep in de schulden gestort bij banken om zo maar te kunnen blijven investeren, groeien en om mee te kunnen blijven doen. De regering vroeg om dierwelzijn. Boeren hebben geïnvesteerd in dierwelzijn. Daardoor zijn we wel gegroeid, want bij elke investering die we deden zeiden de banken “prima Maar dan ga je tien koeien meer melken.” Ofwel de overheden willen nog steeds die maximale efficiëntie, maar zijn dan ook natuurbeleid. En ze willen ook klimaatplannen. En ze willen ook regels over uh over pesticiden gebruiken. Ze willen ook regels over kunstmest gebruik en dat bijt elkaar, dat bijt elkaar. Daar heeft het beleid eigenlijk toch echt onvoldoende werk in gestoken En de kritiek klinkt.Er moet niet alleen gekeken worden naar de boeren, maar ook naar alle andere partijen die druk uitoefenen op die boer, zoals de supermarkt. Hoe nu verder? De problemen die boeren hebben verschillen allemaal per land, maar de gemene deler die vrijwel alle boeren hebben is dat ze zeggen we zitten klem en de ooit zo geliefde subsidies zijn nu een vloek en een zegen ineen. Later dit jaar zijn de verkiezingen voor het Europees Parlement. De verwachting is dat landbouw een groot thema gaat worden waarmee partijen door de hele Europese Unie stemmen willen gaan trekken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20145917 616.512 1024 2024-03-04T15:35:00+00:00 yes no landbouw stikstof demonstreren veeteelt regels https://schooltv.nl/video-item/de-proefkeuken-poep 2024-03-05T12:57:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45191.w613.r16-9.b8be264.webp De proefkeuken | Poep Hoe maak je perfect poep zonder je eigen darmstelsel te gebruiken? Willem en Pieter hebben één droom: de prestigieuze Gouden Keutel winnen, dé prijs voor de meest overtuigende namaakdrol. Pieter gaat op onderzoek uit, op jacht naar de ultieme modeldrol, hij filmt zijn eigen darmstelsel en zoekt naar het allerbeste voedsel voor de ideale 'nummer twee'. Hij en Willem zetten alles op alles om nummer één te worden en dat glanzende beeldje te veroveren. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1352446 1582.16 2031-02-27T23:00:00+00:00 5336 2023-11-09T08:48:27+00:00 yes no poep darm voedsel https://schooltv.nl/video-item/de-proefkeuken-fastfood 2024-03-05T12:57:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45192.w613.r16-9.58f9c84.webp De proefkeuken | Fastfood Willem mocht van zijn ouders nooit naar een fastfoodrestaurant. Nooit at hij een maaltijd met een speeltje, dus besluiten Willem en Pieter hun eigen fastfoodimperium te starten. Tijdens hun avontuur ontdekken ze de geheimen van de perfecte hamburger, raken ze verwikkeld in het mysterie van vernachelde cheddarkaas en bedenken ze hun eigen 'geluksmaaltijdspeeltje'. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1352447 1547.92 2031-02-27T23:00:00+00:00 7240 2023-11-17T14:03:37+00:00 yes no voedsel restaurant bedrijf https://schooltv.nl/video-item/de-proefkeuken-luchtpost 2024-03-07T11:11:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45251.w613.r16-9.5cd0755.webp De proefkeuken | Luchtpost Willem en Pieter besluiten een nieuwe weg in te slaan als pakketbezorgers. Ze willen pakketten en post bezorgen door de lucht en richten hun eigen vliegtuigbezorgdienst op. Er is echter één klein probleem: ze hebben wel klanten en pakketten, maar nog geen vliegtuigen. Die bouwen ze zelf! https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1352448 1583.2 2031-02-27T23:00:00+00:00 3107 2023-11-06T11:34:14+00:00 yes no techniek vliegtuig post https://schooltv.nl/video-item/de-proefkeuken-koelkast 2024-03-05T12:57:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45193.w613.r16-9.456a462.webp De proefkeuken | Koelkast Willem en Pieter willen hun eigen koelkast bouwen. Maar hoe creëer je eigenlijk kou als het buiten snikheet is? Ze gaan op zoek naar ijs, ontdekken de wonderbaarlijke techniek om dingen juist met hitte te koelen en raken verwikkeld in een discussie over de benaming. Is het nu een koelkast of een ijskast die ze aan het bouwen zijn? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1352449 1481.494 2031-02-27T23:00:00+00:00 3017 2023-11-13T11:43:32+00:00 yes no techniek koelkast koelen https://schooltv.nl/video-item/de-proefkeuken-boerenkool 2024-03-05T12:58:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45194.w613.r16-9.01f941f.webp De proefkeuken | Boerenkool Pieters oom uit Australië wil graag een heerlijke Nederlandse winterklassieker eten: boerenkool met worst. Maar hoe haal je midden in de zomer boerenkool in huis? Willem en Pieter zetten alles op alles om oom niet teleur te stellen en gaan tot het uiterste om de allerbeste stamppot op tafel te toveren. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1352450 1507.88 2031-02-27T23:00:00+00:00 2029 2023-11-20T11:08:17+00:00 yes no voedsel groente https://schooltv.nl/video-item/de-proefkeuken-krimi 2024-03-05T12:58:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45195.w613.r16-9.53fb693.webp De proefkeuken | Krimi Willem doet een schokkende ontdekking: er ligt een dode kip op het erf. Het arme dier lijkt op koelbloedige wijze te zijn vermoord. Hoe vind je de dader in zo'n situatie? Een zaak die schreeuwt om een grondig forensisch onderzoek. Willem en Pieter treden in de voetsporen van de meest bekwame speurneuzen om dit true crime raadsel voor eens en voor altijd op te lossen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1352451 1644.128 2031-02-27T23:00:00+00:00 3453 2023-11-27T11:52:06+00:00 yes no forensisch onderzoek onderzoek https://schooltv.nl/video-item/het-verhaal-van-oranje-nassau-in-de-klas-koning-willem-i 2024-03-05T13:26:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45196.w613.r16-9.d3ba432.webp Het verhaal van Oranje Nassau in de klas | Koning Willem I Door de Franse revolutie worden vorsten in heel Europa bedreigd. Ook de Oranjes moeten vluchten. Hun rijkdommen en hun land raken ze kwijt. Maar in de strijd tegen Napoleon is er behoefte aan een sterk koninkrijk, met aan het hoofd een vorst: koning Willem I. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20147077 619.68 4958 2024-03-05T12:47:45+00:00 yes no Willem I koninkrijk Napoleon Nederland https://schooltv.nl/video-item/het-verhaal-van-oranje-nassau-in-de-klas-koning-willem-iii 2024-03-05T14:54:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45197.w613.r16-9.62005d2.webp Het verhaal van Oranje Nassau in de klas | Koning Willem III Koning Willem III heeft lang niet zo veel macht als zijn voorgangers. De grondwet van 1848 geeft het parlement meer invloed. De koning heeft weinig meer te zeggen over het beleid van de regering. En als hij niet zorgt voor een troonopvolger, zal Willem III de laatste Oranjevorst zijn. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20147079 651.56 3597 2024-03-06T19:45:00+00:00 yes no grondwet monarchie koningshuis https://schooltv.nl/video-item/freeks-wilde-wereld-uganda-familiebezoek 2024-03-05T13:10:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45198.w613.r16-9.1a689fa.webp Freeks wilde wereld | Uganda - Familiebezoek Freek en zijn team trekken door het oerwoud van Uganda, op zoek naar onze meest verwante 'familieleden': chimpansees. Hij volgt nauwkeurig hun spoor, want dieren zoeken in de dichte jungle is allesbehalve makkelijk. Oog in oog met onze verre neef, hoe bijzonder is dat? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1349834 639.29 2031-02-27T23:00:00+00:00 1484 2023-10-11T14:30:38+00:00 yes no chimpansee mens oerwoud https://schooltv.nl/video-item/freeks-wilde-wereld-uganda-vis-op-t-droge 2024-03-05T13:10:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45199.w613.r16-9.63edf7c.webp Freeks wilde wereld | Uganda - Vis op 't droge Freek is onderweg naar het Mabamba moeras van Uganda en vindt een prachtige groene slang. Hij stuit op een boom vol drukke vogeltjes die hele bijzondere nesten bouwen, wevervogels. Freek laat zien dat er in het moeras bizarre longvissen leven; de voorgangers van gewervelde landdieren. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1349835 623.018 2031-02-27T23:00:00+00:00 1346 2023-10-11T14:33:20+00:00 yes no vis slang natuur https://schooltv.nl/video-item/freeks-wilde-wereld-brazilie-vriendelijke-reuzen-van-de-pantanal 2024-03-05T13:12:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45200.w613.r16-9.ba1c539.webp Freeks wilde wereld | Brazilië - Vriendelijke reuzen van de Pantanal Freek reist zowel via land als via water door de Braziliaanse Pantanal. Hij ziet een reuzenmiereneter langs de weg en langs de oever chillen capibara's, 's werelds grootste en vriendelijkste knaagdieren. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1349836 587.086 2031-02-27T23:00:00+00:00 1246 2023-10-11T14:36:03+00:00 yes no knaagdier dier natuur https://schooltv.nl/video-item/freeks-wilde-wereld-brazilie-legendarische-roofdieren-van-de-pantanal 2024-03-05T13:14:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45201.w613.r16-9.a5d9750.webp Freeks wilde wereld | Brazilië - Legendarische roofdieren van de Pantanal Freeks droom komt uit. Terwijl hij roeit door de Braziliaanse Pantanal spot hij plotseling een jaguar aan de oever. Freek vertelt waarom dit legendarische katten zijn en hoe ánders zij jagen dan de rest van de grote katten. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1349837 641.245 2031-02-27T23:00:00+00:00 1760 2023-10-11T14:38:28+00:00 yes no natuur kat Brazilië https://schooltv.nl/video-item/freeks-wilde-wereld-brazilie-riviermonsters 2024-03-05T13:16:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45202.w613.r16-9.e4c6fb0.webp Freeks wilde wereld | Brazilië - Riviermonsters Freek is in de Braziliaanse Pantanal op zoek naar groene anaconda's. Deze riviermonsters kunnen reusachtig groot worden. Hij spot een van de wurgslangen en springt erbij in het water. Als dat maar goed gaat... https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1349838 638.48 2031-02-27T23:00:00+00:00 1828 2023-10-11T14:41:23+00:00 yes no Brazilië rivier natuur dier https://schooltv.nl/video-item/freeks-wilde-wereld-zuid-afrika-bommetjes-duiken-aan-de-wilde-kust 2024-03-05T13:16:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45203.w613.r16-9.355d1ca.webp Freeks wilde wereld | Zuid-Afrika - Bommetjes duiken aan de Wilde Kust Freek en zijn team zijn op pad langs de Zuid-Afrikaanse Wild Coast, een woeste kustlijn vol ruige stromingen en hoge golven. Freek duikt met een grote groep dolfijnen in het water. Verderop schiet een hele zwerm Kaapse Jan van Genten als torpedo's het water in om op vis te jagen. Freek en zijn team worden daarna nog eens verrast door een groep reusachtige bultrugwalvissen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1349839 655.333 2031-02-27T23:00:00+00:00 3400 2023-10-24T14:50:19+00:00 yes no Zuid-Afrika dolfijn zee walvis https://schooltv.nl/video-item/freeks-wilde-wereld-maleisie-twee-gezichten-van-borneo 2024-03-05T13:18:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45204.w613.r16-9.33d76c0.webp Freeks wilde wereld | Maleisië - Twee gezichten van Borneo Freek laat zien hoe palmolie het landschap van Borneo heeft veranderd. Gelukkig zijn er mensen die zich inzetten om de natuur van het eiland te beschermen. Freek gaat op bezoek bij een opvang voor bedreigde honingberen en vertelt waarom deze dieren van levensbelang zijn voor het oerwoud. Daarnaast laat hij ook de ongerepte jungle van Borneo zien, met de dieren die zich daar verschuilen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1349840 637.96 2031-02-27T23:00:00+00:00 1929 2023-10-24T14:53:34+00:00 yes no beer natuur jungle dier https://schooltv.nl/video-item/freeks-wilde-wereld-costa-rica-er-als-de-kippen-bij-zijn 2024-03-05T13:21:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45205.w613.r16-9.d8ad17d.webp Freeks wilde wereld | Costa-Rica - Er als de kippen bij zijn Freek waadt door de rivier van Costa Rica en vindt een bijtschildpad. Ondertussen zitten Bassie en Ivo lekker te lunchen wanneer zij halsoverkop door Freek worden opgeroepen. Hij heeft namelijk een hele bijzondere slang gevonden. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1349841 624.497 2031-02-27T23:00:00+00:00 2096 2023-10-19T11:15:04+00:00 yes no rivier natuur dier schildpad https://schooltv.nl/video-item/freeks-wilde-wereld-costa-rica-een-pijnlijk-experiment 2024-04-04T09:58:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45206.w613.r16-9.06a34f1.webp Freeks wilde wereld | Costa-Rica - Een pijnlijk experiment Freek en zijn team zijn op pad in het Costa Ricaanse regenwoud. Ze spotten een prachtige toekan. Freek legt uit waarom de vogel zo'n reusachtige snavel heeft. Vervolgens stuit Freek op een nest kogelmieren. Deze mieren zijn berucht om hun pijnlijke steek. Durft Freek te proberen hoe zo'n steek voelt? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1349842 636.2 2031-02-27T23:00:00+00:00 1575 2023-10-20T12:50:31+00:00 yes no regenwoud natuur vogel mier https://schooltv.nl/video-item/freeks-wilde-wereld-costa-rica-tentenbouwers 2024-03-05T13:23:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45207.w613.r16-9.be42fa9.webp Freeks wilde wereld | Costa-Rica - Tentenbouwers Na een verrassende ontmoeting met een knalgele wimperadder barst een regenbui los in de Costa Ricaanse jungle. Freek laat zien hoe slimme witte vleermuizen hoog en droog in hun zelfgebouwde tent zitten en hoe ze zo'n tent opzetten. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1349843 610.803 2031-02-27T23:00:00+00:00 1740 2023-10-24T15:00:53+00:00 yes no jungle adder vleermuis natuur https://schooltv.nl/video-item/freeks-wilde-wereld-costa-rica-levend-licht 2024-03-05T13:27:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45208.w613.r16-9.73c5bdd.webp Freeks wilde wereld | Costa-Rica - Levend licht Freek brengt de nacht door op het Costa Ricaanse strand. Hij vindt een kevertje dat het felste licht geeft van alle insecten. Verderop graaft een lederschildpad een nest in het zand om haar eieren te leggen. Freek legt uit waarom licht en duisternis extreem belangrijk zijn voor lederschildpadden. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1349844 639.24 2031-02-27T23:27:00+00:00 1993 2023-10-25T13:21:36+00:00 yes no strand insect schildpad ei https://schooltv.nl/video-item/freeks-wilde-wereld-komodo-reptielen-in-zee 2024-03-05T13:26:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45209.w613.r16-9.783e47e.webp Freeks wilde wereld | Komodo - Reptielen in zee Freek zwemt in de Indische Oceaan. Hij vindt een prachtige zeekrait op het strand. Freek en zijn team besluiten een kijkje dieper onder water te nemen. Daar komen ze een karetschildpad tegen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1349845 603.76 2031-02-27T23:00:00+00:00 3347 2023-10-25T13:23:50+00:00 yes no reptiel oceaan water strand schildpad https://schooltv.nl/video-item/freeks-wilde-wereld-komodo-bewoners-van-de-koraaldriehoek 2025-01-20T09:25:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45210.w613.r16-9.c70dbce.webp Freeks wilde wereld | Komodo - Bewoners van de Koraaldriehoek Freek neemt een duik in de Koraaldriehoek, het meest soortenrijk zeegebied ter wereld. Hij vertelt hoe koraalriffen ontstaan en laat een aantal van de bewoners van het rif zien. Als de zon ondergaat, zien Freek en zijn team een hele zwerm reusachtige vleermuizen van het eiland wegvliegen. Op het eiland vindt hij een prachtige, maar levensgevaarlijke groefkopadder. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1349846 639.017 2031-02-27T23:00:00+00:00 1462 2023-10-19T11:20:08+00:00 yes no koraal zee vleermuis eiland https://schooltv.nl/video-item/freeks-wilde-wereld-maleisie-de-mensen-van-het-bos 2024-03-05T13:31:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45211.w613.r16-9.5682629.webp Freeks wilde wereld | Maleisië - De mensen van het bos Freek gaat midden in de nacht op krokodillenjacht op het eiland Borneo. Hij vindt niet alleen een babykrokodil, maar ook een extreem zeldzame nevelpanter! Wanneer de zon opkomt, staat hij oog in oog met onze naaste familie: een orang-oetan. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1349847 639.32 2031-02-27T23:00:00+00:00 1344 2023-10-20T12:56:49+00:00 yes no mens krokodil panter aap https://schooltv.nl/video-item/freeks-wilde-wereld-maleisie-grottenbouwers 2024-03-05T13:32:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45212.w613.r16-9.735126b.webp Freeks wilde wereld | Maleisië - Grottenbouwers Freek en zijn team verkennen de Gomantong grot van Borneo. Het is Bassies grootste nachtmerrie: een duistere plek met miljoenen kakkerlakken, vleermuizen en vliegensvlugge vogeltjes. Freek legt uit hoe deze dieren ervoor zorgen dat de grot blijft groeien. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1349848 638.566 2031-02-27T23:00:00+00:00 1834 2023-10-25T13:28:17+00:00 yes no grot vogel insect https://schooltv.nl/video-item/freeks-wilde-wereld-uganda-oervogels 2024-03-05T13:33:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45213.w613.r16-9.8c29671.webp Freeks wilde wereld | Uganda - Oervogels Freek lijkt terug in de tijd te reizen wanneer hij in het moeras van Uganda een prehistorisch ogende schoenbekooievaar tegenkomt. Wat een oervogel! Eenmaal aan land vindt Freek een van de mooiste maar ook gevaarlijkste slangen ter wereld: een gabonadder. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1349849 632.801 2031-02-27T23:00:00+00:00 1969 2023-10-13T14:00:10+00:00 yes no vogel moeras ooievaar slang https://schooltv.nl/video-item/freeks-wilde-wereld-maleisie-reuze-neuzen 2024-03-05T13:34:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45214.w613.r16-9.ada7c54.webp Freeks wilde wereld | Maleisië - Reuze neuzen Freek vaart over de Kinabatanganrivier van Borneo. Langs de oever ziet hij dieren met de meest gekke vormen zoals neushoornvogels en neusapen. Verderop duikt hij het water in voor een prachtige mangroveslang. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1349850 615.4 2031-02-27T23:00:00+00:00 1532 2023-10-13T14:01:12+00:00 yes no rivier vogel water slang https://schooltv.nl/video-item/de-situatie-in-niger-de-wereld-kijkt-toe 2024-10-22T14:11:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45215.w613.r16-9.8acc53e.webp Komt er een oorlog of niet? | De situatie in Niger De hele wereld houdt de adem in. Komt er een oorlog of niet? Een staatsgreep in het Afrikaanse land Niger met hulp van Buitenlandse Zaken, heeft de negentien Nederlanders geëvacueerd uit Niger. Ik heb het over Niger of Nigèr. Tot voor kort hoorde je er vrijwel nooit iets over. En best een kans dat je het ook niet één, twee, drie kan aanwijzen op de kaart. Nou, hier ligt het dus midden in West-Afrika. Dit is Abdourahamane Tiani, een generaal die zichzelf hier verklaart tot de nieuwe Nigeriaanse leider. Op 26 juli pleegde hij een staatsgreep in het land. President Bazoum zit sindsdien thuis opgesloten, tot ongenoegen van zijn westerse bondgenoten. Er spelen enorme internationale belangen, zeker ook voor Europa. Er staan troepen aan de grenzen en een militaire interventie dreigt. Niger lijkt een kruitvat waarvan alleen de lont nog niet is aangestoken. In deze video doen we een stap terug. Wat is Niger voor een land? Wat speelt daar en wat hebben andere landen daar eigenlijk te zoeken? Dit is waarom de hele wereld naar Niger kijkt. Even een korte introductie. Niger is een van de armste landen ter wereld. De bevolking is piepjong zeker tweederde, is jonger dan 35. Veel kansen op een mooie toekomst zijn er niet. En dan druk ik me nog zacht uit. De jonge bevolking staat te springen om verandering. En met die wind in de zeilen kon Tiani met de nodige steun een coup plegen. Maar er is ook een kamp dat president Bazoum steunt. Een land onder hoogspanning dus. Dan die kaart even terug. Niger dankt net als buurland Nigeria zijn naam aan de rivier de Niger. Aan die rivier ligt de hoofdstad Niamey. Het land ligt midden in de Sahel. Dit gebied tussen de kurkdroge Sahara en de vochtige tropen en vooral ook een conflictgebied. Sinds 2020 zijn in al deze landen in de Sahel ook al staatsgrepen geweest, elk met hun eigen verhaal, maar met vooral ook grote overeenkomsten, vertelt correspondent Alice van Gelder. Als motivatie noemen ze dat onveiligheid in het land, hè. De terreur in het land en ook de sociale en economische situatie. Het is een straatarm land. Ik moet wel zeggen het is ongeveer één op één wat we hebben gehoord van militairen die de macht hebben gegrepen in Mali, in Burkina Faso. Nee, Niger was zeker niet de eerste. Sterker nog, Niger is de laatste. Goed, ook in buurland Tsjaad zitten nog westerse troepen. Maar Niger is of was in de Sahel de belangrijkste bondgenoot in de internationale strijd tegen terreur, tegen jihadistische groepen die banden hebben met IS en Al-Qaida. Dat is een van de redenen dat de wereld nu zo meekijkt. Het Westen wil zijn bondgenoot terug. De afgezette president Bazoum, hier te zien op oudere beelden, zit op dit moment opgesloten in zijn presidentiële woning en er zijn zorgen om zijn gezondheid en veiligheid. Dit schreef hij vanuit zijn huisarrest in een brief. Ik schrijf dit als gegijzelde. Mijn land wordt aangevallen. De democratie omvergeworpen. Gericht aan de Amerikaanse krant The Washington Post. Gek? Niet eens eigenlijk. Dit is zijn manier om hulp in te schakelen van zijn westerse bondgenoten. Maar volgens de coupplegers heeft het Westen, met Frankrijk voorop, juist gefaald om het land veilig te houden. Frankrijk zou vooral uit zijn op grondstoffen in Niger, een heel belangrijke uranium. Kijk maar. Van al het uranium dat in 2022 aan de EU is geleverd, kwam maar liefst een kwart uit Niger. Gaat vooral naar Frankrijk. Uranium wordt namelijk gebruikt voor het opwekken van kernenergie. Waar Frankrijk voor een groot deel opdrijft. Frankrijk en West-Afrika, dus ook Niger, delen een lange geschiedenis met elkaar, vertelt correspondent Frank Renout. Frankrijk was vroeger een koloniale grootmacht. Het bestuurde zo'n vijftien landen in Afrika. Maar toen die landen onafhankelijk werden in de vorige eeuw, verdween de Franse invloed niet. Politiek en economisch bleef Frankrijk een vinger in de pap houden in dit gebied. Ook in de Sahel, waar Niger ligt en waar Mali ligt. In de Sahel zijn veel terroristische organisaties actief en migranten proberen via de Sahel naar Europa te komen. Frankrijk wil daar iets tegen doen en heeft daarom militairen in het gebied gestationeerd. Maar eerder moesten die militairen al weg uit Mali. En de nieuwe machthebbers in Niger hebben nu ook gezegd dat ze niet gediend zijn van de Franse aanwezigheid. Dat anti-Franse sentiment heeft niet alleen gevolgen voor de strijd tegen terreur. Het drijft de coupplegers mogelijk ook in de handen van een nieuwe bondgenoot Rusland, dat met De Wagnergroep een Russisch huurlingenleger, heel actief is in Afrika. En even voor de duidelijkheid Wagner opereert officieel niet onder de Russische vlag. En volgens onderzoekers zou Wagner kunnen in al deze landen actief zijn of zijn geweest. De gedachte in die landen is de Fransen kunnen onze veiligheid niet waarborgen. Misschien kunnen we beter op de Russen wedden die dat bijvoorbeeld in buurland Mali al laten zien. De Russen doen er in ieder geval alles aan om de Nigeriaanse bevolking ervan te overtuigen dat ze bij hen beter af zijn via social media bijvoorbeeld. Niet voor niks duiken tijdens protesten steeds vaker Russische vlaggen op. En die Russische vlag? Ja die, die zijn natuurlijk niet per ongeluk. Die zijn het niet toevallig. Die lagen niet toevallig ergens bij iemand thuis die dacht goh, ik, ik, ik leg eens een paar € 100 Russische vlaggen daar neer. Dat dat is natuurlijk niet hoe het werkt, dus dat is voorbereid. En misschien kan je deze man ook nog wel. Die reageert ook op de groep. Voor Rusland een uitgelezen kans om nieuwe vrienden te maken en hun politieke invloed te vergroten. Want door de oorlog in Oekraïne hebben ze veel vijanden gemaakt. En die grondstoffen komen de Russen natuurlijk ook niet slecht uit. Bovendien hebben veel West-Afrikanen in de strijd tegen terrorisme meer vertrouwen in de meedogeloze Wagnergroep dan in de westerse troepen. Ondanks dat Wagner op grote schaal mensenrechten schendt en ook veel burgerslachtoffers maakt. Dus je kunt je voorstellen het Westen kijkt gespannen toe. Het vecht nu al tegen één vijand in de regio, moslim extremisten. En daar komen de Russen dus mogelijk bij. En er is nog iets. Migratie. Niger is een knooppunt voor Afrikaanse migranten die de tocht naar Europa willen wagen. Het land ligt op een populaire mensensmokkel route en kreeg zelfs de bijnaam de zuidgrens van Europa. Omdat andere routes naar Europa werden afgesneden. En laat migratie nou een groot Europees hoofdpijndossier zijn, ook in Nederland. We zijn hier omdat Niger heel erg belangrijk is. Niet alleen voor de Europese Unie, maar zeker ook voor Nederland. En hier zijn ook veel mensensmokkelaars en mensenhandelaren actief. De regering strijdt daartegen en wij ondersteunen die regering daarbij. Daar hebben we ook gesprekken over. De regering van president Bazoum dus, die nu opgesloten zit in samenwerking met hem en zijn voorganger president Issoufou investeerde de Europese Unie honderden miljoenen om migratie vanuit Niger tegen te houden. Dat lukte aanvankelijk ook. Iedere week vertrokken er vanuit hier zo'n 4000 migranten richting Libië en een deel daarvan reisde door naar Europa. Maar onder druk van de Europese Unie worden die voertuigen nu geconfisqueerd in de hoop natuurlijk dat daarmee de smokkel industrie voorgoed zal stoppen. Doordat het nieuwe regime de banden met het Westen wil verbreken, is er een goede kans dat ook die mensensmokkelaars de draad weer willen oppakken. Mocht het echt tot een oorlog komen, bestaat er een grote kans dat het aantal vluchtelingen heel hard toeneemt. Dus even alles op een rijtje. Het Westen dreigt zijn laatste bondgenoot te verliezen in de strijd tegen terreur. De Franse historische banden met West-Afrika staan onder grote druk. Er staan grote economische belangen op het spel. Denk aan al dat uranium. En nota bene Rusland staat klaar om in dat gat te springen. En dan dreigt er ook nog eens een nieuwe migratie crisis voor Europa. Dus ja, de wereld kijkt mee met Niger. De conclusie Niger is een soort laatste dominosteen in een rij van staatsgrepen in de regio en het Westen wil die bondgenoot koste wat kost behouden of eigenlijk terugkrijgen. Of het tot een oorlog komt, dat gaan we zien. Je weet nu in ieder geval wat er speelt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20147119 678.229 458 2024-03-05T13:48:00+00:00 yes no Afrika Niger staatsgreep Rusland westen uranium https://schooltv.nl/video-item/earth-challenge-oerknal 2024-03-05T14:12:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45218.w613.r16-9.736f406.webp Earth Challenge | Oerknal (afl.1) Maar liefst 14 miljard jaar geleden is het allemaal begonnen met de oerknal. Maar hoe weten wetenschappers dat? We beginnen onze tijdreis en ontdekken dat de aarde in het begin een gloeiende bol met magma was, zonder enig teken van leven. We experimenteren met de oerknal en maken zelf superhete lava. Astronaut André Kuipers legt uit hoe het kan dat 70% van de aarde bestaat uit water en dat de maan belangrijk is om de aarde in evenwicht te houden. Expeditielid Marije Zuurveld begint haar avontuur met een opdracht op IJsland, waar ze met behulp van aardse warmte een ei probeert te koken. En wat is het geheim achter vulkaanuitbarstingen? https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1733906 2455.296 2031-03-04T23:00:00+00:00 3009 2024-03-16T20:00:00+00:00 yes no aarde oerknal magma https://schooltv.nl/video-item/earth-challenge-oceanen 2024-03-25T08:46:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45219.w613.r16-9.4d552ff.webp Earth Challenge | Oceanen (afl.2) We duiken diep in de oceaan en ontrafelen de geheimen van de onderwaterwereld. Wetenschappers vermoeden dat ooit lang geleden het eerste leven in de oceaan is ontstaan. Maar wat was dat eigenlijk? En hoe is dat veranderd in het leven dat we vandaag de dag kennen? Expert Mei Nelissen geeft ons een bijzondere inkijk in het eencellige leven van vroeger en laat ons kennismaken met bijzondere prehistorische zeemonsters. Want hoe kan het dat sommige vissen licht geven onderwater? En heeft de grootste haai ooit ook rond gezwommen in Nederland? Expeditielid Nizar maakt zich klaar voor een bijzondere opdracht op maar liefst 300 meter diepte. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1733907 2447.408 2031-03-05T20:00:00+00:00 1309 2024-03-23T20:00:00+00:00 yes no aarde oceaan zee https://schooltv.nl/video-item/earth-challenge-leven-op-het-land 2024-03-26T09:07:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45220.w613.r16-9.e613101.webp Earth Challenge | Leven op het land (afl.3) We laten de onderwaterwereld achter ons en nemen voor het eerst een kijkje op het land, zo'n 380 miljoen jaar geleden. In die tijd ontwikkelden vissen poten en begonnen ze het land te verkennen. Het was een wereld die totaal anders was dan de dag van vandaag. We ontdekken dat het landschap bestond uit metershoge schimmels en komen oog in oog te staan met bijzondere dieren van vroeger, zoals duizendpoten van 2,5 meter lang en mega grote libellen. Expert Melanie During demonstreert deze wereld aan de hand van een brandbare proef. Expeditielid Stephanie van Eer reist af naar Portugal en gaat op zoek naar de zeebodem, boven op een berg. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1733908 2364.64 2031-03-04T23:00:00+00:00 631 2024-03-30T20:00:00+00:00 yes no aarde vis land zee schimmel https://schooltv.nl/video-item/earth-challenge-dinos 2024-03-26T09:07:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45221.w613.r16-9.73ff6e3.webp Earth Challenge | Dino's (afl.4) Zo'n 170 miljoen jaar lang hebben ze op aarde rondgelopen: de dinosauriërs. Van metershoge langnekken tot de koning van de tiran-hagedissen: de T. rex. We komen oog in oog te staan met deze bijzondere dieren en experimenteren met de enorme kracht die ze mogelijk hebben gehad. Expert Pasha van Bijlert legt uit hoe het kan dat we vandaag de dag nog steeds dino-voetafdrukken kunnen vinden en laat zien wat de wandelsnelheid van de T. rex moet zijn geweest. Expeditielid Stephanie is in Portugal en gaat als echte paleontoloog op zoek naar sporen van dino's. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1733909 2455.122 2031-03-04T23:00:00+00:00 2066 2024-04-06T19:00:00+00:00 yes no aarde dinosaurus hagedis https://schooltv.nl/video-item/earth-challenge-zoogdieren 2024-03-26T09:08:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45222.w613.r16-9.4e2ecf1.webp Earth Challenge | Zoogdieren (afl.5) Lange tijd was het donker en koud op de aarde na het inslaan van de meteoriet die ervoor heeft gezorgd dat de dino's zijn uitgestorven. We vervolgen onze tijdreis en zien welke dieren deze inslag wel hebben overleefd. Door de enorme veranderingen kregen zoogdieren alle kans om uit te groeien. Maar wat is een zoogdier precies? En hoe herken je ze? We ontmoeten onze verre voorouders en ontdekken overblijfselen in ons skelet. Expert Mátyás Bittenbinder legt uit of wij mensen nou wel of niet van de apen afstammen. Expeditielid Nizar is op Curaçao en werkt mee aan een bijzondere opdracht en gaat koraal bijplanten onderwater. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1733910 2425.692 2031-03-04T23:00:00+00:00 1538 2024-04-13T19:00:00+00:00 yes no aarde zoogdier dier aap mens https://schooltv.nl/video-item/earth-challenge-ijstijd 2024-10-21T09:08:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45223.w613.r16-9.467c29d.webp Earth Challenge | IJstijd (afl.6) Zo'n 2,5 miljoen jaar geleden begon de periode van de ijstijd. Een koude wereld met bijzondere dieren zoals wolharige mammoeten en reuzenherten. Maar hoe koud was de ijstijd eigenlijk? En sneeuwde het de hele dag? Expert Bram Langeveld laat met een proef zien dat de overblijfselen uit de ijstijd nog steeds zichtbaar zijn in het landschap van Nederland. We onderzoeken de schedel van een neanderthaler en zien het verschil met de moderne mens. Expeditielid Marije Zuurveld beklimt een gletsjer op IJsland met gevaar voor eigen leven. En hoe kan het dat in de geschiedenis van de aarde warme periodes zich afwisselen met koude periodes? https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1733911 2452.325 2031-03-04T23:00:00+00:00 1569 2024-04-20T19:00:00+00:00 yes no aarde mammoet ijstijd hert Scandinavië https://schooltv.nl/video-item/het-conflict-in-nagorno-karabach-etnische-armeniers-op-de-vlucht 2024-10-22T14:10:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45226.w613.r16-9.bb15bd8.webp Etnische Armeniërs op de vlucht | Het conflict in Nagorno-Karabach Het duurde maar één dag. De oorlog tussen Azerbeidzjan en etnische Armeniërs in Nagorno-Karabach. Ze waren er al langere tijd bang voor. In één klap lijkt er een einde te komen aan een decennia oud conflict. Nagorno-Karabach de zelfverklaarde republiek in de Kaukasus heft zichzelf op. Azerbeidzjan wint. Tienduizenden inwoners van Nagorno-Karabach slaan op de vlucht. Ze zijn bang voor etnische zuiveringen. Tientallen jaren streden beide kanten, Armeniërs en Azeri, dat zijn dus de inwoners van Azerbeidzjan. Om dit stukje land ter grootte van Noord-Brabant. En zij niet alleen. Ook deze landen bemoeien zich er mee. Want wat er in die kleine enclave gebeurt, heeft grote impact. In deze video vertel ik je over de vriendjespolitiek tussen supermachten en waarom tienduizenden mensen hun geboortegrond verlaten. Nagorno- Karabach ligt hier in Azerbeidzjan. Er wonen bijna alleen maar etnische Armeniërs, zo'n honderd 120.000. Als je het nieuws volgt, zie je dat het bijna altijd hebben over etnische Armeniërs, een Armeense bevolkingsgroep die niet in Armenië woont, maar in een enclave. Da's een gebied dat volledig wordt ingesloten door een ander land, in dit geval Azerbeidjan. Nagorno- Karabach hoorde officieel al bij Azerbeidzjan, maar in de praktijk was het onafhankelijk. Republiek Artsach Ard noemen de Armeense inwoners hun land met een eigen vlag, leger en president. Dan nu nog even terug in de tijd. In deze regio hebben grote rijken altijd een rol gespeeld. De Ottomanen, ofwel Turken en de Perzen zijn de Iraniërs en Russen. We kunnen niet alles behandelen en je moet ergens beginnen. Wij startten in de jaren tachtig. In die tijd zijn Armenië en Azerbeidzjan onderdeel van de Sovjet-Unie. Nagorno- Karabach is een autonome oblast, een soort provincie van de Sovjet republiek Azerbeidzjan. Dat betekent dat ze een eigen lokaal bestuur hebben, maar eind jaren tachtig verandert dat. De Sovjet-Unie staat op instorten. Deze man, Sovjet leider Gorbatsjov, probeert de Unie nog te redden, maar tevergeefs. Zijn plannen voor meer democratie voedde de onafhankelijkheidsstrijd van Armenië en Azerbeidzjan. Etnische groepen zoals de Armeniërs en Nagorno-Karabach zien ook een kans op autonomie. In 1988 keren ze zich tegen Azerbeidzjan. Ze willen bij Armenië. Wat volgt is een bloedige strijd, een oorlog van zes jaar, waarbij tienduizenden mensen om het leven komen en meer dan 1 miljoen mensen slaan op de vlucht. Armenië wint deze oorlog in 1994 en bezet gebieden in Azerbeidzjan voornamelijk Nagorno-Karabach, met omliggende gebieden als buffer. En ze geven Azeri steden andere namen. Inmiddels is de Sovjet-Unie verleden tijd en breekt in 1991 het tijdperk van de Russische Federatie aan, oftewel Rusland. Hoewel de Russen het na de val van de Sovjet-Unie niet meer voor het zeggen hebben in deze regio, behouden ze invloed. En dus fixt Rusland in 1994 een staakt het vuren. Maar dat betekent niet dat het er rustig blijft. Zo'n 25 jaar lang is er eigenlijk altijd wel geweld, maar Armenië blijft de baas in de enclave. Op de achtergrond spelen grote belangen van verschillende landen die allemaal zo hun eigen redenen hebben om Armenië of Azerbeidzjan te steunen. En met de geschiedenis van het gebied in je achterhoofd nu de machtsverhoudingen die daar spelen. Te beginnen bij Azerbeidzjan. Daar is het verlies van Nagorno-Karabach een open wond. Er heerst een sterk anti Armeens sentiment en voor de huidige president is de enclave een kernpunt. Hij is vastberaden om het verloren land terug te winnen en daarom bouwt die steeds verder aan zijn leger. Azerbeidzjan heeft iets wat Armenië niet heeft. Olie en gas. Daardoor kunnen de Azeri veel meer geld steken in hun leger dan hun aartsvijand. Kijk, hier zie je hoeveel miljarden beide landen aan defensie uitgeven. Een duidelijk verschil. Azerbeidzjan krijgt bovendien hulp van twee bondgenoten in de eerste plaats Turkije. De Azeri zijn nauw verwant aan de Turken. De talen lijken bijvoorbeeld erg op elkaar. Daarom houden ze bij voorbeeld gezamenlijke militaire oefeningen. En de Turkse president Erdogan helpt Azerbeidzjan ook om steviger in zijn schoenen te staan tegenover Rusland, dat een flinke vinger in de pap heeft in die regio. Belangrijk om hier ook te noemen de Armeense genocide. Daarbij worden tussen 1915 en 1917 honderdduizenden Armeniërs vermoord door Turken. En da's nog steeds een gevoelig onderwerp. De Turken noemen het geen genocide, maar een burgeroorlog met naast Armeense slachtoffers ook veel Turkse. Dat verhaal met alle verschillende standpunten verdient een explainer an sich. Voor nu moet je vooral weten dat Turkije en Armenië nog steeds op gespannen voet leven en dat dat voor de Turken ook een reden is om Azerbeidzjan te steunen. Azerbeidzjan heeft nog een belangrijke bondgenoot Israël. Als je naar de religies van beide landen kijkt, misschien niet meteen logisch. In Israël wonen voornamelijk Joden en de meeste Azeri zijn islamitisch. Toch hebben ze een belangrijke reden. Israël wil sterk staan tegenover aartsrivaal Iran. En kijk even waar Iran ligt. Juist, het is het buurland van Azerbeidzjan. Dat is dus handig dichtbij voor als het ooit tot een oorlog komt tussen Israël en Iran. Daarom steunt ook Israël, Azerbeidzjan en leveren de Israëli's bijna een kwart van de wapens die Azerbeidzjan gebruikt. En dan 2020. Azerbeidzjan voelt zich met die bondgenoten sterk genoeg om aan te vallen in een korte, maar hevige oorlog van zes weken vallen duizenden doden. Azerbeidzjan herovert grote stukken land op Armenië en delen van Nagorno-Karabach. Dan Armenië. De belangrijkste bondgenoot van dat land Rusland. Jarenlang werken Armeniërs en Russen innig samen, economisch en militair. Allebei zijn ze lid van de Verdragsorganisatie van Collectieve Veiligheid, een militair samenwerkingsverband van Kazachstan, Kirgizië, Tadzjikistan, Belarus, Armenië en Rusland. Het is een tegenhanger van het westerse bondgenootschap NAVO, waar Nederland ook lid van is. De Russen hebben meerdere militaire basis in Armenië, maar de relatie is de laatste jaren bekoeld. En dat heeft alles te maken met deze demonstraties. In 2018 gaan tienduizenden mensen de straat op om te protesteren tegen corruptie en voor democratie. De pro-Russische regering stapt op en de leider van de protestbeweging komt aan de macht.Hij zoekt toenadering tot het Westen. Daar is de Russische president Poetin niet zo blij mee. Waarschijnlijk is dat een van de redenen waarom de Russen Armenië nauwelijks te hulp schieten in 2020 bij de aanval van Azerbeidzjan. Check deze grafiek nog eens. De Russen leveren ook wapens aan Azerbeidzjan. Da's dus cashen en dat willen ze. mogelijk ook niet op het spel zetten. Wel onderhandelt Moskou een staakt het vuren en Russische vredestroepen zouden etnische Armeniërs van Nagorno-Karabach voortaan beschermen. Maar toen gebeurde dit. Oorlog in Europa, waar iedereen bang voor was, is begonnen. De Russische invasie in Oekraïne. Sindsdien hebben de Russen wel wat anders aan hun hoofd en dus staat Armenië er alleen voor. Of nou ja, alleen niet helemaal. Het islamitische regime van Iran steunt de overwegend christelijke Armeniërs ook. Zit zo. Armenië is voor Iran de snelste route om handel te drijven met Europa. Wat ook meespeelt omdat Israël Azerbeidzjan steunt, steunt Iran Armenië met wapens en drones. En dan nog even naar het westen. Ook dat steunt Armenië, maar eigenlijk alleen in woorden en niet in daden, want ze bieden geen militaire steun en hebben ook geen sancties tegen Azerbeidzjan. Daarvoor is het land net effe te belangrijk voor onze olie en gas. Tot zo ver de verhoudingen. Gaan we even verder naar eind 2022. Azerbeidzjan blokkeert dan de Latin Corridor. De enige weg die Nagorno-Karabach met Armenië verbindt. Dat betekent voor de inwoners al maanden geen aanlevering van voedsel, medische lijnen en eigenlijk alles in zowel Armenië als de internationale gemeenschap noemen de blokkade een poging tot etnische zuivering. Die blokkade was een van de redenen waarom die aanval van Azerbeidzjan, waar ik het in het begin over had, maar 24 uur duurde. Er was nauwelijks verzet. En hoe nu verder? Etnische Armeniërs verlaten nu massaal Nagorno-Karabach, inmiddels al tienduizenden. Die uittocht verloopt super hectisch met veel menselijk leed. Zo ontplofte er een tankstation in de enclave. Daar waren veel mensen aanwezig die probeerden te vluchten, waardoor tientallen doden vielen. Mensen willen weg omdat ze bang zijn dat Azerbeidzjan etnische Armeniërs uit Nagorno-Karabach met veel geweld zal verjagen. Of nog erger vermoorden. Dat was die etnische zuivering waar ik het in het begin over had. En in Armenië zijn mensen woedend op de regering die ze verantwoordelijk houden voor het verlies van Nagorno-Karabach. Veel Armeniërs zijn bang voor wat er nog meer zou kunnen gebeuren. Kijk maar eens naar deze kaart. Dat gekke stukje Azerbeidzjan. Dat is een exclave. Dat is een stukje land dat niet geografisch verbonden is met het land dat er de baas is. Ook dit stukje land levert al jaren spanningen op tussen Armenië en Azerbeidzjan. Voorlopig is het nog lang niet rustig in de regio. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20147213 688.192 526 2024-03-05T15:35:00+00:00 yes no Turkije Rusland migratie geweld vluchten https://schooltv.nl/video-item/hoe-maakt-de-europese-unie-usb-c-de-standaard-voor-mobiele-telefoons-wat-jij-merkt-van-regels-van-de-eu 2025-05-08T07:41:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45227.w613.r16-9.edb3117.webp Wat merk jij van de EU? | Alle smartphones dezelfde USB-C-aansluiting dankzij de Europese Unie Vanaf begin deze eeuw heeft bijna iedereen een mobieltje. En als die op, oud of uit is, koop je gewoon een nieuwe, met meteen een nieuwe oplader. Je ouwe lader doet het nog prima, maar die past vaak niet meer op je nieuwe modelletje. En zo kom je na een tijdje OM in de kabels, en voor je het weet, ben je niet meer mobiel. Tijd voor een telefoontje naar de held van dit verhaal: Toine Manders. Hij zit vanaf 1999 in het Europarlement, en zit zelf ook met die kabelellende. Maar Toine heeft een plan: wat nou als alle mobieltjes dezelfde aansluiting krijgen? Dan heb je aan 1 universele lader genoeg! In 2008 schrijft hij hierover een brief aan de Europese Commissie, want die maakt de wetten en regels in Europa. Een jaar later begint Toine er nog maar eens over, in een debat. Een aantal telefoonmakers doet dan vrijwillig mee, en schakelt over op USB-C. Maar sommige zeggen nog steeds ‘nee’, ‘nee’, ‘neeee!’ In 2014 zorgt Toine ervoor dat de ‘richtlijn radioapparatuur’ wordt gewijzigd, maar 5 jaar later zijn er nog steeds telefoonboeren die tegensputteren. Ze verdienen liever geld met hun eigen kabeltjes. Toine springt uit zijn vel en in de pen. In 2020 tikt het Parlement de Commissie op de vingers: de technische invulling van de richtlijn duurt veel te lang. En: die standaard moet gewoon verplicht worden! Hup-hup! In 2021 komt de Commissie met die herziening van de richtlijn. In ‘22 stemt het Parlement massaal voor de universele standaard. En met succes, want in 2024 zijn alle nieuwe mobiele telefoons voorzien van de universele USB-C-aansluiting. Dat heeft wel even geduurd, maar nu kunnen we dus allemaal onze telefoon opladen met 1 universele lader. Dankzij SuperToine, de LaderMan! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20147212 131.861 391 2024-03-05T14:35:11+00:00 yes no Europese Unie smartphone https://schooltv.nl/item/het-klokhuis-ai-studio-leer-alles-over-artificial-intelligence 2024-03-06T09:29:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45228.w613.r16-9.e046b51.jpg Het Klokhuis - AI Studio | Leer alles over artificial intelligence In de AI Studio van Het Klokhuis kun je in een veilige omgeving leren over artificial intelligence. Alles wat je doet in de AI Studio blijft alleen op het gebruikte apparaat staan – er wordt niks geüpload of online opgeslagen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 2107 yes no artificial intelligence computer https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-aletta-jacobs 2024-03-06T09:47:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45230.w613.r16-9.e0a2bfc.webp Het Klokhuis | Aletta Jacobs Tegenwoordig zijn mannen en vrouwen volgens de wet gelijk. Maar dat was zo'n 150 jaar geleden wel anders. Meisjes en vrouwen moesten moeder worden en het huishouden doen. Ze mochten zeker niet studeren. Aletta Jacobs (1854-1929) vond dat oneerlijk. Ze werd de eerste vrouwelijke arts in Nederland. Hoe kreeg ze dat voor elkaar? Aletta heeft er ook voor gezorgd dat vrouwen kiesrecht kregen, net als mannen. Eva duikt in het leven van Aletta. In de sketch probeert een vader het huishouden zo eerlijk mogelijk te verdelen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350136 930.84 6365 2024-03-06T18:30:00+00:00 yes no Aletta Jacobs vrouw emancipatie https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-het-klokhuis-over-ai-wat-is-artificiele-intelligentie 2024-03-08T12:00:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45231.w613.r16-9.47b2be1.webp Het Klokhuis | Het Klokhuis over AI: Wat is artificiële intelligentie? Vertaalmachines, telefoons die op commando een lekker muziekje afspelen, robotstofzuigers: het is allemaal AI. Maar wat is dat? Tirsa komt daarachter door te voetballen met een robot. Donnie en Chelsey proberen AI in te zetten voor goeie cijfers op school. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350175 941.08 3580 2024-03-07T18:30:00+00:00 yes no artificial intelligence computer mobiele telefoon https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-bmx 2024-03-06T09:51:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45232.w613.r16-9.6ee8a1d.webp Het Klokhuis | BMX Op een klein fietsje racen over een hindernisbaan van maximaal 500 meter lang. BMX Racen. Ofwel: fietscrossen. BMX-Sporters beginnen op een hoge startheuvel en moeten dan via heuvels, kombochten en wasborden, zwevend, sturend en springend zo SNEL mogelijk de finish bereiken. Het BMX Racen is een olympische sport en Pascal traint mee met een aantal Nederlandse toptalenten. In de sketch krijgt een BMX'er het aan de stok met een politieagent. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350114 884.739 1932 2024-03-08T18:30:00+00:00 yes no sport fiets Olympische Spelen https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-rotten 2024-03-13T10:53:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45233.w613.r16-9.6993374.webp Het Klokhuis | Rotten Vanaf het moment dat groenten en fruit geplukt zijn, krijgen ze geen voeding meer uit de grond. Hoe langer ze in de fruitschaal liggen, hoe slapper ze worden. Als je lang genoeg wacht, worden ze meestal vanzelf rot. Maar rotten, wat is dat eigenlijk? Eva gaat kijken in een laboratorium in Wageningen, waar wetenschappers onderzoeken hoe ze het rotten zo lang mogelijk tegen kunnen houden. Ard en Fjodor proberen het verouderingsproces zo lang mogelijk tegen te houden. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350112 938.41 901 2024-03-12T18:30:00+00:00 yes no fruit groente voeding https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-ramadan 2026-03-18T08:35:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45234.w613.r16-9.25bf68f.webp Het Klokhuis | Ramadan De ramadan is de meest heilige maand voor moslims over de hele wereld. Deze maand duurt ongeveer 30 dagen waarin moslims overdag helemaal niets eten of drinken. Maar deze maand draait ook om familiemomenten en het stilstaan bij mensen die het minder goed hebben. Nizar doet ook mee met de ramadan. Hoe beleeft hij dat? Het Klokhuis beleeft een dagje met hem mee. Donnie en Chelsey proberen om de ramadan vol te houden, maar dat blijkt nog best moeilijk. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350140 898.447 10107 2024-03-13T18:30:00+00:00 yes no ramadan moslim islam https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-het-klokhuis-over-ai-taal 2024-03-08T12:01:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45235.w613.r16-9.8ffb9c3.webp Het Klokhuis | Het Klokhuis over AI: Taal Chatbots, het licht aandoen door te roepen 'licht aan', of de woorden die oppoppen als je een berichtje tikt: het is allemaal AI. AI kan jouw stem leren verstaan en zelfs teksten schrijven. Tirsa test het computerprogramma uit bij De Cowboys; het AI-programma schrijft een script voor een sketch en De Cowboys laten het resultaat zien. In de tweede sketch geeft AI tips over beleefd communiceren. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350176 934.091 3389 2024-03-14T18:30:00+00:00 yes no artificial intelligence computer communicatie https://schooltv.nl/video-item/hoe-is-de-aarde-opgebouwd-aardkorst-van-aardplaten-aardmantel-en-aardkern 2024-03-06T09:56:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45236.w613.r16-9.efe4796.webp Hoe is de aarde opgebouwd? | Aardkorst van aardplaten, aardmantel en aardkern Stel je even voor. Deze avocado is onze aardbol. Als ik ‘m dan zo doormidden snijd, dan zie je, net als bij onze aardbol, dat er aan de binnenkant een kern zit. Die kern is bij onze aardbol een gloeiendhete klomp van wel 6000 graden. Daar omheen zit een mantel van dikke hete drab. Dat is gesmolten gesteente met harde stukjes ertussen. Alleen de buitenste laag, de aardkorst, is hard en bros en dat is ook de laag waar wij op rondlopen. Die korst is niet aaneengesloten. Hij bestaat uit verschillende stukjes korst, aardplaten. En die aardplaten? Die drijven als het ware op de mantel. Ze bewegen. Niet heel snel, maar in de loop van miljoenen jaren kunnen ze toch enorme afstanden afleggen. Op sommige plekken schuiven ze uit elkaar, waardoor de hete mantel door de spleten naar buiten kan komen. Op andere plekken botsen ze en kunnen ze zelfs over elkaar heen schuiven. En op die plekken kunnen echt gigantische gebergtes ontstaan. De Himalaya’s bijvoorbeeld. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20147217 78.4 4242 2024-03-06T09:46:09+00:00 yes no aardkorst aardkern aardmantel https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-bewegwijzering 2024-03-06T09:58:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45237.w613.r16-9.5b1bb1d.webp Het Klokhuis | Bewegwijzering Je kent ze vast: de borden langs de weg of het fietspad waarop staat hoe ver het nog is naar jouw woonplaats. In Nederland staan wel 100.000 van die bewegwijzeringsborden. Janouk en Nizar komen erachter hoe belangrijk die borden zijn voor veilig verkeer. Wie bepaalt waar die borden komen te staan? Hoe worden de afstanden die erop staan bepaald? Wie maakt ze? Janouk ziet hoe de borden als een gigantische puzzel in elkaar worden gezet. Nizar trekt een veiligheidspak aan en ziet hoe ze midden in de nacht langs en boven een drukke snelweg worden geplaatst. In de sketch zien we hoe auto's leven in het wild. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350160 886.36 1829 2024-03-15T18:30:00+00:00 yes no weg verkeer bord https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-het-klokhuis-over-ai-beeld 2024-03-06T10:00:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45238.w613.r16-9.6a42b0d.webp Het Klokhuis | Het Klokhuis over AI: Beeld De gezichtsherkenning op je telefoon, filters van katten, maar ook zelfrijdende auto's: AI kan ook beelden herkennen. Maar hoe leert AI dat? En hoe weet AI dat er een voetganger klaarstaat om over te steken? Tirsa stapt in een zelfrijdende auto en ontdekt hoe een auto kijkt. In het Ruimteschip hebben vader en moeder gelogen over hun huwelijksreis. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350177 943.244 2327 2024-03-21T18:30:00+00:00 yes no artificial intelligence computer telefoon auto https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-het-klokhuis-over-ai-gedrag 2024-03-06T10:01:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45239.w613.r16-9.c1074f6.webp Het Klokhuis | Het Klokhuis over AI: Gedrag AI's bepalen mede wat jij te zien krijgt op social media apps, in zoekmachines en op videoplatforms. Tirsa zoekt uit hoe dat werkt en gaat naar een school waar ze deze techniek heel anders inzetten. In de sketch bezoeken kinderen uit de toekomst een museum en daar ontdekken ze iets geks. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350178 958.36 2213 2024-03-28T18:30:00+00:00 yes no artificial intelligence computer social media https://schooltv.nl/video-item/wanneer-is-een-steen-een-edelsteen-een-edelsteen-is-mooi-hard-en-zeldzaam 2024-03-06T10:49:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45242.w613.r16-9.0653923.webp Wanneer is een steen een edelsteen? | Een edelsteen is mooi, hard en zeldzaam Ik ben een beetje voorzichtig, want ik loop hier met hele dure buit. Tenminste, dat moet nog blijken. Ik heb hier namelijk een armband en een heel mooi ringetje. En die zijn van een erfenis van een vriendin van mij die heel graag wil weten wat die stenen nou precies zijn. Zijn het echte edelstenen? En wat maakt een steen nou eigenlijk een edelsteen? Om daarachter te komen bestaat er een plek waar je stenen uitgebreid kan laten onderzoeken. Het Nederlands Edelsteen Laboratorium. Dat zit hier bij Naturalis en dat komt goed uit, want zij hebben ook een prachtige verzameling stenen. Hier in het laboratorium hebben ze alle kennis en apparatuur om elk soort steen te onderzoeken. Zijn de stenen echt? Hoe zuiver zijn de stenen? Waar komen ze vandaan? Allemaal vragen die belangrijk kunnen zijn voor een juwelier of een veilinghuis. Of voor mensen die een erfenis hebben gekregen en niet zo goed weten waar ze mee te maken hebben. Zoals ik. Hanco jij bent de baas van het laboratorium. Zou jij voor mij deze twee sieraden willen onderzoeken? Jazeker, dat gaan we doen. Super! Dan kom ik straks weer terug. Dit is echt een hele mooie voorraad van bijna alle soorten edelstenen die worden gebruikt in sieraden. Nou, je ziet zoveel mooie kleuren en vormen. Ik zie hier al een robijn, een echte diamant, amethist, jade, smaragd, saffier. Ik kan zo nog wel even doorgaan, maar deze collectie, waarvan ze elk exemplaar echt door en door kennen, wordt gebruikt als vergelijkingsmateriaal. Dat is nodig voor het testen. Maar wat maakt een steen nou een edelsteen? Er zijn eigenlijk maar drie simpele regels voor. Eén: Hij moet gewoon mooi zijn. Mooi van kleur en helderheid of mooi van glinstering. Twee: Hij moet hard zijn. Sommige stenen zijn heel zacht, zoals talk of krijt. Die kan je gewoon met je vingers fijnwrijven. Die krijgen een 1. En dan heb je ook nog de allerhardste steen, diamant. Die krijgt een 10. Alle andere stenen zitten daar ergens tussenin. En een steen moet minimaal een 7 krijgen om een edelsteen te mogen zijn. En drie: Hij moet zeldzaam zijn. Ja, als je de stenen overal kan oprapen, dan zijn ze niet meer bijzonder. Maar hoe zit het dan met onze sieraden? Eindelijk de proef op de som. In dit laboratorium wordt gekeken, gevoeld, geklopt en geanalyseerd. Alles om de eigenschappen van de stenen te bestuderen. Hanco, baas van het laboratorium, zijn de edelstenen in onze sieraden echt? Nou, ik moet je wat deze armband betreft echt teleurstellen, want alles wat hierin zit is glas. Nee... Nou, jammer, dan moet ik mijn hoop maar op deze vestigen. Ja, ik zie hier in het midden een robijn. Daarnaast zie ik die briljant geslepen steentjes. Dat zijn zo te zien diamanten. Dit is een manier om diamant op echtheid te testen. Je zet eigenlijk UV-straling op de diamant. Dan zien we dit patroon ontstaan. Dat is de oorspronkelijke groeistructuur. Dan kun je hier zien hoe de diamant gevormd is. Robijn splitst wit licht in twee kleuren als je door een polaroidfilter kijkt. En als ik hier nu kijk naar deze steen, dan zie ik inderdaad die twee kleuren verschijnen. Ok, ik ga dus nu op de groene steen inzoomen om te kijken of dat een smaragd is. Dan heb je hier twee hele grote pieken, aluminium, silicium. En je hebt hier chroom, die de groene kleur veroorzaakt. Samen met vanadium en ijzer aanwezig. Ik heb de ring met de blauwe stenen in een Raman-spectrometer gelegd. Die straalt de stenen aan met een groene laser. Dat levert een bepaald profiel op wat we hier zien. En als we dat profiel vergelijken, dan zien we dat het profiel precies overeenkomt met dat van saffier. Nou, ben benieuwd. Hanco, wat is de conclusie? Ja, het zijn kleine steentjes allemaal. Maar ze zijn wel allemaal echt. Ok. Wat ook wel leuk is dat je kunt spreken over de ‘big four’, de vier meest gewilde edelstenen die in één ring zitten. Da's best wel bijzonder. Ja, dat is echt heel gaaf! Dus alsjeblieft. Ja, dank je wel. Nou, dan hebben we deze in ieder geval nog voor de bling bling en deze echte voor de pingping. Ik denk dat die vriendin van mij daar wel blij mee zal zijn. Ik ga het haar vertellen. Joe! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20148023 334.037 1867 2024-03-06T10:31:47+00:00 yes no edelsteen https://schooltv.nl/video-item/de-westelijke-jordaanoever-conflict-tussen-israel-en-palestina 2024-04-24T08:33:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45244.w613.r16-9.ff66ccb.webp Conflict tussen Israël en Palestina | De Westelijke Jordaanoever Je tijdlijn staat er vol mee. De meest verschrikkelijke beelden uit de Gazastrook. Maar terwijl de wereld kijkt naar dit stukje grond, gaat het nog geen honderd kilometer verderop ook helemaal mis. Hier op de Westelijke Jordaanoever. Gewapende kolonisten en Israëlische militairen vallen Palestijnen aan. In deze video hebben we het over de bezetting van de Westelijke Jordaanoever en hoe het is om hier te leven. Juist dat militairen zijn verscherpt of kortingskaart. Dit is de Westelijke Jordaanoever. Als ik het over de Westelijke Jordaanoever heb, dan bedoel ik dit gebied. Een stuk land tussen Israël en de rivier de Jordaan. Vandaar de naam. Hier wonen zo'n 3 miljoen Palestijnen. Israël bezet dit gebied. Zie je deze lijn? Dat is een gigantische barrière die Israël gebouwd heeft. Muren en hekken van bijna tien meter hoog. Dwars door steden als Bethlehem en Jeruzalem. Sinds 2002 is daar telkens een stukje bijgekomen. Volgens Israël om Israëliërs te beschermen tegen Palestijnse aanvallen. Israël heeft op de Westelijke Jordaanoever militairen checkpoints en eigen snelweg wegen aangelegd. Die Palestijnen die op de Westoever wonen niet mogen gebruiken. Gevolg voor de Palestijnen. Zij kunnen zich niet vrij bewegen. Want naast de 3 miljoen Palestijnen wonen hier ook zo'n 700.000 Israëlische kolonisten, die dus wel langs de checkpoints barrière en over die speciale snelwegen mogen. Ja, wie die kolonisten precies zijn en waarom ze daar wonen. Kom ik zo op terug. Dit is dus hoe de Westelijke Jordaanoever eruit ziet. Maar wie het voor het zeggen heeft, is ingewikkeld. Kijk, het gebied is in drie zones verdeeld. In zone A heeft de Palestijnse autoriteit het voor het zeggen en in zone B gaat de Palestijnse autoriteit over het dagelijks bestuur, maar is Israël verantwoordelijk voor de veiligheid. En het grootste deel valt onder zone C. Daar heeft Israël de volledige controle. Oké, dus drie zones een honderden kilometers lange barrière, checkpoints, kolonisten en militairen. Om te begrijpen wat er nu allemaal gebeurt op de Westelijke Jordaanoever moeten we terug de geschiedenis in. In dit gebied liggen heel belangrijke plekken voor joden, moslims en christenen. Zoals het oosten van Jeruzalem, waar onder meer de Tempelberg is, door moslims Haram al Sharif genoemd. De stad Bethlehem waar Jezus zou zijn geboren. En Hebron voor zowel joden, moslims als christenen een van de heilige plekken. Joden geloven dat deze plekken horen bij wat zij het Beloofde land noemen. Deze plek zou door God beloofd zijn aan het Joodse volk. Bovendien zeggen ze “honderden jaren vóór Christus woonden daar ook al Joden in een plek die toen al Israël zou hebben geheten.” Met andere woorden veel Joden vinden dat zij recht hebben op dat land. We kunnen in deze video niet ingaan op de hele geschiedenis van dit gebied. Belangrijk voor nu om te weten de macht wisselde vaak. Er zijn talloze oorlogen, periodes van vrede, volken en koninkrijken geweest. En de naam Palestina klinkt ook al eeuwen niet als een land, maar meer als regio tussen de Jordaan en de Middellandse Zee. Dan spoelen we even door richting het einde van de Eerste Wereldoorlog. Palestina valt onder Brits toezicht en de Britse minister Balfour komt met een declaratie waarin hij de Joden van over de hele wereld een eigen plek beloofd in Palestina. Maar daar wonen al eeuwenlang Joodse, christelijke en islamitische Arabieren. En in de declaratie staat dat de Arabische inwoners met alle rechten die ze hebben daar ook kunnen blijven wonen. Intussen is over de hele wereld Jodenhaat toegenomen, al helemaal tijdens de Tweede Wereldoorlog. Als nazi-Duitsland systematisch 6 miljoen Joden vermoord, de Holocaust daarna vindt bijna de hele westerse wereld dat er een veilige plek moet komen voor Joden.Waar de Britse minister Balfour het ook al over had Israël dus. Maar ja, er wonen dus al heel veel Arabieren. Daarom proberen de Verenigde Naties te bemiddelen. Zij komen in 1947 met een verdelingsplan en daarin staat dat het gebied verdeeld moet worden in een onafhankelijke Joodse en een onafhankelijke Arabische staat. Jeruzalem zou onder internationaal toezicht komen te vallen. Dit plan mislukt en dan breekt in 1948 de Arabisch-Israëlische oorlog uit, waarbij zo'n 750.000 Palestijnen vluchten of uit hun huis worden verdreven. Ook wel de Nakba genoemd, de catastrofe. Arabische landen doen het tijdens deze oorlog alles aan om de stichting van de staat Israël te voorkomen. Maar die komt er toch. In 1949 volgt een wapenstilstand. Wat nu Jordanië is, krijgt de macht over de Westelijke Jordaanoever en Oost-Jeruzalem. Er wordt een wapenstilstand grens getrokken de groene lijn. Die groene lijn geeft min of meer de grens aan tot in 1967 de Zesdaagse Oorlog. Israël verovert dan onder andere de Westelijke Jordaanoever en de Gazastrook en op de Westelijke Jordaanoever komt dan een militaire bezetting. De Verenigde Naties veroordelen die bezetting. Zij blijven vasthouden aan het verdelingsplan uit 1947. Later komt de tweestatenoplossing op tafel. Met het sluiten van de Oslo akkoorden in 1993 en 1995 wordt opnieuw geprobeerd om het conflict op te lossen door het gebied te verdelen. Maar ook dat mislukt. Inmiddels is er al jaren niet meer serieus gesproken over zo'n tweestaten oplossing en is dit hoe de Westelijke Jordaanoever er nu dus uitziet. Bezet door Israël. Die bezetting is niet alleen militair. Ook kolonisten spelen een belangrijke rol. Zij bouwen huizen op de Westelijke Jordaanoever, soms woonwijken of complete dorpen. Allemaal zwaar bewaakt door Israëlische militairen en gebouwd met hulp van de Israëlische overheid. Dit noemen we nederzettingen. Soms worden Palestijnen hun huis uitgezet en nemen kolonisten het in. Kolonisten vinden dat ze het recht hebben om hier te wonen. De eerste Israeli's hier kwamen al meteen na de Zesdaagse Oorlog uit een puur godsdienstige overtuiging. Ze hebben dit altijd beschouwd als het land van Israël en verdere argumenten hebben ze niet nodig om het in bezit te nemen. Zij komen uit Israël, maar ook uit andere landen. Zoals deze vrouw uit Amerika die een van de eerste kolonisten naar de Zesdaagse Oorlog was. Rondom die nederzettingen is het altijd gespannen. Die spanningen zijn niet alleen bij de nederzettingen, maar ook bij al die andere plekken waar de Israëlische bezetting zichtbaar is. Bij de militaire checkpoints bijvoorbeeld, waar geen Palestijn zomaar doorheen mag en waar zij zich continu vernederd voelen. Of de muur die Israël bouwde om de Palestijnse bevolking te scheiden van de Israëliërs en van de ene naar de andere plek gaan in het gebied, wordt ook steeds moeilijker. Kijk maar. Op deze wegenkaart zie je hoe Israël complete wegen heeft verboden voor Palestijnen of zelfs speciale wegen heeft aangelegd. Alleen voor Israeliërs. Dus als Palestijnen een bepaald gebied al kunnen bereiken, dan moeten ze soms kilometers omrijden. Terwijl je er met een Israëlische snelweg zo bent. Want niet alle wegen op de Westelijke Jordaanoever zijn beschikbaar voor Palestijnen. Volgens Israel is het voor de veiligheid van Israëliërs belangrijk dat ze hun eigen wegennetwerk hebben. Eigenlijk is zowat de hele internationale gemeenschap het er wel over eens dat deze bezetting illegaal is. Van de Verenigde Naties tot de Europese Unie en ook de Verenigde Staten, de belangrijkste bondgenoot van Israël, keuren het allemaal af. De aanklager van het Internationaal Strafhof vindt het aannemelijk dat Israël oorlogsmisdaden pleegt door de Israëlische bevolking te laten verhuizen naar de bezette gebieden. Mensenrechtenorganisaties zeggen Dit is een apartheidsregime. Toch blijft Israël bijna jaarlijks de bouw van duizenden nieuwe huizen goedkeuren. Het nieuws over de Westelijke Jordaanoever draait uiteindelijk vooral om de mensen die daar leven. Aan de ene kant de kolonisten die ervan overtuigd zijn dat zij recht hebben op dat stuk land en aan de andere kant de Palestijnen die al zo lang leven onder de bezetting. Wij spraken er met de 24 jarige Amir die ons vertelt hoe de bezetting dagelijks zijn leven beïnvloedt. Zoals je hoort, gaat het leven in de Westelijke Jordaanoever vaak samen met geweld en spanningen. Voor de oorlog al toen in het dorp Hurara tientallen huizen en auto's in brand werden gestoken door boze kolonisten. Dat gebeurde nadat een Palestijn twee Israëlische kolonisten had gedood. Daarna een geweld explosie. Dat geweld neemt sinds de ultra rechtse regering van Netanyahu sowieso toe. De minister van Nationale Veiligheid en de minister van Financiën zijn dan ook zelf kolonist. En sinds de opgelaaide oorlog tussen Hamas en Israël is het alleen maar erger geworden. Terwijl Hamas is niet aan de macht op de Westelijke Jordaanoever, dat is de Palestijnse Autoriteit. Toch zijn daar sinds de oorlog meer dan honderd Palestijnen doodgeschoten door het Israëlische leger of Israëlische kolonisten. Volgens mensenrechtenorganisaties neemt het geweld van Israëliërs op de Westelijke Jordaanoever nu toe, omdat de internationale gemeenschap de focus ergens anders heeft liggen. En de hoop op vrede neemt steeds verder af. Dromen over de toekomst, dat doet Amir hier nog wel. Maar hij weet ook een oplossing lijkt nu verder weg dan ooit. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20148028 823.68 2800 2024-03-06T12:40:00+00:00 yes no Israël palestina oorlog conflict kolonisten https://schooltv.nl/video-item/hoe-zoeken-esa-en-nasa-naar-leven-op-mars-robotwagentjes-zoeken-naar-organische-moleculen 2024-03-06T13:00:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45245.w613.r16-9.8a9d66a.webp Hoe zoeken ESA en NASA naar leven op Mars? | Robotwagentjes zoeken naar organische moleculen Hier bij de Europese ruimtevaartorganisatie ESA doen ze onderzoek naar de ruimte en zijn ze ook hard op zoek naar sporen van leven op Mars. Met verschillende robotwagens die ze speciaal ontwikkelen, zoals deze. Planeetwetenschapper Inge Loes ten Kate, jij bent ook betrokken bij het onderzoek naar buitenaards leven op Mars. Ik ga het gewoon gelijk vragen. Is er leven op Mars? Op dit moment zijn de omstandigheden op Mars erg ongeschikt voor leven. Maar als we nou terugkijken, miljarden jaren geleden, leek Mars veel meer op de aarde dan nu. Mars had toen ook een atmosfeer, een luchtlaag, en daardoor was het veel warmer en was er ook vloeibaar water op het oppervlak van Mars. En leven zoals wij het kennen heeft water nodig. Dus vloeibaar water is wel echt heel belangrijk voor het ontstaan van leven. Dus misschien dat er in die tijd op Mars wel leven is geweest, eigenlijk net zoals bij ons op de aarde. Nou ja, dat is precies waarom we nu met die rovertjes rondrijden op het oppervlak van Mars en onderzoek doen op plekken waar water is geweest. Bijvoorbeeld hier in Gale Crater. Dat was vroeger een groot meer en daar rijdt nu de Curiosity-rover van NASA rond. 3,8 miljard jaar geleden stond daar water. En dat is interessant, want op dat moment is ook leven op aarde ontstaan. En dan een stukje verderop, hier, in Jezero Crater was ook een groot meer en daar rijdt nu de NASA-rover Perseverance. Die heeft ook nog een helikopter bij zich voor mooie oppervlakteshots. En alletwee zijn ze op zoek naar bouwstenen van leven. Wat voor bouwstenen hebben we het dan over? Nou, we hebben het over organische moleculen. Dat zijn deze moleculen. Daar is al het leven uit opgebouwd. Inderdaad, dat organische materiaal, die moleculen, bestaat uit piepkleine deeltjes. Atomen worden die ook wel genoemd, waaruit alle levende wezens zijn opgebouwd. Dus jij, ik, je hamster. Organisch materiaal is opgebouwd uit koolstofatomen, stikstofatomen, zuurstofatomen en waterstofatomen. En je hebt al die bouwstenen en al die elementen nodig om leven te kunnen laten ontwikkelen. En dat geldt ook voor heel klein leven, zoals bacteriën. En dan de grote vraag: is er al iets gevonden? Er wordt heel hard gezocht naar buitenaards leven op Mars. Ja, en ESA gaat binnenkort ook naar Mars met deze Exomars-rover. En dan gaat ESA landen hier bij Oxia Planum. Daar was ook ooit water. Ok, ook een meer? Dat was ook een meer. Maar ESA gaat veel dieper in de bodem zoeken, want op het oppervlak van Mars heb je veel meer schadelijke straling van de zon. En die breekt al die organische moleculen af. Ah ja, precies. En die organische moleculen, dat materiaal hoop je dan dieper in de grond wel te gaan vinden? Ja, want wat Exomars gaat doen, die heeft een boor en die boort tot twee meter diepte in de grond en haalt dan marsgrond mee naar boven. En dat kunnen we dan onderzoeken. Is dit dan tegelijkertijd ook een soort van rijdend laboratorium zeg maar? Ja, want hier in de buik zitten allemaal meetinstrumenten en die boor brengt zijn marsgrond naar boven. In de meetinstrumenten wordt al wat onderzoek gedaan en zoeken we naar organische moleculen. Vet. Denken jullie iets te gaan vinden? Nou, we hebben al koolstof gevonden in organische verbindingen, maar misschien dat ExoMars wel echt aanwijzingen voor leven gaat vinden. Superspannend, want ja, misschien worden er wel oeroude levensvormen op Mars gevonden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20148121 219.946 635 2024-03-06T12:18:25+00:00 yes no Mars ruimtevaart https://schooltv.nl/item/wat-weet-jij-over-films-quiz-over-films 2024-03-07T15:08:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45248.w613.r16-9.99025fa.jpg Wat weet jij over films? | Quiz over films Elk jaar worden in Amerika de felbegeerde Oscars uitgereikt. Dit zijn de bekendste filmprijzen ter wereld! Er zijn onder andere prijzen voor beste film, beste actrice en beste scenario. Hoeveel weet jij eigenlijk over films? Test het nu in de quiz! https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 1196 2024-03-07T09:29:00+00:00 yes no film acteren stomme film media https://schooltv.nl/video-item/waar-komen-de-oranjes-vandaan-prinsen-stadhouders-en-koningen 2024-03-21T07:35:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45330.w613.r16-9.da711a0.webp Waar komen de Oranjes vandaan? | Prinsen, stadhouders en koningen De Oranje Nassaus zijn niet altijd zo machtig geweest. Begin vijftiende eeuw was het een van de vele adellijke families uit Duitsland. De Duitse graaf Engelbrecht van Nassau is op zoek naar een huwelijkspartner en vindt die in de Nederlandse Johanna van Polanen. Ruim honderd jaar later krijgt een nazaat van Engelbrecht en Johanna een belangrijk stuk grond in handen. Het prinsdom Orange. Een lap grond, niet groter dan de Achterhoek, dat bijster weinig inkomsten opbracht. Maar wie het in handen kreeg, mocht zichzelf prins d'Orange noemen. En dat maakte indruk. In Europa waren er wel meer prinsen, maar in de Nederlanden was er maar één. Wilhelm van Nassau. Bij ons bekend als Prins Willem van Oranje Nassau. Hij staat aan de basis van de Oranje-dynastie in Nederland. Ons volkslied, het Wilhelmus, gaat over hem. Om zijn aanzien te vergroten trouwt hij met Anna van Saksen, het nichtje van een machtige Duitse vorst. Een huwelijk gaat in die tijd om het vergroten van aanzien, macht en bezit. En dit voorgenomen huwelijk met Anna van Saksen voldoet aan alle voorwaarden. Het was Willem van Oranje die de Nassau-dynastie een belangrijke troef in handen gaf. Hij was een opstand begonnen tegen de Spaanse koning. De opstand die hij met zijn dood moest bekopen. Maar het maakte een martelaar van hem die zich had ingezet voor de vrijheid van het Nederlandse volk, een symboolfiguur. De Vader des Vaderlands. Een belangrijke erfenis voor de familie. Tot op de dag van vandaag. Door de glansrol die Willem van Oranje in de ogen van velen heeft gehad, kwam de familie in aanmerking voor hoge posities binnen het bestuur van het land. Bijvoorbeeld als legerleider. Zoals Maurits, de zoon van Willem van Oranje. Hij zet de strijd van zijn vader tegen de Spanjaarden voort. De goede naam van Willem van Oranje zorgde voor een plek in het centrum van de macht als stadhouder. De belangrijkste functie binnen de Republiek. Die is niet langer de plaatsvervanger van de Spaanse koning, maar staat in dienst van de provincies. Ze benoemen steeds iemand van de familie Nassau, zoals de jongste zoon van Willem van Oranje, Frederik Hendrik. Vanwege zijn vele succesvolle belegeringen wordt hij de stedendwinger genoemd. Aan de ene kant dienaar van de Republiek, aan de andere kant dienaar van de dynastie. En om dat eigenbelang veilig te stellen, maakt Frederik Hendrik de functie van stadhouder erfelijk. Zijn zoon Willem II zal automatisch zijn opvolger worden. De Oranjes zetten het stadhouderschap in om hun macht en invloed in de Republiek te vergroten. Toch hangt de dynastie meer dan eens aan een zijden draadje. In 1702 lijkt de oranjelijn op te houden met de dood van koning stadhouder Willem III. Deze achterkleinzoon van Willem van Oranje heeft namelijk geen kinderen. Maar de familie vindt een geitenpaadje. De hele erfenis komt in handen van een Friese achterneef. Johan Willem Friso van Nassau Dietz. Die wel een Nassau is, maar geen Oranje. Friso komt noodlottig aan zijn einde. Vlak na de dood van Friso wordt zijn zoon en erfgenaam Willem IV geboren. Deze Willem IV stelt het allerbelangrijkste voor de familie veilig: het verkrijgen van de titel Prins van Oranje. Dat ze van Oranje als titel mogen dragen is puur symbolisch. Maar wel heel belangrijk. Met deze titel worden de Friese Nassaus gezien als de ware opvolgers van Willem van Oranje. Zij zetten de dynastieke lijn van de Oranjes voort. En koning Willem-Alexander is een directe nakomeling. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20149054 374.04 1433 2024-03-20T20:12:00+00:00 yes no koning koninkrijk Nederland stadhouder Willem van Oranje https://schooltv.nl/item/wat-weet-jij-over-de-oranjes-quiz-over-het-nederlandse-koninkrijk 2024-03-18T09:04:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45252.w613.r16-9.e0a5b59.jpg Wat weet jij over de Oranjes? | Quiz over het Nederlandse koninkrijk Voor koning Willem Alexander hebben er een boel kleurrijke figuren op de troon gezeten in Nederland. Wat weet jij van onze koningen, koninginnen en stadhouders? Klik op de afbeelding om de quiz te starten! https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 859 2024-03-20T20:16:00+00:00 yes no quiz oranje Willem van Oranje Willem I Willem V stadhouder koning koninkrijk Tachtigjarige Oorlog https://schooltv.nl/video-item/de-hoogste-en-laagste-temperaturen-ooit-in-de-wereld-en-in-nederland 2024-03-07T15:11:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45254.w613.r16-9.bc1314d.webp De hoogste en laagste temperaturen ooit | In de wereld en in Nederland En nu eerst naar Zweden, waar het al dagen ijskoud is. Extreme hitte. Voor negentien departementen geldt code rood. Het is nu zo heet dat alle scholen op het eiland eerder dicht zijn. Temperatuur records. Je hoort het vaak in het nieuws voorbijkomen. Bijvoorbeeld in Spanje. Daar was het op sommige plekken afgelopen dagen wel dertig graden. In de winter dus. Door klimaatverandering wordt het steeds extremer. En dus komen warmte of koude records vaker voor. Maar wat zijn nou de meest extreme temperaturen ooit gemeten? We beginnen met de kou. Vind jij -5 of zes al koud? Nou, hier op Antarctica wordt het nog veel kouder. Wetenschappers hebben er temperaturen gemeten van hou je vast. -98. Huh? Dat is dan wel op een plek waar geen mensen wonen. Éen van de koudste steden op de wereld is het Russische Jakoetsk. Daar wordt het soms wel -50. Van de laagste temperaturen naar de hitte records. Dit is één van de warmste plekken op aarde. Death valley. Een woestijn in de Verenigde Staten. Het werd er afgelopen zomer 53 graden. Maar het kan nog iets warmer. In 1913 werd hier de hoogste temperatuur ter wereld gemeten 56 graden. En dan nog even in Nederland. Hier wordt het natuurlijk niet zo extreem warm of koud, maar toch. De hoogste temperatuur in ons land werd gemeten in 2019. Toen werd het in de zomer 40,7 graden. Voor de laagste temperatuur moeten we veel verder terug in de tijd. In 1942 werd het -27,4 graden in Winterswijk. Tja, ik moet er niet aan denken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20149055 127.317 5315 2024-03-06T23:00:00+00:00 yes no temperatuur graden hitte koud https://schooltv.nl/video-item/wat-zit-er-in-een-frikandel-vooral-kip-en-soms-een-beetje-paardenvlees 2024-03-07T15:10:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45255.w613.r16-9.895fdac.webp Wat zit er in een frikandel? | Vooral kip en soms een beetje paardenvlees Hmm ja, lekker. Een frikandel. Gezond zijn ze niet, maar veel mensen eten ze heel graag. Soms zijn er griezelige verhalen over wat er nou precies in zo'n frikandel zit. Koeien, ogen en darmen. Jakkie. Maar geen zorgen, dat zit er niet in. Wat dan wel? Daarvoor gaan we eerst terug in de tijd. Statistieken hebben uitgewezen dat de Nederlanders steeds meer uit de muur eten, zoals dat heet. In de jaren vijftig werd frituren steeds populairder. En een slager bedacht toen om in plaats van een gehaktbal een staaf van gehakt te maken. De frikandel. Het werd al snel hartstikke populair en dat is het nog steeds. Van alle snacks wordt een frikandel in Nederland het vaakst besteld. Goed. Maar wat zit daar nou in? Nou, vooral kip. Aan een kip zit een heleboel vlees. Als alle grote stukken van de kip zijn weggesneden, blijven er nog restjes vlees aan de botten over. Die botten gaan in een speciale machine. Die zorgt ervoor dat alle vleesresten van het bot loskomen. Wat er dan uit de machine komt noem je het separator vlees. En daar wordt dus een frikandel van gemaakt. Sommige snackmerken voegen ook nog een heel klein beetje paardenvlees toe. Dus ja, er zijn frikandellen met paardenvlees. Dat zou de snack extra smaak geven. En daar zijn ze. Dus als je liever een frikandel wil eten zonder paardenvlees? Check dan de lijst met ingrediënten. Daar staat altijd wat er precies in zit. Eet smakelijk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20149056 109.034 440 2024-03-06T23:00:00+00:00 yes no voedsel snack vlees https://schooltv.nl/video-item/waarom-kunnen-papagaaien-praten-en-weten-ze-wel-wat-ze-zeggen 2024-03-14T08:04:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45256.w613.r16-9.b837d45.webp Waarom kunnen papegaaien praten? | En weten ze wel wat ze zeggen? Papegaaien zijn echte kletskousen. Sommigen kunnen zelfs prachtig zingen. En ook al lijkt het soms dat andere dieren ook kunnen praten, zoals katten of honden. Papegaaien zijn toch echt de enige dieren die echt kunnen praten. Dat komt doordat ze een combinatie van eigenschappen hebben. Zo is hun lijf uniek vergeleken met andere dieren. Papegaaien hebben een langere luchtpijp, een bepaald soort stembanden en veel spieren in hun bek. Door al die dingen kan een papegaai wel praten en een konijn of kat niet. Ook heeft hij er de hersenen voor. Papegaaien zijn behoorlijk intelligent en misschien wel het belangrijkst. De papegaai wil graag praten. Dat wil ie om aan mogelijke partners te laten zien hoe slim hij wel niet is. Als ze omringd zijn door mensen, willen ze er graag bij horen en daarom apen ze ons dus na. Papegaaien zijn goed te trainen. Online vind je de leukste voorbeelden. Toch zeggen deskundigen dat papegaaien vaak niet precies weten waar ze het over hebben. Alhoewel er één uitzondering is geweest Alex, een grijze roodstaart papegaai. Het dier is opgevoed door een wetenschapper en volgens kenners was hij de allerslimste papegaai ooit. Hij herkent kleuren en zei elke dag iets liefs voor het slapen gaan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20149057 107.114 2158 2024-03-06T23:00:00+00:00 yes no vogel dier praten https://schooltv.nl/video-item/sinds-wanneer-bestaat-kinderen-voor-kinderen-van-wa-wa-waanzinnig-gedroomd-tot-nu 2024-03-07T15:11:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45257.w613.r16-9.d8f3b16.webp Sinds wanneer bestaat Kinderen voor Kinderen? | Van wa-wa-waanzinnig gedroomd tot nu Kinderen voor Kinderen is 44 jaar geleden bedacht door deze vrouw, in 1980 dus. Het kinderkoor is meteen een succes en het nummer Waanzinnig Gedroomd staat dan ook negen weken lang in de Top 40. Ieder jaar is er een televisieshow en wordt er een nieuw album uitgebracht. De liedjes gaan over serieuze zaken zoals pesten. Ouders die gaan scheiden. En over ziektes. Maar ook over heel vrolijke dingen zoals snoepen. En over verliefd zijn. Door de jaren heen hebben duizenden kinderen auditie gedaan en honderden kinderen zingen mee in alle hits. Ook Madelief, die eerder al eens aan het Jeugdjournaal vertelde wat er in al die jaren is veranderd. Vroeger dan deden ze eigenlijk alleen maar een beetje stap, stap. En nu hebben we echt een goede choreo. Maar nu is het wel veel meer beat enzo en sneller. Ja, die dansjes zijn een stuk belangrijker geworden en dat zie je vooral bij de liedjes die ze uitbrengen speciaal voor de Koningsspelen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20149058 102.72 1065 2024-03-06T23:00:00+00:00 yes no muziek dansen liedje https://schooltv.nl/video-item/waarom-hebben-friezen-hun-eigen-taal-de-friezen-woonde-vroeger-in-nederland-duitsland-en-denemarken 2024-03-07T15:18:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45258.w613.r16-9.b653c94.webp Waarom hebben Friezen hun eigen taal? | De Friezen woonden vroeger in Nederland, Duitsland en Denemarken Wat is een Sinne? Een voorwerp? Voor de één is het abracadabra. Drie. Drie, twee, één! Zon, boerenveld, zon, auto, wort? Wortel? Wortel. Zon is het goeie antwoord. De ander is ermee opgegroeid. Friesland is de enige provincie in Nederland met een eigen taal. Hoe is dat eigenlijk ontstaan? De Friezen bestaan al heel lang. Het volk woonde honderden jaren geleden langs de Nederlandse kust, in Duitsland en in Denemarken. Ook toen hadden ze al een eigen taal. Goedei! Nu leven de Friezen, vooral in hun eigen provincie Friesland. En daar blijven ze hun eigen taal spreken. Lekker sliepen. Ook hebben ze hun eigen vlag en eigen sporten, zoals fierljeppen. En op basisscholen in Friesland is Fries een verplicht vak? Tweederde van de Friezen spreekt Wetenschappers willen daar wat aan doen, want ze vinden dat zonde. Onderzoekers als Anne vinden het belangrijk dat de Friese taal zo veel mogelijk gesproken blijft worden, want het is voor veel mensen hun moedertaal. Dat is de taal die je als jong kind leert. Als je nou aan een hele groep kinderen in Friesland zou vragen moet je dat Fries nou behouden? En is het erg als dat verdwijnt en zouden ze allemaal zeggen ja, je moet het behouden en nee, het mag echt niet verdwijnen. Je moedertaal is toch de taal van je hart, de taal, ja wie je bent. Een taal die je spreekt met je ouders met je grootouders, met je familie, de mensen om je heen. En het is ook gewoon leuk om je eigen taal te hebben, vindt Anne. Als je een clubje begint, wil je ook graag je eigen geheimtaal bedenken. Wij hebben dat eigenlijk een beetje als ons Friezen onder elkaar dus het verbindt je een beetje met elkaar als je dezelfde taal spreekt. Dat is natuurlijk heel erg leuk. Daarmee zijn we aan het eind van deze video gekomen. Dus is het tijd om te zeggen als je ze morgen weer ziet. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20149059 136.192 1661 2024-03-06T23:00:00+00:00 yes no Friesland taal https://schooltv.nl/video-item/hoe-ontstaat-een-zinkgat-weggespoeld-zand-zorgt-voor-een-gat-onder-de-grond 2024-03-07T15:10:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45259.w613.r16-9.f594b0b.webp Hoe ontstaat een zinkgat? | Weggespoeld zand zorgt voor een gat onder de grond Ja, het zal je maar overkomen dat je ergens loopt en ineens zo'n enorm gat als dit ontstaat. Dit is in Mexico. Niemand raakte hier gelukkig gewond. Zulke grote gaten ontstaan vaker. Maar hoe kan het dat de grond ineens in elkaar zakt? Zo'n zinkgat kan ontstaan als zand oplost in water, bijvoorbeeld door veel regen. Het water spoelt het zand weg en er ontstaat een gat onder de grond. En op een gegeven moment houdt de bovenste laag het niet meer en stort alles in elkaar. Maar niet alleen regen kan een oorzaak zijn. Hier in Rotterdam zakte deze auto weg omdat er een waterleiding kapot was. Daardoor spoelde er in korte tijd heel veel zand weg en ontstond dus dit gat. In het buitenland zijn soms enorme verdwijn gaten. Deze bijvoorbeeld in Guatemala en ook hier in Italië. Toch hoef je niet bang te zijn dat je zomaar in een gigantisch zinkgat terecht komt. In Nederland is de kans hierop erg klein. Er zijn hier maar weinig plekken waar de grond makkelijk wegspoelt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20149060 72 1702 2024-03-06T23:00:00+00:00 yes no aarde water zand https://schooltv.nl/video-item/hoe-wordt-de-eindtoets-gemaakt-een-groep-volwassenen-bedenkt-de-vragen 2024-03-07T15:10:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45260.w613.r16-9.c2eb580.webp Hoe wordt de eindtoets gemaakt? | Een groep volwassenen bedenkt de vragen Ergens in Den Bosch. Hier hebben we alles goed beveiligd. Omdat hier natuurlijk de toetsen gemaakt worden. Bedenkt een groep volwassenen de vragen die jij misschien wel op je toets krijgt. En hier maken we onder andere de iep doorstroom toets die alle groep acht leerlingen nu gaan maken. Zo'n 40% van alle achtstegroepers maakt hem. Wat zijn leuke thema's voor kinderen? Maar wat maakt een vraag nou een goede toetsvraag? Sporten, dat is natuurlijk ook altijd goed. Een goeie vraag moet een leuk onderwerp zijn. Het moet niet te moeilijk zijn, niet te makkelijk en er moet maar één antwoord uiteindelijk het goede antwoord zijn. De toets van dit jaar is natuurlijk al lang af. Ze zijn hier zelfs al bezig met die van 2026. Of misschien kunnen we er wel een poëzie stukje over schrijven. Een? Poëzie. Poëzie? Ja, leuk. De bedachte vragen moeten namelijk goed gecontroleerd en getest worden. Uiteindelijk testen leerlingen het ook. Dus we gaan ook bij leerlingen vragen oh nou, hoe vind je deze vraag of die vragen en dat we ook echt weten nou het kan gemaakt worden door echt een leerling van groep acht. Als alles in orde is, kunnen de papieren toetsen geprint worden, waarna ze door een speciale bezorger naar scholen in heel Nederland worden gebracht. We willen met de toets natuurlijk heel goed meten wat je kunt. Dus welke opdracht van taal en rekenen die al je goed kunt maken. En als je ze van tevoren gezien hebt, dan kunnen we dat niet meer meten. Dus het is belangrijk dat niemand ze van tevoren gezien heeft. En dan is het ja, het eerlijkste toetsen eigenlijk. Zo komt de toets uiteindelijk bij jou in het lokaal terecht. Dan zijn de toets makers dus klaar met hun werken en kunnen de leerlingen eraan beginnen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20149241 103.829 232 2024-03-06T23:00:00+00:00 yes no toetsen school https://schooltv.nl/video-item/hoe-werkt-de-puntentelling-van-tennis-en-waar-komt-de-bijzondere-telling-vandaan 2024-03-07T15:10:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45261.w613.r16-9.d634176.webp Hoe werkt de puntentelling van tennis? | En waar komt de bijzondere telling vandaan? Ja, tennis heeft nogal een vreemde puntentelling. Maak je als eerste een punt? Dan is je score meteen 15-0. Volgende punt 30-0. Weer eentje 40-0. En de volgende dan win je de game en begint het weer opnieuw. Niet echt logisch hé? Tennis is een heel oude sport. In de middeleeuwen waren er al spelletjes die er erg op leken. In die tijd moet ook de puntentelling bedacht zijn. Maar hoe en door wie? Dat is een mysterie. Wel zijn er verschillende verhalen. De meest gehoorde is dat ze in die tijd klokken gebruikten voor de scoren. Eén punt. Een kwartiertje erbij. Vijftien dus. Nog een punt. Weer een kwartier. Opgeteld dertig en dan door naar 45. Wat ze jaren later toch wel erg lang vonden om uit te spreken. En dus bleef alleen veertig over. En hoe zit dat dan met dat love in plaats van nul? Zijn ze verliefd? Nee, in tennistaal betekent love nul. Geen punten. Ook daar zijn wilde verhalen over. Love zou komen van het Franse woord l’oeuf, wat ei betekent en de vorm van een ei lijkt dan weer op een 0. Nul punten dus. Mooie verhalen allemaal, maar of het klopt dat weet niemand. Was deze uitleg dan voor niks? Nou, nu heb je in ieder geval iets om over na te denken als je naar een lange tenniswedstrijd zit te kijken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20149242 109.674 1803 2024-03-06T23:00:00+00:00 yes no tennis sport https://schooltv.nl/video-item/hebben-draken-vroeger-bestaan-de-draak-staat-tussen-allemaal-echte-dieren-in-de-chinese-kalender 2024-03-07T15:10:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45262.w613.r16-9.033080c.webp Hebben draken vroeger bestaan? | De draak staat tussen allemaal echte dieren in de Chinese kalender Het jaar van het konijn van de slang van de geit, van de haan van het varken. En dit jaar is het dus het jaar van de draak. Want zo gaat dat op de Chinese kalender. Ieder jaar staat in het teken van één van de twaalf dieren. En tja, er staat dus ook een draak tussen. Best gek toch? Tussen al die echte dieren. Of zou de draak dan ook echt hebben bestaan? Nou nee, dat niet hoor. En zeker niet als vuurspuwende draak. Volgens sommige deskundigen fantaseerde mensen vroeger over gevaarlijke dieren die heel lang geleden leefden. En vertelde ze over dit soort dino’s uit de prehistorie die echt bestaan hebben. Maar in de fantasieverhalen werden het vuurspuwende draken. En sommige dieren die nu in het wild leven en lijken ook nog best op draken. Wat dacht je van deze grote hagedis bijvoorbeeld? De komodovaraan wordt ie genoemd. Komt aardig in de buurt van een draak, toch? Maar nee al lijkt het door dit soort animatie soms van wel. Vliegende vuurspuwende draken, die hebben nooit bestaan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20149243 82.752 2382 2024-03-06T23:00:00+00:00 yes no draak dier China https://schooltv.nl/video-item/wie-zijn-de-brics-landen-de-strijd-om-de-wereldmacht 2024-10-22T14:09:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45263.w613.r16-9.061d5e5.webp De strijd om de wereldmacht | Wie zijn de BRICS-landen? De BRICS-landen: Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika. Vijf compleet verschillende landen verspreid over vier continenten. Maar ze hebben één ding gemeen het zijn stuk voor stuk opkomende economieën die belangrijke ontwikkelingen doormaken met één gezamenlijk doel.. Of, ietsje genuanceerder. Ze willen door samen te werken tegenwicht bieden aan de westerse dominantie.En hun stem laten horen in de wereldeconomie en in de wereldpolitiek. Als dat lukt, dan zal de wereld er heel anders uit gaan zien. En dat zouden we allemaal merken. In deze video Wat is BRICS precies voor een club? Kan het Westen de macht verliezen? DIt is BRICS uitgelegd. Laten we beginnen bij een smoelenboek. Deze vijf mannen zijn de leiders van de BRICS landen, behalve deze man, maar daar kom ik zo op. Deze landen dus. Die weliswaar het westen nodig hebben, maar zelf ook over de regels willen gaan. Want zij, of nou ja eigenlijk wij zijn politiek en economisch behoorlijk dominant op het wereldtoneel. Neem die wereldwijde handel waarin de Amerikaanse dollar de handels munt is, bijvoorbeeld voor het kopen van olie. Al die handels afspraken zijn afgetikt in wereldwijde instituties zoals het Internationaal Monetair Fonds, de VN en de Wereldbank. Allemaal westerse initiatieven en grotendeels door hen gerund. En dan zijn er ook nog allemaal machtige westerse verbonden. Denk aan de Europese Unie, waarin Europese landen zich economisch en politiek verenigd hebben. Het militaire bondgenootschap NAVO of de G7. Deze zeven grote geïndustrialiseerde landen die samen de nodige lijntjes uitzetten. Samen zijn ze goed voor zo'n 10% van de wereldbevolking. Het doel van BRICS? In de BRICS landen woont maar liefst 40% van de wereldbevolking. Maar als je kijkt naar de waarde die ze toevoegen aan de wereldeconomie, ligt de verdeling anders. Want de G7 landen zijn samen goed voor ruim 40% en de BRICS landen voor een kwart. De balans is zoek, vinden zij. Westerse landen en instituties zouden vooral zichzelf helpen. En dus zegt BRICS: Hallo, wij zijn er ook. Zeker nu slechts een kwestie van tijd is voordat de BRICS landen wat betreft bruto binnenlands product over de G7 heen wippen. Let op in 2021 staat de VS nog met stip op één en alle G7 landen staan in de top tien. Maar de prognose voor 2050 is dat China met afstand de leiding pakt. Een paar G7 landen kukelen uit de top tien en BRICS landen melden zich daar juist. Dus dat hele BRICS is niet zomaar een clubje. We gaan terug in de tijd. BRIC dan nog zonder S, begint in 2009. Op initiatief van Rusland steken deze vier landen voor het eerst de koppen bij elkaar. Een jaartje later voegde ook Zuid-Afrika zich bij de club en is de afkorting compleet. Omdat ze alle vijf economisch zo in de lift zitten vragen ze zich meteen hardop af of de huidige politieke, economische en financiele wereldorde wel zo eerlijk is. Nee dus volgens hen. Het moet faire, gebalanceerd en representatief zijn. Hun belangrijkste bezwaar de hoge drempel om geld te mogen lenen. Zowel het IMF als de Wereldbank stellen daar strenge eisen aan. Volgens het IMF zijn die eisen er niet voor niets, bijvoorbeeld om landen te dwingen democratischer te worden en om mensenrechten te beschermen. Maar die eisen pakken vaak slecht uit voor die landen, omdat ze dan moeten bezuinigen. Dus BRICS denkt heel anders over die westerse maatstaven. Zij vinden het belangrijker om mensen eerst uit de armoede te halen en een stabiele middenklasse op te bouwen. Hun eerste wapenfeit was daarom de Nieuw Development Bank in 2014 als tegenhanger van de Wereldbank. Om niet afhankelijk te zijn van westerse leningen.Maar als je die BRICS bank afzet tegen de Wereldbank zijn de verschillen nog wel groot. Sinds 2014 leende de New Development Bank zo'n $ 33 miljard uit aan BRICS landen en partners. Is gemiddeld nog geen 4 miljard per jaar. Ter vergelijking alleen al vorig jaar leende de Wereldbank in totaal $ 50 miljard uit, dus ze zijn er nog niet. Maar dit staat wel los van leningen die bijvoorbeeld de Chinese overheid zelf verstrekt. Dus die BRICS bank is misschien nog klein. De BRICS landen zijn wel al belangrijke kredietverstrekkers. Sinds het bestaan van die bank komen de BRICS landen elk jaar samen Nieuw op de agenda het introduceren van een nieuwe gezamenlijke internationale handels munt om van die Amerikaanse dollar af te komen. En de uitbreiding van BRICS met landen die zich bij hen voegen. Zeg gerust een BRICS+. Wat dat laatste betreft. Zoals ik al zei. Nu bepaalt vooral de G7 en de EU die aanschuift hoe de geopolitieke lijntjes lopen. Ik had het al over de wereldhandel, maar denk bijvoorbeeld ook aan de strijd tegen klimaatverandering. Of wat dacht je van de verdeling van coronavaccins niet zo lang geleden. Het Westen zet voor zulke internationale kwesties wereldwijd de toon. En de BRICS landen willen dus dat het Westen een toontje lager zingt. Maar, en dat is het grote BRICS probleem, ze hebben per land ook hun eigen agenda's en die willen nog al eens flink uiteen lopen. Bijvoorbeeld over die uitbreiding. Want welke landen mogen er wel of niet bij? En ook samenwerking met het Westen is ingewikkeld op meerdere fronten, want die kunnen ze vaak niet zo maar opgeven. We gaan de BRICS landen even af. Neem Brazilië. President Lula vindt dat het Westen een te grote vinger in de pap heeft bij handelsverdragen. Hij ziet bijvoorbeeld veel in zo'n eigen BRICS munt. Maar tegelijkertijd zijn de VS en Europa enorm belangrijke handelspartners van Brazilië. En dat bijt elkaar nogal. Het is ook echt iets voor Lula om van twee walletjes te eten om maar even zo te zeggen. En met het Westen zaken doen, maar ook een sterke BRICS. Wat betreft toetreding Argentinië mag er van hem zo bij, daar voelt ie zich verwant mee. Maar verder liever niet. Jan en alleman toelaten want dan verliest ie z'n eigen inspraak. Dan Rusland. Wil BRICS juist zoveel mogelijk uitbreiden om een zo groot mogelijk blok te vormen tegen het Westen. Zeker in de context van de oorlog in Oekraïne en de westerse sancties tegen Rusland. Bondgenoten zijn nu belangrijker dan ooit. Met de BRICS kan Poetin laten zien wij doen er eigenlijk wel toe. Oh ja, weet je nog? Dit is niet Poetin, maar de Russische minister van Buitenlandse Zaken Lavrov. Vanwege een arrestatiebevel van het Internationaal Strafhof dat Zuid-Afrika erkent, was Poetin de grote afwezige op deze top. Reden voor dat bevel zijn de Russische oorlogsmisdaden in Oekraïne, waarvan één in het bijzonder. En dan kom je dus bij die ingewikkelde samenwerkingen tussen Westerse en BRICS landen. Dus dat werd Skypen voor Poetin. India dan. Dat land heeft de grootste kritiek op uitbreiding, vooral als het gaat om landen die intensief samenwerken met China, beide BRICS landen, maar onderling verwikkeld in een strijd om geopolitieke invloed in Azië. Bovendien heeft India een goede relatie met de VS, ook weer China's aartsrivaal. Over China gesproken, het grootste machtsblok binnen die BRICS landen. China wil zoveel mogelijk uitbreiden. In 2017 stelden zij al een BRICS plus model voor. XI wil een eerlijke wereldorde. Betekent door een Chinese bril vooral minder macht voor Washington en meer voor Peking. Maar ja, dat ziet India weer niet echt zitten. Dan de laatste Zuid-Afrika. Toch een beetje de vreemde eend in de bijt wat betreft economie. Totaal niet te vergelijken met China of India, maar toch een belangrijke partner. Als enige BRICS land op het Afrikaanse continent en groot voorstander van uitbreiding en dan vooral met Afrikaanse landen. Ik zeg maar even eerlijk, dit is nog maar het topje van de ijsberg van alle tegenstrijdige belangen. En dan heb ik nog niet eens over al die andere landen die zich bij BRICS willen voegen. Neem alleen al Saoedie Arabië en Iran, beide op de kandidatenlijst, maar tegelijkertijd aartsvijanden. En zo heeft elk land dus zijn eigen agenda die haaks staat op die van een ander. Mijn punt is ze zijn het eens over het afkalven van de westerse dominantie, maar daar stoppen de overeenkomsten en moeten enorme verschillen worden overbrugd om echt tot een gezamenlijk blok te komen. Lang verhaal kort tis in gewikkeld. Samenwerkingsverband BRICS heeft zes nieuwe landen uitgenodigd om lid te worden van hun organisatie Iran, Saoedi-Arabië. De Verenigde Arabische Emiraten, Argentinië, Egypte en Ethiopië. Dus kunnen we spreken van een kantelpunt als het gaat om. Of de genuanceerde variant daarop dan. Nou, die munt komt er in elk geval voorlopig nog niet, maar BRICS plus lijkt er met die nieuwe partners te komen. De belangrijkste conclusie iedereen die nu op aarde rondloopt is opgegroeid met een dominant Westen. Maar voor de toekomstige generaties is dat zeker niet meer vanzelfsprekend. En met elk jaar een BRICS top zal dit blok zich zelf steentje voor steentje verder proberen op te bouwen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20149249 763.52 2860 2024-03-07T16:21:00+00:00 yes no Zuid-Afrika Rusland India China Brazilië https://schooltv.nl/video-item/wat-is-greenwashing-claims-op-duurzaamheid 2024-10-22T14:08:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45266.w613.r16-9.922084a.webp Claims op duurzaamheid | Wat is greenwashing? Moet je kijken. Dit heb ik effe thuis en op de redactie verzameld. Puur organisch, ocean friendly, certified green, eco, chemical free, natuurlijk, Echt alsof al die merken bezig zijn met de planeet. Sowieso lijken heel veel bedrijven nogal bezig met het lot van de aarde de laatste tijd. Ga ook voor duurzaam. Maak ons samen sterker voor onze natuur. Ook bedrijven waarvan je het nou niet per se echt verwacht. Het is hartstikke mooi natuurlijk als bedrijven zo groen doen. Maar wat blijkt? Volgens de Europese Commissie is ruim de helft van de milieu claims in de EU vaag, misleidend of ongegrond. Het begrip duurzaam blijkt van elastiek. Nee dat is het zeker niet. Heel veel bedrijven doen hun uiterste best om hun imago een likje groene verf te geven en dat is jullie ook opgevallen. We gaan het hebben over greenwashing en de kloof tussen groene woorden en vieze talen. Die groene woorden slaan wel aan. Echter, de cijfers liegen niet. We geven er met z'n allen een sloot geld aan uit. Kijk maar. Doen we boodschappen, dan geven we zoveel procent van het totale bonnetje uit aan duurzaam. Dat is in tien jaar bijna verdrievoudigd. Enneh, niet alleen hier. Amerikanen geven ook miljarden uit aan duurzame producten. Of nou ja, in ieder geval producten die duurzaam heten. Check dit. Dit is een toename van 30% in vijf jaar. En aan wie hebben we dat vooral te danken? Aan ons Gen-Z en millennials. Die generaties zijn van iedereen het minst op zoek naar spotprijzen. Kijk naar Gen-Z en millennials zijn bereid te betalen voor groene producten en diensten. En dat weten bedrijven ook, want groen is een gouden business. Overal zie je duurzaamheids claims. Maar je hoorde het al even. De helft van die Europese claims is misleidend. Allemaal voor een beter imago of een dikke rode cent. En dat is dus greenwashing. Er is geen vaste definitie, maar het is een soort overkoepelende term voor misleidende communicatie, bedoeld om een groenere of een positievere indruk te geven van een bedrijf, of wel het overdrijven van of zelfs liegen over je groenheid. Ik geef je een voorbeeld. Check deze Britse reclame van Shell.Windmolens, groene energie, laadpalen. Duurzaam voelt als hun core business. Toch? Ze zeggen dit. Maar doen dit. Groen klinken maar vies doen. De verontwaardiging was groot toen van de week bekend werd dat Shell het afgelopen jaar record winsten heeft geboekt met de verkoop van fossiele brandstoffen. Die reclame van net die is door de Britse Reclame Code Commissie verboden, want misleidend. En in Nederland mag Shell zich zeggen niet langer aanjager van de energietransitie noemen. Greenwashing is een marketingtruc. Er is niet één manier waarop je kunt greenwashen, het is een waaier aan manieren, allemaal net even anders. Eigenlijk is het een soort fifty shades of green. Ik noem er een paar. Bijvoorbeeld zeggen dat je product duurzaam is, of van natuurlijke grondstoffen. Dat kan allemaal wel, maar er kunnen tegelijkertijd ook nog steeds pesticiden zijn gebruikt. En dat noemen ze er dan niet bij. Da's voor ons als consumenten bijna niet te checken. In Nederland worden vage duurzaamheids claims onderzocht door de Autoriteit Consument en Markt, de ACM. En zij checken bijvoorbeeld de kledingindustrie. En daar is in binnen en buitenland nogal wat kritiek op. Zes van de tien mode bedrijven die de ACM onderzocht, deden vage claims. Misschien ken je de consciousness lijn, de bewuste lijn van H&M nog wel. H&M stopt nu wereldwijd met deze lijn. Nadat in een rechtzaak duidelijk werd dat in tegenstelling tot hoe ze het voordoen, zijn deze producten geen bewuste keuze, zijn ze niet duurzaam en goed voor het milieu omdat de producten niet van duurzame, milieuvriendelijke materialen gemaakt zijn. Ok, nog een shades of greenwash techniek. Vaag blijven. Veel termen zoals natuurlijk of eco zijn helemaal niet beschermd, dus daar kun je gewoon mee strooien. Net als met de term ocean plastic. Die gebruikt Adidas bijvoorbeeld. Het is briljant, toch? Je krijgt het idee ik koop deze schoen en ik doe iets goeds, want hij is gemaakt voor plastic uit de zee. Maar dat oceaan plastic, dat komt helemaal niet uit de zee.Plus het is aangevuld met gewoon plastic. Amazon, de grootste webshop ter wereld kreeg ook greenwash kritiek, maar hun strategie is weer net effe anders. Hun lijn Amazon Aware wekt zoals je ziet helemaal het beeld dat Amazon bezig is met het verduurzamen van zijn aanbod. Met mindfull gemaakte producten, kleren, meubelen. Maar bijvoorbeeld het aandeel gerecycleerde materiaal in alle Aware houten meubelen is onbekend. En hoewel de campagne internationaal al echt groot is opgezet, waren het in werkelijkheid maar 103 artikelen. Da's 0,001 procent van Amazons hele assortiment. En dan heb je ook nog een slim trucje van de banken. Je weet toch wel duurzaam bankieren. Nou, de meeste banken gebruiken het woord duurzaam niet op de manier waarop de VN het ooit bedacht heeft. Nee, als zij t over duurzaam hebben, gaat het meestal over de duurzaamheid van hun bedrijf. Dus als hun bedrijf bijvoorbeeld over vijftig jaar nog bestaat. Dus duurzaam beleggen, da's niet per se hier goed voor, maar vooral voor de meeste banken zelf. Ok, nog eentje. Vattenfall en Greenchoice werden door de ACM op de vingers getikt omdat ze dit zeiden. Sluit je aan bij de groenste energie beweging van Nederland en dat is dus nergens op gebaseerd. Maar we krijgen het wel gewoon voorgeschoteld. En als je niet oplet, dan neem je het gewoon aan. Dan andere tactiek. Deze zit meer in de vorm. Bijvoorbeeld semi onopgemerkt via je socials. Onderzoekers van Harvard verzamelde ruim 33.000 social media posts van de grote Europese autobedrijven, luchtvaart en oliemaatschappijen. A.K.A de grote vervuilers. Een groot deel van de berichten die ze onderzochten, leggen de nadruk op hoe groen en klimaat bewust die bedrijven zijn. Denk bijvoorbeeld aan luchtvaartmaatschappijen die prachtige natuurfoto's gebruiken, elektrische auto's die door geweldige landschappen rijden en oliemaatschappijen die de nadruk leggen op welke groene innovaties ze allemaal steunen of ontwikkelen. Zou je posten hoe de dagelijkse activiteiten er echt naar ratio uitzien? Dan zou die feed er waarschijnlijk meer zo uit zien. Ja, een groen plaatje voor de likes. Terwijl je in Shells cijfers van 2022 kunt lezen dat 14% van hun investeringen gaat naar duurzame energie. Dat komt neer op zo'n € 3 miljard. Klinkt in principe als een hele hoop geld. Maar alleen al hun marketingbudget is 1,5 miljard hoger dan dat. Dan iets anders. Soms is nep en echt duurzaam echt heel lastig van elkaar te onderscheiden. Neem bijvoorbeeld keurmerken. In Nederland alleen al heb je er zo'n 300. Op de website van Milieucentraal kun je allemaal keurmerken bekijken. Kun je bijvoorbeeld op zuivel klikken, schoonmaakmiddelen of kleding. Maar veel informatie is toch wel een beetje vaag. Op de website van de Rijksoverheid staat een keurmerk. Vertelt u iets wat u zelf niet kunt controleren. Is het product bijvoorbeeld duurzaam of veilig? Helaas kan een keurmerk onbetrouwbaar zijn. Wij kunnen dit niet voor u controleren. U zult zelf moeten inschatten wat u van een keurmerk vindt. Huh? Want wie in de supermarkt duurzame bananen of CO2 neutrale broodjes ziet liggen, kan dus heel moeilijk inschatten hoe zinnig of onzinnig die claims zijn. Je ziet het greenwashen is echt een grijs gebied. Er bestaat geen valse definitie en je kan veel verpakken in vage bewoordingen. Wat als één deel van het product duurzaam is en het andere deel niet? Of wat als je product wel duurzaam is, maar niet duurzaam wordt vervoerd? En dat is een probleem, vindt de Europese Commissie. Goed,misleiding is in principe al verboden, zo oordeelde de Reclame Code Commissie, een stichting die zich inzet voor eerlijke reclame. In 2021 dat de reclame van Albert Heijn over klimaatneutrale melk ongefundeerd was en dat KLM een claim over CO2 neutraal vliegen niet goed kon onderbouwen. Als het aan de Europese Commissie ligt, moet het maar eens afgelopen zijn met al die groene claims. Daarom kwamen ze met een wetsvoorstel dat bedrijven verplicht ze goed te onderbouwen. De Directive on Green Claims, ofwel anti greenwashing wetgeving. Zij willen dat het voor consumenten duidelijker wordt of een product echt milieuvriendelijk is in plaats van reageren als iemand een klacht indient tegen misleiding. Moeten bedrijven straks vooraf al wetenschappelijke onderbouwing verzamelen voor hun klimaat claims. Generieke beschrijvingen zoals klimaatneutraal, zonder heldere toelichting. Die moeten zo meteen verdwijnen. De EU is van plan landen te verplichten nationale regelgeving over greenwashing op te stellen. Er zou ook kritiek op de nieuwe wet. Want zonder onwaarheden te vertellen kan een fossiel bedrijf zichzelf alsnog een groen imago aanmeten. Want dan komen we weer terug bij de vraag wat is greenwashing nou precies? Dat blijft in een aantal gevallen vaag. Een bedrijf kan zeggen wij worden in een generatie fossielvrij. Maar eigenlijk zegt dat helemaal niets over wat ze in het nu doen. En critici zeggen oké, stel je product is 80% duurzaam. Verplicht dat bedrijf dan ook om te zeggen hoe schadelijk ze voor die andere 20% zijn. De wet is inmiddels goedgekeurd, maar moet nog wel naar het Europees Parlement. Die gaan bepalen wat de precieze inhoud wordt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20152416 692.48 1469 2024-03-11T10:21:00+00:00 yes no duurzaamheid milieu groen kleding toekomst https://schooltv.nl/video-item/wat-is-regeneratieve-landbouw-landbouw-waarbij-de-bodem-zichzelf-weer-herstelt 2024-10-28T14:27:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45268.w613.r16-9.ca5d1f5.webp Wat is regeneratieve landbouw? | Landbouw waarbij de bodem zichzelf weer herstelt Steeds meer boeren proberen eten te verbouwen op een manier waar de natuur ook blij van wordt. Een van die boeren is Peter. Hoi! Hai! Peter, jij doet aan regeneratieve landbouw. Regeneratieve landbouw? Regeneratief. Regeneratie betekent iets als het weer doen aangroeien of herstellen. Deze worm bijvoorbeeld, als een deel van zijn staart afgebeten zou worden door een ander dier, dat zou die weer helemaal teruggroeien. Dat heet regeneratie. Kijk, ik doe het even voor. Grapje. Peter, hoe ziet regeneratieve landbouw er dan precies uit? Ja, dat je zoveel mogelijk gebruik maakt van de natuur. Dus de zon die de plant voedt en de plant die daarmee de aarde weer voedt en de aarde die daarna weer de plant kan voeden. En daarmee hopen wij dat de bodem zichzelf weer een beetje kan herstellen. Ok, ik ben wel benieuwd hoe dat eruitziet. Nou, be my guest. Daar staan de koeien. Ja. Zie je ze? Ja. Kijk, ze horen ons al. Ja. Wat valt je op aan dit weiland? Weiland? Is dit al het weiland? Want het voelt eigenlijk nog als een soort van bloemenveld. Ja, het is ook een soort van bloemenveld en waar heel veel boeren, collega-boeren van mij kiezen voor alleen maar gras, willen wij juist zoveel mogelijk kruiden erin hebben. Ik heb hier de rode klaver. Daar zit heel veel eiwit in en daar kunnen de koeien heel veel melk van produceren. Dit is een duizendblad. Die heeft ook weer andere wortels. Dan ga ik even achter je langs. Ja. Dit is dit is de cichorei. En da's familie van de witlof. Dat werkt samen met elkaar voor een hele mooie grasmat wat die koeien heel erg lekker vinden, maar het is ook nog eens goed voor de bodem. Dit is eigenlijk zoals de natuur het bedoeld heeft. Ik vind het echt mooi dat je de natuur wil helpen, Peter, maar weet je zeker dat de koeien dit lekker vinden? Ja zeker! Nou, let maar eens op. We gaan ze een nieuw stukje geven. Pas op hoor. Kijk eens, hoe lekker ze dat vinden. Oh wauw. Ja, smaakt het allemaal? Volgens mij wel. Moeten ze nog wat meer? Ja, doe maar. Ok. Mooi hè. Ja, maar waarom laat je ze niet gewoon in één keer het weiland op? Nou, als ik ze d'r in één keer op laat lopen en er staat best wel veel gras, dan trappen ze direct alles plat. En het is natuurlijk wel de bedoeling dat ze eerst voldoende grazen, om daar melk van te kunnen maken. Maar een gedeelte ervan wordt ook weer vertrapt. Daar maken ze kleine stukjes van. En dat voedt dan de bodem weer en die maakt daar weer voedingsstoffen van voor de nieuwe planten. Ja, ja, ja. En zo kan het groeien zonder kunstmest. Oh ja, dus dat is dan weer wat het regeneratief maakt. Exact. Ok, maar als we hier dan zo’n gezonde bodem hebben en heel veel planten, dan moet het ook vol zitten met leven. Klopt dat? Ik zou zeggen, zoek het uit. Nou, dan gaan we daarvoor. Even kijken. Het weiland van boer Peter zit vol verschillende kruiden, grassoorten en planten en als het goed is ook vol beestjes. Ik ga op safari. Ja. Kijk hier, zag je die? Vlinder. Ik ga ook eventjes dichter aan de grond zoeken. Kijk, ik heb wat gevonden. Een wormpje. En die eet dus die vertrapte plantjes op en maakt er voedingsstoffen van voor nieuwe plantjes. Succes hè, daar beneden. Sorry, sorry. Kijk, ik zie hier ook al drie bijen. Daarachter ook nog een libelle. Oh, het krioelt! Superveel mieren. Kijk nou, zie je ze hier allemaal op die schep zitten? En ook op mijn arm. Pfff. Nou, echt genoeg beestjes, ik geloof het wel. Nou Peter, jij hebt echt niet gelogen. Jouw land zit echt vol met leven. Ik heb zoveel insecten gezien, da's echt niet normaal. Ja, mooi hè. Dat is het voordeel van onze manier van boer zijn. Je laat die bodem samen met de planten eigenlijk het werk doen. En dan krijg je een prachtige hoeveelheid van leven. Insecten en die insecten worden weer opgevreten door de vogels. En dat maakt het echt een natuurinclusief systeem. Dat noemen ze dan regeneratieve landbouw. Ja, en die koeien genieten er ook wel van. Jazeker, maar daarover gesproken, ik heb nog een klusje voor je. Kom op, naar voren dames. Kom Roosje, het is etenstijd. Nee, deze kant op. Die kant op. Volgens mij vinden ze mij gewoon te eng. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20152733 305.621 311 2024-03-11T15:11:55+00:00 yes no landbouw bodem https://schooltv.nl/video-item/de-bodem-zit-vol-leven-verschillende-plantensoorten-en-insecten-zorgen-voor-een-gezonde-bodem 2024-03-11T15:27:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45269.w613.r16-9.5a83d64.webp De bodem zit vol leven | Verschillende plantensoorten en insecten zorgen voor een gezonde bodem Nou, daar kom niet echt beweging in. Kom jij anders even helpen? Ja, doe maar hierzo. Perfect. Ja, dat had ik niet kunnen doen, zoveel. Dankjewel! Dames en heren, ik presenteer u de bron van al het leven, de bodem. Bijna al ons eten groeit in de bodem, maar ook alle bomen en planten die je ziet in de natuur groeien in dit spul. Dat werkt als volgt. De bodem bestaat voornamelijk uit aarde. In de natuur groeien hier allerlei verschillende soorten planten op. Sommige plantjes worden gegeten door dieren en die poepen ze dan weer uit op de grond. Andere planten gaan dood. Uiteindelijk belandt dit allemaal in de grond, waar het, jawel, weer wordt opgegeten. De bodem zit namelijk vol leven. Allemaal beestjes en wezentjes die zo klein zijn dat je ze niet kan zien. Samen met de wormen en andere insecten peuzelen zij de dierenpoep en plantenresten op. En met dat oppeuzelen doen ze iets heel belangrijks. Ze zetten die dierenpoep en plantenresten namelijk om in voedingsstoffen en die voedingsstoffen kunnen de planten weer opnemen met hun wortels. En daar gaan ze van groeien. Het werkt dus allemaal met elkaar samen. En in de natuur geldt: hoe meer verschillende soorten bomen en planten boven de grond, hoe meer verschillende soorten wezens onder de grond. Een gezonde bodem zit dus vol leven. Maar hoe zit het dan in de landbouw? Bij landbouw draait het om eten. Zo worden bijna alle akkers die je in Nederland ziet, gebruikt voor eten. Aardappelen, uien, bieten, maar ook gras en mais voor ons vee. En aangezien er steeds meer mensen bijkomen, heb je steeds meer eten nodig. Daarom planten veel boeren één soort gewas, dus één soort plant. Op die manier kunnen ze zo makkelijk mogelijk veel eten verbouwen. En ook deze gewassen moeten groeien. En daarvoor gebruiken veel boeren mest, plantenresten, maar ook kunstmest. Dat zijn speciale voedingsstoffen waar ons eten goed van groeit. Dat klinkt fijn, maar deze manier van landbouw gaat ten koste van de natuur. Want als er maar één soort plant op een veld staat, komen er ook weer minder beestjes op af. En wat dacht je van vogels, vlinders, bijen en andere dieren die daar lekker van snoepen? Lange tijd draaide landbouw om genoeg eten produceren voor iedereen. Maar de laatste tijd geven we in Nederland steeds meer om de natuur. En daarom zijn er boeren die hun best doen om eten te produceren en te denken aan de natuur. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20152734 192.96 1278 2024-03-11T15:21:02+00:00 yes no bodem grond https://schooltv.nl/item/wat-weet-jij-over-jeroen-bosch-quiz-over-de-middeleeuwse-kunstschilder 2025-03-11T13:48:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45272.w613.r16-9.c9fe170.jpg Wat weet jij over Jeroen Bosch? | Quiz over de Middeleeuwse kunstschilder Jeroen Bosch is een beroemde kunstschilder uit de late Middeleeuwen die vooral bekend is geworden door zijn unieke beeldtaal. Zijn werk zit vol stripachtige figuren en satire. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 738 2024-03-11T15:34:00+00:00 yes no schilderen Jeroen Bosch schilderij canon https://schooltv.nl/video-item/waarom-is-de-waddenzee-werelderfgoed-dit-bijzondere-landschap-is-belangrijk-voor-zeehonden-en-trekvogels 2026-03-10T14:35:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45271.w613.r16-9.5fed808.webp Waarom is de Waddenzee werelderfgoed? | Dit bijzondere landschap is belangrijk voor zeehonden en trekvogels Wat hebben de Alpen in Zwitserland, het Great Barrier Reef van Australië, de Serengeti van Tanzania, de wetlands van Zuid-Afrika en de Waddenzee van Nederland met elkaar gemeen? Nou, ze zijn uniek in de wereld. Deze natuurgebieden zijn werelderfgoederen. Dat betekent dat ze officieel erkend zijn door de UNESCO en dat is weer een onderdeel van de Verenigde Naties. Je hoeft geen wereldreis te maken om ze met eigen ogen te zien, want we hebben ze dus ook in Nederland. Vandaag zijn we op de Waddenzee. Het fietsje laten we staan vandaag. We gaan wat varen en wat lopen. Eerst maar eens even kijken waar we varen. Kijk, hier hebben we het noorden van Nederland en dit is de Waddenzee. Het ligt tussen de Waddeneilanden Texel, Vlieland, Terschelling, Ameland, Schiermonnikoog en het vasteland van Nederland in. Maar dat is niet het enige. De Waddenzee loopt van Den Helder in Nederland via Duitsland helemaal naar Esbjerg in Denemarken. Het is het grootste aaneengesloten waddengebied ter wereld. Wat we dus wel moeten delen met Duitsland en Denemarken. De Waddenzee is bijzonder. Het is een enorme zee die twee keer per dag droog komt te liggen, dan kun je er gewoon overheen lopen. Daar dankt die zijn naam ook aan. Want ‘wad’ betekent een doorwaadbare plaats. Het is een zandplaat in een ondiepe zee die bij laag water, bij eb, droog komt te liggen. Kortom, de Waddenzee heeft alles te maken met eb en met vloed. We zijn aan boord van de Asterias, een schip van de Waddenunit. Die zou je een soort boswachters op zee kunnen noemen. Ze houden mens en dier op de Waddenzee goed in de gaten. En wat er ook bij hoort is het tellen van vogels en zeehonden. Ik raak de tel kwijt. Hoeveel zijn dit er wel niet? Dat zijn er ongeveer 225. En die liggen hier eigenlijk te rusten op een zandbank. Het lijkt wel een vakantiebestemming voor ze. Eigenlijk is het voor hun ook een vakantieparadijsje. Moeten ze geen vis vangen? Nou ja, ze vangen vis op de Noordzee. Soms zijn ze twee, soms zijn ze drie weken op de Noordzee. Dan komen ze terug in de Waddenzee en daar rusten ze eigenlijk uit. Dan kunnen ze even uitrusten en even bijkomen. En als ze weer honger krijgen, dan gaan ze weer naar de Noordzee om weer opnieuw vis te eten. 225. Dat klinkt alsof het heel goed gaat met de zeehonden. Ja, nou ja, het gaat ook eigenlijk heel goed, want er zijn wel 40.000 zeehonden in de Waddenzee, van Nederland, van Duitsland en van Denemarken. 40.000. Ja, het gaat eigenlijk heel goed met de zeehond. Dit gebied is natuurlijk niet alleen een mooi leefgebied voor de dieren. Wij mensen komen er ook graag om te varen, om wad te lopen of om de vogels en de zeehonden te spotten. En om aan alle boten, vissers en wadlopers duidelijk te maken tot waar ze mogen gaan, worden dit soort verbodsborden neergezet. We zijn net naar een andere locatie gevaren. We zijn hier op een mosselperceel en wat we gaan doen, we gaan de grens aangeven van het mosselperceel. De mosselkweker mag daar wel vissen en hij mag hier niet vissen. Wij geven de grens aan. Dat ziet-ie door middel van deze lange boomstam. Dat klopt. Daar gaat-ie. Ho! Even vasthouden. Volgens mij ging het goed. Wat ging dat enorm snel. Ja, we moeten er ook 200 zetten, dus dat moet ook. Perfect. Dit paaltje staat. De mosselpercelen, dat zijn eigenlijk de akkers van de mosselkwekers uit Zeeland en die mogen mossels vissen in het werelderfgoed Waddenzee. En dat mogen ze eigenlijk alleen maar doen onder een aantal voorwaarden, zodat ze de natuur geen schade toebrengen. Maar de bedoeling is dat wij dus controleren dat er voldoende mosselen overblijven voor de vogels. En dat controleren we nu met dit net? Yes. Zo, tot de nok toe vol. Dit is een mooie sleep met mosselen. Ja. En dat betekent dus dat de vogels gewoon heel veel te eten hebben. Maar het is niet alleen de vogels, ook de krabben. Die vinden mosselen heel erg lekker. Dus door af en toe zo'n netje uit te gooien, zie je eigenlijk hoe het gaat op de bodem van de Waddenzee. We geven het weer terug aan de natuur. Ik vind het alleen maar goed. Ik weet hoe lekker mosselen kunnen zijn, maar alles voor de natuur natuurlijk. We zijn op de Navicula, één van de onderzoeksschepen van het NIOZ, het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee en één van de onderzoeken die ze doen is naar de voedselketen hier op de Waddenzee. De zee is nu bijna drooggevallen. Het duurt nog even en dan gaan we het wad op. Dit is Jan van Gils. Jan, jij bent bioloog en onderzoeker bij het NIOZ. Het lijkt eerlijk gezegd wel alsof we een kookprogramma gaan maken samen. Ja, dat lijkt het wel, maar dat is het niet. Nee, wat gaan we doen? Het gaat wel over eten. We gaan kijken naar het eten van trekvogels. Trekvogels eten in de Waddenzee. En hun voedsel, het restaurant, zeg maar, van trekvogels, zit hier in de bodem. We gaan eens kijken wat het restaurant te bieden heeft. Wat er allemaal voor lekkers te vinden is. Ja, daar komt wel wat. Daar komt langzaam wat tevoorschijn. Oh, kijk. In ieder geval zitten hier wormen. Wormen waar rosse grutto's heel erg van houden. Kijk nou, er zit zelfs een krabje. Zie je dat? Jan, jij neemt duizenden van zulk soort monsters per jaar. Heel veel. Waarom doe je dat? Wat wil je te weten komen? We willen weten hoeveel voedsel er is te halen voor trekvogels. Want die trekvogels gebruiken dit als een restaurant op doortrek. En je wil wel wat lekkers eten. En je wil wat lekkers als je in een restaurant bent. Absoluut. En daarbij is de Waddenzee werelderfgoed. Dus het is heel belangrijk om in kaart te brengen hoe goed het gebied voor deze vogels is, zodat we het ook beter kunnen beschermen. Ook voor de toekomst? Juist. Zodat mensen over vijftig of honderd jaar nog steeds kunnen genieten van de trekvogels in een mooi natuurgebied. Ja, dat is het. Wauw! Ja, daar zit een hele groep kanoeten. Dat zijn er heel veel. Ja. Hoeveel trekvogels komen eigenlijk hier? Miljoenen. Echt zoveel? Ja. Op welke vogel let je nou het meest? Toch vooral op de kanoet. De kanoet? Ja. Wat voor vogel is dat? Dat is een kleine trekvogel die broedt in het hoge noorden, uiteindelijk overwintert in West-Afrika. Een afstand van 8000 kilometer aflegt. 8000? 8000. En na 4000 stopt die dus hier in de Waddenzee om even bij te tanken. Waarom uitgerekend die Waddenzee? Waarom is dat voor trekvogels zo'n fijne plek? Dit is eigenlijk de enige plek met echt het goeie voedsel wat-ie nodig heeft. Hij eet schelpdieren. Schelpdieren zijn weer heel belangrijk in de Waddenzee en dus als het goed met schelpdieren gaat, gaat het goed met de kanoet. Dus het is een belangrijke soort. En waar we naar kijken zijn vooral beesten die geringd zijn. Je zal vannacht zien, we gaan kanoeten vangen en ringen geven. En die probeer ik terug te vinden met de telescoop. Het is nu midden in de nacht, na twaalven. We zijn op het wad in het donker. Er mag ook geen lampje branden, want we gaan vogels vangen. Jan, ik zie totaal niet waar we zijn. Oh, hier is het net. Hier is het net. Kijk uit Bart, dat je er niet in raakt hier. Ik schrik me dood. Ik zit met mijn hand in het net. Heb je hier een kanoet vast? We hebben hier een kanoetstrandloper. Die is net in het mistnet gevlogen. Wat goed, we hebben er één gevonden. Ja. De grap is, het is zo donker, ik zie die hele kanoet niet. Maar als het goed is, ziet de cameraman ‘m met onze infraroodcamera wel. Zie jij ’m, Rene? Ja, ik zie ‘m. Heel goed zelfs. Echt waar? Ja. Nou, nu brengen we deze vogel even naar een kistje en dan kijken we daarna of er nog meer in het net zit. Ok, gaan we doen. Kom, kanoet. We gaan. Hallo. Hallo. Wat zijn ze mooi hè. Prachtig. En nu? Nu gaan we ze opmeten. En daarna krijgt ie een kleurring, vier kleurringen zelfs en een vlag. En dat wordt een unieke combinatie zodat elke vogel apart te herkennen is als individu. Een soort kentekenplaatje? In wezen wel. Ok. Vleugellengte. Vleugellengte. Meten we hier. Da’s 170. 170. Die snavel is 35,5. En het gewicht? Het gewicht is 120 gram. Waarom is het belangrijk al deze details te weten? De kanoet is een hele mooie modelsoort. Er zijn er vrij veel. Ze eten een belangrijk dieet, schelpdieren. Dus gaat het goed met schelpdieren, dan gaat het goed met de kanoet. Dus gaat het goed met de kanoet, dan gaat het goed met het wad. Je snapt nu wel waarom de Waddenzee werelderfgoed is. Het is echt een uniek natuurgebied. Het is een restaurant, het is een slaapplaats, het is een broedplaats voor vogels, voor zeehonden en nog heel veel meer dieren. En het ligt ook nog eens voor een heel groot deel in Nederland. Ik trek door. Op naar het volgende werelderfgoed. Valt nog niet mee, wadfietsen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20152735 596.586 1338 2024-03-11T15:57:34+00:00 yes no Waddenzee werelderfgoed https://schooltv.nl/video-item/het-verhaal-van-oranje-nassau-in-de-klas-van-koningin-wilhelmina-naar-koningin-juliana 2024-03-14T08:16:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45274.w613.r16-9.c9b632b.webp Het verhaal van Oranje Nassau in de klas | Van koningin Wilhelmina naar koningin Juliana Koningin Wilhelmina is de eerste koningin van Nederland. En als haar enige dochter Juliana geen kinderen krijgt, zal ze ook de laatste zijn. Juliana vindt uiteindelijk haar man in prins Bernhard. Terwijl haar moeder tijdens de Tweede Wereldoorlog vanuit Londen het land regeert, zit zij met haar kinderen veilig in Canada. In 1948 volgt ze haar moeder op en wordt Juliana koningin van Nederland. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20153465 581.6 1439 2024-03-13T19:45:00+00:00 yes no koningshuis monarchie Tweede Wereldoorlog oranje koningin https://schooltv.nl/video-item/wat-is-een-ecosysteem-de-aarde-zelf-is-ook-een-ecosysteem 2024-03-12T12:09:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45276.w613.r16-9.86fe11b.webp Wat is een ecosysteem? | De aarde zelf is ook een ecosysteem Op de hele wereld en overal om je heen zijn ecosystemen. Van een tropisch regenwoud tot aan de schimmels en bacterieën in je doucheputje. In een ecosysteem leven verschillende organismen, zoals planten, dieren en micro-organismen samen. Maar ze zijn ook afhankelijk van elkaar. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20079403 94.549 7055 2024-03-12T12:05:00+00:00 yes no ecosysteem natuur aarde voedselketen https://schooltv.nl/video-item/de-dierenbegraafplaats-je-huisdier-begraven-zonder-dat-het-in-je-eigen-tuin-hoeft 2024-03-12T12:43:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45278.w613.r16-9.8918311.webp De dierenbegraafplaats | Je huisdier begraven zonder dat het in je eigen tuin hoeft Op een dierenbegraafplaats kan je je huisdier een eigen plekje geven zonder dat het in je eigen tuin hoeft. Hier kan je een soort altaartje maken voor je huisdier. Een plek waar je spulletjes verzamelt die je aan je huisdier herinneren. Je kan een foto van je huisdier bij het graf zetten of ze zetten er een tekstje bij. ‘Heel je leven was je onvermoeibaar, het zonnetje in ons hart.’ Wat je ook veel ziet is dat mensen een beeldje bij het graf zetten. Hier liggen Repelsteel en Jessica, Noe, Luukie, Kitty, Wendy, Minnie, Alfie, Binky, Susie, Koos, Jan-Jaap, Poekie en Rikki. Hier wordt het diertje neergelegd. Zodat je even rustig afscheid kan nemen. Als je nou heel verdrietig bent, kan het helpen om een soort afscheidsbrief te schrijven aan je huisdier. Dat kan je nu oplezen als je wil of je kan het ook meegeven in de kist. Afhankelijk van de maat van het dier komt het in één van deze kisten te liggen. Voor ieder wat wils. Van een Deense dog tot een kanariepietje. En ze zijn natuurlijk allemaal van hout, want je wil een materiaal dat vergaat. Even kijken wat voor onze Minoes een goede maat wordt. Dit lijkt me iets te groot. Dit kan... Dit lijkt me de goeie maat. En als je dan afscheid genomen hebt, laat Tom hier het kistje in het graf zakken. Kijk eens. Daarna kan je er nog een grafsteen op laten plaatsen of iets anders dat je leuk vindt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20153532 100.949 254 2024-03-12T12:15:28+00:00 yes no dood huisdier https://schooltv.nl/video-item/hoe-groeit-een-baby-in-de-buik-van-zo-klein-als-een-maanzaadje-tot-zo-groot-als-een-watermeloen 2024-03-12T12:50:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45281.w613.r16-9.eaabce1.webp Hoe groeit een baby in de buik? | Van zo klein als een maanzaadje tot zo groot als een watermeloen Waar gaan we heen? We gaan naar de verloskundige. Dat is iemand die zwangere vrouwen en hun partners begeleidt voor, tijdens en na de zwangerschap. En ze houdt heel goed de gezondheid van de baby en van de moeder in de gaten. En, en dat is niet onbelangrijk, ze helpt bij de bevalling. Ja, heel gaaf zo'n minimensje. Maar hoe ontstaat zo'n baby nou precies? Vrouwen hebben als ze geboren worden een heleboel eicellen. Een soort minuscule eitjes. En die eitjes worden bewaard in twee eierstokken. En één keer per maand komt er een eitje vrij. Dat heet een eisprong. Als een man en een vrouw met elkaar vrijen, komen er miljoenen zaadcellen van de man in de vagina van de vrouw terecht. Het is één grote wedstrijd en de snelste zaadcel die als eerste bij de eicel is die wint. De bevruchte eicel reist vervolgens vanuit de eileider naar de baarmoeder en begint daar te delen in nieuwe cellen. Die cellen zijn eerst piepklein, maar langzaam ontstaat er een soort garnaalachtig wezentje dat steeds meer begint te lijken op een baby. De bevruchte eicel is eerst nog minuscuul, maar na een maand is de baby al bijna zo groot als een maanzaadje en na twee maanden al zo groot als een blauwe bes. En zo groeit de baby iedere maand door totdat ie uiteindelijk zo groot is als een watermeloen. Ha Nienke, Tirsa. Komen jullie verder? Goed, je mag je trui even omhoog schuiven. Dan kan ik wat warme gel op je buik doen. Dan kan ik met een echo makkelijker kijken. Met dit apparaatje kan ik namelijk door de buik de baby onderzoeken. Kijk eens, daar is ze. Wauw. Hier zie je prachtig het hoofdje, het neusje en het mondje. Ze is ook aan het zuigen, of niet? Ja, je ziet het vuistje zo mooi bij het gezicht zitten. Vet hè? Als we iets verder naar beneden zakken, kan je hier prachtig het hartje zien kloppen. En we kunnen het ook even laten horen. Ongelooflijk eigenlijk dat dit allemaal in jouw buik gebeurt. Bizar hè! Ja, ik vind het ook bizar. En heel bijzonder dat een baby van dertig weken al zo compleet is. Hoe gaat die ontwikkeling eigenlijk? Nou, vanaf zes weken begint het hartje met kloppen en bij twaalf weken zien we al echt dat het een klein minimensje is. En dan zijn de meeste organen ook al aangelegd. En het leuke is dat vanaf negen weken de baby al kan drinken, dus je ziet dat ze dan ook al beginnen te oefenen met plassen. Wat een gek idee eigenlijk, dat een baby in jouw buik plast. Ja. En ze kan ook al geluiden horen. Eerst hoort ze de geluiden van het lichaam zelf, zoals je hart en de darmen die aan het borrelen zijn. En later kan ze ook muziek horen en stemmen buiten de buik. Uit onderzoek blijkt ook dat ze deze geluiden herkennen na de geboorte. Wat cool. Ik vind het natuurlijk heel leuk dat als mijn dochter straks geboren is, dat zij ook Het Klokhuis gaat kijken. Dus als ik nu gewoon elke dag eventjes dit afspeel, dan hoop ik dat als ze straks met me mee gaat kijken, dat ze het liedje herkent. Na negen maanden is de baby klaar om geboren te worden. De bevalling begint met weeën. Stel je even voor, deze ballon is de baarmoeder en daarin zit een pingpongballetje, dat is het hoofd van de baby. De weeën zorgen ervoor dat de baarmoeder samenknijpt en dat de opening waar de baby doorheen komt steeds groter wordt, totdat de baby geboren wordt. Hallo allemaal, het is gebeurd. M'n dochter is geboren. Dit is haar, Dido de la Rive Box. En het is helemaal goed gegaan. Bevalling ging goed. Zij is gezond en het is heel gezellig met z'n drieën. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20153657 253.44 5201 2024-03-12T12:44:05+00:00 yes no baby zwanger https://schooltv.nl/item/hoe-ontstaat-het-noorderlicht-story-over-een-kleurrijk-natuurverschijnsel-in-de-lucht 2026-01-20T15:04:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45287.w613.r16-9.25c0f1d.jpg Hoe ontstaat het noorderlicht? | Story over een kleurrijk natuurverschijnsel in de lucht Het noorderlicht ziet er magisch uit. Dit natuurverschijnsel ontstaat door explosies op de zon. Meer weten? Klik op de afbeelding om de story op NPO Kennis te bekijken. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 2211 2024-03-12T14:45:00+00:00 yes no noorderlicht Noordpool zuidpool zon https://schooltv.nl/item/wat-doet-het-rode-kruis-story-over-de-grootste-noodhulporganisatie-ter-wereld 2024-07-03T11:02:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45284.w613.r16-9.f764a62.jpg Wat doet het Rode Kruis? | Story over de grootste noodhulporganisatie ter wereld Als er ergens op de wereld een ramp plaatsvindt, is het Rode Kruis snel ter plaatse. Maar het Rode Kruis doet meer dan noodhulp verlenen. Klik op de afbeelding om de story te lezen op NPO Kennis. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 656 yes no hulpverlenen ontwikkelingshulp hongersnood ramp https://schooltv.nl/item/wat-weet-jij-over-dans-quiz-over-dansstijlen-van-hiphop-tot-linedance 2024-03-14T09:31:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45285.w613.r16-9.157c484.jpg Wat weet jij over dans? | Quiz over dansstijlen, van hiphop tot linedance Iedereen kan dansen. Maar hoeveel weet jij over deze kunstvorm? Klik op de afbeelding om de quiz te spelen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 639 yes no dansen quiz https://schooltv.nl/video-item/waarom-is-de-otter-terug-in-nederland-hij-brengt-balans-in-de-natuur 2024-03-12T15:02:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45289.w613.r16-9.184438b.webp Waarom is de otter terug in Nederland? | Hij brengt balans in de natuur De otter is een echte waterrat. Het dier is vooral te vinden in rivieren, meren en andere zoetwater gebieden. Maar het water daarin moet wel van goede kwaliteit zijn. En dat was zo'n veertig jaar geleden wel anders. In die tijd was het water in Nederland zo vervuild dat de otter het zwaar had. En omdat er steeds meer mensen bij kwamen, werd het leefgebied van het dier ook steeds kleiner. Ook auto’s vormden een steeds groter gevaar. Er werden veel otters doodgereden. De allerlaatste otter werd aangereden in 1989. In Friesland. De hele soort was toen helemaal uit Nederland verdwenen. Er werd een plan bedacht om het dier weer terug te laten keren in de Nederlandse natuur. Maar waarom precies? Nou, omdat de otter thuishoort in de Nederlandse natuur. Hij heeft hier altijd geleefd. Het is een inheemse soort, zoals dat heet. En de otter heeft ook een belangrijke rol. Hij jaagt op andere dieren. Ook dieren die hier eigenlijk niet thuishoren. De otter is eigenlijk een roofdier. En die zorgt voor balans in de natuur. Zoals we hebben hier soorten die hier niet thuis horen de muskusrat en de Amerikaanse rivierkreeft. Ja, en die vreet die otter weer op dus die zorgt weer dat er weer een goeie balans in natuur is. Inmiddels zijn er zo'n 500 otters in Nederland. Daar moet goed voor gezorgd worden. Dus dat betekent dat we de wateren schoon moeten houden. Want in vervuild water zul je een otter niet snel zien. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20153760 88.874 1427 2024-03-11T23:00:00+00:00 yes no otter dier natuur https://schooltv.nl/video-item/hoe-zijn-knuffels-ontstaan-bedacht-door-de-duitse-margaret-steiff 2024-03-12T15:12:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45290.w613.r16-9.e2db068.webp Hoe zijn knuffels ontstaan? | Bedacht door de Duitse Margaret Steiff En misschien geldt dat ook wel voor jou. Iedere avond gaan slapen met een knuffel en anders heb je er vroeger vast wel één gehad. Ook sommige volwassenen houden van knuffels. Ollie, ja zo heet de knuffel waar al deze mensen voor in de rij staan. Het beestje is door een reclame op televisie super populair geworden in Rotterdam. Ja, je bent gewoon Rotterdammer, dus ja, dan wil je Ollie hebben. Maar hoe zijn knuffels eigenlijk ontstaan? Volgens sommige deskundigen waren er duizenden jaren geleden al knuffels in het oude Egypte. Die zouden toen zijn gemaakt van hout of klei. Maar het bekendste verhaal over knuffels komt uit Duitsland, uit het jaar 1880. Deze vrouw, Margarete Steiff, maakte toen met een naaimachine een olifantje van stof. Vrienden vonden hem zo leuk dat ze besloot meer dieren knuffels te maken. Die werden zo populair dat ze er een fabriek voor oprichtte, Steiffs speelgoed. Daarna werden er in steeds meer landen knuffels gemaakt. Ook in Nederland. En misschien wel de bekendste knuffel is toch wel de teddybeer. Die zou zijn vernoemd naar een oud president van Amerika, Teddy Roosevelt. Toen hij ging jagen kwam hij een beer tegen, maar hij vond het zielig om hem dood te schieten. Een slimme handelaar vond dat zo’n mooi verhaal dat hij besloot knuffelberen te gaan verkopen en ze teddyberen noemde. En dat een knuffel troost kan geven, weten supporters ook. Een paar jaar geleden gooide zij bij sportwedstrijden al deze knuffels het veld op. Die zijn naar kinderen in het ziekenhuis gebracht. Zoals aangekondigd na 12 minuten de ADO supporters die allemaal een knuffeltje hebben meegenomen. En zo is dit toch een onvergetelijke dag voor al die kinderen. En is dit ook hoe mooi voetbal is! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20153759 129.194 1826 2024-03-11T23:00:00+00:00 yes no knuffel speelgoed https://schooltv.nl/video-item/hoe-schoon-zijn-mestkevers-gek-op-verse-poep 2024-03-13T08:28:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45407.w613.r16-9.e8a0314.webp Hoe schoon zijn mestkevers? | Gek op verse poep In het dierenrijk heb je fijnproevers en niet zo fijnproevers: dieren die poep eten. Persoonlijk gebruik ik liever een poepzakje om de drollen van mijn hond op te ruimen. Maar ja, als het opgegeten wordt is het ook een soort van opgeruimd. Ieder zijn ding. Maar om zo'n olifantendrol op te ruimen moet je flink wat kracht bezitten. En toch is het diertje dat dit doet niet groter dan een knikker. Ik zat erin met m'n hand! Deze mestkever, die schrikt niet van een flinke olifantendrol of een koeienvlaai. Ze is zo sterk dat ze duizend keer haar eigen gewicht kan verplaatsen. Dat is hetzelfde als dat ik zes dubbeldekkers zou voortduwen. De mestkever maakt bolletjes van de mest. Die rolt ze naar een tunnel die ze met haar partner heeft gegraven. Moet je kijken wat een mooie diertjes het zijn. Een mooi, glanzend zwart schild. Eronder zitten die stevige, mooie poten en dat heeft hij ook wel nodig om die zware mestballen voort te kunnen duwen. Mestkevers komen over de hele wereld voor. Het mooie van deze mestkevers is niet alleen dat ze poep opruimen, maar ook dat ze planten beter laten groeien. Doordat ze allemaal mestballetjes onder de grond stoppen, wordt die grond namelijk een stukje vruchtbaarder. En zo groeit er ook meer. Mark, ik had jou beloofd om het verblijf schoon te maken, maar dat poep scheppen, dat kunnen deze vriendjes gewoon voor ons doen. Wat zijn het, mestkevers? Dit zijn de beste opruimers die er zijn. Zij gaan poep scheppen. Wij gaan een ijsje eten. Win-win! Ja, dat zou inderdaad heel leuk zijn. Maar er is geen één mestkever die de poep eet van carnivoren, vleeseters zoals leeuwen of tijgers. Dus ze zijn soort vegetarisch? Ja, klopt. Ze eten de drollen van de planteneters. Dit zullen we toch zelf moeten doen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20153873 128.2 946 2024-04-01T18:15:00+00:00 yes no kever insect poep https://schooltv.nl/video-item/hoe-knapt-een-waterballon-waterballonnen-doorprikken-in-slowmotion 2024-03-13T08:30:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45408.w613.r16-9.2535440.webp Hoe knapt een waterballon? | Waterballonnen doorprikken in slowmotion Waterballonnen! We hebben er superveel plezier van. Maar kunnen we ook iets leren van een waterballon? Jazeker. Een hele hoop. Laten we even beginnen met een eeuwenoude natuurwet van Sir Isaac Newton. Misschien ken je hem wel. Het is een wereldberoemde natuurkundige en zijn eerste natuurkundige wet luidt: massa is traag. Dat kunnen wij laten zien met deze slowmotioncamera, een waterballon en met deze naald. Zag je dat? De eerste wet van Newton betekent eigenlijk dat voorwerpen lui zijn. Hangen ze stil, dan blijven ze dat graag. Pas met een kracht van buiten, zoals ik met een naald, zal het voorwerp in beweging komen. Sorry! Zo'n ballon is gemaakt van rubber en de belangrijkste eigenschap van rubber is dat het echt ontzettend elastisch is. Je ziet het nu eigenlijk al. Je kan het uitrekken en indrukken, maar het wil altijd weer terugkeren in zijn oorspronkelijke vorm. Kijk maar even wat er gebeurt als ik de ballon kapot probeer te maken met deze boor. Oh oh oh oh oh. Oh, zag je dat? Het rubber van de ballon is zo elastisch dat het niet scheurt als het met het boortje in contact komt. Het draait en buigt gewoon mee. Pas als de spanning te hoog wordt en het rubber te dun, scheurt het. En dat duurt nog best lang. Ai. Ja, hoe elastisch ook, zo'n waterballon kan natuurlijk altijd stuk als je hem gooit. Rustig! Wanneer gebeurt het dan het snelst? Ik heb drie verschillende gevulde waterballonnen en een proefpersoon. Ja, ja. Ja. Let's go! Oh oh oh, dat ging hard. Het rubber doet waar het goed in is: flexibel meebuigen. De volgende zit halfvol, maar ik gooi hem op volle kracht. Oh wow, hij ging niet kapot ook. De ballon rekt verder uit, maar de krachten zijn niet groot genoeg om te scheuren. De laatste na deze zit echt stampvol. Komt ie, klaar? Oh oh. Nu er zoveel water in de ballon zit zijn de krachten te groot en dan scheurt ie. Verfrissend! Wat hebben we toch weer veel geleerd vandaag. En wat blijft rubber... He wacht, nee, nee! Oh yes! Oh oh oh oh mis! Haha. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20153762 194.92 237 2024-04-01T18:15:00+00:00 yes no ballon water rubber kracht massa https://schooltv.nl/video-item/hoe-worden-gevulde-paaseitjes-gemaakt-chocolade-eitjes-met-een-lekkere-vulling 2024-03-13T08:31:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45409.w613.r16-9.853029a.webp Hoe worden gevulde paaseitjes gemaakt? | Chocolade-eitjes met een lekkere vulling Er zijn verschillende soorten paaseieren. Kijk, zulke eieren, die zijn hol. Maar je hebt ook paaseitjes die je vaak in de winkel koopt. Die zien er eerder zo uit. Massief. En je hebt gevulde paaseieren met een smaakje aan de binnenkant. En nu ben ik in een chocolade-atelier in Schiedam. Hier maken ze ambachtelijk gevulde paaseitjes. Elk ei dat hier gemaakt wordt, wordt met de hand gemaakt en gevuld. Connor hier is chocolatier. Hij maakt echt de mooiste dingen met chocola. Maar hoe maak je nou gevulde paaseitjes? Ja, die maken wij van wit, puur of melkchocolade met bijvoorbeeld aardbeien, citroen of pistache. En vandaag maken wij een passievrucht-karamelvulling. Nou, hier begint het allemaal mee: cacaobonen. Die groeien in de cacao vrucht. Kijk, je hoort ze. En van deze bonen worden in de fabriek chocoladeblokken gemaakt. Maar wel volgens het recept van Connor. Oké, dus de chocoladeblokken komen zo uit de fabriek, maar het ziet er best wel gek uit zo. En het is ook echt keihard. Kan je hier dan al paaseitjes van maken? Nee, nog niet. Deze moet eerst nog gesmolten worden om op de goede temperatuur te komen en dan doen we in deze ketel. Oh ja, ja, daar kan je wel paaseitjes van maken. Zeker. Oké, dus we hebben die gesmolten chocola. Maar hoe maak je dan deze vulling? Ik neem suiker, verse passievrucht en een klein beetje witte chocolade in een pan. Die kook ik tot deze passievrucht-karamelvulling. Kunnen we nu dan eindelijk paaseitjes maken? Nee, nog niet. We moeten eerst nog even een garnering aanbrengen. Een lijntje. Oe! En, is het wat? Dit ging perfect. En nu gaan we de mal vullen met een laagje chocolade. Oké. En nu kan de vulling er dus bij. Ja. Yes! Top! Met een klein beetje chocolade plakken we beide helften op elkaar. Slaan we heel hard zodat ze goed op elkaar plakken en dan gaan ze in de koeling. Deze komen uit de koeling, waardoor ze krimpen en makkelijk uit de mal komen. Oké. Ah! Ja. Echt goed gelukt! Dank je wel! Wow, wat vet! Echt een mega-ei met allemaal mooie bloemetjes erop. Ja, deze is te gek hè? Deze is wel hol van binnen, want als die gevuld zou zijn, zou hij echt niet meer te tillen zijn. Deze is al 26 kilo. Wauw! Ik vraag me wel af hoe je zo'n mega-ei dan eet. Ja, zullen wij het maar bij de kleintjes houden? Is goed, doen we. Proost! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20153761 188.36 1199 2024-04-01T18:15:00+00:00 yes no pasen ei chocolade https://schooltv.nl/item/kijk-rond-in-het-nationaal-holocaust-museum-nos-360-graden-special 2024-03-13T09:26:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45292.w613.3ae7900.4149527.png Kijk rond in het Nationaal Holocaust Museum | NOS 360 graden-special Begin 2024 opent het Nationaal Holocaust Museum in Amsterdam. Op deze plek zijn tijdens de Tweede Wereldoorlog 600 Joodse kinderen gered. Hoe? Kijk verder in deze NOS 360 graden-special met ooggetuigenverhalen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 690 2024-03-13T09:17:00+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog jodenvervolging Holocaust racisme antisemitisme https://schooltv.nl/video-item/waar-gaan-dieren-van-de-dierentuin-naartoe-als-ze-doodgaan-meestal-naar-een-universiteit-voor-onderzoek 2024-03-13T10:48:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45293.w613.r16-9.dd62a9c.webp Waar gaan dieren van de dierentuin naartoe als ze doodgaan? | Meestal naar een universiteit voor onderzoek Vorig jaar gebeurde er iets verdrietigs in Diergaarde Blijdorp. Gorilla Bokito ging dood. De andere gorilla’s roken en voelde aan Bokito z'n lichaam. Zo kregen ze door dat hij niet meer leefde en konden ze afscheid nemen. Na Bokito’s dood hebben wetenschappers zijn lichaam onderzocht. Zo kwamen ze erachter dat hij problemen had met zijn hart. Als het dier dood gaat dan gaat het lichaam eigenlijk altijd naar een universiteit waar meerdere dierenartsen zitten die onderzoek gaan doen op de doodsoorzaak. Da's heel belangrijk omdat we daar heel veel informatie uit kunnen halen en hopelijk kunnen leren hoe we nog beter in de toekomst onze dieren, maar ook of we kunnen vaststellen wat de doodsoorzaak was en kunnen we dat in de toekomst mogelijk voorkomen of tegengaan? Als het onderzoek klaar is, worden dieren of delen ervan soms bewaard, bijvoorbeeld om te laten zien in een museum of om op scholen over dieren te leren. Scholen of een museum die kunnen dieren of gedeeltelijk van die dieren hebben. Hebben we daar, preparaten noemen we dat. Die zijn opgezet tot een schedel en die kunnen als lesmateriaal dienen. Meestal worden de dode dieren door een speciaal bedrijf opgehaald en vernietigd zoals dat heet. En dan worden ze gewoon ja in grote ovens verbrand en dan is er uiteindelijk niks meer van over. En soms komen dode dieren ook nog op een andere manier van pas. Als een dier voor de rest eigenlijk gezond was en niks onder de leden heeft wat gevaar kan opbrengen voor de vleesetende dieren. Dan kan een gedeelte of het hele dier gevoerd worden aan bijvoorbeeld onze leeuwen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20154399 108.864 364 2024-03-12T23:00:00+00:00 yes no dier dierentuin dood https://schooltv.nl/item/wat-weet-jij-over-de-statenbijbel-quiz-over-de-nederlandse-vertaling-van-de-bijbel 2025-03-11T14:49:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45294.w613.r16-9.7f21965.jpg Wat weet jij over de Statenbijbel? | Quiz over de Nederlandse vertaling van de Bijbel De Bijbel is het bestverkochte boek ter wereld en voor christenen hét woord van God. De eerste versie is geschreven in het Latijn, maar om het boek toegankelijker te maken voor iedereen wordt het in 1618 vertaald in het Nederlands. Deze ‘Statenbijbel’ wordt gefinancierd door de Nederlandse overheid. Hoeveel weet jij over de Statenbijbel? Test het in de quiz! https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 859 2024-03-13T10:27:00+00:00 yes no bijbel christendom canon https://schooltv.nl/item/de-tweede-wereldoorlog-tijdlijn-over-de-oorlog-tussen-duitsland-en-de-geallieerden 2026-03-23T10:40:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45295.w613.r16-9.1e8676d.jpg De Tweede Wereldoorlog | Tijdlijn over de oorlog tussen Duitsland en de geallieerden In deze tijdlijn over de Tweede Wereldoorlog kun je zien welke gebeurtenissen van belang zijn in de oorlog en welke invloed ze hebben op de bevolking. Ook is te zien hoe de Tweede Wereldoorlog in Nederland verloopt. Van het binnenvallen van Polen naar de Wannsee conferentie tot de capitulatie van Japan. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 2342 2024-03-14T08:48:00+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog Duitsland Nederland Nederlands-Indië Japan https://schooltv.nl/video-item/kinderen-voor-kinderen-daba-die-daba-daa 2024-04-09T12:47:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45297.w613.r16-9.28979ce.webp Daba Die Daba Daa | Kinderen voor Kinderen Ja, daar zijn we weer (Yeaaah!) Doe de warming up! Ja, ontdek en level up! Here we go! We gaan van rechts 2, 3, 4 Naar links 6, 7, 8 Handen in de lucht en klap-klap-klap We gaan van rechts 2, 3, 4 Naar links 6, 7, 8 Handen in de lucht en klap-klap-klap En voel je Daba Die Daba Daa Zo van Laa La La Laa Doe me Naa Na Na Naa Daba Die en Daa Baa Die Daba Daa Zo van Laa La La Laa Doe me Naa Na Na Naa Da Ba Die en Daa Ba Daa Bewegen is gezond, dat je ’t weet Ja, het is goed wanneer je zweet Weet je dit, ’t maakt je fit Elke keer een beetje meer Dat is het doel Ja, daar gaan we als een speer Nu level up up up Beweeg goed mee dat is oké Level up up up Met z’n allen nog een keer Ja, level up up up Beweeg goed mee dat is oké 4 keer op een rij dat maakt je blij En voel je Daba Die Daba Daa Zo van Laa La La Laa Doe me Naa Na Na Naa Daba Die en Daa Baa Die Daba Daa Zo van Laa La La Laa Doe me Naa Na Na Naa Da Ba Die en Daa Ba Daa We gaan van rechts 2, 3, 4 Naar links 6, 7, 8 Handen in de lucht en klap-klap-klap We gaan van rechts 2, 3, 4 Naar links 6, 7, 8 Handen in de lucht en klap-klap-klap (Da ba Die en Da Ba Daa) ’t Is niet alleen rekenen en taal Ja, sporten hoort ook bij ons verhaal Ja, beweeg-ontdek-onbijt ’t Is gezond dat is een feit Voel je stap voor stap Daba Die en Daba Daa Nu level up up up Beweeg goed mee dat is oké Level up up up Met z’n allen nog een keer Ja, level up up up Beweeg goed mee dat is oké 4 keer op een rij dat maakt je blij En voel je Daba Die Daba Daa Zo van Laa La La Laa Doe me Naa Na Na Naa Daba Die en Daa Baa Die Daba Daa Zo van Laa La La Laa Doe me Naa Na Na Naa Da Ba Die en Daa Ba Daa We gaan van rechts 2, 3, 4 Naar links 6, 7, 8 Handen in de lucht en klap-klap-klap We gaan van rechts 2, 3, 4 Naar links 6, 7, 8 Handen in de lucht en klap klap klap En voel je Daba Die Daba Daa Zo van Laa La La Laa Doe me Naa Na Na Naa Daba Die en Daa Baa Die Daba Daa Zo van Laa La La Laa Doe me Naa Na Na Naa Da Ba Die en Daa Ba Daa https://player.ntr.nl/index.php?id=BV_101411163 195.094 2031-03-23T23:00:00+00:00 3375 2024-03-18T23:00:00+00:00 yes no Koningsdag zingen sport https://schooltv.nl/video-item/een-gaatje-in-je-tand-hoe-poets-je-je-tanden 2024-03-14T12:48:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45298.w613.r16-9.089567c.webp Een gaatje in je tand | Hoe poets je je tanden? En Nicole, als ik dan toch wel een gaatje krijg, is alles dan verloren of kan jij dan nog wat voor me doen? Jazeker, Is er dan nog wat aan te doen. En als het gaatje alleen maar aan de buitenkant van je kies is, dan kan je het zelf doen. Je kan dan twee keer per dag heel goed op het gaatje poetsen en dan kan het nog herstellen. Dan wordt het geen echt gaatje. Als het gaatje dan toch al groter is geworden, dan moet je toch naar de tandarts. En wat doet de tandarts dan? Nou, de tandarts maakt eerst een foto van je kies. Dan kan die zien tot waar het gaatje loopt. Daarna wordt je kies in slaap gemaakt. Dat doen we met speciale slaap druppels. Dan voelt je kies heel erg raar. Heel erg dik voelt het dan. En daarna gaan we het schoonmaken. En dat doen we door een klein beetje te boren heet dat gebogen. Dat is wel spannend. Hier leren studenten boren. Dat doen ze natuurlijk niet meteen op echte mensen, maar op poppen of met VR. Virtual reality. Even kijken hoe dat werkt. Ingrid wat ben je hier aan het oefenen? Ik ben hier op een tand aan het oefenen om het gaatje weg te boren. En hoe werkt dat dan? Want ik zie helemaal geen tand. Nee, dat klopt. Daarvoor hebben we een speciale bril en daarmee kan je in het apparaat wel de tand zien. Oh, dus hier doorheen zie jij wel een tand? a, dat klopt. Dus al ben je nu al het bruine, al het rot eruit aan het boren en wat gebeurt er daarna? Dan ga ik het daarna vullen met uh composiet en dat is heel hard en dan heb je een vulling. Dus dat gebeurt er als je een gaatje hebt. Maar het beste is natuurlijk om nooit een gaatje te krijgen en daarvoor geeft Nicole ons drie gouden tips. Tip één niet te veel suiker en zure dingen eten en drinken. Tip twee Zorg dat je niet de hele dag eet of drinkt. Na elke maaltijd 2.00u lang niks eten of drinken, want je tanden hebben tijd nodig om bij te komen. En dan. Tip drie twee keer per dag heel goed je tanden poetsen, 2 minuten lang met fluoride tandpasta. En kan je je tanden dan ook niet goed poetsen? a dat kan heel makkelijk. Als je een beetje staat te dromen in de badkamer en je denkt over wat je de volgende dag gaat doen en je let helemaal niet goed op en die tandenborstel hangt een beetje in je wang. Ja, daar worden ze niet schoon van. Ok, nu ben ik nog benieuwd of ik ook een beetje kan boren kijken hoor. Het voelt echt alsof ik ergens tegenaan aan het duwen ben. Volgens mij ga ik wel iets te hard. Nu ben je bij de zenuw. Ik doe het je niet na. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20155399 143.04 1962 2024-03-14T12:42:00+00:00 yes no tandenpoetsen tandarts https://schooltv.nl/video-item/hoe-word-je-een-super-oudere-fit-en-gezond-blijven-op-oudere-leeftijd 2024-03-14T13:45:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45299.w613.r16-9.be0fb0a.webp Hoe word je een superoudere? | Fit en gezond blijven op oudere leeftijd Met een beetje geluk word je een... Super Oudere. Hallo hallo, ho wacht even ik kom naar je toe. Dat zijn mensen die op een fitte en gezonde manier heel oud worden. Ik ken genoeg oude mensen van uw leeftijd die nog nauwelijks uit hun stoel kunnen komen. Oh, u bent vast niet de enige in uw familie he. Nee, ik heb verschillende in de familie die behoorlijk oud zijn geworden en ook heel goed oud zijn geworden. Ome Klaas is 96 geworden. Hij liep alles een half uur, drie kwartier doet er niet toe. Dan had ik een tante 101 geworden. Zelf koken, tot haar 95ste vrijwilligerswerk gedaan. Mijn oma, dat was een hele pientere. Zelf de boodschappen. Als ze maar bezig bleef. Hups! Nou, ik wil ook gelijk een super oudere worden. Ja, dan moet je je best doen. Ja, ik ga mijn best doen, maar volgens mij moeten ze dan ook bij Eline zijn. Ja, dat klopt. Ga maar mee, dan breng ik je bij Eline doet onderzoek naar super ouderen. Mensen die op een gezonde en fitte manier heel oud worden. Zo, wat is dit allemaal? Ja, daar hebben we allemaal dit soort buisjes in zitten. Allemaal cellen van al die families met super oude mensen of een super oudere. Super ouderen. Iedereen denkt natuurlijk van uh uhm wat fijn dat je 120 wordt. Uh. Maar voor de meeste mensen is dat helemaal niet fijn als dat zo zou zijn, want vanaf de tachtig dan dan ben je ziek. Je voelt je moe want je hebt zwakke spieren. Maar de mensen van wie die cellen zijn niet, die worden heel gezond oud. En weten we al hoe dat kan? Ja, een van de dingen zit hem in het DNA. Kijk, dit is de DNA, dat fliebeltje wat je daar ziet, Dat witte stringetje? Dat is DNA? Ja. En wat is DNA precies? Ja, dit is eigenlijk een soort recept wat in je cellen zit en wat helemaal bepaalt wat de kleur is van je ogen, hoe lang je wordt, maar dus ook of je gezond oud wordt of niet. Als je bijvoorbeeld heel veel familieleden hebt die heel gezond oud worden en tot boven de negentig, dan is jouw eigen kans om ook zo oud te worden.En zo gezond, die is ook heel groot. Maar dat is net geluk of pech hebben. Dus goede of slechte DNA? Een beetje wel ja, maar je kan er zelf ook wat aan doen. Oh ja, wat dan? Nou, bijvoorbeeld dat je gezond eet. Uh, dat je goed slaapt, geen stress hebt, dat je niet eenzaam bent als oudere, maar vooral dat je actief buiten kijk. Lekker bezig Vera! Beweegt u ook zoveel in het dagelijks leven? Iedere dag. Want hoe belangrijk is bewegen? Ja, is ontzettend belangrijk. We hebben gezien dat als je mensen van zeventig meer laat bewegen, dan zijn ze ook veel fitter als ze tachtig zijn. Het is eigenlijk nooit te laat om te beginnen. Nee. Dus als jij wat leuks met je opa wil doen, ga dan verstoppertje spelen en niet puzzelen.Dan is ie en niet eenzaam. En hij beweegt, dus wat wil je nou nog meer? Kijk, ja opa. We gaan volgende week dinsdag gaan we skydiven. Wat? Hoezo niet leuk? Hartaanval? Nee, opa, het is belangrijk dat je actief blijft bewegen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20155401 190.784 937 2024-03-14T12:42:00+00:00 yes no ouderdom bewegen leeftijd https://schooltv.nl/video-item/wat-moet-je-doen-als-je-een-hersenschudding-hebt-groter-risico-voor-sporters 2024-03-18T15:10:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45304.w613.r16-9.ec9cddd.webp Wat moet je doen als je een hersenschudding hebt? | Groter risico voor sporters Na een hersenschudding kan het zomaar zo zijn dat je een langere tijd last blijft houden. En die klachten, die verschillen ook nog eens van persoon tot persoon. En daar is de afgelopen jaren steeds meer aandacht voor. Dus bij aanhoudende klachten, klachten die langere tijd blijven, kun je hier terecht. Dit is waar sporters herstellen van een hersenschudding. Want als sporter loop je nou eenmaal een groter risico. Bijvoorbeeld tijdens een potje voetbal. Dan heb je gewoon grotere kans dat je je hoofd bezeert. Hé Edwin! Hi! We zijn hier op een enorm sportcomplex en ik zag net wat gasten voetballen. Nou is het zo dat als sporters langere tijd last hebben van een hersenschudding, dat ze dan bij jou terecht komen toch? Ja, dat is mogelijk, zeker voor de sporters die wat langer last hebben dan twee weken he, want dan uh dat is toch wel wat langer dan gebruikelijk. Ja ja, dan willen we ze wel helpen om te kijken van nou waar zijn dan precies de klachten nog? En uh hoe kunnen we dus weer zo snel mogelijk weer aan het sporten krijgen? Want dat is onze doelstelling. En hoe kom je er dan achter waar ze last van hebben? Door het doen van een aantal testen en onderzoeken. En wat voor testjes zijn dat dan? Uhm, nou misschien is het een goed idee als je zoiets probeert. Ok, dat is goed. Waar gaan we beginnen? De balans test eerst? Ja goed. Ja. Mag je erop gaan staan. Ok. In het midden, voeten tegen mekaar. Als het goed is, dan gaan we lopen en dan gaat die plaat vanzelf schuiven. Jij moet blijven staan. Jeetje, wat een gemeen ding. Ik viel bijna om, zag je dat?Met mijn balans zit het het wel goed geloof ik he? Zekers. Door naar het volgende testje. Op naar de volgende. Oke, lets go. Nou, volgende test. Daar gaan we echt kijken naar hoe de ogen en het evenwichtsorgaan samenwerken he zit bij je oren. Die is ook wel vaak zeg maar verstoord. Als je een hersenschudding gehad hebt en t is nu heel vervelend als je rondkijkt. Ja, helemaal okay. Mag je hem even volledig naar je borst toebrengen. Geloof dat uh hierboven alles wel goed zit h in mijn hersenen. Ja daar is niets mis mee. in elk geval. Nou super, dan weten we dat ook. Ik heb ook wel eens gehoord dat als je een hersenschudding hebt en je hebt daar echt last van, dat je dan het beste in een donkere kamer moet gaan liggen de hele dag. Uh, je mag niet tegen iemand praten, geen tv kijken, geen boeken lezen, geen muziek, zo min mogelijk prikkels en dat schijnt dan te helpen. Is dat ook zo? Uhm nou dat dachten we vroeger wel, maar t is absoluut niet zo. Het is juist uh beter voor t brein om juist wel weer een beetje prikkels te krijgen. Uh omdat je dan weer op gaat starten met het brein. Het is wel goed om de eerste een twee dagen niet te gekke dingen doen dus Dat moet je wel een beetje rustig aan houden, maar daarna kun je gewoon zelf kijken wat kan. Je kan gewoon wat gaan sporten, je kan wat gaan leren, je kan wat lezen. Dat soort dingen is echt alleen maar goed voor je om dat weer een beetje aan de gang te krijgen. Ok, dus sporten mag eigenlijk wel? Bewegen is juist heel goed voor het brein, want je houdt je concentratie een beetje goed zo. T is fijn ook voor t lichaam, want dat is gewend om te sporten dat dat ook nog doorgaat, je krijgr er ook wat minder stress van uh. En daarnaast is het ook zo dat t gewoon goed is voor t brein. Dus ook al heb je een hersenschudding gehad, het is altijd goed om te blijven bewegen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20155630 204.906 403 2024-03-14T15:16:00+00:00 yes no voetbal blessure sport hersenen https://schooltv.nl/video-item/hoe-doe-je-verslag-op-pad-voor-de-krant 2024-03-18T15:09:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45309.w613.r16-9.6c56429.webp Hoe doe je verslag? | Op pad voor de krant Nou, op de redactie is besloten wat er morgen in de krant komt en Marouscha jij bent een van de verslaggevers die een verhaal moet aanleveren. Klopt. Ik ben net gebeld door onze nieuws regisseur Esther, want ze hebben in Burgers Zoo heel mooi nieuws. Ze hebben namelijk met succes een uitgestorven duivensoort gekweekt. Dus wij gaan eens kijken naar wat ze te bieden hebben. En ga je dan niet eens op pad? Nee, ik ga vandaag lekker met de fotograaf op stap. Dat is vandaag Gert. Haha ja dus uh, nou moeten we snel naar binnen want we hebben een deadline. Ok. En je kan verder nergens aan zien of het dan een een mannetje of vrouwtje is. Dat moet echt met uh. Ja als je t zeker wilt weten wel ja. Marouscha is druk bezig met haar verhaal. Ze let goed op wat er gebeurt en luistert naar de verzorger zodat ze dat kan gebruiken in haar verhaal. En fotograaf Gert maakt tijdens t gesprek gelijk foto's. Hee! Hoe nu verder? Uh, nou, onze fotograaf Gerti gaat de foto’s naar de redactie sturen. Die maken dan een keuze. Nou, ik heb zelf wat uh wat audiofragmenten opgenomen, dus die ben ik aan het afluisteren en dan zo gauw mogelijk het artikel typen. Nou succes nog met de rest van je artikel. Wij gaan terug naar de redactie en dan zien we het zo binnenkomen. Ja, helemaal goed, jullie zien het wel verschijnen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20158426 73.194 604 2024-03-18T09:33:00+00:00 yes no nieuws krant fotograaf interview journalist beroep https://schooltv.nl/video-item/wat-is-algenolie-duurzame-vorm-van-olie 2024-03-19T10:49:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45316.w613.r16-9.651a24e.webp Wat is algenolie? | Een duurzame vorm van olie Het is beter voor natuur en voor dieren als we minder palmolie zouden gebruiken. Maar ja, dat is makkelijker gezegd dan gedaan, want palmolie zit in heel veel producten. Maar wat nou als je alleen met licht en lucht die palmolie zou kunnen vervangen? Het klinkt bijna als een sprookje. Maar het is wetenschap. En hier, bij de Wageningen Universiteit doen ze daar onderzoek naar. Ha Sabine, jij bent een van de onderzoekers hier. Ik ben heel benieuwd wat hier gebeurt, want ik zie buizen met een soort golfslag er doorheen en een groene smurrie. Is dit monstersstof of wat is dit? Het lijkt misschien inderdaad een beetje op monstersstof maar eigenlijk zijn dit algen. Dat zijn eencellige plantjes. Die kan je niet met het gewone oog zien, maar wel onder de microscoop. Oh, dan zien ze er zo uit. Al die groene bolletjes die je hier ziet, dat zijn eigenlijk eencellige algen. En die algen, die kunnen energie halen uit licht om lucht om te zetten in olie. Dus in het begin zien ze er zo heel groen uit. En als je dan lang groeit, dan op een gegeven moment gaan ze olie maken en dan gaan ze er zo uitzien. Oh dus dan zit er echt iets in? Ja, al die witte bolletjes die je hier ziet, die zitten eigenlijk dan vol met olie gemaakt van lucht. Het zijn een soort oliebolletjes? Ja, precies. In die kas dus in ieder geval genoeg licht in die buizen, daar zit genoeg lucht, dus die algen zijn olie aan het maken. Maar hoe krijg je die olie nou uit die algen? Nou, dat zal ik je even laten zien, kom maar mee. Oke. Oh wow, wat is dit voor machine dan? Wat doet ie? Dit is een soort centrifuge en dit is de eerste stap om van die algen olie te maken. Ok, hoe gaat dat dan? Nou, hierzo doen we de algen met het water in. Ja. Vervolgens gaat het heel hard rondslingeren en slingeren we al het water eruit en de algen blijven dan op deze schepjes achter. Ah oké, dus je maakt eerst eigenlijk het water los van de algen en die blijven hier in die vlakjes plakken? En vervolgens haalden we de algen eruit. Die maken we kapot. En dan haal je de olielaag eruit. Dat ziet er zo uit. Dus dit is eigenlijk de algen olie met nog restjes algen erin. Precies. Oké, ja, het is nog een beetje vies natuurlijk. Ik zou dit niet zo opeten. Nee, he. Beetje vies nog. Dus dan moet je het eerst schoonmaken. Dus als we dan de olie eruit halen en we filteren het, dan krijg je dit echte algenolie. Ah ja, want dit ziet er veel meer uit als iets wat je zou kunnen gebruiken als palmolie. Ja precies. Hoe zou t smaken denk je? Zullen we het eens uittesten? Ja leuk. Werkt die algenolie nou net zo goed als palmolie denk je? Ik denk het wel, we kunnen het proberen. Ja, en ik heb al zin in een broodje met hazelnootpasta. Dus we maken hazelnootpasta niet met palmolie, maar met algenolie. En daarvoor heb je nodig hazelnoten. De cacao gaat erin. Een beetje zout en poedersuiker. En we beginnen met een eetlepeltje olie. Zo, een eetlepel. Hopsa, okay, daar gaat ie. Ja hoor, mooi smeuig. Het ziet er goed uit! Nou he. Heel lekker! Het werkt dus. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20158428 198.4 219 2024-03-18T10:05:00+00:00 yes no olie milieu duurzaamheid https://schooltv.nl/video-item/wat-is-olie-van-gisten-duurzame-vorm-van-olie 2024-03-19T10:49:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45320.w613.r16-9.1f22f67.webp Wat is gistolie? | Een duurzame vorm van olie In heel veel producten die we gebruiken zit palmolie. Voor de productie van die olie worden grote delen oerwoud gekapt. Dus we moeten op zoek naar een manier om olie te maken zonder dat we daar de oliepalm voor nodig hebben. En daar zijn ze hier druk mee bezig. Bij dit bedrijf in Wageningen maken ze olie met gist. Gisten dat zijn een soort schimmels. Het is een organisme en je kunt ze met het blote oog niet zien. Maar als je ze onder een microscoop bekijkt, dan zie je dit. Ze bestaan uit één cel, eten suiker en zetten dat om in iets anders. Bijvoorbeeld in brood zetten ze suiker om in lucht. Daarom is een brood zo lekker luchtig. En bij de productie van bier wordt de suiker omgezet in alcohol. Maar er zijn ook gisten. Die zetten suikers om in olieën. En die olie, die lijkt enorm op palmolie. Ha Lars, maar hoe werkt dat nou eigenlijk? Ja, dat ga ik je uitleggen. Oké, dus elke keer als wij chips eten of lekkere frietjes, dan worden daar aardappelen voor geschild. Maar dan blijven er aardappelschillen over en die gooi je weg. Nee, die gooi je niet weg. Ok, dat is zonde, want die suikers zitten erin en onze gisten houden van suiker. Die eten dat en zetten dat om in olie. Ja, maar dat kan van aardappelschillen zijn, maar ook van afgekeurde groenten. Suikerbiet, loof van alles van maar suiker in zit. En waarom doe je dat dan nu in een blender? Omdat er eerst een smoothie van gaan maken. Oh, ik denk bij een smoothie echt wel aan iets anders. Ja, maar onze gisten die zijn er echt dol op. Zo, die is klaar en nu? Nu gaan we naar een fermentor. Oké. En dit zijn onze gisten. Daar zijn ze. Hallo jongens! Fermenteren is een soort gecontroleerd rottingsproces. En dat gebeurt ook bij het brouwen van bier. En je hebt gisten. Die maken alcohol, wat je bij bier of wijn hebt. En je hebt gisten die zorgen voor lucht vorming, bijvoorbeeld in brood. Ja, en onze gisten maken er olie van. Dus we mixen die aardappel schil smoothie met gist en dan krijgen we olie. En hoeveel olie levert dit nou op? Nou, hier halen we ongeveer zo'n beetje olie uit. Vergelijkbaar wat je nu hier in hebt zitten. Ja, en dus dat is toch uh lang niet genoeg. Daarom hebben we ook een grotere fermentor waar we ook in werken. Dus wat we net in het klein zagen, dat is deze ketel in t groot. Ja, dit is een slag groter. En daar tappen we dit uit af. Oh ja, en uh, hier zit de olie nog in. Maar hoe we dat eruit halen? Ja, dat is wel geheim. Daar kan ik niet laten zien. Ja, t geheim van de smid. Maar ik ben toch wel benieuwd naar die olie. Kun je mij dat laten zien? Ja, laten we dat doen. Ga maar mee. Ok, ik wil nou wel die olie zien. Ja. Ja, he he. Dit wilde ik. Dit zijn die olieën toch? Ja, dit zijn onze verschillende type olieën, dus we hebben harde vetten. Dat gaat bijvoorbeeld in chocola, dus als je dat opeet dan smelt het in je mond. Dat geeft dat lekkere gevoel. Heerlijk! En je hebt ook vloeibare olie. Die gaan bijvoorbeeld in margarine of in frituurolie. En uh, allerlei type olie en vetten daar tussenin. Ok. En komt dit dan allemaal uit die smurrie? Ja, dus eigenlijk per smurrie halen we één type olie of vet. Dus uh, voor dit hadden we een ander type smurrie nodig dan voor dit. Ja. En denk je dan dat deze manier van olie maken in de toekomst palmolie gaat vervangen? In de toekomst wel, maar daar moet nog heel veel voor gebeuren. Maar dit is een uh stap in de goede richting. Dus jullie zijn goed bezig. Dank je wel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20158772 224 259 2024-03-18T15:05:00+00:00 yes no olie milieu duurzaamheid https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-parkinson 2024-03-19T08:58:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45321.w613.r16-9.1d0fdc6.webp Het Klokhuis | Parkinson Mensen met de ziekte van Parkinson krijgen vaak moeite met bewegen en lopen. Dat komt doordat de ziekte iets verandert in hun hersenen. Wetenschappers hebben ontdekt dat er trucjes zijn waardoor het lopen toch lukt. Achteruit lopen, huppelen, stuiteren met een bal of tellen. Onderzoekers Anouk Tosserams en Jorik Nonnekes leggen Tirsa uit hoe dat werkt en wat er precies gebeurt in de hersenen. Hun onderzoek won de zevende Klokhuis Wetenschapsprijs. De vrachtwagenchauffeuses ontdekken de automatische piloot. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350109 910.28 1576 2024-03-20T18:30:00+00:00 yes no ziek hersenen wetenschap https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-zweet 2024-03-19T09:00:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45322.w613.r16-9.2486773.webp Het Klokhuis | Zweet Zweten. We doen het allemaal, in meer of mindere mate. De hele dag door. Op een normale dag zweet je zo'n 1 liter vocht. Maar is het extreem warm of ben je heel hard aan het sporten dan kan het wel oplopen tot tien liter zweet. Maar wist je dat je ook kan communiceren met zweet? Pascal zoekt het uit. In de sketch is Sam zenuwachtig voor zijn date. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1337451 943.006 1600 2024-03-22T18:30:00+00:00 yes no lichaam zweet sport warm https://schooltv.nl/video-item/het-verhaal-van-oranje-nassau-in-de-klas-de-toekomst-van-het-koningshuis 2024-03-21T07:33:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45329.w613.r16-9.394e036.webp Het verhaal van Oranje Nassau in de klas | De toekomst van het koningshuis De familie Oranje-Nassau is al meer dan vier eeuwen verbonden met Nederland. Van de eerste stadhouders en machtige koningen, tot koning Willem-Alexander en kroonprinses Amalia. Blijven de Oranjes in de toekomst zo’n grote rol spelen in onze geschiedenis? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20159431 483.64 2476 2024-03-20T19:45:00+00:00 yes no Willem-Alexander koningshuis monarchie democratie staatsinrichting https://schooltv.nl/video-item/vergrijzing-maatschappelijke-en-economische-gevolgen-van-de-veranderende-bevolkingsopbouw 2025-01-21T10:33:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/27000/images/27147.w613.r16-9.6fb0352.webp Vergrijzing | Maatschappelijke en economische gevolgen van een verouderende bevolking https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 33 yes no vergrijzing bevolking demografie https://schooltv.nl/video-item/afval-en-verspilling-videos-over-microplastics-elektronisch-afval-en-voedselverspilling 2024-03-19T10:39:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44525.w613.r16-9.b44427b.webp Afval en verspilling | Video's over microplastics, elektronisch afval en voedselverspilling https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 89 yes no afval plastic consumptiegedrag https://schooltv.nl/video-item/hoe-trainen-mariniers-je-uithoudingsvermogen-testen 2024-03-20T09:20:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45324.w613.r16-9.fddb661.webp Hoe trainen mariniers? | Je uithoudingsvermogen testen Om voorbereid te zijn op de moeilijkste omstandigheden, moeten jullie natuurlijk ook heel veel trainen. Dat klopt. Ze zijn al lekker bezig, maar wat staat er nu op de planning? Nou, wat we nu gaan doen is de amfibische Cross. En bij deze amfibische Cross daar wordt eigenlijk je uithoudingsvermogen getest en leer je gewoon echt goed samenwerken met z'n allen. De amfibische Cross. Ja, supertof want Ik mag meedoen, maar heel effe, want kijk, jullie zijn natuurlijk allemaal getraind. Jullie hebben ervaring. Ik heb nul ervaring. Ik heb geen idee wat me te wachten staat, dus dat wordt wel een dingetje voor mij. Nou, daarom doen we met z'n allen, daar staat het Corps ook voor dat wij dat uh met z'n allen oplossen. Oké, ik hoop dat jullie mij er een beetje doorheen sleuren. Ja, daar gaat ie. Want uh de amfibische Cross gaat beginnen. Amfibische Cross gaat beginnen. We gaan. Straks gaat de boot op. Gaan we richting de bunker. Met de boot over de bunker heen rennen we richting het strand terug naar de landingsplek. Door het water helemaal naar de overkant en dan tikken we de paal aan. Ja? Boot op. We zijn begonnen. Oke. Nou, de hele boot moet dus serieus over de bunker en je ziet hoe hoog het is. In je eentje gaat dat je natuurlijk never nooit lukken, dus ook hier moet je echt samenwerken. Teamwork. Ja, het is nat. Ah, thanks. Nou, mijn linkerkant is al lekker verzuurd dus da’s top. Oke nu naar het strand, naar het water. Ja, de lol is er nu wel een beetje vanaf, mijn rug doet pijn, mn vingers en we moeten nog helemaal naar de overkant die paal aantikken. Ah. Ik ben zeiknat. Roei, roei, roei. En terug. Roei, roei. Ik kan niet meer. Oke, heef ff hoor. Ik zit er helemaal doorheen. Maar ik moet wel zeggen dankzij jullie is het me wel gelukt. Dus dank jullie wel. Dat leer je ook in de opleiding. Stukje verbondenheid, kracht en toewijding. Oke, nu lekker effe naar binnen. Effe opwarmen. Oh. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20159742 205.952 501 2024-03-19T13:16:00+00:00 yes no roeien leger Pascal Tan trainen https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wat-is-holi 2026-03-09T09:53:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45328.w613.r16-9.57f3d3e.webp Wat is Holi? | Clipphanger Holi is het belangrijkste feest in het hindoeïsme. Het grijpt terug op een eeuwenoud verhaal over prins Prahalad, die door de hindoe-god Vishnu wordt gered van zijn tirannieke vader en kwaadaardige tante. Huuuuuh. Tijdens het Holi-feest wordt Vishnu vereerd en de lente gevierd. Dat gebeurt door het planten van een stekje. 40 dagen later wordt daar een brandstapel omheen gebouwd. Het is dan volle maan en een dag voor het holifeest. De priester brengt een offer en verwijdert het plantje. De brandstapel gaat in de fik, en muziekgroepen lopen eromheen terwijl ze holi-liederen zingen. Zo wordt gevierd dat het goede het kwade overwint - als het goed is. Op de ochtend van holi komen hindoes samen om te bidden. Ze drukken een stip van as bij elkaar op het voorhoofd. En dan kan het feest echt beginnen. Iedereen bekogelt elkaar met verfpoeder in alle kleuren van de regenboog. Dat ziet er niet alleen vrolijk uit, door dat poeder zie je geen verschillen meer. Jong of oud, arm of rijk, iedereen is gelijk! Holy holi, wat een feest! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20160492 83.56 3987 2024-03-20T23:15:00+00:00 yes no Holi hindoeïsme religie feest lente https://schooltv.nl/item/wat-weet-jij-over-duitsland-in-europa-examenquiz-bij-geschiedenis-voor-havovwo 2024-03-20T09:31:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45326.w613.r16-9.01af4b9.jpg Wat weet jij over Duitsland in Europa? | Examenquiz bij geschiedenis voor havo/vwo In de twintigste eeuw verandert Duitsland onder Hitler in een dictatuur. Wat weet jij van de opkomst van het nationaal-socialisme, de Tweede Wereldoorlog en de Koude Oorlog? Klik op de afbeelding en test je kennis. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 1124 2024-03-20T10:00:00+00:00 yes no Duitsland Tweede Wereldoorlog nazi Hitler Koude Oorlog communisme kapitalisme https://schooltv.nl/item/wat-weet-jij-over-de-aarde-als-natuurlijk-systeem-examenquiz-aardrijkskunde-vwo 2024-03-20T10:07:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45327.w613.r16-9.ee18498.jpg Wat weet jij over de aarde als natuurlijk systeem? | Examenquiz bij aardrijkskunde voor vwo Test of jij goed bent voorbereid op je examen aardrijkskunde! Wat weet je van platentektoniek, de koolstofkringloop en oceanische circulatie? Klik op de afbeelding om te beginnen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 776 yes no examen platentektoniek aarde klimaat oceaan https://schooltv.nl/video-item/hoe-werkt-een-f16-een-razendsnel-vliegtuig 2024-03-21T09:07:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45331.w613.r16-9.2e60948.webp Hoe werkt een F16? | Een razendsnel vliegtuig Nou, hier staat ie dan, de F16. Wow, wat een ding joh. Jeetje. Het is eigenlijk een soort vliegende motor. Daar zit je, en daar zit de lucht inlaat. Uh, daar gaat heel veel lucht in. Die wordt hier helemaal samengedrukt. Een stukje verderop in een soort van compressor, let op je hoofd. Ja, we lopen effe onder het vliegtuig door. Cool. Komt ie hier in de verbrandingskamer. Ja uh dan komt er uh brandstof bij. Oh, wordt ie in de brand gestoken eigenlijk die lucht met die brandstof en dan zet die natuurlijk in in korte tijd heel erg uit. Uh en gaat ie verder door de motor heen en dan komt ie hier aan de achterkant. Maar die lucht, die wordt dus aangestoken, dus dat ontploft eigenlijk. soort van? Eigenlijk is een soort gecontroleerde ontploffing inderdaad. En die ontploffing, die komt hier aan de achterkant er onderuit en die duwt eigenlijk daardoor het vliegtuig uh naar voren toe. Wow! En hoe hard gaat ie nou deze? Hij gaat ongeveer twee keer zo hard als de snelheid van t geluid. Twee keer zo snel als het geluid? Twee keer zo snel als t geluid. En dat is? Dat is ongeveer 2000 kilometer per uur. Wow dat is echt, dat is gewoon bijna twee keer zo snel als een gewoon vliegtuig, toch? Zo ongeveer twee keer zo snel als een gewoon vliegtuig ja. Ik vind het niet normaal. En dat puntje, want daar zit ik al de hele tijd naar te kijken, maar ik vind dit er altijd zo een soort van gevaarlijk uitzien, maar dat is het waarschijnlijk niet? Nee, dat is t helemaal niet. Dit is de we noem het de Piton tube, de Piton buis. En d'r zit een gaatje in aan de voorkant, zoals je kunt zien. En er zitten ook gaatjes aan de zijkant. En dit is eigenlijk het instrument om de snelheid van het vliegtuig te meten. Ok, dus hij gebruikt de druk, de lucht die hier in dit gaatje komt. Ja. En de lucht die hier door deze gaatjes gaan om de luchtdruk te bepalen. En aan de hand daarvan kun je dan meten hoe hard het vliegtuig gaat. Hey en die dingen aan de zijkant? Het lijken wel...het zijn vast geen bommen, maar. Mensen denken vaak dat t bommen zijn, maar dit zijn brandstoftanks, dus deze zit helemaal vol met kerosine. Aha. En die kerosine gaat dan weer door de vleugel naar de motor toe. Voor de ontploffing zeg maar. Precies ja, zodat we langer kunnen vliegen. Nou, volgens mij moet jij gaan vliegen. Ja klopt. Ik uh ga de cockpit in. Ja. Oh wat een spektakel hè? Daar ging hij gewoon. Dit is toch wel een fijn idee dat die apparaten klaar staan voor als t echt een keertje misgaat. Beetje een dubbel gevoel, want aan de ene kant is het super gaaf om het allemaal zo te zien. En aan de andere kant hoop ik toch dat we het niet vaak nodig gaan hebben. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20160831 166.592 1706 2024-03-21T09:01:00+00:00 yes no vliegtuig piloot leger https://schooltv.nl/video-item/biologie-examen-erfelijkheid-en-evolutie-vmbo-examenvideos-bij-biologie-over-erfelijkheid-en-evolutie 2025-04-04T12:42:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44583.w613.r16-9.e3c8b84.webp Biologie examen: erfelijkheid en evolutie | Vmbo examenvideo's bij biologie over erfelijkheid en evolutie. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 37 yes no erfelijke eigenschap erfelijkheid evolutie evolutietheorie https://schooltv.nl/video-item/biologie-examen-van-generatie-op-generatie-vmbo-examenvideos-bij-biologie-over-voortplanting-en-seksualiteit 2025-04-04T12:40:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/42000/images/42602.w613.r16-9.22856f5.webp Biologie examen: van generatie op generatie | Vmbo examenvideo's bij biologie over voortplanting en seksualiteit. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 25 yes no voortplanting seks zwanger https://schooltv.nl/video-item/biologie-examen-bescherming-en-antistoffen-vmbo-examenvideos-bij-biologie-over-het-lichamelijke-afweersysteem 2025-04-04T12:19:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45058.w613.r16-9.7873def.png Biologie examen: bescherming en antistoffen | Vmbo examenvideo's bij biologie over het lichamelijke afweersysteem. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 38 yes no immuunsysteem afweer antistof virus bacterie https://schooltv.nl/video-item/wat-is-moderato-een-tempoaanduiding-van-de-snelheid-waarmee-een-muziekstuk-wordt-gespeeld 2024-03-22T12:40:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45334.w613.r16-9.495c58b.webp Wat is moderato? | Een tempoaanduiding van de snelheid waarmee een muziekstuk wordt gespeeld Wat hebben een bushalte in Krimpen aan de IJssel... ...en een militante neo-pythagoreïsche filosoof... ...te maken met een tempoaanduiding? Een tempoaanduiding is heel eenvoudig een aanduiding van de snelheid waarmee een muziekstuk wordt gespeeld. De componist heeft het zo bedacht, de aanduiding verschijnt op de bladmuziek en je weet hoe snel het moet. Dat kan van heel langzaam, tot heel snel, of precies ertussenin. Nou, daar zitten we vandaag: precies ertussenin. Een echt Hollands Vinex-, spruitjeslucht-tempo: moderato. 108 tot 120 slagen per minuut volgens Wikipedia. Dat is heel handig af te meten met een metronoom. Vroeger had je die niet. Gelukkig had je wel een hartslag, als het goed is. ‘Hij is dood...’ En die was in rust zo 60 à 70 slagen. Daar kon je een beetje op baseren hoe snel iets dan moest worden gespeeld. Moderato komt trouwens van het Latijnse woord Moderatus. En dat betekent: ingehouden, beheerst. Doe maar normaal dan doe je gek genoeg. In de eerste eeuw na Christus had je Moderatus van Gades, dat was dus die militante filosoof. Wat dat ook moge betekenen… Hij vond dat je met getallen dingen beter kon uitdrukken dan met woorden. Dat is heel toepasselijk als het over een metronoomcijfer gaat. Goed bezig, Moderatus! Moderato hoor je trouwens terug in het Eerste Celloconcert van Joseph Haydn, de Strijkersserenade van Tsjaikovski... ...de Tweede Symfonie van Anton Bruckner en het Tweede Pianoconcert van Rachmaninov. Én in Call me maybe van Carly Rae Jepsen en Stronger van Britney Spears. Er is trouwens ook een moderato aardbeving geweest op Pinkpop. Race against the machine was lekker aan het maaien en het veld ging helemaal uit z'n dak met 2 Hertz, volgens het KNMI. Een Hertz is een trilling per seconde, keer twee, keer 60 is 120 BPM: een Moderato aardbeving! En over trilling gesproken: Thriller van Michael Jackson: 118 BPM. Dat is ook gewoon een Moderatio hit. Op de oortjes in de bus door Krimpen aan de IJssel met Micheal Jackson. Een bushalte Moderato! Nou ja zeg, echt waar! Tenzij de chauffeur haast heeft. Dan rijdt hij er presto voorbij. - Wat is Presto? Wat presto is? Dat komt een andere keer. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20160829 152.384 2031-03-20T23:00:00+00:00 139 2024-03-21T08:41:39+00:00 yes no muziek klassiek tempo https://schooltv.nl/video-item/wat-is-een-symfonie-het-opwarmertje-voor-de-opera-dat-een-groot-succes-werd 2024-03-22T12:41:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45335.w613.r16-9.a521c21.webp Wat is een symfonie? | Het opwarmertje voor de opera, dat een groot succes werd Deze video wordt mede mogelijk gemaakt door Huisartsenpraktijk Symfonie in Bunschoten... ...Winkelcentrum Symfonie in Nieuw-Vennep... ...en Snackbar Symfonie in Maassen. Nou, de symfonie dus. Daar gaan we het over hebben. De symfonie die ken je wel van een symfonieorkest... ...of van de Bittersweet symphony, of het liedje Symphony van Clean Bandit... ...of ‘de mooiste symfonie onder de film genaamd wij tweeën”. De Poema’s, schitterend! Maar we gaan terug in de tijd want het woord Symfonie -het zal weer eens niet- komt uit het oud-Grieks. Ja mijn Grieks is niet zo goed maar betekent Mooi bedacht! Maar die oude Grieken kenden nog geen Vijfde van Beethoven. Dat kwam veel later pas. In de Middeleeuwen had je het woord Symfonie als omschrijving van een instrument... ...dat meerdere geluiden tegelijkertijd kon voortbrengen. Een spinet -een toetsinstrument- werd ook wel een symfonie genoemd. Want ja: dat kon ook door één persoon meerdere klanken voortbrengen. De muziekvorm kwam pas later. In Italië in de buurt van Napels in de 17e eeuw had je de Sinfonia. Het was eigenlijk een meerdelige instrumentale opening van een opera. Nog voordat er aria’s werden gezongen bood de componist... ...in zo’n Sinfonia al wat smakelijke melodietjes om het publiek op te warmen. Maar die Sinfonia’s werden zó populair dat ze ook los van de opera werden uitgevoerd... ...en ook werden gecomponeerd los van de opera. De indeling was heel voorspelbaar: snel-langzaam-snel. Drie delen, publiek wist waar het aan toe was. Het was fris uitgevoerd door een compact orkest met voornamelijk strijkers en misschien een paar blazers. Belangrijke persoon in dat licht is Johann Stamitz. Een Tsjech, Johann Stamitz, die uiteindelijk ook in Mannheim, de stad in Duitsland, veel heeft betekend voor de ontwikkeling... ...van de symfonie zoals die later door Haydn en Mozart werd doorontwikkeld. Mannheim, de industriestad waar we ook de fiets, de auto, de trekker en dus de symfonie aan te danken hebben. Dank u Mannheim! Die symfonieën van Stamitz waren vrij formeel. Een heldere indeling waar ook later Joseph Haydn met meer dan 100 symfonieën... ...en Mozart met 41 officiële symfonieën mee aan de slag gingen. De indeling werd wel iets uitgebreid. Want van drie ging het naar vier. Eerste deel snel, dan een langzaam, bedachtzaam tweede deel, dan een scherzo of een menuet als een tussendoortje... ...en vervolgens weer snel: de finale, het vierde deel. En dit recept bleek behoorlijk verslavend te zijn. Maar die muziek stond vaak op zichzelf, had verder niet echt een boodschap. Die eigenheid werd onder meer door Ludwig van Beethoven ontwikkeld. Ik pak eerst de Hollanders, en dan de Pruissen en dan de Russ... - Hmmm... Zijn symfonie Eroïca werd geschreven als een soort eerbetoon aan Napoleon. En zijn Negende symfonie -met het bekende Ode an die Freude- was weer gebaseerd op een gedicht van Schiller: ‘Alle Menschen werden Brüder’. Ander voorbeeld daarvan is de Symphonie Fantastique van Hector Berlioz. Waarschijnlijk geschreven onder invloed van bepaalde zaken is het een heel bijzonder werk geworden met een heksensabbat... ...en een gang naar het schavot. Je hoort de hakbijl gewoon vallen! Je ziet hem bijna door het orkest dat dat kan verklanken. Nou, dat kon omdat het orkest is uitgegroeid van wat strijkertjes en een paar hobo’s in Mannheim, tot een joekel van een ‘instrument’ met strijkers, houtblazers, koperblazers: trompetten, trombones, tuba’s... ...en ook veel slagwerk. Niet alleen pauken maar ook bekkens, gong, triangel, klokkenspel... ...windmachine... ...autotoeters? Inderdaad! het kon uiteindelijk niet op. Het leidde zelf tot een record met de première van de Achtste Symfonie van Gustav Mahler, begin 20e eeuw. Daar in München, op een goede of slechte avond, stonden 1030 mensen op het podium. Het schijnt nogal een behoorlijk kabaal te zijn geweest, de uitvoering was niet al te best... ...en dan te bedenken dat Mahler het heeft gecomponeerd als een ultieme blijk van zijn liefde voor Alma. Alma zijn vlam, zijn overspelige vrouw... ...die daar niet mee zou ophouden. Tevergeefs dus… ...het heeft wel mooi een record opgeleverd. Dat is wel leuk. Over records gesproken: je hebt symfonieën die lang zijn, die kort zijn, die groot zijn, die zacht zijn. De kortste is van Michael Wolters. Een in Duitsland geboren componist die in Engeland... ...al jarenlang de gekste fratsen verzint zoals zijn Spring Symphony: 17 seconden kort en bestaat uit meerdere delen. Jaja… De langste is de Tweede Orgelsymfonie van Sorabji. Ga d’r maar aanstaan: acht en een half uur! 1 organist. Op Youtube zie je de slotakkoorden van die Tweede Orgelsymfonie en de organist die als een gebroken man... ...van die orgelbank weg strompelt. - “Geef me applaus.” Ik neem aan dat de man wel een incontinentieluier aan had. Zo’n luier is trouwens ook niet onverstandig als je naar de Derde Symfonie van Mahler gaat. Want die derde van Mahler kan één uur en drie kwartier duren. Dan zul je zeggen: “Nou dat hou ik net op”. Ja, maar je zult net zien hè. Maak die luisterervaring makkelijk. Mahler 3: luier aan. Mahler 3: luier aan. Okee. - “Snelste geld dat ik ooit verdient heb.” In elk geval: die wereld van die symfonie... ...schitterend. dat smaakt toch naar meer? Snackbar Symfonie in Maarssen: 2e kipkorn gratis bij vermelding kortingscode: Muziek in een Notendop. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20161302 317.226 2031-03-20T23:00:00+00:00 285 2024-03-21T09:07:02+00:00 yes no muziek klassiek symfonieorkest https://schooltv.nl/video-item/wat-betekenen-majeur-en-mineur-sommige-muziekstukken-staan-in-majeur-en-sommige-in-mineur-je-hoort-direct-het-verschil-in-karakter 2024-03-22T12:39:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45336.w613.r16-9.485c79d.webp Wat betekenen majeur en mineur? | Groot verschil in muzikaal karakter Wat hebben FC Volendam, Eric Clapton en Thalia en Melpomene... ...te maken met majeur en mineur? Ja, nou hoor ik je denken: wie zijn Thalia en Melpomene? Nou, dat heeft te maken met de Griekse tragedie en komedie. Thalia is van de komedie en Melpomene is van de tragedie. ...Dat heeft te maken met die bekende maskers: een blij gezichtje en een droevig gezichtje. Majeur en mineur. Als je in majeur bent is de stemming opperbest. Het is opgetogenheid, blijdschap, zonneschijn, openheid. Als in mineur bent; ik las in de krant: FC Volendam in mineur na verlies tegen GVVV. Dan ben je bedroefd, dan ben je verdrietig. Dan ben je klein, somber, ingetogen. Maar wat hebben die nou met de muziek te maken? Is muziek in majeur altijd blij? En is muziek in mineur altijd bedroefd? Nee, dat is veel te kort door de bocht. Had ik maar een piano om dat …. Ja, die hebben alles met muziek te maken: majeur en mineur. Het komt eigenlijk van majeur, major: de grotere. En mineur, minor: de kleinere. Je hoort vast wel eens op NPO Klassiek: "Dit was het Vioolconcert van Mendelssohn in E kleine terts". “Kleine wattes?” Ja: de kleine terts. Dat slaat op een interval, een mineur interval. Een interval is een afstand tussen twee tonen, in dit geval: Dit is een kleine terts. Wat is dan een grote terts? Nou, dat is dit: Je hoort gelijk het verschil karakter. Je ziet het aan mijn wenkbrauwen. Grote terts. Op het station, een mededeling: "Dames en heren". Tot er vertraging is: “Dames en heren, de vertraging loopt inmiddels op tot meer dan een uur. Eén noot, groot verschil. Is dat overal zo op de wereld? Nee. In de Chinese muziek in de Indiase muziek, in Arabische werelddelen... ...groeien ze op met hele andere toonsystemen met microtonaliteit en weet ik veel.. ...dat is voor een ander filmpje. Maar daar werken mineur en majeur heel anders. Al is het ook niet overal in de westerse muziek zo dat majeur blij en mineur droevig is. Neem bijvoorbeeld de Missa Criolla van Ramirez. Dat is een hele opgetogen Zuid-Amerikaanse mis… ...in mineur. Opgetogen in mineur. Vioolconcert van Hurlebusch in A klein. Kleine terts: mineur. Het is hele vrolijke muziek; heel zonnig en fris. Tears in heaven van Eric Clapton: een aangrijpend liedje... ...met een droevige tekst. Maar de muziek staat in majeur. Of de televisie: Netwerk. Kennen we dat programma nog met Aart Zeeman. Aart Zeeman. Mineur: serieus, sober, statig. Het wereldtoneel, dat is geen pretje, mensen. Maar gelukkig komt daarna Tussen kunst en kitsch. Dat is weer lekker luchtig. Majeur: vrolijk. Tot je hoort dat deze piano... ...niets waard is. Dan ben je weer in mineur. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20161310 207.637 2031-03-20T23:00:00+00:00 588 2024-03-21T10:53:54+00:00 yes no muziek klassiek https://schooltv.nl/video-item/wat-is-een-wals-een-dans-in-34-maat-met-een-accent-op-de-eerste-tel 2024-03-26T14:38:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45337.w613.r16-9.c6e6415.webp Wat is een wals? | Een dans in 3/4-maat met een accent op de eerste tel Wat hebben ‘Daar wordt aan de deur geklopt’, Graaf Tel en de Johan Cruiff Arena te maken met de wals? De geschiedeni... Wat? ‘De Wals-instructie’ Begin met je linker,- en rechtervoet naast elkaar. Stap naar voren met je linkervoet. Stap diagonaal naar voren met je rechtervoet. Nu zouden mijn voeten ongeveer op schouderbreedte moeten staan. Stap bij elkaar. Zet je linkervoet naast je rechtervoet zodat ze weer naast elkaar staan. Ik geef het op. Dansen is niks voor mij. Laat ik het maar bij de muzíek houden. De wals stamt oorspronkelijk uit de volksmuziek van Zuid-Duitsland en Oostenrijk. Onstaan, al dan niet onder invloed van een volgens het Duitse reinheitsgebot gebrouwen biertje. -Wir gehen walsen- -Bist du verrückt?!’ Kenmerkend voor de wals is de 3/4-maat. Drie kwartnoten in een maat. Zoals Graaf Tel ons al leerde in onze Sesamstraat-jeugd. ♫ Wat fijn, zo'n wals die rustig deint. ♫ ♫ En ik tel 1, 2, 3, tot het eind. ♫ ♫ De maat die blijft maar steeds gelijk. ♫ ♫ Het ritme dat blijft dus vastomlijnd. ♫ Drie tellen in de maat dus, met een accent, een nadruk, op de eerste tel. -Boem-tsjak-tsjak- -Boem-tsjak-tsjak- Uitermate geschikt om als paar op te dansen. Voorlopers van de Wals werden al gedanst in de 12e en 13e eeuw. Dit waren boerendansen. De voorloper die in Parijs gedanst zou zijn heette Nizzarda, de versie uit Beieren heette de Volta. Deze verspreidden zich binnen Europa van het platteland naar de buitenwijken van de stad. Eind 16e eeuw bereikte de walskoort Wenen, waar ie de naam 'Weller' kreeg. De dans werd in de tweede helft van de achttiende eeuw sneller en de dansparen kregen een gesloten danshouding. Een houding waarbij de dame voorover leunt en het lijkt alsof ze zou omvallen als de man er niet zou zijn. De hogere klasse vond deze toestand maar abject en infaam. De dansers dansten zó dicht tegen elkaar dat hun gezichten elkaar bijna raakten. Dat kon natuurlijk niet. Nee, dat kan niet. Toch waren steeds meer edellieden wel klaar met hun eigen brave dansen en zeiden: “Pff, geen bal aan ons geschuifel. Ik ga walsen op het bal van mijn bedienden!” De doorbraak van de wals kwam met het Weens Congres van 1814 en 1815. Waarschijnlijk is de term Weense Wals ook daarvan afgeleid. Tijdens dat Congres werd er gebakkeleid over de Europese situatie na de Napoleontische oorlogen. Na al die ellenlange vergaderingen wilde men niet wenen maar dansen! Er werd daar heel wat afgewalst. De Weense wals werd nóg populairder en steeds meer componisten stortten zich op deze dansmuziek. Een bekende vroeg-moderne wals stamt uit 1788, namelijk “O du lieber Augustin”... ...van de Oostenrijkse minstreel en doedelzakspeler Marx Augustin. In Nederland kennen wij het beter als het Sinterklaasliedje “Daar wordt aan de deur geklopt”. Een familie die onlosmakelijk met de wals verbonden is, is de familie Strauss. Johann Strauss sr. heeft ertoe bijgedragen... ...dat de boerendans werd omgevormd tot een dans die ook op de Duitse hoven werd gedanst. Daarna ging het heel hard: Johann Strauss junior zorgde voor een verdere verspreiding van de wals... ...over Europa en naar de rest van de wereld... ...en Levi Strauss deed hetzelfde voor de spijkerbroek. Maargoed, wie Johann Strauss zegt, zegt André Rieu. De man die de rotondes in Maastricht altijd driekwart neemt. De man die met zijn Johann Strauss Orchestra de wereld over walst en die op de middenstip van de Amsterdam Arena... ...de Second Waltz van Sjostakovitsj speelde en met diezelfde muziek 28 weken lang in de Top 40 stond. Respect. De muziek bij de wals ontwikkelde zich in de loop der jaren tot een zelfstandige stijl. Of ik zo 1-2-3 wat componisten weet? Tuurlijk: Schubert, Brahms, Tsjaikovski en ook Chopin. Vooral de versie van de Minutenwals die Chopin voor Jasperina de Jong schreef deed het erg goed. Na 1900 verloor de wals aan populariteit. Maurice Ravel probeerde er in 1920 op zijn manier nog een extreme draai aan te geven met La valse. Waarin de Weense wals tot bijna bizarre proporties is uitvergroot. Een musicoloog omschreef het als volgt: ‘Het is niet zomaar een wals, het is een wals over walsen, een wals... ...die over zichzelf heen walst…’ Kortom, een wals met een persoonlijkheidsstoornis. De geboorte van de rock 'n' roll eind jaren 50 zorgde natuurlijk voor een muzikale revolutie... ...maar die goeie ouwe wals werd niet vergeten. Denk aan Billy Joel met Pianoman, Leonard Cohen met Hallelujah, REM met Everybody Hurts... en Alicia Keys met Fallin’. En vlak ook pub-hits als Mull of Kintyre, Scarborough Fair en Brabant van Guus Meeuwis niet uit. En wie de nodige versnaperingen op heeft gaat nog steeds walsend naar huis... ...fietsend over gebaande paden... ...geëffend met een wals. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20161311 316.309 2031-03-20T23:00:00+00:00 547 2024-03-21T11:06:50+00:00 yes no muziek klassiek dansen https://schooltv.nl/video-item/aardbevingen-videos-over-aardbevingen-wat-zijn-dat-hoe-meten-we-die-en-hoe-kan-je-aardbevingen-voorspellen 2024-03-21T16:23:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40462.w613.r16-9.ac20ffa.webp Aardbevingen | Video's over aardbevingen: hoe ontstaan die, hoe wordt het gemeten en hoe kan je aardbevingen voorspellen? https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 1166 yes no aardbeving platentektoniek aarde tsunami https://schooltv.nl/video-item/poolgebied-videos-over-de-noordpool-en-zuidpool 2026-02-09T11:12:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/48000/images/48838.w613.r16-9.3a44611.jpg Poolgebied | Video's over de noordpool en zuidpool https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 1155 yes no Noordpool zuidpool https://schooltv.nl/video-item/wat-doet-een-dirigent-de-dirigent-is-de-leider-van-het-orkest 2024-03-26T14:38:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45340.w613.r16-9.1388f31.webp Wat doet een dirigent? | De dirigent is de leider van het orkest Wat hebben Idols, een kapotte kandelaar en een septische Fransoos met een dirigent te maken? De dirigent. De persoon met de beroemdste rug van het orkest, want in de concertzaal kijk je 99% van de tijd... ...tegen de achterzijde, de overige 1% zien we de vaak bezwete voorzijde waar we ons applaus naartoe klappen. De dirigent heeft de touwtjes in handen. Nja, touwtjes, het dirigeerstokje, de baton. Dat is Frans, voor stok. Al is het gebruik daarvan niet in baton gegoten. Want sommige dirigenten doen het met de met blote handen. En dan heb je d'r bij die zelfs aan hun wenkbrauwen genoeg hebben. Maar wát geeft de dirigent nou precies aan en hoe lang gebeurt dit nou al? Om te beginnen komt het woord dirigent van het Latijnse werkwoord dirigere, 'afbakenen, regelen, leiden'. Hij is dus de leider. Met een korte ei. Als het niet botert met het orkest is 'ie een lange ij-lijder. Het Engelse woord voor dirigent is trouwens conductor. Dat woord betekent ook 'geleider', een "materiaal... ...dat de eigenschap heeft warmte, elektriciteit of een andere vorm van energie te geleiden" lees ik als definitie. Best treffend: de gemiddelde dirigent kijkt bij intense muziek soms alsof hij van hogerhand wordt ingestraald... ...en ziet er na afloop soms inderdaad uit alsof er 230 volt en een flinke lading zweet doorheen is gegaan. Vroeger, Heul vroeger was het allemaal wat gemoedelijker, wat kleinschaliger. Dat weten we dankzij schrijver ​​Martianus Capella. 'A, Capella!' hoor ik niemand denken. Enfin, Martianus schreef in de 4e eeuw na Christus over de wijsvinger als.. ... 'de vinger die de dirigent bij de verschillende gezangen beweegt.'. ♪ Wij houden van ... ♪ Dus geen baton, geen groteske tweehands gestes. Nee, gewoon een vingertje. Rond het jaar 1000 was het notenschrift nog niet echt ontwikkeld dus als geheugensteuntje hadden de monniken... ...er een handje van om met de hand de toonhoogte aan te geven. Kijk, geef ze een wijsvinger en ze pakken de hele hand. Maargoed, die praktijk die kom je tegenwoordig nog steeds tegen, denk aan die eerste audities uit Idols. ‘Cheironomie’ noemen we dat, maar daarmee kwam je in Idols niet per se in de volgende ronde. - Henk-Jan: Zo, dat was hoog. Toen de melodie steeds duidelijker kon worden genoteerd, kon de dirigent zich op andere zaken richten. Zoals dure auto's en een penthouse? Nee dat kwam later. Rond 1100 ging het om het 'stuwen van de beweging'. De dirigent kreeg een steeds officiëlere functie, kreeg status. En een staf, net als de Sint. Een prior- of cantorstaf, zegmaar het dirigeerstokje van toen. Een flinke unit, vaak van edelmetaal en voorzien van versieringen zoals een appel, een huisje of een kerk. En maar stampen met die staf - de dirigent van toen had beste biceps. Tot ver in de negentiende eeuw werd de staf gebruikt, soms met dodelijke afloop. Jean-Baptiste Lully sloeg zo driest de maat dat z'n stok dwars door z'n voet ging. Is dat dodelijk dan? zeg je sceptisch. Maar Lully werd septisch en stierf. Dit speelde in de 17e eeuw. Vanaf de monnikse middeleeuwen veranderde er veel in de muziekwereld. Ritme en beweging werden steeds complexer en zo'n zware staf bleek iets te straf. Begin 19e eeuw zwaaide er wat voor de orkesten. Louis Spohr en Felix Mendelssohn pionierden met de baton... ...waarbij de meeste dirigenten rechtsdragend zijn. Ene Daniel Turk nam zijn stok zo enthousiast ter hand dat hij een kandelaar op z'n kop kreeg. De opkomst van de baton ging samen met de steeds groter wordende orkesten en steeds complexere muziek. De dirigent werd steeds belangrijker en mocht beide handen uit de mouwen steken. Rechts om de maat te houden, links om de dynamiek aan te geven... ...en specifieke instrumenten of instrumentgroepen uit te lichten. Dus de violen, of die klarinet. Om speelmanieren aan te duiden, zoals ‘dolce’, een ‘roerende’ beweging... ...of ‘con fuoco’ een gebalde vuist. Je zou ook kunnen denken ‘Koffie na de repetitie’? Of... ‘Ik krijg je wel met je lelijke klarinet-inzet’. Maar los van het handwerk: de dirigent werd een interpreet. Iemand die met muziek van een ander... ...de componist, aan de slag gaat en die muziek interpreteert. Want hoe laat je een groots orkestwerk klinken? Wanneer versnel je, waar plaats je een accent of houd je even in? Als dirigent ben je daarmee eigenlijk een deel van een muziekstuk geworden. En je belangrijkste werk gebeurt tijdens de repetities: hoe breng je wat je in je hoofd hoort... ...over op een grote groep musici? Dat vereist een flinke dosis tact en fijngevoeligheid. Zeker op een regenachtige maandagmorgen. En als die muzikale communicatie slaagt, heeft het publiek een prachtige avond. Een paar van de eerste grote fulltime dirigenten waren Hans von Bülow, Arthur Nikisch en Arturo Toscanini. Tegen het eind van de 19e eeuw de dirigent uitgegroeid tot artistiek leider van orkesten. In de 20e eeuw ontstonden... ...er specialisaties. Zo kon je naam maken als oudemuziekexpert, als je je stortte op de muziek van Bach ...en tijdgenoten, of als avontuurlijke avantgarde-dirigent als je je met Stockhausen, Boulez en Berio bezighield. Belangrijke namen uit die tijd zijn Willem Mengelberg, Bruno Walter, Wilhelm Furtwängler, Otto Klemperer... ...Herbert von Karajan, Leonard Bernstein en Bernard Haitink. Ja, dat zijn een hoop mannen. Orkestdirectie is nog steeds grotendeels een mannenbolwerk... ...al staan het Radio Filharmonisch en het Residentie Orkest bijvoorbeeld onder leiding van een vrouw. ...en reken er maar op dat zij hun mannetje staan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20162035 356.8 2031-03-21T23:00:00+00:00 478 2024-03-22T08:26:19+00:00 yes no muziek klassiek dirigent dirigeren https://schooltv.nl/video-item/wat-is-een-romance-een-liefdesgeschiedenis-op-muziek 2024-03-26T14:37:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45341.w613.r16-9.f33dad2.webp Wat is een romance? | Een liefdesgeschiedenis op muziek Wat hebben kolonisten, ijstaart en de Noord-Spaanse graanoogst met een romance te maken? De romance - het woord komt van het Latijnse romanice of het provencaalse romans en betekent: 'in de Romaanse taal geschreven'. Het ging hier om korte verhalende gedichten, veelal met een opbeurende, warmhartige inhoud. De romance als muziekvorm ontstond in de Spaanse Middeleeuwen. Het is een lovestory om je gitaarsnaren bij af te likken. Ver vóór de opkomst van Tinder, datingsites of contactadvertenties in de krant... ...was er de wereld van de Hoofse Liefde. Die hoofse liefde slaat op "een exclusieve relatie die blijvend, oprecht en onbaatzuchtig is, en gebaseerd op de vrije wil... ...van beide partners. Ze is niet uit op driftbevrediging, maar vereist zelfbeheersing en de bereidheid om voor de ander te lijden. "Oké dan, dus: vergeet het vleselijke aspect... ...zorg dat je elkaar niet al te vaak ziet. ...zo breng je elkaar het hoof op hol. Deze hoofse romance vond via gedichten zijn weg naar zang en snarenspel. Want waar het hart vol van is, loopt de mond van over. All you need is love, zongen de Beatles al in 1367. En net als een Beatles-liedje waren romances vaak coupletliederen met een amoureus of teder karakter. Vanaf de 14e eeuw zijn er romances bekend. Ze ontstonden aan de vorstenhoven en vonden hun weg naar het gewone volk via troubadours. Van dorpsfeesten tot gezang bij de graanoogst: de romance was overal en ging zelfs het schip in. Door de Spaanse ontdekkingsreizen en kolonisatiedrift raakte het genre wereldwijd verspreid. De opkomst van de boekdrukkunst zorgde voor verdere popularisering. In Antwerpen verscheen rond 1550 de verzameling Cancionero de romances. Romances konden puur instrumentaal zijn, of vocaal, zowel een- als meerstemmig... ...met begeleiding van een gezellige draailier of een viool of getokkelde snaarinstrumenten. De inhoud was breed: naast het vieren van de hoofse liefde gingen romances ook over andere verzonnen verhalen... ...of over de actualiteit. Na verloop van tijd ontstaan subgenres, zoals de romance de ciego - de blindenromance. Zangers zonder gezichtsvermogen maar met hart voor de zaak trokken langs jaarmarkten met hun eigen repertoire. De lyrics waren vaak sentimenteel, bombastisch en burlesk. Vooral vrouwen waren er gek op en kochten velletjes met songteksten die ze dan uit hun hoofd leerden... ...en zongen tijdens het ophangen van de was aan zo'n waslijntje... ...in een pittoresk stadje dat je kent uit de ANWB Kampioen. In de 16e en 17e eeuw werd de romance steeds verfijnder. De coupletliederen werden uitgebreid met een refrein, waarmee de Beatlisering een feit was. In de barok raakte de goeie ouwe romance een beetje op de achtergrond... ...door de opkomst van nieuwe vormen van muziekdrama. Uitdoven doet de romance niet. Zo is er het lied 'Plaisir d'Amour' van Padre Martini... ...een typisch voorbeeld van de 18e eeuwse romance als sentimenteel lied. Uitgevers konden goed cashen met romances. Zanger en componist Felice Blanghini verkocht een bundeltje... ...met de titel 'Il est trop tard' voor 200 Francs aan een uitgever... ...die er vervolgens 20.000 Francs winst mee maakte. Huilen was voor Blanghini toen inderdaad trop tard. Je had trouwens zelfs Romance-tijdschriften begin 19e eeuw. En romancezangers werden gevierde sterren met typische sterren-uitspraken. Paulin Duchambge bijvoorbeeld zei: 'ik componeer mijn Romances met mijn tranen'. Ook in de rest van Europa slaat die sentimentaliteit aan. In Zweden bijvoorbeeld wordt het genre zo breed vertegenwoordigd... ...dat men de romance als een volksliedje ziet. Via de Duitse componist Simon Mayr kwam de romance ook in de Italiaanse operawereld terecht. En ja, er waren ook tegengeluiden. Schrijver Marie-Henri Stendhal zei: “ik verfoei alles wat zich romance noemt.” In Duitsland werd de romance enigszins geremd door de opkomst van de serieuze Lieder van Schubert en collega's. Niettemin werd er begin 19e eeuw gesproken over de romance als tegenhanger van de ballade. De ballade was 'noordelijk en duister... ...de romance zuidelijk, warm en mild en met een bevallige, natuurlijke, pastorale melodie.' De Tophits uit romanceland zijn vaak instrumentale exemplaren. Die ontstonden omstreeks 1750 in Frankrijk. In de Tweede symfonie van Joseph-Barnabé Saint-Sevin zit een 'Romanza minore'. Ja, totaal onbekend, maar wél de eerste. François-Joseph Gossec kwam in zijn Vijfde symfonie met een Romanza andante en toen was het hek van de dam. Instrumentale romances hebben gemeen dat ze een relaxed tempo hebben... ...een zangerige melodie, een eenvoudige harmonische structuur... ...en een helder onderscheid tussen melodie en begeleiding. De mooiste voorbeelden? Het hart van Mozarts 20e pianoconcert. De romance in F groot van Ludwig van Beethoven... ...en de Romance in f klein van Antonín Dvorák. Voor de originelere dates kies je Vaughan Williams. Hij sleurt jullie de diepte in, met een Romanza voor tuba. ...of je gaat voor een mystieke Wild West-romance voor harmonica en orkest. Of je kiest de moeder aller romances: die liefdesoase uit Pianoconcert nummer 1 van Frédéric Chopin. Zoals 'ie het zelf omschreef: 'muziek als een lentedroom bij maanlicht'. Oja, of het nu via Tinder of via de groenteafdeling van de supermarkt is gegaan: als je een date hebt geregeld... ...draai dan een van de romances uit ons spotifylijstje... ...en zet zo'n heerlijke Eis Romanze op tafel. Succes gegarandeerd. Hart-elijk bedankt voor het liken van deze aflevering van... ♥ Muziek in een Notendop. ♥ https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20162036 343.36 2031-03-21T23:00:00+00:00 260 2024-03-22T08:39:10+00:00 yes no muziek klassiek romantiek https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-gips 2024-03-22T08:54:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45342.w613.r16-9.ab1b310.webp Het Klokhuis | Gips De oude Egyptenaren weten dat gebroken botten vanzelf weer aan elkaar vastgroeien. Maar dan moeten de botten wel op hun plek gehouden worden. Zij deden dat met een houten spalk, wij doen dat met gips. Gipsverbandmeester Lenny laat aan Serah zien dat gips aanleggen helemaal niet makkelijk is. En in de toekomst ziet gips er misschien anders uit. In de sketch moet de familie Amin naar de eerste hulp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350135 934.086 4208 2024-03-26T18:30:00+00:00 yes no gips botbreuk lichaam https://schooltv.nl/video-item/hoe-oud-is-de-aarde-earth-challenge 2024-03-22T09:39:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45344.w613.r16-9.0560209.webp Hoe oud is de aarde? | Earth Challenge De aarde ontstond ongeveer 4,5 miljard jaar geleden. Na het ontstaan van de aarde kwam er water, het eerste leven en zuurstof. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_20153757 86.08 4619 2024-03-16T18:15:00+00:00 yes no aarde heelal stenen leven https://schooltv.nl/video-item/wat-is-modulatie-een-verandering-van-toonsoort 2024-03-26T14:37:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45345.w613.r16-9.312684f.webp Wat is modulatie? | Een verandering van toonsoort Wat hebben Bon Jovi, coïtus en de Lullo's te maken met een modulatie? Met een modulerende cv-ketel wordt uw woning op een aangename manier verwarmd. Hij zorgt ervoor dat het vermogen van de ketel wordt... Jongens mag ik misschien even de goede tekst in beeld. Oké de modulatie in de muziek, daar gaat het over. Van een toffe modulatie krijg je het trouwens net zo warm als van een goed functionerende cv-ketel Maar daarover later meer. Zo'n modulatie heeft alles te maken met een verandering... ...een verandering van toonsoort. Kijk, dit is bijvoorbeeld de toonsoort C. En net als bij een goed verhaal begint een liedje bij het begin. Vaak is dat de grondtoon. Met een 'thuisakkoord', zo kun je het noemen. Die grondtoon geeft aan in welke toonsoort het staat. En de akkoorden die volgen, na het ‘thuisakkoord’... ...horen allemaal bij dezelfde buurt. Alsof je even uit je huis, de tuin inloopt... ...vervolgens de oprit nog even bezemt... ...en dan weer je huis binnenwandelt. In het kader van 'Moduleren ken je leren': neem nou 'Altijd is kortjakje ziek'. ‘Thuis.’ ‘De tuin.’ ‘De oprit.’ ‘naast het huis en weer thuis.’ Nou, dat is overzichtelijk toch? Maar misschien wil je meer? Ben je toe aan een ander uitzicht. Dan kan je op pad gaan via... ...een modulatie. Dat kan heel lomp, ineens. Mooier is om het geleidelijk te doen. Dat kan op drie manieren: diatonisch, chromatisch en enharmonisch. - “Huh?” Nou het valt allemaal wel mee hoor. Eerst de diatonische. Dia - twee - tonisch, twee toonsoorten, die gaan we verbinden, met een spilakkoord. Spil... Nieuw akkoord. Aaah nieuwe toonsoort! Zo zijn we van C, naar G gegaan. Vet toch? Nu de chromatische. Chromatisch heeft te maken met halve tonen, chromatiek. Dus we gaan een halfje veranderen. We gaan van... ♪ ...naar... ♪ En dat klinkt zo. Ja, je voelt hem aankomen. Zo zijn we van C... ...naar As gegaan. Kicken! En nu de derde, die is wel echt ‘next level’ hoor. Enharmonisch. Ja, dan zijn we dus van C naar Fis gegaan. Alsof je van Almere Buiten... ...naar de Alpen gaat. Als componist kan je je verhaal hiermee verdiepen... ... je kan een nieuwe weg inslaan door het betreden van een nieuwe toonsoort. Kan een toontje lager zijn, leuke band... ...of twee omhoog, of drie omlaag. Je kan het zo gek maken als je zelf wil. In de operawereld en het liedgenre is een modulatie heel effectief: als je te maken hebt met een plottwist... ...of een verandering in de stemming of toestand van een personage... ...is een modulatie het perfecte muzikale gereedschap. Alsof je de hele muzikale enscenering de belichting in een klap verandert. In de popmuziek doen ze soms niet zo moeilijk en gebeurt de modulatie ineens. Lekker lomp. Alsof je, zomaar, zonder te koppelen, naar de volgende versnelling schakelt. Dit wordt ook wel de Truckdriver-modulation genoemd. Nou leuk toch? Nou, het is meer dan leuk. En dat heeft met onze bovenkamer te maken. Want onderzoek wijst uit dat ons brein pósitief reageert op verrassingen. Abrupte wendingen in een liedje. En dan specifiek: veranderingen in toonhoogte. Als je een fraai geproduceerde modulatie ondergaat, is de kans groot dat je dopaminekanon... ...flink aan het vlammen slaat. Iets wat ook gebeurt tijdens de daad. Een paar prachtige, euh stimulerende voorbeelden van popmuziekmodulaties vind je in... ...Living on a Prayer van Jon Bon Jovi... ...All by myself in de versie van Celine Dion... ...en Sometimes van Britney Spears. Zo zie je maar: een lekkere modulatie is goed voor je relatie. En goed voor de verwerking ná een relatie. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20162711 318.634 2031-03-21T23:00:00+00:00 244 2024-03-22T12:22:17+00:00 yes no klassiek muziek https://schooltv.nl/video-item/wat-is-een-fermate-een-noot-of-rust-wordt-langer-krijgt-de-ruimte 2024-03-26T14:36:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45346.w613.r16-9.b09c020.webp Wat is een fermate? | Een noot of rust wordt langer, krijgt de ruimte Wat hebben Citroën Corona en Radio Nunspeet... ...te maken met een fermate? De muziekterm fermate komt van het Italiaanse werkwoord ‘fermare’ en dat betekent aanhouden. Fermate is de gebiedende wijs en betekent “stopt”. Maar ja, wat wordt er dan gestopt of aangehouden? Een noot of een rust. Die noot of rust wordt langer, krijgt... ...de ruimte. De muziek komt op dit fermatepunt even... ...tot stilstand. De fermate doorbreekt het metrum, doorbreekt het regelmatige ritme van... ...de muziek. En qua notatie zijn er drie smaakjes... ...de normale... de korte en de lange fermate. Veruit de populairste is de normale fermate, ook wel Corona genoemd. Ja ja, niet vanwege COVID-19, hoewel zo'n corona... ...besmetting wel een fermate in je ‘Concert des levens’ oplevert. Maar goed, de normale heet dus de corona-fermate... ...lijkt een beetje op een parachute met een punt eronder. De Engelsen zien er trouwens een vogel oog in en spreken van ‘birds eye’. En de mythologisch ingestoken Engelsman heeft het zelfs over een cyclops. Een cyclopen-oog. De korte fermate is een half Citroën-logo... ...en de lange lijkt op een bushokje. Hoe lang een normale fermate in de praktijk duurt, dat mag helemaal worden bepaald door de uitvoerende. Maar oké, als richtlijn 1,5 tot 2 maal de duur van de noot of rust waarboven die fermate staat. En gaat het om een muziekstuk voor één instrument en jij bent de uitvoerende? Nou gefeliciteerd! Mag je lekker zelf weten hoe lang het duurt. En staat een formaat in de partituur van het orkestwerk... ...dan bepaalt de dirigent de duur van de fermate. Het is een heel mooi middel om extra spanning te geven aan... ...de muziek. Vanaf de muziek van Josquin des Prez en Guillaume du Fay... ...wordt die spanning al gebruikt. Sinds de vijftiende eeuw. Hoewel spanning, in de zestiende en zeventiende eeuw eerder ontspanning... ...want een fermate was de plek waar de zangers van een cantate konden... ...ademhalen Zonder de loop van de melodie te verstoren. Voor de uitvinding van de fermate was de mortaliteit onder zangers dus stukken hoger. Zo'n coronaboog was pure noodzaak. Overigens was het ook voor niet zangers de plek waar zich de ‘adem’ in de muziek bevond. En dat gaat op tot de dag van vandaag. Muziek zonder ‘adem’ is geen muziek. En van noodzaak werd de fermate uiteindelijk ook luxe. Luxe voor musici in instrumentale composities. Want ja, kwam je bij een fermate en dan mocht je even lekker los op je instrument. Een en ander werd steeds verfijnder toegepast. En in de romantiek schreef men de fermate op het hoogtepunt van een muzikale zin en daarmee kreeg zo'n hoogtepunt een hoogtepunt. Om de doodmoe van te worden. Maar ja. Fermate. Een prettig luisterprogramma met een groot variatie aan toegankelijke klassieke muziek. Elke woensdagavond en zondagochtend op Radio Nunspeet. Nou hup, weer an ‘t werk! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20162712 206.549 2031-03-21T23:00:00+00:00 178 2024-03-22T12:22:56+00:00 yes no muziek klassiek https://schooltv.nl/video-item/kinderen-voor-kinderen-dansles-daba-die-daba-daa 2024-04-09T12:47:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45347.w613.r16-9.2f267f6.webp Dansles Daba Die Daba Daa | Kinderen voor Kinderen Dans jij tijdens de Koningsspelen 2024 mee op Daba Die Daba Daa? Danscoach Olivier legt je samen met Evy, Mila, Sierra en Nova de danspasjes uit, https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_BV_20159416 437.269 2031-03-24T10:11:00+00:00 1220 2024-03-19T08:25:41+00:00 yes no dansen Koningsdag https://schooltv.nl/video-item/kinderen-voor-kinderen-zangles-daba-die-daba-daa 2024-04-09T12:47:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45350.w613.r16-9.9bfc6b8.webp Zangles Daba Die Daba Daa | Kinderen voor Kinderen Zangcoach Michiel en het koor leren je hoe je Daba Die Daba Daa kunt meezingen! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_BV_20162011 330.986 2031-03-25T10:15:00+00:00 887 2024-03-21T16:38:03+00:00 yes no Koningsdag zingen https://schooltv.nl/video-item/wat-is-palmpasen-een-palmpasenstok-ter-ere-van-jezus 2024-03-25T11:07:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45351.w613.r16-9.99ded2a.webp Wat is Palmpasen? | Een palmpasenstok ter ere van Jezus Op Palmzondag, ook wel Palmpasen genoemd, vieren christenen de intocht van Jezus in Jeruzalem. In de Bijbel staat dat Jezus toen op een ezel de stad inreed en mensen langs de kant stonden en wuifden met palmtakken. En dat wordt nu nog steeds gevierd. En daarbij horen ook de palmpasenstokken die worden versierd met een haantje van brood, rozijnen en ander eten. Eieren, chips, pinda's. Mooi broodje erbij. Palmpasen begint met een dienst in de kerk. De voorganger, dat is de persoon die de dienst leidt, vertelt dan verhalen over Pasen. Vooral in de katholieke kerk en ook wel in Twente, leeft er echt wel de traditie dat men een palmtak meeneemt van de vanuit de kerk. En dat brengen ze mee naar huis om het achter een kruisbeeld te steken bijvoorbeeld, of ergens neer te leggen. Het geven van je palmpasenstok aan iemand die verdrietig is of hulp nodig heeft is een traditie. Je mag je stok mee naar huis nemen, maar je kan hem dus ook weggeven om iemand een beetje op te vrolijken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20168408 64.8 2867 2024-03-25T10:47:55+00:00 yes no pasen Jezus christendom bijbel https://schooltv.nl/video-item/wat-is-een-filmscore-muziek-is-onmisbaar-voor-het-overbrengen-van-sfeer-en-emoties-in-een-film 2024-03-26T14:36:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45352.w613.r16-9.33ec512.webp Wat is een filmscore? | Muziek is onmisbaar voor het overbrengen van sfeer en emoties in een film Kun je een broodje kroket meenemen? -Take 37 én actie! Wat hebben douchen, Wagner en Michael McDonald te maken met een filmscore? Zet tijdens een spannende filmscène het geluid eens uit. ... Welk effect heeft dat? Precies. Weg spanning, weg sfeer. Die haai in Jaws is zonder de iconische klanken van John Williams, een stuk minder eng. Conclusie muziek is bij een film onmisbaar... ...als het gaat om overbrengen van sfeer en emoties. Eind negentiende eeuw werden de eerste films gemaakt. Stomme films. En er zaten ook best leuke bij hoor. Maar... ...die stomme film had alleen beeld, geen geluid. De bezoekers, die ergerden zich aan de herrie van die stomme projector. En om dat geluid te overstemmen... ...werd er een pianist, een organist of een ensemble ingezet. Deze musici, die mochten improviserend de film van muziek voorzien. Het publiek had zo geen last meer van die projector en wist aan... ...de hand van die muziek welke stemming het beeld probeerde over te brengen. Die improvisaties kwamen steeds meer vast te liggen en Camille Saint-Saëns was met... ...’L’Assassinat du Duc de Guise’ in 1908 een van.. ...de eerste die een originele compositie schreef voor een stomme film. De zogenaamde filmscore was geboren. Toen eind jaren twintig van de vorige eeuw bewegend beeld en geluid samen konden worden... ...opgenomen, werd het nog belangrijker om muziek speciaal voor film te componeren. Klassieke componisten als Darius Milhaud en Arthur Honegger... ...volgden het voorbeeld van Saint-Saëns. En Erik Satie ging een stap verder en kwam na 1924 met de eerste... ...synchrone filmmuziek die frame voor frame samenging met het beeld. Dat was Entr'Acte van René Clair. Het moment waarop de ‘talkie’... ...de geluidsfilm, zijn intrede deed is 1927. Met Al Jolson in The Jazz Singer verandert de cinema voorgoed. Beeld werd aangevuld met gesynchroniseerde filmmuziek en gesproken dialogen. In 1933 bleek in King Kong hoe sterk dat effect kon zijn van.. ...muziek die naadloos samenvalt met spannende scènes op het witte doek. Iemand die zowel voor als na de geluidsrevolutie werkte was Charlie Chaplin. Een menselijk duizenddingendoekje... ...en echte doe-het-zelver. Hij was scenarist, regisseur, hoofdrolspeler, producent en hij schreef... ...de filmmuziek bijvoorbeeld bij de hitfilm met de toepasselijke titel Modern Times. Met Chaplin zitten we in ‘The Golden Age of Hollywood’. Een gouden tijd die liep van de jaren ‘20 tot de jaren ’60 van de vorige eeuw. De ontwikkeling van de filmmuziek nam een hoge vlucht. De grandeur en de budgetten waren grenzeloos. En de muziek klonk net zo. Episch, groots, bombastisch, vol lyriek... ...schallende trompetten, klinkende bekkens en zwoele strijkers. Steeds meer werd de filmscore ook aangepast aan het filmgenre. Dus zoete klanken voor de romantische film, onheilspellende lage... ...strijkers en plotseling slagwerk bij thrillers en een soort klanksoep... ...als het om een experimentele film ging. Iconisch is de douchescène uit Psycho van Hitchcock. De film uit 1960 met hakkende violen van Bernard Herrmann... ...die nog steeds voor koude rillingen zorgen. De filmscore ging naadloos op in de filmscène... ...de verschillende delen van de score... ...de cues, werden gecomponeerd om exact te passen... ...bij, en op een bepaalde scène of overgang. Daarbij worden terugkerende melodieën of klankkleuren gebruikt... ...om de personages op het doek ook via de speakers uit te beelden. Denk aan Star Wars waarbij Darth Vader, Princess Leia en Luke Skywalker... ...hun eigen muziek gekregen. Dank u wel, Richard Wagner voor het Leitmotiv. Deze principes werken tot op de dag van vandaag en destijds waren... Korngold, Steiner, Mancini en Herrmann de grote namen. Vanaf de jaren vijftig ging het erg snel. De rock ‘n roll deed z'n intrede en sindsdien zijn filmscores en popmuziek... ...met elkaar vervlochten. Belangrijk om het even uit te leggen, want een filmsoundtrack... ...bevat de muziek uit een film inclusief popliedjes die in... ...de film worden gebruikt, waardoor ze verbonden zijn met die film. The 40 Year Old Virgin is één van mijn favorieten. Daarin klinkt Michael McDonald met Ain’t no Mountain High Enough. Staat op de soundtrack cd bij die film, maar is er niet speciaal voor geschreven. De filmscore is de muziek die wel voor een film geschreven is als... ...muzikaal maatwerk. Nou werden die filmscores zo populair... ...dat ze op LP werden uitgebracht en net zo vaak mee gefloten werden als... Bill Haley’s Rock Around the Clock. De muziek van The Sound of Music... ...bijvoorbeeld werd de best verkochte plaat van de jaren zestig. Sorry, Beatles. Steeds vaker werd er een catchy liedje geschreven voor mij een film ook via de Top40 kon worden gepromoot. ‘Original songs’ noem je zulke liedjes. Denk aan de talloze en Bondsongs, zoals Live and Let Die van Wings. Sorry Beatles, Skyfall van Adele Lose Yourself van Eminem en... ...My Heart Will Go On van Céline Dion uit Titanic. Dit soort hits gaan op Spotify... ...hand in hand met al die mainthemes endcredits en lovethemes... ...uit blockbusterscores. Van Indiana Jones tot Once Upon a Time in the West Kun je nog zingen, zing dan mee. Niet verwonderlijk dat sommige regisseurs hun films monteren om ze te laten passen op de muziek in plaats van andersom. Bijvoorbeeld bij Koyaanisqatsi met leidende muziek van Philip Glass en dus Once Upon a Time in the West met Morricone’s klank geworden... ...tumbleweed. Als het goed klikt tussen componist en regisseur, dan werken die twee vaker samen. Denk aan Sergio Leone en Ennio Morricone, Danny Elfman met Tim Burton of... ...John Williams en George Lucas en John Williams en Steven Spielberg. Dat is een beetje polyamorie. Maar goed, vier handen op één Hollywoodbuik en je weet... ...die film gaat scoren. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20172917 372.16 2031-03-24T23:00:00+00:00 445 2024-03-25T12:26:41+00:00 yes no muziek filmmuziek film stomme film https://schooltv.nl/video-item/wat-is-largo-het-italiaanse-woord-largo-kun-je-vertalen-als-breed 2024-03-26T14:35:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45353.w613.r16-9.ca9da80.webp Wat is largo? | Het Italiaanse woord largo kun je vertalen als 'breed' Wat hebben schaduw, Sjostakovitsj en Times Square te maken met... ...largo? Een bloem, een bank, een stoel, een... ...vloer en een dubieuze crème die in een discrete verpakking wordt verzonden? Allemaal heten ze largo. Maar hier bij ons is largo een van de tempo-aanduidingen. Het Italiaanse woord largo kan je vertalen als breed. Maar ja, hoe klinkt breed? Maar hoe rijd je met een dieplader, met daarop zo'n compleet chalet, door... ...een oud stadscentrum? Precies, breed en langzaam. Het woord gedragen hoort er ook bij en een tempo van 40 tot 60 slagen per minuut. En dat klinkt zo... Zo. Man, man, man. Ok, largo wordt genoteerd vanaf het begin van de 17de eeuw. Frescobaldi, had het in 1615 over een “tempo largo”. Tot in de vroege 18e eeuw betekende largo een geringe vertraging... ...van een gemiddeld tempo. En dan had je destijds ook al trage tempi, zoals Adagio. En largo werd dan omschreven, als een 'dubbel adagio'. Mozart en Haydn... ...die gebruiken het woord voor sterk geaccentueerde passages in de muziek. En daar heeft largo dus minder met tempo en iets meer met speelwijze te maken. Bij Sjostakovitsj was largo de zakdoekfactor, want bij largo uit... ...zijn Vijfde symfonie werden de ogen van het publiek bovengemiddeld vochtig. Maar latere largo’s in zijn Zesde symfonie... ...en de drie largo’s in zijn Achtste strijkkwartet... ...was de boodschap dan ook: “Kun je nog huilen?... ...Huil dan mee.” Voor echte fijnproevers zijn er... ...verschillende smaakjes largo, zoals Larghetto, dat is sneller dan largo... ...largo op vrijdagmiddag en Larghissimo, slomer dan largo. Maandagochtendsloom. En Largamente, da's gewoon largo. De beroemdste largo’s zijn het Largo van Händel... da's de aria Ombra mai fu uit de opera Xerxes. Een aria over de schaduw. Niet de snelle schaduw van Lucky Luke, maar de beschutting van een boom. Overigens heeft Händel het zelf over Larghetto... ...dus geen al te zware schaduw van een niet al te groot boompje. Chopins Prelude opus 28 nummer 4: ook Largo. Net als deel 2 uit... ...de Winter van Vivaldi en deel 2 uit Symfonie 9 van Dvorák. Gedragen tranen... Het Lacrimosa uit het Requiem van Mozart: Larghetto. Ook beroemd is Largo al factotum van Rossini, maar... die stuff héét alleen Largo, want is heel euh Allegro Vivace. -Wat?! Snel. Overigens tref je in Italië overal Largo's op de straatnaambordjes. Een largo is daar een verbreding van de straat, een soort plein, een... ...piazza, maar dan vooral met een doorstroomfunctie, als het goed is. Times Square in New York is een voorbeeld van een largo. Heel toepasselijk, want de gemiddelde snelheid van een taxi... ...op Times Square is largo. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20172918 218.88 2031-03-24T23:00:00+00:00 130 2024-03-25T12:27:10+00:00 yes no tempo muziek klassiek https://schooltv.nl/video-item/hoe-ontstaat-armoede-als-alles-duurder-wordt-of-iemand-ziek-wordt 2024-03-25T17:20:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45354.w613.r16-9.e24001b.webp Hoe ontstaat armoede? | Als alles duurder wordt of iemand ziek wordt Armoede heeft natuurlijk te maken met geld. Hoeveel geld je krijgt en hoeveel geld je moet betalen. Dus hoeveel je uitgeeft. Ik zal je een voorbeeld geven. Stel je een gezin voor met een vader en een moeder en drie kinderen. Beide ouders werken en verdienen samen € 2.000 per maand. Maar ze moeten ook een heleboel dingen betalen. Het huis, gas en elektriciteit, kleren en eten. Dan blijft er per maand ongeveer € 500 over. En met dat geld kunnen ze dan bijvoorbeeld sport betalen of op vakantie gaan. Of cadeautjes. Of een keer een nieuwe wasmachine als die kapot is. Maar stel je nou voor dat gas en elektriciteit veel duurder wordt. Dan moet je per maand meer betalen en blijft er minder geld over. Of stel je nou eens voor dat één van je ouders ziek wordt. Dan verdien je niet € 2.000 per maand, maar veel minder geld. En als je dan de vaste lasten eerst betaalt, dus het huis, gas en elektriciteit, eten, dan blijft er niet eens geld over voor kleren. En voor alle andere dingen is er überhaupt geen geld meer. Uiteindelijk zorgt dit ervoor dat je niet meer bezig bent met leven, maar met overleven. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20173517 84.544 1150 2024-03-25T15:11:29+00:00 yes no armoede geld https://schooltv.nl/video-item/hoe-werkt-zonnebrandcreme-creme-met-speciale-stoffen-die-zonnestralen-blokkeren 2025-07-01T10:09:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45355.w613.r16-9.4060442.webp Hoe werkt zonnebrandcrème? | Crème met speciale stoffen die zonnestralen blokkeren Het zonnetje op je huid is natuurlijk prima, maar je huid te lang en onbeschermd blootstellen aan zonlicht, dat is niet goed. En daarom onderzoeken ze hier in deze kliniek in Rotterdam hoe je je huid nou het beste kunt beschermen tegen de zon. Dit is dokter Jetske Ultee. Zij weet heel veel over de huid en in het bijzonder de huid in combinatie met de zon. Dus ik kan aan jou wel vragen: Hoe kan het dat als ik buiten loop in de zon, dat mijn huid dan bruiner wordt? Je lijf is eigenlijk ontzettend slim. Want zodra je huid wordt blootgesteld aan zon, gaan de pigmentcellen die in je huid zitten pigment aanmaken. En pigment is eigenlijk een soort schildje tegen de zon. Dus daardoor kan er minder schade aangericht worden. Hier zie je een model van de huid. De huid bestaat uit verschillende lagen. En in die bovenste laag zitten de pigmentcellen. Maar hoe kan het dan dat ik toch verbrand soms? Ja, je huid kan zichzelf wel een beetje beschermen, maar niet zo goed als bijvoorbeeld een goeie zonnebrandcrème. Dus je moet buiten daarbuiten eigenlijk altijd ook je huid beschermen met bijvoorbeeld een zonnebrandcrème of beschermende kleding. En ja, één keer verbranden, dat overkomt iedereen wel eens. Maar je moet echt voorzichtig zijn dat dat niet heel vaak gebeurt, want dan ga je echt schade krijgen. Hoe erg is het dan dat je verbrandt? Ja, verbranden is niet goed, maar het overkomt echt iedereen wel eens. Maar als je vaak verbrandt, ja, dan ga je je huid wel echt beschadigen, dus daar moet je echt voorzichtig mee zijn. Vergelijk het een beetje met je favoriete broek. Op een geven moment krijg je slijtageplekken en dan merk je het nog niet zo heel erg, maar op een gegeven moment gaat ie echt kapot. En zo is het met je huid ook een beetje. Nou staat er op de flesjes altijd iets over de beschermingsfactor, in dit geval factor dertig. Maar wat betekent dat nou precies? En wanneer weet je eigenlijk welke factor je moet gebruiken? Als je echt een hele gevoelige, lichte huid hebt, dan kun je beter zo hoog mogelijk gebruiken, want in de regel is het zo: hoe hoger het nummer op de verpakking, hoe beter die beschermt. Maar gebruik ieder geval een factor dertig. En wat zit hier nou in dat dit niet een gewone crème maakt, maar zonnebrandcrème? Eigenlijk is een zonnebrandcrème een gewone crème waar speciale zonfilters aan toegevoegd zijn. Die zonfilters weerkaatsen het licht of die absorberen het licht als een sponsje. En hier zie je een paar voorbeelden van zonfilters die eigenlijk opgelost zijn en toegevoegd zijn aan een crème. En dan heb je een zonnebrandcrème. En je dus beschermd bent tegen de zon. Precies. Als je niet wil dat de zon je huid beschadigt, dan zit er maar één ding op en dat is smeren, smeren en nog eens smeren. Met zonnebrand natuurlijk. Maar wat doet dat dan precies? Om dat te laten zien, gaan we een klein testje doen met Hanneke en Jetske. Wat gaan we precies doen? Nou, we gaan op jouw wangen twee zonnetjes tekenen, aan de ene kant en aan de andere kant. Vervolgens gaan we aan een kant een gewone crème smeren en aan de andere kant en crème met een zonnefilter erin. Kijk maar eens naar het resultaat. Oh wauw. Ja, je ziet heel duidelijk het verschil. Klopt inderdaad. Het zonlicht wordt hier niet meer doorgelaten en daardoor licht het zonnetje niet op. Dus aan deze kant zit het product met de zonfilter. Dat zonnebrandcrème werkt, dat heb ik gezien, want dat zonnetje op mijn wang was weg. Maar hoe moet je je nou op een goede manier insmeren? Om de factor te halen die op de verpakking staat, moet je bijvoorbeeld voor je gezicht iets meer dan een halve grote theelepel gebruiken. Dus dat is ongeveer zo’n hoeveelheid, alleen voor je gezicht. Dat is meer dan dat ik gebruik. Dat is meer dan de meeste mensen gebruiken. Als je je lijf goed wil insmeren, moet je wel 6 tot 7 eetlepels met zonnebrandcrème opsmeren. Zoveel? Ja, dat is veel meer dan eigenlijk bijna iedereen doet. En je moet niet alleen dik opbrengen, maar ook nog eens om de twee uur. Dus de volgende keer dat ik naar het strand ga, neem ik mee: een grote fles zonnebrandcrème, een theelepel voor het gezicht, een eetlepel voor mijn lijf en oh ja, niet vergeten de wekker te zetten. Om de twee uur smeren. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20173782 279.424 1044 2024-03-25T17:26:45+00:00 yes no zonnestraling huid zon straling https://schooltv.nl/video-item/hoe-wordt-thee-gemaakt-zwarte-thee-en-groene-thee 2024-03-25T19:39:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45356.w613.r16-9.5a960ba.webp Hoe wordt thee gemaakt? | Zwarte thee en groene thee Nou, we hebben twee mandjes vol met vers geplukte theeblaadjes. En het leuke is dat je van één zo'n topje verschillende soorten thee kunt maken. En de bekendste zijn de gewone zwarte thee en de gewone groene thee. Maar Linda, hoe doe je dat nou? Hoe maak je van deze blaadjes thee? Nou, stap één bij beide processen, dus bij groen als bij zwart, is verwelken. Ok, we gaan de blaadjes hierin omkiepen en wat er dan gebeurt is dat er eigenlijk al een stukje vocht wat in het blad zit gaat verdampen. Dus we gaan ze eigenlijk een beetje indrogen. Ja precies. En dan gaan we dadelijk, als ze een beetje verwelkt zijn, gaan we de volgende stap inzetten. Stap twee van het groene thee-proces is de verhitting en dat gaan we nu doen met dit. Wat gebeurt er nu in deze wok, doordat het heet is, stopt het oxidatieproces. Dus op het moment dat je plukt, dan kan hier zuurstof bij. Ja. Dus stel, je hebt een appel. Ik neem een hap uit de appel en leg de appel weg. Daar waar jij gebeten hebt, dat wordt bruin en dat heet oxidatie. Aha. Oxidatie willen we met zwarte thee. Zwarte thee is helemaal bruin geworden. En bij groene thee willen we het blad natuurlijk zo groen mogelijk houden. Als het zo heet is, dan stop jij het oxidatieproces. Dus de blaadjes, als we ze dadelijk uithalen, worden niet meer bruin. Ok, ik denk dat het goed is. Ja, tijd om eruit te halen? Ja, zeker. En nu? Ok, de volgende stap in het proces is rollen van het blad, dus al het sap wat er nog in zit, dat willen we naar buiten halen. En waarom wil je dat naar buiten hebben? Omdat dat zorgt voor de smaak van de thee. Zo, maar dit is best wel zwaar werk hoor. Dan ben je wel effe bezig. Ja, maar gelukkig hebben we daar ook een machine voor. Ah. Zo ja, dit gaat wel echt even een stuk sneller dan dat je zelf moet kneden. Het ruikt lekker. We hebben nog één stap te gaan en dat is de laatste stap en dat is het drogen. In de droogkast wordt de thee gedroogd totdat er nog ongeveer drie of vier procent vocht in zit en dan is ie helemaal klaar. En hoelang moet ie nog drogen? Uhm, een half uurtje. De groene thee is nu aan het drogen, dus in de tussentijd kunnen wij de zwarte thee gaan maken. Yes! Is dan nu de eerste stap weer wokken? Nee, de volgende stap is rollen. Het is zwarte thee dat we nu gaan maken. Dus we willen dat het blad wat nu nog mooi groen is, willen we dat helemaal bruin of zwart wordt. Dus we gaan hem hier in deze kast stoppen. Hier is het heel warm en heel vochtig. Zo ja, dat kun je wel zien hier. Wat een stoom joh. Ja, en dat zorgt ervoor dat het blad helemaal bruin wordt, maar dat duurt een uur of vijf ongeveer en daarna is het een kwestie van drogen. En dan heb je dus zwarte thee. Precies. Maar het duurt nog wel eventjes, dus laten wij lekker thee gaan proeven. Nice, zin in. Ik heb hier vers van de plantage, zwarte thee en groene thee. Ruikt lekker. Ik wil wel graag beginnen met de groene thee proeven. Ja, dit is echt een groene thee en je proeft echt wel die versheid. Lekker vers, lekker fris. Vers van ‘t land eigenlijk. Geplukt en nu geproefd. Wow, dat proef je wel hoor. Deze ruikt al heel anders. Wat zoeter, kan dat? Ja klopt. Groene thee heeft wat meer groene groenten, dus spinazie of gras, andijvie. Zwarte thee is wat zoeter. Nou Linda, dank je wel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20173783 215.424 930 2024-03-25T17:42:58+00:00 yes no thee https://schooltv.nl/video-item/wat-is-het-diepste-punt-van-de-oceaan-earth-challenge 2024-03-26T09:10:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45357.w613.r16-9.320adcd.webp Wat is het diepste punt van de oceaan? | Earth Challenge Het grootste deel van onze aarde bestaat uit water. De bodem van de oceaan is niet plat. Het diepste punt is de Marianentrog. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_20153758 72.874 3968 2024-03-23T18:15:00+00:00 yes no oceaan zee water aarde https://schooltv.nl/video-item/wat-is-een-strijkkwartet-een-compositie-voor-vier-strijkinstrumenten 2024-03-26T14:35:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45359.w613.r16-9.ff3ab61.webp Wat is een strijkkwartet? | Een compositie voor vier strijkinstrumenten Wat hebben vier helikopters... ...Kaapverdië en Slayer met een strijkkwartet te maken? Een strijkkwartet... ...is een muziekstuk, een compositie voor, je raadt het nooit vier strijkinstrumenten. De gebruikelijke bezetting is twee violen, een altviool en een cello. Naast de naam van zo'n compositie is een strijkkwartet ook de... ...term voor het muziekgezelschap dat zo'n muziekstuk uitvoert. Je denkt misschien: vergeleken met zo'n huge symfonieorkest... ...is schrijven voor vier strijkerseasy peasy. Nou, juist niet. Nee, want veel componisten zien kwartetschrijverij... ...als meesterproef en spreken zelfs van een heilig genre. Want... aldus dirigent Jeffery Tate. De oorsprong van het strijkkwartet ligt in de barokperiode, zeventiende en achttiende eeuw. Niet dat de zaak toen al heel verfijnd was, want het was vooral de eerste violist die met de eer mocht strijken. De rest zorgde voor de vulling. Ja, de cellist, die kreeg ook nog eens een stel geheimzinnige codes bij zijn partij. Die nummers sloegen niet op de coördinaten van de vijand, maar op een continuopartij. Een bepaald verloop van noten en harmonieën waar cellisten... ...en ook klavecimbalisten vaak mee werden geconfronteerd. En hun nageslacht is tegenwoordig werkzaam in de ICT. Je snapt dat de rest van het kwartet die voorkeursbehandeling van de eerste viool moeilijk trok. Werk aan de winkel. Componisten zorgden voor een gelijkwaardiger behandeling van de vier stemmen. De Italianen Scarlatti, Galuppi en Sammartini... ...bedanken we voor hun verdiensten op dat vlak. Maar ook KrautKwartetters zoals Telemann, Graun en Fasch stuwden de ontwikkeling. Waarbij de cellist pas als laatste in de achttiende eeuw een zelfstandige partij kreeg. Dus hulde voor alle cellisten die het tot die tijd netjes volhielden. Maar goed, vanaf dat moment, individuele behandeling van de vier stemmen, spreken we van het moderne strijkkwartet. Het genre werd een absolute hit met Joseph Haydn als veelschrijvende vader van het strijkkwartet. Collega's Mozart en Beethoven werden ook getrokken door het genre. Zelfs toen ie al stokdoof was, had Beethoven nog oren naar een kwartet. Die laatste kwartetten zijn ware monumenten. Je hoort nergens dat Beethoven niet meer kon horen. Nou ja, op één deel na. De Grosse Fuge. Dat is tegenwoordig een hoofdpijndossier voor kwartetten en musicologen. Maar goed, de opzet van het moderne strijkkwartet... ...is in grote lijnen gelijk aan die van een symfonie. Vier delen deel een snel, deel twee langzaam... ...deel drie menuet of scherzo en deel vier weer snel. Gemiddelde duur zo'n 20 tot 35 minuten. En tuurlijk zijn er ook weer uitzonderingen. Morton Feldman was zo lekker op dreef dat ie pas een eindstreep noteerde toen zijn tweede strijkkwartet zo'n 6,5 uur lang was. 6,5 uur! In die tijd vlieg je naar Kaapverdië of Dubai. Of je rijdt van Goes naar Groningen en weer terug met een stevig moppie Feldman uit de speakers. Een andere componist die grote hoogten bereikte was Karl Heinz Stockhausen. Hij kwam met een stuk voor vier strijkers in vier verschillende vliegende helikopters. Hij noemde dit stuk het Helikopter Kwartet. Nou, beluister het maar eens. Ik raakte flink doorgedraaid. Onder de conventionele kwartetten kan je je lol op met: Dan kun je ook nog kiezen uit talloze uitvoeringen door het: En veel van deze grote clubs zijn al heel lang bij elkaar. Langer dan Toto of ABBA. En je raakt dan met elkaar vergroeid. En dat klinkt fantastisch. Trouwens, net zoals bij... ...ABBA zijn er ook zat strijkkwartetromances. Het Nederlandse Matangi Quartet vormt een goed huwelijk, althans voor de helft van de club. Maria-Paula en Karsten. Ja, die hebben thuis inmiddels ook een eigen kwartet. Maar goed, als de klassieke scene. Luister je principieel alleen popmuziek. Dan is er het Vitamin String Quartet. Vier aardige Amerikanen die alles kreukvrij strijken. Van Coldplay tot The Killers en van Slayer tot de Smashing Pumpkins. En als je het Hollands wilt houden, nou neem dan de kwartetten van Badings, Röntgen en Pijper. Of het kwartet van Jurriaan Andriessen met verreweg de leukste... ...titel: Cumulus Humulus Fumulus. En voor de stevige trek niet één, maar vier strijkkwartetten tegelijk in het Allegro voor vier strijkkwartetten van Johannes van Bree. Er wordt dus ook in Nederland heel wat afgekwartet. Het spelletje schijnt zelfs een Nederlandse oorsprong te hebben. Mag ik van jou van de strijkinstrumenten? Uhm, het stoomstrijkijzer? Mag ik ook? Uh, de strijkplank? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20174593 327.274 2031-03-25T23:00:00+00:00 204 2024-03-26T09:18:13+00:00 yes no muziek klassiek strijkinstrument viool https://schooltv.nl/video-item/wat-is-presto-italiaanse-tempoaanduiding-voor-snel 2024-03-26T14:35:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45360.w613.r16-9.e8b409d.webp Wat is presto? | Italiaanse tempoaanduiding voor snel Wat hebben Herman van Veen, de autobahn en... jongens, hier hebben we helemaal geen tijd meer voor. Ik heb gereserveerd bij Pizza Presto. - Ja! Schiet nou maar op. Oké, maar dan moet het wel heel snel, en nu meteen. Presto! Alweer zo'n Italiaanse tempoaanduiding. Presto! En die slaat op snel, heel snel. Geen tijd voor pizza? Uh. Hoewel er een presto pizzeria’s is in heel Europa... ...zijn. Populaire naam. Euh, geen tijd voor koffie, ook al is er wel een koffiezaak die Presto heet. En het is ook andere koek dan de Presto scootmobiel van Nederlandse makelij met een topsnelheid van vijftien kilometer per uur. Da's meer adagio. Maar hé, het is zoals de racefietsen, inclusief helmen van een ander bedrijf dat zich Presto noemt. We hebben ongelofelijke haast, dus da’s wel toepasselijk. Hoewel Herman van Veen met zijn ‘Opzij opzij opzij’ nog niet op het officiële Presto-tempo zit. We hebben Herman geklokt op 157. En we hanteren... ...toch echt minimaal 168 bpm voor Presto. Oke, 157 is alsnog genoeg voor een invordering van het rijbewijs maar goed, geen tijd voor nu, andere keer misschien. Presto loopt van 168 tot een ledemaatontwrichtende of stemband verschroeiende 200 bpm. Gemiddeld zo. Maar hoe dat voelt of klinkt hangt een beetje af van de componist... ...van welke noten hij of zij aan dat tempo geeft en welke instrumenten er aan de bak moeten. Presto harpklanken voelen anders dan presto pauken en trompetten. Deel drie uit de Mondscheinsonate van Beethoven... ...voelt anders dan de Finale uit de 9e van Beethoven. En deel vier uit Sonate nummer 2 van Chopin is andere koek dan deel... ...drie uit de Zomer van Vivaldi, zeker in de vlammende versie van Hizaki. En toch allemaal presto en lekker gepeperd prestootje is de finale uit de Italiaanse symfonie. Da’s de Vierde symfonie van Mendelssohn. Een beetje alsof Felix z'n Ferrari eens even flink doortrapt. En wanneer ie dan in Duitsland op een verlaten stuk autobahn komt, ja, daar gaat het zelfs prestissimo! Da's voor de strebers onder ons voor wie het leven pas bij 200 begint. Plankgassimo, sneller kan die niet. Sneller kon ik ook niet jongens, dit was hem wel zo toch? Oke, yo. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20174594 153.792 2031-03-25T23:00:00+00:00 145 2024-03-26T09:20:39+00:00 yes no muziek klassiek tempo https://schooltv.nl/video-item/wat-is-een-passie-het-lijdensverhaal-van-christus-op-muziek-gezet 2024-03-27T08:37:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45363.w613.r16-9.2f1d337.jpg Wat is een passie? | Het lijdensverhaal van Christus op muziek gezet Wat hebben Andrew Lloyd Webber, Syb van der Ploeg en het Nieuwe Testament met... ...een passie te maken? Ja, inderdaad een passie... ...want passie zonder ‘een’ ja, dat kan je hebben. Passie is dan een intens verlangen of enthousiasme voor iets of iemand. Wordt vaak gebruikt in het kader van romantisch verlangen en dat gaat ook nog eens dieper dan lust. Maar goed, dat is dus passie. Maar ik wil het effe hebben over een passie. En dan bedoel ik niet zo'n passie, maar een muzikale passie. Zoals vaker komt het woord passie uit het Latijn van ‘patior’ en ‘passus sum’. Ik lijd, ik heb geleden. Ook is er het woord ‘passio’ en dat verwijst naar de verslagen die werden gemaakt van het lijden van christelijke martelaren. Centraal in het christelijk geloof is, de naam zegt het al, Christus. En die staat dan weer centraal in een muzikale passie. Het script daarvoor vind je in het Nieuwe Testament, zeg maar de tweede helft van de Bijbel. Je kan kiezen uit vier smaken. Mattheüs Marcus, Lucas en Johannes. Vier Bijbelboeken waarin het lijden en sterven van Christus wordt beschreven, waarbij elk boek een eigen invalshoek heeft. Deze vier evangeliën vormen eigenlijk de draaiboeken, de scripts voor de passies die door talloze componisten in de voorbije eeuwen zijn gecomponeerd. Van de intocht van Jezus op Palmzondag via het laatste avondmaal en de arrestatie naar het proces tegen hem en vervolgens de kruisweg eindigend op Golgotha met de kruisiging, het sterven van Jezus. Goede Vrijdag. En daarna gaat het over de wederopstanding en de woorden die hij toen sprak tot zijn volgelingen. Nou, welke delen van lijden, sterven en opstanding in zo'n passie worden gebruikt? Dat is aan de componist en aan de tekstdichter - Huh? Tekstdichter? Maar het staat toch al in de Bijbel? Tuurlijk, maar de Bijbel is geen bundeltje lyrics en er staan ook geen handige gitaarakkoorden in. Dat komt pas 2000 jaar later. In de tussentijd was er de ontwikkeling van die passiemuziek. Natuurlijk met een functie, want als je iets zingt, dan is het vaak beter te onthouden. En zo heeft het lijden en sterven van Jezus bezongen, waardoor gelovigen door de eeuwen heen de kern van hun geloof op muziek binnenkregen. Het was eerst in eenstemmige gezangen. Daarna kwamen rolverdelingen, waarbij Christus, het volk en de evangelist, de verteller door verschillende zangers en koren werden ingevuld. Eigenlijk al een soort muziektheater. Deze vormen werden responsoriale passies of motetpassies genoemd. Jacob Obrecht, bekend van Tandartspraktijk Jacob Obrecht in Amsterdam, schreef de eerste in die stijl. Wist ik obrecht niet. Aanvankelijk werd de letterlijke bijbeltekst gebruikt en noot voor noot op muziek gezet, maar de passies gingen mee in de ontwikkeling van de westerse muziek. En eenstemmig werd meerstemmig. De passies werden polyfoon en er kwamen steeds meer mogelijkheden om de boodschap muzikaal aan te kleden. In de zeventiende en achttiende eeuw waren onze oosterburen nogal passioneel bezig. Buxtehude, Schütz, Keiser, Telemann en Händel. Die waren bepaald niet passief. De eeuwen daarna kwamen onder meer Joseph Haydn, John Stainer, Frank Martin, Sofia Gubaidulina en Arvo Pärt met hun verklankingen. En vlak ook Andrew Lloyd Webber niet uit met Jesus Christ Superstar. En wat was dat mooi! Daarna had je Clouseau met Passie en Gigi d’Agostino met La Passion. En ja, dat waren heidense hits. Daar heb ik niks mee te maken. Syb van der Ploeg, die maakte dat weer goed. Als Jezus in de eerste Passion op televisie. Nou, dat was het wel zo'n beetje. Oh ja, natuurlijk. Bach. Ja, sorry. Bach, onze passiepreses daar kan ik niet omheen. Johann Sebastian Bach schreef er meerdere, maar z'n Matthäus-Passion is niet weg te denken uit onze concertagenda's. En het zijn er zoveel. Ben je musicus en mis je die passie, dan mis je money en eet je nasi zonder satésaus, zonder ei, zonder kip. Die Matthäus-Passion had z'n première in 1727 toen nog in een tochtige kerk met rudimentair meubilair en is uitgegroeid tot de bekendste verklanking van het lijdensverhaal. Een imposant stuk waarin alle grote levensthema's langskomen en in Nederland populairder dan waar ook. Soms zie ik voor me hoe Bach het stuk in een anonieme tussenwoning in Almere Oostvaarders aan het componeren is. Zo Nederlands. Overigens heb je in Almere wel een rijschool en een pedicure die Passie heten. En er is ook al een Bachweg. Maar voor de echte passie moet je naar Naarden, naar de Grote Kerk, waar de Nederlandse Bachvereniging met hun jaarlijkse uitvoering een stuk muzikale reflectie biedt aan de aanwezige prominenten en politici. Maar naast Naarden vind je de Matthäus ook gewoon bij jou in de buurt van Aardenburg tot Zieuwent en van een comfortabele concertzaal tot nog steeds een tochtige kerk met rudimentair meubilair. Ik moet mijn passie ook nog eventjes plannen, maar ik denk dat ik dat rond Goede Vrijdag pas zie. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20174641 316.309 2031-03-25T23:00:00+00:00 664 2024-03-26T09:52:41+00:00 yes no muziek klassiek pasen Bach Johann Sebastian Bach https://schooltv.nl/video-item/hoe-herken-je-nepnieuws-gemaakt-door-ai-ai-kan-steeds-realistischere-beelden-maken 2024-03-26T14:27:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45364.w613.r16-9.8875375.webp Hoe herken je nepnieuws gemaakt door AI? | AI kan steeds realistischere beelden maken Wat je ook verzint je kunt tegenwoordig zo’n beetje alles faken. Bijvoorbeeld iemands stem “landgenoten...” En natuurlijk video's. Alles wat je hier ziet is gemaakt met ai, artificial intelligence oftewel kunstmatige intelligentie een technologie die ervoor kan zorgen dat iets met echt lijkt. Soms weet je meteen dit kan niet waar zijn. Soms is het lastiger, maar als je dan goed kijkt blijkt er bijvoorbeeld ineens iets te missen. Eén probleem er komen steeds meer nieuwe computerprogramma's die dingen kunnen faken. Nepnieuws herkennen wordt hierdoor steeds moeilijker. En eerlijk in het toekomst zie je het waarschijnlijk helemaal niet meer. Want zeg jij het maar, zijn deze puppy's in de sneeuw echt of nep? Dus een paar tips. Denk logisch na. Kan een toren van metaal bijvoorbeeld wel branden? Er was niks aan de hand hoor. Controleer de informatie. Staat het ook op een officiële nieuws app zoals die van het Jeugdjournaal? En stel vragen. Wij zoeken graag uit wat er echt aan de hand is. Zoals het filmpje van deze baby. Hartstikke nep. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20174703 91.029 1798 2024-03-26T11:19:00+00:00 yes no artificial intelligence nieuws nepnieuws https://schooltv.nl/video-item/wat-komt-er-in-een-krant-langs-bij-de-krantenredactie 2024-03-27T08:26:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45366.w613.r16-9.e7ecdc7.webp Wat komt er in de krant? | Op bezoek bij een krantenredactie Ja, je kan er zo van genieten. Rustig de krant lezen, kopje thee erbij, even kijken wat er allemaal aan de hand is in binnen en buitenland. Of je kijkt even online. Daar houdt de krant je direct op de hoogte van het allerlaatste nieuws. Dan weet je het al voordat het in de krant staat. En iedere dag komen er kranten uit vol met nieuws en achtergrondverhalen. Maar wie maken die verhalen nou? En hoe komt het uiteindelijk in de krant terecht? Dat ga ik vandaag uitzoeken op een echte krantenredactie. Dit is de redactie van De Telegraaf. 200 journalisten schrijven hier elke dag artikelen over binnen en buitenlands nieuws. Sport, economie, wetenschap, politiek, showbizz, alles kan in de krant. Als het maar nieuws is of interessant om over te schrijven. Het nieuws komt op allerlei manieren in de krant van persbureaus uit binnen of buitenland. Of journalisten gaan zelf op zoek door iemand te bellen of op te zoeken voor een interview. Zo zijn journalisten eigenlijk constant op allerlei manieren op zoek naar nieuws. Zullen we dat verhaal van de koning die fan is van Ajax nog meenemen in de krant? Ja, daar zit mooi beeld in. Kunnen we alle kanten mee uit. Okay, mooi. De nieuwsregisseur is echt het hart van de redactie. Hier bepalen jullie dus wat er elke dag in de krant komt. Ja, dat klopt. En niet alleen in de krant, want we hebben natuurlijk een hele grote website, we maken podcasts, we doen video. Alles wat met nieuws te maken heeft, komt hier binnen. En dan bepalen we welke redacteuren welk verhaal gaan maken en welke verslaggevers op pad gaan. En dan bepalen we hier uiteindelijk ook welke verhalen snel online gaan of welke verhalen er in de krant komen. En soms allebei. Wil je dan eens even zien hoe het werkt? Ja, ja. Op dit bord zie je dus precies wat onze lezers online vandaag belangrijk, interessant of grappig vinden. Bijvoorbeeld nu wordt heel goed gelezen dat een politicus is bedreigd in de Tweede Kamer, dat is ernstig nieuws. Gelukkig is het goed afgelopen. Maar op nummer twee bijvoorbeeld daar staat een schaatser die heeft aangelegd met een Amerikaanse YouTube. Niet per se wereldnieuws, maar dat vinden onze lezers wel heel leuk om te lezen. En hoe bepalen jullie nou wat er morgen in de krant komt? Nou, we kunnen kijken van welke verhalen we nog een wat breder verhaal kunnen maken. Bijvoorbeeld We kunnen verhaal maken over de politicus die is bedreigd. Hoe kan het? Waarom is de Kamer niet beter beveiligd? Gebeurt dat vaker? Hoe voorkom je het? En wist je trouwens dat de koning fan is van Ajax? Goh, nee, dat wist ik niet. Maar komt dat dan ook morgen in de krant? Dat gaan we nu in de vergadering bepalen. Dus loop maar mee. Is goed. Ja, ik pak de nieuwsles er even bij. We hebben verschillende five verhalen en features. In deze vergadering bespreken de redacteuren en eindredacteuren wat er morgen precies in de krant komt. Sommige artikelen zijn al geschreven en andere moeten nog geschreven worden. De krant wordt pagina voor pagina ingedeeld. Lucia die gaat nog naar een dierentuin waar een zeldzame duif die bijna was uitgestorven dankzij een kweekprogramma weer rond fladdert. Oke jongens, bedankt. Gauw aan de slag. Zo, de vergadering zit erop. Ja dus we weten nu precies welke verhalen morgen in de krant komen. Hoewel, dat is niet helemaal waar, want als er nog groot nieuws binnenkomt, dan gooien we de krant natuurlijk om met het allerlaatste nieuws. Esther het valt mij best wel op dat er heel wat lege bureaus op de redactie zijn. Gelukkig wel, want het zou niet goed zijn als verslaggevers de hele dag achter hun bureau zitten, want het nieuws ligt op straat. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20175068 208.917 950 2024-03-26T13:58:00+00:00 yes no krant redactie nieuws buitenland https://schooltv.nl/video-item/wat-is-een-partituur-de-volledige-notering-van-alle-partijen-van-een-muziekstuk 2024-03-28T09:36:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45369.w613.r16-9.f03d97b.webp Wat is een partituur? | De volledige notering van alle partijen van een muziekstuk Wat hebben een abstracte kunst £ 4,5 miljoen en een spoorboekje te maken met een partituur? Het spoorboekje. Kennen we dat nog? Ja, vroeger voelde je je helemaal chill als je zo'n spoorboekje bij je had, want je wist welke trein op welk moment van welk spoor zou vertrekken op welke stations er werd gestopt en wat het eindpunt was. De gemiddelde orkestdirigent die reist doorgaans per auto. Herbert von Karajan was zelfs een echte autofanaat. Kan ook niet anders als je Kar-ajan heet. Maargoed, een dirigent kan ook niet zonder spoorboekje, maar dat noemen we dan de partituur. Komt van Latijnse woord ‘partitura’ en dat slaat op de verdeling. De verdeling van alle partijen van een stuk. De partituur is dus de volledige notering van alle partijen, van een muziekstuk van boven naar beneden de verschillende instrumenten en van links naar rechts de voortgang van het stuk. Bijvoorbeeld de partituur van een symfonie, geschreven voor houtblazers, koperblazers, scheetkussen en strijkers, bevat netjes onder elkaar alle muzieknoten en tekens voor de genoemde instrumenten. De dirigent heeft een partituur nodig om een muziekstuk te doorgronden, te interpreteren. Niet per se om uit te dirigeren, want net als treinen fans het spoorboekje uit hun hoofd kenden, zo kan een dirigent een partituur ook internaliseren. Toch zie je in de concertzaal regelmatig zo'n kloek boekwerk op de lessenaar van de dirigent. De musici hebben veel dunner stapeltje muziek, want ja, een violist heeft bijvoorbeeld genoeg aan z’n eigen noten. En de slagwerker die heeft die vioolpartij weer helemaal niet nodig die hoeft alleen z'n eigen partij te zien, alles komt samen in de partituur. Tijdens een concert kan je het verschil ook zien, want een dirigent moet veel vaker omslaan dan een musicus. Ja, als je maar één partij voor je hebt, dan passen er meer maten op een pagina dan wanneer je het hele orkest onder elkaar hebt staan. Aan het eind van de Middeleeuwen toen de muzikale gezelschappen nog wat kleinschaliger waren, had je de eerste partituren. En koorboeken met de verschillende partijen voor het koor bij elkaar genoteerd. Dat werd gangbaar met de introductie van de boekdrukkunst. Het oogde nog niet heel overzichtelijk. Want ja, alle partijen strak in het gelid onder elkaar gedrukt, dat zou duren tot de 18e eeuw. Met het verstrijken van de tijd werden de partituren steeds verfijnder en complexer. Er kwamen steeds meer tekens voor muzikale articulatie en andere speelaanwijzingen. Tot we er halverwege de 20e eeuw geconfronteerd werden met de grafische partituur. Even lekker gek doen, rare grafieken, expressionistische escapades op papier. Daar kunnen wij geen chocola van maken. Hoewel, ja, sommige grafische partituren lijken eerder op de bereidingswijze van een chocoladetaart dan op een avantgardistisch kamermuziekstuk, maargoed. Anno 2022 doen we het in principe nog steeds met partituren. Sommigen worden helemaal wild van het bekijken van een stokoude partituur van de componist zelf. Zo'n handgepende partituur heet autograaf en is serieus geld waard. In 2016 ging de autograaf van Mahlers Tweede symfonie onder de hamer voor £4,546,250. Da's tamelijk partituur. Wie tegenwoordig noteert, doet het vaak digitaal. Super handig. Even knippen en plakken en je voorziet een heel orkest van nootjes. Dat scheelt inktvlekken en een lamme hand. En via IMSLP, het International Music Score Library Project kan je uren door duizenden partituren². En omdat het vaak gaat om rechtenvrije muziek uit oude bronnen, is de prijs doorgaans € 0. Nou, dan hou je die £4,546,250 over voor een studie orkestdirectie, een eigen orkest en het afhuren van het Concertgebouw voor jullie eerste concert. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20176817 248.704 2031-03-27T23:00:00+00:00 342 2024-03-28T08:18:02+00:00 yes no muziek klassiek dirigent partituur https://schooltv.nl/video-item/wat-is-de-piano-een-snaar-toets-en-slaginstrument-met-88-toetsen 2024-03-28T09:35:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45370.w613.r16-9.258599d.webp Wat is de piano? | Een snaar-, toets- én slaginstrument met 88 toetsen Hey! Wat hebben verkiezingen, hard leer en Ton Koopman te maken met de piano? Kijk eens aan. De piano. De boterham met pindakaas, de tegenvallende weersverwachting, de kringverjaardag onder de instrumenten. Wat ik bedoel te zeggen: deze rakker kennen we állemaal. Van muziekschool tot tochtige stationshal en van de videoclip van je lievelingsballad tot de Fundafoto’s van die iets te dure crib: de vleugel zie je overal. Piloten gebruiken er zelfs twee, maar die verdienen dan ook heel veel geld. De piano voelt zo vanzelfsprekend, maar is er niet altijd geweest. De soundtrack van Jurassic Park mag dan zoet pianospel bevatten, maar die dino’s hoorden destijds hoogstens wat benen fluitjes van onze voorvaderen. Nee, de piano is ontstaan aan het begin van de 18e eeuw. De Italiaan Bartolomeo Cristofori te Florence staat te boek als de uitvinder van de piano. Hoewel, piano - Cristofori sprak zelf liever van Un Arpicembalo di nuova inventione, che fa’ il piano, e il forte, a due registri principali unisoni, con fondo di cipresso senza rosa. Lijkt meer een songtekst van Eros Ramazotti, maar Cristofori zei hiermee: ik heb een klavecimbel uitgevonden dat hard en zacht kan, met twee paar gelijkgestemde snaren en een zangbodem van cypres zonder rozet. Ik vind piano wel beter bekken. Maargoed: deze naam verklaart de bloedlijn en de verbetering: dat klavecimbel is de voorvader van de piano, met één groot minpunt: het was aan of uit - druk de toets van een klavecimbel in en pats, daar is de toon. Hoe hard of zacht je ook speelt. Want met het indrukken van de toets pluk je bij een klavecimbel aan de snaar. En dat plukpunt is nogal abrupt. Heel irritant. Daarnaast heeft het klavecimbel een vrij korte uitklank, dus je druk de toets in en de toon sterft vrij snel weg. De tedere toetsenist van toen die smachtte naar meer expressiemogelijkheden. Nou Cristofori was een van de lichten die zich bezighielden met het upgraden van het klavecimbel. De grote vernieuwing zat in de aanslag. De snaren werden niet langer getokkeld, maar aangeslagen. Met een hamertje, voor elke toets één. En die hamerslag die kon je doseren, afhankelijk van je humeur maar vooral van de gespeelde muziek. Daarmee is de piano een snaar-, toets- én slaginstrument. Drie vliegen in een klap. Maargoed die hamertjes waren trouwens niet van bouwmarktijzer maar van hout, bekleed met hard leer. Die hardleerse klank bleek vilttehard dus nam men vilt. Die vilten hamerkop leverde een rondere, meer zangerige klank op. Die vroege piano werd ook wel fortepiano of pianoforte genoemd. Ook de naam Hammerklavier kwam voor, met name bij muzikale timmerlieden. Barokcomponisten als Scarlatti, Händel en Corelli kwamen testen bij Cristofori. Bach vond dichtbij huis de firma Silbermann, die ook een fortepiano ontwikkelde. Maar die kon de toets nog niet doorstaan. Snel spel kon het mechaniek niet goed aan en het volume was wat magertjes. Maar die fortepiano ontwikkelde zich razendsnel. De vroege bloei van de piano viel samen met de carrière van Mozart en collega’s, die zeer geïnspireerd werden door de uitgebreide dynamische mogelijkheden van het instrument. De onvolkomenheden werden stuk voor stuk weggenomen. Silbermann en de Franse bouwer Érard verbeterden het mechaniek, waardoor er steeds virtuozer kon worden gespeeld. Daarnaast kreeg bouwer Broadwood uit Engeland in 1783 het patent op het pedaal. Hoe dat werkt, vertel ik zo. Sindsdien heeft elke piano twee of drie pedalen. En het volume van het instrument nam ook toe. Waar de vroege fortepiano nog een houten frame om de zangbodem had, werd er in de 19e eeuw gebruikgemaakt van gietijzer voor het frame, dat ook wel pantserraam heet. En in combinatie met het kruissnarige systeem dat Steinway in 1855 introduceerde, werd het mogelijk om fors fortissimo te spelen. Alsof je van een oude keukenradio naar een peperduur hifisysteem ging. In de tussentijd waren de concertlocaties ook gegroeid, van wufte Weense salons naar lijvige Amerikaanse concertzalen. Dat volume dat kwam dus goed van pas. Er staat door al die kruiselings bespannen snaren best wat kracht op zo’n vleugelframe: maar liefst 18 ton. Dat volume komt dus niet uit de lucht vallen. Zo’n vleugel evenmin, wees blij, zo’n 500 kilo valt nogal rauw op je dak. Die kilo’s zijn trouwens welbesteed. Er worden hoogwaardige houtsoorten gebruikt voor een goede resonantie. Het hout werkt dus mee bij de klank van de vleugel. En het frame is ijzersterk. De klep van zo’n vleugel doet ook mee. Die is er trouwens ook met een functie. Hij projecteert en doseert de klank, dus de snaren maken geluid en de klep zorgt dat de klank, de concertzaal of de alpenweide in gaat. Zet je ‘m op de hoogste stand, dan projecteert hij maximaal. Je kan de klep er zelfs afhalen. Maar ja, als de buren thuis zijn doe je de klep zelfs helemaal dicht. Het klavier bestaat uit 88 toetsen, witte en zwarte. Zoals Michael Jackson al zei: it don’t matter if you’re black or white. Je kan ze door elkaar heen gebruiken., maar wel weten wat je doet, het klinkt niet perse mooi. De witte toetsen worden tegenwoordig van hout met een laagje kunststof gemaakt, maar ‘iervoor van ivoor. Maar dat mocht niet meer.Zielig voor olifanten. De toetsen gaan van laag naar hoog. De laagste tonen, dat zijn enkel snarige bassnaren. Dat zijn hele dikke units. Hoe hoger je komt, hoe dunner de snaar. Maar om te zorgen dat die bassnaren de rest niet overstemmen, zijn de hogere pianonoten dubbel of zelfs driedubbelsnarig uitgevoerd. Dus ik druk een toets in. En ik bespeel met één toets wel drie snaren. Dat zal je leren bas. Een piano heeft dus 88 toetsen, maar veel méér snaren. Oja, die pedalen. Ik demonstreer ze even. Voor je gaat spelen altijd het linkerpedaal indrukken, da’s de koppeling. En dan rustig het rechterpedaal indrukken om weg te rijden. Nee sorry. Het rechterpedaal is het demperpedaal of sustainpedaal. Dit laat de gespeelde tonen doorklinken, ook als je de toets loslaat. Bij het indrukken komt een demper van zacht vilt los van de snaar. Zo kan deze vrij doorklinken. Het linkerpedaal zorgt bij een rechtopstaande piano dat de hamertjes dichterbij de snaar komen. Dat zorgt voor een zachtere klank. En bij zo’n vleugel verplaats je met het linker pedaal alle hamertjes zo, dat ze minder snaren tegelijk raken. Dus inplaats van drie, maar twee bijvoorbeeld. Zelfde effect, zachtere klank. Het middelste pedaal is bij een rechtopstaande piano vaak een studiepedaal. Er komt dan een strookje vilt tussen de hamer en de snaar en voilà: je hebt die geliefde neoklassieke pianosound die je kent van al die studymusicplaylists op Spotify. Daar vinden wij wat van. Op een vleugel is dit middelste pedaal heel geinig: dit sostenutopedaal laat alleen de toetsen doorklinken die ingedrukt zijn op het moment dat je dit pedaal indrukt. Als je daarna doorspeelt, blijft er niets hangen - behalve die paar tonen. Tenzij het heel vochtig is, dan willen sommige pianotoetsen letterlijk blijven hangen. Heel vervelend. Daarom is het bijhouden van de luchtvochtigheid en de temperatuur van de ruimte waar de piano staat heel belangrijk. Zo’n Alpenweide is dus funest eigenlijk. Een halfjaarlijkse stembeurt is ook van belang. De pianostemmer zet de stemkruk op de stempen en zorgt voor een snaarstrak resultaat. Verwaarloos je je piano, dan raakt hij ontstemd. Net als onze pianospelende premier als hij in het hokje zijn stempen kwijt is. als je op Mark Rutte stemt ben je dus eigenlijk ook een pianostemmer? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20176976 529.6 2031-03-27T23:00:00+00:00 575 2024-03-28T09:22:41+00:00 yes no piano muziekinstrument muziek klassiek https://schooltv.nl/video-item/wat-is-a440-de-referentietoon-die-a-heeft-440-trillingen-per-seconde 2024-03-28T11:15:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45372.w613.r16-9.ed6da3b.webp Wat is A=440? | De referentietoon: die A heeft 440 trillingen per seconde Wat hebben Cuba inflatie en de Nazi's te maken met A=440? En wat in Elvis’ naam betekent dat nou eigenlijk? Nou, ook zo'n hekel aan wiskunde? Oh niet? Nou, ik dus we hè. A=440 doet mij denken aan formules, maar A slaat niet op een wiskundige variabele, maar op de muzieknoot A. Om precies te zijn de A boven de middelste noot C van de piano. En die 440 dan? Heeft dat iets met een Volvo te maken? Of met die snelweg in Australië of die in Canada? A, je weet het al, het heeft met dat ene autoverhuurbedrijf te maken. Nee. Ja, inderdaad, 440 Hertz. Die ene noot A is 440 Hertz: een toon die bestaat uit 440 trillingen per seconde. Nou, daar is de smartphone van de gemiddelde influencer jaloers op. Misschien denk je wat maakt die A nou uit? En waarom kan het geen 500 Hertz zijn of 777? Dat is toch ook een mooi getal? Nou negeer die stemmen in je hoofd, want het gaat hier om stemmen. Net als in de politiek, in het verkeer en in je agenda, we hebben afspraken gemaakt in de muziekwereld. Het was in Stuttgart in 1834 dat een stel Duitse natuurkundigen met behulp van een Tonometer bepaalden dat de beste A toch echt 440 Hertz moest zijn. En vanaf die A kon je dus ook lagere en hogere noten berekenen en op elkaar afstemmen. Een prima referentietoon dus. Een eeuw later werd die Duitse vergadering nog eens overgedaan door een clubje internationale intellectuelen. En de uitkomst bij die stemming in 1939? Ja, prima, we nemen 440 Hertz De internationale organisatie voor standaardisering. De ISO, houdt van afspraken en nam deze stemming zelfs mee in een register. A440 noemden zij in 1975, ISO 16. Belangrijk? Nee, Verwarrend? Ja. Maargoed, die 440 Hertz vormt tegenwoordig een wereldwijde standaard. Van ringtone tot schoolbel en van de Beatles via je wasmachinemuziekje tot het koor van je moeder. Die A440 deelt de lakens uit. Houdt iedereen goed gestemd. Ja, zeker. Ook de hits van Britney Spears lopen in de pas met deze standaard. En bouwers van instrumenten en andere geluidsapparatuur ze houden allemaal rekening met dit grootse getal. Maar hoe was het daarvoor dan? Nou, best lastig. Uh. Sowieso waren er vroeger geen apparaten die toonhoogtes precies konden meten. Met een meetlint kon je geen frequentie bepalen. Je zou denken dat het dan een lappendeken van verschillende toonhoogtes was. Uh, en het was ook zo. Ja, voor de 19de eeuw verschilden de toonhoogtes van stad tot stad. Sterker nog, binnen een kerkgebouw moest je je strijkinstrument soms bijstemmen, afhankelijk van het orgel waar je mee wilde samenspelen. Zo'n orgel was een van de referentieinstrumenten waar je dan bijvoorbeeld als strijker braaf op afstemde. En dan heb ik het nog niet eens over de toonhoogteinflatie. Jazeker. In de 17de eeuw kwam men erachter dat virtuoze vioolpartijen nog vetter en stralender klonken als je de zaak iets hoger stemde. En die ene sopraansolo, die kwam nóg harder binnen als die hoge noot nog iets hoger klonk. Nou, dat inflateerde een tijdje door tot zangers keelpijn kregen en violisten knappende snaren om de oren vlogen. Nou, een beetje controle krijgt men door het gebruik van een stemvork. Een stuk staal dat op basis van vorm en gewicht een bepaalde trillingsfrequentie kende. Geef de vork een ferme tik en voilà je stemtoon. Maar ja, die dingen verschilden dan per stad en regio. Zo had je vorken met een A van 409 Hertz, maar een vork bijvoorbeeld uit de inventaris van Beethoven had ruim 455 Hertz. Als zanger moest je dan maar hopen dat de vork een beetje bij het bereik van je stem paste. Eind achttiende eeuw begon de A zich te nestelen tussen de 400 en 450 Hertz. Er kwam een steeds grotere behoefte aan een echte standaard. Vervoermiddelen werden sneller, de mens werd steeds mobieler en de reizende musicus die in de ene plaats zuiver en in de andere plaats knettervals klonk, ja, die was het helemaal zat, was er klaar mee. Net als het feit dat ie soms ineens te laat bleek te zijn omdat ook de klokken overal anders liepen. De Franse regering vond het in 1859 tijd voor een wet die de toonhoogteinflatie aan banden legde. 435 Hertz werd vastgelegd als de echte A. Maar ja, de Duitsers, die hadden de zaak al extra doorgerekend en waren op 440 Hertz gekomen en in 1939 was men het daarover internationaal eens. Hmm, 1939... Ja, toen was het in Duitsland toch minder gezellig. In de samenzweringshoek van internet vinden ze tegenwoordig dat we vooral A=432 moeten gebruiken. Want ja, die 440 Hertz, dat was ook de voorkeursstemming van de Nazi's en hun leider. Naast die vermeende nazivoorkeur is 432 ook een lucky number voor de antroposofische muziekliefhebber. Want die stemming komt overeen met de ideale getalwaarden in het universum. Het is de oertoon. Vandaag de dag is het 440 wat de stemvork slaat. En ja, er zijn nog steeds uitzonderingen, zoals Cuba. Ja, in Cuba kampt men met snaarschaarste. En als je dan een gesprongen snaar hebt, ja, dan ben je de sigaar. Om de snaren een langere levensduur te geven stemt men de zaak iets lager. De A is in Cuba 436 Hertz en dan heb je ook nog de oudemuziekbeweging. Mensen die precies weten hoe het klonk in de tijd van Bach enzo. Nou, die hanteren een barokke A van 415 Hertz. Ja, je hoort het, zo klinkt Bach natuurlijk extra stemmig. En wie Haydn speelt zoals het hoort, die neemt hem op 430 Hertz. Ja, stemmingmakerij? Misschien, maar toon dat maar eens aan. Overigens maken neurologen echt waar gebruik van een stemvork van 128 Hertz. Ja, van zulke neurologen krijgen musicologen dus echt de zenuwen he. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20176977 397.952 2031-03-27T23:00:00+00:00 284 2024-03-28T09:23:24+00:00 yes no muziek klassiek toonhoogte https://schooltv.nl/video-item/het-laatste-sacrament-het-christendom 2024-04-11T14:35:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45374.w613.r16-9.039eb52.webp Het laatste sacrament | Het christendom God ik ga dood, haal een priester. Ik wil vergiffenis voor mijn zonden. Kalm. liefste, kalm. Ik wil het laatste sacrament. Absolutie. Ik wil niet naar de hel. Rughig, liebje, ruhig. Hier is de priester. Dat is snel. Fijn dat u er bent en zo snel ook. Eerwaarde. Maarten Luther, ik ben predikant. Laat de priester bij mij. Ik wil biechten. U kunt nu biechten. Mooi, niet schrikken he liefje. Ach, nein ik ken jou al zo lang, zo lang. Eerwaarde. Hoe ben ik zo rijk geworden? Ik heb heel veel mensen belazerd. Ik ben een geldwolf. Het is niet anders. Maar dat is nog niet alles. Ik heb ook heel veel geheime vriendinnen, gehad, de één na de ander. En ik heb ook nogal wat buitenechtelijke kinderen verwekt bij meerdere vrouwen. En die moest ik ook allemaal verzorgen, dus zodoende ben ik een geldwolf geworden, snapt u? Ach, dat is nogal ernstig. En toen ben ik veel gaan drinken en ik heb heel veel geld vergokt. En dan werd ik kwaad, ging ik knokken. Maar dat is verschrikkelijk! Maar dat was het wel zo'n beetje. Dus geeft u mij de zegen maar. Nou, u heeft zulke verschrikkelijke zonden begaan. U moet bidden. U moet op uw blote knieën smeken om genade en ik moet u een enorme boete opleggen. Boete, mij? Maar ik heb al mijn zonden afgekocht. Maar dat kan helemaal niet. Hier, een aflaat. Ik heb betaald aan de kerk. Dus geef mij nou maar de absolutie. Dat is zo oneerlijk, omdat u rijk bent, denkt u dat u álles kunt afkopen. En die arme mensen daarbuiten, die moeten wel branden in de hel? Maar dat is toch logisch? Dan hadden ze maar moeten betalen. Nou kom op, hup hup. Nou ja, t is niet anders nu. Nee! Ik vertik het! Nou ja zeg, wat krijgen we nou? Ik heb er genoeg van. Van die corrupte, van die immorele, van die verziekte kerk! En van die Paus. Nou ja zeg! Nee, genoeg, is genoeg. Ik ga daar de Kerk zuiveren, ik ga hem totaal hervormen. Ik ga 95 stelllingen bedenken en die spijker ik dan op de kerk van Wittenberg, dat zal ze leren. Oh ja? Dan word je de kerk uitgegooid. Jij word in de ban gedaan. Hahaha. Daarom sticht ik een nieuwe, eerlijke kerk en daarna ga ik daar de Bijbel vertalen in het Duits. Ketterij! Jou volgelingen zullen vervolgd worden en op de brandstapel eindigen en dat dan jou schuld. En hier sta ik, mijn Heer, ik kan niet anders. God, sta me bij. En de absolutie dan? Hee hallo? Oplichter! Zal ik een andere priester halen? Ja, eentje die niet zo moeilijk doet. Jij bent toch niet kwaad he liefje? O ja, nou is het allemaal weer mijn schuld. Nou nou nou nou nou, verdomde Luther! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20175206 205.717 1704 2024-03-28T09:51:00+00:00 yes no kerk bijbel bidden religie christendom https://schooltv.nl/video-item/de-hemelvaart-het-christendom 2024-04-11T14:34:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45375.w613.r16-9.192ac76.webp De hemelvaart | Het christendom Mannen, tijd voor de hemelvaart, aan de rechterhand van mijn Vader. We zullen je missen. Het waren drie geweldige jaren. Gaan wij maar weer een beetje vissen, beetje varen, beetje niks doen. Ik zal op jullie letten van boven en ik kom terug. Ja! En dan vestigen wij het Koninkrijk Gods op aarde. Ja! En dan regeren mijn Vader en ik over iedereen en dan komt het allemaal wel goed. Dag mensen, Ik ga. Ready for take off. Ja! Wacht, in het Koninkrijk is daar plaats voor iedereen? Natuurlijk, maar alleen voor de christenen hè? Voor mijn volgelingen, voor jullie. Ah, gelukkig. Doei. Wacht, wat bedoel je precies? Nou, je komt er alleen in als je je aan de tien geboden hebt gehouden en aan Mijn leer. Ja, ja. Dus niet vreemdgaan met de buurvrouw. Nee, van mij mag je niet eens denken aan vreemdgaan met de buurvrouw. Je mag niet eens naar haar verlangen. En wat als ze heel mooi is? En dan al helemaal niet. En als iemand je slaat, keer hem dan je andere wang toe. Begrepen? Maar ja, dat kan toch niet? Dat is gewoon pacifistisch. Mogen we niet terugslaan? Gewoon hard en meedogenloos? Nee, hij die het zwaard oppakt zal door het zwaard sterven. Goed. En in het Koninkrijk hebben de armen voorrang. De armen hebben voorrang? Dat is de omgekeerde wereld. Dat klinkt gewoon socialistisch. Is hartstikke links. En dat is het ook. Voor God is iedereen gelijk. Begrepen? Ja, maar als je nou toch zondigt, hè? Ja, niet ik, maar hij of hij? Dan kom je er niet in. Dan ga je naar de hel. Waaa. Hahaha. En wanneer kom je precies terug? Eh. Nou ja, eerst hebben we natuurlijk Hemelvaart, Pinksteren, uitstorting van de Heilige Geest. Nou, dan kom ik terug over een paar eeuwen hoor. Millennia. Duurt nog heel erg lang. Oh, ok, ok. Maar ik kom terug. I’II be back. Hahahaha. En geen stoute dingen doen hè? Nou dag mensen, ready for take off. Let's go! Daag! Ja. En voorzichtig he? vraag Daar gaat ie, naar de hemel. Blijven zwaaien, ik zie hem nog. Oh ja. Dag! Zeg buurvrouw, hoe ga jij naar huis? Ja, ik weet niet. Achterop een ezel? Je mag ook wel met mij mee hoor. Of uh, bij mij op een paard. Oh, moeilijk! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20175307 171.712 1706 2024-03-28T09:51:00+00:00 yes no christendom Jezus Hemelvaart religie https://schooltv.nl/video-item/de-wonderen-van-jezus-het-christendom 2024-03-28T11:02:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45376.w613.r16-9.8b015d2.webp De wonderen van Jezus | Het christendom Het is tijd voor de wonderen van Jezus. Lieve lieve mensen, kom tot Mij! Armen van geest, Verschoppelingen. Ik zal jullie genezen. Ga je mij genezen? Ben je melaats, kreupel of blind? Ben je waanzinnig of gewoon een beetje misselijk? Wanhoop niet, want ik ben er. Ja, en ik zal jullie genezen. Ja! Maar een voor een he. Wie heeft er bijvoorbeeld lepra? Mag ik vingers zien? Ik! Hebben jullie een beetje vertrouwen in mij? Ja! Want anders werkt t natuurlijk niet. Ogen dicht. Jullie zijn schoon. Ongelofelijk. Ik ben genezen. Nu kan ik een vrouw vinden. Ja, ik! Wat ik ben schoon. Oh, dank je wel Heer. Loof de Heer! Gaat heen en vermenigvuldigt u. Een voor een mensen. Dag, hallo. Hoe kan ik u helpen? Wat? Wat scheelt eraan? Ik ben doof. Ik ben blind. Als je gelooft, dan kun je alles. Hou me vast en kijk! Ik zie weer! Ik hoor weer! Oh, dankzij Jezus. Een voor een. Ja, beste man, zeg het maar. Het is mijn zoon. Hij is bezeten van Satan, van de duivel. Hier! Ja ik zie t al als, is behoorlijk ernstig. Maar ik krijg hem er wel uit. Satan laat af. (onverstaanbaar). Weg! Gaat een Satan, donder op! En klaar. Nee, hij is dood! Niet zo schreeuwen. Sta op, mijn zoon. Waar ben ik? Papa? Het is ongelofelijk. Hij is genezen. Zo zie je maar, met een beetje geloof krijg je alles voor elkaar. Jezus, kan je ook water in wijn veranderen. Natuurlijk, is een makkie. Kijk. Drie. Twee. Één. Bingo! Oh. Maar weten jullie wat ik nog meer kan? Nou, ik kan over t water lopen. Nee, dat kan je niet. Jawel, kom maar mee, dan zal ik het jullie laten zien. Echt niet. Wij gaan lopen over water. Water! Water! Water! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20176009 171.797 2285 2024-03-28T09:51:00+00:00 yes no christendom Jezus https://schooltv.nl/video-item/galileo-galilei-het-christendom 2024-04-11T14:34:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45377.w613.r16-9.b1837e1.webp Galileo Galilei | Het christendom Galilei. Fijn dat je even langs kon komen bij de inquisitie. Er zijn klachten over je. Klachten? Wat dan? Klachten met betrekking tot ketterij. Da's niet zo handig van je Galilei. Maar wat heb ik dan gedaan? Ik heb alleen wetenschappelijk onderzoek gedaan. Sterrenkunde, natuurkunde. Je noemt dat onderzoek? Sommige anderen noemen dat godslastering. Vanwege mijn publicaties? Ja, Galilei, wat jij verkondigt is in wezen ketterij. Blasfemie. Leuker kunnen we het niet maken. Nee, het is de waarheid. Volgens mij, volgens Copernicus, volgens Kepler. De aarde draait om de zon. Oh oh oh oh oh, daar gaan we weer. Galilei, ken jij Prediker één vers vijf? Ja, tuurlijk. De zon komt op en de zon gaat onder en hijgend ijlt zij naar de plaats van haar glorie. Juist, volgens de Bijbel draait de zon om de aarde, dus dat is zo. Hou je daaraan, dan is er niets aan de hand. Hoeven we je niet op te sluiten. Oké, dag! Maar ik heb het onderzocht met mijn telescoop. De aarde draait om de zon en daarom hebben we zomer, herfst, winter, lente omdat de zon om de aarde draait. Je weet dat je hiermee de kerk beledigt, de paus en de Bijbel? Dat zou ik niet doen als ik jou was. In de Bijbel staat ook dat de slang kon spreken. Ja. Kunnen slangen spreken? Kennelijk wel. Het staat in de Bijbel. Luister, beste Galilei, je kunt jezelf en ons een hoop ellende besparen. Doe je natuurkundig onderzoek? Met je telescoop in de weer, dingen ontdekken, dat is allemaal prima. Maar binnen de grenzen van de Bijbel, dan is er niets aan de hand. Goed. Fijne dag. Maar de aarde draait om de zon! (gemompel). Euh, luister, beste Galilei, we veroordelen je met pijn in ons hart tot huisarrest. Wat? Je mag nooit meer je huis uit en je boeken worden verboden. Dat is een schande. Ooit zal ik excuses krijgen van de paus. Nou ja zeg. Wees blij dat we je niet op de brandstapel gooien. Ah, eindelijk, die is weg ja. En toch draait ze! Eigenwijs. Lunch? Ja lunch. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20175298 139.221 2215 2024-03-28T09:51:00+00:00 yes no christendom Galileo bijbel religie https://schooltv.nl/video-item/verschillende-stromingen-het-christendom 2024-03-28T12:39:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45380.w613.r16-9.acf97cf.webp Verschillende stromingen | Het christendom Beminde parochianen. Van de vele geloven die er zijn, is ons christendom natuurlijk het enige ware geloof. Alleen van ons komt het Koninkrijk Gods op aarde. Niet voor ongelovigen, ketters en afvalligen. Neen, er is slechts één weg naar de verlossing en dat is de katholieke moederkerk met wierook en Maria misdienaar en het celibaat en de paus in het Vaticaan. Veel beter dan de Grieks orthodoxie. Onze priesters mogen trouwen en kinderen krijgen. Wij hebben mozaïeken, muziek en schitterende iconen. Nein, nein. Bij hen is alles alleen glitter und glamour und iconen. Wilst du inhoud, wilst du das schrift und verder nichts, kom dan bij ons: die Lutheranen. Gegarandeerd kein spektakel. Gemeente der Lutheranen zijn soft. Wij Calvinisten, wij zijn recht in de leer. De mens is slecht en zondig en een vrije wil, die is er niet. Kom bij ons, kom bij de Mormonen. Onze profeet is Joseph Smith. Hij had 32 vrouwen en dat mag jij ook. Nou ja, wist je dat Jezus Christus naar Amerika is gegaan? Naar de United States? Dat staat allemaal in het gouden boek van Joseph Smith. We are the chosen people. Onzin. Alleen wij zijn uitverkoren, wij Jehova getuigen. Wij gaan naar de hemel en jullie niet. Oplichterij! Wij Jehova's. Wij vieren nooit onze verjaardag, maar wij komen wel heel graag bij de mensen thuis om even te praten: mag ik even binnenkomen? Het zijn ketters, oplichters. Kom bij ons die Lutheranen! Grieks orthodoxen! Jehova's! Doopsgezinden! De Mormonen! (door elkaar praten). Stop! Jullie zijn so boring, so old fashion. Maar wij zijn de evangelicals en wij dansen en wij zingen. Halelujah! (Gezang). https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20175205 164.074 2574 2024-03-28T10:06:00+00:00 yes no christendom protestant https://schooltv.nl/video-item/het-kastenstelsel-het-hindoeisme 2024-03-28T12:22:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45378.w613.r16-9.b911dfd.webp Het kastenstelsel | Het hindoeïsme Hallo kinderen, Vandaag hebben wij het over het kastensysteem. Bovenaan staan wij, de brahmanen. Wij zijn de priesters en bestuurders en ook de koks. Maar wij trouwen niet met mensen onder ons. Bah. Nee, onder ons komen....Wij, de Kshatriya's. Wij zijn soldaten, ambtenaren, we zijn van adel en we stammen af van de zon, de maan en het vuur. En we trouwen allemaal met elkaar, niet met de mensen boven ons. He bah nee, maar ook niet met de minsten onder ons. Ja, dat zijn wij he, de derde stand, de Vaishya's. Ja, wij zijn handelaren en boeren. Vies, bah! Wij staan wel laag, maar eigenlijk zijn wij veel rijker en machtiger dan zij, lekker puh. Want wij doen de handel. Al het geld. En we kijken diep neer op de mensen onder ons, de Shudra's. Dat zijn wij de Shudra: het personeel, de arbeiders en dienaren. Wij moeten werken voor de mensen boven ons. En dat doen we graag en zo hoort het, want wij staan bijna onderaan. Maar niet helemaal, want onder ons heb je nog de Dalid. De paria's, de onaanraakbaren. Waarom heette die zo? Omdat ze vies zijn. De paria's doen het vieze smerige werk, zoals het ontstoppen van riolen of het opruimen van dode dieren en dode mensen. Bah. Paria's drinken thee bij aparte vieze thee standjes met aparte vieze theekopjes. Bah, want niemand wil iets van ze aanraken. Het leven is niet leuk als je onaanraakbaar bent. Maar als je je lot draagt zonder zeuren kom je in het volgende leven een stapje hoger, is mooi toch? Maar als je moeilijk doet of klaagt, of je afzet tegen het kastensysteem. Dan is je volgende leven nog veel erger. Vraag nou maar aan papa en mama welke stand en kaste jij zit. En met een beetje geluk hoor je bij ons, of bij ons of bij ons. Goed, dat was het. Nu weet je alles over het kastensysteem. Veel plezier ermee! Daaag. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20176955 111.104 3927 2024-03-28T10:06:00+00:00 yes no hindoeïsme religie https://schooltv.nl/video-item/mahatma-gandhi-verzet-zich-het-hindoeisme 2024-03-28T14:25:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45379.w613.r16-9.202828d.webp Mahatma Gandhi verzet zich | Het hindoeïsme Goedemidag heren. Kaartjes alsjeblieft. Joburg. Hè, wat doe jij hier? Goedemiddag, Ik ben onderweg naar Pretoria. Oh, maar dit is die eerste klas. Ja inderdaad, hier heeft u mijn treinkaartje en mijn paspoort. Wat ons krijgen nou. Jij hoort hier niet. Of is jij nieuw in Zuid-Afrika? Uh, ja, ik ben hier net. Ik kom net uit Londen, Daar ben ik opgeleid. Hier. Ho, wacht eens even. Hoe kom je aan een kaartje? Gekocht via de post. Ja, dat ik ga denken al, die eerste klas is voor blankies. En is jij een blanke? Nee jij is een kleurling. Ja, nou en? Ik heb toch betaald? Ik ben advocaat en ik zal dit aanvechten. Advocaat. Geloof jij dat zelf? Er is geen enkele kleurling advocaat in heel Zuid-Afrika. Jij hoort tussen die zwarties en nou opdonderen en wegwezen. Ik weiger. Ik vind het walgelijk dat jullie mensen indelen op kleur en op ras. Hoe wil jij jullie dan classificeren? Jij komt toch uit India? Ja. Is jij ook hindoe? Jazeker. Jullie kastensysteem. Dat is nog erger dan ons. Apartheid. Jullie delen mensen in op die kasten en als je onderaan staat, dan ben je niks niet waard. Niet? Jullie zijn veel harder dan ons nie? Verdraaid u heeft gelijk. U heeft mij de ogen geopend. Ik moet het kastensysteem afschaffen. Nou, wegwezen naar die plaats waar je hoort. Of moet ons jij naar buiten uit die trein gooien.? Nee, ik doe aan vreedzaam verzet. Ik verzet mij tegen alle discriminatie. Goedemiddag. Ok, ok, ons ga je aan naar buiten uit die trein gooien. Mee kom. Nee, mee kom. Mee kom. Mee kom. Sorry heer. Mee kom, mee kom. Hup eruit. Zo, oh en hier is die paspoort meneer uh Gandhi. Ghandi? Advocaat. Advocaat. Dag heren. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20175073 123.157 1921 2024-03-28T10:06:00+00:00 yes no hindoeïsme Zuid-Afrika apartheid India Gandhi https://schooltv.nl/video-item/boeddha-het-boeddhisme 2024-03-28T11:01:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45381.w613.r16-9.10b5f82.webp Boeddha | Het boeddhisme We zijn hier bij Siddartha, ook wel genaamd de Boeddha, de grondlegger van het boeddhisme. Hij zit hier onder de beroemde Bodhiboom. Hey, zachtjes. Hij is aan het mediteren. Eh natuurlijk, wie ben jij? Ik ben zijn dienaar, al heel lang. En wat voor soort man is hij? Siddharta was een echte rijkeluis jongen. Villa's, paleizen, de hele boel. Maar hij miste iets. Iets spiritueels, iets dieps. De zin van het leven? Ja precies. Hij wilde erop uit. Hij wilde de wereld zien.En toen zijn we samen stiekem het paleis uit gegaan. En toen? Ja, toen zagen we steden, dorpen. We zagen arme mensen, zieke mensen, dode mensen. Jakkes. Ja, hij schrok zich dood van het echte leven. Ja, ja, ja, ja. En wat deed hij toen? Hij werd monnik en ging het bos in. Zes jaar lang niks eten. Bam bam, bam. Zelfkastijding. O, wat verschrikkelijk. Ja. Hij werd heel erg dun. Ik hield me hart vast. Hij ging bijna dood. Oh jee, en toen? Toen. Uh. Toen heb ik tegen hem gezegd, hee zo gaat het niet langer. Je moet een middenweg nemen. Middenweg in Amsterdam-Oost? Nee, de Middenweg. Te veel plezier is niet goed. Zelfkastijding ook niet goed. Dus je moet er midden in gaan zitten. De middenweg. Mmm. En toen? Toen is die onder de Bodhiboom gaan zitten. En hij zegt Ik ga mediteren totdat ik doodga of totdat ik verlicht wordt. Hallo. Ok, ik zie beweging. Hij komt bij uit de meditatie. Dit is ongelofelijk. Je hebt hem eruit gehaald. Waar ben ik? Hoelang ben ik weg geweest? 48 dagen. Ik ben verlicht. Ik ben verlicht. Ik heb het licht gezien. Ik sticht een nieuwe wereldreligie, het boeddhisme. Dit is ongelooflijk. Een nieuwe wereldreligie wordt gesticht door Siddharta. Ja, en ook een beetje door mij. Dit is een uniek moment en wij waren erbij. Tot zover de geboorte van het boeddhisme. Um. Um. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20176010 125.909 3786 2024-03-28T10:06:00+00:00 yes no boeddhisme boeddha religie https://schooltv.nl/video-item/de-reincarnatie-van-de-dalai-lama-het-boeddhisme 2024-03-28T11:06:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45382.w613.r16-9.dd9bea5.webp De reïncarnatie van de Dalai Lama | Het boeddhisme Hier is t. Ik voel t. Ja, ik voel t ook. Hier is t. Hallo, Is daar iemand? Hallo? Oh. Wij komen namens het hoogste Tibetaans gezag. Oh. Wij zijn op zoek naar de veertiende incarnatie van de Dalai Lama. Oh, echt waar. Onze grote geestelijke leider, de Lama, heeft een visioen gehad. En wat was dat visioen dan? Ah, Ma, Ka! Pardon? Drie letters: Ah, Ma, Ka. De drie letters staan voor Amdo. Nee, maar dit is de provincie Amdo. Ongelofelijk! Zie je wel! Zie je wel, we zitten goed. In zijn visioen zag hij ook een gouden dak. Heeft u een gouden dak? Nou, hij is niet goud, maar ja we hebben wel een een dak. Ja, ze hebben een dak, ze hebben een dak! We durven het bijna niet te vragen maar heeft u een kind? Ik heb een dochter van veertien. Ja. Tot ziens. En mijn zoontje. Ze heeft een zoon! Mogen we hem testen? Misschien is hij wel de Dalai Lama. Zou dit m zijn? De ware na veertien kandidaten die het niet waren. Oh jee, wat spannend zeg! Kom dan jongen. Hallo jongen, ga maar zitten. Ik heb hier twee gebeds snoeren. Welke kies jij? Niet nadenken maar kiezen. Deze. Nou ongelooflijk, hij kiest de goeie. Dat het snoer van de vorige Dalai Lama, t is een wonder! Kies de drinkbeker. Deze, nee deze. Hij kiest weer de goeie. Het is niet waar. En tot slot kies de bril. Deze. Ja! En hij kiest de bril van de Dalai Lama. Hij is de Dalai Lama. En nu? En nu wordt hij wereldberoemd. En u ook. En dit hutje ook. Wij nemen hem mee en voeden hem verder op. Vaarwel, gefeliciteerd. U bent een gezegend vrouw. Maar jongen. Wat is er gebeurd? Wat doen ze met onze zoon? Ze zeggen dat ie de nieuwe Dalai Lama is. Echt waar? De Dalai Lama? Ja, dat zeggen ze. Oh, ik ga m zo missen. Dag jongen. Dag! Dag Dalai Lama. Dag jongen. Oh ik kan wel janken. Ik ook. Jongen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20176013 143.466 1469 2024-03-28T10:06:00+00:00 yes no boeddhisme Tibet religie https://schooltv.nl/video-item/willem-van-oranje-video-en-lesmateriaal-over-de-leider-van-de-nederlandse-opstand 2024-04-04T13:53:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44171.w613.r16-9.4476c10.jpg Willem van Oranje (PO) | Video's over de leider van de Nederlandse Opstand https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 39 2024-03-28T09:48:00+00:00 yes no Willem van Oranje opstand oranje Wilhelmus https://schooltv.nl/video-item/de-schepping-het-jodendom 2024-03-28T11:00:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45383.w613.r16-9.12b0b39.webp De schepping | Het jodendom Wij zitten hier naast, nou, zegt u het zelf maar. Ik ben de Schepper, Schepper van? Van alles. Ik heb alles geschapen, de hemel en de aarde. Ik heb jou ook geschapen. Ja, dank u wel. Inderdaad. Ja, en dat heb ik allemaal in zeven dagen gedaan, he. Kunt u ons nu eens vertellen hoe u dat gedaan heeft? Ja natuurlijk. Kijk, deze bak, dat is de aarde. Ok. Ja, ok. Nou, in den beginne was de aarde woest en ledig. Genesis twee. Ja, en het was ook pikkedonker. Jeetje. En toen, toen zei God, daar zijn licht. En daar werd licht. Tada! En ik zag dat het goed was. En einde van dag één. En toen kwam dag twee. Ja. En toen ging ik water en aarde scheiden. Beetje kattenbak korreltjes erbij. Kijk een bergje. Ja, en het water? Oceaantje hier. Zee eindje daar. Ik zag dat het goed was. Ja, en dat was dag twee? Ja. En op dag drie de zaadjes, de plantjes, de boompjes. En u zag dat het uh... En op dag vier maakte ik de zon, de maan en de sterren en hing ik in de hemel. Mooi zeg! Dag vijf, de dag van de vissen in de zee en de vogels in de lucht. Zo. En ik zag dat het goed was. Nou, toen kwam dag zes. Dat was druk. Oh ja? Ja, maar toen maakte ik de dieren des velds, een leeuw, koeien, schapen. En toen was het klaar. Nee toch? En de mens dan? Oh ja, de mens. De kroon op de schepping. De mens. Dat wil zeggen de man Adam, die schiet ik uit stof naar mijn evenbeeld en ik blies hem leven in, in z'n neus. Kijk zo. En de vrouw, ja, die maakte ik uit de rib van Adam: Eva. Hai Eva, hai. Uit de rib? Ja, en nou maar hopen dat ze mekaar aantrekkelijk vinden, he? Gaat heen en vermenigvuldigt u. Genesis negen. En uh, dat was t. Nee, nee, nee, nee. Nog een dag. De zevende dag. En wat maakt u op de zevende dag? Vliegtuig, internet, WiFi, sapcentrifuge? De zevende dag deed ik helemaal niks en dat moeten jullie ook doen. Dus op de zevende dag mag je helemaal niks doen. Nee, wil je pingpongen? Mag niet. Kokkerellen? Mag niet. Helemaal niks. Dus zo schep je eigenlijk de hemel en de aarde en remember mensen: don’t try this at home! Nou, tot zover de schepping. Tot ziens! Dag! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20175203 168.426 2954 2024-03-28T10:06:00+00:00 yes no Jodendom religie god https://schooltv.nl/video-item/god-kiest-het-uitverkoren-volk-het-jodendom 2024-03-28T12:37:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45384.w613.r16-9.0445696.webp God kiest het uitverkoren volk | Het jodendom Hallo, Uh, wie bent u? Hallo, ik ben de Heer. De enige ware God, de ondeelbare. Nou zeg, wat leuk. Wat kan ik voor u doen? Goed nieuws Ik heb jullie uitgekozen om t uitverkoren volk te worden. Wat? Zijn wij het uitverkoren volk? Ja, ja, ik wou een verbond en toen heb ik jullie uitgekozen. Leuk he? Wie is dat? Dit is God, Die wil een verbond. Moeten we dan iets tekenen of betalen? Of elke maand een boek kopen? Nee, niks betalen. Alleen alle mannen moeten zich laten besnijden. Da's alles. Geen interesse, dank je wel. Oh, nou ja. Hallo, ik ben de enige ondeelbare God. Hallo? Eh, wat is er? Ik wil een verbond sluiten met een uitverkoren volk. Oh leuk. Uhm, mag ik er even over nadenken? Nee, het is nu ja of nee. Dan niet. Doei. Hallo, ik ben de enige ware... Hallo. Goed nieuws. Ga weg. Hallo! Goed nieuws. Oh, dan haal ik even m'n man: Abraham! Ja, hallo. Abram, ik ben de Heer. De Schepper. En van alle volken op aarde heb ik jou uitverkoren. Mij? Wow wat een eer! Wil jij een verbond sluiten met de Heer? Ja joh, een eigen God. Ja, dat wil ik. Wat moeten we daarvoor terug doen? Je mag geen andere goden aanbidden, alleen Mij. Geen probleem. Ik doe het. Mooi en als bezegeling van ons verbond, moet jij alleen maar jezelf en je mannen besnijden. Daag! Wacht, ik moet mijzelf besnijden? Ja, daag! Sarah, we zijn uitverkoren. Oh Abraham, je moet ook nooit iets kopen aan de deur. Hahahahaha. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20176971 140.586 1411 2024-03-28T10:06:00+00:00 yes no Jodendom religie god https://schooltv.nl/video-item/poerim-het-jodendom 2024-03-28T11:05:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45385.w613.r16-9.015abf4.webp Poerim | Het jodendom Yes...Daar zijn we dan in de grote synagoge voor het grote feest. Poerim. Een geweldig feest. Ik zie uh t is n grote verkleedpartij zoals je ziet en van allerhande uh mensen, cowboys, indianen, zeelui, rovers, hoeren en van alles. Maar uh wat vieren wij vandaag? Uh precies? Poerim. Poerim is het Joods carnaval. Ja, wij vieren dat we bevrijd zijn uit de Babylonische ballingschap, zesde eeuw voor Christus. En toen waren we allemaal slaven onder koning Ahasveros. Het was verschrikkelijk. Nou ja, en en. Zijn eerste minister, die wilde ons allemaal vermoorden. En hij heette Haman. Wat gebeurt hier nu? Elke keer als we die naam tegenkomen, De naam Haman, dan moeten we roepen en ratelen. We moeten vechten tegen Haman. O, ok, dus dus de Joden zaten gevangen in Babylonië en de slechte Haman die haat ons. Maar de koning Ahasveros, die had een vrouw en die heette Esther. En Esther, dat was ook een Joodse vrouw en die heeft gesmeekt aan haar man om het Joodse volk te sparen. Ja, dat heeft hij toen maar gedaan. En toen...toen hebben ze Haman en de zoons opgehangen. Hij is hartstikke dood. Ja, en daarom zijn we nu verkleed en hebben allerlei lekkernijen meegenomen, zoals een hamans oren. Ja, en we zuipen! Oh ja, mag dat zomaar drinken op een feestdag? Nee, nooit, nooit een druppel. Ja. Behalve bij Poerim. Dan moeten we drinken. Jullie moeten drinken. Dat moet. Ja, het staat in het boek Ester. We moeten letterlijk zo dronken worden dat we geen verschil meer zien tussen de Joodse held Mordechai en de slechterik jongens let op daar komt ie: Haman. Maar we zijn lang niet dronken genoeg, dus laat die wijn maar komen.Nou geweldig, u ziet het. Dit is dus Poerim. Het Joodse carnaval met de goeie Esther, de goede Mordechai en de verschrikkelijk slechte Haman. Haman, zo heet ie, dat is zijn naam Haman. Dit is leuk! Ik vind t steeds leuker worden: Haman! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20176968 145.6 1376 2024-03-28T10:06:00+00:00 yes no Jodendom god religie https://schooltv.nl/video-item/sabbat-het-jodendom 2024-03-28T11:00:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45386.w613.r16-9.dd9bdef.webp Sabbat | Het jodendom Ik wil een ei bakken, ik wil een boek lezen, ik wil viool spelen, maar het is sabbat, de rustdag. Dus het mag niet. Precies, op de sabbat mogen we niet werken. Maar wat mag er nog meer niet? Ik mag niet schrijven. Ik mag geen geld bij me hebben.Ik mag geen vuur aansteken om te koken geen licht aandoen, geen kaarsen aansteken in het donker. Maar er is een iemand die ons kan helpen: de Siabbes Goi. De wat? De niet Jood die ons handje helpt.Dank je wel Siabbes Goi. We mogen tijdens sabbat niet eens op een ezel rijden of of met de auto, maar we mogen wel achterop de SIabbes Goi. Is dat alles wat niet mag? We mogen niet bakken, kneden, planten, zaaien, ploegen, dorsen, maaien, naaien, zitten, knopen, malen, zeven Slachten, mailen, spinnen en weven, beken, bouwen, bellen, ploegen, werken, klussen, sjouwen, zwoegen, rennen, vliegen, duiken, springen. Dat zijn de verboden dingen. En niet in je neus peuteren. Krijg je een bloeding? Onrein. En als je je niet aan de regels houdt? Daar staat officieel de doodstraf op, maar die wordt nooit toegepast. En in een zaak van leven en dood mag je de wet breken. Fijn he? Gelukkig, maar wat mag dan wel? We mogen vrienden ontvangen en bezoeken. We mogen zingen en eten en we mogen naar de synagoge om te discussiëren over de Torah. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20176975 86.912 2930 2024-03-28T10:06:00+00:00 yes no Jodendom religie sabbat https://schooltv.nl/video-item/mosje-en-de-tien-geboden-het-jodendom 2024-03-28T11:00:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45387.w613.r16-9.b574c42.webp Mosje en de tien geboden | Het jodendom Mosje, de grote profeet van de Hebreeuwse Bijbel, met onder de arm de tien geboden, zojuist ontvangen uit de handen van de Heer op de berg Sinaï. Al die jaren heeft Mosje gezocht naar de wetten voor Zijn volk. Maar nu is zijn missie volbracht. Dit is prachtig, Heer, gjij zult geen andere goden aanbidden en gij zult geen beeltenis van Hem maken. Gij zult geen overspel plegen. Het is, Heer. Het is glashelder. En nu kan Mosje eindelijk terug naar zijn dankbare volk, dat al die tijd op hem heeft gewacht. Wat? Waar zijn jullie mee bezig? Hee Mosje! Ben je daar? Jij was lang weg. We dachten dat je verdwaald was, of dood of allebei. Wat zijn jullie aan het doen? Dit is toch goddeloos? Dit is een gotspe. Dit is een grof schandaal. We hebben een feestje met zingen en dansen en wat is dat ding daar, dat beeld Dat is ons heiligdom, ons gouden kalf, gemaakt van goud en sieraden van de vrouwen. Mooi he? Mooi? Het is afgoderij. Jullie zouden alleen die ene ondeelbare God aanbidden en verder niks. Ja, dat is waar ook. Maar jij was zolang weg. Ja maar, het tweede gebod. U zult geen andere goden hebben. Het derde gebod. U zult geen gesneden beeltenis van Hem maken. Gesneden beeltenis?Ja, een tekening, een schilderij en een houtsnijwerk. Een gouden kalf, het mag niet! Oh, da's waar ook. Sorry. Het gebeurde gewoon vanzelf. Het was haar idee. Onzin, het was zijn idee. Of dat van hem. Ik ben nog niet weg of jullie breken alle wetten. Jullie zijn het meest ondankbare volk dat ooit op de aarde heeft geleefd. En dat maakt mij zo kwaad! Nee, niet doen! De wetten. Jullie verdienen ze niet! Nou, dat is toch zonde? Maar het lucht wel op. Nou, wat zeg je dan? Sorry, ik ook. Sorry zeg. nou sorry. Wij ook sorry, sorry. Nou het zal aan mij liggen maar ik hoor niks. Sorry. Ruim die troep op en trek iets aan. Mosje, waar ga je heen? Waar ik heen ga? Ik ga die berg weer op. Om God opnieuw om de tien geboden te vragen, hij ziet mij aankomen. Dat is allemaal jullie schuld. Nou, we zeggen toch sorry. Het is ook nooit goed. Dit is Mosje, de grote profeet van de Joden. Hij gaat weer de Sinaï op, op zoek naar de tien ge... Ja nou weten we het wel! Achterlijke voice-over. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20175200 168.874 1586 2024-03-28T10:06:00+00:00 yes no Jodendom Mozes religie https://schooltv.nl/video-item/willem-van-oranje-vo-video-en-lesmateriaal-over-de-leider-van-de-nederlandse-opstand 2024-05-15T06:43:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44171.w613.r16-9.4476c10.jpg Willem van Oranje (VO) | Video's over de leider van de Nederlandse Opstand https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 124 yes no Willem van Oranje opstand oranje https://schooltv.nl/video-item/pelgrimstocht-naar-mekka-de-islam 2024-03-28T12:43:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45388.w613.r16-9.e91bb18.webp Pelgrimstocht naar Mekka | De islam ja, zo. Beetje naar links. Ja, ja, een stap ja. Zo ja, zo gaat ie goed. Zo mannen, wat zijn we aan het doen? Ja, wij zijn op de Hadj, een pelgrimstocht naar Mekka. Het is de plicht voor elk moslim hè? Nou ja, als je t kunt betalen natuurlijk. Ja, we hebben wel jarenlang gespaard en nu kon het. Dus gingen we drie weken reizen naar Mekka. Duur jongen! Om een herberg gevraagd. Drie dubbele prijzen tijdens de hadj-week. Ja, en het is warm. Veertig graden Celsius, veertig graden! Nou, ik zweet me hier kapot. Je kan zo een zonnesteek op lopen. Maar het ergste vind ik nog de drukte. En ik stik hier zowat. Je kan geen stap zetten. Ik krijg bijna geen adem, je wordt zo verdrukt. Lopen ze allemaal over je heen, ben je er geweest. We houden elkaar stevig vast. Ja, anders raken we elkaar zo kwijt tussen de massa mensen. Mooi he? Dus het is heel erg warm, erg druk, gevaarlijk, heel duur. Zou dit voor geen goud willen missen, een spirituele tocht. Iedereen heeft respect voor een pelgrim die de hadj heeft gedaan. En we zijn lekker met z'n drieën ver weg van huis, heerlijk ver weg van mijn vrouw en mijn kinderen. Wat wil je nog meer? Hadj rules! En nu draaien we dus zeven rondjes rond de Kaaba met duizenden mensen tegelijk. Echt niet bedoeld om te lachen. We zitten op ronde zes, zeven, nee, acht of? We doen nog een rondje! En we gaan nog niet naar huis, nog lange niet, nog lange niet. En stap. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20175202 92.906 3258 2024-03-28T10:06:00+00:00 yes no islam religie https://schooltv.nl/video-item/de-ark-van-nuh-noach-de-islam 2024-03-28T14:23:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45389.w613.r16-9.576de5c.webp De ark van Nuh (Noach) | De islam Ja en de Ark is eindelijk klaar! De ark van Nuh! Honderd jaar hebben we daar aan gewerkt en eindelijk kunnen we varen. Ja, pa. En straks komt de zondvloed en dan. verzuipt alles en iedereen behalve wij. En hoe weet u dat? Nou dat denkt heeft God mij gewoon verteld natuurlijk. Hij zegt ik ga de hele schepping verwoesten, want de mens die is slecht die is ongelovig, behalve wij. En daarom mogen wij ook overleven, dat heeft hij me zelf verteld. Ja, ja. In een droom toch? Ja, in een droom ja. En weet u wel zeker? Ja, dat weet ik zeker. Ja. Nou eh, hebben we alle dieren? Twee leeuwen, twee mieren, twee wrattenzwiijntjes. Ja pa! Twee malariamuggen, twee stokstaartjes, twee trompet diertjes. Nou ja, het is gaan regenen, wie of wat missen we nog? Oh, alleen mam is er nog niet. Mam? Mam! Oh, ik had het kunnen weten. Het is altijd hetzelfde met met hoe heet ze nou toch ook alweer? Mam heeft geen naam in de Koran pap. Dat is belachelijk, een van de belangrijkste personen, maar ze heeft geen naam. Nou daar zal je dr hebben. Hallo schat, ben je daar eindelijk? Ja, ja, ja, ja, daar ben ik. Ik heb lunchpakketjes voor alle dieren meegenomen. Oh wat goed man. Jullie denken alleen maar aan een boot bouwen, maar dat er onderweg ook nog gegeten moet worden. Daar denkt alleen een vrouw aan. Hier voor jullie dertig kilo rauw vlees voor de leeuwen, tien kilo mieren voor de mieren eters, brokjes voor de kat, veertig kilo sla voor de konijnen, een kaas voor de muizen. Je kunnen we nou gaan? Het holst van de regen! Ja, ja, we kunnen. Oh, even kijken of ik de deur wel op dubbel slot heb gezet. Lieverd, de wereld vergaat dat hele huis dat wordt verzwolgen door de golven. Ja, ja, ja, ja, ja, ik ben er alweer. Oh, heb ik het vuur wel uitgedaan? Even kijken. Lieverd er komt een zonvloed! Het vuur was vanzelf al uitgegaan. Ik heb hier spelletjes voor onderweg en zwembroeken. Mens, kunnen we nou gaan? Nou, niet zo onaardig. Anders bekijk je het maar hoor met je ark dan ga ik niet mee. Sorry. Hoe je ook heet. Nou, ga je nou mee of? Nou, alleen als je het lief vraagt. Ga je mee? Alsjeblieft, Alsjeblieft, alsjeblieft. Oke, eindelijk we kunnen! Laat die zonvloed maar komen! Heer! Haha, kebam, pats! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20176949 147.349 1196 2024-03-28T10:06:00+00:00 yes no islam religie https://schooltv.nl/video-item/hoe-ga-je-naar-de-wc-als-moslim-de-islam 2024-03-28T10:58:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45390.w613.r16-9.ab88051.webp Hoe ga je naar de wc als moslim? | De islam Naar de wc gaan doen we allemaal. Maar hoe hoort het eigenlijk? Stap één Het binnenkomen. Ga met de linker voet als eerste de wc in. Dus niet de rechter. Stap twee Ga nooit staan of zitten in de bid richting naar Mekka, maar ook niet met de rug naar Mekka. Gewoon iets halverwege. Stap drie. Alles wat we doen doen we met de linkerhand, niet met de rechterhand. Stap vier Zorg dat niemand je ziet, desnoods zonder je je af achter een heuvel, palmboom of muurtje. Maar doe het alleen en met links. Stap vijf Zeg niks. Naar de wc gaan doen we in doodse stilte. Niet praten, niet groeten en zeker niet eten. En doe alles met links. Stap zes Na afloop moet alles drie keer gereinigd worden met links. Reinig met water, met stenen of met papier. En als je niks hebt, dan reinig je met niks drie keer. Dan moet je het mimen. Tot slot verlaten we de wc met de rechtervoet eerst. Dat was het. Veel succes. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20176950 72.874 4911 2024-03-28T10:06:00+00:00 yes no islam religie toilet https://schooltv.nl/video-item/uitvinders-door-de-eeuwen-heen-de-islam 2024-04-04T13:28:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45392.w613.r16-9.7c1e7bd.webp Uitvinders door de eeuwen heen | De islam Hallo en welkom bij uitvinders door de eeuwen heen. We gaan het een en ander rechtzetten. Wie tekende als eerste een vliegtuig? Was dat Leonardo da Vinci uit de zestiende eeuw? Ja toch? Nee, er was iemand voor hem. Roger Bacon uit de dertiende eeuw? Of was er iemand eerder? Jazeker 500 jaar eerder uit de achtste eeuw was dat Abbas Ibn Firnas, uit islamitisch Spanje. Hij was de eerste die een vliegtuig tekende en testte en Roger Bacon had het idee van hem geleend. Ibn Firnas! Misverstand twee. De pendule, de slinger klok is uitgevonden door Galilei uit de zeventiende eeuw, toen hij nog tiener was. Welnee, die is eeuwen eerder uitgevonden door Ibn Yunus At Masri. Jammer. Galilei werd de eerste operatie onder narcose verricht door de Amerikaan C.W. Long uit 1845? Zeker niet. 600 jaar eerder werden er honderden patiënten onder narcose gebracht met sponsen vol narcotica door El Zahravi en Ibn Zuhr uit islamitisch Spanje. Nog eentje.De eerste bril, Roger Bacon, Engeland alweer? Zeker niet. Het is alweer Ibn Firnas uit het islamitisch Spanje, drie eeuwen eerder. De eerste bril. De eerste waterklok? Alweer Ibn Firnas. En wie hebben de Griekse filosofen bewaard en doorgegeven? De Arabieren. Dus bravo voor de islamitische wetenschappers. Dankzij hen hebben wij algebra, groot architectuur, koffie. En nog veel meer. Dit was uitvinders door de eeuwen heen. Tot ziens! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20177007 123.626 2940 2024-03-28T10:06:00+00:00 yes no islam religie wetenschap arabieren https://schooltv.nl/video-item/een-soort-van-liedje-over-seksueel-misbruik 2024-03-28T13:03:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45399.w613.r16-9.6c39413.webp Een soort van | Liedje over seksueel misbruik Ze hockeyt in C3. Ze lacht vaak net te hard. Ze hield haar spreekbeurt over Billy Eilish. Weken aan gewerkt. Ze hoopt dat geen van haar vriendinnen iets vreemds aan haar merkt. Dat ze normaal is. Dat ze erbij hoort. Want als niemand het weet of aan haar ziet, dan bestaat het. Een soort van niet. Ze houdt een dagboek bij. Daarin beschrijft ze trouw gedoe op school, het hockeykamp, wat ze het weekend deed. En dat hij stiekem naar haar kamer komt en zij nog steeds niet weet of het normaal is. Of het erbij hoort. Voelt ze zijn handen op haar blote huid, zet ze zichzelf een soort van uit. Als dit gewoon is, waarom doet ie dan als ze samen zijn zo anders tegen haar? Waarom zegt hij: met niemand over praten? Waarom doet hij dan een soort van lief? Maar voelt het naar? Ze hockeyt in C3. Ze lacht vaak net te hard. Ze wil niet dat het doorgaat. Ze weet niet hoe het stopt. Ze hoopt dat iemand het ontdekt, per ongeluk. Iemand die ze wel vertrouwt. Die zegt dit is niet, zelfs niet een soort van, jouw fout. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20177452 153.24 657 2024-03-28T13:02:00+00:00 yes no seksueel geweld liedje lichaam https://schooltv.nl/video-item/racisme-liedje-over-ongelijke-behandeling 2024-03-28T13:34:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45400.w613.r16-9.0045e56.webp Racisme | Liedje over ongelijke behandeling We zijn niet allemaal hetzelfde, maar wel gelijkwaardig. Zoveel verschillen, zoveel kleuren op de aarde. En ik begrijp niet, er zijn nog steeds mensen zijn die zeggen dat ze niets hebben met gelijke rechten. Zou je me geloven als ik zeg dat het me raakt dat iemand mij niet kent, maar wel slecht over me praat? Hoe zou je het zelf vinden als het vaker gebeurt dat iemand je slecht behandelt door je afkomst of kleur? Zou je me geloven? Ook als je het zelf niet voelt? Zou je denken dat ik me aanstel of snap je wat ik bedoel? Snap je wat ik bedoel? Ik vind het moeilijk om hierover te rappen omdat het nog steeds gebeurt. Ben uitgemaakt voor veel dingen en dat alleen om mijn kleur. Zwarte Piet! En die woorden doen me pijn. Terug naar je eigen land. Maar ben geboren hier, hoor. Kijk, ik wil gewoon beoordeeld worden op wie ik ben. En dat vraagt misschien van jou dat je verder kijkt dan wat je kent. Iedereen is uniek en heeft een eigen verhaal. Dus heb recept, kies je woorden, kies je taal. We zijn niet allemaal hetzelfde, maar wel gelijkwaardig. Zoveel verschillen, zoveel kleuren op de aarde. En ik begrijp niet, dat er nog steeds mensen zijn die zeggen dat ze niets hebben met gelijke rechten. Ik zie een toekomst voor me waar zwart en wit gelijk behandeld worden. Iedereen hier dezelfde kansen. Waar we kunnen lachen met elkaar en terugkijken en dan zeggen 'Weet je nog dat racisme zo'n ding was? Oh wat een tijd he? Ik zie eensgezindheid bij de overheid, bescherming van grondrechten, mensen die voor elkaar opkomen, ik zie de wil om te vechten. Ik zie alles in kleur omdat ik niet kleurenblind ben. Omarm de verschillen, blijf praten. We zijn niet allemaal hetzelfde, maar wel gelijkwaardig. Zoveel verschillen, zoveel kleuren op de aarde. En ik begrijp niet dat er nog steeds mensen zijn die zeggen dat ze niets hebben met gelijke rechten. Zou je me geloven als ik zeg dat het me raakt dat iemand mij niet kent, maar wel slecht over me praat? Hoe zou je het zelf vinden als het vaker gebeurt dat iemand je slecht behandelt door je afkomst of kleur? Zou je me geloven? Ook als je het zelf niet voelt? Zou je denken dat ik me aanstel of snap je wat ik bedoel? Snap je wat ik bedoel? Wij zijn. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20177453 0 710 2024-03-28T13:33:00+00:00 yes no racisme discriminatie rap https://schooltv.nl/video-item/niet-voor-jezelf-liedje-over-gastarbeiders 2024-03-28T13:48:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45401.w613.r16-9.737b332.webp Niet voor jezelf | Liedje over gastarbeiders Opa, je hoorde bij die eerste groep die voor werk naar Holland kwam. Sparen voor een beter leven. Eerst twee jaar, toen nog twee jaar betonfabriek Zaandam en ongepland voorgoed gebleven. Je zei pluk waar er fruit hangt en werk hard voor je dromen. Niet voor jezelf, maar voor wie na jou komen. Dede, het was zwaar, maar jij dacht steeds waar ik werk, noem ik mijn thuis. Je vond ze aardig, Nederlanders. Met heimwee las je stil de krant in het koffiehuis en droomde 's nachts van ergens anders. Van een tuin in het dorp waarvan je afscheid had genomen. Niet voor jezelf maar voor wie na jou komen. Omdat jij jezelf vergat, kan ik nu aan mezelf denken. Omdat jij deed wat op je pad kwam, kan ik elke kant op gaan. Je deed je best om hier te horen. Ik woon waar ik ben geboren, dus waar komt dan mijn heimwee soms vandaan? Heimwee waarnaar? Lieve opa, je hebt in je oude dorp nu een tuin van overvloed naast het huis waar je voor spaarde. Vraag ik daar bij de walnootboom wat ik met mijn leven moet. Zeg je: goed zorgen voor jouw stukje van de aarde. Pluk waar er fruit hangt en plant nieuwe bomen. Niet voor jezelf, maar voor wie na jou komen. Niet voor jezelf, maar voor wie na jou komen. Dede. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20177455 141.92 312 2024-03-27T23:00:00+00:00 yes no liedje gastarbeider Marokko Turkije arbeid https://schooltv.nl/video-item/welkom-in-de-ijzertijd-liedje-over-vooruitgang-in-de-ijzertijd 2024-03-28T13:59:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45402.w613.r16-9.80b4a28.webp Welkom in de IJzertijd! | Liedje over vooruitgang in de IJzertijd Met een houten zwaard kun je geen kant op. En met een houten schaar kun je niet knippen. Hoe ga je eten met een stenen lepel? Ik zie het allemaal eventjes niet zo zitten. Gelukkig is het geen probleem, want de smid maakt ijzer, en het gaat veel langer mee. Dus op naar betere tijden. Ik heet je welkom in de ijzertijd. Alles was van steen maar die tijd is voorbij. IJzersterk, we zijn ijzersterk. Het heeft een tijd geduurd, maar nu zijn we er. Welkom in de ijzertijd. We leefden in het stenen tijdperk op het platteland. Alles was beperkt. Stenen, messen en pijlen. De rest was hout. De dorpen en boerderijen waren van steen gebouwd. Supersmid, supersmid to the rescue. Het ijzeroer werd ontdekt. Dat was echt nieuw. Mooie sieraden en goed bestek. Met zwaarden verdedigen we onze plek. IJzersterk. IJzersterk. IJzersterk. IJzersterk. Ik heet je welkom in de ijzertijd. Alles was van steen, maar die tijd is voorbij. IJzersterk. We zijn ijzersterk. Het heeft een tijd geduurd, maar nu zijn we er. Welkom in de IJzertijd. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20177456 95.52 1489 2024-03-27T23:00:00+00:00 yes no ijzer steen prehistorie https://schooltv.nl/video-item/stotteren-liedje-over-niet-uit-je-woorden-komen 2024-03-28T14:12:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45403.w613.r16-9.bd256fc.webp Stotteren | Liedje over niet uit je woorden komen Als kleine jongen vond ik het maar lastig, vloeiend blijven praten met zoveel gedachten. M'n ma stottert ook, mijn broer en mijn ooms. Thuis valt het niet meer op. Daar vinden we het gewoon. En ik zou willen dat het overal zo was. Bij de club, in de winkels, maar vooral in de klas. Soms wordt erom gelachen. Soms zeggen ze niets en kijken ze met medelijden. Maar hallo, ik ben niet ziek. Elk woord is er één, elke zin een overwinning. Ik adem diep in en uit en zal dan maar beginnen. Ik ben chill, zo chill. Geef die voorleesbeurt maar aan een ander. Met mijn spreekbeurt ben ik waarschijnlijk ziek. Ik kan het wel, maar het duurt misschien wat langer omdat ik blijf haperen op iets. Precies. Maar als ik zing of rap nou, je raadt het al. Ik voel me vrij en ik ben een spraakwaterval. Als het eventjes niet lukt dan laat ik me niet kisten. Ik begin gewoon opnieuw op mijn tijd en mijn ritme. Ik ben chill, zo chill. Ik vind het spannend, maar blijf chill. Zo chill. Beste stotteraar, je weet allang wat je wilt zeggen. Twijfel niet aan jezelf. Vertrouw maar op de woorden. Ga staan en vertel. Niet denken aan wat iemand anders zou kunnen denken of vinden. Laat het los en denk aan leuke dingen. Waar word je blij van? Wat doe je graag? Wie vind je lief? Van nu af aan alleen maar positieve energie. Zeg tegen jezelf: ik ben niet bang om te spreken. Ik ben een eindbaas en iedereen mag het weten. Geef die voorleeseurt maar aan een ander. Echt niet. Met mijn spreekbeurt ben ik waarschijnlijk ziek. Ik ben hier! ik kan het wel, maar het duurt misschien wat langer omdat ik blijf haperen op iets. Precies. Maar als ik zing of rap, nou je raadt het al. Ik voel me vrij en ik ben een spraakwaterval. Als het eventjes niet lukt, dan laat ik me niet kisten. Ik begin gewoon opnieuw op mijn tijd en mijn ritme. Ik ben chill, zo chill. Ik vind het spannend, maar blijf chill. Zo chill. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20177978 128.28 451 2024-03-27T23:00:00+00:00 yes no stotteren stem praten https://schooltv.nl/video-item/weet-dat-je-wat-mist-liedje-over-weinig-geld-hebben 2024-03-28T15:54:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45404.w613.r16-9.0b71e03.webp Je weet dat je wat mist | Liedje over weinig geld hebben Geen probleem dat ik mijn kamer moet delen met mijn broers. Als die normaal doen is dat eigenlijk best geinig. Geen probleem toen met mijn moeder naar de voedselbank voor kerst. Zij maakt zo een feestmaal van weinig. Maar ik schaam me als soms iemand ziet dat ik op kapotte schoenen loop. Of al mijn vrienden gaan en ik weer niet naar de Mac, de bioscoop en je weet dat je wat mist, dat je wat mist. Geen probleem reclames, volle etalages. Overal. Gewoon niet kijken. Beter voor mijn zelfvertrouwen. Geen probleem dat ik de nieuwste telefoon niet kopen kan. Ik heb toch zelden beltegoed voor mijn oude. Maar het is de schaamte toen ik flauwgevallen was bij gym, want er was thuis weer geen ontbijt. Het is de vrieskou in een zomerjas. Het is een stem de hele tijd die zeker weet dat je wat mist. Het is geen geld voor een cadeau, dus ook niet naar het feest. Het is liegen dat ik op vakantie ben geweest. Ik voetbal als Ronaldo, maar kan niet op een sport. Ik weet niet eens wat ik liever heb, een leger hoofd of een voller bord. Maak er wat van. Probeer ik. Maar waarvan dan? Volg gewoon je droom. Oke, maar loop dan even mee. Je had erbij moeten zijn. Dat weet ik, maar hoe dan? He mensen, ik wil jullie lol niet bederven, maar mag ik eens meedoen? Ik sta maar reserve. En dat schamen, gaat dat ooit voorbij? Alsof dit mijn schuld is. Maar dat is het niet. Ik zweer je, er zit meer in mij. Stel dat niemand dat ooit ziet. Man, je weet niet wat je mist. Maar weet dat je wat mist. Dat je wat mist. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20177980 149.8 768 2024-03-27T23:00:00+00:00 yes no geld armoede https://schooltv.nl/video-item/woningmarkt-videos-over-de-woningnood 2024-03-28T15:17:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44985.w613.r16-9.e1fe2af.webp Woningmarkt | Video's over de woningnood https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 33 yes no woning bouw wonen https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-autisme 2024-04-03T06:47:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45405.w613.r16-9.8d547a5.webp Het Klokhuis | Autisme De een is goed in puzzelen, de ander niet maar vindt het wel superleuk. De een leert Frans in drie minuten en een ander nooit. Heb je een wiskundeknobbel, richtingsgevoel of helemaal niet? Dol op uitgaan met veel vrienden of liever heerlijk onder een dekentje met de hond op de bank. Alle hersenen zijn anders en dat maakt ons uniek. Soms werken hersenen net een beetje méér anders. Bijvoorbeeld als je autisme hebt. Janouk onderzoekt hoe dat werkt in je hersenen. Bij de Cowboys zien we hoe lastig het kan zijn als je een bank wil overvallen wanneer je autisme hebt. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350141 935.853 14921 2024-04-02T18:00:00+00:00 yes no autisme mens https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-algen-2 2024-03-28T15:33:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45406.w613.r16-9.5421d2e.webp Het Klokhuis | Algen Is het een plant? Nee. Is het een dier? Nee. Wat is het dan wel? Pascal duikt in de magische wereld van algen. Wereldwijd zijn er zo veel verschillende soorten, vormen en kleuren dat niet eens bekend is hoeveel algen er zijn. Wel dat ze onmisbaar zijn voor het maken van zuurstof: meer dan 70% van de lucht die we inademen, komt van deze wonderlijke onderwaterorganismen. Op Texel en in Wageningen leert Pascal hoe een alg groeit en hoe je een 'superalg' kweekt. Barry Snotter krijgt een les toverdranken en leert een bijzonder drankje maken. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350107 945.24 921 2024-04-03T18:00:00+00:00 yes no alg water https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-moestuin 2024-04-02T09:21:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45429.w613.r16-9.58c2a80.webp Het Klokhuis | Moestuin Eva wil een moestuin. Ze wil haar eigen groenten en fruit kweken, maar krijgt het niet voor elkaar. Alles verpietert. Ze gaat langs bij professioneel tuinder Renée Janssen in Almere. Die legt haar uit wat een zaadje allemaal nodig heeft om uit te groeien tot een sappige vrucht. In de sketch zijn de Vrachtwagenchauffeuses opvallend blij met hun eigen oogst. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350139 936.88 3756 2024-04-04T18:01:00+00:00 yes no moestuin plant fruit groente https://schooltv.nl/video-item/hoe-weten-we-hoe-oud-een-fossiel-is-earth-challenge 2024-04-18T14:41:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45410.w613.r16-9.1879b44.webp Hoe weten we hoe oud een fossiel is? | Earth Challenge Een fossiel is een stukje van een dier of een plant dat bewaard is gebleven in een laag gesteente. Vaak zitten fossielen al miljoenen jaren in de grond. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_20168405 114.56 1256 2024-03-30T18:15:00+00:00 yes no fossiel aarde plant dier https://schooltv.nl/video-item/oceaan-liedje-over-de-diepte-van-de-oceaan 2024-04-02T08:22:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45412.w613.r16-9.b5ff95a.webp Oceaan | Liedje over de diepte van de oceaan Diep is de oceaan. Daar komt geen mens, oh nee. Je kan niet tot de bodem gaan van de diepste zee. Daar in het donker leeft misschien het mooiste dier, door niemand ooit gezien. Of een schubbig monster. Geen idee. Zet de Himalaya op z'n kop. En stel je voor: de oceaan is dieper dan de top. Zo diep en dieper. Dieper. Dieper. Een zee zo groots en grandioos, dat past niet in mijn brein. En het heelal is ook al eindeloos. Dan voel ik me zo klein. Maar zweef ik vaag verloren rond, pak jij mijn hand en zet me op de grond. Je zegt: waar je ook bent, ik zal er zijn. Lief, hoe lang kennen wij elkaar? Soms lijkt het pas een week en soms al duizend jaar. Maar het voelt met de dag dieper. Dieper. Ach, hoe goed ken ik eigenlijk mezelf? Weet ik wel wie ik echt ben? Of lijk ik een oceaan waarvan ik maar een stukje ken. En slaapt een monster op de bodem van mijn hart. Maar jij zegt telkens: maak je niet zo druk. Daar, diep verborgen in je, ligt je allersterkste, mooiste stuk. Ga maar op zoek. Dieper. Dieper. Dieper. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20183694 136 1820 2024-04-02T08:21:00+00:00 yes no oceaan diepte onderzoek https://schooltv.nl/video-item/wat-is-een-syncope-een-ontregeling-van-de-gebruikelijke-voortgang-van-een-ritme 2024-04-02T09:34:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45413.w613.r16-9.229453a.webp Wat is een syncope? | Een ontregeling van de gebruikelijke voortgang van een ritme Wat hebben spanning, drankgebruik en Britney Spears te maken met een syncope? Het is van vitaal belang om te weten wat een syncope is, vooral als je een witte jas draagt en een medisch professional bent want iemand die een syncope meemaakt is zojuist flauwgevallen. Ja, voorkomen van een syncope is mogelijk door voldoende te drinken. Al geldt dat niet voor muzikale syncopen. Die zijn onvermijdelijk, tenzij je de componist nog op andere gedachten kan brengen. Bij een syncope is er sprake van een ontregeling of onderbreking van de gebruikelijke voortgang van een ritme. Bij een syncope heb je een ritme, bijvoorbeeld ‘Altijd is Kortjakje ziek’ waarbij één of meerdere tonen niet op een tel of puls vallen. De nadruk die bepaalde tonen krijgen die vervalt dus. Er zijn verschillende varianten. De gebruikelijkste is de anticiperende syncope waarbij het accent vlak vóór het verwachte moment ligt. Nou het alternatief is de echosyncope met het accent vlak ná de standaard plek. Ja, maar goed, wat is dan standaard? Nou, dat is iets wat je eigenlijk wel kunt aanvoelen. ALtijd IS kortJAKje ZIEK - MIDden in de WEEK... Ja, dus sterke en zwakke maatdelen. Die zijn vaak in balans, maar kunnen dan ook best voorspelbaar zijn. Saai misschien? Nou voila, de functie van de syncope. Het voegt spanning en een onverwacht element toe. Dus in een heel simpele vorm is: alTIJD is KORTjakJE ziek, midDEN in de week MAAR zonDAGS niet. Accenten liggen hier precies andersom. Nou complexer is het toevoegen van een kortere noot aan een serie langere noten. Dus Kortjakje, met een achtste noot. Ja, dat is een een off-beat syncope. De andere bekende variant is de missed-beat syncope dus de kunst van het weglaten. Dit is bijvoorbeeld zonder missed-beat. Saai! Maar laat een nootje weg en je hebt gelijk een muzikaal cliché. Ja, deze missed-beat wordt ook wel een luide rust genoemd. Want die rust, die valt zo op dat ie bijna geluid maakt. Hah, lachen. Waarschijnlijk vroegde men al in het jaar kruik een stuk spanning toe aan de ritme. Maar gedocumenteerd is er bewijs. Vanaf de 14de eeuw. Italiaanse en Franse composities uit de ‘Trecento-periode’ bevatten gesyncopeerde vreugd en die Trecento-tijd die slaat op een periode van culturele ontwikkeling, waarbij dus ook de muzikale accenten in bloei stonden. Dat hoor je hier bijvoorbeeld in een madrigaal van Giovanni da Firenze. Enthousiaste syncopes hoor je ook in de 15de eeuwse Agincourt Carol van een anonieme componist. Het kwam in die tijd vaker voor. De nadruk ligt in de muziek dan niet op de harmonie, maar op de melodie en vooral op het ritme. Die ritmische spanning van de syncope die werd uitgebuit door bijvoorbeeld Giovanni Gabrieli zijn syncopisch succes werkt al eeuwen door. Igor Stravinsky, de man van de Sacre du Printemps vond het: “wonderbaarlijke ritmische uitvindingen”. Het werk dat zijn collega Gabrieli dus al eeuwen daarvoor had gedaan. En vlak ook Bach en Händel niet uit. Bach syncopeert bijvoorbeeld in Brandenburgs Concert nummer 4. En in de Hornpipe uit Water Music gaat George Frederic ook lekker los. Ook Haydn, Mozart, Schubert en Beethoven gebruikten deze ritmische spanningsgenerator. Neem het begin van de Eroica, de Derde symfonie van Ludwig van Beethoven. Ja verdikkeme, hier ook al. Maar los van de klassieke muziek zonder syncopen zou dancemuziek ook niet verkopen. Show me Love van Robin S, Believe van Cher, Ordinary World van Duran Duran. En oja: Britney Spears. In Breathe on me zingt ze zelfs: It's not complicated, we’re just syncopated. En ja het woord syncopated is ook nog eens syncope. Top! Ja, zonder syncope zou die popmuziek maar een stramme bende zijn en zonder die ritmische spanning krijg je als DJ een syncope. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20176816 309.546 2031-03-27T23:00:00+00:00 349 2024-03-28T08:17:19+00:00 yes no muziek klassiek https://schooltv.nl/video-item/wat-is-een-akkoord-een-samenklank-van-drie-of-meer-tonen 2024-04-02T09:36:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45414.w613.r16-9.22e8e80.webp Wat is een akkoord? | Een samenklank van drie of meer tonen Hey. Wat hebben Pythagoras, de G7 en Ome Willem te maken met een akkoord? Een akkoord is heel simpel: De samenklank van drie of meer tonen. Twee tonen samen dat noemen we een tweeklank. En vanaf een drieklank spreken we dus van een akkoord. Als je een akkoord bereikt, dan bereik je een overeenstemming, je bent in harmonie. Dat geldt ook voor een akkoord in de muziek. De noten uit het akkoord zijn met elkaar in harmonie. Oké, de ene keer meer dan de andere. De wiskundige Pythagoras, die was in de 5de eeuw voor Christus niet alleen bezig met het berekenen van de lengtes van de zijden van een driehoek door middel van de door hem bedachte formule a kwadraat plus b kwadraat is c kwadraat. Hij bespeelde ook de zogenoemde knieviool. Al spelend ontdekte hij dat door een gespannen snaar op verschillende punten af te klemmen, mooie getalsverhoudingen iets harmonisch opleverden. Net zoals bij een gitaar wanneer je een snaar tokkelt en daarna de snaar de helft induwt. Dan hoor je twee tonen die heel goed samenklinken. Ja, twee keer dezelfde noot, alleen de ene keer een verdiepinkje hoger, een octaaf. Ja, verschillende lengteverhoudingen leveren tonen op die in onze oren prettig samenklinken. Zo komen we bijvoorbeeld uit op een C akkoord dat bestaat uit een C, een E en een G. De C is de grondtoon. De basis van het akkoord. Die laten we samenklinken met de derde en vijfde noot uit die C toonladder. We tellen dus eerst drie en dan vijf naar rechts. Respectievelijk de terts en de kwint. Nou, als je hetzelfde doet met de F en de G dan heb je de basis voor menig popliedje te pakken. Nou, dat waren nog maar twee akkoorden. Zo simpel is het. De liedjesschrijver hoeft dus alleen maar het akkoordsymbool C op te schrijven, en de uitvoerende weet direct na het zien van deze video welke drie noten er dan gespeeld moeten worden: C, E en G en voor F is dat dan F, A en C. Ook Haydn en Mozart konden goed uit de voeten met deze basisakkoorden. Ze braken zich het hoofd over de vraag wat ze nog meer met die akkoorden konden. Gebroken akkoorden bijvoorbeeld. De noten van het akkoord werden niet tegelijkertijd, maar na elkaar gespeeld. Ook kunnen akkoorden omgekeerd worden. De grondligging met een grondtoon onderin kan bijvoorbeeld ook gespeeld worden als E-G-C of als G-C-E en dan blijft het een C akkoord. Mag misschien spannender klinken, vraag je af? Nou, naast dit zojuist gespeelde majeur, vrolijke akkoord hebben we ook mineur akkoorden, akkoorden die wat droeviger kunnen klinken. Als je aflevering drie van Muziek in een Notendop hebt gezien, dan weet je hier alles van. Zo niet, kijk maar even. Ja, welkom terug. Wat een goede aflevering was dat. Wij gaan hier verder om drieklanken iets kruidiger te maken kan je er bijvoorbeeld voor kiezen om niet de derde noot, maar bijvoorbeeld de tweede of de vierde noot uit de rij te spelen. Tweede noot, vierde noot en die vierde noot die lost dan lekker op naar de terts, de derde noot. Nou, dat voelt logisch. Er kan flink verder worden gevarieerd met halve en hele toonsafstanden. Als je bijvoorbeeld begint met een majeur akkoord en de vijfde noot uit de rij een halfje hoger speelt. Oeh. Dan heb je een overmatig akkoord. als je bij een mineur akkoord de kwint een halfje de kwint een halfje naar beneden schuift dan krijg je een verminderd akkoord. Hier zijn allemaal variaties op die je direct weer mag vergeten, zoals dubbel verminderd een hard verminderde akkoorden. Maar goed, vergeten. Van de drieklanken gaan we naar de vierklanken. Een akkoord dat in elk liedje of klassiek muziekstuk voorbij komt is het septiem akkoord. ‘Sept’ is Frans voor zeven. Een G septiem akkoord wordt bijvoorbeeld in de populaire muziek geschreven als G7, niet te verwarren met een G7 top waar wereldleiders diverse akkoorden sluiten. Dit is een G majeur akkoord. We tellen vanaf de G zeven toetsen naar rechts: één, twee, drie, vier, vijf, zes, zeven en voilà het G7 akkoord. Zo simpel gaat dat jongens. Gevoelsmatig wil dit akkoord ergens heen. Het wil oplossen, in dit geval in het C akkoord. Nou ja, logisch. En zo eindigt bijvoorbeeld elke willekeurige Mozart symfonie. Het majeur septiem akkoord, de zevende noot een halve noot verhoogd. Die wil nergens heen, maar is wel zeer de moeite waard. Componisten werden steeds creatiever. Een akkoord dat het noemen waard is, is het Tristan akkoord, bedacht door Richard Wagner. Zijn opera Tristan und Isolde uit 1865 is een mijlpaal in de westerse muziekgeschiedenis. Het begint met dit akkoord: F-B-Dis-Gis. Schitterend. Het akkoord lost niet op, het gaat nergens heen. Dit dissonante akkoord paste eigenlijk helemaal niet binnen het toonsysteem van toen. Dat was ook precies wat Wagner ermee wilden uitdrukken: het verlangen van het liefdespaar Tristan en Isolde, dat binnen geen enkele conventie past. Aan het slot, als Isolde over het dode lichaam van Tristan buigt, zingt ze haar indrukwekkende aria Liebestod. Het dissonante Tristan akkoord uit de openingsmaten wordt dan eindelijk opgelost. Isolde sterft uit liefde. Pas nu zijn de twee samen, samen in de dood. Prachtig. Ja, spannende akkoorden vinden we ook in de jazzmuziek. En dan kunnen we doorgaan met stapelen. Om met Ome Willem te spreken: Deze noot op deze noot en zo klim ik naar boven. Nog een terts bovenop het eerder genoemde septiem akkoord tussen basis drieklank plus de zevende. Dan komen we bij de negende noot. En we gaan door met stapelen. De elfde en de dertiende. En ook hier kun je doorgaan met omkeringen. Lekker. Weet je wat? Zullen we iets afspreken? Vond je deze video leuk en leerzaam? Like en subscribe. Akkoord? Dank je wel! Ik heb een droge bek gekregen zeg! Is dit die wodka voor mij he? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20177003 482.581 2031-03-27T23:00:00+00:00 155 2024-03-28T09:56:47+00:00 yes no klassiek muziek https://schooltv.nl/video-item/proefkonijnen-thuisproef-ballonnen-opblazen 2024-04-04T07:16:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45418.w613.r16-9.5595851.webp Thuisproef: ballonnen opblazen | Proefkonijnen Hé!. Wil jij geld stelen van je vrienden? Check hoe ik Jurre prank. ‘All right’ ik ben er klaar voor. De proef die we nu gaan doen, Jur... Je moet de ballon opblazen. Maar wedden, dat ik dat wel kan en jij niet. Voor 35 euro. Dat is héél veel geld! Ik weet niet of ik zoveel geld heb. Gewoon erop blazen. Is goed! Drie, twee, één... Kan jij nou geen ballon opblazen? Kijk hoe snel ik het doe. Wat? Hallo, ik doe aan yoga... ...mijn longen zijn vet goed. Ja, niet dus. Oké. Geld? Wacht, ik stuur je wel een tikkie. Ja, stuur maar een tikkie. ‘Jurre de beste presentator van Nederland’? Ja, zo heet jij. -Sta ik zo in je telefoon? Kun je even betalen voordat ik uitleg hoe het kan. 35 euro. Ja, dank je wel. Ja, betaald. Het zit namelijk zo: deze fles... ...daar zit een gaatje in, waardoor... ...er lucht uit kan en nieuwe lucht bij. Maar in deze fles zit geen gaatje... ...dus hij zit al helemaal vol met lucht. Dus er kan geen nieuwe lucht bij... ...want lucht zie je niet, maar het is wel. Het neemt gewoon ruimte in. Zoals alles. We hebben nu speeksel uitgewisseld. O ja, -We hebben gezoend dus. Eigenlijk wel. -Stel dat jij... ...ook gewoon een keer 35 euro wil... ...cashen. Doe dan deze test. Wie wil er met me mee uit eten? Ik heb 35 euro. Ja, niemand. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_BV_20099028 76.714 365 2024-01-12T15:00:00+00:00 yes no ballon proefje https://schooltv.nl/video-item/proefkonijnen-thuisproef-de-kracht-van-zeep 2024-04-04T07:17:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45419.w613.r16-9.9fc190a.webp Thuisproef: de kracht van zeep | Proefkonijnen Zo, slokje urine, want welkom. Ik ga bewijzen dat zeep echt bacteriën afstoot. Ieuw, wat is dit? Sorry of wat is dit? -Neem ook een slok? Nee, Wat ga je bewijzen? We hebben hier een bord met water... ...en als jij deze glitters even heel... ...mooi over het bord wilt verspreiden... ...dan zijn de glitters de bacteriën. Ach ja, maar iedereen weet toch dat dit onzin is? Zeep stoot... -Dit is geen onzin... ...dit is wetenschap. Nee, zeep stoot helemaal geen bacteriën af. Als je het iets sneller kan doen, dan... Ja, maar.. Hij wil niet open. Moet ik het weer doen? Wacht, is er een vrouw aanwezig? Is er alsjeblieft een vrouw aanwezig die dit kan doen? Kan jij het misschien openen? Wij kunnen dit niet. We zijn gewoon mannen. Die vrouw wil ons gewoon heel klein laten voelen. Ah, dank je wel mevrouw! Altijd handig zo'n vrouw in huis. Oké, bacteriën gaan er op. Heel vies. -Ja goed! Vingertje erin. Huppakee. En... Wauw! Je hebt je vinger niet eens... ...er ging al een zeepdruppel in. Dit is mijn magische vinger. Wauw! -Ja. En waarom gebeurde dit nu? De oppervlaktespanning breekt? Dat was het. Ja. De oppervlaktespanning breekt. Leipe shit ouwe. Nou, leuk voor thuis. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_BV_20105401 73.066 387 2024-01-19T15:00:00+00:00 yes no zeep proefje wetenschap https://schooltv.nl/video-item/proefkonijnen-thuisproef-knallende-limonadefles 2024-04-04T07:18:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45420.w613.r16-9.0448755.webp Thuisproef: knallende limonadefles | Proefkonijnen Ja. Je denkt misschien wat zijn we hier aan het doen? Zijn we knakworsten aan het maken? Wat gebeurt hier? We gaan vandaag met een knaller erin. We hebben... ...hier een limonadefles. Het dopje eraf gehaald, limonade eruit gehaald... ...gevuld met een klein beetje water. ...en mijn lieftallige assistent, o... ...kijk hem nu eens staan. Die is dat nu lekker aan het warm maken. O ja, dit moet je echt met je ouders doen. Moesten we zeggen want het is heel gevaarlijk. Ja, of met je schoonmoeder. Stel je wordt opgevoed door wolven... Dan moet je het met één van die wolven doen. Dan moet je met één van die wolven doen. Dit moet je best wel lang doen. Twee, drie minuten. Zoiets. Echt totdat het water helemaal is verdampt. Dat als je schudt... ...je eigenlijk niets meer hoort. Sahil schud eens. Er zit nog in. Hij is wel lekker aan het koken. Wat er nu gebeurt is dat het water... ...in de fles verdampt en dan krijg je... ...hete lucht in de fles. En straks gaan we... ...die fles vol met hete lucht... ...in dat koude water leggen heel snel zo: pop! En wat er dan gebeurt is een enorme knal. Zit er nog in? Ja, hij is goed denk ik, o. Je moet door blijven koken totdat... ...je het water niet meer voelt. Oké, is-ie warm? Hij is warm. -Oké, allemaal achteruit. Bescherm je oren. Drie, twee, één... Boem! Dat is wat er zou kunnen gebeuren. Ons lukt het niet vandaag. We hebben een ‘off day’. Veel succes thuis. Hopelijk lukt het bij jou wel. Ja. Ben je oké, Sahil? Dit heeft hij altijd. Hé schat, het ligt niet aan jou. Kom maar. Succes thuis. Ben je oké? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_BV_20181107 97.834 222 2024-03-29T16:28:53+00:00 yes no gas lucht temperatuur water proefje https://schooltv.nl/video-item/proefkonijnen-thuisproef-water-ondersteboven-houden 2024-04-04T07:18:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45421.w613.r16-9.5332d7c.webp Thuisproef: water ondersteboven houden | Proefkonijnen Lucht. Het lijkt zo licht en luchtig, maar... ...het is eigenlijk zo sterk en dat... ...gaan we bewijzen met de volgende proef. Namelijk: de papier-proef. -Hoe werkt de papier-proef... ...Jurre Geluk? Leuke vraag Sahil. Wat we gaan doen is... ...een post-it, een maatbeker... Deze doen we erop... ...en ik draai hem om... En wat gebeurt er nu? Wauw! Kijk hoe sterk! Waardoor komt dit nu ook alweer? Hoe kan dit? Hoe kan dit? Dit kan, omdat de luchtdruk hoger is... ...dan de waterdruk. Maar wacht, wat gebeurt er dan als ik dit doe? Er is gewoon heel veel... Zo. Dat wist ik. Er is gewoon heel veel lucht. Ja. -Dat drukt zo... Sterker dan water, het is gewoon een klein beetje... ...water, hè? Dat is die lucht. Al die lucht hier. En hier. -Rustig Sahil. En hier zit ook een beetje. -Rustig, rustig. Dat loopt gewoon te duwen tegen het water. Het is maar wetenschap. -Ja, het is echt... En hypnose! Zo terug. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_BV_20181124 66.581 752 2024-03-29T16:35:13+00:00 yes no lucht water proefje https://schooltv.nl/video-item/proefkonijnen-thuisproef-vliegend-theezakje 2024-04-04T07:21:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45422.w613.r16-9.673103d.webp Thuisproef: vliegend theezakje | Proefkonijnen Jullie zien dat niet... ...maar wij staan hier echt in de vrieskou. Het is zo koud. -Het is min zes. We doen dat, omdat we zó houden van wetenschap. Het is zo koud dat de cola die hier stond... ...al is bevroren. Je weet hoe laat het is. Het is tijd om papier te laten vliegen. ‘Oh jeah’! Dus wat we gaan doen: Dit is een theezakje. Als je bij zo'n theezakje de thee eruit haalt... Oké, voor het geval je echt geen idee hebt... ...hoe het eruitziet als thee uit een theezakje vliegt. Dat ziet dan zo uit en dan zo, hop zet je hem rechtop. Oké, doe maar. Doe maar. Snel. Nee, ho, ho, ho, ho. Ja, maar ik wil niet dat-ie valt! Nee, ik ook niet... Maar ik wil ook mijn ogen niet kwijt. Jezus, Jur. -Zet die bril op! Oké, doe het, doe het. -En daar gaan we! Ja, ja, ja, ja, ja, ja. Kijk, kijk, kijk, kijk, kijk! Ja, leip! Leip! Kijk, kijk, kijk, kijk... En... Er gebeurt... ...helemaal... ...niets. -Jawel, jawel, jawel... Nee. -Jawel, jawel, jawel, jawel... En er gebeurt... Ja. -O. Maar het positieve hiervan is: ...dat jij een filmpje kan insturen. Want lukt het nou bij jou thuis wel? Stitch hem dan even. ‘Welcome to our TikTok. Stitch your video... ...to our video and show us how to do this... ...experiment. Jezus, wat is het koud. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_BV_20181151 83.626 326 2024-03-29T16:41:57+00:00 yes no vuur zweven proefje https://schooltv.nl/video-item/proefkonijnen-thuisproef-onder-water-en-toch-droog 2024-04-04T07:21:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45423.w613.r16-9.9132927.webp Thuisproef: onder water en toch droog | Proefkonijnen Welkom bij een nieuwe video van Proefkonijnen Online... ...met Jurre en Sahil Amar Aïssa! Hier gaan we weer! Ik ga dit papiertje in water dopen... ...en toch blijft-ie droog. -Nee joh, gek! Dat kan toch helemaal niet? Echt waar, kijk eens aan, kijk... Wat doe ik nu? Allemaal glas. Ja? Oké, je hebt dus wel een glas nodig? Je hebt er wel een glas voor nodig. Is dat valsspelen? Nee. Boeie. Oké, ‘here we go’. Kijk, kijk, kijk. Dit is dus een kom met water... Een kom met water. Hier hebben we het papiertje. Hier gaan we. Wauw! -Maar zit er nu echt helemaal... ...geen water in het glas? Er zit nu helemaal geen water in het glas. Nu heb je hem een stukje opgetild zelfs. Dan gaat er dus geen water in? Nee, want het glas zit natuurlijk al vol... ...met lucht en die lucht kan nergens heen. Heel logisch. -Ja! Maar ook heel vet. Zo vet als een olifant. O, je hebt een snotje. Echt? Waarom zeg je dat nu pas? Je hebt hem hier. -Haal even weg. Lief dat je dat wil doen, maar ik doe het wel zelf. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_BV_20181161 61.141 243 2024-03-29T16:45:40+00:00 yes no water proefje https://schooltv.nl/video-item/proefkonijnen-thuisproef-toveren-met-blikjes 2024-04-04T07:22:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45424.w613.r16-9.a090f7b.webp Thuisproef: toveren met blikjes | Proefkonijnen Sahil. -Jurre. Ik kan dingen laten bewegen zonder ze aan te raken. Echt? Niet liegen hier. -Ik kan het gewoon. Oké ik ga laten zien hoe dat moet. ...we kennen allemaal dit met een ballon... ...over je haar. O, ik dacht: “Dat ga je nooit goed vinden.” Dat ik dat bij jou doe. O nee, dat mag je best doen. -Echt? Ja, het is priem. -Oké. Nou, je ziet... Kijk! O... Zie je die haren? Het is statisch! Zo! Nou! -‘Statique’! Dit is dus nu statisch. Dat kennen we allemaal. En nu komt-ie... ...nu ga ik het laten bewegen. Kijk naar het blikje. Ik moest hem echt loslaten anders lag-ie daar. ‘Magique’! O ja, dat weet ik. O, ik dacht dat jij dat wist, ik weet het niet. O, statische energie toch? Want dan... ...creëert het elektriciteit. Dat lokt metalen naar zich toe. Ja. Oké, dit is weer een hele leuke ‘party trick’. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_BV_20185458 60.757 558 2024-04-02T14:11:29+00:00 yes no blik bewegen proefje https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-hokjesdenken 2024-04-11T07:09:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45431.w613.r16-9.8c027e6.webp Het Klokhuis | Hokjesdenken Influencers houden van kleding en make-up, motorrijders luisteren naar harde muziek, verpleegkundigen zijn lief. Of klopt hier helemaal niets van? Zonder dat je het door hebt, deel je mensen in hokjes in. Is dat erg? Nizar laat zich verrassen. Donnie en Chelsey moeten allebei even wennen aan een nieuwe look. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350193 913.92 2696 2024-04-09T18:00:00+00:00 yes no stereotype vooroordeel gedrag discriminatie https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-afsluitdijk 2024-04-05T08:11:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45490.w613.r16-9.967ab7a.webp Het Klokhuis | Afsluitdijk Een 32 kilometer lange dijk tussen Noord-Holland aan de ene kant en Friesland aan de andere kant. Maar de Afsluitdijk is niet zomaar een dijk. Ruim honderd jaar geleden begon de bouw van de Afsluitdijk, met de hand! Duizenden mensen werkten eraan. Maar waarom eigenlijk? Pascal zoekt het uit. In de sketch zien we hoe tovenaarsleerlingen een magieloze strijd tegen water voeren. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350144 909.139 3705 2024-04-11T18:00:00+00:00 yes no Noord-Holland Friesland Afsluitdijk dijk https://schooltv.nl/video-item/nieuwsuur-in-de-klas-de-wereld-in-2100-de-bevolkingsexplosie-waar-eindigt-het-afl1 2025-01-21T10:35:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45432.w613.r16-9.72cffcb.webp Nieuwsuur in de klas: De wereld in 2100 | De bevolkingsexplosie: waar eindigt het? (afl.1) We zitten midden in een bevolkingsexplosie. Ik was in Tanzania en daar keek ik in de toekomst, een toekomst waarin in het jaar 2100 vier op de tien wereldburgers in Afrika wonen. Het is een toekomst waarin nog veel meer mensen hun geluk in de stad zullen zoeken, waarbij nog meer mega steden met tientallen miljoenen inwoners zullen ontstaan, waarvan sommigen zelfs over landsgrenzen heen gaan groeien. Het is de toekomst van onze wereld en van bijna 11 miljard mensen in het jaar 2100. We hebben vier afleveringen voor je in deze speciale serie. We kijken naar de grote ontwikkelingen die het nieuws soms niet halen, maar wel een enorme invloed hebben. We duiken de cijfers in en we praten met deskundigen van over de hele wereld. Heel erg leuk en heel erg belangrijk. Dat is best wel ongelooflijk eigenlijk, ja. In deze eerste aflevering kijken we in detail naar die bevolkingsexplosie. Hoe zijn we tot 8 miljard mensen gekomen en groeit de mensheid eigenlijk voor eeuwig door? In de afleveringen daarna zoomen we in op het dynamische Afrikaanse continent, op de megasteden in wording. Want hoe gaan die om met al die nieuwkomers? En we kijken naar Azië, waar India China inhaalt als het land met de meeste inwoners. Dit is Baby Vinice, geboren op 15 november vorig jaar op de Filipijnen en symbolisch de 8 miljardste wereldburger. Symbolisch, want in dezelfde minuut werden er wereldwijd nog eens 254 andere baby's geboren. En dat slechts elf jaar nadat de 7 miljardste baby ter wereld kwam. Je kunt eigenlijk zeggen de 21e eeuw wordt de eeuw van Afrika. Zodanig dat ze bijna net zo groot worden als Azië. Dat is ongelooflijk eigenlijk. Dat is best wel ongelofelijk eigenlijk, ja. In deze eerste aflevering kijken we naar twee dingen. Hoe zijn we tot 8 miljard inwoners op deze planeet gekomen en hoe ziet het er eind deze eeuw uit in het jaar 2100? Maar we beginnen bij het begin, tenminste zo'n tienduizend jaar geleden. We zijn dan met zo'n 7 miljoen mensen net iets meer dan een nu in Noord en Zuid-Holland bij elkaar wonen. Tot aan het begin van onze jaartelling groeit de wereldbevolking langzaam naar bijna 250 miljoen inwoners. Langzaam groeit dat door, want pas in 1500 is de wereldbevolking weer verdubbeld. De volgende verdubbeling duurt maar 300 jaar. Rond 1800 bereikt de wereld 1 miljard inwoners. En dan? Dan gaat het hard. De bevolkingsexplosie begint. Vanaf 1800 gaat het astronomisch hard en steeds harder. Na twee, drie, vier, vijf, naar 6 miljard rond het jaar 2000. Een jaar of elf later 7 miljard en dan in 2022 8 miljard mensen. Nou, hoe kan het dat we in de laatste 200 jaar zo hard zijn gegroeid? Tot in de loop van de tijd en dat is een beetje gebeurd door iets verbeterde welvaart, steden die ontstaan. Eigenlijk volgt elk land of elke regio in de wereld een soort demografisch pad en dat heet de demografische transitie. De demografische transitie. Dat is een cruciaal model om te begrijpen waarom de bevolking zo hard groeit en hoe dat in de toekomst kan gaan. Want zo'n bevolkingsexplosie volgt meestal een vast patroon dat in alle landen ongeveer hetzelfde lijkt te gaan. En dat ziet er zo uit. De demografisch transitie is een ontwikkeling die eigenlijk alle regio's in de wereld doormaken. Waarin je begint met hoge sterfte, hoge vruchtbaarheid, dan een tussenfase waarin de sterfte daalt door toenemende ontwikkeling, betere medicijnen, betere voeding. En dat gat tussen die twee, dat leidt tot die bevolkingsexplosie. Daarna volgt ook de daling van de vruchtbaarheid tot je een eindfase bereikt waarin beide weer ongeveer gelijk zijn. Lage sterfte lage vruchtbaarheid, de eindfase van de demografische transitie zoals Nederland. In de jaren zestig en zeventig was natuurlijk een tijdperk van het boek de population bom van Paul Ehrlich, beroemd boek, die zei van ja de wereldbevolking groeit zodanig binnen tien jaar is het een catastrofe. Is niet gebeurd, maar dat heeft wel het denken heel erg beïnvloed. En toen zijn er eigenlijk in ontwikkelingslanden geforceerde bevolkingsbeperkings programma's gestart. Ook gesteund door het westen, bijvoorbeeld in India. Gedwongen sterilisatie. Ja dat was natuurlijk niet een fijne ingreep. Wat willen mensen? En veel mensen, ook in Afrika, willen eigenlijk minder kinderen dan ze krijgen. Aan de hand van onder meer dat geboortecijfer kan je dus goed zien waar in de transitie elk land zich bevindt. Om de bevolking op peil te houden moet dat cijfer iets boven de twee liggen, want als elke vrouw minstens twee kinderen krijgt, worden allebei de ouders vervangen. De afgelopen decennia is het vruchtbaarheidscijfer op heel veel plekken flink gedaald. Het ligt in de meeste landen rond de twee kinderen per vrouw of zelfs daaronder. Maar één regio valt erg op en dat is Afrika. Als je nu kijkt naar het aantal mensen per jaar wat erbij komt in Afrika, 30 miljoen of dergelijk. Dat het dat hebben we maar zelden meegemaakt in de geschiedenis ook in Azië. En in sommige landen is het nu nog steeds ouderwets hoog zoals Niger, waar vrouwen gemiddeld zo'n zeven kinderen krijgen. In Tanzania, waar wij voor deze serie zijn geweest ligt er tussen de vier en de vijf kinderen per vrouw. In Dar Es Salaam valt bijna niet tegen de komst van al die nieuwkomers op te bouwen. Volgens sommige prognoses is het straks aan het eind van deze eeuw de op twee na grootste stad in de wereld. Laten we een blik werpen op die toekomst. We beginnen met een testje. We zijn nu hier in de grafiek bij 8 miljard mensen in het jaar 2022 vorig jaar. Maar hoe loopt deze lijn verder? Met hoeveel zijn we denk jij in het jaar 2100? Nou, veel mensen zullen kiezen voor B of C, maar het goede antwoord is A. Het is een veelgemaakte fout. Veel mensen denken dat een stijgende lijn altijd maar door stijgt. Maar bevolkingsexplosies zijn eindig en deze dus ook. De Verenigde Naties maken al tientallen jaren bevolkings prognoses en voor het jaar 2100 ziet die prognose er zo uit. Ze hanteren een marge want je weet nooit zeker hoe de toekomst loopt maar deze lijn is de meest waarschijnlijke variant. Grosso modo als je het over de wereldbevolking hebt, dan zijn die voorspellingen van de verenigde naties wel heel goed geweest. Maar als je meer inzoomt naar bijvoorbeeld Afrika en dan zie je wel dat daar wel variatie zit in de prognoses. Er zijn dus ook andere prognoses zoals je hier ziet en die komen soms lager uit. Die modellen neem je dan bijvoorbeeld inkomensgroei of onderwijs voor vrouwen of anticonceptie mee. Dat zijn belangrijke factoren om het geboortecijfer omlaag te brengen. Maar hoe u het ook wendt of keert, we moeten rekening houden met een hele grote bevolkingsgroei op dat continent. Nog even terug naar die 8 miljard wereldburgers. Want waar wonen die precies? We delen ze even op naar continent en dan zie je meteen hoe ongelijk de bevolkingsgroei is verdeeld. Grofweg de helft van de wereld woont nu in Azië en maar een heel klein deel in Europa. En ook binnen de continenten zijn de verschillen groot. Kijk maar even naar deze kaart. Als je de wereldkaart zou opdelen naar bevolking, dan ziet ie er opeens heel anders uit. De twee grootste landen, China en India, vallen meteen op, maar ook Indonesië, Pakistan en Nigeria zijn een stuk groter. Rusland, Canada en Australië verdwijnen bijna. Enorme landen in oppervlakte, maar er wonen relatief weinig mensen. En let op wat er gebeurt als we vooruitkijken naar 2050. Dan is de wereldbevolking gegroeid tot bijna 10 miljard mensen en de helft van die groei komt door deze acht landen. Nigeria, Congo, Tanzania, Egypte, Ethiopie, Pakistan, India en de Filippijnen. En in het jaar 2100 aan het eind van deze eeuw. Dan zie je het verschil pas echt. Want kijk eens hoe groot Afrika dan ineens wordt. Bijna de helft van de wereld woont dan op dat continent en onze bevolkings kaart ziet er dan ook heel anders uit. Kijk hoe Nigeria en Congo een grotere bevolking hebben dan de Verenigde Staten en ook Ethiopië komt al in de buurt. Maar kijk ook hoe er in Madagascar tegen die tijd meer mensen wonen dan in Frankrijk of in het Verenigd Koninkrijk. Nou, laatste voorbeeldje is China nog steeds een groot blok, want ook dan zijn er nog heel veel Chinezen. Maar China is dan al lang niet meer dat zie je ook, het land met de meeste inwoners. In deze serie gaan we het hebben over dat soort uitdagingen in China en India dus. Maar ik neem je eerst mee naar Dar es Salaam. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20186909 794.474 2062 2024-04-05T08:09:00+00:00 yes no bevolkingsgroei bevolking toekomst Afrika Azië China India Tanzania demografie https://schooltv.nl/video-item/nieuwsuur-in-de-klas-de-wereld-in-2100-de-opkomst-van-de-oneindige-megasteden-afl2 2024-04-05T08:14:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45433.w613.r16-9.5de6716.webp Nieuwsuur in de klas: De wereld in 2100 | De opkomst van de oneindige megasteden (afl.2) Dit is Islam. Een kersverse inwoner van Dar Es Salaam, de grootste stad in Tanzania en één van de snelst groeiende steden van het Afrikaanse continent. De 21e eeuw wordt de eeuw van Afrika. We kijken in deze tweede aflevering van onze serie over bevolkingsgroei. Waarom juist in Afrika de groei zo snel gaat? En wat belicht de één van de gevolgen, namelijk urbanisatie, de trek naar de stad. Er ontstaan aan megasteden zoals we dat niet kennen op de wereld. De verwachting is dat aan het eind van deze eeuw liefst 85% van de wereldbevolking in de stad woont. Een fenomeen dat je overal ziet, maar zeker ook in Afrika. En dus richten we de blik op Tanzania, één van de snelst groeiende landen op aarde. En we kijken in het bijzonder naar die stad, Dar Es Salaam. Aan het eind van deze eeuw naar verwachting één van de drie grootste steden ter wereld. En ze liggen alle drie op hetzelfde continent. Het avontuur van de Islam is hier begonnen bij de grote busterminal van Dar Es Salaam. Het avontuur zoals dat hier voor zoveel mensen jonge mensen vooral zoals hij, begint. Ze komen hier aan en daar gaan ze onderweg naar voor hen de grote belofte. De plek waar als het goed is het geluk ligt. Tijdens ons bezoek aan Dar Es Salaam is Ebby onze gids. Hij is hier geboren en getogen, maar herkent de stad uit zijn jeugd amper meer. Deze miljoenenstad Dar Es Salaam is niet uniek. Hij staat symbool voor grote ontwikkelingen op het Afrikaanse continent. Er komen namelijk steeds meer mensen bij en ze verhuizen steeds vaker naar de steden, die dus enorm hard groeien. Misschien wel te hard. Het is een gevoelige discussie die over gezinsplanning, meer daarover straks. Maar laten we eerst even kijken naar de cijfers. Er wonen nu al meer dan 1 miljard mensen op het Afrikaanse continent. De verwachting van de VN is dat in 2100 zo'n 40% van alle mensen in Afrika woont. De reus van het continent Nigeria, haalt dan waarschijnlijk de VS in als het derde meest bevolkte land ter wereld, na India en China. Als regio gaat Afrika dus onvermijdelijk enorm groeien. Maar Kijk even mee naar die wereld. Twee van de drie wereld bewoners leven tegenwoordig in een land waar het vruchtbaarheidscijfer rond de 2,1 ligt. Dat is dus het aantal kinderen dat je nodig hebt om de ouders te vervangen. Maar de landen met een vruchtbaarheidscijfer daar boven liggen bijna allemaal in Afrika. En dat leidt weer tot heel veel jonge mensen. Dit zijn de doorsnee leeftijden van de verschillende continenten en je ziet, Afrika springt er meteen uit. De vraag is nu hoeveel kinderen komen er daarbij? Want dat bepaalt voor een belangrijk deel de groei de komende eeuw. Heel veel regio's in de wereld, en dan heb ik het vooral over Afrika, zitten nog midden in die fase van lage, sterk dalende sterfte, maar nog hele hoge vruchtbaarheid. En dat is voor een paar decennia. En hoe langer dat duurt, hoe groter de bevolkingsgroei. En veel van die mensen zullen in de stad geboren worden of naar de stad toe gaan. En dus wordt de 21e eeuw de eeuw van de mega stad of zelfs van de megalopolis. Er ontstaan megasteden. Lagos, dat wordt een een stad zoals we dat niet kennen op de wereld. Laten we even uitzoomen en ook terugkijken. In het jaar 1800 woonde nog niet eens één op de tien mensen in stedelijk gebied. En hier zie je hoe snel de laatste zeventig jaar die verstedelijking is gegaan. En die gaat voorlopig nog wel even door. Dat is natuurlijk al in Jericho begonnen, 7000 jaar geleden. Naarmate je meer middelen hebt ja, zie je mensen vrijgesteld worden van de landbouw naar de stad trekken. Kijk even mee, want dit zijn de mega steden in de wereld. Dat zijn steden met meer dan 10 miljoen inwoners en er komen de komende jaren er nog een aantal bij in Afrika in Azië. Die steden worden steeds groter, dichter bevolkt en dat zie je ook heel goed vanuit de lucht. Nou kijken we even naar het nu in het oosten van China. Er liggen hier een aantal steden Guangzhou, Shenzen, Macao Hong Kong, miljoenensteden op zichzelf. Ze liggen met een paar andere steden echt tegen elkaar aan. Ze zijn als het ware versmolten met elkaar tot één grote stad, een zogeheten megalopolis. In dit gebied wonen bijna 90 miljoen mensen en dat is net zoveel als in heel Duitsland. In deze Greater Bay Area, want zo heet het, die is nog maar het begin. Fast forward naar een voorbeeld uit de toekomst. En dan zoemen we weer even in op Afrika, op West-Afrika om precies te zijn. Want de grootste van die samengesmolten mega steden zal hier ontstaan. Dit is Lagos, Nigeria. Vanuit de lucht gefotografeerd in het jaar 1929. En dit is Lagos nu. De stad is geëxplodeerd. In 1969 woonden er nog geen miljoen mensen. Inmiddels zijn dat er tussen de twintig en de 30 miljoen. Maar daar blijft het niet bij. In de buurlanden groeien de kuststeden ook heel hard. En zo ontstaat er straks een stedelijk gebied tussen Abidjan in Ivoorkust en Lagos in Nigeria. Één grote, aan elkaar gegroeide stad met in het jaar 2100 waarschijnlijk honderden miljoenen mensen verspreid over vijf landen. En liefst 800 kilometer lang. Alsof je van Amsterdam naar Milaan rijdt en eigenlijk nooit de stad verlaat. Maar het wordt een een stad zoals we dat niet kennen op de wereld waarin je zulke uitdagingen krijgt op het gebied van infrastructuur of het gebied van gezondheid, voedselvoorziening, noem maar op. En je kunt zien dat je kunt zeggen dat is ook een uitdaging. En die steden dat dat worden de sommige zeggen dat de Silicon Valleys van Afrika. En natuurlijk, die mogelijkheden zijn er alleen we moeten ook zien dat een deel van de groei van die steden ook komt uit armoe, mensen van het platteland die geen mogelijkheid meer hebben. Zonder veel perspectief. En ja, hoe accommodeer je dat? Lagos geldt echt als de moeder aller megalopolis en iedereen die zich in de wereld met steden bezighoudt kijkt naar die stad. Maar in betrekkelijke stilte groeien andere megasteden bijna net zo hard. Zoals dus Dar Es Salaam. Daarstraks maakt we al kennis met Ebby. Hij gidst ons dezer dagen door Dar Es Salaam, waar het stadsbestuur de onstuimige groei van deze metropool enigszins probeert te managen. Voor de aparte busbanen staan het komende decennium liefst 200 nieuwe busstations gepland, zoals er ook vele honderden kilometers aan wegen en treinverbindingen worden aangelegd. Het is hoognodig, want het inwonertal van circa 6 miljoen inwoners dat de stad nu heeft, zal de komende dertig jaar volgens prognoses zeker verdubbelen. Voor het stadsbestuur viel er de afgelopen jaren nauwelijks tegenop te plannen. Zozeer werden hun scenario's telkens weer ingehaald door een nieuwe realiteit. Iedereen kwam met een droom, maar zonder echt plan naar Dar Es Salaam en begonnen maar te bouwen Het gevolg totale wildgroei en vrijwel alleen maar laagbouw. Terwijl om al die nieuwkomers te huisvesten de stad toch echt de hoogte in moet. En die andere catastrofe de razendsnelle klimaat verandering valt daar niet los van te zien weten ze ook bij de Wereldbank. Die helpt Dar Es Salaam zich voor te bereiden op de toekomst. Door het extreme weer kampte Dar Es Salaam de afgelopen jaren met grote overstroomingen die soms halve sloppenwijken wegvaagde. Nieuw gegraven kanalen moeten meer ellende in de toekomst voorkomen. Het vruchtbaarheidscijfer in Tanzania loopt langzaam iets terug, maar bevindt zich nog steeds tussen de vier en de vijf kinderen per vrouw. En dat Afrikaanse gemiddelde ligt maar net iets daaronder. Of wat verder omlaag gaat. En in welke mate dan? Dat zou mede de ontwikkeling van het continent bepalen. Kortom er staat nogal wat te gebeuren in Afrika en dat roept allerlei nieuwe vragen op. Wat betekent dat voor migratie bijvoorbeeld naar Europa? Maar we gaan eerst kijken naar dat andere continent dat zich zo spectaculair heeft ontwikkeld Azië. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20186910 1393.877 1680 2024-04-05T08:10:00+00:00 yes no bevolkingsgroei bevolking verstedelijking stad Tanzania Afrika Zuid-Afrika https://schooltv.nl/video-item/nieuwsuur-in-de-klas-de-wereld-in-2100-de-halvering-van-china-afl3 2024-04-05T08:15:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45434.w613.r16-9.d0196ef.webp Nieuwsuur in de klas: De wereld in 2100 | De halvering van China (afl.3) Het is iets om echt even bij stil te staan. China is niet langer het land met de meeste inwoners. Een uniek moment, want sinds de VN de bevolkingscijfers bijhoudt is dat nog nooit gebeurd. Ook in 1950 was China al de grootste toen met ruim 500 miljoen inwoners. Maar dat het land die positie kwijt is, komt niet alleen doordat India groeit. Dat komt vooral doordat China krimpt. En met krimpen bedoel ik bijna halveren. Op dit moment zijn er bijna 1,5 miljard Chinezen, maar in het jaar 2100 zijn dat er waarschijnlijk nog maar 800 miljoen. Voor India ziet dat er anders uit. Dat land telt nu dus net iets meer inwoners dan China. Het land biedt rond het jaar 2060 op 1,7 miljard en daalt in 2100 dan weer naar ongeveer 1,5 miljard. In deze derde aflevering van onze serie over bevolkingsgroei kijken we naar de twee giganten van Azië. Twee grootmachten waar onder de motorkap van alles aan de hand is en die sowiezo een enorm stempel zullen drukken op de wereld van de 21e eeuw. Dit is Shenzen, een Chinese stad vlakbij Hong Kong. Althans, dit was Shenzen in 1964 en dit is Shenzen nu. Dezelfde stad, maar nu met ongeveer net zoveel inwoners als heel Nederland. China maakte de afgelopen 75 jaar een wonderbaarlijke storm achtige ontwikkeling door. Qua bevolking bijna verdrievoudigd de kindersterfte gekelderd en de economie enorm hard gegroeid. En China is de tweede economie in de wereld. En die economische groei, die kun je niet los zien van de bevolkingsgroei. Dat noemen we dan eigenlijk demografisch dividend. Bijvoorbeeld. Je hebt honderd mensen in een land. Daarvan zijn er twintig kinderen tot vijftien jaar, zestig zijn tussen de vijftien en de 65 en de andere twintig zijn ouderen boven de 65. Nou, als mensen minder kinderen krijgen, wordt de werkende groep mensen relatief groter en dat geeft een land een paar decennia de kans om heel hard te groeien. Neem in Nederland. We hadden de babyboom in de jaren 40/50 waarna een baby bust ontstond. Dat betekent dat die grote babyboom generatie gevolgd werd door een kleine generatie met dan een optimale verhouding tussen laten we zeggen verdienende mensen en afhankelijke mensen. Dus dat is, dat creëert demografisch dividend. Terug naar China, want dat land heeft de laatste decennia laten zien wat er kan gebeuren als je effectief gebruik maakt van zo'n groeiende groep werkende mensen. Maar China staat aan de vooravond van een enorme verandering. Voor het eerst in zestig jaar kromp de Chinese bevolking. China is aan het krimpen en dat lijkt niet te gaan veranderen. Deze video ging viral en de hashtag the last generation. De laatste generatie ook, want niet alle jonge Chinezen kijken met vertrouwen naar de toekomst. Er stond gewoon een straf op het krijgen van twee of meer kinderen. Daardoor is dat land enorm op de rem gaan staan. Hebben ze daar nu een beetje spijt van? Nou ja, spijt. Het heeft natuurlijk ook wel voordelen opgeleverd omdat hoe je het ook wendt of keert, wat we ook van China denken, het land heeft het probleem van hongersnood, wat vroeger endemisch was in het land, opgelost. Laten we eens kijken hoe de Chinese bevolking er in de toekomst uitziet. In het jaar 2100 is die zo'n beetje gehalveerd. En als je denkt dat wij hier in Nederland vergrijzen nou kijk dan eens wat er in China staat te gebeuren op dit moment zijn er voor elke honderd werkende Chinezen 26 kinderen en negentien ouderen, maar dat worden aan het eind van deze eeuw in 2100 twintig kinderen en drie en tachtig ouder. En die hebben allemaal onderwijs nodig of zorg en dat moet ergens van betaald worden. Maar de groep die zorgt voor de economische groei, de 15 tot 64 jarigen. Die groep zou flink afnemen tot dat er in dat jaar 2100 nog maar 380 miljoen over zijn. Ter vergelijking dat zijn er nu nog bijna 1 miljard. Daar kom je natuurlijk voor een mega vergrijzingsprobleem te staan. Die generatie gaat nu met pensioen en zij hebben allemaal één kind of soms niks. Dus wie gaat dat verzorgen? Da's best een grote uitdaging. Zeker, ja. En dat zal ook zeker de toekomst van het land wel gaan beïnvloeden denk ik. De Aziatische grootmacht van nu heeft dus werk aan de winkel. China moet echt rijk worden voordat het echt oud wordt. Aan de andere kant van de Himalaya, bij die andere opkomende grootmacht staan zij intussen voor een heel andere uitdaging. Dit is Bihar in het noorden van India, een staat met meer dan 100 miljoen inwoners. Begin vorig jaar braken er flinke rellen uit. Ja, op enkele tienduizenden vacatures bij de spoorwegen solliciteerde miljoenen mensen. Dat illustreert zowel de uitdaging waar India voor staat, als ook de enorme kansen die het heeft. Want terwijl China krimpt, groeit India nog wel even door. In het jaar 2060, verwacht de VN, wonen daar zo'n 1,7 miljard mensen. Want het verhaal van India gaat niet alleen over enorme groei het is ook het verhaal van een deel van de bevolking dat heel snel ouder wordt. Het is als het ware een babyboom en een vergrijzing, allemaal in één land. India is wat dat betreft net de hele wereld, maar dan in het klein. Laten we eerst eens kijken naar dat ene cruciale getal. De afgelopen decennia daalde dat al tot gemiddeld net boven de twee. Net genoeg om de bevolking te vervangen. Maar de verschillen binnen India zijn groot. In de komende vijftien jaar is de gemiddelde man in de zuidelijke staat Tamil Nadu twaalf jaar ouder dan iemand uit Bihar. De staat van die spoorweg rellen. In het noorden van India wonen bovendien veel meer mensen dan in het zuiden. En dat komt onder meer door de enorme verschillen in vruchtbaarheid cijfers. En dat zie je dan weer terug in de werkloosheid. Het is geen toeval dat die rellen waar we het net over hadden hier plaatsvonden in Bihar. Als India net zo hard wil groeien als China dan moet er dus nog wel het een en ander gebeuren. Het zal dus een uitdaging worden voor India om die grote groep jonge mensen effectief in te zetten, te voorzien van onderwijs en banen. Maar er is één continent waar de uitdaging nog groter is en de bevolking nog jonger. De helft van de bevolking in Afrika op dit moment is jonger dan 25 jaar. En dat is een enorme uitdaging voor onderwijs. Het is een enorme uitdaging voor banen. Wat bedoelt ie daar nou mee? We bouwen het stap voor stap even op. Kijk nog even goed naar de voorspelde leeftijdsverhoudingen in China van eerder. Je kunt die grofweg opdelen in twee groepen de werkende en de niet werkende leeftijden. Nou, als je die groepen vervolgens terugbrengt naar één lijn, dan krijg je dit. De verhouding tussen de werkende en de niet werkende door de tijd heen. En let op, want deze grafiek vertelt je het hele verhaal in één beeld. Volgens de experts moet deze lijn boven de 1,7 zitten wil een land economisch kunnen profiteren van dat demografisch dividend. Vanaf de jaren tachtig heeft China dus enorm geprofiteerd van dat grote aantal werkenden. Maar aan die periode komt nu een eind. En kijk even wat er gebeurt als we India erbij zetten. Die lopen een paar decennia achter op China zoals je ziet, en zitten nu bijna op hun piek. Daar moet het de komende decennia echt gebeuren. En dan is dit het gemiddelde van de Afrikaanse landen. Afrika gaat economisch gezien dus pas in de tweede helft van deze eeuw profiteren van de bevolkingsgroei. Maar een stuk minder dan China en India dat deden. En als dat lukt, dan heb je een grote jonge actieve bevolking met alle kansen om zich te ontwikkelen. Maar als dat niet lukt, dan heb je geen demografisch dividend. Maar dan heb je eigenlijk een soort demografische burden, een enorme last. Het onderstreept allemaal nog maar eens hoe belangrijk de bevolkingsopbouw is voor de ontwikkeling van een land. En als zo'n land zich dan verder ontwikkelt, dan neemt het zelfbewustzijn doorgaans ook toe. Als een bevolking maar hard genoeg groeit, dan is ook de impact daarvan buiten de landsgrenzen voelbaar. Bijvoorbeeld omdat een land zijn plek opeist op het wereld toneel of omdat mensen hun heil elders zoeken. En dus gaan we het hebben over migratie. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20186911 1089.109 880 2024-04-05T08:11:00+00:00 yes no bevolkingsgroei bevolking China India Azië vergrijzing https://schooltv.nl/video-item/nieuwsuur-in-de-klas-de-wereld-in-2100-een-nieuwe-verdeling-van-de-macht-afl4 2024-04-05T08:17:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45435.w613.r16-9.a4ca0ac.webp Nieuwsuur in de klas: De wereld in 2100 | Een nieuwe verdeling van de macht (afl.4) In het gebouw van het Hunter College te New York is de eerste zitting van de Veiligheidsraad gehouden. Zeer strenge controle belet ongewenste gasten den toegang. De oprichting van de Veiligheidsraad, waar de lidstaten van de Verenigde Naties afspraken maken over vrede en veiligheid. Sinds de oprichting zijn er maar vijf permanente leden China Frankrijk, Groot-Brittannië, de Verenigde Staten en Rusland. De Russische afgevaardigde Romy Koo heeft in voorstellingen in de bespreking der Iraanse kwestie uitgesteld. Die vijf permanente leden zijn machtig, want ze hebben vetorecht. Dat betekent dat elk van die landen in zijn eentje een besluit kan tegenhouden. Nou, toen de Veiligheidsraad werd opgericht, toen vertegenwoordigden die vijf landen zo'n miljard inwoners, bijna 40%. toen, van de wereldbevolking. Maar we zijn inmiddels aanbeland in het jaar 2023 en samen hebben ze nu 2 miljard inwoners. En dat is nog maar een kwart van de wereld bevolking nu. Toch hebben nog steeds alleen die vijf landen een permanente zetel in die Veiligheidsraad. En dus is de vraag is dat nog wel eerlijk? In deze serie over bevolkingsgroei keken we tot nu toe vooral naar de gevolgen binnen een land. Maar demografische ontwikkelingen zijn natuurlijk ook buiten de eigen landsgrenzen voelbaar. Door migratie bijvoorbeeld door landen die hun plek op het wereldtoneel opeisen of doordat bestaande conflicten en spanningen verder op scherp komen te staan. In deze laatste aflevering werpen we nog één blik op de wereld. Aan het eind van deze eeuw. We hebben in de eerste drie afleveringen laten zien hoe de wereld in recordtempo richting de 8 miljard inwoners is gegaan en wat er in de 21e eeuw nog staat te gebeuren. Dat verschil tussen jong en oud. Dat hebben we je al goed laten zien in aflevering twee op deze kaart. Hoe groter het blokje van een land, hoe meer mensen er wonen. En hoe roder het blokje, hoe ouder de bevolking van dat land is. Je ziet hier dus goed hoeveel jonge mensen er in Afrika wonen en je ziet ook goed dat er in Nederland en in Europa relatief veel oudere mensen wonen. Die discussie over migratie. Die ligt gevoelig. Maar voor dat we het daar verder over gaan hebben eerst het grotere plaatje. Want waarom verplaatsen mensen zich eigenlijk over de wereld? Nou, om te beginnen dat verreweg de meeste mensen blijven gewoon wonen in het land waar ze zijn geboren. Voor zo'n één op de dertig mensen wereldwijd geldt dat niet. Zij vertrekken wel en zijn dus migrant. Op de wereldbevolking betekent dat momenteel zo'n 280 miljoen mensen. Nou, waar komen die dan vandaan? Dit zijn de top twintig migratieroutes. Hier waar mensen vandaan komen en hier waar ze naartoe gaan. En wat opvalt veel migratie vindt plaats tussen buurlanden. Van Syrië naar Turkije of van Afghanistan naar Iran en tussen Oekraïne en Rusland. Tenminste, voor de oorlog. Maar het zijn niet alleen buren, we zien ook veel migratie uit India naar andere delen van de wereld. En ook bekend zijn de vele migranten die hier vanuit Latijns-Amerika naar de VS vertrekken. En ja, dat zijn typisch van die migration canyons waarin een rijk land vlak naast een ontwikkelingsland ligt. Het zelfde is natuurlijk de Middellandse Zee. Afrika, Europa. Dit soort beelden kennen we, die hebben we veel gezien de afgelopen jaren. Maar hoe zit het nu precies met migratie tussen Afrika en Europa? Beginnen we even bij Europa. Ons continent is oud en wordt steeds ouder en de bevolking groeit amper nog. En Nederland? Het aantal Nederlanders is sinds de Tweede Wereldoorlog zo'n beetje verdubbeld. Maar als je alleen kijkt naar geboorte en sterfte, dan zie je dat de bevolking hier steeds minder hard groeit. In 2022 vorig jaar, gingen er meer mensen dood dan er werden geboren. Toch kromp de bevolking niet, want doordat er meer mensen naar Nederland kwamen dan dat er weggingen, namen het aantal inwoners de afgelopen decennia toch toe. Toch geldt voor praktisch heel Europa en dus ook voor ons, dat er een tekort is aan werkende mensen. En dat levert de bekende problemen op. Vanaf vandaag rijden er opnieuw minder treinen. Gevangenen die minder lang naar buiten kunnen, langer wachten op een verblijfsvergunning of maanden geduld hebben totdat een arts van het UWV je keurt. Allemaal vanwege de grote personeelstekorten. Je hebt sterke vertraging nu met de trein omdat de treinen uitvallen. Er zijn geen mensen om ze te rijden en op het continent naast ons heeft een overvloed aan jonge mensen. Laten we eens kijken hoe het zit. Wie komen er allemaal naar Europa? De meeste mensen komen uit Azië, waar ook landen als Syrië en Afghanistan bij horen. Het aantal mensen uit Afrika vormt niet het grootste deel, maar nam de afgelopen jaren wel toe. En hoe zit dat dan eigenlijk in Afrika zelf? De afgelopen decennia zijn steeds meer Afrikanen zich gaan verplaatsen vooral richting stedelijke gebieden op het eigen continent. Ongeveer de helft van de Afrikaanse migranten blijft in Afrika. De andere helft vertrek naar een ander continent. Vooral Europa, ook het Midden-Oosten en dan de Verenigde Staten. Als je gaat kijken waar in Afrika deze mensen vandaan komen, dan valt er echt iets op. Hier zie je per regio welk deel van de migranten naar een ander continent vertrekt. Voor Noord-Afrika is dat meer dan 90%. Vanuit bijvoorbeeld Marokko trekken mensen vooral naar Europa vanuit Egypte vooral richting de Golfstaten in het Midden-Oosten. Maar in de landen onder de Sahara is dat beeld heel anders. Daar vertrekken maar ongeveer drie op de tien migranten naar een land buiten Afrika. Neem Zimbabwe, wat lange tijd natuurlijk heel economisch slecht ging. Of nog steeds. Ja, grote stromen naar Zuid-Afrika. Als je kijkt voor Nederland bijvoorbeeld. Wat zijn de stromen uit Afrika? Dat zijn juist de conflicthaarden. Het grootste land is Nigeria, maar het aantal mensen uit Nigeria in Nederland is niet zo groot Tegelijkertijd verwachten deskundigen die we spaken dat als de economieën in Afrika blijven groeien, de migratie juist zal toenemen. Hier zie je hoe het ontwikkelingsniveau van Afrikaanse landen de afgelopen jaren omhoog is gegaan volgens een index van de Verenigde Naties. Maar de migratie is daardoor niet gedaald. Sterker nog, die is dus alleen maar gestegen. In het begin van deze video had ik het al even over de VN veiligheidsraad en dat de permanente leden van die raad een steeds kleiner deel van de wereld vertegenwoordigen. En daarmee raken rond 2100 dus dat zie je hier, die verhoudingen nog meer uit balans. En niet alleen in de Veiligheidsraad is bijvoorbeeld Afrika slecht vertegenwoordigd. Kijk ook eens naar de G20, de club van de belangrijkste economieën in de wereld. Alleen Zuid-Afrika mag daar meepraten. Tenminste, tot nu toe. Maar zelfs als landen met een grote bevolking worden beloond met een plek aan tafel, dan wil dat nog niet meteen zeggen dat ze ook echt macht hebben. Kijk maar naar Saudi-Arabië met zijn kroonprins. Dat heeft nu nog geen 30 miljoen inwoners maar een hoop geld en de kroonprins voelt zich machtig en is machtig. Nou ja, wat is je economische basis om bij die club te horen? Ben je echt in zo'n positie als land? Hoewel je veel mensen hebt. Om een rol te spelen in de wereld veiligheid. En daarmee komen we bij een ander punt. Want op plekken in de wereld waar het nu al onrustig is daar wordt het er doorgaans niet rustiger op als er meer mensen bijkomen. Of beter gezegd hoe meer mensen op een kluitje, hoe groter de spanningen. Laten we ons voor nu even beperken tot het Midden-Oosten, een regio met een aantal langlopende conflicten en met opzienbarende voorspellingen over de bevolkingsgroei. Nou, ik ben dol op cijfers en ik dacht fascinerend. En daarna dacht ik huiveringwekkend. Neem het door burgeroorlog geteisterde en straatarme Jemen en het rijke buurland Saudi-Arabië, dat trouwens actief aan die oorlog deelneemt. Die twee landen hebben nu ongeveer net zoveel inwoners, maar aan het eind van deze eeuw ziet dat er volgens de prognoses van de VN heel anders uit. Jemen groeit dus als kool. Kijk bijvoorbeeld naar de hoofdstad Sanaa. Die zou in 2100 zomaar eens net zoveel inwoners kunnen tellen als Tokio. Nou, nachtmerriescenario voor de Jemenieten natuurlijk, want er is al hongersnood en oorlog en allemaal ellende. Maar een nachtmerriescenario ook voor de Saudi's want als jij daarnaar kijkt vanuit jouw rijkdom, dan kan het niet anders dan dat al die Jemenieten naar jou toe willen komen. Nog een land waarvan de bevolking de komende decennia door het dak gaat is Irak. Dat land heeft nu nog ongeveer de helft van de bevolking van Iran of Turkije maar eind deze eeuw haalt het die beide landen ruimschoots in. Maar we zagen net al, meer mensen betekent niet automatisch ook meer macht. Kijk eens naar Egypte, dat heeft 100 miljoen Egyptenaren. Maar niemand denkt meer dat Egypte de leider is van de Arabische wereld Egypte koerst zelfs af op een verdubbeling van het aantal inwoners en gaat richting de 200 miljoen. Tot afgrijzen van de president. Hij heeft gezegd dat het even erg is als terrorisme. De bevolkingsgroei. Er is te weinig werk voor te veel Egyptenaren, jonge Egyptenaren in combinatie met klimaatverandering. Dat wil zeggen hogere temperaturen, uitdroging, minder landbouw opbrengst, dus minder voeding voor de bevolking. Nou, dat is toch een vrij griezelige ontwikkeling lijkt mij. En wat te denken van het conflict tussen Israël en de Palestijnen? Op een stuk land dat net wat kleiner is dan België wonen nu nog zo'n 14 miljoen mensen. Maar de prognoses houden rekening met een ruime verdubbeling van zowel Israëliërs als Palestijnen. Het geboortecijfer in de Gazastrook behoort tot de hoogste in het Midden-Oosten, maar het risico op nog meer conflict als gevolg van bevolkingsgroei ligt ergens anders. Ja, ik zou zeggen dat kan niet goed gaan. De Gazastrook ook. Dat is gewoon ook rampzalig. Maar de situatie in de Westelijke Jordaanoever denk ik, zal tot grotere problemen leiden wegens de groei van het aantal kolonisten en de groei van de Palestijnse bevolking die absoluut vijandig tegenover elkaar staan. En dat is alleen nog maar het Midden-Oosten. Wereldwijd zijn er veel meer plekken waar snelle bevolkings groei tot grote spanningen kan leiden. Ik begon deze serie met baby Vinice op de Filippijnen, de symbolische maar toch officiele 8 miljardste inwoner van deze planeet. En de teller loopt door sinds zij afgelopen najaar ter wereld kwam maar waarschijnlijk niet oneindig. Als je het hebt over de toekomst dan heb je het over demografische ontwikkelingen op de eerste plaats. Is een leuk vak eigenlijk demograaf? Heel erg leuk en heel erg belangrijk. Als je kijkt naar de grote vraagstukken van nu voor Europa migratie, vergrijzing dat zijn allemaal demografisch aangedreven processen. Dit was de laatste aflevering van onze Nieuwsuur serie over de wereld in het jaar 2100. Je vindt alle vier de afleveringen op NPO Start, net als al onze andere video's. Rest mij nog maar één ding bedankt voor het kijken! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20186912 1074.346 657 2024-04-05T08:12:00+00:00 yes no bevolkingsgroei bevolking Verenigde Naties macht Afrika Amerika migratie immigrant immigratie https://schooltv.nl/video-item/wat-is-een-blaasorkest-harmonie-fanfare-brassband-en-dweilorkest 2024-04-05T11:31:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45436.w613.r16-9.3e58b3d.webp Wat is een blaasorkest? | Harmonie, Fanfare, brassband én dweilorkest Hey Erik, wat heb je een leuke blazer aan. -Een blazer bedoel je? Blazer? Oh, ik zeg altijd blazer. Wat hebben urologen, de val van de Bastille en een vent genaamd Vent te maken met een blaasorkest? Eerst even uitblazen hoor. Zo. Het blaasorkest. -Auw! Sorry. Zo'n 100.000 Nederlanders zijn lid van zo'n orkest dat bestaat uit allerlei blazers, op bladblazers na. Die mogen door de strenge milieuzones het oefenlokaal niet meer in. Naast een boel blazers is er ook vaak een ritmesectie voor de betere melodische en niet melodische slagwerk. Al het goede komt in drieën en dat is hier ook zo. Onder het blaasorkest onderscheiden we harmonie, fanfare en brassband. HaFaBra is een mooie afko voor de vrijmibo. Die derde helft is bij veel verenigingen trouwens ook goed voor de sociale cohesie. Maar goed: HaFaBra. Om te beginnen de harmonie, de grootste van het stel. Het harmonieorkest bevat koperblazers, houtblazers en slagwerk. En meer. Soms tref je er zelfs een verdwaalde basgitaar of synthesizer aan. Naar gelang de compositie bevat een harmonieorkest een breed scala aan klanken, gevormd door de koperblazers, van trompet tot tuba. Een flinke bos hout, van piccolo tot de altfluit, van klarinet tot contrafagot. En vlak ook de saxofoonfamilie niet uit. Voor wie van saxy hou(d)t. Vergeleken met een symfonieorkest ontbreken de strijkplanken. Dus geen violen, altviolen, celli en contrabassi. Dat was vroeger ook een kostenkwestie, want strijkinstrumenten zijn duurder dan blaasinstrumenten. Overigens zou je kunnen zeggen dat de houtblazers in de harmonie de rol van de strijkers in een symfonieorkest vertolken. Dus mis je die violen? Ben je betoeterd! En tel daar het koperblazersbataljon en de slagerij bij op en je hebt een indrukwekkende klanksensatie die ook in de open lucht overeind blijft. Muzikaal was het vroeger voornamelijk functionele muziek, marsen en ander legerspul, ceremoniële muziek en wat bewerkte ouvertures uit de concertzaal. Tegenwoordig kan je alle kanten op van gearrangeerde symfonieën van Beethoven en Dvořák via filmmuziek tot covers van Abba en ACDC. Nou, dat was eind 18e eeuw nog knap lastig. Niet alleen omdat beide bands nog niet bestonden, maar vooral omdat de harmonie nog stukken compacter was. Een Boheemse vent genaamd Vent richtte in 1771 een harmonie op met twee hobo's, twee althobo's, twee hoorns en twee fagotten. En nog steeds wordt hij geëerd via de Vent-ielen van de blazers. De oudste Nederlandse harmonie is volgens het Guinness Book of Records de Koninklijke Harmonie Sint-Cecilia Mheer uit 1821. In Vlaanderen waren ze er stiekem nog eerder bij. Op 1 mei 1770 werd in Herberg De Handboog in het Vlaamse Reet. De Sociëteit van Harmonie opgericht. De oudste harmonie van de Benelux staat dus geschreven op het conto van Reet. En laten we Jan niet vergeten Jan Klaassen was trompetter in het leger van de prins. Ja, maar ver voor die hit was de heer Claessen hoboïst in het leger van de Prins. Hoboïstenkorpsen, aangevuld met een klein beetje koper klonken aan het front. Dat is pure psychologische oorlogsvoering want laat 20 hoboïsten met 20 nét-niet-zuivere instrumenten tegelijk het volkslied spelen en de tegenstander blaast de aftocht. Hoeveel hobo's er betrokken waren bij de bestorming van de Bastille weet ik niet, maar die Franse Revolutie bleek ook een sleutelmoment in de ontwikkeling van de harmonie. Want naast de heer Vent en het conto van Reet was Parijs de plaats van handeling. Voor de Bastille bestond de Franse harmonie uit een man of acht. Na de bestorming ontstond er een Parijse beroepsharmonie van minstens 45 man. 1790 jaartje na de Bastille kan je dus zien als het geboortejaar van de moderne harmonie. Die werd al snel hip en professioneel. Concerten werden in de openlucht gegeven, maar ook al snel werden concertzalen uit de grond gestampt. Die concertzalen zijn er nu nog steeds en vind je vaak in de buurt van stadsparken. En eens in de zoveel tijd zit zo'n zaal tjokvol supporters van allerlei blaasorkesten. Afgelopen jaar was het weer zover tijdens het WMC, het Wereld Muziek Concours in Kerkrade. Zo'n concours is een geliefde manier om als orkest te excelleren, zorgt voor een kwaliteitsboost van je orkest en je houdt de eer van de vereniging en soms zelfs van je dorp of stad hoog. Als je in een bepaalde divisie speelt, is het zelfs verplicht om eens in de vijf jaar mee te doen aan een concours. Anders degradeer je. Het blijft dus flink oefenen geblazen. Het geldt niet alleen voor de harmonie, maar ook HaFaBra voor de fanfare en brassband. De fanfare is een iets compactere versie van de harmonie. Een uitgebreide houtblazersgroep plus bepaalde slagwerkinstrumenten die ontbreken. Zeg Fanfare en je ziet een stoet musici langstrekken een, twee in de maat, anders wordt de juffrouw kwaad en de juffrouw of meester of hen is de tambour-maitre die bij het marcheren voorop loopt en ritme en richting bepaalt. Van Koningsdag tot huldigingen en andere gemeenschapsfuncties. Koperblazers plus saxofoons, want saxen zijn officieel houtblazers vormen een herkenbaar geluid. Een typische fanfarebezetting bevat bugels die wat milder klinken dan de trompet plus de lager klinkende baritons, eufoniums en tuba’s. Net als het strijkkwartet is de fanfare ook de naam van een muziekvorm. Al in 1655 werd ‘fanfare’ in het Frans gebruikt met als betekenis een muziekstuk voor koper. Vaak met statige of feestelijke drieklanken, gespeeld door trompetten of hoorns met een dot slagwerk. De bekendste fanfare kennen we van het begin van talloze blockbusters. De 20th Century Fox Fanfare van Alfred Newman. En naast de naam van een blaasorkest en een muziekvorm is de fanfare óók de naam van een instrument. De fanfaretrompet, een hele lange unit die mag aantreden in de triomfmars uit Aïda van Verdi. Ze noemen ‘m ook wel de Aïdatrompet. En een kijktip is de Nederlandse filmklassieker Fanfare uit 1985. Over twee concurrerende clubs in een oer-Hollands landschap. Ha, harmonie? Check. Fa Fanfare check. Bra bh Uh bra brass band. Da's de derde smaak. Compacter dan de fanfare, want zonder saxofoons, louter koperblazers plus enig slagwerk zoals snaredrum en bekkens. De brassband stamt uit Engeland, omstreeks 1800. ‘K hoor net dat men cornetten in plaats van trompetten gebruikt. De cornet is ook wat compacter en minder luid dan de trompet. En waar de harmonie net als een symfonieorkest Franse hoorns gebruikt, daar bevat de brassband althoorns. Typisch Brassband is een bezetting met bugel, althoorn, bariton, eufonium en bastuba. De saxhoorns, zo worden deze rakkers genoemd, want ze zijn uitgevonden door Adolphe Sax. De Brassband bleek een mooie muzikale evangelisatiehulp voor het Leger des Heils. Die Blaasclub van The Salvation Army heette ‘The Happy Band’. Minder vrolijk is een begrafenis. In Amerika ontstond eind 19de eeuw een eigen brassbandtraditie, waarbij de band zich leende voor jazzbegrafenissen. YouTube staat vol met prachtige New Orleans Jazz Funerals. Weer eens wat anders dan Mieke Telkamp. Maar het eindigt niet bij de dood. Nee, we vieren het leven met het dweilorkest. Je kent zo'n club vast van voetbal dweilorkest Kleintje Pils is er wereldberoemd om geworden of van de carnaval. Daar komt ook de naam dweilorkest vandaan. Voor kijkers van boven de rivieren: dweilen is het beneveld rondzwalken. Tijdens een carnavaleske kroegentocht, ver voor de uitvinding van de Bluetooth speaker en de bijbehorende terreur voorzag zo'n dweilorkest je van muziek tijdens dat café kruipen. En nog steeds. Topsfeer! Vandaar dat zo'n dweilband ook wel pretband, Spaßband, plezierkapel en in Limburg de zaate hermenie wordt genoemd. Een dweilorkest bevat doorgaans trompetten, trombones, baritons of eufoniums, saxofoon, slagwerk, en die herken je van veraf, sousafoons. Deze feestsector komt ook nog eens regelmatig samen, bijvoorbeeld op de Bemmelse Dweildag. Bekende dweilorkesten zijn, naast Kleintje Pils, de Bellebloazers uit Eibergen, de RotDweilers uit Bemmel, ‘t Simpelfonisch Orkestje uit Oosterhout en Dokters Swingende Infuustoeters uit Lichtenvoorde. Limburg en Noord-Brabant hebben de meeste dweilorkesten. Flevoland maar één. Hou vol! Dweilorkest De Valkenier uit Lelystad. En tot slot: “In het mondiale Orkest der Urologie blaast de Nederlandse sectie een aardig toontje mee.” Zo lazen we in een urologenvakblad. Nou, onze gratis tip voor dit wittejassengilde: ben je betoeterd vorm Het Blaasorkest! Tjonge... jongens volgens mij mogen ze hier ook wel een keer dweilen hoor. Pfff. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20186914 574.677 2031-04-04T22:00:00+00:00 509 2024-04-05T07:50:24+00:00 yes no muziek klassiek harmonie trompet saxofoon https://schooltv.nl/video-item/wat-is-een-sequens-een-onmiddellijk-herhaalde-melodie-of-harmonie 2024-04-05T11:32:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45437.w613.r16-9.d0c0035.webp Wat is een sequens? | Een onmiddellijk herhaalde melodie of harmonie Maar Dommel hè. Dat is toch ook een sequens? Hey! Wat hebben Kerst, Lego en Bryan Adams... ...te maken met de sequens? Say “quens”! Ja, stiekem vind ik dit dus een van de leukste Notendopjes. We gaan het hebben over misschien wel hét recept voor pakkende muziek. De holy grail onder de oorwurmpjes. De x-factor, de neurienicotine, de cheddar op je hamburger: de sequens. Het woord sequens komt van ‘sequentia’. En ja, dat is geen Fries of Fins, maar Latijn. Sequentia betekent reeks. In de muziek is een sequens een onmiddellijk herhaalde melodie of harmonie. Die herhaling kan dalend en stijgend zijn en moet minstens twee keer achter elkaar voorkomen. Anders keuren we ‘m af en is het geenquens. Met name in de barokmuziek vlamde het gemiddelde componistenbrein van de sequensschrijverij, omdat het een heel efficiënte manier is om van een kernachtig en pakkend muzikaal gegeven iets groters te bouwen. Dus Lego voor luie componisten? Ja, nouja, lui - het is gewoon heel doeltreffend om sequensen te schrijven. Als je eenmaal een leuk bouwsteentje hebt gevonden, is het voor ons op herhaling gestoelde brein alleen maar fijn om vaker te horen. Vandaar ook dat die sequensenstuff sinds de barok nooit meer vertrokken is. Hoe herken je zo'n tonentrein met sequenswagonnetjes? Oefening baart kunst. Laten we eens beginnen met Maroon 5. Eigenlijk twee vergelijkbare fragmentjes., dit is de eerste die wordt herhaald, lager. Dat is al een sequensje. Op basis van Pachelbel met zijn eigen sequens. Nog een keer lager. En nog een keer lager. Ja, een sequens met drie steentjes. En voor de kerstdagen is deze heel erg leuk. Ook weer drie. Nog een keer. Nog een keer. Op verschillende toonhoogtes. De grap is dat je dus eindeloos door kan gaan. Het werkt ook bij Bach is Italiaans Concert. Nou zo vul je dus wel je pagina's met nootjes. In Engeland: Prins Charles, die kent hem ook: ‘God Save The King’. Twee keer hetzelfde. De tweede keer een toontje lager en dan kan Amerika niet achterblijven natuurlijk. En je hoort de melodie varieert iets, maar ook ritmisch is het dus identiek. leuk. Wat te denken van deze Franse melodramatische stuff? Toontje lager, nog een toontje lager. nog een toontje lager. Nog een toontje lager en voilà, de traan. Zo simpel kan het zijn mensen. En natuurlijk, in de popmuziek laten ze ook niets te sequensen over hoor. Nog een keer dan lager. Hoger. Ja, die Zweden wisten wel hoe ze moesten cashen natuurlijk. Stef Bos, ook mooi. Weer twee met een verschil in toonhoogte. En uhm oh ja, Bryan Adams met de Summer of ‘69. Ze zijn overal! Weer een toontje lager dus. Toontje la... een toontje lager. Ja, ik krijg wel een beetje een droge bek van. Heeft iemand een biertje misschien? Ah heerlijk zeg! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20186916 275.904 2031-04-04T22:00:00+00:00 227 2024-04-05T07:50:45+00:00 yes no muziek klassiek https://schooltv.nl/video-item/wat-is-een-variatie-twee-soorten-variaties-op-een-harmonisch-schema-en-thema-met-variaties 2024-04-05T11:33:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45438.w613.r16-9.74149ec.webp Wat is een variatie? | Twee soorten: variaties op een harmonisch schema en thema met variaties Wat hebben ‘Altijd is Kortjakje ziek’, een graaf met slaapproblemen en Conquest of Paradise te maken met het thema variatie? Binnen de variatie zijn er twee smaken: Variaties op een harmonisch schema en de iets vrijere vorm: Thema en variaties. Allereerst die variaties op een harmonisch schema . Die zijn te herkennen aan een steeds herhalend motief in de bas. Een voorbeeld hiervan is de Canon van Pachelbel of PaCHELbel zoals je het schijnbaar in het Duits moet zeggen. we luisteren even naar het motiefje in de bas. Deze vier maten worden het hele stuk door herhaald en daarboven klinkt er steeds een andere melodie. Cha, conne we maar wat meer van dit soort duidelijke voorbeelden geven. De Chaconne, de Chaconne van Johann Sebastian Bach natuurlijk, die hij voor viool solo schreef, of zijn Passacaglia voor orgel. Het zijn allebei hoogtepunten die slechts gebaseerd zijn op een kort motief in de bas. Een goed motief om als componist te laten zien wat je allemaal in huis hebt. Eigenlijk is deze vorm gewoon een akkoordenschema waarop gevarieerd of geïmproviseerd wordt. Het Is dus ook de basis van de jazz, de geïmproviseerde muziek. Vanaf de barokperiode werden er regelmatig klavierwedstrijden gehouden. Wie kon dat nou het beste orgel, klavecimbel of piano spelen? De deelnemers kregen vaak een muzikaal thema voorgeschoteld waarop geïmproviseerd moest worden. Zo'n thema hoefde helemaal niet ingewikkeld te zijn. Mozart kon bijvoorbeeld prima uit de voeten met de toen ook al bekende melodie van ‘Altijd is Kortjakje ziek’. Mozarts variaties op ‘Ah, je vous dirai maman’. Nou, dit gevarieer deed het goed bij het publiek. En vanwege dit grote succes gingen componisten deze improvisaties uitwerken. Hoe kan je allemaal variëren op een thema? Nou, dat kan onder meer door het toevoegen of weglaten van noten aan een melodie, door bijvoorbeeld versieringen, veranderen van ritme of maatsoort, veranderen van instrumentatie of door het veranderen van de begeleiding. Ook kan er gevarieerd worden op basis van het karakter van een stuk. Het idee van de originele melodie blijft dan wel herkenbaar, maar door het veranderen van bijvoorbeeld toonsoort, tempo of overgangen van majeur naar mineur kan een vrolijk thema ineens heel droevig klinken. De Oostenrijker Anton Diabelli was niet alleen muziekuitgever en componist, maar ook een slimme ondernemer. Hij bedacht een leuke reclamestunt voor zijn bedrijf. In 1822 stuurde hij aan alle gerenommeerde Weense pianisten een zelf gecomponeerd thema. De opdracht: Schrijf variaties op het door mij bedachte thema. En de winnaar? Nou die krijgt een flink geldbedrag. Nou, een heel stel musici reageren, waaronder bekende namen als Carl Czerny, het tienjarige wonderkind Franz Liszt en Franz Schubert. En de beroemdste pianist uit die tijd, Ludwig van Beethoven Nou, die reageerde niet op die prijsvraag. Hij vond het maar een thema van niks. Wél nam hij de moeite om een ander gedeelte van het muziekstukje van de in zijn ogen amateurcomponist Diabelli onder de loep te nemen. Hij componeerde daar maar liefst 33 variaties op. Variaties die inmiddels tot een van de monumenten uit de pianoliteratuur zijn gaan behoren. De Diabelli Variaties van Beethoven. Een ander monument uit de thema met variatie-literatuur komt weer van Bach: de Goldbergvariaties. Bach schijnt het geschreven te hebben op aandringen van de gezant van Rusland in Saksen, graaf Hermann Carl von Keyserlingk, die een jonge klavecinist in zijn dienst had, namelijk Johann Gottlieb Goldberg. Als de graaf last had van slapeloosheid, nou dan liet hij Goldberg delen van de variatiecyclus spelen en meneer sliep als een os. Ja! De dankbaarheid van graaf Keyserlingk was groot. Vanwege de hoge kwaliteit van het werk schonk hij Bach een gouden beker gevuld met honderd Louis d’Or. Een van de meest gebruikte thema's waarop gevarieerd wordt is La Folia. Het is misschien wel het oudste thema uit de Europese muziekgeschiedenis. Afgelopen vier eeuwen hebben meer dan 150 componisten dit thema gebruikt. van Liszt door Carl Nielsen en van Rachmaninov tot aan Vangelis met Conquest of Paradise. Een ander populair thema is de 24e vioolcaprice van vioolvirtuoos Niccolo Paganini. Ja, dát wist Paganinie van tevoren. Franz Liszt, Witold Lutoslawski, Johannes Brahms, en wederom Rachmaninov gingen daarmee aan de slag. Het is vooral heel mooi wat Rachmaninov met het thema van Paganini doet, want voor de 18e variatie zette hij de bladmuziek van Paganini op de kop. Jazeker, hij speelde het thema ondersteboven en dacht: “Zo kan het ook, zo klinkt het nog veel mooier”. Zo ontstond er een prachtig nieuwe melodie die toch te maken heeft met het originele thema. De meest extreme variatiereeks die komt van de Amerikaan Frederic Rzewski: ‘The People United Will Never Be Defeated!’ heet het stuk. Het bestaat uit één thema en 36 variaties, maar dat wordt door pianisten gezien als een zeer grote uitdaging, want het thema bestaat uit een korte, op het eerste gehoor vrij eenvoudige melodie, maar daarna volgen er een uur lang variaties in bijna elk te bedenken muziekgenre van serialisme tot blues, van klassiek tot minimal music. Maar is dit allemaal te heftig voor je? Kijk daar gewoon naar Baantjer, elf seizoenen lang, vol voorspelbare variaties op een simpel thema. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20186917 375.914 2031-04-04T22:00:00+00:00 155 2024-04-05T07:51:45+00:00 yes no muziek klassiek https://schooltv.nl/video-item/wat-is-een-canon-compositie-waarin-de-verschillende-stemmen-steeds-na-elkaar-inzetten 2024-04-05T12:14:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45439.w613.r16-9.1e0b5b4.webp Wat is een canon? | Compositie waarin de verschillende stemmen steeds na elkaar inzetten Hallo allemaal. Wat hebben een... Ja sorry hoor, kan het echt niet goed lezen. Het is echt tijd voor een nieuwe printer. Nou dan maar uit m’n hoofd. Wat hebben Frederik de Grote, een kreeft en een spiegel te maken met een Canon? - Cánon! Canon. Een canon. Iedereen kent er wel één. Denk aan ‘Row row row your boat’ en ‘Kom mee naar buiten allemaal’. Of natuurlijk Vader Jacob, de vleesgeworden canon. Een canon is een meerstemmige compositie waarin de verschillende stemmen steeds na elkaar inzetten en elkaar imiteren. Dus de eerste stem begint bijvoorbeeld met Vader Jacob en even later, terwijl deze melodie nog bezig is zet de andere stem diezelfde melodie in. En bij een goede canon klinkt dat ook nog eens heel mooi samen. De oudst bekende canon stamt uit de 13e eeuw. Ene heer of mevrouw A. Nonymous uit Engeland kwam met het liedje ‘Sumer is icumen’. Dat werd mondeling overgeleverd, want een canon printen was iets wat nog Ni-kon. Fotograferen met een spiegelreflexcamera overigens ook niet, maar dat terzijde. In Italië en Frankrijk gingen ze ook met deze muziekvorm aan de slag. In eerste instantie noemden ze het ‘Caccia’ hetgeen ‘jacht’ betekent. De verschillende stemmen jagen achter elkaar aan. Later was de kanonskogel door de kerk: Men koos het Oudfranse woord canon, dat weer afstamt van het Oudgriekse kanon met een k, en dat woord betekent regel of wet. Er zijn verschillende soorten canons. Je hebt de enkelvoudige canon, waarbij elke stem de melodie één keer zingt of speelt, en je hebt de cirkelcanon, waarin de afzonderlijke stemmen steeds weer van voren af aan beginnen en zo als een perpetuum mobile eindeloos door kunnen gaan. Er zijn tweestemmige canons, driestemmige, vierstemmige en zelfs 24-stemmige canons. “Qui habitat in adiutorio” van de in 1450 in Henegouwen geboren Josquin Desprez is een voorbeeld van dat laatste: 24 stemmen die allemaal op een ander moment dezelfde melodie zingen. Kanonne wat goed! In de internationale canon van de canons staat met stip op één de canon in D van Johann Pachelbel, of officieel Johann PaCHELbel, maar goed. Dit stuk dankt zijn naam niet zoals veel mensen denken aan het zich steeds herhalende thema in de bas. Want in de stemmen daarboven zit een tweede melodie met dalende noten en die stemmen zetten steeds na elkaar in. Vandaar de naam Canon. Zo begint ie dus is het dus nog niet de canon. Hier komt de canonmelodie en de tweede inzet In het Musicalisches Opfer laat Johann Sebastian Bach zien wat je allemaal met een canon kan. Hij schreef dit muzikale cadeau voor Frederik de Grote, de koning van Pruisen die tijdens diverse oorlogen heel wat kanonnen liet afvuren. Tijdens een bezoek aan een koning vroeg Bach hem een thema op te geven waar hij dan op kon improviseren. Nou, zo geschiedde. De koning was zeer onder de indruk. Maar Bach zelf, die was niet tevreden. Hij ging er thuis mee verder aan de slag en het gedrukte eindresultaat bood hij aan de koning aan met te volgende woorden: “Dit werk heeft slechts het niet verwerpelijke doel om de roem van een vorst, hoewel slechts op een klein punt, te verheerlijken, wiens grootheid en kracht, net als in alle krijgs- en vredeswetenschappen, ook in het bijzonder in de muziek door een ieder bewonderd en vereerd moet worden. Ik neem de vrijheid hier om dit onderdanigste verzoek toe te voegen: dat Uwe Majesteit het behaagt om dit huidige kleine werk welwillend te aanvaarden en dat het Uw allerhoogste koninklijke nog lang genade zal gunnen. Uwe Majesteits alleronderdanigste gehoorzaamste knecht, de auteur.” Bach dus. Hij liet zien dat de verschillende stemmen in een canon niet steeds precies hetzelfde hoeven te doen. De imitatie van de hoofdmelodie kan bijvoorbeeld steeds op een andere toonhoogte beginnen, de intervalcanon. Ook komen er spiegelcanons voor: de imiterende stem is precieshet spiegelbeeld van de oorspronkelijke melodie. De noten worden horizontaal gespiegeld. Gaat de melodie dus omhoog, dan gaat imiteren de stem omlaag. Verticaal spiegelen kan ook. Dat noemen we kreeftgang of retrograde. Kreeften kunnen elke kant op lopen, super handig! Dit is waarschijnlijk waar de term kreeftengang vandaan komt. De imitatie speelt de hoofdmelodie van achter naar voren en daarnaast kan je variëren in lengtes van noten. Bach schreef ook raadselcanons, maar uhm ja wat die inhouden dat is mij eigenlijk uh... ...heb ik dat misschien? “Aan de hand van een subtitel kan een muziekkenner de raadselcanon ontcijferen en de canon meerstemmig uitwerken. Vaak werd hierbij ook visueel in de partituur gebruik gemaakt van gespiegelde sleutels aan het eind van de notenbalk of speciale tekens op plekken waar de stemmen kunnen inzetten. Een van de betere voorbeelden vormen de Veertien Canons of Canonische Variaties van Bach”. Nou, ik moet nu snel een nieuwe printer kopen dus ik rond af. Je kaan-ons bereiken via maatwerk@omroepmax.nl voor al uw klachten. Vond je deze video leuk? Like en subscribe! Kom eens effe kijken. Dit kan toch echt niet man. - Nee, dit is echt heel slecht. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20187136 363.392 2031-04-04T22:00:00+00:00 362 2024-04-05T11:55:42+00:00 yes no muziek klassiek zangstem zingen https://schooltv.nl/video-item/wat-is-een-sonate-zowel-een-muziekstuk-als-een-muziekvorm 2024-04-05T12:15:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45440.w613.r16-9.5b223c7.webp Wat is een sonate? | Zowel een muziekstuk als een muziekvórm Wat hebben Boeddha, een tosti en een Hyundai te maken met een sonate? Het is weer zo ver hoor: een aardbei, een appel, een kussen, zonwering en een ballerinaboompje. Allemaal heten ze sonate. Maar wij hebben het over andere koek: Muziekkoek. In de muziek is de sonate zowel een muziekstuk als een muziekvorm. Het woord komt van het Latijnse ‘sonare’, wat klinken betekent. Zie het als een soort contrast met ‘cantare’: zingen. Sonate, cantate. Ja, natuurlijk is zingen fijn, maar vanaf de 16e eeuw werd instrumentale muziek steeds belangrijker. Die bleek net zo interessant en virtuoos te kunnen musiceren op een instrument anders dan je stem. En het klonk zo fijn terwijl je copieus aan het dineren was. Beetje muziek op de achtergrond. Voilà: de sonate als muziekstuk. Een instrumentaal stuk met vaak een vaste opbouw die bestaat uit meerdere delen. Een compacte sonate wordt ook wel sonatina of sonatine genoemd. Die sonatezaak ontstond in het 17e eeuwse Italië. Aanvankelijk als een doorlopende medley van korte mopjes daarna als muziekstuk uit meerdere op zichzelf staande, langere delen. In de barok ontstonden er verschillende smaakjes naast elkaar. De sonate da camera, de kamersonate, was gericht op dansvermaak. De Sonata da Chiesa, de kerksonate, was vromer van aard. Dan had je nog de triosonate voor twee melodie-instrumenten plus basso continuo. En als je niemand had die mee wilde doen, nou, dan kon je ook doe-het-zelven met bijvoorbeeld Bach, die sonates voor viool solo schreef. De sonate werd gecomponeerd voor een instrument, een instrument met pianobegeleiding of twee instrumenten met begeleiding. Maar YOLO solo werd het credo in de klassieke periode. De sonate als solostuk met een vaste vorm die ergens wel op de symfonie leek. Met name de pianosonates van Mozart - Alla Turca - Haydn en Beethoven - Mondschein - waren populair. In de romantiek was de zaak inmiddels vierdelig en bij sonateschrijvers als Chopin, Brahms en Schumann zie je dan de indeling: Snel - langzaam - scherzo of menuet en finale, weer snel. Als je Muziek in een Notendop aflevering 2 hebt gezien, herken je deze indeling. Zo niet, dan geef ik je nu even de gelegenheid om die overigens geweldige aflevering even te bekijken. Welkom terug! En trouwens, die afwisseling van tempo’s: snel, langzaam, snel is van oudsher niet het enige contrast. Nee, men wist al snel dat de mens een gevoelig wezen was en dat ‘s mensen gevoel vatbaar was voor muzikale contrasten. Men streefde dan ook naar gevoelsverschillen tussen die sonatedelen. Google maar eens op ‘affectenleer’. Kortgezegd gaat het om een koppeling van muzikale middelen aan menselijke emoties. Verdriet bijvoorbeeld verklank je langzaam, vreugde, snel. De Stichting Sonate erkent dat het je flink tegen kan zitten in het leven. Hun oogmerk: “Zorgen dat het je voor de wind gaat”. Dan adviseer ik de Sturm-sonate van Beethoven, al draait die stichting niet om muziek, maar om Boeddha en ‘s mans gedachtegoed. Enfin, we gaan van de sonate als muziekstuk naar de sonate, als muziekvórm. Een deel van een muziekstuk kan dan geschreven zijn in die sonatevorm. Grofweg A-B-A’. Dat accent bij die tweede A duidt een klein verschil aan. Je begint en eindigt dus met vergelijkbare klanken, met een contrasterend deel in het midden. Een muzikale tosti dus, met de kaas in het midden. Die kaas geeft smaak aan die tosti. En dat werkt muzikaal net zo. Het A-deel bevat de expositie: de componist hij/zei/hen, heeft een leuk idee en dropt dat dan in onze oren. Dat idee wordt in de B-deel prettig uitgewoond en soms voorzien van totaal nieuwe invallen. Dit deel heet de doorwerking. Maar op een gegeven moment wil je weer naar huis, naar die andere boterham van de tosti. Dus wordt op B weer A: de Reprise waarin de leuke ideeën uit het begin vaak in een compactere vorm weer terugkomen. Nou, deze vorm vind je bij Scarlatti, die ruim 500 sonates schreef en later ook bij Haydn en Mozart. Waarbij A-B-A werd verfijnd tot A1-A2-B-A1’-A2’ en in Zweden zelfs tot A-B-B-A. Beethoven kreeg het heet boven van een te strikte indeling en mocht af en toe prettig afwijken. En hoe ouder hij werd, hoe minder oren hij had naar de sonateschema's. Best verfrissend eigenlijk om een sonate te eindigen met een fuga, zoals hij in opus 110 doet. De Weense muziekpolitie kwam ‘m nog net niet arresteren in een Hyundai Sonata. Ook Chopin, Liszt en Brahms weken af met vijfdelige sonates, langere sonates en sonates met delen die in elkaar overliepen. En natuurlijk heb je d’r ook bij die zo nodig moeten overdrijven. Charles Ives kwam met zijn Concord Sonata, z'n tweede pianosonate met een speelduur van 45 minuten tot een uur! Afhankelijk van het cafeïnegehalte in het bloed van een pianist. Maar dat is dus zo'n grote sonate, zo groot, je kan er bijna in wonen. Dat kan ook letterlijk hoor, in Den Haag. “Je voelt het ritme van de stad in de Sonate City Apartments. Hier omarm je de urban lifestyle”. Aldus de Haagse makelaar. Nou, leer mij het Haagse verkeer kennen. Da's meer Beethoven Opus 101 deel 3: Langsam und Sehnsuchtsvol. Smachten naar groen licht. En dat die tram nou eindelijk eens doorrijdt. Want we willen wel voor Mondschein thuis zijn. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20187137 386.901 2031-04-04T22:00:00+00:00 355 2024-04-05T11:56:19+00:00 yes no muziek klassiek muziekinstrument https://schooltv.nl/video-item/de-demografische-transitie-een-model-om-bevolkingsgroei-te-meten 2025-01-21T10:35:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45441.w613.r16-9.9701a5f.webp De demografische transitie | Een model om bevolkingsgroei te meten Eigenlijk volgt elk land of elke regio in de wereld een soort demografisch pad en dat heet de demografische transitie. De demografische transitie. Dat is een cruciaal model om te begrijpen waarom de bevolking zo hard groeit en hoe dat in de toekomst kan gaan. Want zo'n bevolkingsexplosie volgt meestal een vast patroon dat in alle landen ongeveer hetzelfde lijkt te gaan. En dat ziet er zo uit. De demografisch transitie is een ontwikkeling die eigenlijk alle regio's in de wereld doormaken. Waarin je begint met hoge sterfte, hoge vruchtbaarheid, dan een tussenfase waarin de sterfte daalt door toenemende ontwikkeling, betere medicijnen, betere voeding. En dat gat tussen die twee, dat leidt tot die bevolkingsexplosie. Daarna volgt ook de daling van de vruchtbaarheid tot je een eindfase bereikt waarin beide weer ongeveer gelijk zijn. Lage sterfte lage vruchtbaarheid, de eindfase van de demografische transitie zoals Nederland In de jaren zestig en zeventig was natuurlijk een tijdperk van het boek de population bom van Paul Ehrlich, beroemd boek, dat die zei van nou de wereldbevolking groeit zodanig binnen tien jaar is het een catastrofe. Is niet gebeurd, maar dat heeft wel het denken heel erg beïnvloed. En toen zijn er eigenlijk in ontwikkelingslanden geforceerde bevolkings beperkingsprogramma's gestart Ook gesteund door het westen, bijvoorbeeld in India. Gedwongen sterilisatie. Ja dat was natuurlijk niet een fijne ingreep. Wat willen mensen? En veel mensen, ook in Afrika, willen eigenlijk minder kinderen dan ze krijgen. Aan de hand van onder meer dat geboortecijfer kan je dus goed zien waar in de transitie elk land zich bevindt. Om de bevolking op peil te houden moet dat cijfer iets boven de twee liggen, want als elke vrouw minstens twee kinderen krijgt, worden allebei de ouders vervangen. De afgelopen decennia is het vruchtbaarheidscijfer op heel veel plekken flink gedaald. Het ligt in de meeste landen rond de twee kinderen per vrouw of zelfs daaronder. Maar één regio valt erg op en dat is Afrika. Als je nu kijkt naar het aantal mensen per jaar wat erbij komt in in Afrika, 30 miljoen of dergelijk. Dat het dat hebben we maar zelden meegemaakt in de geschiedenis, ook in Azië. En in sommige landen is het nu nog steeds ouderwets hoog zoals Niger, waar vrouwen gemiddeld zo'n zeven kinderen krijgen. In Tanzania, ligt het tussen de vier en de vijf kinderen per vrouw. Maar bevolkingsexplosie zijn eindig en deze dus ook. De Verenigde Naties maken al tientallen jaren bevolkings prognoses en voor het jaar 2100 ziet die prognose er zo uit. Ze hanteren een marge want je weet nooit zeker hoe de toekomst loopt maar deze lijn is de meest waarschijnlijke variant. Grosso modo als je het over de wereldbevolking hebt, dan zijn die voorspellingen van de verenigde naties wel heel goed geweest. Maar als je meer inzoomt naar bijvoorbeeld Afrika. Ja, dan zie je wel dat daar wel variatie zit in de prognoses. Er zijn dus ook andere prognoses zoals je hier ziet en die komen soms lager uit. Die modellen neem je dan bijvoorbeeld inkomensgroei of onderwijs voor vrouwen of anticonceptie mee. Dat zijn belangrijke factoren om het geboortecijfer omlaag te brengen. Maar hoe u het ook wendt of keert, we moeten rekening houden met een hele grote bevolkingsgroei op dat continent. Als je de wereldkaart zou opdelen naar bevolking, dan ziet ie er opeens heel anders uit. De twee grootste landen, China en India, vallen meteen op, maar ook Indonesie, Pakistan en Nigeria zijn een stuk groter. Rusland, Canada en Australië verdwijnen bijna. Enorme landen in oppervlakte, maar er wonen relatief weinig mensen. En let op wat er gebeurt als we vooruitkijken naar 2050. Dan is de wereldbevolking gegroeid tot bijna 10 miljard mensen en de helft van die groei komt door deze acht landen. Nigeria, Congo, Tanzania, Egypte Ethiopie, Pakistan, India en de Filippijnen. En in het jaar 2100, aan het eind van deze eeuw. Dan zie je het verschil pas echt. Want kijk eens hoe groot Afrika dan ineens wordt. Bijna de helft van de wereld woont dan op dat continent en onze bevolkings kaart ziet er dan ook heel anders uit. Kijk hoe Nigeria en Congo een grotere bevolking hebben dan de Verenigde Staten en ook Ethiopië komt al in de buurt. Maar kijk ook hoe er in Madagascar tegen die tijd meer mensen wonen dan in Frankrijk of in het Verenigd Koninkrijk. Nou, laatste voorbeeldje. China nog steeds een groot blok, want ook dan zijn er nog heel veel Chinezen. Maar China is dan al lang niet meer. Dat zie je ook het land met de meeste inwoners. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20187385 374.144 2119 2024-04-10T04:00:00+00:00 yes no bevolking bevolkingsgroei Afrika China demografie https://schooltv.nl/video-item/megasteden-van-de-toekomst-de-verstedelijking-van-afrika 2024-04-05T14:42:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45442.w613.r16-9.30070a0.webp Megasteden van de toekomst | De verstedelijking van Afrika De verwachting is dat aan het eind van deze eeuw liefst 85% van de wereldbevolking in de stad woont. Een fenomeen dat je overal ziet, maar zeker ook in Afrika. En dus richten we de blik op Tanzania, één van de snelst groeiende landen op aarde. En we kijken in het bijzonder naar die stad, Dar Es Salaam. Aan het eind van deze eeuw naar verwachting één van de drie grootste steden ter wereld. En ze liggen alle drie op hetzelfde continent Laten we even uitzoomen en ook terugkijken. In het jaar 1800 woonde nog niet eens één op de tien mensen in stedelijk gebied. En hier zie je hoe snel de laatste zeventig jaar die verstedelijking is gegaan. En die gaat voorlopig nog wel even door. Dat is natuurlijk al in Jericho begonnen, 7000 jaar geleden. Naarmate je meer middelen hebt ja, zie je mensen vrijgesteld worden van de landbouw. Naar de stad trekken. Kijk even mee, want dit zijn de megasteden in de wereld. Dat zijn steden met meer dan 10 miljoen inwoners en er komen de komende jaren er nog een aantal bij in Afrika in Azië. Die steden worden steeds groter, dichter bevolkt en dat zie je ook heel goed vanuit de lucht. Nou kijken we even naar het nu in het oosten van China. Er liggen hier een aantal steden Guangzhou, Shenzen, Macao Hong Kong, miljoenensteden op zichzelf. Ze liggen met een paar andere steden echt tegen elkaar aan. Ze zijn als het ware versmolten met elkaar tot één grote stad, een zogeheten megalopolis. In dit gebied wonen bijna 90 miljoen mensen en dat is net zoveel als in heel Duitsland. In deze Greater Bay Area, want zo heet het, die is nog maar het begin. Fast forward naar een voorbeeld uit de toekomst. En dan zoemen we weer even in op Afrika, op West-Afrika om precies te zijn. Want de grootste van die samengesmolten megasteden zal hier ontstaan. Dit is Lagos, Nigeria. Vanuit de lucht gefotografeerd in het jaar 1929. En dit is Lagos. Nu. De stad is geëxplodeerd. In 1969 woonden er nog geen miljoen mensen. Inmiddels zijn dat er tussen de twintig en de 30 miljoen. Maar daar blijft het niet bij. In de buurlanden groeien de kuststeden ook heel hard. En zo ontstaat er straks een stedelijk gebied tussen Abidjan in Ivoorkust en Lagos in Nigeria. Eén grote, aan elkaar gegroeide stad met in het jaar 2100 waarschijnlijk honderden miljoenen mensen verspreid over vijf landen. En liefst 800 kilometer lang. Alsof je van Amsterdam naar Milaan rijdt en eigenlijk nooit de stad verlaat. Ja, dat wordt een een stad zoals we dat niet kennen op de wereld waarin je zulke uitdagingen krijgt op het gebied van infrastructuur op het gebied van gezondheid, voedselvoorziening, noem maar op. En je kunt zeggen dat is ook een uitdaging. En die steden dat worden sommige zeggen dat, de Silicon Valleys van Afrika. En natuurlijk, die mogelijkheden zijn er alleen. We moeten ook zien dat een deel van de groei van die steden ook komt uit armoe, mensen van platteland die geen mogelijkheid meer hebben. Zonder veel perspectief. En ja, hoe accommodeer je dat? Lagos geldt echt als de moeder aller megalopolisen. Iedereen die zich in de wereld met steden bezighoudt kijkt naar die stad. Maar in betrekkelijke stilte groeien andere megasteden bijna net zo hard. Zoals dus Dar Es Salaam. Deze miljoenenstad Dar Es Salaam is niet uniek. Hij staat symbool voor grote ontwikkelingen op het Afrikaanse continent. Er komen namelijk steeds meer mensen bij en ze verhuizen steeds vaker naar de steden, die dus enorm hard groeien. Misschien wel te hard. Kijk even mee naar die wereld. Twee van de drie wereld bewoners leven tegenwoordig in een land waar het vruchtbaarheidscijfer rond de 2,1 ligt. Dat is dus het aantal kinderen dat je nodig hebt om de ouders te vervangen. Maar de landen met een vruchtbaarheidscijfer daar boven liggen bijna allemaal in Afrika. En dat leidt weer tot heel veel jonge mensen. Dit zijn de doorsnee leeftijden van de verschillende continenten en je ziet, Afrika springt er meteen uit. De vraag is nu hoeveel kinderen komen er daarbij? Want dat bepaalt voor een belangrijk deel de groei de komende eeuw. En veel van die mensen zullen in de stad geboren worden of naar de stad toe gaan. En dus wordt de 21e eeuw de eeuw van de mega stad of zelfs van de megalopolis Er ontstaan megasteden. Lagos, dat wordt een stad zoals we dat niet kennen op de wereld. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20187386 440.426 3201 2024-04-10T04:01:00+00:00 yes no bevolkingsgroei bevolking stad verstedelijking Afrika Azië https://schooltv.nl/video-item/het-demografische-dividend-van-de-beroepsbevolking-hierdoor-profiteerde-china-van-de-enorme-bevolkingsgroei 2024-04-05T14:44:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45443.w613.r16-9.886e874.webp Het demografische dividend van de beroepsbevolking | Hierdoor profiteerde China van de enorme bevolkingsgroei China maakte de afgelopen 75 jaar een wonderbaarlijke storm achtige ontwikkeling door qua bevolking bijna verdrievoudigd de kindersterfte gekelderd en de economie enorm hard gegroeid. En China is de tweede economie in de wereld. En die economische groei, die kun je niet los zien van de bevolkingsgroei. Dat noemen we dan eigenlijk demografisch dividend. Je hebt honderd mensen in een land. Daarvan zijn er twintig kinderen tot vijftien jaar, zestig zijn tussen de vijftien en de 65 en de andere twintig zijn ouderen boven de 65. Nou, als mensen minder kinderen krijgen, wordt de werkende groep mensen relatief groter en dat geeft een land een paar decennia de kans om heel hard te groeien. Neem in Nederland We hadden de babyboom in de jaren 40/50 waarna een baby bust ontstond. Dat betekent dat die grote babyboom generatie gevolgd werd door een kleine generatie met daar een optimale verhouding tussen laten we zeggen verdienende mensen en afhankelijke mensen. Dus dat creëert demografisch dividend. Terug naar China, want dat land heeft de laatste decennia laten zien wat er kan gebeuren als je effectief gebruik maakt van zo'n groeiende groep werkende mensen. Maar China staat aan de vooravond van een enorme verandering. Voor het eerst in zestig jaar kromp de Chinese bevolking. Er stond gewoon een straf op het krijgen van twee of meer kinderen. Daardoor is de dat land enorm op de rem gaan staan. Hebben ze daar nu een beetje spijt van denk je? Nou ja, spijt. Het heeft natuurlijk ook wel voordelen opgeleverd omdat hoe u het ook wendt of keert, wat we ook van China denken, het land heeft het probleem van hongersnood wat vroeger endemisch was in dat land opgelost. Laten we eens kijken hoe de Chinese bevolking er in de toekomst uitziet. In het jaar 2100 is die zo'n beetje gehalveerd. En als je denkt dat wij hier in Nederland vergrijzen nou kijk dan eens wat er in China staat te gebeuren op dit moment zijn er voor elke honderd werkende Chinezen 26 kinderen en negentien ouderen, maar dat worden aan het eind van deze eeuw in 2100 twintig kinderen en drie en tachtig ouder. En die hebben allemaal onderwijs nodig of zorg en dat moet ergens van betaald worden. Maar de groep die zorgt voor de economische groei, de 15 tot 64 jarigen. Die groep zou flink afnemen tot dat er in dat jaar 2100 nog maar 380 miljoen over zijn. Ter vergelijking dat zijn er nu nog bijna 1 miljard. Daar kom je natuurlijk voor een mega vergrijzing probleem te staan. Die generatie gaat nu met pensioen en zij hebben allemaal maar één kind of soms niks. Dus wie gaat dat verzorgen? Kijk nog even goed naar de voorspelde leeftijds verhoudingen in China van eerder. Je kunt die grofweg opdelen in twee groepen de werkende en de niet werkende leeftijden. Nou, als je die groepen vervolgens terugbrengt naar één lijn, dan krijg je dit. De verhouding tussen de werkende en de niet werkende door de tijd heen. En let op, want deze grafiek vertelt je het hele verhaal in één beeld. Volgens de experts moet deze lijn boven de 1,7 zitten wil een land economisch kunnen profiteren van dat demografisch dividend. Vanaf de jaren tachtig heeft China dus enorm geprofiteerd van dat grote aantal werkenden. Maar aan die periode komt nu een eind. En kijk even wat er gebeurt als we India erbij zetten. Die lopen een paar decennia achter op China zoals je ziet, en zitten nu bijna op hun piek. Daar moet het de komende decennia echt gebeuren. En dan is dit het gemiddelde van de Afrikaanse landen. Afrika gaat economisch gezien dus pas in de tweede helft van deze eeuw profiteren van de bevolkingsgroei. Maar een stuk minder dan China en India dat deden. En als dat lukt, dan heb je een grote jonge actieve bevolking met alle kansen om zich te ontwikkelen. Maar als dat niet lukt, dan heb je geen demografisch dividend. Maar dan heb je eigenlijk een soort demografische burden, een enorme last. Het onderstreept allemaal nog maar eens hoe belangrijk de bevolkingsopbouw is voor de ontwikkeling van een land. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20187387 365.312 683 2024-04-10T04:02:00+00:00 yes no bevolkingsgroei bevolking China India Afrika economische groei arbeid https://schooltv.nl/video-item/arbeidsmigranten-ten-behoeve-van-de-beroepsbevolking-kan-migratie-helpen-de-demografische-kloof-te-dichten 2025-06-04T08:35:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45444.w613.r16-9.de963e2.webp Arbeidsmigranten ten behoeve van de beroepsbevolking | Kan migratie helpen de demografische kloof te dichten? Hoe groter het blokje van een land, hoe meer mensen er wonen. En hoe roder het blokje, hoe ouder de bevolking van dat land is. Je ziet hier dus goed hoeveel jonge mensen er in Afrika wonen en je ziet ook goed dat er in Nederland en in Europa relatief veel oudere mensen wonen. Die discussie over migratie die ligt gevoelig maar voor dat we het daar verder over gaan hebben eerst het grotere plaatje. Want waarom verplaatsen mensen zich eigenlijk over de wereld? Nou, om te beginnen dat verreweg de meeste mensen blijven gewoon wonen in het land waar ze zijn geboren. Voor zo'n één op de dertig mensen wereldwijd geldt dat niet. Zij vertrekken wel en zijn dus migrant. Op de wereldbevolking betekent dat momenteel zo'n 280 miljoen mensen. Nou, waar komen die dan vandaan? Dit zijn de top twintig migratieroutes. Hier waar mensen vandaan komen en hier waar ze naartoe gaan. En wat opvalt veel migratie vindt plaats tussen buurlanden van Syrië naar Turkije of van Afghanistan naar Iran en tussen Oekraïne en Rusland. Tenminste, voor de oorlog. Maar het zijn niet alleen buren, we zien ook veel migratie uit India naar andere delen van de wereld. En ook bekend zijn de vele migranten die hier vanuit Latijns-Amerika naar de VS vertrekken. Ja, dat zijn typisch van die migration canyons waarin een rijk land vlak naast een ontwikkelingsland ligt. Het zelfde is natuurlijk de Middellandse Zee. Afrika, Europa. Dit soort beelden kennen we, die hebben we veel gezien de afgelopen jaren. Maar hoe zit het nu precies met migratie tussen Afrika en Europa? Beginnen we even bij Europa. Ons continent is oud en wordt steeds ouder en de bevolking groeit amper nog. En Nederland? Het aantal Nederlanders is sinds de Tweede Wereldoorlog zo'n beetje verdubbeld. Maar als je alleen kijkt naar geboorte en sterfte, dan zie je dat de bevolking hier steeds minder hard groeit. In 2022 gingen er meer mensen dood dan er werden geboren. Toch kromp de bevolking niet, want doordat er meer mensen naar Nederland kwamen dan dat er weggingen, namen het aantal inwoners de afgelopen decennia toch toe. Toch geldt voor praktisch heel Europa en dus ook voor ons, dat er een tekort is aan werkende mensen. En dat levert de bekende problemen op. Vanaf vandaag rijden er opnieuw minder treinen. Gevangenen die minder lang naar buiten kunnen, langer wachten op een verblijfsvergunning of maanden geduld hebben totdat een arts van het UWV je keurt. Allemaal vanwege de grote personeelstekorten. Je hebt sterke vertraging nu met de trein omdat de treinen uitvallen. Er zijn geen mensen om ze te rijden en op het continent naast ons heeft een overvloed aan jonge mensen. Laten we eens kijken hoe het zit. Wie komen er allemaal naar Europa? De meeste mensen komen uit Azië, maar ook landen als Syrië en Afghanistan bij horen. Het aantal mensen uit Afrika vormt niet het grootste deel, maar nam de afgelopen jaren wel toe. En hoe zit dat dan eigenlijk in Afrika zelf? De afgelopen decennia zijn steeds meer Afrikanen zich gaan verplaatsen vooral richting stedelijke gebieden op het eigen continent. Ongeveer de helft van de Afrikaanse migranten blijft in Afrika. De andere helft vertrekt naar een ander continent. Vooral Europa, ook het Midden-Oosten en dan de Verenigde Staten. Als je gaat kijken waar in Afrika deze mensen vandaan komen, dan valt er echt iets op. Hier zie je per regio welk deel van de migranten naar een ander continent vertrekt. Voor Noord-Afrika is dat meer dan 90%. Vanuit bijvoorbeeld Marokko trekken mensen vooral naar Europa vanuit Egypte vooral richting de Golfstaten in het Midden-Oosten. Maar in de landen onder de Sahara is dat beeld heel anders. Daar vertrekken maar ongeveer drie op de tien migranten naar een land buiten Afrika. Neem Zimbabwe, wat lange tijd natuurlijk heel economisch slecht ging. Of nog steeds. Ja, grote stromen naar Zuid-Afrika. Als je kijkt voor Nederland bijvoorbeeld wat zijn de stromen uit Afrika? Dat zijn juist de conflicthaarden. Het grootste land is Nigeria, maar het aantal mensen uit Nigeria in Nederland is niet zo groot. Tegelijkertijd verwachten deskundigen die we spraken dat als de economieën in Afrika blijven groeien, de migratie juist zal toenemen. Hier zie je hoe het ontwikkelingsniveau van Afrikaanse landen de afgelopen jaren omhoog is gegaan volgens een index van de Verenigde Naties. Maar de migratie is daardoor niet gedaald. Sterker nog, die is dus alleen maar gestegen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20187388 396.821 1314 2024-04-10T04:05:00+00:00 yes no immigrant demografie arbeidsmigratie https://schooltv.nl/video-item/yoga-mee-met-roos-in-brazilie-brazilie 2024-04-05T15:18:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45447.w613.r16-9.ec5683d.webp Yoga mee met Roos | Brazilië Yoga mee met Roos! Leer yogahoudingen en leuke ademspelletjes in Brazilië. Ga samen met Roos op missie en probeer samen het einde van de regenboog te vinden. Doe je mee? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_16518048 565.077 2031-04-03T15:17:00+00:00 1344 2024-04-05T13:50:00+00:00 yes no yoga bewegen sport https://schooltv.nl/video-item/yoga-mee-met-roos-in-frankrijk-frankrijk 2024-04-08T09:34:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45448.w613.r16-9.5d7d283.webp Yoga mee met Roos | Frankrijk Yoga mee met Roos in... Frankrijk! Maak jezelf zo hoog als de Eiffeltoren en rol je zelf op als een croissantje. Doe alle kinderyoga oefeningen en ademspelletjes mee en ga samen met Roos op zoek naar de Grote Beer. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_16522875 523.434 2031-04-03T15:18:00+00:00 971 2021-05-15T14:01:00+00:00 yes no yoga sport bewegen https://schooltv.nl/video-item/yoga-mee-met-roos-in-australie-australie 2024-04-05T15:18:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45449.w613.r16-9.1bb4416.webp Yoga mee met Roos | Australië Ga samen met Roos op yoga-avontuur in Australië. Kunnen jullie Jelly de paarse kwal vinden? Spot een koala, een kangoeroe en meer leuke dieren in deze leuke kinderyoga-video! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_16528610 548.01 2031-04-03T15:18:00+00:00 693 2021-05-22T14:02:00+00:00 yes no yoga sport bewegen https://schooltv.nl/video-item/yoga-mee-met-roos-in-egypte 2024-04-05T15:18:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45450.w613.r16-9.34736be.webp Yoga mee met Roos | Egypte Ga met Roos op zoek naar de verloren schat van de farao in Egypte. Yoga mee in de woestijn samen met kamelen en slangen en ontdek waar de schat verborgen ligt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_16534436 621.162 2031-04-03T15:18:00+00:00 1156 2021-05-29T14:04:00+00:00 yes no yoga sport bewegen https://schooltv.nl/video-item/yoga-mee-met-roos-in-italie-italie 2024-04-08T10:43:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45451.w613.r16-9.fabbc91.webp Yoga mee met Roos | Italië Pizza bakken, ijsjes eten en bootje varen door Italië! In deze kinderyoga video ga je met Roos op zoek naar het lekkerste Italiaanse ijs en ontdek je meer van dit mooie land. Doe mee met deze leuke ademspelletjes en creatieve yoga-oefeningen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_16541368 629.248 2031-04-03T15:18:00+00:00 1380 2021-06-05T14:05:00+00:00 yes no yoga sport bewegen https://schooltv.nl/video-item/yoga-mee-met-roos-in-zuid-afrika-zuid-afrika 2024-04-05T15:19:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45452.w613.r16-9.c132bb7.webp Yoga mee met Roos | Zuid-Afrika Reis met Roos naar Zuid-Afrika voor een belangrijke missie: jullie gaan samen op zoek naar vijf dieren. Zie jij de olifant, de neushoorn, een luipaard, een leeuw en de buffel? Yoga mee op safari en ontdek deze leuke kinderyoga-oefeningen! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_16548788 636.33 2031-04-03T15:19:00+00:00 1540 2021-06-12T14:06:00+00:00 yes no yoga sport bewegen https://schooltv.nl/video-item/yoga-mee-met-roos-in-indonesie-indonesie 2024-04-05T15:19:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45453.w613.r16-9.552530b.webp Yoga mee met Roos | Indonesië Ga je mee op yoga avontuur in Indonesië? Samen met Roos ga je op zoek naar aap Yogi. Zit hij in de palmboom? Is hij bij de andere apen of misschien bij de dolfijnen? Help Roos aap Yogi te vinden door kinderyoga oefeningen en ademspelletjes te doen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_16555564 490.048 2031-04-03T15:19:00+00:00 999 2021-06-19T14:07:00+00:00 yes no yoga sport bewegen https://schooltv.nl/video-item/yoga-mee-met-roos-op-de-zuidpool-zuidpool 2024-04-08T10:44:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45454.w613.r16-9.5bd4f15.webp Yoga mee met Roos | Zuidpool Koel lekker af met deze kinderyoga video. Ga met Roos op zoek naar het paradijs van de pinguïns op de Zuidpool. In deze winterse video gaan we sneeuwballen gooien en een sneeuwpop bouwen, zwemmen als een walvis en met de pinguïns van de glijbaan! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_16557909 450.197 2031-04-03T15:19:00+00:00 1644 2021-06-26T14:08:00+00:00 yes no yoga sport bewegen https://schooltv.nl/video-item/yoga-mee-met-roos-dolly-de-draak-dolly-de-draak 2024-04-05T15:19:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45455.w613.r16-9.9d0c1d5.webp Yoga mee met Roos | Dolly de Draak Op onze magische wolk vliegen we naar Drakenland. Daar hebben we samen een belangrijke missie op te lossen! Dolly de draak is zo onzeker, dat haar drakenstaart van de spanning helemaal in de knoop is geraakt. Door middel van ademhalingsspelletjes, yoga houdingen en meditatieoefeningen zorgen we ervoor dat Dolly weer rustig wordt en haar drakenstaart uit de knoop gaat. Hierna is het tijd voor de drakendans! We sluiten de aflevering af met een liedje en een relaxmoment. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_20059499 753.877 2031-04-03T15:19:00+00:00 786 2024-04-05T14:30:00+00:00 yes no yoga sport bewegen https://schooltv.nl/video-item/yoga-mee-met-roos-beertje-hartzeertje-beertje-hartzeertje 2024-04-05T15:19:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45456.w613.r16-9.ffe9426.webp Yoga mee met Roos | Beertje Hartzeertje Vandaag gaan we Beertje Hartzeertje helpen. Hij heeft net gehoord dat hij gaat verhuizen van de berenstad naar de berenboerderij. Hij heeft er pijn van in zijn berenbuik. Want hij is bang dat hij dan zijn vriendjes niet meer ziet. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_20060944 758.784 2031-04-03T15:19:00+00:00 507 2024-04-05T14:31:00+00:00 yes no yoga sport bewegen https://schooltv.nl/video-item/yoga-mee-met-roos-torro-de-superheld-torro-de-superheld 2024-04-05T15:20:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45457.w613.r16-9.7ff294e.webp Yoga mee met Roos | Torro de Superheld Vandaag gaan we naar superheld Torro. Hij geeft een groot verjaardagsfeest alleen hij is ontzettend bang… https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_20061845 790.72 2031-04-03T15:19:00+00:00 413 2024-04-05T14:32:00+00:00 yes no yoga bewegen sport https://schooltv.nl/video-item/yoga-mee-met-roos-poppy-de-piraat 2024-04-08T08:45:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45458.w613.r16-9.b94bf54.webp Yoga mee met Roos | Poppy de Piraat Vandaag gaan we naar Poppy de Piraat. Een brutale aap probeert de hele tijd zijn schatkaart te stelen. Hij is zo boos!!! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_20062980 830.677 2031-04-03T15:20:00+00:00 603 2023-05-25T15:00:00+00:00 yes no yoga bewegen sport https://schooltv.nl/video-item/yoga-mee-met-roos-eddy-de-schildpad 2024-04-05T15:20:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45459.w613.r16-9.801c0a6.webp Yoga mee met Roos | Eddy de Schildpad Vandaag gaan we diep de zee in, naar Eddy de Schildpad. Eddy schaamt zich een beetje want hij is altijd zijn bril kwijt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_20064259 807.274 2031-04-03T15:20:00+00:00 709 2023-06-01T15:00:00+00:00 yes no yoga bewegen sport https://schooltv.nl/video-item/yoga-mee-met-roos-twee-jaloerse-tovenaars 2024-04-08T08:42:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45460.w613.r16-9.98e6e82.webp Yoga mee met Roos | Twee jaloerse tovenaars Vandaag gaan we naar de regenboog vallei. Daar woont tovenaar Zon en tovenaar Drup. Al jaren hebben ze ruzie en daardoor is de regenboog verdwenen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_20065199 881.194 2031-04-03T15:20:00+00:00 810 2024-04-05T14:36:00+00:00 yes no yoga sport bewegen https://schooltv.nl/video-item/yoga-mee-met-roos-ricky-raket 2024-12-04T12:08:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45461.w613.r16-9.116a895.webp Yoga mee met Roos | Ricky Raket Vandaag gaan we naar Ricky Raket. Hij heeft een heel vreemd bericht ontvangen. Helpt jij mee om het bericht te ontcijferen? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_20066120 787.754 1554 2024-04-05T14:37:00+00:00 yes no yoga sport bewegen https://schooltv.nl/video-item/yoga-mee-met-roos-reza-de-rups 2024-04-05T15:20:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45462.w613.r16-9.37e3b6d.webp Yoga mee met Roos | Reza de Rups Vandaag gaan we naar Reza de Rups. Reza woont in een Mega Moestuin en eet daar haar buikje rond. Alleen, niet iedereen is daar blij mee… https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_20066993 873.6 2031-04-03T15:20:00+00:00 1078 2023-06-22T15:00:00+00:00 yes no yoga sport bewegen https://schooltv.nl/video-item/yoga-mee-met-roos-sinterklaas 2024-04-08T08:45:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45463.w613.r16-9.a184e85.webp Yoga mee met Roos | Sinterklaas Sinterklaas durft de daken niet meer op, en roept de hulp van Roos en Jules in om de cadeautjes rond te brengen, om alle kinderwensen te volbrengen. Gelukkig zijn Roos en Jules hele goede yogapieten! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_20087603 823.872 2031-04-03T15:20:00+00:00 3313 2023-11-18T16:00:00+00:00 yes no yoga sport bewegen Sinterklaas https://schooltv.nl/video-item/yoga-mee-met-roos-kerst 2024-04-08T08:43:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45464.w613.r16-9.484c9a4.webp Yoga mee met Roos | Kerst De kerstman is zijn kerstbel vergeten en moet terug om die op te halen. Hij vraagt aan Roos en Novee of zij in de tussentijd op Rudolph willen passen. Maar hij kijkt zo sip. Ze proberen van alles om hem op te vrolijken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_20090574 916.309 2031-04-03T15:20:00+00:00 2324 2023-12-09T16:05:00+00:00 yes no yoga bewegen sport kerstman https://schooltv.nl/video-item/nos-jeugdjournaal-extra-discriminatie 2024-04-08T08:38:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45465.w613.r16-9.8d1bdcb.webp NOS Jeugdjournaal Extra: discriminatie | Special: Discriminatie In deze extra uitzending van het Jeugdjournaal vertellen kinderen over de discriminatie die zij meemaken. Annabelle laat zien wat discriminatie is, dat jij het waarschijnlijk ook doet én wat je er tegen kunt doen. Deze speciale uitzending is de aftrap van de NPO Zapp themaweek Zapp Doorbreekt: Discriminatie (7-14 april 2024) https://player.ntr.nl/index.php?id=POW_05825928 1334.48 2878 2024-04-07T13:48:00+00:00 yes no discriminatie https://schooltv.nl/video-item/wat-is-discriminatie-mensen-anders-behandelden-door-een-vooroordeel 2024-04-09T14:04:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45469.w613.r16-9.cc2295c.webp Wat is discriminatie? | Mensen anders behandelden door een vooroordeel Ja, ik zal maar meteen met de deur in huis. Discriminatie is strafbaar. Echt waar. Dat staat in dit boek vol wetten en regels. Luister even mee. Allen die zich in Nederland bevinden worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie op welke grond dan ook is niet toegestaan. Oftewel discriminatie is verboden. Toch gebeurt het ook onder kinderen en bij hen gebeurt dat het vaakst op school, blijkt uit ons onderzoek. Maar hoe werkt discriminatie? Annabelle gaat het je uitleggen. Dat is best ingewikkeld, maar ik ga m'n best doen. In je hersenen gebeurt iets zonder dat je het doorhebt. Als je naar iemand kijkt, heb je vaak meteen een bepaalde gedachte. Een vooroordeel noem je dat. Dat is een mening over een persoon zonder dat je diegene kent. Een mening die niet gecheckt of gecontroleerd is en die kan positief of negatief zijn. Iedereen heeft vooroordelen. Ik en jij ook. Echt waar. Kijk maar eens goed naar deze foto. Wat is het beroep van deze man? Is hij tuinman, acteur, president of seriemoordenaar? Het goeie antwoord is president. Hij is president van Argentinië. Ja, nog eentje. Wat is het beroep van deze vrouw? Is ze model, danseres, profvoetballer of bankdirecteur? Het goeie antwoord is profvoetballer. Ze heeft zelfs een gouden bal gewonnen. Dat je vooroordelen hebt, hoeft niet erg te zijn. De vraag is wat doe je ermee? Het gaat mis als je hierdoor iemand anders gaat behandelen of erger buitensluit. En dat enkel en alleen omdat iemand in jouw hoofd anders is. Dit heet discriminatie. Stel je voor er komt iemand bij je in de klas en die is blauw. Het blauwe kind wil met je spelen, maar jij zegt nee, ik ga niet met je spelen omdat je blauw bent. Op dat moment discrimineer je, want je hoeft heus niet iedereen aardig te vinden of met iedereen te spelen. Maar als je iemand anders behandeld vanwege een bepaald kenmerk dus in dit geval de blauwe huidskleur, dan is dat niet oké. En het blauwe kind? Dat voelt zich anders. Buitengesloten, gediscrimineerd. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20188034 159.424 1815 2024-04-09T13:29:05+00:00 yes no discriminatie racisme vooroordeel https://schooltv.nl/video-item/wat-kunnen-we-doen-tegen-discriminatie-denk-na-voordat-je-iets-zegt 2024-04-09T14:04:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45470.w613.r16-9.711efcc.webp Wat kunnen we doen tegen discriminatie? | Denk na voordat je iets zegt Hallo, hallo. Heb ik jullie aandacht? Luister even heel goed. Er is iets mis met je? Dit is onzin. Het ligt nooit aan jou. Want denk eens even na, jij kunt er toch niks aan doen waar je geboren bent, hoe je eruitziet, wat je geloof is, of je een beperking hebt, op wie je verliefd wordt. Nee, daar kun je niks aan doen. De belangrijkste vraag is wat kunnen we met z'n allen doen tegen discriminatie? Wacht even, moet ik dit nu in m'n eentje gaan vertellen? Ik heb een beter idee. Ja, iets tegen discriminatie doen, dat doe je met z'n allen. En op deze voetbalclub in Amsterdam weten ze hoe. Oké jongens, goed dat jullie er allemaal weer zijn. Diego is er. Vandaag tweede deel van de.. training en dan gaan we weer een mooie avond van maken. Ja kom maar. Het was een weerbaarheidstraining. Iet meer ruimte geven. Hoe je om moet gaan met racisme of als iemand op het veld gemeen tegen je doet of zo. Wie heeft er wel iets vervelends meegemaakt op het voetbalveld. Als als er een duel is, dan zeggen ze van ja deze club altijd. Ah ok, ok, hoe ga jij daar mee om? Ik negeer het gewoon. Met de gedachte gewoon van laat ze maar praten. Ja. Bijvoorbeeld een paar jaar geleden. Speelde tegen een club. Tegenpartij was wel racistisch. Zelfs die ouders dus. Werden de hele tijd nageroepen. Aap, dit, dat. Ja dat was eigenlijk de eerst keer dat ik met racisme te maken had. Je zag haar net al, Tessa Blom. Jij geeft de weerbaarheidstrainingen. Kun jij eens vertellen van heb je nou tips wat je tegen discriminatie kan doen? Ik denk dat het heel belangrijk is dat je ten eerste gewoon goed nadenkt voordat je iets zegt. Hé soms zeg je iets waarvan je later denkt ja, dat was niet handig, had ik niet zo moeten zeggen en dan kan je wel weer sorry zeggen, wat ook goed is. Maar als je gewoon net effe nadenkt dan kan je vaak al heel veel misverstanden of vervelende situaties voorkomen. Voor de mensen tegen wie het gezegd wordt moet soms natuurlijk goed nadenken of het aardig of onaardig is. Maar als het echt om je huidskleur gaat of over je geloof, ja, dan is het gewoon onaardig bedoeld. Dan is het expres. Heel belangrijk zijn de mensen die eromheen staan, weet je wel. Als je iets hoort waarvan je weet dat het niet oké is, zeg het ook gewoon even, laat het merken. Dat is heel fijn voor degene tegen wie het gezegd wordt. Die voelt zich daar gewoon echt gesteund. En niet alleen Als iemand dat tegen je zegt zou ik zeggen van laat gewoon gaan. Ookal wordt je boos van binnen. Moet er gewoon mee leren omgaan. En ja, je gaat zien dat je gewoon. Als je dat doet ga je zien dat je veel verder komt, dan als je er op ingaat en dan ontstaat er een conflict. Op het onderzoek van het jeugdjournaal over discriminatie krijg we ook veel reacties en dan krijg ook deze reactie. Ik was een keer boos op een jongen en die zei toen dat ik discrimineerde maar ik was niet boos omdat ie zwart was maar omdat ie gemeen deed tegen anderen. Ja goeie vraag en ook balen dat je dan, dat het verkeerd opgevat wordt. Want he, dat was dus helemaal niet hoe je het bedoelde maar nu is het wel interessant om bij jezelf na te denken heb ik het wel goed duidelijk gezegd. Of heb ik toch misschien andere dingen erbij gehaald in mijn eigen boosheid? Ja en ik denk voor die andere jongen ook, dus voor de ontvanger belangrijk dat je goed goed nadenkt, van goed luistert, van wat zegt die ander nou precies? Blijf gewoon gefocust. Ja, je laat je gewoon niet uit je spel halen, want dat is wat hij wil. Hij wil dat je gaat reageren en zo. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20188035 217.749 633 2024-04-09T13:29:32+00:00 yes no discriminatie racisme vooroordeel https://schooltv.nl/video-item/kan-je-per-ongeluk-discrimineren-niet-slecht-bedoeld-maar-toch-discriminatie 2024-04-09T14:04:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45471.w613.r16-9.bbf3cf5.webp Kan je per ongeluk discrimineren? | Niet slecht bedoeld, maar toch discriminatie Ja, discrimineren kan expres gebeuren. Bewust iets lelijks zeggen of juist iemand negeren maar discrimineren gebeurt ook per ongeluk. Soms discrimineer je namelijk zonder dat je het doorhebt. Tijd voor een gedachte spel. Luister goed. Wat denk je als je de volgende opmerking hoort? Waar kom je vandaan? Uh, uit Nederland? Maar waar kom je echt vandaan? Wat zonder dat je een hoofddoek draagt? Je hebt zulk mooi haar. Wat kan je goed voetballen. Had ik niet verwacht van een meisje. Dit soort vragen of opmerkingen heb je vast wel eens gehoord in de klas of misschien wel eens zelf gemaakt. Ik in ieder geval wel. Ik bedoelde het niet slecht, echt niet. Net als de meeste mensen. Want ook al lijken dit onschuldige vragen, er wordt ook hier gediscrimineerd. Denk maar eens na. Hoor je er echt bij als je altijd moet uitleggen dat je gewoon in Nederland geboren bent? Of dat je hoofddoek gewoon belangrijk voor je is? Of dat meisjes gewoon ook goed kunnen voetballen? Zie je wel. Even serieus als je altijd iets moet uitleggen dat voor jou heel normaal is. Dan is de kans groot dat je je anders voelt. Hoor je er dan echt bij? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20188036 80.554 1661 2024-04-09T13:30:19+00:00 yes no discriminatie racisme vooroordeel https://schooltv.nl/video-item/wat-was-de-grootste-dino-ooit-earth-challenge 2024-04-10T06:50:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45472.w613.r16-9.992b30d.webp Wat was de grootste dino ooit? | Earth Challenge Dinosauriërs waren de grootste beesten die ooit op land leefden. 170 miljoen jaar lang liepen er op aarde dinosauriërs en 66 miljoen jaar geleden stierven de meeste uit. De t-rex wordt vaak genoemd als grootste dino, maar dat was hij niet. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_20168410 110.997 2600 2024-04-06T17:15:00+00:00 yes no dinosaurus dier https://schooltv.nl/video-item/steken-en-prikken-op-vakantie-de-bidsprinkhaan 2024-04-11T08:06:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45474.w613.r16-9.0bd2d48.webp Steken en Prikken: Op Vakantie | De bidsprinkhaan Moeten we bang zijn voor de diertjes op vakantie? Emma of Jurre laat zich in Italië, steken, knijpen en zelfs bijten door de Europese bidsprinkhaan. De bidsprinkhaan heeft zijn naam te danken aan de houding waarin je hem vaak kan tegenkomen: biddend. Maar wat is nou het pijnlijkste, de steek, de kneep of de beet? https://player.ntr.nl/index.php?id=BV_101411044 884.451 2031-04-04T08:06:00+00:00 1963 2024-02-05T14:04:09+00:00 yes no sprinkhaan bidsprinkhaan insect https://schooltv.nl/video-item/steken-en-prikken-op-vakantie-de-boktor 2024-04-11T08:06:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45475.w613.r16-9.ee0cab3.webp Steken en Prikken: Op Vakantie | De Boktor Emma of Jurre laat zich bijten door een Weverboktor. De Weverboktor is lid van de boktor-familie. De Weverboktor is een echte houteter en kan zelfs door hout heen bijten. In Italië doet de Weverboktor het aardig, in de rest van Europa minder goed. Maar kan de Weverboktor je vakantie verpesten? https://player.ntr.nl/index.php?id=BV_101411045 853.405 2031-04-04T08:06:00+00:00 1184 2024-02-12T13:59:35+00:00 yes no insect natuur https://schooltv.nl/video-item/steken-en-prikken-op-vakantie-de-toornslang 2024-04-11T08:06:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45476.w613.r16-9.1cd9433.webp Steken en Prikken: Op Vakantie | De toornslang Moeten we bang zijn voor de diertjes op vakantie? Emma of Jurre laat zich in Italië bijten door een geelgroene toornslang. Toorn betekent razernij, woede en agressie. Deze slang is wel 1 meter 20 lang en kan ook nog zijn staart gebruiken om zweepslagen te geven. Wie laat zich bijten door deze geelgroene toornslang? https://player.ntr.nl/index.php?id=BV_101411046 845.96 2031-04-04T08:06:00+00:00 2159 2024-02-19T13:33:48+00:00 yes no slang natuur https://schooltv.nl/video-item/steken-en-prikken-op-vakantie-de-hazelworm 2024-04-11T08:07:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45477.w613.r16-9.7fc310d.webp Steken en Prikken: Op Vakantie | De hazelworm Emma of Jurre laat zich bijten door een hazelworm. Dit is geen worm, geen slang, maar een hagedis. De hazelworm wordt vaak gevonden onder de hazelaar, de boom die de hazelnoot produceert. Wie laat zich bijten door deze hazelworm? https://player.ntr.nl/index.php?id=BV_101411047 792.88 2031-04-04T08:06:00+00:00 1973 2024-04-13T18:00:00+00:00 yes no worm natuur https://schooltv.nl/video-item/steken-en-prikken-op-vakantie-de-grottenspin 2024-04-11T08:07:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45532.w613.r16-9.610006b.webp Steken en Prikken: Op Vakantie | De grottenspin Moeten we bang zijn voor de diertjes op vakantie? Emma of Jurre laat zich bijten door een gewone grottenspin. Dit is een webbouwende spin die vooral in grotten en stenige, koele ruimtes leeft. 's Nachts vind je hem in huizen en in grotten, de hele dag door want daar is het al donker. Wie laat zich bijten door deze spin? https://player.ntr.nl/index.php?id=BV_101411048 897.922 2031-04-04T08:07:00+00:00 1497 2024-04-20T18:00:00+00:00 yes no spin natuur https://schooltv.nl/video-item/steken-en-prikken-op-vakantie-de-duizendpoot 2024-04-11T08:10:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45615.w613.r16-9.56c88b9.webp Steken en Prikken: Op Vakantie | De duizendpoot Emma of Jurre laat zich bijten door een gewone steenloper oftewel een duizendpoot. Deze steenloper kan gif verspreiden door middel van bijten. De steenloper kan je vinden onder, drie keer raden, stenen. https://player.ntr.nl/index.php?id=BV_101411049 839.721 2031-04-04T08:07:00+00:00 1861 2024-04-27T18:00:00+00:00 yes no insect natuur https://schooltv.nl/video-item/steken-en-prikken-op-vakantie-de-vuursalamander 2024-04-11T08:10:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45677.w613.r16-9.f9e9e5f.webp Steken en Prikken: Op Vakantie | De vuursalamander Moeten we bang zijn voor de diertjes op vakantie? Emma of Jurre laat zich vergiftigen door een van de meest zeldzame salamanders in Europa, de vuursalamander. Wie wordt er vergiftigd? https://player.ntr.nl/index.php?id=BV_101411050 922.457 2031-04-04T18:00:00+00:00 2324 2024-05-11T18:00:00+00:00 yes no salamander reptiel natuur https://schooltv.nl/video-item/steken-en-prikken-op-vakantie-de-schorpioen 2024-04-11T08:11:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45704.w613.r16-9.24cff1e.webp Steken en Prikken: Op Vakantie | De schorpioen Emma of Jurre laat zich steken door een Italiaanse schorpioen. Schorpioenen bestaan al 400 miljoen jaar. Dat is 200 jaar eerder dan dinosaurussen. Naast zijn angel met gif heeft hij ook nog twee scharen waar hij schade mee kan aanrichten. Wie durft de steek aan? https://player.ntr.nl/index.php?id=BV_101411051 940.4 2031-04-04T18:00:00+00:00 3120 2024-05-18T18:00:00+00:00 yes no schorpioen natuur https://schooltv.nl/video-item/steken-en-prikken-op-vakantie-de-stinkende-kortschildkever 2024-04-11T08:11:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45746.w613.r16-9.344ad70.webp Steken en Prikken: Op Vakantie | De stinkende kortschildkever Moeten we bang zijn voor de diertjes op vakantie? Emma of Jurre laat zich bijten door de stinkende kortschildkever. Deze kever kan een hele nare geur achterlaten. Wie laat zich bijten? https://player.ntr.nl/index.php?id=BV_101411052 821.536 2031-04-04T18:00:00+00:00 2358 2024-05-25T18:00:00+00:00 yes no kever natuur insect https://schooltv.nl/video-item/smullen-sobiyetbaklava-uit-turkije 2024-04-18T07:10:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45512.w613.r16-9.9e91607.webp Smullen | Sobiyet/Baklava uit Turkije In de serie Smullen laten kleuters zien welke maaltijd ze lekker vinden en waarom juist deze maaltijd zo speciaal voor ze is. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1733073 510.76 541 2024-04-11T06:13:00+00:00 yes no Turkije koken https://schooltv.nl/video-item/smullen-maki-rolls-sushi-uit-australie 2024-04-18T07:10:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45484.w613.r16-9.b0fdc81.webp Smullen | Maki Rolls (sushi) uit Australië In de serie Smullen laten kleuters zien welke maaltijd ze lekker vinden en waarom juist deze maaltijd zo speciaal voor ze is. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1726283 500.328 290 2024-04-11T06:32:00+00:00 yes no Australië koken https://schooltv.nl/video-item/smullen-trifle-uit-schotland 2024-04-18T07:09:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45485.w613.r16-9.badaed4.webp Smullen | Trifle uit Schotland In de serie Smullen laten kleuters zien welke maaltijd ze lekker vinden en waarom juist deze maaltijd zo speciaal voor ze is. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1726207 478.248 370 2024-04-11T06:52:00+00:00 yes no Schotland koken https://schooltv.nl/video-item/smullen-pindang-kuning-uit-de-molukken 2024-04-18T07:09:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45510.w613.r16-9.f0d67bb.webp Smullen | Pindang Kuning uit de Molukken In de serie Smullen laten kleuters zien welke maaltijd ze lekker vinden en waarom juist deze maaltijd zo speciaal voor ze is. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1733072 501.96 428 2024-04-11T07:53:00+00:00 yes no Molukken koken https://schooltv.nl/video-item/wat-is-atonaliteit-muzikale-desorientatie 2024-04-12T08:04:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45491.w613.r16-9.551d9cf.webp Wat is atonaliteit? | Muzikale desoriëntatie Hoeveel had jij? Ik had zeven. Jij mag beginnen straks. Wat hebben dobbelstenen, propellers en de Villa Volta te maken met atonaliteit? De mens is gek op muziek. Lekker meeneuriën op ‘t werk of meegalmen onder de douche. Fijne opera-aria's, Altijd is Kortjakje ziek, Of die ene hit van Britney Spears. Muziek met een duidelijke melodie, met een paar pakkende akkoorden die je ook op je gitaar kunt mee tokkelen. Kortom, muziek die we begrijpen. Muziek die houvast biedt. Muziek met een heldere tonaliteit waarin een duidelijke grondtoon en een bijbehorende melodie en harmonie te horen zijn. Consonante, welluidende muziek met af en toe een dissonant. Maar dat is prima, want je weet hoe je muziek geaard is, waar je thuisklank is. Tonale muziek is dus als een huis met een stevige fundering, als een auto met vier wielen, als boerenkool met rookworst. De gelukzalige situatie die ruw verstoord werd door componisten die zich als een stel pubers gingen afzetten tegen die vaste tonaliteit. Hop! Weg met de fundering. Dag rookworst en zo'n auto, daar kan best een wiel van af. Het was 1885. Europa danste nog op ultratonale walsjes. En in de concertzaal klonken tonale symfonieën, maar Franz Liszt kwam met een Bagatelle sans tonalité. Een eerste verkenning van de Dark Side of the tonal moon. Ook Alexander Skrjabin en iets later Max Reger schurkten al tegen het tonaal-occulte aan. Dat deed men door veel chromatiek te gebruiken. Je weet wel, veel halve tonen pan, pom, pom, pom, pom. En ook door het toepassen van bitonaliteit en polytonaliteit: twee of meerdere toonsoorten die tegelijkertijd klinken. Gekkenhuis! Zoals Villa Volta in de Efteling: je raakt gedesoriënteerd. Dat geldt niet alleen voor de luisteraar, maar ook voor de uitvoerenden. Want speel een stukje Mozart en je ervaart een soort logica in de opeenvolging van akkoorden in het verloop van de melodie. Maar speel een atonale compositie en je ervaart een soort los zand. Wég zijn de relaties in de voorspelbaarheid uit de veilige tonaliteit. En deze muzikale desoriëntatie, deze ongefundeerdheid, vonden de componisten uit de vroege fase van de atonaliteit geen probleem. Want waarom zou alles rondom een vast tooncentrum en veilige consonantie moeten draaien? Arnold Schönberg en collega's Anton Webern en Alban Berg, die samen de Tweede Weense School vormden, waren klaar met dat eeuwenoude toonsysteem en vonden dat alle tonen even belangrijk waren. Het ging nu om de emancipatie van de dissonant. Musicoloog en filosoof Theodor Adorno duidde deze ontwikkeling als ‘de bevrijding van de muziek, van de dwang van de tonaliteit en daarmee de ongehinderde ontplooiing van de muzikale expressie. Wat vrije atonaliteit betreft, werd het voor driftleven van de klanken’ een bevrijding dus, waar Adorno wel een kanttekening bij plaatste: Men moest waken voor al te mechanisch componeren. Daarmee doelde hij op de twaalftoonstechniek van Arnold Schönberg. Want om te voorkomen dat je als modern atonaal componist in verleiding kwam om volgens de oude, veilige wetten ‘mooi’ te componeren, moest je gebruik maken van hulpmiddelen. veilige wetten ‘mooi’ te componeren, moest je gebruik maken van hulpmiddelen. veilige wetten ‘mooi’ te componeren, moest je gebruik maken van hulpmiddelen. De dodecafonie was zo'n middel. Je hoeft alleen maar tot twaalf te kunnen tellen. De techniek was dat je een reeks van twaalf tonen bedacht, waarbij er geen enkele toon van de chromatische toonladder meer dan één keer voorkwam. Zo was elke toon gelijk. Een soort van communistisch componeren. Het resultaat is abstracte muziek die wat unheimisch over kan komen, want unheimisch: Je mist Heim, je mist thuis, een grondtoon, een duidelijk frame. Overigens was de twaalftoonstechniek nog maar het begin, want een generatie later namen de serialisten zoals Boulez - die daar ook een boel les in heeft gegeven - en parameterisatoren, zoals Messiaen het avantgardestokje over. vlak ook de aleatoriek niet uit. Alea, de teerling is geworpen. Waarbij toeval, improvisatie en onberekenbaarheid leidend zijn. Dobbelsteenmuziek dus. Onder de atonale kapstok zijn de mogelijkheden legio, van abstracte geluidscollages, tot George Antheils Ballet Mecanique voor een bataljon pianola’s, een sirene, en een paar propellers. Ik heb het nu wel steeds over atonale muziek, maar de componisten daarvan hielden helemaal niet van die term. Want het waren met name de conservatieve critici die afkeurend schreven over het werk van bijvoorbeeld Arnold Schönberg, die met zijn Drei Klavierstücke in 1909 een avontuurlijk pad bewandelde. Schönberg en collega's spraken zich op hun beurt weer uit tegen het gebruik van dat label: ‘atonaliteit’. Dus met terugwerkende kracht wil ik hierbij dan ook mijn en onze oprechte excuses voor dat filmpje aanbieden aan deze scheppers van zoveel atonaliteit. Je gooide twaalf gek! Nee, meen je dat... nee! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20188495 335.872 2031-04-11T22:00:00+00:00 376 2024-04-12T07:28:30+00:00 yes no klassiek muziek toonhoogte https://schooltv.nl/video-item/wat-is-contrapunt-de-relatie-tussen-twee-of-meer-onafhankelijke-stemmen 2024-04-12T08:06:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45492.w613.r16-9.0d5b8de.webp Wat is contrapunt? | De relatie tussen twee of meer onafhankelijke stemmen Wat hebben het Paard van het Jaar Star Trek en het geheim van een goeie relatie te maken met contrapunt? Contrapunt: Punctus contra punctum. Ja, inderdaad weer zo'n Latijnse term: Noot tegen noot. Maar het contrapunt is: hoe leg je zo'n complex begrip uit in stervelingentaal? Nou, voilà. De Amerikaanse musicoloog John Rahn die zei: “Het is moeilijk om een mooi liedje te schrijven. Het is nog moeilijker om meerdere mooie liedjes te schrijven die, wanneer ze tegelijkertijd worden gezongen, samen ook nog eens mooier klinken. Ja, en de interne structuur van elk liedje moet dan weer bijdragen aan de gezamenlijke structuur, die op zijn beurt de losse stemmen weer versterkt en belicht. De manier waarop dat wordt bereikt is contrapunt”. Nou, thanks John! Ik zou nu kunnen stoppen, maar het is ook zo zielig voor de piano. Die is anders voor niets naar bed gekomen. Contrapunt draait om de relatie tussen twee of meer onafhankelijke stemmen. Soms worden de begrippen contrapunt en polyfonie door elkaar gebruikt. Maar er is een verschil: Polyfonie draait om meerstemmigheid, contrapunt om de relatie tussen die meerdere stemmen en de manier waarop je die relatie als componist kunt vormgeven. Wil je echt een contrapunt master worden? Nou, knoop dan deze twee zaken in je oren. Enerzijds moeten de verschillende stemmen een duidelijke harmonische relatie hebben, dus eigenlijk verticaal bekeken op één moment in de tijd. Harmonische relatie, welke samenklank er is. Anderzijds moeten de stemmen ook een individuele kwaliteit en ontwikkeling hebben, dus horizontaal gezien in het verloop van de tijd, als losse melodie. Ja, het klinkt misschien plat maar John Rahn die houdt vooral van horizontaal denken Overigens verticaal en horizontaal: eigenlijk hebben het hier over het recept voor een toprelatie. Ja, want je leeft in harmonie met je partner en je laat ruimte voor zelfstandigheid en individuele ontwikkeling. In de muziekwereld zou je ook zo'n echtpaar kunnen zien in de muziekwetenschapper en de componist. Die wetenschappers, die hameren vaak op het verticale aspect, terwijl de componist meer geïnteresseerd is in onderlinge melodische ontwikkelingen. Leuk is dat die componist met z'n schrijverij zoveel macht heeft dat de wetenschap de contrapuntwetten steeds meer moet aanpassen aan de contrapuntmode. Maar goed, het blijft complex stuff. Er zijn boeken volgeschreven over contrapunt. Het is oprecht monnikenwerk om als componist alle mogelijkheden van deze westerse muziektechniek in de vingers te krijgen. Letterlijk monnikenwerk zelfs want al in de middeleeuwen verschenen verhandelingen over contrapunt. Al in de 9e eeuw zetten kloosterlingen de contrapuntjes op de i en dat klonk toen zo: Punt tegen punt. Het klinkt heel erg vintage. Zo klonk het dus in die eeuw waarin Karel de Grote zorgde voor de Europese verspreiding van Gregoriaans. En monniken hetzelfde deden voor de wijnbouw. Leuke is dat de term contrapunt pas in 1336 werd geformuleerd dus deze 9e eeuwers, hadden geen idee waar ze eigenlijk mee bezig waren. Maar goed is echt contrapunt: punctus contrapunt punctum 1 noot tegen 1, dat is even leuk, maar je raakt er op uitgeluisterd. Guido van Arezzo, die kwam uit de 11e eeuw met suggesties voor vrijere stemverhoudingen. Een eeuw later, was men zover: Naja, ‘men’, niemand minder dan Perotinus de Grote componeerde deze klanken omstreeks 1200. Hij was één van de eerste die drie- en vierstemmige stukken componeerde, waarbij die stemmen contrasteren qua metrum, ritme, zinslengte en herhalingen. En je voelt ‘m al aankomen: de eeuwen hierna werd dit weer verfijnd met syncopen, accentverschuivingen en andere ritmische trucs. In de Renaissance is men zo ver: Dit is van Franco-Vlaamse trots Josquin des Prez: Ja, vlak voor 1500 klonk dat dus zo. Het middeleeuws ritmisch harmonische, dus verticale contrapunt. Een een soort hiërarchie tussen de stemmen raakt uit de mode. Hier in de Gouden Eeuw van het contrapunt is de zaak horizontaal. Gericht op de melodische lijnen. If you wanna party like it’s 1499, luister dan eens naar Johannes Ockeghem, Orlando di Lasso, Giovanni Pierluigi da Palestrina en Josquin dus. Het mooie aan deze periode is dat individuele stemmen met hun eigen ritmische en melodische kenmerken tóch samenvloeien tot één samenhangend, welluidend weefsel. Dit melodische contrapunt wordt ook wel Stile Antico genoemd, de antieke stijl. En dan zal er ook wel een moderne zijn. Inderdaad, de Stile Moderno. Actie en reactie, dat gaat ook hier op. Men wilde vrij zijn van die contrapunt beperkingen. Claudio Monteverdi was een van de voormannen. Men zocht naar mogelijkheden om meer dramatische contrasten aan te brengen. Het was in een periode waarin de opera en het oratorium, verschillende vormen van muziekdrama, zich snel ontwikkelden. Daarnaast draaide het om klankkleur en een vrijere omgang met dissonanten. Een spannende tijd waarin in Stile Antico, en Stile Moderno naast elkaar bestonden en kiekeboe: Daar komt ook weer Baas B. om de hoek kijken. De man die begin 1700 al fusion componeerde: Johann Sebastian Bach. En in ‘Die Kunst der Fuge’ en ‘Das Musikalisches Opfer’ trekt Bach z'n 15e eeuwse werkkleding aan, maar gebruikt wel nieuwerwetse harmonische gereedschappen. Ja, natuurlijk is Bach de Max Verstappen van de fuga, maar die fuga verdient een eigen aflevering in deze serie. Kan wel toch? -Joe! ja. Dat is toch een beetje de Bassie en Adriaan in de ontwikkeling van de wereld. En daar zijn we weer, in de overgang van de barok met Bach, Händel en Scarlatti en een klassieke periode met Mozart en Haydn contrapunt raakt een beetje uit de mode. Men gebruikt de oude wetten nog wel, maar vooral als er in de oude stijl gewijde kerkelijke stukken worden gecomponeerd. Verder is het vooral een melodie met begeleidende stemmen. En grappig genoeg gingen verschillende componisten uit de klassieke periode wel door een contrapunt-crisis... ...wanneer ze achter de verdiensten van hun oude voorgangers kwamen. Mozart bijvoorbeeld gebruikte in zijn grote opera's contrapunt om de zanglijnen van verschillende personages goed uit de verf te laten komen. En Haydn? Die voorzag zijn latere strijkkwartetten van fuga's. En later kwam ook Beethoven op het contrapuntpad mede door zijn adoratie voor een oude barocker, namelijk Händel. Hoe later in de tijd, hoe vroeger de inspiratiebronnen want ver in de 19e eeuw grepen Richard Wagner weer terug op De Palestrina en zijn Stile Antico en Brahms en Mendelssohn, die waren in de ban van de barok. Daarbij combineerde met het goede van vroeger met de nieuwste inzichten. Richard Strauss die mengde verschillende eerder gecomponeerde stukken en liet ze in een later stuk samenkomen, bijvoorbeeld in Ein Heldenleben. Ja, en vlak ook Mahler niet uit hè. Gustav Mahler en Contrapunt, die komen geweldig samen in de aflevering ‘Counter Point’ van Star Trek Voyager. ‘s Mans Eerste symfonie speelt een cruciale rol, lichtjaren hiervandaan. In de 20e eeuw was het weer tijd voor actie en reactie. Los van alle Schönbergiaanse ontwikkelingen had je mensen als Anton Webern die renaissancetechnieken gebruikten. Richard Strauss, die in Elektra meerdere toonsoorten simultaan liet klinken en Stravinsky die een barokke dubbelfuga stopt in zijn Psalmensymfonie. Ja, contrapunt werd ook in abstractere vorm gebruikt in de samenhang tussen instrumentgroepen en klankvelden, zoals Edgar Varèse nodig vond in Intégrales. Tja, en dan lees ik ook dat in het strenge contrapunt dissonanten nooit storend mogen zijn. Nou, het is eigenlijk net als in het echte leven: dissonanten die horen erbij, als ze maar oplossen. Da's het punt. - Wacht even, je had het over een paard? Oh ja, het paard van het jaar. Natuurlijk! Uhm. Amerikaanse Horse of the Year 1951 heette Counterpoint. - Hoezo? Weet ik veel. Geen idee. Kun je niet Googlen of zo? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20188496 572.757 2031-04-11T22:00:00+00:00 262 2024-04-12T07:29:54+00:00 yes no muziek klassiek https://schooltv.nl/video-item/wat-is-een-fuga-een-muzikale-vlucht 2024-04-12T08:34:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45493.w613.r16-9.91e7bc4.webp Wat is een fuga? | Een muzikale vlucht Wat hebben Barbapappa, Nissan en een tropisch eiland te maken met een fuga? Die kennen we allemaal. Het Is de fuga uit Bachs Toccata en Fuga in d klein. Maar wat is zo'n fuga nou eigenlijk? Eerst het woord, dat komt uit het oud-Noors. - Ik heb net een enorme fuga gedraaid. Nee hoor, het komt gewoon weer uit ‘t Latijn. Ja, het werkwoord ‘fugere’ betekent vluchten. De fuga is dus eigenlijk een muzikale vlucht. Een fraai staaltje muziektechniek dat in de 18e eeuw tot volle bloei kwam en waarin het begrip contrapunt op expertniveau kan worden geanalyseerd. Maar laten we ‘t simpel houden. Ik speel het begin van een fuga van Bach. Dit is het Lego steentje waar we hier mee werken. Een van de vele fuga's uit het Wohltemperierte Klavier van Bach. Dit was het fugathema, ook wel subject of dux genoemd. Het thema begint doorgaans op de tonica: de grondtoon van de toonsoort. In dit geval C Groot. Ik laat het nog een keer horen, die eerste stem en dan speel ik door. En wat er dan gebeurt: Inderdaad, Adam, die eerste is niet langer alleen. Hier kwam Eva. Musicologen spreken over dux, het eerste thema en comes dux de leider, het hoofdthema, comes de metgezel. De kopie van dux. Maar dan op een andere toonhoogte. Want dux begon hier en comes begon hier. Hmmm mooi. Kijken wat er nog meer in verschiet zit. Ah, fantastisch! Dit was dus nummer drie. Uhh het is een beetje alsof je op de fiets zit of in de auto en bij het optrekken steeds een volgende versnelling kiest. Mensen, gaat ie misschien nog naar vier? Mensen die Bach toch he. Ja, die versnellingen. Oh, als je dat helemaal in de sfeer wil doen, dan koop je een Nissan Fuga. Maar die is alleen met een automaat geleverd, dus die auto bepaalt zelf de inzet van de volgende fugastem. Een gezonde fuga, die heeft minstens drie stemmen. Maar het kan altijd gekker. De echte pro, die componeert er een met tien stemmen. Ik moet er niet aan denken. Daar zou ik dus echt een fugue van krijgen. Dit Bach-exemplaar is vierstemmig, dat kan je horen door goed naar dat begin te luisteren. En al stuk voor stuk hoor je de binnenkomst van die verschillende stemmen. De expositie is dat. En als al die stemmen binnen zijn, dan gaan ze aan de wandel. Je kan van alles met zo'n thema: horizontaal spiegelen, achterstevoren spelen, uitrekken, versnellen, versneld laten inzetten. Ja, zo'n fuga thema wordt eigenlijk een muzikale Barbapapa. Mmm. Toch maar terug naar Bach. Zijn techniek nam zo'n hoge vlucht dat hij moeiteloos ook vocale fuga's schreef. Zoals hier in de Johannes Passion. En als je niet van zulke stemmige stuff houdt, dan valt er nog steeds veel te genieten hoor. Neem de finales uit Mozarts Jupiter symfonie en Bruckners Vijfde. Dat is echt huub huub, Barbatruc. Ja, geweldig. Maar je wordt al moe als je er naar luistert. Even bijkomen door je op een tropisch strand ter grootte van Texel, maar dan bij de Filipijnen. Parelwitte stranden, geen files en een volstrekt gebrek aan 5G. Je vindt het allemaal op Fuga. Inclusief koraalriffen. Maar los van zo'n koraal ben je even helemaal bevrijd van fugagefriemel. Tenzij je Emerson, Lake and Palmer meeneemt naar het eiland, want volgens het internet hebben zij de beste fuga ever. Staat op het album Trilogy en heet ook Fugue. Ja, dat is inderdaad een héle gave fuga. Uh, even over die zomervakantie jongens. Ik heb gekeken wanneer de vluchten naar Fuga vertrekken. Ik denk dat ik gewoon nuga. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20188497 340.757 2031-04-11T22:00:00+00:00 443 2024-04-12T07:30:48+00:00 yes no muziek klassiek https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-broccoli-2 2024-04-12T14:44:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45495.w613.r16-9.a9c4223.webp Het Klokhuis | Broccoli De een is er dol op, de ander ietsje minder, en het is een van de gezondste groenten die er zijn: broccoli. Serah bezoekt een bedrijf in Noord-Holland waar per jaar acht miljoen broccoli's worden verbouwd. Ze volgt het hele proces: van zaaien en oogsten tot inpakken. Ze krijgt antwoord op al haar prangende broccoli-vragen. Wist je dat broccoli familie is van de bloemkool, maar ook van spruitjes, rode kool en paksoi? En waarom laat je van die heerlijke broccoli nou van die ongelooflijk vieze scheten? In Kitchen Time zien we een recept voor een bijzondere taart. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350161 901.96 1332 2024-04-16T18:00:00+00:00 yes no groente voeding eten plant https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-aluminium 2024-04-15T10:56:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45496.w613.r16-9.96419aa.webp Het Klokhuis | Aluminium Drinkblikjes, frames van zonnepanelen, fietsen, auto's, boten, vliegtuigen, lantaarnpalen en natuurlijk folie: allemaal worden ze gemaakt van aluminium. Maar hoe komen we aan al dat metaal? Nizar gaat naar de aluminiumfabriek om uit te zoeken hoe producten van aluminium worden gemaakt, en hoe we aluminium afval omsmelten voor nieuwe producten! Pien en Lobbert gebruiken aluminium om zichzelf te beschermen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350162 938.363 2325 2024-04-18T18:00:00+00:00 yes no aluminium fabriek metaal https://schooltv.nl/video-item/waarom-gaat-het-niet-goed-met-de-bij-in-nederland-steeds-minder-ruimte-voor-bijen 2024-04-15T11:12:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45498.w613.r16-9.6a80b86.webp Waarom gaat het niet goed met de bij in Nederland? | Steeds minder ruimte voor bijen In Nederland leven zo'n 360 soorten wilde bijen, maar het gaat al lange tijd niet goed met de insecten. En dat komt vooral doordat er steeds minder voedsel is en er steeds minder plekken zijn waar ze hun nesten kunnen bouwen. Bijen hebben bloemen nodig, nectar om van te eten en stuifmeel om aan hun jongen te geven. Maar in veel gebieden verdwijnen die bloemen doordat er veel gebouwd wordt en natuurgebieden kleiner worden, waar minder planten en bloemen groeien en op veel bloemen en planten zitten bestrijdingsmiddelen. Daar worden bijen ziek van en hun jongen kunnen er dood aan gaan. En dan is er nog een gevaar voor de bij: de Aziatische hoornaar. Die voelt zich door de opwarming van de aarde steeds meer thuis in Nederland. Klein probleem: die vindt de bij een lekker hapje. Om de bijen te helpen kun je zelf iets doen. Zo kun je in je eigen tuin of op je balkon bloemen planten. Let er dan wel op dat er geen bestrijdingsmiddelen op zitten en zorg voor een plekje waar ze in kunnen nestelen. Met een bijenhotel bijvoorbeeld. Daar voelen de bijen zich helemaal thuis. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20188839 70.84 1128 2024-04-15T11:11:00+00:00 yes no bij insect biodiversiteit https://schooltv.nl/video-item/wat-is-een-mis-de-dienstregeling-van-een-kerkdienst-in-de-katholieke-kerk 2024-04-15T11:18:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45499.w613.r16-9.a22b364.webp Wat is een mis? | De dienstregeling van een kerkdienst in de katholieke kerk Daar zijn we weer. Wat he... Oh, d’r gaat hier even iets helemaal mis. Loop je nog? Ok, uh, wat hebben Karel de Grote een duif en de dood te maken met een mis? Een mis kan je zien als de dienstregeling van een kerkdienst in een katholieke kerk. Het woord komt van de tekst: ‘Ite, missa est’, hetgeen betekent: ‘Gaat, dit is de wegzending’. Met die oude woorden besluit de priester in de rooms-katholieke liturgie de eredienst. Tijdens de mis -de eucharistieviering- herdenkt men de kruisdood van Jezus met een maaltijd van brood en wijn. Wijn is rood. De hostie is een brood. De mis heeft een vaste structuur van gezangen en rituelen op een Latijnse tekst. Het zogenaamde ordinarium. Om mis-verstanden te voorkomen. Het ordinarium bestaat uit de volgende vaste gezangen: het Kyrie Heer, ontferm U, het Gloria, eer aan God in de hoge, Credo, geloofsbelijdenis het Sanctus, heilig, heilig, heilig met Benedictus. ‘Gezegend Hij die komt’ en het Agnus Dei, Lam Gods. Al sinds de middeleeuwen schrijven componisten muziek voor de mis. De muzikale misontwikkeling had veel invloed op de westerse muziekgeschiedenis. Al in de zesde en zevende eeuw hadden veel kloosters hun eigen zangboeken. Karel de Grote wilde in niet mis te verstane woorden duidelijk maken dat de liturgie overal in zijn rijk hetzelfde moest zijn. Om dit te bereiken gebruikte hij een legende. Er werden afbeeldingen verspreid met daarop paus Gregorius, die door een duif, het symbool van de Heilige Geest, een aantal gezangen ingefluisterd krijgt. Roekoe! En voilà, de vaste liturgie was geboren. Die Gregoriaanse liturgie werd genoteerd in een bètaversie van ons huidige notenschrift: De neumen. In de elfde eeuw werd voor de mis in de Notre Dame in Parijs de eerste meerstemmige muziek geschreven door Perótinus of Perotìnûs. Geleidelijk ontstond de gewoonte om Gregoriaanse melodieën als uitgangspunt te nemen en daar andere stemmen aan toe te voegen. De eerste complete missen werden in de veertiende eeuw gecomponeerd door Guillaume de Machaut. En in de vijftiende en zestiende eeuw volgen Mis Masters Jacob Obrecht, Johannes Ockeghem, Josquin des Prez en Giovanni Pierluigi da Palestrina. Al deze componisten hadden een zeer belangrijke functie binnen de katholieke kerk de vorstelijke beloning uit de collectezak die deze heren ontvingen was bepaald niet mis. De eerste missen waren louter bedoeld voor kerkelijk gebruik, maar de composities vonden langzaamaan ook de weg naar de concertzaal. Ze waren niet te missen: Bachs Hohe Messe, Mozarts Krönungsmesse, Beethovens Missa solemnis en werken van Haydn, Schubert, Bruckner, Gounod, Liszt, Rossini, Stravinsky en Berlioz. De mooiste muziek is misschien wel geschreven voor de dodenmis. Het Requiem. Het is nagedachtenismuziek voor wie de doden mist. Requiem æternam betekent: eeuwige rust. Van het ordinarium. De gewone gedeelten van de mis worden het Gloria en het Credo niet gezongen en de andere delen worden toegevoegd. Het In Paradisum, mogen de engelen u geleiden naar het paradijs dat gezongen wordt bij het naar buiten dragen van de kist en het Libera me, Heer, bevrijd mij van de eeuwige dood. Dat gezongen wordt vlak voor het zakken van de kist. Die worden ook vaak verklankt als deel van het requiem, al horen ze er strikt genomen niet in. Bij het Dies Irae gaan componisten vaak helemaal los. En dat is logisch ook, want het gaat over de dag des oordeels. Het overweldigende Dies Irae uit het Requiem van Verdi, dat een mooi voorbeeld en nogal luid. Het is niet geschikt voor de mis-ofone medemens. Duizenden componisten hebben inmiddels een requiem geschreven. Wie als de dood is voor dit soort muziek moet vooral niet naar Requiemsurvey.org, want daar vind je een catalogus met ruim 5700 requiems van dik 3500 componisten. Ja, das nie mis-selijk he. Er zullen ongetwijfeld wat misbaksels tussen zitten, maar de publiekslievelingen, die noem ik even: Requiems van Mozart, Fauré en Brahms. En ik doe er ook even een persoonlijke geheimtip bij: het Requiem van Duruflé. Ik hoop dat ze dat in de hemel ook op het repertoire hebben staan. Hedendaagse parels om niet te missen zijn die van Andrew Lloyd Webber, Karl Jenkins en Joey Roukens. Je hoort het: de dodenmis is springlevend. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20188788 289.834 2031-04-14T22:00:00+00:00 669 2024-04-15T07:39:03+00:00 yes no muziek klassiek katholicisme https://schooltv.nl/video-item/wat-is-slagwerk-muziekinstrumenten-die-met-een-slagtechniek-bespeeld-worden 2024-04-15T11:41:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45500.w613.r16-9.e934da0.webp Wat is slagwerk? | Muziekinstrumenten die met een slagtechniek bespeeld worden Wat hebben een hamer, een batterij kanonnen en een oorlog te maken met slagwerk? Onder slagwerk vallen muziekinstrumenten die door middel van een slagtechniek bespeeld worden, dus met stokken of met de handen. Je ziet de slagwerkers van een orkest altijd helemaal achteraan staan, omringd door een heel instrumentarium. Van klein bijvoorbeeld een triangel, tot aan groot, zoals pauken of buisklokken. Je moet als slagwerker goed beslagen ten ijs komen. Slagwerk is onder te verdelen in melodisch en ritmisch slagwerk. Melodisch wil zeggen dat je op het instrument een specifieke toonhoogte kan spelen, waarmee je dus écht muziek kunt maken. Maar goed, instrumenten die mee kunnen doen met de melodie of harmonie dus zoals marimba, xylofoon, buisklokken (tubular bells) en pauken. Die pauken kunnen een hoger en lager gestemd worden door het vel strakker of losser te spannen. Onder ritmisch slagwerk vallen de instrumenten zonder een specifieke toonhoogte, zoals bekkens, trommels en het drumstel. Uh, ‘t maakt voor slagwerkers veel uit welk repertoire er op het programma staat. Want is het muziek uit de vroeg klassieke periode, dan kom je bijna alleen nog maar pauken tegen. Die units werden door de componist ingezet om bepaalde passages te benadrukken of een symfonie groots te besluiten. Het zou niet al te lang dürün voor de Turken met toeters en bellen de zaak kwamen aanvullen, want het Ottomaanse Rijk kwam regelmatig ongevraagd buurten in Wenen. Via die oorlogssferen kwam de militaire muziek van het Ottomaanse leger in Europa terecht. Deze marsmuziek werd gespeeld op onder andere trommels, triangels, cimbalen, geweren, wapenstokken en een rechtse directe? Nou ja, op dat laatste oorlog slagwerk na, viel men voor de oosterse toevoegingen. Componisten imiteerden deze muziek graag in hun stukken, waardoor er een Turkse stijl ontstond. In de ouverture van Mozarts opera Die Entführung aus dem Serail uit 1782 horen we al uitgebreid Turkse percussie-instrumenten zoals grote trom, triangel, ratel en allerlei bekkens. Bij de première brak het Weense publiek de zaal af. De bezoekers vonden het geweldig. Gaandeweg kregen meer slagwerkinstrumenten een vastere rol in het orkest. Zeker in de twintigste eeuw bloeide de slagwerksectie op. Denk aan de Boléro van Ravel met die afmattende snaredrumpartij. Steeds meer instrumenten die niet direct in een andere sectie van het orkest passen, maar wel steeds vaker door componisten werden voorgeschreven, werden vaak bij het slagwerk ondergebracht. Denk aan bijzondere fluitjes, sirenes, hamers en windmachines. Tsjaikovski was er met zijn Ouverture 1812 in 1880 al vroeg bij, want hij voegde aan de slagwerksectie een heuse batterij kanonnen toe. Een ander mooi voorbeeld is de Zesde symfonie van Gustav Mahler. Bij een uitvoering daarvan werkte orkestrale achterhoede zich een slag in de rondte. Naast zes pauken, tamtam, klokken, klokkenspel, koebellen, xylofoon, triangel, tamboerijn, grote,- kleine trom, bekkens schreef Mahler ook een hamer voor. In het laatste deel komen drie hamerslagen voor, waarover Maler schreef: “kort en machtig, maar zonder resonantie en niet metalig”. Ja, bij de première in 1906 ging dat goed mis, want de hamerslagen bleken totaal onhoorbaar in het orkestgeweld. Slagwerk aan de winkel en sindsdien zijn er allerlei maatwerkoplossingen verzonnen om die Hammer een beetje cachet te geven. Thor zou er trots op zijn, zoals die dreunen tegenwoordig klinken dankzij allerlei houten stellages. En als je na dit filmpje de slag te pakken hebt, Google dan even op ‘Mahler Hammer Fail’ Om lekker te lachen. Ook zonder het orkestrale juk staan slagwerk instrumenten hun mannetje vrouwtje. In de twintigste eeuw krijgen ze steeds vaker een solorol. Bartók schreef bijvoorbeeld een sonate voor twee piano's en slagwerk en muziek voor snaarinstrumenten, slagwerk en celesta. James MacMillan schreef het slagwerkconcert ‘Veni Veni Immanuel’ voor de dove slagwerker Evelyn Glennie. Steve Reich hield ook van slagwerk. Zo schreef hij het ruim een uur durende stuk ‘Drumming’ voor maar liefst negen slagwerkers. Voor een uitvoering van ‘Clapping Music’ zijn helemaal geen instrumenten nodig want twee keer twee klappende handen vond Steve Reich voldoende. Applaus. Jongens, er gaat een telefoon. Wie is dat? Oh Jan Slagter... Sorry die moet ik even pak... Die moet ik even aannemen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20188810 302.421 2031-04-14T22:00:00+00:00 642 2024-04-15T07:39:35+00:00 yes no muziek klassiek muziekinstrument drum trommel https://schooltv.nl/video-item/was-de-mens-ooit-een-vis-earth-challenge 2024-04-16T11:22:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45502.w613.r16-9.a480887.webp Was de mens ooit een vis? | Earth Challenge Mensen zijn een aapsoort, of beter gezegd een primaat. Die primaten stammen af van zeedieren omdat leven op het land vroeger nog niet mogelijk was. De verste voorouder van de mens dus een vis. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_20172911 76.032 1264 2024-04-13T17:15:00+00:00 yes no mens vis evolutie https://schooltv.nl/video-item/wat-is-solfege-muziek-analyseren-op-melodie-toonhoogte-intervallen-ritme-en-harmonie 2024-04-16T12:54:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45504.w613.r16-9.fc3e1ef.webp Wat is solfège? | Muziek analyseren op melodie, toonhoogte, intervallen, ritme en harmonie Hey! Ja, wat hebben de Sound of Music Guido van Arezzo en je oren te maken met solfège? Vraag een conservatoriumstudent welk vak hij of zij het minst leuk vindt en dan is de kans groot dat het antwoord ‘Solfège’ is. Bij de solfègeles wordt muziek geanalyseerd op melodie, toonhoogte, intervallen, ritme en harmonie. En waarmee analyseer je dan? Nou, wat dacht je van die twee kraakbeenen microfoons aan de zijkanten van je hoofd? Bij solfège doe je het met je blote oren. Leuke dingen zoals onvoorbereid de melodie van blad zingen, vreemde ritmes klappen en een akkoorddictee. Solfège holadijee. Deze challenges, die zorgen er wel voor dat je muzikale gehoor verbetert en je trefzekerheid bij het musiceren toeneemt. Solfegiëren is het werkwoord dat erbij hoort en betekent zowel het zingen van toonladders als het zingen van een muziekstuk met benoeming van de noten. In plaats van de notennamen als: Wordt vaak: Do-Re-Mi-Fa-So-La-Ti-Do gebruikt. Waar komt dat precies vandaan? Nou, je kent vast dit liedje uit de Sound of Music Doe, a deer, a female deer. Ray, a drop of golden sun. Me, a name I call myself. Far, a long, long way to run. Sew, a needle pulling thread, La, a note to follow sew, Tea, a drink with jam and bread! That will bring us back to do oh-oh-oh! Ja, dat zijn de lyrics. Maar goed. Maar zo'n 945 jaar vóór The Sound of Music ontwierp de Italiaanse muziektheoreticus Guido van Arezzo de voorloper van de moderne muzieknotatie, waarbij de noten op lijnen staan die de hoogte aangeven. Arezzo kwam met 'Ut queant laxis'. Dat zijn de eerste woorden van het gezang dat hij schreef ter ere van Johannes de Doper. De beginwoorden van regels van dat lied vormen de oorsprong van die toonladder met do-re-mi-fa-sol-la-si-do die toen in de bétaversie nog niet do-re-mi, maar ut-re-mi was als dat klinkt toch wel anders ut-re-mi So that your servants may with loosened voices resound the wonders of your deeds, clean the guilt from our stained lips, O Saint John. Componist Bononcini, een paar jaar later die vond ut maar vreemd om met ut te beginnen. Do van Dominus was beter. Voila, Do Re Mi. Maargoed, de beginwoorden van die goeie ouwe hymne gaan per regel dus een toon omhoog, precies een Von Trappje hoger. Net als bij de Sound of Music. Arezzo die gebruikte het om z’n leerlingen deze toonladder in te prenten. Het gaat hier trouwens om relatieve toonhoogtes Die Do hoeft niet altijd een C te zijn. Het kan ook net zo goed een D zijn of een bes. Het gaat erom dat die do altijd de grondtoon, de thuisnoot van een betreffende toonsoort is. Dít kan een Do zijn dit, dit alles kan een Do zijn. Zo kunnen dus ook mensen met geen absoluut gehoor, uh niet te verwarren met mensen met absoluut geen gehoor, ook van blad zingen. Het maakt namelijk niet uit op welke toonhoogte je begint. Het gaat om de afstand tussen de gezongen noten. De notennamen zoals wij ze meestal gebruiken verwijzen naar absolute toonhoogtes. Dit is bijvoorbeeld absoluut altijd een C. En dit is een Cis, tenzij de piano erg vals is. Maargoed, er zijn weinig mensen die als ze in de partituur een C zien staan, direct ook precies een C kunnen zingen. Deze mensen met zo'n absoluut gehoor halen steevast hoge cijfers bij het solfège-examen. Mensen zonder dat gehoor, die hebben het iets moeilijker. Die hebben altijd een referentietoon nodig. Je ziet bijvoorbeeld vaak een koordirigent met een stemvork in de weer. Hm ja uh, en die geeft dan een A aan. Ja, en als zo'n dirigent goed heeft opgelet tijdens de solfègeles en altijd netjes een groente heeft opgegeten, dan kan hij als de zangers een C moeten zingen, die van de A afleiden. Een kleine terts omhoog. Tijd voor het dictee. Erik? Ik heb een akkoord voor je jongen. Uh... Oke, deze dan? Nee? -Lastig. Klap eens in 28/14de. Uh... - Mompelt teleurgesteld https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20189043 328.832 2031-04-15T22:00:00+00:00 200 2024-04-16T12:07:01+00:00 yes no muziek klassiek https://schooltv.nl/video-item/wat-is-minimal-music-muziekstijl-met-veel-herhaling-en-minimale-variatie 2024-04-16T12:55:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45505.w613.r16-9.6693c11.webp Wat is Minimal Music? | Muziekstijl met veel herhaling en minimale variatie Sorry. Eh wat hebben tape een slaapmatje en een stationspiano te maken met minimal music? Minimal music is een muziekstijl met veel herhaling van vaak korte muzikale frases, met subtiele variaties gedurende een lange tijd. Herhaling van korte muzikale frases, met variaties en dat gedurende een lange tijd. Herhaling, muzikale frases, variaties lange tijd, herhaling van korte muzikale frases met variaties, herhaling. Herhaling van korte muzikale frases, met variaties en dat gedurende een lange tijd. Herhaling, een lange tijd In de jaren zestig was er een clubje Amerikaanse componisten dat zich af ging zetten tegen de atonale en wiskundig gecomponeerde muziek die er in die tijd veel gemaakt werd. ‘Waarom moet muziek heel complex zijn?’ vroegen ze zich af. Degene die wordt aangemerkt als vader van de minimal music is La Monte Young. In 1960 komt deze dik bebaarde componist met een werk dat slechts uit twee noten bestaat. Twee noten met daarbij de aanwijzing dat ze zo lang mogelijk aangehouden moeten worden. Nou, met dit simpele idee zette hij een revolutie in gang. Extreme reductie van middelen waarbij het niet draait om de melodie, maar om de schoonheid van de klank zelf. Met minimale middelen probeert de componist een maximale luisterervaring te bereiken. Less is more. Het kan ook een zeer hypnotiserend effect hebben. Minimal music gaat dus over patronen en herhaling. Componist Terry Riley, een man met een muts en een suikerspinbaard, voegde daar nog een ingrediënt aan toe improvisatie. In 1964 kwam hij met een compositie ‘In C’, bestaande uit één bladzijde met korte motiefjes die de musici zo vaak mogen herhalen als ze zelf willen. Iedere uitvoering is daardoor anders. Steeds hoor je iets nieuws. Ook vandaag. Een andere minimal music pionier was Steve Reich. Deze componist, geen baard wel een baseball cap zat eens te experimenteren met twee geluidsbanden Allebei herhaalden ze steeds hetzelfde stukje muziek, maar de één net iets sneller dan de andere. Deze langzaam verglijdende herhaling verwerkte hij onder meer in zijn composities voor twee piano's of voor één piano en tape. Het stuk heet ‘Piano Phase’ Philip Glass, die was zelf geen fan van de term minimal music. Hij omschrijft zijn composities liever als muziek met repetitieve structuren. Daarmee creëerde hij betoverende klankpatronen, heel verstild en meditatief, zoals in Glassworks. Ja, de een noemt ‘t “niets om het lijf muziek” anderen komen met woorden als “hypnotiserend”, “spiritueel”, “nerveus”, “slaapverwekkend”. Allemaal goed. Met minimal music-componist John Adams nemen we een ‘Short ride in a fast machine’ naar Nederland. Ook hier raakte men in de ban van het minimalisme. Zo kwam Louis Andriessen in 1976 met De Staat. In dit werk past Andriessen minimal music toe door alsmaar herhalende en verschuivende ritmische en melodische patronen voor te schrijven. De spectaculaire eerste uitvoering staat in het geheugen van veel toehoorders gegrift. De allerbekendste Nederlandse minimal music-maker was Simeon ten Holt. Zijn werk bereikt steevast de top tien van de Klassieke Top 400. Met zijn meditatieve Canto Ostinato veroverde hij in 1979 de harten van het Nederlandse publiek. “Een uitvoering van Canto is meer een ritueel dan een concert” dat zei Ten Holt zelf. De musici mogen zelf weten op welke instrumenten ze spelen en zelf bepalen hoe vaak ze muzikale frases herhalen. In theorie kan een stuk dan ook eindeloos duren. Voor veel concertbezoekers kan het ook niet lang genoeg zijn en die nemen dan voor de zekerheid een eigen slaapmatje mee naar de concertzaal. Een pianist die in minimal music-land niet ongenoemd mag blijven is Jeroen van Veen. Noem een noem een minimal music-componist en Jeroen heeft alles van diegene op cd gezet. Het zijn maximale hoeveelheden cd's vol met minimale pianoklanken. Ook in de huidige tijd slaat het 'less is more'-principe goed aan. De zogenoemde neoklassieke componisten borduren voort op de minimal music-stijl en scoren op Spotify het ene na het andere luisterrecord. In onze altijd drukke en hectische tijd snakken veel mensen naar rust en luisteren bijvoorbeeld tijdens het studeren naar muziek van Einaudi, Joep Beving, DeLange en Yann Tiersen. Tiersen, je weet wel, van dat deuntje dat je altijd in een stationshal hoort. Gezien mijn minimale pianokunsten heb ik het volgens mij toch best wel, ja, tot een goed einde gebracht? Ja. Vond je dit een leuke video? Geef dan minimaal vijf sterren. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20189044 404.864 2031-04-15T22:00:00+00:00 72 2024-04-16T12:07:48+00:00 yes no klassiek muziek https://schooltv.nl/video-item/wat-is-akoestiek-het-woord-komt-het-grieksakoustikos-betekent-het-horen-betreffend 2024-04-16T13:00:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45506.w613.r16-9.1a72088.webp Wat is akoestiek? | Het woord komt het Griekse akoustikos: ‘het horen betreffend' Wat hebben douchen, het Oor van Dionysius en een schoenendoos te maken met akoestiek? Het is een belangrijk verschil tussen een akoestische gitaar en een elektrische: Het geluid dat ze voortbrengen. En dan bedoel ik: zonder dat de elektrische gitaar valsspeelt hè met zijn enorme versterkers en een heel podium vol speakers. Nee, zonder die hulpmiddelen heb je niet zoveel aan een elektrische gitaar, want die vult geen kamer hoor, veel te zacht. Een akoestische gitaar daarentegen, die maakt gebruik van zijn klankkast om de trillingen van de snaren te versterken. En ineens heb je het heel gezellig bij het kampvuur. Die klankkast, die zie je ook bij andere instrumenten, zoals een viool. Maar je kan het ook groter zien, want de kamer waarin je zit is ook een klankkast. Zo kan een piano in de ene kamer heel schel en onplezierig klinken en in de andere kamer warm en omfloerst. Het klankkastprincipe zie je eigenlijk dubbel bij een hifi-luidspreker. De speakers laten de lucht in een luidsprekerkast trillen waardoor er diepte ontstaat, een lekkere bas. En vervolgens zorgt de ruimte waarin die luidspreker staat voor een tweede ontwikkeling van de klank. Die ruimte, die is in alle gevallen van belang. Aan een concertzaal worden bijvoorbeeld andere eisen gesteld dan aan een collegezaal of een restaurant. Zo konden de Romeinen met hun amfitheaters ook de achterste rijen bereiken met hun onversterkte theater en hoor je achterin het Concertgebouw ook hoe prachtig fluisterzacht Janine Jansen kan spelen. Alles komt hierop neer: Geluid bestaat uit trillingen die zich voortplanten door een medium. En dan niet Jomanda. Dat medium is doorgaans lucht, tenzij je werk zich onderwater bevindt. Maargoed, de manier waarop trillingen en ruimte op elkaar reageren en de wetenschap die zich daarmee bezighoudt, worden akoestiek genoemd. Ja, akoestiek. De oude Grieken, waar ook jonge slimmeriken bij waren, hielden zich er al mee bezig en het woord komt zelfs uit hun taal. ‘Akoestikos’ betekent ‘het horen betreffend’. In Siracusa, op Sicilië vind je de resten van een mooi amfitheater en het zogenaamde Orecchio di Dionisio, oftewel het Oor van Dionysius, een 23 meter hoge, in kalksteen uitgehouwen grot die wel wat weg heeft van een oor. Die grot werd ook als oor gebruikt door de achterdochtige, tirannieke god Dionysius, zodat die gevangenen kon afluisteren. Door de perfecte akoestiek hoorde je iedere fluistering luid en duidelijk. Fluistert: “Dionysius is een sukkel” - Dionysius: ‘Ja, dat hoorde ik!” Maargoed, daar heb ik ook maar van horen zeggen. De akoestiek van de ruimte hangt af van de absorptie en terugkaatsing van het geluid door wanden of attributen en het hangt af van de grootte van de ruimte. En met welk materiaal zijn de muren bedekt? Hoe gladder en harder de muren zijn afgewerkt, hoe sterker de reflectie, de terugkaatsing van het geluid. Hoe meer terugkaatsing, hoe langer het duurt voordat het geluid is uitgestorven. Die tijd heet nagalm en kan worden berekend of opgemeten. Gooi maar eens een deur dicht in een kathedraal. Gevoelsmatig een eeuw later word je nog boos aangekeken door de koster. Harde muren vind je ook in de badkamer. Dat is dan ook de verklaring waarom zingen onder de douche zo lekker is. Ja, de ruimte helpt mee: het gaat lekker galmen. Hang een hoogpolig douchegordijn op en het zingt meteen een stuk minder lekker. En je vraagt je opeens af waarom de buren zo vriendelijk zijn geworden. Per ruimte en toepassing zijn verschillende nagalmtijden geformuleerd. Want als je thuis een filmpje kijkt of in een muziekstudio aan het afmixen bent, dan wil je een korte nagalmtijd. Zo'n 0,3 seconden is dan fijn. In een kantoorsetting mag het wel iets meer zijn, anders kan het beklemmend worden ervaren. Een halve tot 0,8 seconden is dan de norm. In een sporthal of zwembad mag het zelfs anderhalve seconden zijn. Het nagalm record staat op 75 seconden, maar daarvoor moet je naar een ondergronds tunnelcomplex in Schotland. en heb je een alarmpistool nodig. Da’s iets voor een rainy day ofzo. Weer eens wat anders dan de Efteling. Galmpjes checken in Schotland. En maak van akoestiek je vak en je bent akoesticus, dan weet je ook welke ruimte klinkt om te zoenen. Leo Beranek oordeelde over 53 beroemde concertzalen en daar rolde een top drie uit het Amsterdamse Concertgebouw, de Boston Symphony Hal en de Muzikverein in Wenen. De heilige graal van de akoestiek zou je dan toch hier moeten vinden? Nou ja, de zalen delen in elk geval hun vorm, die van een schoenendoos. Het geluid blijkt horizontaal goed heen en weer te kaatsen tussen de wederzijdse muren en ook de muren zelf werken mee. In het Concertgebouw is de wisselwerking tussen muren en tussenliggende pilaren en versieringen een deel van het magische klankrecept. Voeg precies de juiste absorptiefactor toe tapijtje hier, pluche stoelen daar en voila, tranen in je oren. Zo mooi! Daarbij maakt het wel uit of je een lege of een volle zaal hebt, want al dat mensenvlees, dat doet wel iets met de akoestische variabelen. Persoonlijk vind ik een lege zaal veel mooier klinken. Maargoed, de penningmeester van hett Concertgebouw ziet dat heel anders. Overigens is die zaal in Amsterdam al van 1888. Tegenwoordig worden concertzalen met de computer ontworpen. Maar ondanks geavanceerde modellen en meetapparatuur is de volledig maakbare akoestische hemel nog niet gevonden. Wel laten ze je een beetje spelen om de hemel per concert te benaderen. En dat kan middels beweegbare panelen aan het plafond of aan de zijkanten van een zaal waarmee het klankkarakter van een zaal kan worden voorbereid op het geweld van een orkest of de tederheid van een harp. De leukste akoestiek heb je natuurlijk in een echoput. Op internet vind je suggesties om in zo'n put te roepen. Wat eet de koning van Beieren? Is er iemand daar benee? Hoe heet de burgemeester van Wezel? Leukere suggesties zijn van harte welkom via: maatwerk@omroepmax.nl https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20189045 364.074 2031-04-15T22:00:00+00:00 301 2024-04-16T12:15:21+00:00 yes no klassiek muziek geluid https://schooltv.nl/video-item/smullen-levivot-uit-israel 2024-04-18T07:08:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45507.w613.r16-9.bc3d8d5.webp Smullen | Levivot uit Israël In de serie Smullen laten kleuters zien welke maaltijd ze lekker vinden en waarom juist deze maaltijd zo speciaal voor ze is. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1718060 469.848 394 2024-04-16T09:19:00+00:00 yes no koken Israël https://schooltv.nl/video-item/smullen-chocolade-salami-uit-portugal 2024-04-18T07:08:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45508.w613.r16-9.31e050b.webp Smullen | Chocolade salami uit Portugal In de serie Smullen laten kleuters zien welke maaltijd ze lekker vinden en waarom juist deze maaltijd zo speciaal voor ze is. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1718057 478.392 1014 2024-04-16T13:18:00+00:00 yes no koken Portugal bakken eten https://schooltv.nl/video-item/smullen-kaasballetjes-en-chocoladetaart-uit-brazilie 2024-04-18T07:07:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45509.w613.r16-9.76199c1.webp Smullen | Kaasballetjes en chocoladetaart uit Brazilië In de serie Smullen laten kleuters zien welke maaltijd ze lekker vinden en waarom juist deze maaltijd zo speciaal voor ze is. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1718055 474.744 487 2024-04-16T12:57:00+00:00 yes no eten bakken koken Brazilië https://schooltv.nl/video-item/wat-zijn-stemmingen-de-relaties-tussen-verschillende-tonen 2024-04-19T08:58:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45530.w613.r16-9.cf6be47.webp Wat zijn stemmingen? | De relaties tussen verschillende tonen Wat hebben wiskunde, Mongoolse boventoonzang en hormonale schommelingen te maken met stemmingen? Stemmingen, akkoorden het is net politiek. Maar ik beloof je dat zelfs Den Haag niet zulke wrange akkoorden sluit als er in de muziek kunnen klinken bij bepaalde stemmingen. Ja, dit wordt een heftige video waarin je voorkennis als vaste Notendopper goed van pas komt. Een stemming komt naar voren in de relatie tussen verschillende tonen. In onze westerse muziekwereld rekenen we in octaven. Een octaaf heeft twaalf tonen. Die tonen staan op een bepaalde afstand van elkaar. Hun frequenties hebben een bepaalde verhouding. Het gros van de instrumenten is gelijkzwevend, Nee, gelijkzwevend slaat op een evenredige zweving. Je hoort het als een trilling of een soort onrust in het geluid tussen de verschillende tonen. Hierbij zijn twee zaken Twee zaken van belang: de frequentie van de losse toon en hoe die frequentie in verhouding staat tot de andere tonen van het octaaf. Een losse toon klinkt in onze oren als het goed is zuiver, rustig, rein. De zweving ontstaat wanneer je niet één, maar twee of meerdere tonen tegelijk laat klinken in een gelijkzwevende stemming. De frequenties staan dan in een imperfecte verhouding tot elkaar, waardoor het een klein beetje mis gaat met de boventonen. Ja, boventonen, denk een beetje aan de Mongoolse boventoon zang en dat is dus iets heel anders dan de Genemuidse bovenstem hè. Maargoed, die boventonen gaan een beetje met elkaar op de vuist. Ons oor hoort dat vaak onbewust als zweving. Kan het niet zonder zweving? Nou, die vraag stellen zowel politici als musici. Want ja, zeg nou zelf, dat gezweef kan je toch missen als kiespijn? Nou nee, want net als de functie van ons poldermodel is het in de gelijkzwevende stemming ook een compromissenkwestie. Alle tonen in het octaaf doen wat water bij de wijn en voilà, iedereen zweeft evenredig. Wiskundig gezien is dit de eerlijkste manier. Maar volstrekt zuivere koffie is het niet. Daarvoor mag je aankloppen bij een andere stemming. In de 16de eeuw kwam de Italiaanse knappe kop Gioseffo Zarlino al in het reine met de muziek. Dat wil zeggen zijn reine stemming heeft een toonladder met intervallen die bestaan uit breuken van kleine hele getallen. 