https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-ondergedoken-in-friesland 2024-01-04T13:09:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40664.w613.r16-9.b19b798.webp EenVandaag in de klas | Ondergedoken in Friesland Harry Davids werd geboren tijdens de Tweede Wereldoorlog. Zijn ouders waren joods, dus hij liep gevaar om te worden opgepakt. Mensen uit het verzet hebben Harry stiekem naar het Friese plaatsje Engwierum gebracht, waar hij jarenlang verbleef bij de familie Bakker. Nu keert hij terug naar de plek waar zijn leven is gered. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20057202 488.16 2030-04-29T22:00:00+00:00 383 2023-04-14T11:45:18+00:00 yes no onderduiken Tweede Wereldoorlog verzet Friesland https://schooltv.nl/video-item/hoe-wordt-een-vuurwerkshow-gemaakt-van-ontwerp-tot-ontsteking 2024-01-16T12:09:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40665.w613.r16-9.9e3ffe4.webp Hoe wordt een vuurwerkshow gemaakt? | Van ontwerp tot ontsteking Kijk, een complete vuurwerkshow waarbij elke knal en flits precies op tijd is, dat is toch prachtig om te zien? Dit is dus theatervuurwerk en hiermee kun je dus optredens en evenementen spectaculair aankleden. Maar zo'n vuurwerkshow maken, hoe doen ze dat nou? Dit bedrijf in Enschede is helemaal gespecialiseerd in dit soort vuurwerkshows. Alles ligt hier in de stellingen klaar voor de volgende opdracht. Maar een goede show begint aan de ontwerptafel. Een show wordt helemaal ontworpen, dat betekent dat elke flits en elke knal precies op volgorde in een draaiboek wordt gezet. Frits, hoe ontwerp je nou zo'n show? We beginnen met een schetsje op papier te maken. Als we dat een beetje klaar hebben wat we in ons hoofd hebben, dan zetten we de muziek in een computer en dan zetten we alle artikelen erbij die we graag willen. Ik heb hier een heel artikellijst die we kunnen gebruiken, die we op voorraad hebben en dan krijg je hier de schietlijst nadat je alle cues erin hebt gezet. En dat is dan het draaiboek voor de show. Klopt. Vanuit hier kunnen we door naar onze schietapparatuur en die neemt dat dan over de codes. Nou, om vuurwerk af te laten gaan hebben we ontsteking nodig. Simpel draadje. Hier heb je een heel klein stukje metaal wat gesoldeerd is. Daarom is er een heel klein beetje kruit en een laklaagje, anders valt het kruit eraf. Kapje eroverheen om een mooi vlammetje te krijgen. Kan het je even laten zien, gaan we deze op scherp zetten en in de ontvanger hebben we de twee draadjes zitten. En als je daarop druk op de z van de zender dan gaat ie af. Ja, mag dat? Ja, drukken maar. Ohhh! Ja, en dit laat zo'n hele vuurwerkshow...Ja, dan krijgt ieder component krijgt z'n eigen ontsteker. De ladingen zijn gemonteerd op zo'n plaat. Ze staan stevig vast en je kan ze alle kanten op richten. Elke lading krijgt een ontsteking die verbonden is met een oranje box. En bij een groot optreden zijn er wel twintig of dertig van dit soort boxen, allemaal verbonden met die ladingen. Deze boxen zijn weer verbonden met de grote zwarte box en dit is de black box. Hier gebeuren alle ontstekingsmomenten en als je dan op deze rode knop drukt, dan gaat het helemaal los. De cue is dus echt een heel belangrijk moment. Dat is het belangrijkste moment van je show. Als je daarop drukt is die niet meer te stoppen, maar dat ga ik je laten zien. Het vuurwerk staat opgesteld. Het is allemaal aangesloten. Het enige wat jij moet doen is op die rode knop drukken. Dus go on. Spannend! Wauw super! Spectaculair! Frits, Konden we dit maar na elke uitzending hebben, zo'n show! Kunnen we regelen. Top! Geweldig! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20057491 213 1308 2023-05-08T18:00:00+00:00 yes no vuurwerk https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-het-onderzoek-naar-maansteen 2024-01-04T13:09:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40668.w613.r16-9.e624570.webp EenVandaag in de klas | Het onderzoek naar maansteen Astronauten die op de maan zijn geweest, hebben stukken maansteen meegenomen. Al jaren worden die stenen grondig onderzocht. Want misschien blijkt uit die stenen wel hoe de maan is ontstaan, en of we er in de toekomst een basis kunnen bouwen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20057669 316.04 2030-04-29T22:00:00+00:00 659 2023-04-18T08:17:05+00:00 yes no maan ruimte ruimtevaart https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-terugkeer-van-de-zalm 2024-01-10T14:26:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44524.w613.r16-9.8ce3eb4.webp EenVandaag in de klas | Terugkeer van de zalm De zalm is bezig met een comeback. De soort was jarenlang verdwenen uit ons land, door sluizen, waterverontreiniging en overbevissing. Maar nu zetten verschillende organisaties zich in voor een terugkeer van de vissen in de Nederlandse rivieren. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20057670 300.76 2030-04-29T22:00:00+00:00 581 2023-04-18T08:18:13+00:00 yes no zalm vis https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-gletsjers 2024-01-04T13:09:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40670.w613.r16-9.78d90df.webp Het Klokhuis | Gletsjers Een gletsjer is een hele grote plak ijs, die je onder andere in de bergen vindt. Nizar loopt over zo'n gletsjer, samen met berggids Tomas, langs hele diepe gletsjerspleten. Hij daalt er zelfs meters in af. Maar hij ontdekt ook dat er binnenkort bijna geen gletsjers meer zullen zijn. Donnie en Chelsey maken zich zorgen omdat de winters geen winters meer zijn. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1337423 871.16 5284 2023-04-27T17:00:00+00:00 yes no gletsjer ijs berg https://schooltv.nl/video-item/landen-op-aarde-naar-de-maan-en-weer-terug 2024-01-04T13:09:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40673.w613.r16-9.588d707.webp Landen op aarde | Naar de maan en weer terug Nu daal ik af in de Sojuz. Dit is mijne. M'n naam staat erop. En dan trekken we ons ruimtepak aan en dan dalen we af in het landingsgedeelte. Het is heel krap, het is bijna speleologie, een soort grotonderzoek geworden. Het spannendste deel van een ruimtevlucht is niet de lancering. Dat is de terugkeer door de dampkring. Als je terug wil komen op de aarde, landen met een ruimteschip, dan heb je het probleem van je enorme snelheid. Je hebt de snelheid, in ons geval van 28.000 kilometer per uur. Dus je moet iets verzinnen. Je hebt een heel klein motortje aan de achterkant van je ruimteschip. Dat remt je een heel klein beetje af. En dan komt het ruimteschip steeds dichterbij de aarde. Een dan begint het op een gegeven moment tegen de dampkring aan te botsen en zo rem je af. Als een eend op het water rem je af in de lucht. Dat geeft enorme wrijving, want je hebt die enorme snelheid en die wordt afgeremd. Je wordt dus steeds meer in je stoel geperst omdat je afremt. En door het afremmen gaat de lucht om je heen gloeien, je krijgt plasma. Je krijgt gloeiende de luchtmoleculen en dat zie je ook he. Vlak naast je hoofd zie je dat, zie je dat roze worden en oranje. Je ziet vonken verschijnen. En tot je snelheid ongeveer 900 tot 1000 kilometer per uur is. En dan kunnen de parachutes uit. Dan heb je die atmosfeer hard nodig om op parachutes te ontplooien en uiteindelijk op de grond terecht te komen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20056923 152.92 1667 2023-05-07T22:00:00+00:00 yes no ruimtevaart dampkring snelheid astronaut https://schooltv.nl/video-item/een-vismigratierivier-door-de-afsluitdijk-verbinding-tussen-waddenzee-en-ijsselmeer 2024-01-10T14:26:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40674.w613.r16-9.09a4134.webp Een vismigratierivier door de Afsluitdijk | Verbinding tussen Waddenzee en IJsselmeer Eén van de grootste barrières voor de natuur is door de mens gecreëerd. Onze wereldberoemde dijken houden ons veilig, terwijl ze het leven voor miljoenen vissen bemoeilijken. De Afsluitdijk is natuurlijk een blokkade voor vis. Dat is eigenlijk de grootste ecologische ramp die we Nederland hebben toegebracht. Trekvissen kunnen niet door de Afsluitdijk heen. Ze leggen duizenden