2/1 voor het octaaf, 3/2 voor de kwint, 4/3 voor de kwart, 5/4 voor de grote terts en 6/5 voor de kleine terts. En de overige intervallen worden daarvan afgeleid. Nougoed, misschien hoor je hoe rein sommige intervallen klinken. Ja, net bronwater hè zo fris en puur. Maar misschien hoor je het verschil ook nauwelijks. De stemming van Pythagoras dan maar. Die is gebaseerd op een stapeling van reine kwinten. Die stapeling werkte prima tot de muziek complexer werd door de opkomst van de polyfonie, door al die tussenstemmen en harmonieën werd de pythagorese zaak toch een tikkie tricky. Een andere bekende is de middentoonstemming. Die heeft natuurzuivere grote tertsen waardoor je al meer muzikale vrijheid hebt zonder dat de zaak wrang wordt. Maar het hangt wel af van de toonsoort. Een G majeurakkoord kan in middentoon hemels klinken, terwijl een Fis akkoord je direct meevoert naar de middentoonhel. Ja, verderop in de barok werd er vrolijk geëxperimenteerd met stemmingen. Een bekende is Werckmeister III. Vernoemd naar Andreas Werckmeister, die bij de derde poging tot een lekkere stemming kwam. Kenmerkend daarbij zijn er vier iets te kleine kwinten? Mmm.. Jaaah.. Ja, overduidelijk te klein die kwinten. Voor het grote publiek werd de zaak leefbaar met de Kirnbergerstemming. Het Wohltemperierte Klavier van Bach gaat daarmee hand in hand, want eindelijk kon men in alle toonsoorten spelen zonder in de hel te komen. Maar wel goed oefenen wat anders beloofde je muziekleraar je alsnog het vagevuur. Hm, hm, hm, ja. Maar goed, dat Wohltemperiert ‘Wohl-temperiert’ slaat toch niet op gelijkzwevend, want tegenwoordig hanteren wij, op wat oude muziekgroepen na, deze gelijkzwevende stemming onze hedendaagse octaven tellen twaalf evengrote stukjes en volgens dat compromissenmodel moet elk stukje water bij de wijn doen. Alle intervallen klinken daardoor vals, maar niet zo vals als een kraai of zo vals als Gerard Joling volgens Gordon. Hm ja, klinkt heel normaal hè? Omdat wij daarmee opgroeien. Alleen het getrainde oor hoort de valsheid, de gelijke zweving in het geluid. En er zijn er trouwens ook nog stemmingen uit een parallel universum. Sadomasochistische stemmingen zo u wilt, zoals de 19-toonsstemming en 31-toonsstemming. Ja en uh, kunnen we de zaak nog verder opdelen? Tuurlijk, dacht Harry Partch en hij kwam met een 43-toons verdeling. De populariteit daarvan valt tot op heden nogal tegen en hoe zou dat toch komen? Dit is trouwens alleen nog maar de afdeling westerse stemmingmakerij hè, want onze aardbol bevat nog tal van andere stemmingen, zoals.. Wat is er Erik? *gehuil Is het te moeilijk? *gesnotter en gesnuit Moet ik hem gewoon stoppen hier? Nou ja, sorry, de stemming slaat eventjes helemaal om in de studio. Ja, dat was gewoon clickbait. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20189563 364.586 2031-04-18T22:00:00+00:00 157 2024-04-19T08:29:50+00:00 yes no muziek klassiek https://schooltv.nl/video-item/wat-is-de-kwintencirkel-geheugensteun-voor-alle-voortekens-in-de-bladmuziek 2024-04-19T08:59:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45531.w613.r16-9.df9f6e8.webp Wat is de kwintencirkel? | Geheugensteun voor alle voortekens in de bladmuziek Wat hebben Dromen zijn Bedrog, de Privé en een parkeerschijf te maken met de kwintencirkel? Tja, die kwintencirkel hè. Het is een beetje als een windroos zonder windstreken. Uh, een heksenkring zonder paddestoelen. Het Rad van Fortuin zonder Hans van der Togt. Je zou hem ook als parkeerschijf kunnen gebruiken, maar dan moet je wel een muzikale boa treffen. Maar goed, ja, dit is hem dus: de kwintencirkel. Mooi hè? Hij klinkt nog veel mooier. Open geluid. Geweldig. Ja, als je wel eens een stemmend orkest hebt gehoord... Nee, nee, niet zo'n stemmend orkest. Dan hoor je vooral uit de strijkers zo'n ritsje kwinten uit de cirkel. Dat heeft te maken met de toonafstanden van een viool. Ja, heerlijk, ik krijg gelijk spontaan zin in een kwintencirkelpit. Echt genieten. Maar ja, waar genieten we nou eigenlijk van? Nou, heel simpel: relaties. Relaties tussen toonsoorten die elkaars kwintburen zijn. Je weet het nog wel de kwint. Dat is een interval van grondtoon en vijfde toon. De grondtoon, in dit geval de C, die heeft dus een kwintrelatie met de G. G C Een soort van Living Apart Together. G woont vijf huisjes van de C. Maar toch lijken ze wel verwant, ze delen veel namelijk bijna alle tonen van hun toonladders. En G heeft diezelfde tonen op één na. C heeft deze en G heeft deze. Ja ja, maar C weet iets niet. C weet niet dat G ook een relatie met D heeft. En D wijkt maar op één nootje ... in plaats ... af van G. Maar verdikkeme, D blijkt iets te hebben met A. Op één nootje na zijn ze dus precies hetzelfde. Ja zeg. En A doet het weer met E. Ja, je kan een Privé volschrijven met deze relaties. Als je ze trouwens op een rijtje zet, dan lijkt het net zo'n verdiepingenteller in de lift. En muzikaal is de uitwerking ook hetzelfde. Je kan in de lift van de ene naar de andere en weer terug. Je kan twee kanten op en veel evergreens in de muziek die nemen de kwintencirkel linksom. Een voorbeeld is Les Feuilles Mortes Ik speel lomp hard die bas maar dat zijn eigenlijk dus die kwinten. Oh ja, en wat te denken van deze gouwe ouwe? Dat is uhh.. Storie di tutti i giorni, een liedje uit Italië. Maargoed, allemaal kwintrelaties uit de kwintencirkel in de popmuziek en tot zover dus die liftmetafoor. Zo'n drie eeuwen geleden, in 1728, had componist Johan David Heinichen de plannen rond voor zijn kwintencirkel. En dat rondje kwinten groeide door de eeuwen heen uit tot muzikaal houvast voor iedereen die een beetje serieus of minder serieus met muziek bezig was en is. Dat houvast zit hem ook in het lezen van bladmuziek. Want al die verschillende toonsoorten hebben zo hun eigen symbolen. Voortekens. Er zijn eigenlijk twee smaakjes: kruizen en mollen. Toonsoort C, die heeft geen kruis en geen mol. Dat leest makkelijk. G heeft een kruis. De F wordt een Fis dat zegt dat kruis. En toonsoort Cis heeft zeven kruizen. Ja. En voor de amateurmusicus is zo'n toonsoort ook echt een kruis. Op dezelfde manier kan je muziek ook gemold worden. Ja, C heeft dus nul mollen. F heeft er eentje. Dus de B wordt een Bes. Dat zegt die mol. En toonsoort Ces heeft zelfs zeven mollen. Vreselijk. Maar Sander, is die zes dan ook een toonsoort? Jazeker, maar alleen leden van ons Platinum Goldmember-pakket krijgen de video daarover te zien. Onthou gewoon: de kwintencirkel draait om samenhang en biedt een geheugensteun voor alle voortekens in de bladmuziek. Waarbij er nog een bonus feature is. Want alle majeurtoonsoorten daar geeft een goeie kwintencirkel ook direct de mineurparallel van. Van C majeur is dat bijvoorbeeld A mineur. Dezelfde noten. Ja, en dat geldt bijvoorbeeld ook bij G groot Met mineurparallel E klein. Die goeie ouwe kwintencirkel sedert 1728. Als Heinichen toch eens wist wat hij teweeg zou brengen dan had ie d'r vast eentje op gedronken. ‘Hohoho’ Sander, hoor ik je denken. Hoe moeten we die kwintencirkel in Elvis’ naam onthouden? Nou, daar hebben we ezels en hun bruggetjes voor. Zoals deze: een Amsterdamse "Seg, geef de armen een bord fissies." Ceg, Geef De Armen... ...Een Bord Fissies. Geef De Armen Een Bord. Fis-sies Ja, lijkt me logisch. Of deze, die is ook leuk: Frits besproeit Esthers asters desnoods gestaag ces keer Frits Besproeit Esters, Asters, Desnoods Gestaag Ces keer. Of uh. Friet bestellen escaleert assistentie desnoods geschoren Friet Bestellen Escaleert Assistentie Desnoods Geschoren Uh of in mineur, die is ook mooi. Al De Grote Coalities Falen Beslist Es. Over coalitie gesproken: we kunnen het net zo goed de kwintencoalitie noemen. Zo is de cirkel weer rond. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20189565 445.226 2031-04-18T22:00:00+00:00 276 2024-04-19T08:30:26+00:00 yes no muziek klassiek https://schooltv.nl/item/het-verhaal-van-oranje-nassau-tijdlijn-over-de-prinsen-stadhouders-en-koningen-van-ons-land 2024-04-22T07:31:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45536.w613.r16-9.3442ae0.jpg Het verhaal van Oranje Nassau | Tijdlijn over de prinsen, stadhouders en koningen van ons land De Oranje dynastie is een vorstenhuis met prinsen, stadhouders en koningen met hoogte- en dieptepunten. Van vader des vaderlands Willem van Oranje, tot koning Willem-Alexander vandaag de dag. Op deze tijdlijn zie je de belangrijkste gebeurtenissen van de verschillende figuren die ons koningshuis gevormd hebben. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 1520 2024-04-22T07:20:00+00:00 yes no Willem I Willem V Willem van Oranje koningschap koning koningin oranje monarchie prins stadhouder https://schooltv.nl/video-item/vrijheid-kinderen-voor-kinderen 2024-04-25T12:16:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45549.w613.r16-9.76fd9bc.webp Vrijheid | Kinderen voor Kinderen Hoor mijn hart ’t Klopt, ik ben een kind net als jij En leef hier in dit land zo vrij Maar ooit is dat wel anders geweest De vader van mijn opa Zag de oorlog toen van dichtbij Hij zegt nu tegen jou en mij: Hijs de vlag, want vandaag is het feest Hoor de harten kloppen, voel de vrijheid Hoeveel we ook verschillen, kom erbij We mogen nooit vergeten, dus we vieren deze dag de vrijheid, op 5 mei Vrij-ij-ij, vier de vrijheid Vrij-ij-ij, geef het door Vrij-ij-ij, vier de vrijheid Vrij-ij-ij, voor jou en mij Ja, ga de straat op, fluit een lied Doe een dans, zodat iedereen ziet Dat je vrij bent, blij bent, en strijdend voor de vrijheid Want in de krant, op het journaal Zie je soms, da’s niet normaal Vluchtende mensen, oorlog om grenzen Ik wens dat ieder kind in vrijheid leeft Dans met ons en voel je vrij (Eey) Want je mag jezelf zijn! (Ooh) Geef het door aan iedereen & Voel je vrij (Woo) Dans met ons en voel je vrij (Eey) Want je mag jezelf zijn! (Ooh) Geef het door aan iedereen & Voel je vrij (Woo) Hoor de harten kloppen, voel de vrijheid Hoeveel we ook verschillen, kom erbij We mogen nooit vergeten, dus we vieren deze dag de vrijheid, op 5 mei Vrij-ij-ij, vier de vrijheid Vrij-ij-ij, geef het door Vrij-ij-ij, vier de vrijheid Vrij-ij-ij, voor jou en mij Oooh oooh oooh, vier de vrijheid Oooh oooh oooh, geef het door Oooh oooh oooh, oohoooh Oooh oooh oooh, dadadada Hoor mijn hart ’t Klopt, ik ben een kind net als jij En leef hier in dit land zo vrij Maar ooit is dat wel anders geweest https://player.ntr.nl/index.php?id=BV_101411294 177.36 2031-04-22T13:06:00+00:00 1652 2024-04-22T16:06:00+00:00 yes no vrijheid bevrijding bevrijdingsdag https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-watermeloen 2024-04-23T08:57:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45577.w613.r16-9.15804ac.webp Het Klokhuis | Watermeloen Als je aan een watermeloen denkt dan denk je misschien aan een stuk zoet, tropisch fruit. Maar wist je dat de watermeloen familie is van de komkommer? En sommige groeien zelfs in Nederland. Hoe? Dat gaat Eva uitzoeken. Het Ruimteschip komt een reusachtige watermeloen tegen. Waar komt die vandaan? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350122 922.8 1765 2024-04-23T18:00:00+00:00 yes no fruit eten voedsel voeding plant https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-drummen-2 2024-04-23T12:33:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45578.w613.r16-9.a8d6ba0.webp Het Klokhuis | Drummen In de oertijd werd er al op trommels geslagen tijdens de jacht. En zo'n honderd jaar geleden is dankzij jazzdrummers in de Verenigde Staten het drumstel ontstaan zoals wij het nu kennen. De drums bepalen het ritme en de maat van een nummer. En om een lekker ritme te kunnen spelen heb je natuurlijk een goede drummer nodig. Heeft Eva een beetje gevoel voor ritme? In de sketch heeft Debbie eindelijk haar langverwachte drumstel. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350143 938.689 1324 2024-04-24T18:00:00+00:00 yes no drum slaginstrument muziek ritme https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-hijskraan 2024-04-23T12:32:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45579.w613.r16-9.4649a06.webp Het Klokhuis | Hijskraan Heb je je wel eens afgevraagd hoe gigantische torens worden gebouwd? Hoe mensen stalen balken, betonplaten en ander materiaal naar boven krijgen? Met de hijskraan. Tirsa klimt erin en leert hoe een hijskraan werkt. De Boze Man is eigenlijk wel klaar met al die verbouwingen overal. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350147 914.88 2579 2024-04-25T18:00:00+00:00 yes no bouw bouwen techniek https://schooltv.nl/video-item/kan-er-weer-een-ijstijd-komen-earth-challenge 2024-04-24T12:51:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45584.w613.r16-9.0d60ae2.webp Kan er weer een ijstijd komen? | Earth Challenge Moeten we bang zijn voor een nieuwe ijstijd? Heel veel dingen hebben invloed op hoe warm of koud de aarde is. De stand van de aarde ten opzichte van de zon bepaalt hoeveel zonlicht er op aarde terechtkomt. De hoeveelheid broeikasgassen bepaalt hoeveel warmte er op aarde wordt vastgehouden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_20172915 88.746 771 2024-04-20T17:15:00+00:00 yes no ijstijd aarde klimaat https://schooltv.nl/video-item/wat-zijn-maatsoorten-hoeveel-tellen-zitten-er-in-de-maat-en-waar-zit-het-accent 2024-04-23T10:14:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45586.w613.r16-9.1c1c5de.webp Wat zijn maatsoorten? | Hoeveel tellen zitten er in de maat en waar zit het accent? Wat hebben Engelbewaarder, Bassie en Adriaan en de Terminator te maken met maatsoorten? Klap maar mee! En nu met deze. Als het je lukte om maat te houden, klapte je misschien op sommige momenten harder dan andere. Je gaf een accent en da's heel goed. Die accenten zitten vaak op een vaste plek. Dat gaat dus bij een walsje zo: één, twee, drie, één, twee, drie. En bij een popliedje is het anders. één, twee, dríe, vier. één, twee, dríe, vier. Je hoort een subtiel nadrukje op die drie. Dat is een nevenaccent. Overigens mag je bij Engelbewaarder alle tellen keihard meeklappen, want dat is Marco Schuitmaker toch al gewend hè. Ja, gezellig. Die vaste afwisseling van accenten en niet-accenten, die noemen we de maat. Maatsoorten die heb je in alle soorten en maten. De maatsoort bepaalt wat de teleenheid van de maat is en hoeveel teleenheden er in de maat zitten. Ook zegt het hoe vaak het hoofdaccent klinkt en geeft het aanwijzingen over eventuele nevenaccenten. En voor de duidelijkheid: de maatsoort zegt niets over het tempo van een stuk, maar over het algemeen merk je als amateurmusicus: hoe moeilijker de maatsoort, hoe lager het tempo. Want ja, Engelbewaarder in een 7/4 is wel flink persen hoor. Vooraan de bladmuziek staat altijd aangegeven wat de maatsoort van het betreffende stuk is. Zo komt het regelmatig voor dat je op die plek een twee en een vier boven elkaar ziet staan. Een 2/4 maat. Die twee is de teller en vertelt je dat er twee tellen in de maat zitten. En die vier is de noemer die aangeeft dat één tel één kwartnoot is. Dus één maat, dat stukje tussen twee maatstrepen telt dan twee kwartnoten. Dan is de maat vol en begint er weer een nieuwe. Het accent ligt dan steeds op de eerste tel. 1-2-1-2-1-2-1. Schubert. Mars uit The Planets van Holst die staat dan weer in 5/4 maat. Maar ‘t is eigenlijk ook heel logisch, want de zwaartekracht werkt anders op Mars en dan marcheer je ook anders. Als er dan 3/4 vooraan staat, dan wil dat niet zeggen dat je een stuk maar voor driekwart hoeft te spelen. Nee, er is dan sprake van drie kwartnoten in de maat. En ook hier ligt het accent dan op de eerste tel. 1-2-3-1-2-3-1-2-3 lekker walsen. En 2/2 is dan weer twee halve noten in de maat. Die soort heeft ook wel Alla Breve, want een halve noot werd vroeger Brevis genoemd. De net genoemde maatsoorten zijn enkelvoudige maatsoorten. Ze hebben één accent per maat, maar er zijn ook samengestelde maatsoorten die bestaan uit twee of meer enkelvoudige maatsoorten en hebben dus vier of meer tellen in één maat. En zo'n tel is niet altijd een halve of een kwartnoot maar kan ook een achtste noot zijn. Een 6/8 maat bestaat over het algemeen uit twee groepjes van drie tellen met het accent op de eerste tel en een nevenaccent op de vierde tel. Queen. En even ter inforMAATie: er zijn ook spannende onregelmatige maatsoorten zoals de vijfkwartsmaat. Dave Brubeck’ish. Die vijfkwarts onderverdeeld in een groepje van drie en een groepje van twee tellen één, twee, drie, vier, vijf, één, twee, drie, vier, vijf, één, twee, drie... Of spannender, Tubular Bells van Mike, Bassie en Adriaan Oldfield. Da’s een combinatie van een 7/8 en een 9/8 maat. Ja, altijd blijven lachen hè. Het kan trouwens nog altijd gekker. De main theme van Terminator is geschreven in een 13/16 maat en Charles Ives schreef muziek in een 5,5/8 maat. en in Le marteau sans maître van Pierre Boulez komt een 4/3/2e maat voor. En "Entertain Me" van Tigran Hamasyan is in 256/32 maat met daaroverheen een motief in 35/16... Maat! Dat is veel te moeilijk. Ik hou het bij Ferry Maat, met die discokoning red je het tenminste zonder rekenmachine en rolmaat. Disco: dat scheelt een slok op een borrel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20190195 365.952 2031-04-22T22:00:00+00:00 573 2024-04-23T09:21:32+00:00 yes no muziek klassiek maat https://schooltv.nl/video-item/waar-komen-onze-sinterklaasliedjes-vandaan-bach-schumann-en-haydn-als-inspiratie 2024-04-23T10:20:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45587.w613.r16-9.10ef187.webp Waar komen onze Sinterklaasliedjes vandaan? | Bach, Schumann en Haydn als inspiratie “Camera Loopt!” Wat hebben Salzburg, Tinder en een bord vlees te maken met Sinterklaas? Leuk hè? Bach, Goldberg Variatie nummer 30. Dat is inderdaad hetzelfde deuntje als: ‘Sinterklaasje bonne bonne bonne’ Deze aflevering van Muziek in een Kruidnotendop draait om Sintige Songs en de vraag is hier: heb de Sint van Bach gejat of krijgt Bach de roe? Beide heren zijn onschuldig. Bach die kende de melodie van het volksliedje ‘Kraut und Rüben haben mich vertrieben, hätt mein' Mutter Fleisch gekocht, wär ich länger blieben.’ Ofwel: kool en raap hebben me verdreven. Had mijn mama vlees gemaakt, dan was ik wel gebleven. Ja, nou zijn de rapen gaar. Je eet gewoon je bord leeg, anders komt er hier geen goedheiligman. Over komen gesproken... Robert Schumann componeerde eens een albumpje met 43 pianostukken, ‘Für die Jugend’ en daar zat ook dit Sinterklaasstukje bij kwam MIJTER ore. Maar officieel heeft de muziek niets met Sint te maken. Het heet 'Fröhlicher Landmann, von der Arbeit zurückkehrend'. Montere landarbeider, terugkerend van het werk. En als die landarbeider dan z'n huissleutels vergeten is, dan dan krijg je dit. Een koddig Weens walsje. Het lied ‘O du lieber Augustin’ is het vehikel voor ‘Daar wordt aan de deur geklopt, hard geklopt. Deur kapot.’ Die landman, die staat nog steeds buiten. Maar gelukkig is het niet pikkedonker. ‘Zie de maan schijnt door de bomen’ een hit van JayJay Viotta. De Nederlandse componist J.J. Viotta met een tekst van J.P. Heije. Sinds 1845 schijnt de maan op wild razende makkers. En dat wild razen dat is ook niet gek, want die kids surfen natuurlijk op een gigantische suikerpiek van al die zooi. En dan ook nog beloven dat je lekkers krijgt als je zoet bent. Ja, je loopt die kinderen gewoon zelf op te fokken. Gewijde Nicolaas stuff komt van bijvoorbeeld Haydn, de Missa Sancti Nicolai. En Benjamin Britten de Saint Nicolas-cantate. Al in de zestiende eeuw werd Nicolaas van Myra, das dus echt de echte Sint hè, bezongen in Europa. En net als de pepernoten, banketletters en chocolademelk werd het Sinterrepertoire oraal overgedragen. Overigens was men niet altijd even heilig. Omstreeks 1600 zong men het lied: ‘Sinterklaas, O heil'ge Man, hoort mijn bidden en mijn smeken’ met de tekst: 'Niet om Soetekoek of Vygen, Of om Kinders Poppe-goed, Laat my maar een Vrijer krijgen'. Klinkt meer als Tinderklaas. Eén chocoladeletter, groot verschil. En voor dirigenten die de staf stevig in de hand hebben zijn er de variaties over een Sint Nicolaas-liedje van Jan van Gilse. Pianisten die krijgen van Herman Strategier variaties over Daar wordt aan de deur geklopt. En Joseph Haydn is creabea geweest met zijn Surprise, da's de bijnaam van z'n 94e symfonie. Ja, Sinterklaas, wie kent hem niet? Henk Temming en Henk Westbroek, die wisten met die hit flink chocolademunt en biljet te slaan uit de zakken van de Sint. En als de goedheiligman z'n fluisterboot op 6 december weer heeft gekeerd, dan zijn wij natuurlijk in mineur. Dag Sint. En Mozart, die huilt met ons mee. Niet dat de stoomboot het überhaupt tot Salzburg had gered, maargoed, deel drie van Mozarts Haffnerserenade klinkt als een diep doorvoeld ‘Zie ginds gaat de stoomboot van Holland weer weg’. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20190196 277.504 2031-04-22T22:00:00+00:00 616 2024-04-23T09:23:41+00:00 yes no muziek klassiek Sinterklaas https://schooltv.nl/video-item/wat-is-kerstmuziek-van-maria-tot-mariah 2024-04-23T10:23:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45589.w613.r16-9.206268d.webp Wat is kerstmuziek? | Van Maria tot Mariah lekker. Wat hebben Maria, Mariah en Thanksgiving 1857 te maken met kerst? Fans van Chris Rea, die weten het die man moet echt een nieuw navigatiesysteem. ‘I’m Driving home for Christmas’, hij blijft het maar zingen. ‘I can't wait to see those faces.’ Lieve Chris, de aardappelkroketjes zijn al lang koud hoor. Ja, de kracht zit ‘m natuurlijk in de jaarlijkse herhaling. ‘Driving Home for Christmas’, ‘Last Christmas’ en de grootste kerstster van allemaal. Man, wat word ik kribbig van die vrouw. Maargoed, zonder kerstmuziek geen kerstgevoel. Van Mariah naar Maria. Het was eerste kerstdag van het jaar nul. Wat moet dat rustig zijn geweest. Geen gestress met kerstinkopen, uitvallende kerstbomen en Youp van ‘t Hek. Bethlehem en omstreken, dat is de plaats van handeling van de meeste kerkelijke kersthits. Songwriters uit de afgelopen eeuwen plakten hun Bijbelse post-its bij Matteüs I en Lukas II. Daar lees je over Jezus’ komst, hoe die werd aangekondigd, en welke taferelen zich afspeelden rondom de geboorte. Denk aan herders in de winternacht, een engelenkoor, een ster als GPS, een voerbak omgeven door dieren en kraamvisite uit het oosten. Naast het wonder van Jezus’ geboorte is het een wonder hoeveel muziek er is gebaseerd op zo'n kernachtig gegeven. Die eerste kerst, The First Noël. Ik kan er een flinke boom over opzetten. Na de geboorte was er een aanloop van zo'n 400 jaar nodig maar toen was daar dan de eerste Christmas Carol. Voor zover we weten dan. Het lied: Jesus refulsit omnium bezingt Jezus als licht van de wereld. Het lied stamt uit de begindagen van de jaarlijkse 25-decemberviering. Een stel Romeinse bisschoppen vond het tijd om het jaarlijkse heidense Zonnekoningfeest te overtreffen. Wij vieren nog steeds Koningsdag, maar zo zonnig is ie niet altijd, dus missie geslaagd. Jesus refulsit omnium werd overigens niet door John Ewbank maar door Hilarius van Poitiers geschreven. Al twijfelt men aan zijn auteurschap en spreekt men over pseudo Hilarius, dan is toch wel pseudo hilarisch lijkt me. Omstreeks 1400 ontstaan in Frankrijk, Duitsland en Italië kerstliederen in de eigen taal en ook instrumentale kerststukjes komen op. Louis-Claude Daquin kwam met deze Noël. Het woord Noel is een zwaar verbasterde versie van het Latijnse ‘Nasci’ wat ‘geboren te worden’ betekent. Het Engelse woord ‘carol’ komt weer van het Franse ‘carole’ en dat was een cirkeldans die populair was in de 13e eeuw. Dit is een Carol De Coventry Carol. Maar wij barocken door naar Bachs Weihnachtsoratorium. Dat bestaat uit zes cantates en bejubelt de geboorte met Jauchzet, Frohlocket en biedt muzikaal maatwerk tot aan Driekoningen. In het oratorium Messiah behandelt Händel de hele handel en wandel van vóór Jezus’ komst tot aan z'n wederkomst. 'For unto us a child is born' en met een dekselse discobeat zien we headbangende herders. dankzij de Young Messiah van de New London Chorale. Muziek die zo pakkend is dat ie vast blijft klinken tot aan een second coming. En ik blijf in Engelse sferen. Je proeft de ragout, je ruikt de dennentakken: Hark! The Herald Angels Sing is zo'n pavloviaanse kerstkraker. Al schreef Mendelssohn de melodie voor de 400ste verjaardag van de boekdrukkunst. ach is ook goed want Gutenberg zorgt ervoor dat Jezus Bijbelse geboorte gedrukt stond. En dat ene William Cummings die melodie koppelde aan een kersthymne uit 1739 was voor Mendelssohnfans een schande, maar wat mij betreft een stol in een glas water. Overigens is Hark! The Herald Angels Sing ook prima muziek voor een tuincentrumreclame. De afgelopen eeuwen zie je een duidelijk onderscheid tussen sacrale gewijde kerstklanken en een profane wereldlijke evenknie. Het sacrale repertoire draait om het licht en de Liefde met een hoofdletter. De profane variant voegt daar het kerstdiner zoenen onder de mistletoe en de All you need is love-kerstspecial aan toe. Do you hear what I hear? Nou? Do you? Do you hear what I hear? Nee, geen rendieren, voetstapjes in de sneeuw of de rinkelende kassa in het weekend voor kerst ‘Do you hear what I hear’ is ook zo'n kersthit die in de versie van Whitney Houston als een raket ging. Overigens is het een liedje tegen raketten. De raketten van de Cubacrisis in 1962. En die crisis is voorbij. Gelukkig maar, van dat liedje komen we niet af. En wat te denken van deze Jingle Bells, een song geschreven voor de Thanksgiving-dienst in het stadje Savannah, in het jaar onzes Heeren 1857. Maar de muziek was zo'n hit dat de mensen het mopje een paar weken later met kerst weer wilden horen. En sindsdien zijn die sleebellen niet meer weg te slaan. En als je dat gerinkel niet echt ‘slay’ vindt, luister dan maar wat tracks van de band Sleigh Bells. De krans is groot dat je zult snakken naar Stille Nacht. Het was kerstavond 1818 in een dorpje in Beieren geeft een orgel de geest en vlak voor de dienst componeert organist Franz Gruber in een vloek en een zucht een acapella-lied met grote gevolgen. Het werd de McDonalds onder de kerst knallers, want net als de Mac is Stille Nacht wereldwijd bekend en in ruim honderd talen beschikbaar. Wij van Maatwerk wensen alle burgers een Feliz Navidad Joyeux Noël, Hals und Beinbruch en wesołej imprezy króla słońca. Hey Chris! 20:30? Ja, ik heb nog een pizza en de vriezer hoor. Komt goed! Chris gaat het echt niet redden. Kan ik nog even spelen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20190197 537.621 2031-04-22T22:00:00+00:00 377 2024-04-23T09:24:25+00:00 yes no muziek klassiek kerst https://schooltv.nl/video-item/stereotypisch-noa-lynn-krijgt-veel-haatreacties-als-transgender-darter 2024-04-23T11:40:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45590.w613.r16-9.91e35c6.webp Stereotypisch | Noa-Lynn krijgt veel haatreacties als transgender darter Noa-Lynn (27) gooit de laatste maanden hoge ogen met haar winstpartijen in de vrouwendivisie van internationale darttoernooien – maar niet iedereen gunt haar dat. Als trans vrouw krijgt ze nare reacties over zich heen. Zo gebruiken sommige toeschouwers in de zaal bewust de verkeerde voornaamwoorden: “Oh, hebben ze hem weer mee laten doen?” Tijdens het Open Antwerp-toernooi krijgt Firoza een inkijkje in het leven van Noa-Lynn, die ondanks alle negativiteit haar liefde voor de sport behoudt. “Ik heb de keuze gemaakt om te gaan leven en er iets mee te gaan doen.” Hoe Noa-Lynn zich staande houd in de dartwereld zie je deze nieuwe aflevering van onze serie Stereotypisch. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_20080478 872.384 2031-04-23T10:30:00+00:00 248 2024-04-22T10:30:00+00:00 yes no stereotype gender discriminatie https://schooltv.nl/video-item/stereotypisch-max-werd-op-zijn-18e-vader 2024-04-23T11:40:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45591.w613.r16-9.1ef5e49.webp Stereotypisch | Max werd op zijn 18e vader Firoza bezoekt Max (19), zijn vriendin Denne en hun zoontje Boet in Bussum. Tot voor kort was Max student, maar zijn leven maakte een U-turn toen zijn vriendin ongepland zwanger bleek te zijn. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_20080458 825.066 2031-04-23T10:36:00+00:00 281 2024-04-22T10:00:00+00:00 yes no stereotype vader vooroordeel https://schooltv.nl/video-item/stereotypisch-zoons-van-caroline-van-der-plas-over-bekendheid-en-vooroordelen 2024-04-23T12:35:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45592.w613.r16-9.47305cd.webp Stereotypisch | Zoons van Caroline van der Plas over bekendheid en vooroordelen Bij kinderen van een bekende politica denk je al snel aan elite, connecties en invloed. Maar gelden deze vooroordelen ook voor Ryan (29) en Kyle (23)? Sinds enkele jaren staan zij in de schijnwerpers als de zonen van Caroline van der Plas, de partijleider van de BBB. In deze aflevering van Stereotypisch zoekt Firoza uit hoe dat voor hun is. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_20081339 751.509 2031-04-23T13:45:00+00:00 159 2024-04-23T09:45:00+00:00 yes no stereotype vooroordeel https://schooltv.nl/video-item/stereotypisch-zoons-van-caroline-van-der-plas-over-bedreigingen 2024-04-23T11:38:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45593.w613.r16-9.3ca147e.webp Stereotypisch | Zoons van Caroline van der Plas over bedreigingen In deel 2 van kinderen van een bekende politica onderzoekt Firoza hoe het is als je moeder bedreigd wordt. Ze gaat met Ryan (29) en Kyle (23) mee naar de bekendmaking van de BBB-partijlijst. Sinds enkele jaren staan zij in de schijnwerpers als de zonen van Caroline van der Plas, de partijleider van de BBB. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_20082167 580.394 2031-04-23T11:38:00+00:00 91 2024-04-23T09:45:00+00:00 yes no stereotype vooroordeel https://schooltv.nl/video-item/stereotypisch-sem-van-dijk-succesvol-door-bekende-ouders 2024-04-23T11:39:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45594.w613.r16-9.817d67d.webp Stereotypisch | Sem van Dijk succesvol door bekende ouders?! Als je denkt aan een kind van BN’ers zie je misschien iemand voor je die sneller succesvol wordt dan iemand zonder bekende ouders. De 21-jarige Sem van Dijk - zoon van Wendy van Dijk en Xander de Buisonjé – wil laten zien dat dat voor hem niet het geval is. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_20148124 812.885 2031-04-23T11:39:00+00:00 213 2024-04-23T10:00:00+00:00 yes no stereotype vooroordeel https://schooltv.nl/video-item/stereotypisch-andrew-tate-fan-arash-19-stopte-met-school-om-snel-rijk-te-worden 2024-04-23T11:40:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45595.w613.r16-9.c802d62.webp Stereotypisch | Andrew Tate-fan Arash (19) stopte met school om snel rijk te worden ‘Alfaman’ Arash groeide op zonder vader en neigde als tiener het criminele pad op te gaan. “Ik miste een vader tegen wie ik kon opkijken." Dat veranderde toen hij coaches Cayan en Rienk ontmoette en hij van hen leerde hoe je een echte man kan worden, onder meer “door doelen te stellen en je niet te laten leiden door emoties." Nu draait het leven van Arash om discipline, sporten en ondernemen. Door goed op zijn gezondheid te letten hoopt hij een succesvol man te kunnen worden, op financieel en relationeel vlak. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_20152984 920.597 2031-04-23T11:39:00+00:00 463 2024-04-23T11:00:00+00:00 yes no stereotype rijkdom https://schooltv.nl/video-item/stereotypisch-lara-21-en-kira-19-bekeerden-als-tieners-tot-de-islam 2024-04-29T07:13:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45596.w613.r16-9.e639380.webp Stereotypisch | Lara (21) en Kira (19) bekeerden zich als tieners tot de islam Firoza brengt ook een bezoek aan de zusjes Lara en Kira. De twee oer-Hollandse meiden besloten zich rond hun 16e te laten bekeren tot de Islam. Over bekeerlingen bestaan veel vooroordelen, maar Lara en Kira bestrijden dat ze hun keuze hebben gemaakt onder dwang of voor een man. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_20159429 752.442 2031-04-23T11:41:00+00:00 443 2024-04-23T11:30:00+00:00 yes no stereotype vooroordeel discriminatie islam https://schooltv.nl/video-item/stereotypisch-lotte-21-kickte-op-haar-19e-af-van-drank-drugs 2024-04-23T11:59:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45597.w613.r16-9.636e287.webp Stereotypisch | Lotte (21) kickte op haar 19e af van drank & drugs De 21-jarige Lotte raakte tijdens haar studententijd verslaafd aan de designerdrug 3MMC. Haar drugsgebruik begon op feestjes, maar liep snel uit de hand. Op haar negentiende besloot ze zichzelf daarom aan te melden bij een afkickkliniek. Lotte wil laten zien dat een verslaving iedereen kan overkomen. In deze nieuwe aflevering van Stereotypisch krijgt Firoza een inkijkje in haar leven waarin ze nog steeds werkt aan haar herstel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_20175201 729.834 2031-04-23T11:41:00+00:00 705 2024-04-23T11:45:00+00:00 yes no drugsverslaving verslaving alcohol stereotype https://schooltv.nl/video-item/wat-zie-je-als-je-blind-bent-er-zijn-verschillende-soorten-blindheid 2024-04-23T12:04:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45598.w613.r16-9.960c92a.webp Wat zie je als je blind bent? | Er zijn verschillende soorten blindheid Wat zie je hier? Een schoolplein met spelende kinderen, toch? Maar wat nou als je blind bent? Zie je dan zwart zoals dit? Of is dat iets anders? Er zijn een aantal soorten van blindheid. Je hebt mensen die nog een beetje kunnen zien, maar alleen als het heel dichtbij is. Er is ook een vorm van blindheid waarbij mensen wel kunnen zien wat er in het midden is, maar bijvoorbeeld niet aan de zijkanten. En dan zijn er mensen die helemaal niets kunnen zien. Het is dus lastig om te zeggen wat mensen zien die blind zijn. Dat verschilt per persoon. Yusuf van twaalf is blind. Hij gaat naar een school waar andere kinderen dat ook zijn, maar dat betekent niet dat zij allemaal hetzelfde zien. Dat is altijd verschillend per blind kind. Iedereen is anders geboren. Bijvoorbeeld ik zie nu licht en donker, maar bijvoorbeeld je hebt ook blinde kinderen die helemaal niks zien. Als hij ergens aan denkt, bijvoorbeeld aan een station, dan gaat het voor Yusuf ook anders, want hij weet niet hoe iets eruitziet. Soms denk ik bijvoorbeeld aan een geur of aan plaatjes niet echt, maar gehoor en zo ook en dat soort dingen. En al is hij dus blind, na school doet Yusuf gewoon dingen die andere kinderen ook doen. Ja, thuis chill ik vooral, maar soms zit ik ook op mijn telefoon en dan doe ik dat met spraakondersteuning en dat helpt mij best wel goed eigenlijk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20190275 87.76 1606 2024-04-23T12:03:00+00:00 yes no blind oog zintuig https://schooltv.nl/video-item/hoe-gaza-sterft-van-de-honger-palestijnen-zijn-afhankelijk-van-hulp-van-buitenaf 2024-04-25T09:19:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45603.w613.r16-9.b740781.webp Palestijnen zijn afhankelijk van hulp van buitenaf | Hoe Gaza sterft van de honger Even los van de nu meer dan 30.000 burgerdoden als gevolg van Israëlische aanvallen op Gaza komen inmiddels dus ook Gazanen om van de honger. Hulporganisaties waarschuwen dat vooral kinderen het slachtoffer zijn. Dit is hoe Gaza sterft van de honger. Letterlijk. Als er geen verbetering komt in de situatie dreigt voor 1,1 miljoen Gazanen, ongeveer de helft van de totale bevolking, een hongerdood. Staat in dit rapport van het IPC, een samenwerking van internationale organisaties, gesteund door de VN. Afgelopen december waarschuwden ze nog voor het 'risico' op hongersnood. Nu, in deze laatste update van 18 maart, wordt die hongersnood daadwerkelijk voorspeld en kan het vooral tussen midden-maart en mei van dit jaar zelfs catastrofaal worden. Oftewel... Op straat ziet het er zo uit. Palestijnen die dagelijks wanhopig op zoek zijn naar voedsel en drinkwater. Kinderen die meel van de grond schrapen bij gebombardeerde bakkerijen. Of inwoners die noodgedwongen diervoeding, bladeren of gras eten. Of zelfs onkruid. Dat hoeft niet zo te zijn. Dit is buitenlandchef van de Europese Unie Josep Borrell. Hij zegt hier dus dat deze honger geen toevallig bijproduct is van deze oorlog. Wat hij daar precies mee bedoelt, kan Ingrid de Zwarte ons vertellen. Honger is een heel krachtig politiek militair machtsinstrument. Zij is universitair docent en doet onderzoek naar de rol van honger in oorlogen. Al sinds het midden van de twintigste eeuw zijn er geen praktische obstakels meer om hongersnood te voorkomen. Er is voldoende voedsel op de wereld om iedereen te kunnen voeden. En alle hongersnoden vandaag de dag zijn dan ook door mensen gecreëerd. Ze zijn of niet op tijd voorkomen, of ze zijn doelbewust veroorzaakt. Daarom is het heel belangrijk dat we hongersnood niet alleen als een humanitair probleem maar ook echt als een politiek probleem zien. Hij had het dus over mensenwerk. Het is voor het eerst dat de hoogste EU-diplomaat zich in zulke bewoordingen uitlaat. Hulporganisaties zeggen het al langer. In december was Human Rights Watch de eerste die heel stellig beweerde dat Israël uithongering van burgers gebruikt als methode van oorlogsvoering. We gaan nog iets verder terug. Oktober. Inmiddels bijna een half jaar geleden. De terreuraanval van Hamas op Israëlisch grondgebied, waarbij ze een bloedbad aanrichtten. Een ongekende aanval, die anders is dan alle voorgaande. Ook nam Hamas Israëlische gijzelaars mee, van wie een groot deel nog steeds in Gaza is. Israël laat er vanaf dan geen misverstand over bestaan. De gijzelaars moeten terug en Hamas moet worden uitgeschakeld. Twee dagen na de aanval van Hamas zei de Israëlische minister van Defensie dit. Dit zei de minister van Nationale Veiligheid: 'Zolang Hamas de gijzelaars niet vrijlaat zullen alleen honderden tonnen explosieven Gaza binnenkomen. Geen greintje humanitaire hulp.' En een parlementslid van Netanyahu's regeringspartij Likoed liet zich in deze bewoordingen uit. Het belangrijkste argument van Human Rights Watch was op basis van deze uitspraken dat Israël bewust hulpgoederen tegenhoudt als drukmiddel. En dat kan Israël ook doen, omdat het zowel te land, ter zee als in de lucht de baas is over de grenzen van Gaza en volledig bepaalt wat er in of uit gaat. Eerst even over dit woord. 'Belegering'. Dat betekent een langdurige blokkade en aanval op een stad of vesting. Volledig afgesloten van de buitenwereld, met uitputting, en dus ook honger als drukmiddel om de oorlogsdoelen te bereiken. Wie de betekenis opzoekt, krijgt vooral Middeleeuwse prenten onder ogen. Het is historisch dan ook een beproefde methode van oorlogsvoering. Dat de internationale gemeenschap zich nu zo stellig uitspreekt tegen Israël heeft er alles mee te maken dat we tegenwoordig met elkaar hebben afgesproken dat het inzetten van uithongering van burgers een oorlogsmisdaad is. Dat werd zes jaar geleden nog eens unaniem onderstreept in déze resolutie van de VN-Veiligheidsraad. Honger mag volgens het internationaal recht dus geen collectieve strafmaatregel zijn die alle burgers in een oorlogsgebied treft. En dat gaat nog verder dan alleen uithongering. Ook op andere manieren kan honger als oorlogswapen worden ingezet. Bijvoorbeeld door het actief tegenhouden van humanitaire hulpverlening, dus voedselhulp. Maar ook de zogenoemde 'verschroeide aarde'-tactieken dus militaire strategieën die erop gericht zijn om heel doelbewust de voorraden en hulpbronnen van de vijand te vernietigen. Verschillende hulporganisaties geven aan in hun rapportage van Gaza dat ook daar alle tekenen van het gebruik van 'verschroeide aarde' zijn. Dus het doelbewust vernietigen van landbouwgrond, van watervoorzieningen, van bakkerijen. In dit rapport staat dat tussen november en januari zo'n 60 procent van de landbouwgrond in Gaza is verwoest. Net als honderden boerderijen, opslagplaatsen, dierenverblijven en waterputten. Op dit kaartje zie je hoe vooral in het noorden er vrijwel niets over is van de eigen voedselvoorziening op het land. En ook op het water. In andere woorden: Gaza is nu volledig afhankelijk van hulp van buitenaf. En ook dat gaat niet goed. Andere landen proberen wanhopig voedsel Gaza binnen te krijgen. Onder meer via droppings uit vliegtuigen. Hulporganisaties wijzen erop dat voedselhulp door de lucht of over zee bij lange na niet genoeg is en noemen het een druppel op een gloeiende plaat. Bovendien is het zeer inefficiënt, kostbaar en gevaarlijk. En het feit dat er kennelijk vliegtuigen en schepen nodig zijn voor voedselhulp is volgens hen juist symbolisch voor het falen van de voedselhulp over land. Alleen voedselhulp met vrachtwagens kan een catastrofale hongersnood voorkomen. Dat zal via de door Israël bewaakte grenzen moeten. Het Israëlische leger zegt er alles aan te doen om de benodigde hulp Gaza in te krijgen. Maar het is nu juist dus die internationale gemeenschap die zegt dat Israël bewust humanitaire hulp tegenhoudt. Al sinds het begin van de oorlog staan vrachtwagens in grote getalen in de rij om Gaza in te mogen. Voor deze oorlog begon was Gaza al voor een groot deel afhankelijk van humanitaire hulp, en reden er dagelijks gemiddeld zo'n 500 vrachtwagens vol met voedsel en ander spul de grens over. Sinds het begin van de oorlog ligt dat gemiddeld ergens zo rond de 100 terwijl er volgens het VN-Wereldvoedselprogramma dagelijks minstens 300 vrachtwagens nodig zijn om een grote hongersnood te voorkomen. Ook al is het vrachtverkeer wel deels op gang gekomen volgens de hulporganisaties is het veel te weinig en zet Israël daarmee de blokkade voort. In dit nieuwe rapport claimt Oxfam Novib dat Israël op meerdere manieren systematisch humanitaire hulp tegenhoudt. Samenvattend: "De Israëlische regering heeft de totale controle over wat Gaza in en uit gaat en bepaalt wanneer, waar en hoe de hulp wordt geleverd en verdeeld. Het feit dat het volledige humanitaire systeem is ingestort en de bevolking van Gaza dreigt te sterven van de honger en aan ziektes, valt onder de reikwijdte van Israëls controle." En dus roept de internationale gemeenschap Israël op vooral over land hulp toe te laten. Zelfs nu ook hun trouwste bondgenoot en geldschieter. Maar volgens premier Netanyahu doet Israël dat al. De distributie van voedsel in Gaza is extreem moeilijk, en er zijn plunderingen van hulpkonvooien. De chaos was compleet vanmorgen vroeg, toen een konvooi van hulpgoederen aankwam in Gaza-Stad. Bij het uitdelen van hulgoederen zijn vanochtend mensen om het leven gekomen. Volgens de Palestijnse autoriteiten nam het leger de menigte onder vuur. Deze luchtbeelden van het drama komen van het Israëlische leger. Dat zegt dat de Palestijnen elkaar vertrapt hebben in de chaos van de voedseluitdeling. Het leger zou pas geschoten hebben nadat soldaten door Palestijnen werden belaagd. Volgens deskundigen heeft Israël deze omstandigheden gecreëerd. Israël herhaalt steeds dat er genoeg hulp voorhanden is en dat Hamas het grootste obstakel is om die hulp bij de bevolking te krijgen. En zo is het een soort welles-nietes 'blame-game' geworden, wiens verantwoordelijkheid het nou is. Israël komt wat dat betreft wel steeds meer alleen te staan en kan op steeds minder internationale steun rekenen. De 27 EU-landen zijn het eens geworden over een oproep aan Israël. Er moet een onmiddellijk staakt-het-vuren komen om humanitaire hulp mogelijk te maken. Zelfs van hun trouwste vrienden dus. Goed, wiens schuld of verantwoordelijkheid het is en of hier mogelijk sprake is van een schending van het humanitair oorlogsrecht zijn vraagstukken waar al deze mensen nu niet mee bezig zijn. Die hebben zo hun prioriteiten. Intussen gaan deze beelden wel de wereld over en maken ze veel los. Alle beelden en berichten van honger die we nu ook uit Gaza krijgen die zijn heel belangrijk om ook druk te zetten op de strijdende partijen. Om te zorgen dat die internationale druk echt wordt opgebouwd en er uiteindelijk hopelijk ook voor zorgen dat die druk zo groot wordt dat Israël wordt gedwongen om onbelemmerd al die hulpverlening, die voedselhulp aan Gaza door te laten. Het IPC-rapport doet twee concrete aanbevelingen om de dreigende catastrofale hongersnood voor meer dan een miljoen mensen te voorkomen. Een onmiddellijk staakt-het-vuren en humanitaire toegang. Die laatste, daar heb ik het deze hele video over gehad. En wat betreft een staakt-het-vuren: meerdere pogingen en onderhandelingen draaiden de afgelopen maanden uit op niets. Ik citeer nog 1 keer uit dit rapport. "Alleen een onmiddellijk staakt-het-vuren en een aanvoer van voedsel, water en hulpmiddelen kan acute ondervoeding en grootschalige sterfte voorkomen". En: "Als dit niet gebeurt, zelfs als een hongersnood kan worden voorkomen zal de impact op de levens van Palestijnen nu en van de toekomstige generaties elke dag aanzienlijk toenemen." Dat brengt ons bij de nu al trieste conclusie dat deze honger Gaza hoe dan ook nog lang zal achtervolgen. Ingrid? De langetermijneffecten kun je eigenlijk in twee groepen opdelen. Dus enerzijds echt de langetermijngevolgen voor de voedselvoorziening zelf. Dat duurt een hele lange tijd nadat de oorlog is opgelost voordat uiteindelijk mensen weer voldoende voedsel regelmatig kunnen krijgen mensen zelf weer voedsel kunnen produceren. Maar er zijn ook nog de fysieke langetermijngevolgen en daar zijn met name kinderen en ook ongeboren kinderen die nu nog in de buik van hun moeder zitten, die zijn daar erg kwetsbaar voor. We weten van andere hongersnoden dat die kinderen de rest van hun leven daar nog de gevolgen van zullen dragen. We weten ook dat ze grotere kans hebben om te komen te overlijden op jonge leeftijd. Dus dat maakt het allemaal des te urgenter om ervoor te zorgen dat er heel snel en effectief wordt ingegrepen. En zo niet... https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20190279 900.821 905 2024-04-23T14:26:15+00:00 yes no palestina Israël https://schooltv.nl/video-item/de-vaccinatiegraad-daalt-waarom-mazelen-en-kinkhoest-weer-opleven 2024-04-24T10:45:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45606.w613.r16-9.b4ba95a.webp De vaccinatiegraad daalt | Waarom mazelen en kinkhoest weer opleven Wel of niet vaccineren? Een verhit onderwerp. ‘Get ready with me.’ ‘Nu hebben we toch besloten dat we hem helemaal niet gaan vaccineren.’ ‘Ziekte wordt in het Westen gezien als iets slechts.’ ‘Ziektes waartegen gevaccineerd wordt komen bijna niet meer voor in Nederland.’ ‘Voor iedereen met kinderen …kinderen vaccineren? Dat is voor jou.’ Niet alleen nu, dat is het al meer dan 200 jaar. Dit is primair noodzakelijk. Het inenten is het enige werkelijk goede dat we kunnen doen. Elkaar proberen te overtuigen wel of niet te laten vaccineren. Mensen moeten zich realiseren dat het een serieuze ziekte is waarvan het echt heel verstandig is dat we alle kinderen gewoon vaccineren. Bijna zestig jaar geleden doet ene Dick de Graaf hier ook aan mee. Demonstrant in rolstoel staat er in grote letters in de krant, met een foto van Dick erbij. Op het bordje dat hij vasthoudt: ik smeek u: doe dit uw kind niet aan. Dick is dan 31 en zit dan al tien jaar in een rolstoel. Hij is verlamd geraakt door polio. Hij is in Elspeet, een dorp in de Biblebelt om ouders ervan te overtuigen hun kinderen te vaccineren tegen die ziekte. In het jaar dat Dick verlamd raakt, is er in Nederland een polio-epidemie. Meer dan 2000 mensen krijgen het. Voor wie niet weet wat het is, polio is een infectie van het poliovirus. Als je geluk hebt, kom je er vanaf met een griepje. Maar wie pech heeft, kan een ontsteking krijgen van je ruggenmerg of hersenstam. En dan kun je dus verlamd raken, zoals Dick. Jaarlijks overlijden er mensen aan polio. Tot 1957, als er een vaccin komt. In ijlings ingerichte noodklinieken kan de bevolking een vaccin krijgen dat via de mond kan worden ingenomen. Dat je het behalve van naam niet echt kent, is dus niet zo gek. De ziekte is al een hele tijd verdwenen. Sterker nog: wereldwijd is polio zo goed als uitgeroeid. Maar nu zijn er grote zorgen dat-ie terugkomt. En niet alleen polio. De laatste tijd zien de artsen steeds meer ernstig zieke kinderen die niet zijn ingeënt. Het begon in de Biblebelt, maar inmiddels is een stijging in het hele land zichtbaar. Deze video gaat over verdwenen ziektes... En hun comeback. Difterie, tetanus, polio, kinkhoest... Geef even het script. ...haemophilus influenzae, zeg ik dat zo? Type b, hepatitis B pneumokokken, bof, mazelen, rodehond, meningokokken ACWY, het rotavirus en HPV. Het is nogal een mond vol maar dat zijn alle ziektes waar kinderen tot 14 jaar in Nederland voor inge-ent kunnen worden. Een hoop ken je waarschijnlijk niet eens, want verdwenen. Daarvoor moeten we toch weer even de geschiedenis in en dat deed ik samen met gezondheidswetenschapper Charifa. We gingen naar het Stadsarchief in Amsterdam. Vroeger hielden ze dus bij hoeveel ziektegevallen er waren en ook hoeveel sterfgevallen er waren. Wat het Stadsarchief Amsterdam ons heel mooi heeft aangeleverd is een overzicht van het aantal gevallen van difterie en polio. Net voor de Eerste Wereldoorlog stierven er elke maand honderd kinderen in Amsterdam aan de kinkhoest. Zo. Flinke cijfers. Ja, dat zijn cijfers en beelden die wij dus zijn vergeten, helaas. Het klinkt heel cliché, maar de geschiedenis herhaalt zich altijd. Door die ziektes die ik net noemde gingen vroeger dus veel kinderen dood. Of ze raakten bijvoorbeeld verlamd, zoals Dick. Die ziektes hebben een ding met elkaar gemeen: ze zijn onwijs besmettelijk. Mensen krijgen vaak allerlei griepklachten. Hoesten, of... En daarmee slinger je allerlei kleine druppels de lucht in en die kunnen een bacterie of virus overdragen. En als je die dan inademt, ben jij ook aan de beurt. Het virus dringt je lichaam binnen, past je lichaamscellen aan en die gaan dan ook zelf viruseiwitten aanmaken. En dus word je ziek. Niet iedereen komt er vanaf met een griepje. Voor sommigen kan het levensgevaarlijk zijn. Vooral voor jonge baby's. Die kunnen aan de mazelen bijvoorbeeld overlijden. En kinkhoest kan zulke extreme hoestbuien veroorzaken dat baby's geen lucht meer kunnen krijgen. Met de dood als gevolg. Of wat denk je van de bof. Tot 1987 kreeg ongeveer 85 procent van de kinderen die ziekte. Dat leidde ook nog eens jaarlijks in 300 tot 800 gevallen tot hersenvliesontsteking. Het woordgrapje laat ik even achterwege maar vorig jaar kregen in heel Nederland nog maar 91 mensen de bof. Hoe dat komt? Volgende hoofdstuk. Sinds 1952 hebben we in Nederland het Rijksvaccinatieprogramma. Vanaf dat moment kunnen kinderen gratis worden ingeënt tegen allerlei infectieziekten. Over de jaren zijn er steeds nieuwe vaccins ontwikkeld en bijgekomen. Baby's in Nederland krijgen een inentingsboekje waarin al hun vaccinaties geregistreerd worden. De allereerste vaccins zijn al eeuwen oud. Het woord 'vaccin' komt van het Latijnse 'vacca'. En dat betekent koe. Ik ga je vertellen waarom. Dit is de Britse arts Edward Jenner. Hij smeert in 1796 vocht uit een koeienpok in een wondje op de arm van een achtjarig jongetje. Omdat...? Jenner had gehoord dat melkmeisjes die koepokken hebben gehad, de pokken daarna niet meer krijgen. Dat jochie - het zoontje van zijn tuinman - wordt een beetje ziek, maar knapt snel weer op en krijgt dus nooit de pokken, waar op dat moment nog duizenden mensen aan doodgaan. Jenner is trouwens niet de eerste die hiermee experimenteert. In andere landen gebeurt dit ook. Zoals in Turkije, toen nog het Ottomaanse Rijk. Maar of het nou in Engeland of in Turkije is, vaccins roepen weerstand op... Zoals ik al zei, dat is van alle tijden. Check deze prent. Hierop zie je Jenner die, zoals we ze nu noemen, 'antivaxxers' ervan probeert te overtuigen het vaccin te nemen. Vervolgens werden er ook spookverhalen en complottheorieën over hem verspreid. Dat hij mensen probeerde om te toveren tot koeien. Sommige dingen veranderen dus nooit, maar natuurlijk is er in 200 jaar wel veel veranderd. Want inmiddels krijg je geen vocht meer in een wond gesmeerd, maar wordt er een stukje van het virus of bacterie ingespoten. Dat stukje is vaak verzwakt, zodat je er niet heel ziek van wordt maar zodat je lichaam wel leert om het te bestrijden. Je immuunsysteem herkent het deeltje als lichaamsvreemd en maakt antistoffen aan. Die worden opgeslagen zodat als je echt in aanraking komt met het virus of de bacterie je lichaam weet wat het moet doen. En die vaccins hebben effect. Weet je nog, polio? Dit gebeurt er met die ziekte nadat in 1957 het poliovaccin op de markt komt. En dit met de mazelen, nadat er in 1976 ook daar een vaccin voor is. En het aantal doden? Die zijn er bijna niet meer. Nu weet je dus waardoor veel ziektes haast niet meer voorkomen in Nederland. Is niet alleen door het vaccin op zich. Het is vooral doordat genoeg kinderen de afgelopen jaren het vaccin in Nederland hebben gekregen. Ik heb het over de vaccinatiegraad. Dat is het aandeel - in dit geval kinderen - dat de prikken heeft gehad. Volgens het RIVM moet de vaccinatiegraad minimaal 95 procent zijn om uitbraken te voorkomen. Werkt zo. Stel dat je een groep hebt van 100 kinderen en daarvan zijn er 5 ongevaccineerd dan is de kans op besmetting niet zo groot. Maar hoe groter die groep ongevaccineerde kinderen wordt, hoe groter de kans op verspreiding. Met het woord zijn we tijdens de coronacrisis doodgegooid maar dat noemen we dus groepsimmuniteit. Groepsimmuniteit. Betekent in het kort: als steeds meer mensen beschermd zijn tegen een ziekte kan die ziekte zich steeds minder goed verspreiden. En uiteindelijk kan die zelfs helemaal verdwijnen. In Nederland halen we die vaccinatiegraad al jaren. Voorheen waren het vooral de geloofsgemeenschappen waar mensen tegen vaccineren zijn. Dick stond niet voor niets met zijn bordje in de Biblebelt. Zij vertrouwen op God en willen niet ingrijpen in iets wat volgens hen in Zijn handen hoort te liggen. Maar nu daalt de vaccinatiegraad in het hele land. Een groeiende groep jonge kinderen heeft de standaard vaccinaties tegen infectieziekten niet gekregen. In de gemeente Den Haag kwam de GGD vorige maand zelfs met een rapport waaruit blijkt dat de vaccinatiegraad in de hele stad met 10 procent is gedaald. In sommige wijken zelfs tot onder de 65 procent. Charifa noemt drie belangrijke redenen voor die lage vaccinatiegraad. Eén: we hebben geen idee meer hoe erg die ziektes eigenlijk zijn. Wij zien dit soort cijfers niet meer. Wij horen niet meer dat er honderd kinderen per maand in een stad als Amsterdam overlijden aan kinkhoest. Waardoor je dan dus denkt: het is er niet meer, dus waarom zou ik dat moeten doen? Twee: wantrouwen in de gevestigde orde. Er is ook weerstand. Weerstand tegen vaccinatie maar ook weerstand tegen de instituten die vaccins geven. In dit geval de overheid. Als je daar negatieve ervaringen mee hebt en als dan datzelfde instituut naar je toe komt en zegt 'je moet water drinken, dat is goed voor je' dan denk je ja, ammehoela, moet ik naar jou luisteren? Jij hebt niet het beste met mij voor. - Ja. En de derde: social media en desinformatie. Ik zie dat mensen fantastische storytellers zijn geworden. En op zo'n manier dat als je heel weinig kennis hebt over het onderwerp, dat je het zo van ze aanneemt. Ze kunnen het excellent verkopen. Maar je snapt wel dat mensen het dan toch geloven? En vooral: het wordt door iemand gebracht die niet onderdeel is van het establishment. En die je misschien wel heel leuk vindt, en al lang volgt, of misschien tegen opkijkt. Ja. Of je er makkelijk mee identificeert. Dat je daar een soort van band mee hebt gecreëerd. Meerdere oorzaken dus. Oorzaken die vooral tijdens de coronacrisis een extra slinger hebben gekregen. Tel daarbij op dat door de lockdowns sowieso verschillende ziektes minder rondgingen. Ook daardoor nam de immuniteit af. Dat, in combinatie met die lage vaccinatiegraad, kan ervoor zorgen dat meer mensen ziek worden. Of het nu om de coronaprik gaat of om andere vaccinaties, wat er bijna altijd onder zit: ...mensen zijn vaak bang voor de risico's van vaccineren. Want: bijwerkingen. Denk aan zwellingen, koorts, misselijkheid, huiduitslag. Of erger, zoals een koortsstuip of flauwvallen. En in sommige gevallen zijn die er ook. Zo zijn vermoedens van zulke ernstige bijwerkingen in 2022 27 keer gemeld bij bijwerkingencentrum Lareb. In 11 gevallen kwam de koortsstuip of het wegvallen inderdaad door het vaccin. Om dat getal in perspectief te plaatsen: ...jaarlijks worden zo'n 2,9 miljoen kinderen in Nederland gevaccineerd. Dat worden er dus wel steeds minder. Risico's zijn er vooral voor jonge kinderen die nog geen prik mogen krijgen. Of bijvoorbeeld voor kinderen die nooit gevaccineerd kunnen worden omdat ze ziek zijn. En daar maken artsen zich nu dus zo'n zorgen over. Ze was inderdaad niet gevaccineerd, maar dat was dus omdat ze nog veel te jong was. 5 februari geboren en 14 maart al overleden. Dus 5,5 week oud. Je moet er toch niet aan denken dat misschien goede vrienden van je, familieleden een kind verliezen omdat jij ervoor hebt gekozen jouw kind niet in te enten. Dit zorgt momenteel voor veel onrust op kinderdagverblijven. Ouders die hun kinderen niet meer durven te brengen. Of een opvang die ongevaccineerde kinderen niet wil toelaten. Misschien is het je al opgevallen: ik gebruik de hele tijd het woord kunnen. Ouders kunnen hun kind laten inenten. Het is niet verplicht. In sommige landen, zoals België en Duitsland, zijn bepaalde prikken dat wel. En in Nederland is hier ook wel discussie over, maar de politiek wil geen vaccinatieplicht. Wel zijn er in het verleden wetsvoorstellen geweest waarin staat dat kinderdagverblijven ongevaccineerde kinderen mogen weigeren. Dat is nooit doorgezet, maar de VVD gaat er nu weer mee aan de slag. Daarover staat nu dus nog niets in de wet maar sommige kinderdagverblijven nemen ondertussen het heft in eigen handen en weigeren ongevaccineerde kinderen. Een verhitte discussie dus. En niet voor het eerst. Zoals Charifa zei... De geschiedenis herhaalt zich altijd. Dus... kunnen we daar nog iets van leren? Wat we kunnen leren is dat wat het RIVM en de GGD doen dat is heel goed, daar moeten we vooral mee doorgaan. En wat we ook kunnen leren is dat je vroeg moet ingrijpen en dat vaccins werken. Want de cijfers laten zien dat toen vaccins werden geïntroduceerd... Ging het omlaag. - ...ging het omlaag en verdween het. Dankjewel. En jullie ook dankjewel, voor het kijken. Tot de volgende! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20190493 786.517 700 2024-04-24T10:05:51+00:00 yes no vaccin https://schooltv.nl/video-item/de-wereld-rond-zweden 2025-05-28T08:04:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45607.w613.r16-9.bd0f046.webp Zweden | De wereld rond In het noorden van Europa, in Scandinavië ligt Zweden. De hoofdstad van dit land is Stockholm. Zweden heeft ruim 10 miljoen inwoners en is 11 keer zo groot als Nederland. Het is daarmee één van de dunst bevolkte landen van Europa. De meeste mensen wonen in en rond de hoofdstad Stockholm in het zuiden. In het koude noorden van het land is de bevolkingsdichtheid erg laag. Er wonen relatief weinig mensen. Eeuwenlang wonen er verschillende Germaanse stammen in Zweden. In het noorden wonen dan de Saami. Erik de overwinnaar voegt de stammen samen en wordt de eerste koning van verenigd Zweden. In de Middeleeuwen zijn er de Scandinavische Vikingen. De Vikingen zijn berucht om hun plunderingen. Met hun drakenschepen trekken ze door Europa, waar ze later ook handel gaan drijven. Eind 15e eeuw wordt Zweden een onafhankelijk koninkrijk en groeit het land uit tot een grootmacht. In de 17e eeuw zijn ook delen van Duitsland, Finland en de Baltische staten onderdeel van het koninkrijk. In 1907 komt Koning Gustaaf V aan de macht. Hij weet Zweden tijdens zowel de eerste als de Tweede Wereldoorlog neutraal te houden. Na de oorlogen wordt de macht van de Koning ingeperkt en krijgt de premier meer macht. Net als Nederland, is Zweden lid van de Europese Unie. Maar anders dan in veel andere EU-landen, is de Euro niet het officiële betaalmiddel, maar wordt er met de Kroon betaald. Zweden is een welvarend land met een moderne, geïndustrialiseerde samenleving. De inkomens zijn hoog en de sociale zekerheden goed. De dienstensector en de industrie zijn belangrijke economische sectoren. Belangrijke exportproducten zijn hout, medicijnen en textiel. Ook bekende bedrijven als Ikea en Spotify zijn Zweeds. Zweden heeft grotendeels een landklimaat met warme, droge zomers en koude winters. In het uiterste noorden van het land, in Lapland, heerst een poolklimaat en kan het in de winter wel 40 graden vriezen. In het zuiden is het warmer en natter. Door de ligging van Zweden in het noorden van Europa, is het mogelijk om in de winter af en toe het spectaculaire noorderlicht te zien. Het Zweedse landschap is verdeeld in Götaland, Svealand en Norrland. Zuid, midden en noord. Götaland ligt in het zuiden met aan de kust lange zandstranden en kleine eilandjes. Op de grens met Svealand, in het midden, liggen twee grote meren. In deze regio zijn veel dichte bossen en akkerlanden te vinden. Norrland, in het noorden, is verreweg de grootste regio. In dit gebied liggen bergen, eindeloze naaldwouden, meren en rivieren. De natuur is hier ruig en bijna onaangetast. In de regio leven onder andere bruine beren, lynxen en elanden in het wild. De Evangelisch-lutherse kerk is de staatskerk in het land. Bijna 90 procent van de bevolking is Evangelisch-luthers. Een derde van hen is niet religieus. Door immigratie, is zo’n 8 procent van de bevolking moslim. De Zweedse muziekscène is wereldwijd geliefd. Een beroemde Zweedse popgroep is ABBA. In 1974 winnen ze het Eurovisie Songfestival en sindsdien is dit één van de meest succesvolle bands aller tijden. De Zweden zijn echte zoetekauwen. Veel van hen houden elke dag ‘fika’. Dat is een koffiemoment met gebak. Traditionele Zweedse feesten zijn het kreeftenfeest en midzomer, waarbij op 21 juni het begin van de zomer wordt gevierd en overal in het land de meiboom wordt opgetogen. Het dunbevolkte land Zweden staat bekend om haar muziek, traditionele feesten en de gevarieerde natuur. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20190531 276.074 4383 2024-04-24T13:17:00+00:00 yes no Zweden Scandinavië Europa https://schooltv.nl/video-item/dansles-vrijheid-kinderen-voor-kinderen 2024-04-25T07:24:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45608.w613.r16-9.778f715.webp Dansles Vrijheid | Kinderen voor Kinderen 5 mei is het Bevrijdingsdag en dan vieren we de vrijheid in Nederland. Kinderen voor Kinderen danscoach Olivier Feikens leert je samen met Deliano, Lewis, Nora en Estrella uit Kinderen voor Kinderen koor 45 het dansje op Vrijheid. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_BV_20190201 464.554 2031-04-25T07:22:00+00:00 554 2024-04-24T14:00:00+00:00 yes no vrijheid bevrijding bevrijdingsdag liedje zingen dansen https://schooltv.nl/video-item/zangles-vrijheid-kinderen-voor-kinderen 2024-04-25T12:16:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45611.w613.r16-9.4eab12d.webp Zangles Vrijheid | Kinderen voor Kinderen Hoor mijn hart ’t Klopt, ik ben een kind net als jij En leef hier in dit land zo vrij Maar ooit is dat wel anders geweest De vader van mijn opa Zag de oorlog toen van dichtbij Hij zegt nu tegen jou en mij: Hijs de vlag, want vandaag is het feest Hoor de harten kloppen, voel de vrijheid Hoeveel we ook verschillen, kom erbij We mogen nooit vergeten, dus we vieren deze dag de vrijheid, op 5 mei Vrij-ij-ij, vier de vrijheid Vrij-ij-ij, geef het door Vrij-ij-ij, vier de vrijheid Vrij-ij-ij, voor jou en mij Ja, ga de straat op, fluit een lied Doe een dans, zodat iedereen ziet Dat je vrij bent, blij bent, en strijdend voor de vrijheid Want in de krant, op het journaal Zie je soms, da’s niet normaal Vluchtende mensen, oorlog om grenzen Ik wens dat ieder kind in vrijheid leeft Dans met ons en voel je vrij (Eey) Want je mag jezelf zijn! (Ooh) Geef het door aan iedereen & Voel je vrij (Woo) Dans met ons en voel je vrij (Eey) Want je mag jezelf zijn! (Ooh) Geef het door aan iedereen & Voel je vrij (Woo) Hoor de harten kloppen, voel de vrijheid Hoeveel we ook verschillen, kom erbij We mogen nooit vergeten, dus we vieren deze dag de vrijheid, op 5 mei Vrij-ij-ij, vier de vrijheid Vrij-ij-ij, geef het door Vrij-ij-ij, vier de vrijheid Vrij-ij-ij, voor jou en mij Oooh oooh oooh, vier de vrijheid Oooh oooh oooh, geef het door Oooh oooh oooh, oohoooh Oooh oooh oooh, dadadada Hoor mijn hart ’t Klopt, ik ben een kind net als jij En leef hier in dit land zo vrij Maar ooit is dat wel anders geweest https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_BV_20190180 388.074 2031-04-25T14:07:00+00:00 630 2024-04-25T14:07:00+00:00 yes no zingen vrijheid bevrijdingsdag https://schooltv.nl/item/wat-weet-jij-van-zweden-quiz-over-het-scandinavische-land 2024-10-21T09:05:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45613.w613.r16-9.3fb657c.png Wat weet jij over Zweden? | Quiz over het land van ABBA Het Scandinavische land Zweden is bekend van kaneelbroodjes, ABBA en Pippi Langkous. Maar ook vooral vanwege de mooie natuur en uitgestrekte bossen. Het land kent vier klimaatzones en heeft daardoor uitgestrekte naaldbossen, fjorden en meren. Hoeveel weet jij over Zweden? Test het in de quiz! https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 1224 2024-04-25T14:25:00+00:00 yes no Zweden cultuur klimaat Scandinavië https://schooltv.nl/video-item/wat-is-een-onomatopee-clipphanger 2024-04-29T08:11:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45632.w613.r16-9.da896ad.webp Wat is een onomatopee? | Clipphanger Een ‘onomatopee’ is een woord dat fonetisch het geluid dat het beschrijft nabootst of suggereert. Wat? Nou, het is eigenlijk heel makkelijk. Want als jij een keer niet op het woord ‘auto’ kan komen, dan zeg je gewoon “dat ding daar, die toet-toet”. En dat ‘toet-toet’ is dan een onomatopee, omdat een auto toet-toet doet. Het woord ‘onomatopee’ komt uit het Grieks, van de woorden ‘poieo’ en ‘onoma’, oftewel: ik maak een naam. Die ‘gemaakte namen’ kom je bijvoorbeeld tegen in woorden als ‘aargh’ en ‘hatsjie’. Uit de strips ken je natuurlijk ‘boem’, ‘klabam’ en ‘plons’. De hele dag door kom je om in onomatopeeën, tot je erbij in slaap valt: ‘zzzzzz’. Vooral in het dierenrijk stikt het van de klanknabootsingen zoals ‘blaffen’, ‘piepen’ en ‘miauwen’. En sommige vogeltjes zijn zo blij met zichzelf dat ze voortdurend hun eigen naam roepen, zoals de koekoek, de oehoe en de tjiftjaf. En natuurlijk het taalkundigste vogeltje van allemaal: de onomatopee. ‘Onomatopee!’ O nee, die bestaat niet. (kuch) https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20191414 88.56 1598 2024-05-01T22:09:00+00:00 yes no taal stijlfiguur woordenschat https://schooltv.nl/video-item/alles-wat-er-was-van-hanna-bervoets-boek-in-beeld 2025-07-01T08:36:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45616.w613.r16-9.299c208.webp Alles wat er was van Hanna Bervoets | Boek in beeld Zeven mensen zitten vast in een verlaten schoolgebouw. Zes volwassenen en een kind. Ze kunnen nergens heen. Er is bijna geen eten. Ze hebben de lokalen verdeeld waar ze slapen. Er was een knal en daarna was er niks. O ja, instructies op een televisiescherm. “Volg de instructies tot nadere instructies. Plak de afvoer van ventilatie en openingen af.” Merel schrijft alles wat ze meemaakt op in een schoolagenda. Hoe ze hier kwamen om een tv-programma op te nemen. Over Joeri, het kind dat hoogbegaafd is. Dat er buiten alleen mist is. Geen vogels, geen verkeer, geen licht van de lantaarnpalen. Internet doet het allang niet meer. Ze hebben afspraken gemaakt, maar intussen vertrouwen ze elkaar maar half. We springen steeds in de tijd. Dag 91. Dag vijf. Dag 23. Merel vindt een leeg kokertje Halopax. Dat zijn pillen tegen psychose. Van wie is dat kokertje? Ze wordt verliefd op Leo, de presentator van het tv-programma. Ze hebben bijna elke nacht seks. En dan is er nog Kaylem, de schoonmaker die hen heeft binnengelaten. Hij maakt kettingen van kraaltjes en hij zingt liedjes van U2 en Dolly Parton. Het gaat van kwaad tot erger. Het eten raakt op. Er ontstaan ruzies, er is gedoe. Buiten is er nog steeds die mist. Op dag 102 schrijft Merel in haar agenda over verliefdheid, over de queeste naar de enige echte. Het verhaal dat ze liefde noemen is gevaarlijk, schrijft ze. Daarna wordt alles troebel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20191514 109.312 537 2024-04-29T14:59:32+00:00 yes no literatuur boek https://schooltv.nl/item/de-grote-schooltv-60-quiz-de-leukste-vragen-uit-60-jaar-schooltv 2024-04-30T13:10:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45618.w613.26c85a9.6e0e828.png De Grote Schooltv 60-quiz | De leukste vragen uit 60 jaar Schooltv Er valt heel wat leuks wat te leren in 60 jaar Schooltv! Hoeveel weet jij? Test je kennis in deze quiz! https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 1075 yes no https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-strooizout-afl-51 2024-04-30T07:58:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45665.w613.r16-9.fb2d9d9.webp PatsBoemKledder! | Strooizout (afl. 51) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350612 1071.215 1108 2024-05-06T07:00:00+00:00 yes no spel productieproces https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-ring-en-afvalzak-afl-52 2024-05-07T09:31:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45670.w613.r16-9.081e13a.webp PatsBoemKledder! | Ring en afvalzak (afl. 52) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350613 1090.88 880 2024-05-07T07:00:00+00:00 yes no spel productieproces afval sieraad https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-klimrek-afl-53 2024-04-30T08:02:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45673.w613.r16-9.0342526.webp PatsBoemKledder! | Klimrek (afl. 53) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350614 1030.772 1360 2024-05-08T07:00:00+00:00 yes no spel productieproces speeltuin https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-behang-en-kruiwagen-afl-54 2024-04-30T08:07:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45675.w613.r16-9.4e1c5a4.webp PatsBoemKledder! | Behang en kruiwagen (afl. 54) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350615 1094.893 634 2024-05-09T07:00:00+00:00 yes no spel productieproces gereedschap https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-wasmand-en-kachel-afl-56 2024-07-16T08:27:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45682.w613.r16-9.72cd7aa.webp PatsBoemKledder! | Wasmand en kachel (afl. 56) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350617 1095.36 961 2024-05-13T07:00:00+00:00 yes no spel productieproces wassen https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-lollie-afl-57 2024-07-16T08:28:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44224.w613.r16-9.8580768.webp PatsBoemKledder! | Lolly (afl. 57) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350618 1085.888 1302 2024-05-14T07:00:00+00:00 yes no spel productieproces snoep https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-erwtjes-en-muts-afl-58 2024-07-16T08:29:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45690.w613.r16-9.cde9bb0.webp PatsBoemKledder! | Erwtjes en muts (afl. 58) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350619 1095.577 871 2024-05-15T07:00:00+00:00 yes no spel productieproces eten https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-tafel-afl-59 2024-07-16T08:29:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45695.w613.r16-9.27c4441.webp PatsBoemKledder! | Tafel (afl. 59) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350620 1035.651 750 2024-05-16T07:00:00+00:00 yes no spel productieproces tafel https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-rijstwafel-en-envelop-afl-61 2024-07-16T08:30:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46066.w613.r16-9.33da87d.webp PatsBoemKledder! | Rijstwafel en envelop (afl. 61) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350622 1084.973 850 2024-05-20T07:00:00+00:00 yes no spel productieproces eten https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-spoorwissel-afl-62 2024-07-16T08:30:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45711.w613.r16-9.4c3e6e5.webp PatsBoemKledder! | Spoorwissel (afl. 62) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350623 1092.4 1366 2024-05-21T07:00:00+00:00 yes no spel productieproces spoorweg https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-meel-afl-63 2024-07-16T08:30:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45716.w613.r16-9.4adf247.webp PatsBoemKledder! | Meel (afl. 63) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350624 1004.132 2763 2024-05-22T07:00:00+00:00 yes no spel productieproces eten https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-fietsstoeltje-afl-64 2024-07-16T08:31:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45723.w613.r16-9.6aedeff.webp PatsBoemKledder! | Fietsstoeltje (afl. 64) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350625 1080.44 944 2024-05-23T07:00:00+00:00 yes no spel productieproces fiets https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-lantaarnpaal-afl-66 2024-07-16T08:31:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45748.w613.r16-9.b8e9d85.webp PatsBoemKledder! | Lantaarnpaal (afl. 66) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350627 1073.207 1029 2024-05-27T07:00:00+00:00 yes no spel productieproces lantaarn https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-krijtjes-en-stoel-afl-67 2024-07-16T08:31:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45754.w613.r16-9.9b8e4ee.webp PatsBoemKledder! | Krijtjes en stoel (afl. 67) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350628 1090.201 1136 2024-05-28T07:00:00+00:00 yes no spel productieproces stoel https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-wc-papier-afl-68 2024-07-16T08:32:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46067.w613.r16-9.abdb3b7.webp PatsBoemKledder! | Wc-papier (afl. 68) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350629 1041.56 1200 2024-05-29T07:00:00+00:00 yes no spel productieproces toilet https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-vrachtwagen-en-vingerverf-afl-69 2024-07-16T08:33:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46068.w613.r16-9.71d1c34.webp PatsBoemKledder! | Vrachtwagen en vingerverf (afl. 69) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350630 1091.72 1465 2024-05-30T07:00:00+00:00 yes no spel productieproces auto verf https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-bruinvis 2024-05-15T07:05:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45689.w613.r16-9.f9a1506.webp Het Klokhuis | Bruinvis Ooit dachten mensen dat de bruinvis bruin was en een vis. Toch is hij grijs en geen vis, maar een zoogdier in de zee. De bruinvis is de kleinste walvissoort die er bestaat en in onze eigen Noordzee zwemmen er zo'n 250.000 rond. Pascal kijkt wat je moet doen als een bruinvis aanspoelt en hoe een bruinvis kan herstellen om weer terug de zee in te gaan. In de sketch blijkt een heel bijzondere walvis te leven in de ruimte. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350121 920.2 3848 2024-05-14T18:00:00+00:00 yes no bruinvis zoogdier Noordzee walvis dierenbescherming https://schooltv.nl/video-item/hoe-wordt-diepvriesspinazie-gemaakt-spinazie-wordt-gewassen-geblancheerd-en-snel-bevroren 2024-04-30T10:10:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45620.w613.r16-9.a9413b5.webp Hoe wordt diepvriesspinazie gemaakt? | Spinazie wordt gewassen, geblancheerd en snel bevroren De spinazie is geoogst. Nou, hier gaat de lading zo naar boven de fabriek in, op weg naar de eerste stap. En dat is het blowen. Er zijn daar gigantische kasten met enorme luchtblazers die alle zand, takjes en steentjes uit de spinazie blaast. Nou, deze spinazie is helemaal schoon geblazen. Kijk, je ziet geen zand meer zitten. Dus op naar de volgende stap, de wasserij. Dan komt nu het schone gedeelte. Vandaar dat ik even een schoon pak aan heb. De wasserij. Hier bij de wasserij wordt de spinazie wel vijf keer gewassen. En het water hier wordt gerecycled. En bij elke stap, het zijn er vijf, wordt het steeds ietsjes schoner. Totdat er bij de allerlaatste stap uiteindelijk met kraakhelder water gespoeld wordt. Want kraakhelder water betekent natuurlijk ook kraakheldere spinazie. Op naar de volgende stap. Na het wassen wordt de spinazie geblancheerd, zoals dat heet. Het gaat door een tunnel, die zie je daar, met kokend water en hete stoom om eventuele bacteriën te doden en de spinazie zo langer houdbaar te maken. Hij is mooi geblancheerd, dus in principe is ie nu klaar om in te vriezen. Tenminste, dat geldt dan voor deze, de bladspinazie. Maar wij willen natuurlijk ook weten hoe de gehakte spinazie gemaakt wordt en dus de spinazie à la crème. Dus dat wordt choppen. Dit is het chopcenter van de fabriek. Hierin zitten vlijmscherpe messen waarmee de spinazie in stukjes wordt gehakt. Gechopt dus eigenlijk. En dan gaat het via die buizen naar de volgende stap. Zo. Dit hier is de gehakte spinazie, de chop. Dan heb je hier de room. De crème dus eigenlijk. Ruikt wel een beetje naar nootmuskaat. En als je dit dan samenvoegt, dan krijg je, zo simpel is het, spinazie à la crème. En dit hier is dan uiteindelijk de spinazie à la crème. Ik moet zeggen, het ruikt heerlijk, maar dit moet dan dus nog ingevroren worden. Nou, dat is weer een heel apart verhaal. Dat gaan we straks doen. Dat heet shock freezen. We hebben de spinazie à la crème hier helemaal kant en klaar. Maar nu moet die nog ingevroren worden, dat is een hele belangrijke stap. Dat moet namelijk heel snel gebeuren. In 6 minuten moet de spinazie afgekoeld worden van tien graden boven nul naar achttien graden onder nul. En dat proces noem je dus shockfreezen. Waarom moet dat nou zo snel? Dat heeft te maken met kristalvorming. Zodra het water in die spinazie bevriest, ontstaan er namelijk kristallen. Dat gebeurt grofweg tussen de 0 en de -5 graden. Maar nu komt het. Hoe langzamer dat water bevriest, hoe groter die kristallen worden. En hoe groter de kristallen, hoe scherper en gemener de punten aan de uiteindes van de kristallen. En die grote, scherpe kristalpunten kunnen de cellen in die spinaziedeeltjes helemaal kapot maken. En als dan vervolgens de spinazie ontdooit, gaat de kwaliteit er op achteruit. Dus wat is dan de oplossing? Ervoor zorgen dat het moment van kristalvorming zo kort mogelijk duurt, zodat die kristallen heel klein blijven. En dat heet dus shockfreezen. Hier in deze vriestunnel gebeurt dat shockfreezen. De spinazie wordt neergelegd op een koelplaat, afgedekt met een deksel en dan gaat die dus deze tunnel in. Vervolgens wordt de plaat razendsnel gekoeld met deze vloeistof hier. En dan kan je denken, wat raar, dan zou die vloeistof toch ook moeten bevriezen als het zo koud is? Ja, maar in dit geval niet, want dit is een hele speciale vloeistof, namelijk koelvloeistof. Ik kan het even demonstreren met deze speciale thermometer. Die doe ik erin. 31 graden onder nul is het. Koud genoeg dus om die platen met spinazie in rap tempo te laten bevriezen. De laag bevroren spinazie wordt in dit soort blokjes gehakt Je kan het ook horen, tjak, tjak, tjak. En die blokjes gaan bevroren naar de inpakafdeling waar het ook behoorlijk koud is. Geheel automatisch verdwijnt de spinazie via deze monorail uit beeld. Op naar het grote vrieshuis. Het is hier echt gigantisch. Overal, zo ver als je kan kijken, spinazie in deze reuzevriezer van -24 graden. Het moge duidelijk zijn, spinazie in overvloed. Eet smakelijk! Koud wel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20175300 339.861 480 2024-04-30T05:00:00+00:00 yes no groente vriezen eten https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-tweede-kamerlid 2024-04-30T09:39:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45729.w613.r16-9.d8ecc2e.webp Het Klokhuis | Tweede Kamerlid Habtamu de Hoop was ooit presentator van Het Klokhuis. Nu is hij partijlid in de Tweede Kamer. Maar wat doet de Tweede Kamer eigenlijk? Manon ontdekt hoe Habtamu's politieke leven eruitziet. Bert doet een Quizz over de Tweede Kamer, zonder Joke. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1345354 891.805 2391 2024-05-23T18:00:00+00:00 yes no Tweede Kamer politiek beroep https://schooltv.nl/item/hoe-werd-nederland-bevrijd 2024-07-03T11:02:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45622.w613.r16-9.ab34f01.jpg Hoe werd Nederland bevrijd? | Story over de bevrijding door de geallieerden Na vijf jaar bezetting door Nazi-Duitsland wordt Nederland op 5 mei 1945 eindelijk bevrijd. Hoe verliep de bevrijding? Klik op de afbeelding om de story te lezen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 921 2024-04-30T11:24:00+00:00 yes no bevrijding Tweede Wereldoorlog geallieerden https://schooltv.nl/video-item/hoe-zien-wij-er-uit-als-fossielen-earth-challenge 2024-05-02T07:01:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45624.w613.r16-9.e4ab488.webp Hoe zien wij eruit als fossielen? | Earth Challenge Er leven nu zo'n 8 miljard mensen op aarde. Ooit zullen mensen niet meer bestaan en zullen de wetenschappers van de toekomst ons vinden. Als zij al iets van ons zullen terugvinden dan zullen dat vooral onze botten en tanden zijn. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_20173338 112.234 380 2024-04-30T11:15:00+00:00 yes no fossiel mens https://schooltv.nl/video-item/stereotypisch-esmee-24-weet-pas-een-jaar-dat-ze-autistisch-is 2024-04-30T11:24:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45626.w613.r16-9.bfea71f.webp Stereotypisch | Esmee (24) weet pas één jaar dat ze autistisch is De 24-jarige Esmee weet pas sinds vorig jaar dat ze autisme heeft. Doordat ze niet in het stereotype van een autist past, zagen zelfs psychologen jarenlang niet wat er met haar aan de hand was. Nu Esmee weet wat ze heeft leert ze zichzelf opnieuw kennen als autistische vrouw. In deze nieuwe aflevering van Stereotypisch kijkt Firoza mee in haar zoektocht. In de serie ‘Stereotypisch’ van Brandpunt+ ontmoet Firoza jongeren die een specifiek stereotype opgeplakt hebben gekregen door de mainstream media of hun omgeving. Hoe vinden zij het label wat ze gekregen hebben, beperkt dit label ze, waar lopen ze tegenaan, hoe kijken hun vrienden hiernaar en hoe zien zij hun eigen toekomst? Kijk alle afleveringen van de serie op dit YouTube-kanaal! #npo3 https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_20184129 644.992 2031-04-30T11:21:00+00:00 503 2024-04-30T11:00:00+00:00 yes no stereotype autisme https://schooltv.nl/item/wat-doet-de-koning-story-over-de-taken-van-het-staatshoofd 2024-07-03T11:02:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45623.w613.r16-9.ed88a9b.jpg Wat doet de koning? | Story over de taken van het staatshoofd De koning van Nederland heeft formele taken en ceremoniële taken. Maar hoeveel macht heeft de koning eigenlijk? Klik op de afbeelding om de story te lezen op NPO Kennis. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 578 2024-05-01T11:24:00+00:00 yes no koning koningschap democratie beroep https://schooltv.nl/item/waarom-zit-overal-suiker-in-story-over-toegevoegde-suikers-in-ons-eten 2024-07-03T11:02:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45625.w613.r16-9.e81fe56.jpg Waarom zit overal suiker in? | Story over toegevoegde suikers in ons eten Suiker vind je in heel veel producten. Soms zit het er van nature in, soms wordt het er aan toegevoegd. Waarom doen producenten dat? Klik op de afbeelding om de story te lezen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 318 2024-05-02T11:26:00+00:00 yes no suiker eten voeding https://schooltv.nl/item/hoe-werken-de-europese-verkiezingen-story-over-het-europees-parlement 2024-07-03T11:02:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45627.w613.r16-9.e782de0.jpg Hoe werken de Europese verkiezingen? | Story over het Europees Parlement Elke 5 jaar mogen we naar de stembus voor de verkiezingen van de Europese Unie (EU). We kiezen dan de leden van het Europees Parlement. Dat zijn Europarlementariërs. Hoe gaan deze verkiezingen in hun werk? Klik op de afbeelding om de story te lezen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 420 2024-05-03T11:28:00+00:00 yes no Europa Europese Unie Europees parlement verkiezingen https://schooltv.nl/item/hoe-streng-straft-nederland-story-over-de-nederlandse-strafmaat 2024-07-03T11:02:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45628.w613.r16-9.fef1da8.jpg Hoe streng straft Nederland? | Story over de Nederlandse strafmaat Veel mensen vinden de straffen in Nederland te laag. Maar wist je dat Nederlandse rechters hogere straffen opleggen dan de rest van Europa? Klik op de afbeelding om de story te lezen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 804 2024-05-06T11:29:00+00:00 yes no straf criminaliteit recht https://schooltv.nl/item/hoeveel-weet-jij-over-de-europese-verkiezingen-quiz-over-het-europarlement 2024-04-30T11:34:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45629.w613.r16-9.6b1ba39.jpg Hoeveel weet jij over de Europese verkiezingen? | Quiz over het Europarlement Elke vijf jaar mogen we naar de stembus voor de Europese verkiezingen. Maar op wie stemmen we dan eigenlijk? Klik op de afbeelding om de quiz te starten en test je kennis! https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 415 2024-05-07T11:32:00+00:00 yes no Europa Europese Unie Europees parlement verkiezingen https://schooltv.nl/video-item/stereotypisch-deze-jongens-wagen-hun-leven-voor-een-groter-geslachtsdeel 2024-04-30T11:47:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45630.w613.r16-9.5b67426.webp Stereotypisch | Deze jongens wagen hun leven voor een groter geslachtsdeel Luka* (24) en Bruce* (29) hebben beiden hun balzak vergroot. En Luka ook zijn penis. Ze besloten siliconenolie in te spuiten voor een blijvende vergroting, ondanks de risico’s. Ze vertellen aan Firoza welke beweegredenen achter dit fenomeen zitten. Want waarom zou je, ondanks alle risico's, met dit soort experimenten aan de slag gaan? *Niet hun echte namen https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_20187121 697.597 2031-04-30T11:21:00+00:00 1245 2024-04-30T10:55:00+00:00 yes no stereotype penis https://schooltv.nl/video-item/hoe-wordt-een-politiepaard-getraind-niet-bang-zijn-voor-vreemde-objecten-vuur-en-relschoppers 2024-04-30T13:13:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45631.w613.r16-9.a303834.webp Hoe wordt een politiepaard getraind? | Niet bang zijn voor vreemde objecten, vuur en relschoppers Een paard is een kuddedier. Jonge paarden kijken naar wat oude paarden doen en die doen dat dan na. Dus als je een paard makkelijk iets wil laten leren, dan kun je dat het best doen met een wat ouder en meer ervaren paard. Hier heb je bijvoorbeeld het witte paard, dat is Empire. Die is wat jonger en Farin daarachter is een ouder paard en zo kunnen zij van elkaar leren. Als Farin iets doet wat een beetje eng lijkt, dan denkt Empire ‘Oh, dat valt misschien best wel mee, want hij doet het ook.’ Zo kan je dus makkelijk een paard iets nieuws leren. De training van een politiepaard wordt langzaam opgebouwd. Elke keer een stukje moeilijker. Er worden allemaal vreemde objecten in de bak gelegd om te kijken hoe het paard daarop reageert. Want als ie straks op straat is, dan ziet ie ook allemaal vreemde onbekende dingen en dan moet ie niet gaan wegrennen. Wegrennen zit in de aard van het dier. Een paard is van nature een vluchtdier en het is zijn normale reactie om bij schrik te vluchten en bij dreigend gevaar de andere kant op te lopen. Maar dat is bij een politiepaard nou net niet de bedoeling. Daarom worden paarden goed getraind om rustig te blijven en niet in de stress te schieten. Ook een belangrijk onderdeel van de opleiding is de vuurproef. Als een paard straks naast een brandende auto moet lopen of smeulend vuurwerk, dan is ie er door deze oefening eigenlijk al een beetje aan gewend. Doet ze helemaal niks, dit. De paarden worden voorbereid op echte situaties. Dat heet politiespecifieke trainingen en daarbij zijn er allemaal realistische oefeningen met dreigende en luidruchtige groepen mensen. We gaan zometeen een oefening doen waarbij we relschoppers uit elkaar drijven. Dat is ook onze taak. Nu gaan we er gewoon op trainen dat zowel de paarden als de ruiters het zo goed mogelijk gaan doen. Normaal hou ik niet echt van woedende groepen mensen, maar ja, die paarden moeten wel getraind worden. Dus: tijd om te rellen! Zo, nou. Hoe vond je het gaan? Nou, hartstikke goed. De paarden hebben het echt super gedaan. De ruiters hebben weer lekker kunnen trainen, het ging echt super! Ga jij lekker chillen, dan ruim ik je rommel wel even op. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20191795 188.672 1176 2024-04-30T10:18:10+00:00 yes no politie paard paardrijden https://schooltv.nl/video-item/beestenbrigade-special-kak-de-vogels-hebben-geen-tak 2024-05-07T09:08:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45672.w613.r16-9.3845625.webp Beestenbrigade special | Kak, de vogels hebben geen tak! De brigade gaat de strijd aan met al het steen, beton en asfalt in Nederland. Op warme zomerdagen brandt de zon er de hele dag op en wordt het superheet. Vogels krijgen er hittestress van. Tim en zijn brigade komen in actie en maken het schoolplein van de brigade nog groener met hergebruikte struiken uit een wijk vlakbij. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1734255 908.655 2031-04-30T07:49:00+00:00 1931 2024-05-04T07:00:00+00:00 yes no vogel asfalt natuur https://schooltv.nl/video-item/beestenbrigade-special-kak-de-vogels-hebben-geen-dak 2024-05-02T07:53:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45676.w613.r16-9.30c3a34.webp Beestenbrigade special | Kak, de vogels hebben geen dak! Doordat er steeds meer mensen zijn en minder groen is, kunnen vogels moeilijker hun nesten maken. Tim en zijn brigade komen in actie en helpen de bontbekplevier. En ze geven tips wat jij kan doen om te zorgen dat de vogels meer bouwmateriaal voor hun nest kunnen vinden. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1734256 962.166 2031-04-30T10:00:00+00:00 1459 2024-05-11T07:00:00+00:00 yes no vogel natuur nest https://schooltv.nl/video-item/beestenbrigade-special-jek-een-vogel-met-plastic-in-zijn-bek 2024-05-02T07:54:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45703.w613.r16-9.857b0d5.webp Beestenbrigade special | Jèk, een vogel met plastic in zijn bek! Overal waar je gaat en staat zie je afval en stukjes plastic op de grond liggen. Vogels eten dat op of raken er in verstrikt. Tim en zijn brigade komen in actie en ruimen het plastic. En ze geven tips wat jij kan doen om minder plastic afval te maken. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1734257 898.76 2031-04-30T10:00:00+00:00 2213 2024-05-18T07:00:00+00:00 yes no natuur plastic vogel https://schooltv.nl/video-item/beestenbrigade-special-jek-de-vogels-hebben-trek 2024-05-02T07:56:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45745.w613.r16-9.ace4138.webp Beestenbrigade special | Jèk, de vogels hebben trek! Omdat er steeds meer mensen, gebouwen en asfalt komt, wordt het voor vogels steeds moeilijker om voedsel te vinden. Tim en zijn brigade komen in actie en helpen de patrijs, zodat die meer plekken heeft om eten te vinden. Ze geven tips wat jij thuis kan doen om de vogels aan meer voedsel te helpen. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1734258 970.96 2031-04-30T10:00:00+00:00 2218 2024-05-25T07:00:00+00:00 yes no natuur asfalt vogel https://schooltv.nl/video-item/steken-en-prikken-op-vakantie-de-riftrekkervis 2024-05-02T08:03:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45788.w613.r16-9.c7577d2.webp Steken en Prikken: Op Vakantie | De riftrekkervis Emma of Jurre laat zich bijten door de riftrekkervis. Deze vis valt je aan met zijn bekkie en is heel agressief. Hij geeft veel om zijn territorium en is dus heel beschermend. Wie laat zich bijten door de riftrekkervis? https://player.ntr.nl/index.php?id=BV_101411053 897.099 2031-04-30T17:00:00+00:00 2771 2024-06-01T17:00:00+00:00 yes no natuur vis https://schooltv.nl/video-item/raad-eens-wat-ik-doe-architect 2024-05-13T06:40:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45679.w613.r16-9.c4d90c0.webp Raad eens wat ik doe | Architect Welk beroep zit er deze keer in de mysterie box? Is het een brandweer, een conducteur, een dj of een heel ander beroep? Drie kinderen gaan door middel van een spel op zoek naar het juiste beroep. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1734273 937.6 2031-04-30T10:00:00+00:00 2261 2024-05-12T07:00:00+00:00 yes no beroep architectuur https://schooltv.nl/video-item/raad-eens-wat-ik-doe-steward 2024-05-21T08:08:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45705.w613.r16-9.db3515b.webp Raad eens wat ik doe | Steward Welk beroep zit er deze keer in de mysterie box? Is het een brandweer, een conducteur, een dj of een heel ander beroep? Drie kinderen gaan door middel van een spel op zoek naar het juiste beroep. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1734274 905.72 2031-04-30T10:00:00+00:00 1075 2024-05-19T07:00:00+00:00 yes no beroep vliegtuig https://schooltv.nl/video-item/raad-eens-wat-ik-doe-brandweer 2024-05-02T08:12:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45747.w613.r16-9.68277fe.webp Raad eens wat ik doe | Brandweer Welk beroep zit er deze keer in de mysteriebox? Is het een brandweer, een conducteur, een dj of een heel ander beroep. Drie kinderen gaan door middel van een spel op zoek naar het juiste beroep. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1734275 943.685 2031-04-30T10:00:00+00:00 2585 2024-05-26T07:00:00+00:00 yes no beroep brandweer https://schooltv.nl/video-item/food-for-thought-in-de-klas-intensieve-veeteelt-in-de-vs 2024-05-30T09:53:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45636.w613.r16-9.035e360.webp Food for Thought in de klas | Intensieve veeteelt in de VS De Verenigde Staten produceren en exporteren het meeste vlees ter wereld. Amerikanen eten gemiddeld zo’n 120 kilo vlees per persoon per jaar. Ter vergelijking: in Nederland is dat 38 kilo. In de Verenigde Staten wordt hard gezocht naar oplossingen om hun bevolking in de toekomst van voedsel te kunnen voorzien. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20192274 675.04 2031-05-01T22:00:00+00:00 1366 2024-05-02T08:04:19+00:00 yes no veeteelt voedsel voedselkwaliteit globalisering https://schooltv.nl/video-item/food-for-thought-in-de-klas-duurzame-landbouw-in-de-vs 2024-10-22T13:22:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45637.w613.r16-9.7818321.webp Food for Thought in de klas | Duurzame landbouw in de VS Ook in de Verenigde Staten van Amerika is men op zoek naar nieuwe manieren van duurzame productie van voedsel. Consumenten willen vers en smaakvolle groenten en fruit. Dat kan worden gerealiseerd door de inzet van innovatieve, verticale landbouw in de buurt van de stad. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20192276 470.48 2031-05-01T22:00:00+00:00 1071 2024-05-02T08:05:04+00:00 yes no landbouw duurzaamheid globalisering innovatie https://schooltv.nl/video-item/food-for-thought-in-de-klas-kenia-de-groentetuin-van-europa 2024-05-30T09:53:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45638.w613.r16-9.6647317.webp Food for Thought in de klas | Kenia, de groentetuin van Europa Dagelijks komt er veel voedsel Europa binnen, zoals: sperziebonen, paksoi, sugarsnaps, basilicum, mango’s en bloemkool. Veel van deze producten worden in Afrika verbouwd. Kenia is één van de landen die landbouwproducten exporteert naar Nederland, producten die ook in Nederland zelf verbouwd zouden kunnen worden. Het stabiele klimaat en de extreem lage lonen, wegen op tegen de transportkosten voor deze producten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20192278 645 2031-05-01T22:00:00+00:00 1052 2024-05-02T08:06:52+00:00 yes no landbouw Kenia productieproces globalisering https://schooltv.nl/video-item/food-for-thought-in-de-klas-de-nijlbaars-uit-kenia 2024-05-30T09:54:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45639.w613.r16-9.78ce703.webp Food for Thought in de klas | De nijlbaars uit Kenia Op Schiphol komen dagelijks containers vol met voedsel uit Afrika aan. Van daar wordt het doorgevoerd naar de rest van Europa. Ook diepgevroren vis wordt per vliegtuig naar Europa vervoert. Uit Kenia komt onder andere de Nijlbaars uit het Victoriameer. Een vis die door de mens is uitgezet in het Victoriameer. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20192279 634.52 2031-05-01T22:00:00+00:00 340 2024-05-02T08:09:22+00:00 yes no vis Kenia productieproces globalisering https://schooltv.nl/video-item/superkassen-in-china-geautomatiseerde-tuinbouw-met-nederlandse-hulp 2024-05-02T09:17:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45640.w613.r16-9.cb78a06.webp Superkassen in China | Geautomatiseerde tuinbouw met Nederlandse hulp Rond steden verschijnen volautomatische hightech kassen, veelal testlocaties waar apparatuur zoals robots en landbouwdrones nog worden ontwikkeld en getest. Op ruim 1 uur rijden van Shanghai in Jiashan staat het gloednieuwe Nederlandse Chinese hightech slateeltproject. Net als bij veel van de hightech kassen zijn ook hier Nederlandse bedrijven betrokken bij de bouw van de kassen en de installaties. Ik ben jarenlang bezig om mensen te overtuigen om op deze manier te kunnen telen. Simon Lin is opgegroeid in Nederland en is hier bedrijfsleider. Ik moet alle burgemeesters, partijvoorzitters overtuigen op deze manier hebben we lekkere groente en betere groente in plaats van in de grond. Dan denken ze ja, die gozer, die is niet goed bij zijn hoofd. De volgende generatie kassen, wij noemen dat de superkassen, die is van vanaf zaaien tot oogst is volledig geautomatiseerd. En dan zijn we ook niet meer afhankelijk van weer, energie en van de locatie. Wij willen binnen vijf jaar dit gaan realiseren zodra dat we echt low-carbon gaan werken. Ik geloof heilig in dat dit de toekomst is. Duurzaam telen. China is wel groot, maar echte teelbare grond is er niet zoveel. Alles teelt op grond of op weiland is niet meer haalbaar. China heeft deze technologie nodig om met een beperkte grond zoveel mogelijk productie uit te halen. Maar dan moet wel op een duurzame manier. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20192292 205.48 370 2024-05-02T09:05:59+00:00 yes no fruit groente tuinbouw China innovatie https://schooltv.nl/video-item/landbouw-in-de-woestijn-geautomatiseerde-tuinbouw-in-het-midden-oosten 2024-05-02T14:59:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45641.w613.r16-9.3e11a9b.webp Landbouw in de woestijn | Geautomatiseerde tuinbouw in het Midden-Oosten De Golfregio is nu nog voor 80 tot 90% afhankelijk van voedselimport. Daarom is men naarstig op zoek naar technologieën om met zo min mogelijk water voedsel te produceren voor de eigen markt. Door middel van verticale landbouw, gesloten kassasystemen en innovatieve irrigatie worden grote hoeveelheden voedsel lokaal geproduceerd. 150 kilometer buiten Abu Dhabi wordt weer op een heel andere manier sla gekweekt in een geautomatiseerde hightech kas. De nieuwste technologie en expertise wordt uit het buitenland gehaald. In veel gevallen uit Nederland. Variërend van de kassa zelf tot airconditioning, monitors, systemen en watermanagement. We proberen na te streven dat het water wat de kas verlaat in de sla zit en nergens anders. Alles wat watergerelateerd is, gebeurt hier. Het inkomende bronwater wordt eerst door een omgekeerde osmose heen gehaald om het compleet te ontsluiten en geschikt te maken voor gebruik in onze kas. Wat bedoel je met die osmose? Een omgekeerde osmose-installatie is feitelijk een systeem wat van zoutig water zoet water maakt en daarna wordt het opgeslagen in grote silo's. Daarna wordt het nogmaals behandeld. Onder andere door het toevoegen van nutriënten, waarna het weer de kas in wordt gestuurd om aan de planten te geven. Teelt van buiten naar binnen halen biedt heel veel voordelen. Je bent niet meer afhankelijk van weersomstandigheden. Je kan het optimale klimaat creëren dat je plant zo goed mogelijk presteert. Je hoeft minder bestrijdingsmiddelen te gebruiken om ongedierte weg te halen. Plus het feit dat je ook ineens het hele jaar door kan gaan telen. Ook een beetje gek toch dat we waarom we dat nou hier gaan doen? Als je kijkt hoe wij nu in in de glastuinbouw een kunstmatig klimaat kunnen creëren in zo'n kas, dan maakt het eigenlijk niet uit waar die staat. Ik zal niet zeggen dat we over tien jaar een kas op de maan gaan bouwen, maar ik zal ook niet beweren dat het onmogelijk is. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20192293 252.48 963 2024-05-02T09:08:16+00:00 yes no landbouw Midden-Oosten groente tuinbouw innovatie https://schooltv.nl/video-item/online-supermarkt-in-china-een-volautomatische-bezorgservice 2024-05-02T09:30:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45642.w613.r16-9.b75a335.webp Online supermarkt in China | Een volautomatische bezorgservice De automatisering is overal terug te zien. Robotautootjes in de bezorging. Robots in de kassen. Landbouwdrones en automatische kranen in één van China's grootste havens die van Xingdao. Met de toename van online boodschappen doen is de volautomatische bezorgservice niet meer weg te denken uit het Chinese straatbeeld en een belangrijke schakel in de voedselketen. Deze robotautootjes van Alibaba rijden sinds 2020 in diverse Chinese steden rond. Het autootje wordt geladen en vertrekt naar de buurt waar de consument zich bevindt en vandaar worden de goederen opgepikt en vervolgens afgeleverd bij de mensen thuis. In dit distributiecentrum in een buitenwijk van Shanghai wordt het online bestelde voedsel vers aangeleverd, bereid, verpakt en op dezelfde dag nog bij de consument bezorgd. Het is het meest geavanceerde hightech voedselproductiecentrum van Fresh Hypo, een platform van winkelgigant Alibaba voor de bezorging van verse producten. Ze gebruiken slimme robots, AI en andere technologie. Daarmee kunnen ze dagelijks meer dan 2,8 miljoen producten sorteren. Er zijn inmiddels zeven van dit soort voedselproductiecentra in China. Deze vestiging levert haar producten aan meer dan honderd winkels in Shanghai en omgeving, waar de online bestelde producten worden verzameld en thuisbezorgd. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20192294 188.2 689 2024-05-02T09:26:15+00:00 yes no innovatie supermarkt China robot https://schooltv.nl/video-item/dadels-vruchten-uit-het-midden-oosten 2024-05-02T09:40:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45643.w613.r16-9.d8cc440.webp Dadels | Vruchten uit het Midden-Oosten De dadel is de chocolade van de Arabische wereld. Dadels groeien in trossen aan dadelpalmbomen in de vruchtbare delen van de woestijn. Ze zitten boordevol natuurlijke suikers en vitaminen. Het is dan ook niet gek dat de dadel al eeuwenlang basisvoedsel is voor mensen in het Midden-Oosten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20192295 69.56 416 2024-05-02T09:36:58+00:00 yes no Midden-Oosten woestijn fruit https://schooltv.nl/video-item/food-for-thought-in-de-klas-koeien-in-de-woestijn 2024-05-30T09:54:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45644.w613.r16-9.55b12f7.jpg Food for Thought in de klas | Koeien in de woestijn In de landen van het Midden-Oosten heerst een droog woestijnklimaat. Toch groeit de bevolking gestaag door. Voor die groeiende bevolking is voedselzekerheid belangrijk. Veel landen proberen zelfvoorzienend te worden ondanks een tekort aan zoet water en gebrek aan vruchtbare landbouwgrond. Met waterbesparende oplossingen, zoals gesloten kassystemen, veestallen met ‘airco’ en innovatieve irrigatie lukt het steeds meer voedsel lokaal te produceren. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20192277 590.12 2031-05-01T22:00:00+00:00 899 2024-05-02T08:06:01+00:00 yes no Midden-Oosten globalisering veeteelt https://schooltv.nl/video-item/food-for-thought-in-de-klas-voedselproducent-china 2024-05-30T09:54:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45661.w613.r16-9.9b52896.webp Food for Thought in de klas | Voedselproducent in China China loopt voorop in landbouwkundig onderzoek en ontwikkeling, zoals kunstmatige intelligentie, maar ook zaadveredeling om tot gewassen te komen die beter bestand zijn tegen droogte, zout en plagen. De automatisering is overal terug te zien, van robotautootjes in de bezorging en plukrobots en landbouwdrones tot volautomatische kranen in de indrukwekkende havens. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20192280 673.16 2031-05-01T22:00:00+00:00 800 2024-05-02T08:10:46+00:00 yes no China globalisering voedsel https://schooltv.nl/video-item/de-weg-van-de-avocado-groen-fruit-uit-kenia 2024-05-02T11:34:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45646.w613.r16-9.16baabc.webp De weg van de avocado | Groen fruit uit Kenia Mombassa Port is the largest port eastern Africa. Maersk is the largest carrier in Africa. In Africa, we have a 35% market share of every container that goes in and out on the ocean. We are shipping beans, peas, carrots, broccoli, whatever it might be. When you look at the fruits the majority of that is the avocados. The avocado exports out of Kenya have been growing year on year significantly. Last year alone Maersk shipped half billion avocados from Kenya to Europe. 50% of that when to Holland actually. There's a lot of trees being painted, a lot of supply has to come to the market. Not only Kenya but Tanzania as well. So the future is looking bright. Het kweken van avocado's en het exporteren ervan heeft een enorme vlucht genomen. You can see now the younger fruits. What are your main export markets? Mostly in Europe, they will go to the Netherlands. Spain, Italy, some will go to the Middle East actually as well. Kenya is Africans best now in avocado export. So tells you how much volume we have compared for our neighbors and our African countries. How long does it take to Rotterdam, do know how how many days? 24, 28, depending. We enhance the shelf life and we delay ripening. So that by the time we have 30, 28 days or 24 days two transit time depending on the destination, the crops still arrives in good condition. And we make sure that we are within the optimals temperatures from here to the destination. We have a specialized container called a controlled atmosphere container which not only regulates the temperature, but it regulates the gas content as well, the carbon oxide, the oxygen. When it's exported to Europe, we bring it back into Kenya empty. We get it ready for the next shipment and then we deliver it to the farm, the cold storage pack house. Some of the bigger farms they have pack houses on their forms. We can deliver de container there and we can load directly from this. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20192316 180.36 331 2024-05-02T11:27:54+00:00 yes no fruit exporteren Kenia https://schooltv.nl/video-item/kamelenmelk-melkproducten-in-het-midden-oosten 2024-05-02T11:40:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45647.w613.r16-9.defc603.webp Kamelenmelk | Melkproducten in het Midden-Oosten Kamelen hebben zich heel goed aangepast aan het leven in de woestijn en hebben weinig water nodig. Ze zijn daarom zeer geschikt om in dit klimaat melk te produceren. All Inn Farms is een van de grootste kamelenboerderijen in de Emiraten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20192317 169.96 277 2024-05-02T11:34:49+00:00 yes no Midden-Oosten kameel melk exporteren innovatie https://schooltv.nl/video-item/de-lacota-traditionele-veeteelt-van-de-buffalo-nation 2024-05-02T13:05:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45648.w613.r16-9.9f6c3c3.png De Lacota | Traditionele veeteelt van de ‘Buffalo Nation’ In Rosebud, South Dakota probeert de inheemse bevolking terug te keren naar hun traditionele voedselsysteem. We have roughly over 1200 head of animals. Right now they're claiming it is the largest native, owned and managed herd in the world. So they're a 100% self sustainable. We don't do anything. We don't tag them in in the field like anything like you would in the cattle industrie. They're completely hands off. They calf on their own. We don't do any supplementary feeds or minerals or salt or anything like that. Everything is 100% grassfed natural. No antibiotica or supplementary feeds or anything like that. So everything from these animals we can utilize. So who's the head of the family? So right now out of this group I'd identify that big bull down there as the the leader, the mature herd bull. We evolved from these animals. We once were the buffalo the pte oyate and that means the buffalo nation. So everything that we do culturally through our ceremonies our dances, the way we have our family structures are pte oyate, is how we function and we learn from these animals. What that means is that whole animal, hide, skull, meat, organs...Everything went to feed our people. So we're regaining that connection that we lost over time. Met de buffels en kleinschalige boerderijen probeert men gezonder voedsel op tafel te krijgen. So being able to get that food back into the culture and into the food systems and being able to have a adequate processing facility is going to be able to give us more reasoning to harvest that meat for our people, get that food back in the diet of the people and this is definitely, definitely needs a change. De gezondheidssituatie van de Lakota-stammen is dramatisch slecht met veel voedingsgerelateerde ziekten zoals diabetes en een levensverwachting die dertig jaar lager is dan het Amerikaanse gemiddelde. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20192326 184.08 242 2024-05-02T12:14:47+00:00 yes no veeteelt Amerika rund https://schooltv.nl/video-item/legbatterijen-in-china-end-to-end-pluimveeproductie 2024-05-02T13:20:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45649.w613.r16-9.c51b89e.png Legbatterijen in China | End-to-end pluimveeproductie In de provincie Hunan staat sinds 2017 het eerste beursgenoteerde bedrijf voor vers pluimvee. De kippen zitten hier in legbatterijkooien met krappe leefruimte. In Europa is dit al meer dan tien jaar verboden vanwege dierenwelzijn, maar in China wordt 99,9% van de kippen in legbatterijen gehouden. Alternatieve houderijen zijn zeldzaam. Het bedrijf heeft een aparte afdeling met broedkasten waar bevruchte eieren worden uitgebroed. Met de hand wordt het geslacht van het kuiken gecheckt en de haantjes gescheiden van de hennetjes. Haantjes leggen geen eieren en worden vernietigd. De overgebleven kuikens worden ingeënt. Na ongeveer zes weken zijn de kuikens volgroeid. Eenmaal slachtrijp worden ze in hetzelfde bedrijf geslacht. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20192331 183.52 655 2024-05-02T13:11:43+00:00 yes no kip veeteelt China https://schooltv.nl/video-item/pluimvee-in-het-midden-oosten-van-zelfvoorziening-naar-export 2024-05-02T14:55:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45650.w613.r16-9.a206000.png Pluimvee in het Midden-Oosten | Van zelfvoorziening naar export You cannot operate as small farms. You really need to have a large scale farms to be able to commercially make sense. In terms of turnover, we actually have around the quarter a billion dollar from all sectors that we have farming capabilities, manufacturing capabilities and distributing capabilities. In many European countries you would find farming companies, manufacturing companies and distributors. What we have is, we provide end-to-end from the farm to the shelf. So the way that we operate is that we have our own farms, our own farm supply, the factory we produce the products on daily bases and then it goes to our distribution center. In distribution center we provide the fresh food to 15 thousand sales points on a daily basis. We have our own plants to be able to fully cover all the poultry requirement of the over the next 5 tot 10 years. In Saoedi-Arabië is men nog ambitieuzer en willen ze niet alleen minder afhankelijk zijn van import, maar zelfs de grootste voedselexporteur van de regio worden. Dit pluimveebedrijf voor eieren en vleeskippen is de grootste in het Midden-Oosten. Per dag worden meer dan 1 miljoen kippen halal geslacht, handmatig en niet verdoofd. Dat zijn er elf per seconde. En ook hier verzorgt het bedrijf de volledige toeleveringsketen. Van het grootbrengen van de dieren, het slachten tot aan het verpakken en het transport naar de supermarkt. Het gebeurt allemaal in één bedrijf. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20192362 162.8 202 2024-05-02T13:54:19+00:00 yes no kip veeteelt Midden-Oosten exporteren https://schooltv.nl/video-item/voedselverspilling-in-kenia-oplossingen-voor-het-terugbrengen-van-verspilling 2024-05-02T14:56:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45652.w613.r16-9.2741977.png Voedselverspilling in Kenia | Oplossingen voor het terugbrengen van verspilling Ondanks de stijgende voedselproductie in Kenia verliest het land jaarlijks $ 1,5 miljard door voedselverspilling. Globally one third of all food produced is lost and wasted. So if you think about the amount of tonnage that is huge and if you zoom into Sub-Saharan Africa actually half of fruits and vegetables never reach consumption. In Kenia en in veel andere landen in Oost-Afrika gaat een groot deel van de productie verloren tijdens het productieproces, tijdens de opslag en gedurende het transport. Claire van Enk is opgegroeid in Kenia. Ze gaf een paar jaar geleden haar zakelijke carrière in managementadvisering op en begon Farm to Feed, een bedrijf dat zoekt naar een oplossing voor het probleem van de enorme voedselverspilling. We are a start-up focusing on food rescue in Kenya. Why does food needs to be rescued? Yeah, so it has multiple different reasons, so perhaps I make it very practical. So just to show you little bit of the difference, right? So this is a great one capsicum and this is sort of the the other looking capsicum. It's just as fresh, it's grown from the same seeds, so farmers are dependent on brokers if things look different. Obviously, don't collect it from farms because there is like a higher risk. There's so many factors that go into growing that perfect looking size and vegetables that especially in a country like Kenya where not everything is super controlled in green houses and knowledge and things like that, it is just very difficult for farmers to grow exactly everything according to the specs. En the paradox is that one out of three canyons faces food and security at the same time we're throwing away all this food, not far away from urban centers. In Kenya a lot of people are dependent on farming. They have a farming background. They come from rural areas. There's so much sweat and tears going into growing food. Then you can imagine if even 10%, you can't sell or 20% and sometimes up to 50% and sometimes actually entire harvests come out looking small and you can imagine that if you don't earn income from your harvest, you don't have security to buy seeds for your next harvest. Farm to Feed verzamelt gegevens over de oorzaken van voedselverspilling. Komt het door droogte, door slechte zaden of zijn er andere factoren in het spel? Ondertussen koopt men oogsten op die verloren dreigen te gaan en delen dit voedsel uit in sloppenwijken. the fact that this exists, that this exists that this level is devastating. Africa's population is doubling by 2050. With that we have to double the farming practices and double the waste, that makes no sense. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20192363 238.24 255 2024-05-02T13:59:50+00:00 yes no landbouw Afrika innovatie https://schooltv.nl/video-item/hightech-tuinbouw-in-de-vs-geautomatiseerde-verticale-landbouw 2024-05-02T14:58:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45651.w613.r16-9.4bd619d.png Hightech tuinbouw in de VS | Geautomatiseerde verticale landbouw Dichtbij of zelfs in steden zien we deze vertical farms opkomen. Ze maken maximaal gebruik van de beperkte ruimte door op een innovatieve manier groente te kweken. Dicht bij de consument, zodat het dezelfde dag nog vers in de winkel ligt. Anyone in vertical farming will tell you that we envision a future where all farms look like this. But I think the reality is soil erosion happening. Climate change is happening, all those things mean the volume of produce that the field can produce is declining and at the same time, the population is growing, so we need more food, but we have less viable land to produce it and so we need to diversify where food comes from and if we bring more food production indoors into stable, totally controlled environments that have consistent output. That's how we sort of make up that gap. De gouden toekomst van vertical farms in de VS is, anders dan voorspeld, tanende. De meeste vertical farms zijn niet winstgevend genoeg vanwege de hoge energiekosten en hoge opstartkosten. Zij hebben hun deuren al moeten sluiten. Investeerders die snel rendement willen, trekken zich terug. Een uitzondering is Plenty. Zij hebben $ 1 miljard gekregen om hun opstart te financieren. Deze nieuwste vertical farm staat in Los Angeles, midden in de wijk Compton en produceert ruim 2 miljoen kilo bladgroenten per jaar. So I think what the Compton farm here represents is really what the future of farming can look like. What you see is a ton of technology that makes an operation of this scale and such a small space possible. So everything from AI to robotics, all kinds of sort of machinery and machine learning is that really automate the farm make it super efficient. When you look into the farm, we're growing truly vertically, hanging from sort of ceiling, on vertical towers hanging from the ceiling, multiple stories high. That unlocks a lot of releasing benefits for us. One of which is how much we can grow in a really small space. And I would say wield is really the matrix or any farm that's at the heart of your economics. So the more we can grow, you know, the more we are able to operate a farm that is profitable. This farm is designed to be able to grow up to four and a half million pounds of leafy greens a year. Our goal is we want to put farms a closer to distribution centers, which means it gets on store shelves faster, so we can get product on shelf as quickly as the day after we pick it here. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20192365 205.28 781 2024-05-02T14:02:37+00:00 yes no groente innovatie landbouw Amerika https://schooltv.nl/video-item/poppenjurkje-van-rosie-ik-ben-onzichtbaar 2024-05-03T07:00:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45654.w613.r16-9.960bda3.webp Poppenjurkje van Rosie | Ik ben onzichtbaar Middels voorwerpen die Joodse kinderen tijdens de Tweede Wereldoorlog achterlieten, wordt aan de hand van interviews en stopmotion verteld wat hen overkwam. Deze keer: het verplegersuniformpje van Rosie. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20192357 241.301 158 2024-05-02T13:40:55+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog jodenvervolging https://schooltv.nl/video-item/tafelvoetbalspel-van-nico-ik-ben-onzichtbaar 2024-05-03T07:01:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45655.w613.r16-9.6cb2b04.webp Tafelvoetbalspel van Nico | Ik ben onzichtbaar Middels voorwerpen die Joodse kinderen tijdens de Tweede Wereldoorlog achterlieten, wordt aan de hand van interviews en stopmotion verteld wat hen overkwam. Deze keer: het tafelvoetbalspel van Nico. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20192364 220.821 149 2024-05-02T14:00:00+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog jodenvervolging https://schooltv.nl/video-item/het-poppenhuis-van-marjan 2025-10-02T09:48:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45656.w613.r16-9.fe88331.webp Het poppenhuis van Marjan | Ik ben onzichtbaar Middels voorwerpen die Joodse kinderen tijdens de Tweede Wereldoorlog achterlieten, wordt aan de hand van interviews en stopmotion verteld wat hen overkwam. Deze keer: het poppenhuis van Marjan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20192366 192.234 340 2024-05-02T14:06:38+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog jodenvervolging https://schooltv.nl/video-item/de-riem-van-leontien-ik-ben-onzichtbaar 2024-05-03T07:02:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45657.w613.r16-9.396de11.webp De riem van Leontien | Ik ben onzichtbaar Middels voorwerpen die Joodse kinderen tijdens de Tweede Wereldoorlog achterlieten, wordt aan de hand van interviews en stopmotion verteld wat hen overkwam. Deze keer: de riem van Leontien. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20192454 184.32 181 2024-05-02T14:14:10+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog jodenvervolging https://schooltv.nl/video-item/de-blouse-van-bertie-ik-ben-onzichtbaar 2024-05-03T07:02:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45658.w613.r16-9.1cb20d7.webp De blouse van Bertie | Ik ben onzichtbaar Middels voorwerpen die Joodse kinderen tijdens de Tweede Wereldoorlog achterlieten, wordt aan de hand van interviews en stopmotion verteld wat hen overkwam. Deze keer: de blouse met kogelgaten van Bertie. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20192455 196.309 164 2024-05-02T14:27:11+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog jodenvervolging https://schooltv.nl/video-item/de-viool-van-alida-ik-ben-onzichtbaar 2025-10-03T10:29:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45659.w613.r16-9.1f2f91c.webp De viool van Alida | Ik ben onzichtbaar Middels voorwerpen die Joodse kinderen tijdens de Tweede Wereldoorlog achterlieten, wordt aan de hand van interviews en stopmotion verteld wat hen overkwam. Deze keer: de kleine viool van Alida. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20192457 230.997 371 2024-05-02T14:35:18+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog jodenvervolging https://schooltv.nl/video-item/nieuwsuur-in-de-klas-ingrijpen-in-het-criminele-brein 2024-05-03T14:07:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45662.w613.r16-9.1fc5cdc.webp Nieuwsuur in de klas | Ingrijpen in het criminele brein Bij het onderzoeken van hersenen van criminelen blijkt dat een groot deel van hen hersenschade heeft. Komt criminaliteit dan door hersenschade? Hoe gaat zulk onderzoek, en kun je met die kennis ook criminaliteit voorkomen door middel van hersenstimulatie? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20192664 454.48 2031-05-02T22:00:00+00:00 780 2024-05-03T13:38:21+00:00 yes no crimineel hersenen psychische stoornis https://schooltv.nl/video-item/nieuwsuur-in-de-klas-wel-of-geen-medicijn-tegen-hiv 2024-05-03T14:10:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45663.w613.r16-9.4806d37.webp Nieuwsuur in de klas | Wel of geen medicijn tegen hiv Hiv is in het Westen geen dodelijk virus meer, maar een chronische aandoening. Met hiv-remmers wordt het virus in toom gehouden. Onderzoekers proberen een manier te vinden om patiënten te laten genezen van hiv, dat is de volgende stap. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20192665 574.96 2031-05-02T22:00:00+00:00 351 2024-05-03T13:42:29+00:00 yes no aids virus stamcel https://schooltv.nl/item/van-stem-tot-politiek-gescripte-chat-over-politiek-en-democratie 2024-06-19T08:48:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45668.w613.r16-9.383f6de.png Van stem tot politiek | Gescripte chat over politiek en democratie Een samenleving kan niet zonder politiek. Politiek is de manier waarop er keuzes gemaakt worden voor de samenleving, vaak door middel van democratie. Door te stemmen, oefenen mensen invloed uit op de toekomst van hun gemeente, provincie of land. Vanaf 18 jaar mogen we kiezen wie ons vertegenwoordigt in de gemeenteraad, Provinciale Staten, Tweede Kamer of het Europees Parlement bij verkiezingen. Deze gescripte chat is gebaseerd op de EDUbox Politiek van de VRT. Klik op de afbeelding om te beginnen en ga in gesprek met Marleen de Rooy, parlementair verslaggever bij de NOS. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 712 2024-05-06T08:11:00+00:00 yes no politiek democratie verkiezingen https://schooltv.nl/video-item/waarom-hebben-we-bomen-nodig-om-te-kunnen-ademen-bomen-en-algen-zetten-co2-om-naar-zuurstof 2024-05-13T09:59:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45683.w613.r16-9.046f8f4.webp Waarom hebben we bomen nodig om te kunnen ademen? | Bomen en algen zetten CO2 om naar zuurstof Ja, lekker buitenspelen. Hartstikke fijn in de frisse lucht en lucht, daar is er altijd genoeg van om in te ademen met verse zuurstof. Maar hoe komt die zuurstof in de lucht? Nou, daar helpt de natuur ons bij. Bijvoorbeeld de bomen. Daar zijn er meer dan 3 biljoen van in de wereld. Dat zijn 422 bomen per persoon op aarde, want er zijn zo'n 8 miljard mensen. De bomen maken zuurstof. Dat gebeurt in de boom en dat heeft te maken met CO2. CO2, oftewel koolstofdioxide, is een gas dat in de lucht zit. Bomen en planten halen die CO2 uit de lucht en slaan het op in hun bladeren, stam en wortels. Samen met zonlicht en water maakt de boom er zuurstof van. Dit hele proces heet met een moeilijk woord fotosynthese. De zuurstof komt via de bladeren in de lucht. Maar zuurstof komt niet alleen van bomen en planten. Het grootste deel komt uit de zee. Algen die in water leven zetten net als bomen CO2 om in zuurstof. En algen zijn er nog veel meer dan bomen. Ontelbaar bijna. Een groot deel van de zuurstof die jij en ik inademen komt dus van algen af. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20193933 84.96 5516 2024-05-13T09:07:00+00:00 yes no zuurstof boom alg fotosynthese https://schooltv.nl/video-item/hoe-wordt-water-drinkwater-op-zoet-water-moet-je-zuinig-zijn 2024-05-13T13:40:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45684.w613.r16-9.c5f8b6e.webp Hoe wordt water drinkwater? | Op zoet water moet je zuinig zijn Waar drinkwater vandaan komt? Ja, uit de kraan natuurlijk, maar daarvoor dan? Want die buis die bij de kraan eindigt, waar begint die precies? Nou, hier bijvoorbeeld bij één van de tien waterbedrijven in Nederland. Het grootste deel van ons drinkwater is grondwater. Dichter bij de zee is het grondwater te zout, dus daar gebruiken ze vaak water uit de rivieren en meren. En voor je het kunt drinken, wordt het water goed schoongemaakt bij de waterbedrijven. Het wordt gefilterd, gezeefd. En de bacteriën worden eruit gehaald. Dan pompen ze het in de waterleidingen die door heel Nederland lopen. En zo kan het dus uit de kraan komen. Raakt het dan niet ooit op, denk je misschien? Nou, zeker wel. Stel dat dit al het water op aarde is. Dat is bijna allemaal zout water van de oceanen. Dit kleine deel, ongeveer 3%, is zoet water. Veel daarvan is trouwens ijs, zoals op de Noordpool. En maar dit kleine deeltje van dat zoete water is water dat mensen kunnen drinken. Daarom moeten we er zuiniger op zijn, zeggen wetenschappers. Want in sommige landen is er nu al een groot tekort aan water. In Nederland is het water nog lang niet op. En wetenschappers werken hard aan oplossingen, zodat mensen op droge plekken ook genoeg water hebben. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20193984 94.2 3119 2024-05-13T13:39:00+00:00 yes no drinkwater water https://schooltv.nl/video-item/welk-snoep-is-wereldwijd-het-populairst-elk-land-heeft-zijn-eigen-snoep 2024-05-13T13:41:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45685.w613.r16-9.ee90b28.webp Welk snoep is wereldwijd het populairst? | Elk land heeft zijn eigen snoep snoep. Als je wel eens in het buitenland op vakantie bent geweest, heb je daar misschien veel van dezelfde soorten snoep gezien als die hier te koop zijn. Maar ieder land heeft ook zijn eigen snoep dat ze vooral daar eten. In Nederland bijvoorbeeld drop. Het is dus niet zo makkelijk te zeggen welk snoep overal ter wereld veel wordt gegeten. We vroegen onze correspondenten wat er in het land waar zij wonen populair is. Dit zijn de populairste snoepjes in Amerika. Butter cups, chocolaatjes gevuld met pindakaas. Ze zijn al bijna honderd jaar oud en je hebt ze in zo'n honderd varianten met verschillende vulling, met verschillende chocola in verschillende maten. En schrik niet, Amerikanen die eten jaarlijks voor € 2,5 miljard van deze chocolaatjes. Hier in Zuid-Afrika eten kinderen graag fizzers. Fizzing betekent bruisen en als je dit eet, dan tintelt het in je mond. Het is eigenlijk een soort van plakkerige toffee. Kinderen vinden het ook leuk omdat je er figuurtjes mee kan maken. Chinese kinderen houden heel erg van zoetigheid. Ze eten heel veel fruit. Snoepjes ook aardbeien bijvoorbeeld op satéstokjes met suiker. Tanghulu heet dat in het Chinees. Maar je hebt hier ook, zo zie je heel veel meer soorten snoepjes. En de allerpopulairste hier zegt deze mevrouw bij deze winkel en dat is deze. Dat zijn pruimen, gedroogde pruimen met een klein beetje zout en die zijn best wel lekker. Door filmpjes op social media wordt sommige snoep uit het buitenland steeds bekender in Nederland, dus wie weet eten we over een heel aantal jaar wel allemaal hetzelfde snoep. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20193987 114 1958 2024-05-12T22:00:00+00:00 yes no snoep suiker cultuur social media https://schooltv.nl/video-item/de-reputatie-van-willem-van-oranje-buiten-de-randstad-niet-voor-iedereen-vader-des-vaderlands 2024-05-16T07:44:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45687.w613.r16-9.6e4b512.webp De reputatie van Willem van Oranje buiten de Randstad | Niet voor iedereen vader des vaderlands Willem van Oranje is vooral een Hollandse held. De vader des vaderlands heeft buiten de Randstad een uiterst bedenkelijke reputatie. We zien hier twee schilderijen die te maken hebben met de inval van de soldaten van Willem van Oranje. Die stond hier dus voor de poort met 24.000 soldaten. Maar het stadsbestuur wilde hem niet binnenlaten. En toen heeft Willem van Oranje opdracht gegeven: stad innemen en plunderen. En dat ging op een hele bloederige wijze, ging dat gebeuren. En je ziet hier op dit schilderij dus de kartuizer monniken die worden vermoord en de bloedstraal die spuit twee meter hoog uit de schedel. Maar aan deze kant wordt het natuurlijk nog erger. Even buiten de stadspoorten worden mensen opgehangen aan de galg, maar ook gewoon in stukken gesneden. Hier was de bittere ellende. En als je kijkt naar de geschiedenis van wat nu de Achterhoek is. Het was een half bijna ontvolkt gebied, maar nog wat boeren in opstand kwamen omdat Willem van Oranje de boel wilde platbranden alsof er geen mensen woonden. Zutphen ging vijf keer heen en weer. Dat was het Aleppo van de 80-jarige Oorlog. Ja, en door wie komt dat nou? Door deze pipo. Als je meeloopt kun je hier door dat kijkgat kun je de schedel van die kartuizer monniken nog zien. Het gebied wat wij nu Limburg noemen was van oudsher katholiek en had natuurlijk met de protestantse natie niks te makken en ook niet met Willem van Oranje. Dat was een vijand, dat was een moordenaar. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20194098 104.28 263 2024-05-14T12:33:00+00:00 yes no Willem van Oranje Tachtigjarige Oorlog Nederland https://schooltv.nl/video-item/waarom-hangen-we-slingers-en-ballonnen-op-bij-een-verjaardag-versiering-voor-de-jarige-job-of-jet 2024-05-14T12:49:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45688.w613.r16-9.25cf86b.webp Waarom hangen we slingers en ballonnen op bij een verjaardag? | Versiering voor de jarige Job of Jet Lang zal ze leven, lang zal ze leven... Liedjes zingen, trakteren, taart eten en cadeautjes krijgen, het hoort er allemaal bij op je verjaardag. Het wordt gedaan door jong en oud. Hoera! Gefeliciteerd. Dank je wel! Ballonnen, mijn lievelings voor een verjaardag. Vlaggetjes. Dit zijn korte vlaggetjes, die zijn ook heel mooi. Maar waar komt die traditie met slingers en ballonnen inderdaad vandaan? Dat is niet helemaal duidelijk. Vroeger geloofden sommige volken dat geesten bestonden. Er gaan verhalen dat ze slingers ophingen om die geesten blij te maken. Vonden die de slingers mooi, dan werd gehoopt dat ze de jarige er nog een jaartje bij zouden schenken. Ballonnen werden per toeval bedacht door deze uitvinder in een lab in 1824. Hij deed proefjes met gassen waarmee hij opgeblazen ingewanden van varkens gebruikte. Pas later werden ballonnen van rubber gemaakt en als versiering ingezet. Hoe dan ook, het lijkt erop dat ballonnen en slingers er vooral zijn om aan de buitenwereld duidelijk te maken: hier is iemand jarig en daarnaast, zeg nou zelf, maakt het de boel ook meteen een stuk feestelijker. Ik voel me heel erg jarig. Hieperdepiep hoeraaaa! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20194108 82.6 736 2024-05-14T12:48:00+00:00 yes no verjaardag feest traditie https://schooltv.nl/video-item/wetensgappies-hoe-komt-het-dat-helium-onze-stem-vervormt-proefkonijnen 2024-06-13T09:13:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45693.w613.r16-9.b397a03.webp Wetensgappies: hoe komt het dat helium onze stem vervormt? | Proefkonijnen Hallo, leuk dat je er bent! Ik ken helium eigenlijk alleen maar vanwege dit. Maar hoe komt dit nou? Helium is een heel uniek gas. Het is namelijk geurloos, smaakloos en het is heel licht en het is één van de lichtste gassen die we hebben. Het is namelijk zeven keer lichter dan de lucht om ons heen en ik kan het laten zien waarom helium zo licht is. We kunnen het wegen namelijk. Laat maar eens even zien. Nou, we hebben hier een lege fles. Ja, flesje is nu vijftien gram. Vanaf hier met een heliumballon vastmaken. Oké, dus nu zit de heliumballon eraan en dan is die nog maar tien gram tien gram. En hoe kan het dan dat het zoveel lichter is? Door de ballon met helium tilt het flesje een beetje op, waardoor die dus lichter is geworden. Ik denk dat we allemaal wel die film kennen van dat ene huis waar allemaal ballonnen aan vastzitten en dat huis, dat wordt dan omhoog getild zeg maar. Kan dat nou echt? Of is dat gewoon nep? Het kan wel. Kijk maar, dit is echt. Dat is echt. Maar betekent dit dan ook dat we gewoon nu even onze studio kunnen laten zweven? We kunnen wel twee proefkonijnen laten zweven. Sahil en ik? Ja, ik had het altijd wel leuk geleken. Oh daar! Oh kijk, deze konijntjes. Kijk eens, laat hem heel even los. Oh ja, ik snap nu wat dan een beetje helium is en wat er voor zorgt dat iets omhoog gaat. Maar hoe komt het dan dat je stem dus ook vervormd? Om geluid te maken heb je lucht nodig, want lucht verplaatst door je stembanden, waardoor je dus klinkt zoals je nu klinkt als je normaal praat. Maar met helium omdat die lichter is, dat weten we nu, zorgt het ervoor dat de lucht veel sneller door je stembanden heen gaat en dus een hoge stem krijgt. Leipe shit ouwe. Noor, dank voor je verlichte kennis en als dank onze proefkonijnen wortel. Kijk eens hier zodat je niet met een lege maag naar huis gaat. Dank je wel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20194305 122.517 515 2024-05-15T11:25:00+00:00 yes no scheikunde chemie ballon stem https://schooltv.nl/video-item/waarom-laten-we-scheten-lucht-met-een-luchtje 2024-05-16T09:14:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45697.w613.r16-9.ab9abcb.webp Waarom laten we scheten? | Lucht met een luchtje Een scheet, ruft, windje, flatus. Het zijn allemaal woorden voor hetzelfde. Maar wat is het eigenlijk? Een scheet is eigenlijk een mengsel van gassen. Het grootste deel is lucht die we inademen. Het andere deel komt door bacteriën in onze darmen. Die verteren ons voedsel tot poep, waarbij allerlei gassen vrijkomen. Die gassen moeten eruit en dat is een scheet. Winden laten is dan ook hartstikke normaal. Iedereen doet het. Maar wist je dat sommige mensen er zelfs hun werk van maken? Dat gebeurde al in de Middeleeuwen. In Engeland gingen professionele rufters langs bij de koning om daar op commando een poepie te laten om iedereen te laten lachen. En wat dacht je van deze Fransman Joseph Puyol? Ruim honderd jaar geleden trok hij veel publiek met zijn windjesvoorstellingen. Hij werd dan ook wel de Franse schetenkoning genoemd. En de schetenkoning van nu komt uit Engeland, Paul Oldfield. Volgens hemzelf staat de langste scheet ooit dan ook op zijn naam. 59 seconden duurt ie. Zo'n lange wind kan je gerust een storm noemen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20194427 100.4 2682 2024-05-16T09:14:00+00:00 yes no spijsvertering darm geur https://schooltv.nl/video-item/hoe-is-hakken-ontstaan-dansen-op-gabbermuziek 2024-05-16T11:29:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45698.w613.r16-9.4a17ee4.webp Hoe is hakken ontstaan? | Dansen op gabbermuziek Meer dan dertig jaar geleden was housemuziek heel populair in Nederland. Op feesten wordt steeds hardere en snellere housemuziek gedraaid. Dat wordt gabberhouse genoemd. Muziek waar je met je gabber, oftewel je vriend of vriendin, op los kunt gaan. En mensen die van die muziek houden, noemen zichzelf gabbers. Ze zijn vaak kaal of hebben opgeschoren haar en dragen bijna altijd trainingspakken, sportschoenen en een bomberjack. Ook naar school. Hij ziet er gewoon uit als een gabber, maar hij is wel aardig. Gabbers dansen heel snel op de elektronische muziek en dat doen ze vooral door hun benen en armen snel en ritmisch te bewegen. Die dansstijl heet gabber, maar wordt ook wel hakken genoemd. In het begin kon ik het helemaal niet en daarna ging het heel makkelijk. Ik heb het geleerd van mijn zus, maar ze is ook een gabber en die gaat ook naar houseparty's. Maar als ik later vijftien of zestien ben dan ga ik ook. Je bent helemaal moe he? Ja, hoe komt dat nou? Het is gewoon. Het gaat gewoon te snel gewoon. Zo populair als gabber en hakken ooit was, is het nu niet meer. Toch zullen veel mensen die in de jaren negentig jong waren, je ouders dus ook, het zich nog goed herinneren. Er waren zelfs speciale houseparty's voor kinderen. We gaan straks even leuk naar binnen. En dan? Lekker hakken! Lekker feestvieren, hakken! Ja, misschien dat het nummer van Joost Klein hakken weer net zo populair maakt als toen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20194447 112.56 961 2024-05-16T11:27:00+00:00 yes no dansen subcultuur popmuziek https://schooltv.nl/video-item/wetensgappies-wat-is-de-moeilijkste-taal-van-de-wereld-proefkonijnen 2025-10-28T08:43:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45701.w613.r16-9.cef6023.jpg Wetensgappies: wat is de moeilijkste taal van de wereld? | Proefkonijnen Zelf spreek ik zes talen: Nederlands, some English, je parle un petit peu Français, hablo un poco de Español, (Arabisch). Maar ik wil er zelf nog veel meer leren. Jurre, jij en ik vroeg ons af wat is nou de moeilijkste taal ter wereld? Nou, na heel veel belletjes zijn we op zoek gegaan en kwamen we uit bij taalwetenschapper Fresco Sam-Sin. Hallo! Hallo Fresco. Hoeveel talen zijn er? Nou, jij zei zes talen beheers je, je wil er meer beheersen. Als je alle talen zou willen beheersen, zijn het er 6000, 6000 talen met al meer dan 2000 in Afrika, dus echt heel veel talen. Welke talen spreken mensen hier? Surinaams, Italiaans, Engels. Frans. Oh wauw, dat is al heel veel. Inderdaad zijn al heel veel, heel veel talen. Ja, nog net geen 6000. En zijn er ook een beetje speciale talen? Ik dacht ik neem een paar mooie talen mee. Bijvoorbeeld een taal die hier gesproken wordt in Zuid-Afrika en dat is een Xhosa. Daar heb ik een fragment van meegenomen. Hoorden jullie het klikken? Dat klikken dus, is echt onderdeel van die taal. Dus terwijl je praat, klik je ook. Hij zei: een poolkat rolt van de berg af. Dit was een poolkat rolt van de berg af? Ja, ja. En de tweede taal. Daar ben ik trots op, want ik hoorde daar al Surinaams. Dat wordt gesproken in Suriname, maar ook in Nederland. Dat is het Sranantongo door mijn eigen oma. Mijn oma van 95 en die zingt hier een liedje voor ons. Dus zij zingt: hoe kan je zeggen dat ik niet mooi ben? Het zijn twee bloemen die mij gemaakt hebben en dan een derde en dan weet ik bijna zeker heeft nog nooit iemand gehoord, is een taal die helemaal hier wordt gesproken in Xi’jan en dat is het Sibe Mantsjoe. Het Sibe? Het Sibe, ja klopt en zij wenst ons hier in dit filmpje gelukkig nieuwjaar. Nou die van ons is net geweest, maar die van haar. Het Sibe nieuwjaar. Dat is dan vaak pas in februari. Maar ik vraag me dus af wat is nou de moeilijkste taal ter wereld? De moeilijkste taal ter wereld? Ja, nou, dat is een moeilijke vraag, want dat hangt ervan af wat jullie thuis allemaal spreken. Ja, voor mijzelf is het aller moeilijkste een fluittaal. Een fluittaal? Dus het is eigenlijk alsof je Nederlands opeens helemaal gaat fluiten. En dat is bijvoorbeeld gebeurd in Turkije, waar mensen over de berg niet met elkaar kunnen praten, want de berg stopt dan die spraakklanken. Nee, daar wordt gefloten over de berg heen. Dus daar heb ik ook een voorbeeld van mee. Ik ben heel benieuwd. Wie? Ja wow, ja. En daar kun je dus eigenlijk gewoon een heel gesprek in voeren. Ja, super bijzonder in ieder geval. Fresco, Als dank geef ik je ons collector's item. Deze super prestigieuze proefkonijnen wortel. Nou, dankjewel. Nee jij bedankt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20194461 230.592 876 2024-05-16T12:59:00+00:00 yes no wetenschap taal https://schooltv.nl/video-item/werken-bij-het-jeugdjournaal-presentator-redacteur-en-andere-functies-op-de-redactie 2024-05-21T09:45:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45710.w613.r16-9.db9b5e3.webp Werken bij het Jeugdjournaal | Presentator, redacteur en andere functies op de redactie Hoi hoi! Hey! Hoi hoi! Hoi hoi. Aangenaam kennis te maken. Dit zijn allemaal mensen die bij het Jeugdjournaal werken. Sommige ken je natuurlijk. Hoi! Anderen waarschijnlijk niet. Ik ben Hannelore. Ik ben Marc. Ik ben Anneke. Want niet iedereen die bij het Jeugdjournaal werkt, staat ook voor de camera. Alleen de presentatoren en verslaggevers doen dat. Maar er zijn nog veel meer functies op onze redactie. Ik ben redacteur bij het Jeugdjournaal en ik maak nieuwsberichten. En ik ga ook wel eens op pad om kinderen te spreken of andere mensen die iets te vertellen hebben over het nieuws. Ik ben planner bij het Jeugdjournaal en dat betekent dat we alle mails lezen die binnenkomen. Maar ook houden we het nieuws in de gaten, bedenken we onderwerpen en bereiden die voor. Ik ben eindredacteur. Dat houdt in dat ik alle teksten goed nakijk, dat ik de onderwerpen samenstel samen met de redactie en uiteindelijk ook de uitzendingen doe. Ik ben social redacteur bij het Jeugdjournaal. Ik reageer op alle kinderen, ik post TikToks en post op Instagram. Ik ben de regisseur en ik ben verantwoordelijk voor het aansturen van de mensen in de studio en vooraf ben ik verantwoordelijk voor de vormgeving in de uitzending. In totaal werken er wel zestig mensen bij het Jeugdjournaal. We werken niet elke dag allemaal tegelijk, maar wisselen elkaar af zodat er elke dag een uitzending is, de site en app vol komen in de podcast en Uitgezocht gemaakt worden. We doen dus een boel en dat maakt ons werk meestal erg leuk. En het allerleukste vind ik dat ik het nieuws eigenlijk als eerste mag weten en het dan ook nog aan kinderen mag uitleggen. Super toch? Ja, elke dag is anders en wie wil er nou niet vertellen dat Enzo Knol vader is geworden? Het is wel stressvol, want je hebt altijd die deadlines, maar uiteindelijk is het wel heel tof. Eerlijk? Werken bij het Jeugdjournaal is de tofste baan ter wereld. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20194976 111.8 1305 2024-05-21T09:44:00+00:00 yes no beroep Jeugdjournaal journalist nieuws https://schooltv.nl/video-item/en-ze-noemden-me-dientje-ze-hebben-me-verkocht-in-de-stad 2024-06-20T08:38:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45712.w613.bcc64b6.2f242c4.png Ze hebben me verkocht in de stad (afl. 1) | En ze noemden me... Dientje! Kwasiba is een totslaafgemaakt meisje in een land vlak naast Suriname: Demerara. Dit is haar verhaal... https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_BV_20189629 479.952 1307 2024-04-22T03:30:00+00:00 yes no slavernij Keti Koti https://schooltv.nl/video-item/wetensgappies-hoe-kan-een-cruisseschip-blijven-drijven-proefkonijnen 2024-10-01T12:34:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45715.w613.r16-9.2384bfa.jpg Wetensgappies: hoe kan een cruiseschip blijven drijven? | Proefkonijnen Zo vroegen wij ons bijvoorbeeld af hoe het nou kan dat ik 72 kilo zink in het water, maar een enorm cruiseschip met allemaal ontzettend zware metalen en dingen aan boord dat die gewoon blijft drijven. Dat gaat de wetensgappie van deze week uitleggen, namelijk natuurkundige Koen van Bemmelen. Goed dat je er bent. Dank je wel. Dank je wel. Ja, want Koen, effe een cruiseschip is toch wel echt een stukje zwaarder dan dat ik ben. Nee, dat klopt. Een cruiseschip is ook heel zwaar, maar dat is gewoon net zo groot als een flatgebouw. Ja, dat is echt van metaal gemaakt. Maar toch kan het blijven drijven. En om dat te kunnen begrijpen is het goed om eerst even te kijken naar waarom dingen eigenlijk blijven drijven en hier heb ik twee bekers een beker met water, 500 milliliter water en een beker met 500 milliliter olie en die gaan we wegen. Ja, zet ik even de weegschaal aan, dus als ik deze dan op de weegschaal zet. Ja zo. Wat denken jullie? Wat is zwaarder? Is olie zwaarder of lichter dan water? Zwaarder, Zwaarder? Oké, dan gaan we even kijken. Wat je ziet is dat het water 700 één gram staat hier zwaarder is dan de olie. Die woog 655 gram, dus de olie is lichter.De olie is lichter, dus dezelfde hoeveelheid water is zwaarder dan dezelfde hoeveelheid olie en dat noemen we dichtheid. Dat betekent dus dat water een hogere dichtheid heeft dan olie. En dat betekent dus dat als ik die twee ga mengen dan zie je dus ook dat het water naar de bodem zinkt. Oh ja, het komt eronder te liggen. Ja, oh ja, nou dat hebben we hier in het groot even gedaan. Wat je ziet is dat die olie die drijft op het water of het water is gezonken onder de olie. En aan de hand hiervan kunnen we zo gaan verklaren waarom schepen eigenlijk blijven drijven. Ja, maar metaal van een schip, dat is toch gewoon op zichzelf staand een veel zwaardere stof überhaupt dan olie of dan water? Ja, dat klopt dus. metaal zelf heeft een hogere dichtheid dan water. Het is zwaarder van zichzelf dan water, dus als je een spijker in het water gooit dan gaat die natuurlijk zinken. Maar met boten is iets anders aan de hand. Want. En ik heb hier een bootje, een klein houten bootje en het is ook best zwaar. Voel maar even. Oh ja, dat is een zwaar bootje. Maar toch als ik die op het water leg hier of eigenlijk de olie leg hier. Dan blijft hij drijven en dat komt omdat. Ja, dat komt dus omdat dat bootje van zwaar hout gemaakt is, maar ook gevuld is met lucht. En je hebt dus eigenlijk één zo'n heel groot cruiseschip wat heel erg zwaar is. Zit ook zoveel lucht dat het dus blijft drijven. Ja precies. Dus als je dan hebt over de dichtheid dan is de dichtheid van een bootje of een cruiseschip gevuld met lucht. Die is lager dan dat de dichtheid zou zijn van een bootje dat helemaal van water gemaakt is. Maar oké, we kennen allemaal denk ik het rampscenario van een hele grote bekende boot, namelijk de Titanic. Ja, die is wel echt gezonken. Ja ja, dat klopt, what’s kebeurt? wat daar gebeurd is en je ziet het hier ook op het scherm. Oh ja, nou daar gaat ie. Dan zie je inderdaad zo'n heel groot rood schip. Veel lucht toch, toch zinkt ie. Ja, want wat er nou gebeurd was bij die Titanic is dat daar een gat kwam dat voer op een ijsschots en daardoor kon de lucht uit en water er in. Dus als ik dit bootje nou langzaam aan ga vullen met water, ja dan komt er dus water in plaats van lucht in. En dan zie je m dus helemaal zinken naar de bodem. En dat komt dus omdat de combinatie van dat houten bootje met water. Dat is dan dus weer zwaarder en daarom heeft het dus een hogere dichtheid gekregen dan water. Is het zwaarder dan water en zinkt het helemaal naar de bodem. Leipe shit ouwe. Dit is echt sinds tijden dat ik gewoon natuurkundige dingen snap. Oh wat fijn! Ja dus een klein bedankje voor je, want we hebben hier. We laten je natuurlijk niet met een lege maag naar huis gaan. Ja, dank je wel de proefkonijnen Wortel. Dank je wel voor deze uitleg. Dank je wel. Graag gedaan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20194983 238.954 1759 2024-05-21T15:02:00+00:00 yes no proefje natuurkunde boot schip https://schooltv.nl/video-item/de-europese-verkiezingen-kiezen-wie-jouw-land-vertegenwoordigt-in-het-europees-parlement 2024-05-22T09:24:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45718.w613.r16-9.09197be.webp De Europese verkiezingen | Kiezen wie jouw land vertegenwoordigt in het Europees Parlement In de Europese Unie werken de lidstaten samen en overleggen ze over allerlei onderwerpen. Dat overleggen gebeurt bijvoorbeeld in het Europees Parlement. Hier zitten de mensen die gekozen zijn door de Europese burgers. Elke vijf jaar worden hiervoor verkiezingen gehouden. Dit gebeurt in elk land dat lid is van de Europese Unie. Burgers kunnen dus stemmen op wie hen in het Europees Parlement zal vertegenwoordigen. In de meeste landen moet je 18 zijn om te mogen stemmen. Tijdens de verkiezingen stem je op een nationale politieke partij. In Nederland zijn dit dus partijen die we vaak ook al kennen van de Tweede Kamerverkiezingen. De partijen die genoeg stemmen behalen om in het Europees Parlement te komen, sluiten zich aan bij één van de acht Europese fracties. Deze fracties zijn niet gevormd op basis van nationaliteit maar op politieke kleur. De Europese fracties zijn wel ‘breder’ dan die in Nederland. In Nederland is er een duidelijk verschil tussen bijvoorbeeld VVD en D66, maar op Europees niveau vallen beide partijen onder één fractie. In een fractie moet minimaal een vierde van de lidstaten vertegenwoordigd zijn. De mensen die in het Europees Parlement zitten, worden Europarlementariërs genoemd. Ze overleggen over onderwerpen als handel, onderwijs, werkgelegenheid, milieu en landbouw. Zij kunnen wetten goedkeuren of afkeuren waar alle landen van de Europese Unie zich vervolgens samen aan houden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20195162 84.864 376 2024-05-22T09:08:37+00:00 yes no Europees parlement Europese Unie https://schooltv.nl/video-item/wetensgappie-kan-je-blaas-knappen-proefkonijnen 2024-06-13T09:12:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45720.w613.r16-9.ae5c87e.webp Wetensgappies: kan je blaas knappen? | Proefkonijnen Ik sta hier naast de wetensgappie van vandaag: uroloog Telma de Oliveira Barbosa. Ja, het komt vaak ongelegen. En als de nood hoog is en steeds hoger wordt, voelt het alsof je blaas op knappen staat. Maar kan je blaas echt knappen? Als ik heel kort zou zijn zou ik zeggen nee, dat kan niet, het is ook heel onhandig. Nou, dank je wel voor vandaag, daar is de deur ook. Nee, je blaas is een best wel grote, hele rekbare waterzak. Ja en die heeft een gespierde wand aan de buitenkant. In principe kan die dus niet klappen want daar is ie te flexibel voor. Behalve als je hem bijvoorbeeld met heel veel heel harde kracht en volle blaas zou gaan raken. Denk aan bijvoorbeeld een auto ongeval, dan moet je lichaam een hele harde klap verwerken en dat kan je vergelijken met een een waterballon. Even een stapje achteruit. Nee, niet op jou. Oké? Oké, En hoe kan het dan dat het voelt alsof je dan toch wel op knappen staat als je moet plassen? Je nieren, die maken plas en die zitten met twee kleine slangetjes aan je blaas verbonden. Die zie je hier. En eigenlijk vult die blaas zich steeds langzamer gedurende de dag. En op een gegeven moment is je blaas vol en dan geeft je blaas een soort signaal aan je hersenen, zodat je voelt dat je moet plassen. Ja, als je nou heel erg je sluitspier zou aanspannen omdat je geen wc in de buurt hebt of zo ja, dan krijg je buikpijn uiteindelijk en die blaasspier is zo sterk dat die dan toch gaat knijpen en dan plas je in je broek. Laten we even testen met een echte blaas wat er gebeurt als er te veel plas in zit. Hier hebben we een blaas en dit is een varkensblaas. Waarom is het een varkensblaas?Ja, omdat de varkensblaas die lijkt wat betreft functie heel erg op een mensenblaas. Bah hij stinkt. Oké, bescherming? Oké, we zijn geen experts, we zijn gewoon proefkonijnen, dus we doen maar. We zien wel. Ik ben wel een expert, ja. Jij bent wel expert. Oké, hier gaan we dan Zijn jullie klaar? Oogjes erboven, Dit is helemaal goed. Oh, daar gaat ie dan gaat ie er? Gaat hij. Vult ie. Nou ja, hij vult, hij vult. En hoe groot hij is, jongens. En dit kan ook met een mens gebeuren. Ja, jazeker zeker. Dus onze blazen kunnen ook zo groot worden. Groter nog wel. Groter. Ik durf echt niet hier weer in de buurt te komen. Maar goed. Nu wordt ie heel groot. Oh mijn god, kijk dat ding. Oh mijn god, hij wordt echt heel groot jongens. Nog meer. Trommelen, trommelen, oh! Zo oké. Dus in conclusie kan een mensenblaas knappen? Technisch gezien wel ja, maar gelukkig zit ons lichaam zo slim in elkaar dat dat niet zomaar gebeurt. Dank je wel, Dat is heel helder. Ik ga jou bedanken. De prestigieuze proefkonijnen eren wetensgappie wortel. Dankjewel! Dank, Dank je wel. Dank je wel https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20195292 210.986 651 2024-05-22T12:55:00+00:00 yes no proefje blaas urine plassen wetenschap https://schooltv.nl/video-item/hoe-wordt-spinazie-geoogst-een-veld-vol-verse-groene-blaadjes-afsnijden-met-een-machine 2024-05-22T13:56:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45721.w613.r16-9.d820f44.webp Hoe wordt spinazie geoogst? | Een veld vol verse groene blaadjes afsnijden met een machine Dit hier is allemaal eten. Voedsel. Een veld vol met mooie groene bladeren zo ver als je kan kijken. Maar welk voedsel is het? Het is zo'n duizend jaar geleden vanuit het Perzische Rijk hier in Europa terechtgekomen. Daar heeft het zich langzaamaan verspreid en de bijzondere groente heet esfenaj. Tenminste, zo bijzonder is die groente nu ook niet meer. Sterker nog, het is één van de meest gegeten groentes in Nederland. Namelijk spinazie. Dit hele veld wordt vandaag geoogst en klaargemaakt zodat wij het het hele jaar door kunnen eten. Dus in drie uur zitten al deze blaadjes straks in een pak diepvriesspinazie. Ik ben op bezoek in Duitsland. Vlak over de grens van Nederland ligt Münsterland en dit is echt de perfecte plek om spinazie te kweken. Waarom? Het klimaat is hier prima en de bodem. De bodem is hier lekker zanderig en daar houden die spinazieplantjes van. Hun worteltjes, ik zal ze er even bijpakken, die kunnen gemakkelijk en snel een weg vinden door het zand, door de bodem om uit te groeien. In het begin van het jaar worden deze zaadjes geplant met de zaaimachine, keurig in rechte lijnen. En dan duurt het zo'n zes weken voordat zo'n zaadje is uitgegroeid tot een mooi plantje met verse blaadjes zoals deze. En dat betekent dat er in het voorjaar vanaf april dus al geoogst kan worden. Het mooie is dat dat zaaien en oogsten de hele zomer door kan gaan tot september. Nou wordt die spinazie voor verschillende producten geoogst. Allereerst voor de bladspinazie. Dat zijn deze blaadjes met nog korte steeltjes en die worden straks in zijn geheel ingevroren. Maar daarnaast heb je ook nog gehakte spinazie, bijvoorbeeld spinazie à la crème. En gehakte spinazie wordt ook wel chop genoemd. Kijk. Daarbij mag er iets meer aan de steel zitten voor de smaak en de stevigheid. Dus die worden bewust een paar dagen later geoogst zodat die steeltjes net wat langer zijn. Bij het oogsten wordt de spinazie vlak boven de grond afgesneden en dat is een hele kunst, want je mag de grond niet raken. Dan komt er namelijk te veel zand in de spinazie. De afgesneden spinazie gaat regelrecht de container in en dan gelijk door naar de fabriek. Want nogmaals, het doel is om hem binnen drie uur in de diepvries te krijgen zodat ie zijn vitamines behoudt en natuurlijk ook de smaak. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20191835 175.04 577 2024-04-30T13:22:48+00:00 yes no groente landbouw https://schooltv.nl/video-item/wat-doet-het-europees-parlement-vertegenwoordiging-van-burgers-uit-de-europese-unie 2024-05-22T14:46:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45722.w613.r16-9.8598c4e.png Wat doet het Europees Parlement? | Vertegenwoordiging van burgers uit de Europese Unie Het Europees Parlement vertegenwoordigt de inwoners van de Europese Unie. Dat zie je ook aan de vlaggen: van elk land dat lid is van de EU, hangt een vlag. Hier beneden zitten normaal gesproken de gekozen volksvertegenwoordigers van de EU-landen. Zoals het woord al zegt zitten zij hier namens de Europese burgers. Elke 5 jaar zijn er verkiezingen, ook in Nederland, waarbij burgers van de EU-landen stemmen over wie hen hier mag gaan vertegenwoordigen in het parlement. Er wordt dan gestemd op nationale partijen, dus partijen die je vaak ook wel van de Tweede Kamerverkiezingen kent. De gekozen parlementariërs zitten hier bij elkaar met mensen uit andere landen die ongeveer dezelfde standpunten hebben. Zo zitten socialisten bij socialisten, conservatieven bij conservatieven en ook alle christendemocraten zitten bij elkaar. Het Parlement heeft drie belangrijke taken: - Wetten goedkeuren. De Europese Commissie doet een wetsvoorstel en legt dit voor aan de Raad van de Europese Unie en het Europees Parlement. Als één van de twee het er niet mee eens is, gaat de wet niet door. Het Parlement mag zelf niet met een wetsvoorstel komen, maar mag wel aan de Europese Commissie vragen er eentje op te stellen. - Regels en instellingen controleren. Het Europees Parlement kan bijvoorbeeld een onderzoekscommissie instellen om onderzoek te doen naar lidstaten die zich niet aan de Europese regels hebben gehouden. Het Parlement kan ook de Europese Commissie tot aftreden dwingen als het Europees Parlement het beleid van de Europese Commissie niet goed vindt. - Begroting goedkeuren. De Europese Commissie stelt de begroting op. Samen met de Raad van de Europese Unie moet het Europees Parlement deze goedkeuren. Bijzonder is wel dat het Europees Parlement niet alleen hier in Brussel vergadert. Elke maand vergadert het Europees Parlement een week lang in Straatsburg, in Frankrijk. Andere belangrijke Europese instellingen in de Europese landen zijn bijvoorbeeld Europol, het samenwerkingsverband van politiediensten, in Den Haag. En de Europese Centrale Bank, die zit in Duitsland. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20195293 125.312 639 2024-05-22T13:41:24+00:00 yes no Europees parlement Europese Unie https://schooltv.nl/video-item/knagende-vragen-kan-je-op-je-eigen-poep-een-pizza-bakken-en-laten-bezorgen-proefkonijnen 2024-06-13T09:12:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45728.w613.r16-9.7b18cbb.jpg Proefkonijnen: knagende vragen | Kan je op je eigen poep een pizza bakken en laten bezorgen? Lukt ie? Jurre, ik probeer me te concentreren. Maar kan je überhaupt poepen als ik hier sta? Ja Nee, ik denk het niet. Moet ik weg? Nee, dat ook weer niet., dan voel ik me eenzaam. Oké, oké. Wacht, wacht even niks zeggen. Is het gelukt? Poep. Oké, dus stap één hebben we. We hebben onze poep. Ja, maar hoe gaan we hier een pizza mee bakken en bezorgen? Hadden we maar een toegepaste onderzoeker gespecialiseerd in restenergie. Hey, daar kan ik wel bij helpen, maar daarvoor moeten we wel naar ons lab. Gaan jullie mee?Oei, oh, wat een lucht joh. Tiemen Nanninga doet onderzoek naar het recyclen van reststromen zoals tuinafval, plas en natuurlijk poep van dieren en mensen. Hier kunnen we onze eigen drollen omzetten in een echte poep brandstof om te kijken of we met onze eigen keutels een pizza kunnen bakken en bezorgen. Onderzoeker Tiemen Hoe kan het dat we van onze eigen poep brandstof kunnen maken? Er zijn dus bacteriën die leven op het materiaal dat nog in poep zit. En als wij eten, dan gebruiken we dat voedsel om te leven. We verteren dat, maar nog niet alles in die bacterie kunnen wat van wat over is biogas maken. Dus de bacteriën die leveren gas. Daar zit heel veel energie. Dus niet per se in onze poep, maar in wat de bacteriën met onze poep kunnen. En die bacteriën maken dan gas. Ja, kijk, hier hebben we...is dit nu mensenkak? Nee, dit is van koeien, want deze fles staat nu onder druk. Dus die beestjes zoals we ze noemen, hebben biogas gemaakt van mest. En als je daar dan deze naald insteekt, wat spuit je er nou in? Niks. Kijk, dan zie we zo meteen heel langzaam als het goed is, dat het nu gaat gassen. Zo zie je dat het de. De druk hier in de biogas gaat naar achteren. Ja, en die duwt de spuit naar achter. Dat zit echt gas in die zit echt gassen. Maar als dit. Als dit allemaal nou zo fantastisch is, dan is dit toch ook een heel cool duurzaam gas? Waarom is dit er niet? Waarom rijden niet alle auto's op poep? Dat is omdat we eigenlijk veel meer biogas nodig hebben om een auto te laten rijden dan dat jij en ik produceren per dag. Maar we zijn niet alleen. We zijn met 8 miljard mensen. Dat klopt. We zijn met heel veel mensen alleen. Dat is nog steeds niet genoeg om al die auto's altijd op te laten rijden. Hoeveel biogas zit er dan in een menselijke drol? Gemiddeld 10 tot 15 liter. Wow, dat is heel veel toch? Nou, ik heb eigenlijk geen idee. Wat is dat? Wat kan je met 15 liter biogas? Wat kan je daarmee warmhouden? Je zou daar bijvoorbeeld een brommer op kunnen laten rijden of een pizza mee bakken. Oké, dan komt denk ik nu dus het onderdeel met onze poep. Ja, is dat zo? Durven jullie dat? Wij vinden het heel genant. Ja, dat is echt heel genant. Maar we gaan even afspreken met de kijkers. Ik wil niet dat jullie mijn poep zien. Nee, dat jullie dat snappen. Nee, jullie hoeven niet mijn poep te zien. Iets te intiem, het is mijn drol. Hier zit mijn drol in. Ik heb het in een ijsbakje gedaan. Iel, waarom heb je dat gedaan, Sahil! Oke, vertel wat gaan we doen? Wat we gaan doen? We gaan in de zuurkast werken. Dit is een kast al de lucht ingezogen, dus je zal niks ruiken. Daar ga je je poep in een fles scheppen. Gadver, een lepel ook. Nou oké, een vork mag je lekker prakken, wil je dat? Wow! Toe nou, jij had ook beloofd om hem open te doen. Er zitten zelfs vezels in. Maar ja je hebt een hele kleine. Bij jou is het echt pindakaas. Nou ja, het is toch helemaal notig enzo zie ik Oké, dus nu gaan we de poep in de fles scheppen. Hoeveel heb je nodig om te onderzoeken Tiemen? We willen natuurlijk zoveel mogelijk biogas, dus moet eigenlijk je hele drol erin. Oké, let's go! Hele drol erin? Heel goed. Moet je er nou zo dicht bovenop? Ga eens iets naar achter. Ik vind het heel intiem. Beetje privacy. Ja, beetje privacy. Ik ruik dus niks. Ik ruik dus helemaal niks. Oke, alles zit erin. Wat we nu gaan doen is dit er bij in doen dus Inoculum, zo heet dat. Eigenlijk is dat een heel duur woord voor bacterie en hier krijgen jullie allebei een bekerglas. Dat giet je erbij in. Dus dit zijn de bacteriën, dit zijn de bacteriën. Deze gaan op onze poep nu. Die gaan we met jullie poep mengen Inderdaad. En die gaan van jullie poep biogas maken. Die bacteriën, die hebben dan ook nog wat andere nutriënten nodig om te zorgen. Eigenlijk willen we dat ze helemaal hun best gaan doen. Dat doen we met een duur woord medium. Oké, draai de dop erop, dan gaat ie de kast in. Dan doen we de deur dicht en daar gaan ze. Ik zou zo bang zijn om in dit laboratorium te lunchen. Je moet wel uitkijken dat je deze labels niet verwart met die van de kantine en dat je dan straks ja denkt van goh, lekker. Nou, hier is biogas jongens, kijk wat, hoeveel zit hier nu dus in? Dit is vijf liter. Oké, we hebben goed ons werk gedaan Jur, dus we hebben vier. Van deze hebben we uit twee drollen gehaald. Beetje een ballon ofzo. Overgooien met onze drol. Oke, op naar mijn oma. Nee grapje. Zo, onze poep is omgezet naar biogas. Nu is het tijd om te testen of we met onze poep brandstof een pizza kunnen bakken en bezorgen. Daarom hebben we de hulp ingeschakeld van het meesterbrein achter deze vette auto die op plastic rijdt. Het is kunstenaar en uitvinder Gijs Schalkx. Gijs, vette bak. Ja he? Ja. Hoe kom je erop, een auto die op plastic rijdt? Ja, kijk, je moet iets in deze tijden. Ik snap inderdaad dat het mooi is om iets van plastic te maken, maar gewoon hoe werkt het? Plastic is olie, alleen dan in vaste vorm en door een scheikundig proces kun je het dus terugzetten naar. Terug omzetten naar olie. Werkt hij ook op biogas? Toevallig, niet. Nee, maar ik heb wel iets voor jullie wat wel op gas rijdt en dat is dit. Oh wow, er staat iets onder dus toch maar een effe. Dit kan dus wel met gas. Dit heb je speciaal voor ons gemaakt. Ja inderdaad ja, dit kan gewoon op gas rijden en eigenlijk hier in deze ballon zit het gas. Hoe werkt dit dingetje? Dit is een soort van de brandstoftank, dus waar je normaal gewoon je brandstof in gooit nou dat zit nu hier in en hoeveel biogas kan erin? Denk een litertje of 10, 15. Oh dus dat is precies één drol. En ik kan wel even laten zien hoe dat dat zit, ongeveer met dat gas. Dus dan hebben we dit ding en dan hier een gasfles en dat is eigenlijk altijd een beetje het bewijs dat het dus brandbaar gas is. En als het brandbaar gas is dan kun je er dus ook op rijden. Oké, zo heel heel betrouwbaar dus we gaan dit ding nu in de fik steken om te bewijzen dat het echt brandbaar is. Nou, aan wie van jullie de eer? Allemaal een klein beetje afstand nemen. TV is zo niet magisch. Poging twee. Nou. Wow, leuk zo Ja zeg, gas in. Ik zou geheel op mijn eigen drol zou ik de pizza kunnen bezorgen? En jij kan misschien op heel jouw eigen drol de pizza bakken en nou, niet op mijn drol maar op het gas van de drol? Ja sorry, dat is wel een goede verdeling ja. Nou laten we onze dromen werkelijkheid maken. Ja. Zijn we klaar voor te test? Ja ik ga mijn pannetje halen. Het is tijd voor de test. Ben je al begonnen? Ja! Het is tijd voor de test. Fase één is de pizza bakken. Ik ga de pizza bakken in deze pan op dit gasfornuis en een gasfornuis dat werkt op gas in een tank. Deze hele grote tank zit niet helemaal vol, want hier zit mijn drol in en dat is tien liter en dat is dus tot hier tot deze streep. Ik ga bakken, bakken, bakken, bakken, bakken en dan geef ik hem aan jou en dan neem ik hem over, zet ik hem in mijn tas en dan spring ik op de brommer en dan ga ik rij rij rijden naar Gijs want Gijs jij gaat straks picknicken en je gaat een pizza bestellen en dan Waar is Gijs? Ik weet het niet. Dat is Gijs. Hallo, mag ik een pizza pepperoni? Pepperoni. Dat kan niet. We hebben alleen pizza Hawaï zonder ham. We hebben alleen pizza Hawaï zonder ham. Nou is goed. Oké, ik kom eraan. Start de tijd. Oke, gaan we jongens. We gaan het gebruik maken van onze. Poep gas. Oké, ik ga nu mijn gas aanzetten. Ja, het brandt. Oh jongens, waarom heb ik dit? Heb ik dit klusje? Ik moet wel nu opschieten, want ik ben gewoon bang dat mijn gas op gaat, dat de bereiding niet goed genoeg kan. Ja boeie, ik ga hem er gewoon ingooien. Oh, dat gaat heel oké. Oh ja. Wat leip! Oké, hij is klaar. Wanneer de kaas gesmolten is, denk ik. Dat het goed. Deze weer los, Jur ik heb er eentje. Ik ben zo bang dat dit ding ontploft Jur. volgens mij. Ja, ik denk dat ik niet meer dan dit kan. Oké, dit is anderhalve zak, dit is het is een drol en de olie is echt aan het koken Nu de kaas begint te smelten. Hij is nu echt aan het bakken. Oke Sahil, ik denk dat ie goed is! Oké? Pizza Hawaï zonder ham, kaas. XoXO. dit is gewoon gelukt! Deel één is gelukt schat. Leg hem erin, netjes, recht! Zeven jaar pizzabezorger, allemaal toegeleid tot dit moment. Ja, het lukt! Ah het lukt! Waar is hij? Links, daar! Ja ja ja, het gaat goed! Ja ik ga ik ga ik ga ik ga. Wat? Er zit nog in. Er zit nog in. Wat gebeurt er? Geen idee, wacht even. Komt goed. Wacht even. Ik fix dit, ik fix dit. Er zit nog in. Ja ja, ik kan zeker wel. Ja, kom op! Niet zo hard. Omg het gaat lukken. Hij is bijna leeg. Hij is bijna leeg. Hij is leeg. Nee! Nog 4 meter! Nee, hij is leeg. Er zit niks meer in. Oh, dit was het. Zo close. Veel te close. But yet so far. Ik zie hem ook gewoon. Hee Gijs! Waar blijft mijn pizza? Ah dit herken ik wel. Heb 7 jaar bezorgd, dit is zo vaak gebeurd. Oke, maar het antwoord op de knagende vraag kan je met je eigen poep een pizza bakken? Ja en bezorgen? Nee. Ja, het kan wel, maar hoe ver hebben we gereden? Ongeveer 400 meter, 400 meter? Ja, zo weinig, zullen we maar zelf gaan eten dan? Ja, neem een hapje. Dit smaakt niet naar shit. Nee! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20195426 809.386 450 2024-05-23T12:21:00+00:00 yes no pizza poep wetenschap biogas https://schooltv.nl/video-item/eus-boekenclub-in-de-klas-lize-spit-ik-ben-er-niet 2024-07-16T08:46:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45764.w613.r16-9.c1bb905.webp Eus' Boekenclub in de klas | Lize Spit – Ik ben er niet In Eus’ Boekenclub brengt Özkan Akyol schrijvers in contact met bekende mensen die hun boek hebben gelezen. In deze aflevering staat het boek ‘Ik ben er niet’ centraal. 'Ik ben er niet' is een verhaal over toewijding en verraad, over twee mensen die op hun eigen manier gemankeerd zijn, maar die hun uiterste best doen opgemerkt te worden, lief te hebben en te leven. De leesclub, bestaande uit Frits Barend en Lisette Wellens, gaat in gesprek met de schrijver, Lize Spit. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20195555 538 86 2024-05-24T08:16:26+00:00 yes no lezen literatuur https://schooltv.nl/video-item/eus-boekenclub-in-de-klas-simone-van-der-vlugt-de-kaasfabriek 2024-07-16T08:45:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45765.w613.r16-9.83a0d03.webp Eus' Boekenclub in de klas | Simone van der Vlugt – De kaasfabriek In Eus’ Boekenclub brengt Özkan Akyol schrijvers in contact met bekende mensen die hun boek hebben gelezen. In deze aflevering staat het boek ‘De kaasfabriek’ centraal. De kaasfabriek is een historische roman. Wanneer een moeder en een dochter rond 1900 uit standsbesef verkeerde keuzes maken, heeft dit grote gevolgen voor hun verhouding. De leesclub, bestaande uit Bart Vriens en Karin Bloemen, gaat in gesprek met de schrijver, Simone van der Vlugt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20195553 559.08 153 2024-05-24T07:53:47+00:00 yes no lezen literatuur https://schooltv.nl/video-item/eus-boekenclub-in-de-klas-rutger-bregman-de-meeste-mensen-deugen 2024-07-16T08:48:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45766.w613.r16-9.b678212.webp Eus' Boekenclub in de klas | Rutger Bregman – De meeste mensen deugen In Eus’ Boekenclub brengt Özkan Akyol schrijvers in contact met bekende mensen die hun boek hebben gelezen. In deze aflevering staat het boek ‘De meeste mensen deugen’ centraal. Dit is een boek over een radicaal idee dat de samenleving op zijn kop zal zetten. Als het werkelijk tot je doordringt, is het zelfs een levensveranderend medicijn, waardoor je nooit meer op dezelfde manier naar de wereld kijkt. De leesclub, bestaande uit Maarten van Rossum en Sterre Koning, gaat in gesprek met de schrijver, Rutger Bregman. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20195556 514.919 179 2024-05-24T08:18:36+00:00 yes no lezen literatuur