kilometers af om bij ons tegen een betonnen muur op te botsen. Soms zwemmen ze wekenlang langs de Afsluitdijk, wanhopig op zoek naar een doorgang. Er zijn mensen die daar iets aan willen doen. Ze maken een rivier speciaal voor vissen dwars door de dijk. De vismigratierivier is een bijna vier kilometer lange, slingerende rivier, waarbij die overgang van het zoute water, het zoute Waddenzeewater naar het zoete IJsselmeerwater in die rivier plaatsvindt. Er gebeurt onder water een hele hoop wat we niet zien, maar het gaat echt om honderden miljoenen dieren die vanaf de Waddenzee naar het IJsselmeer trekken. We proberen om voor de vissen die niet heel krachtig kunnen zwemmen, kijk de zalm weten we van, die zwemt tegen de waterval op, maar de palinkjes komen hier binnen, dan zijn ze ontzettend klein en heel zwakke zwemmers. Dus door een passage te maken met deze dwarswanden halen we de stroming eruit en kunnen ook de zwakke zwemmers de Afsluitdijk passeren. De planning nu is dat er over twee jaar het eerste water in de vismigratierivier kan gaan staan en dat de eerste vissen kunnen migreren vanaf de Waddenzee naar het IJsselmeer. Als ik hier nu rondkijk en iedereen druk bezig zie en fantastisch om nu te zien dat het echt vorm krijgt. Het weer verbinden van die Waddenzee met het IJsselmeer is voor Nederlandse begrippen natuurlijk gigantisch. Kijk bijvoorbeeld naar de paling, die wordt geboren bij de Cariben. Hij trekt vanaf de Cariben de Atlantische Oceaan over als jong klein palinkje om uiteindelijk in West-Europa naar binnen te glippen. En we weten zelfs dat ze tot in Zwitserland aan toe komen. Dus het weer passeerbaar maken van deze Afsluitdijk verbindt daar de tropen met sneeuw van Zwitserland. Maar allemaal onder water. Een belangrijke voordeur die we openzetten, die die eigenlijk heel veel gebieden via die vis weer met elkaar verbindt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20056924 170.28 1013 2023-05-08T22:00:00+00:00 yes no vis Afsluitdijk migratie https://schooltv.nl/video-item/afval-in-een-ruimteschip-recyclen-of-verbranden 2024-01-04T13:09:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40675.w613.r16-9.cf85833.webp Afval in een ruimteschip | Recyclen of verbranden Ook in de ruimte creëren we natuurlijk afval zoals we dat thuis ook doen. En er komen nieuwe apparaten naar boven voor onderzoek. Verpakkingsmaterialen, canvas tassen met eten, van alles gaat er naar boven. Ja en je kan natuurlijk niet alles daar opslaan. Dat zou thuis ook een probleem worden en dan heb je binnen de kortste keren een huiskamer vol met vuilniszakken. Dus dat gaat niet dus dat moet weg. We proberen zoveel mogelijk te recyclen. Dus bijvoorbeeld de canvas tassen waar het voedsel in zit. Die gaan in ruimteschepen terug met een hitteschild. En die landen en die kunnen weer opnieuw gebruikt worden bijvoorbeeld. Daarachter hebben we de afval, dus dingen die weg kunnen. Dat zijn zakken met oude kleding, gewoon ja etensafval, noem maar op. Verpakkingsmaterialen die weg kunnen of apparaten die die niet meer functioneren of dit soort steunen, die alleen nodig zijn bij lancering van een rek bijvoorbeeld. Dus dat zit allemaal hier. Dat gaat in een vrachtschip. Een vrachtschip zonder hitteschild, dat wordt losgekoppeld, afgeremd en uiteindelijk verbrandt dat in de atmosfeer. En dus, zoals ook ons huisvuil in en verbrandingsovens op aarde wordt verbrand, zo verbrandt zeg maar ons onze afval ook. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20056926 91.92 564 2023-05-09T22:00:00+00:00 yes no afval ruimte recyclen https://schooltv.nl/video-item/vervuiling-in-de-rotterdamse-haven-drones-brengen-grote-vervuilers-in-kaart 2024-01-04T13:09:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40676.w613.r16-9.bb23e00.webp Vervuiling in de Rotterdamse haven | Drones brengen grote vervuilers in kaart De lucht boven ons land is ziek. De haven van Rotterdam maakt haar nog koortsiger. Gelukkig zijn er handhavers van de lucht. Zij bespieden de grootste vervuilers vanaf grote hoogte met behulp van drones. "En dat kleine stukje Noordzee bij ons voor de kust is een van de drukst bevaren scheepvaartroutes ter wereld. En die schepen, die gebruiken brandstof en daar komt dus afval, rookgassen, komen uit die schoorsteen. En de wind in Nederland is zo dat die meestal vanaf zee komt. Dus die luchtvervuiling, die waait van zee naar land. En daar hebben we last van. IOT heeft inspecteurs en die gaan aan boord, hier in de haven gaan ze aan boord van zo'n schip om die brandstof te bekijken en de motor afstelling te bekijken om te zien of dat schip zich aan de regels houdt. Die inspecteur kan ze nooit allemaal bezoeken, dus die moet op de een of andere manier gaan kiezen en wat ie nodig heeft is een soort is een soort tips. Hij heeft eerst eigenlijk advies nodig over welke schepen zijn interessant om aan boord te gaan? Oké dan daar komen de drones in zicht. Wat een drone kunnen we overal mee naartoe nemen. Op elk plekje waar we zijn, kunnen we gaan meten wat we doen. En wat die drone doet, die vliegt die rookpluim in. Die heeft een klein flesje bij zich. En dat flesje dat slurpte op het moment dat het in die rookpluim zit, slurpt ie daar een stukje van die lucht mee. Die neem je terug naar de wal en dan kan je het laboratorium gaan kijken: wat is de samenstelling van die afvalgassen? En is dat oké? Maar die schepen hoeven niet alleen in de haven zich aan de regels te houden hè, dus ook buiten de haven. Die hele route, tot aan China toe. En we kunnen wel zeggen: ja, we vinden de scheepvaartuitstoot niet leuk, dus we verbieden schepen, maar dat kan niet. Want alles wat wij gebruiken komt hier door de havens het land in en uit. Wat we wel kunnen doen is dat we daar veel bewuster van worden. Je ziet dus daarom ook dat we steeds vaker milieuregels implementeren. En dat is ook mijn motivatie voor werken voor de inspectie. Ik heb graag dat we proberen die mensen die zich aan de regels houden niet hoeven lastig te vallen. En voor degenen die niet willen dat we gewoon veel onaardiger worden." https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20056927 158.4 537 2023-05-10T22:00:00+00:00 yes no Rotterdam vervuiling CO2 haven https://schooltv.nl/video-item/onderzoek-naar-een-slapende-vulkaan-de-impact-van-een-vulkaanuitbarsting 2024-01-15T09:37:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40677.w613.r16-9.9ac70b3.webp Onderzoek naar een slapende vulkaan | De impact van een vulkaanuitbarsting Als er een vulkaanuitbarsting is, dan wordt die vaak over de hele wereld gevoeld. Wat niet alleen voor land heel veel gevolgen heeft, maar bijvoorbeeld vulkanische as heeft voor lucht ook heel veel gevolgen. Zo moeten bijvoorbeeld als in IJsland vulkanen uitbarsten, dan wordt heel veel vliegverkeer wordt stilgezet. Dus als vulkanen iets te vertellen hebben, dan moet eigenlijk de hele wereld vaak wel luisteren. In een bijzondere gemeente van Nederland torent een vulkaan boven het heldere water uit. Ik ben de enige vulkanoloog in dienst van de Nederlandse overheid. Mijn taak is het monitoren van de vulkanen in het Caribisch gebied met als belangrijkste doel de veiligheid van de inwoners van de eilanden op Saba en Sint Eustatius te waarborgen. De vulkaan op Saba heet Mount Scenery en we denken dat de laatste uitbarsting hier ongeveer geweest is in 1640. En natuurlijk is het voor een mensenleven lijkt het heel lang geleden dat hier de laatste uitbarsting was, maar geologisch gezien is dit vrij kort. Net als het weer kunnen we vulkanen ook niet helemaal voorspellen. En daarom is het belangrijk om het te monitoren. Want alleen als je monitort terwijl de vulkaan in rust is, kun je zien als er iets verandert en wanneer de activiteit toeneemt. Vulkaanuitbarstingen zijn natuurlijk enorm als je het vergelijkt met wat wij mensen zijn. Een vulkaan die vaak een leven van miljoenen jaren. Terwijl wij natuurlijk als mensen leven daar maar een heel klein stukje in hebben. En dat is absoluut voor mij fascinerend. Ook in Nederland, in de Waddenzee ligt diep onder een laag van twee kilometer sediment een vulkaan. En recent is er nog een vulkaan ontdekt. Dus diep in de Nederlandse ondergrond bevinden zich ook vulkanen. Die zijn dan weliswaar absoluut dood, dus daar zullen we geen uitbarsting meer van krijgen. Maar er was ooit wel een vulkaan op de grond waar wij nu op wonen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20056991 183.08 3152 2023-05-11T22:00:00+00:00 yes no vulkaan vulkaanuitbarsting eiland Waddenzee https://schooltv.nl/video-item/wasberen-in-nederland-scharrelende-exoten 2024-01-10T14:25:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40678.w613.r16-9.1231c4a.webp Wasberen in Nederland | Scharrelende exoten De grootste scharrelaar van ruimteschip aarde, vinden we sinds kort ook in ons land. Hun eten vinden ze overal. Of het nu slakken, vogels of kreeften zijn. Ze trekken zelfs met liefde onze vuilniszakken open om daar iets lekkers uit te snaaien. Wasberen zijn gewiekst en kunnen overal bij. Geen kooi is dicht genoeg om een wasbeer binnen te houden, dus je ziet ook dat wij hier hele speciale faciliteiten hebben, met een betonnen vloer erin en hele grote stalen hekken. Alsof er criminelen moeten worden opgeborgen. Maar dat is omdat die dieren zo ontzettend slim en inventief zijn. Je bent ze maar zo kwijt. De wasbeer is eigenlijk al heel lang in Europa, want kort voor de Tweede Wereldoorlog zijn ze voor het eerst in Europa geïntroduceerd. Moedwillig. Men wilde een nieuwe soort om te kunnen jagen. Nou dat is gelukt als je kijkt naar die wasberen, nou je ziet hier op de achtergrond zie je ze een beetje spelen. Dat zijn hele ondernemende en hele energieke dieren. Dat zijn dieren die op plekken kunnen komen waar de meeste diersoorten die wij kenden niet kunnen komen. Ze kunnen zwemmen, ze kunnen klimmen, ze kunnen rennen, ze kunnen in het water kunnen ze eten zoeken. Dus het zijn eigenlijk ongelooflijk goed aangepaste dieren. Maar ja, dat kan dus ook heel vervelend zijn, want geen nestje is meer veilig. Deze dieren kunnen nesten openbreken van vogelsoorten die we net met heel veel moeite hebben geprobeerd te beschermen. Ja, je zou die wasbeer nu een klein beetje kunnen vergelijken met ja, de vluchteling die nergens gewenst is hè. Ze horen niet in het systeem, ze moeten weg, weg d'ruit, vang ze maar, vermoord ze maar, schiet maar dood, vergiftig ze maar. Terwijl ja eigenlijk is dit een probleem wat wij zelf veroorzaakt hebben. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20056993 128.8 1649 2023-05-14T22:00:00+00:00 yes no zoogdier exoot https://schooltv.nl/video-item/zaden-voor-de-toekomst-een-archief-met-zaadjes-van-verdwenen-planten 2024-01-04T13:09:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40679.w613.r16-9.04c7ebb.webp Zaden voor de toekomst | Een archief met zaadjes van verdwenen planten Planten willen woekeren. Bomen willen de hemel raken. Kruid wil zich oneindig vermenigvuldigen, maar de wildernis in ons kleine land raakt op. Twee mannen willen de natuur bewaren. Iedere dag verzamelen ze ontelbaar veel zaden van iedere plant, van iedere boom die in onze aarde groeit. Zodat we nooit vergeten waar we ooit tussen geleefd hebben. De grote zorg in ons land is natuurlijk dat, ja, dat het niet goed gaat met de natuur en dan met name, wij zijn beide plantenecologen. We kijken naar de plantengroei en naar de plantensoorten, naar de vegetatie. Daar gaat het heel slecht mee. We zijn onze bijen aan het verliezen. 75% van de insecten zijn verdwenen in ons land, maar voor planten geldt ongeveer hetzelfde. We hebben iets meer dan 1500 plantensoorten in heel Nederland. Als je daarna gaat kijken van welke soorten er bedreigd zijn, staat bijna de helft van de 1500 soorten staat op de rode lijst en is dus enigszins bedreigd. En daarvan zijn bijna honderd soorten weten we gewoon niet of die de komende vijf jaar nog in ons land voorkomen. Maar als je ziet dat het ergens slecht mee gaat, dan moet je actie ondernemen. En idealiter ga je overal, ga je de natuur beschermen. Maar we weten allemaal dat dat een best wel moeilijke discussie is op sommige plekken. Dus dan kan je maar beter een goede back-up hebben. Als we de planten niet ter plekke kunnen redden, dan hebben we in ieder geval nog de zaden van die planten. In Nederland zijn we die zaden gaan verzamelen. Van alle plantensoorten in Nederland willen wij de zaden in de Nationale Zadencollectie opslaan, zodat als het nodig is, dan hebben we nog de genetische variatie van die planten in Nederland. Bromus radiatis kun je erbij schrijven. Heriatium piazella, had je die? Ja. Duivenkruid had je ook he. Dit is duivenkruid. Er zijn heel veel mensen die denken oh dat levend archief, je hebt al die zaden, strooi ze overal uit waar je het wil hebben. Natuur kun je dus maken. Nee, dat is absoluut niet het verhaal. Een margriet die hier staat, is net wat anders dan het evolutionaire pad van de margriet die we op de dijken in Friesland zien staan. En die informatie, die willen we hebben. Daar willen we die back-up van hebben. Want stel dat het hier helemaal misgaat, dan gaan we niet die informatie van die Friese dijken hier neerzetten, want die is niet aangepast. Ik wil vooral proberen een steentje bij te dragen en het gewoon niet te laten gebeuren dat wij die al die planten ons land verliezen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20056994 160.12 988 2023-05-15T22:00:00+00:00 yes no zaad plant biodiversiteit https://schooltv.nl/video-item/pointer-checkt-hoe-rusland-twijfel-gebruikt-in-de-oorlog-tegen-oekraine 2024-01-04T13:09:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40681.w613.r16-9.7633859.webp Pointer Checkt | Hoe Rusland twijfel gebruikt in de oorlog tegen Oekraïne In de eerste aflevering van Pointer Checkt staan propagandatechnieken centraal die Rusland gebruikt in de oorlog tegen Oekraïne en eerder al in de oorlog met Syrië. TikTok-factchecker Marieke Kuypers duikt in de wereld van de Russische propaganda en zoekt uit hoe Rusland ons, voornamelijk via social media, van hun onschuld probeert te overtuigen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_16924230 653.12 2030-03-29T23:00:00+00:00 764 2022-06-10T14:00:00+00:00 yes no propaganda Rusland Oekraïne media complot nepnieuws https://schooltv.nl/video-item/pointer-checkt-is-jouw-favoriete-rapper-echt-een-duivelsaanbidder 2024-01-04T13:09:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40682.w613.r16-9.aac3196.webp Pointer Checkt | Is jouw favoriete rapper echt een duivelsaanbidder? De tweede aflevering van Pointer Checkt gaat over celebrities die betrokken zouden zijn bij duivelse complotten. Zo zou een concert waarbij 10 mensen om het leven kwamen een satanisch ritueel zijn geweest. En de navel van Rihanna zou bewijzen dat ook zij onderdeel uitmaakt van een duister complot. Wat is daarvan waar? En waarom kijken we zo graag naar dit soort video’s? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_16930970 582.421 2030-03-29T23:00:00+00:00 297 2022-06-17T14:00:00+00:00 yes no media social media duivel complot nepnieuws https://schooltv.nl/video-item/pointer-checkt-waarom-een-aliensekte-het-einde-van-de-wereld-voorspelt 2024-01-04T13:09:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40683.w613.r16-9.9999113.webp Pointer Checkt | Waarom een aliensekte het einde van de wereld voorspelt De internationale spirituele gemeenschap Allatra heeft een dubieuze boodschap: de opwarming van de aarde wordt niet veroorzaakt door menselijke activiteiten, maar door andere, natuurlijke, factoren. Om deze boodschap te verspreiden houdt men online conferenties waar zij, volgens henzelf dan, de echte waarheid over de klimaatcrisis onthullen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_16946988 682.624 2030-03-29T23:00:00+00:00 257 2022-07-01T14:00:00+00:00 yes no klimaatverandering media social media complot nepnieuws https://schooltv.nl/video-item/pointer-checkt-zijn-de-apenpokken-een-hoax 2024-01-04T13:09:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40684.w613.r16-9.71b1782.webp Pointer Checkt | Zijn de apenpokken een hoax? De uitbraak van apenpokken is voor anti-vaxxers en coronasceptici een reden om desinformatie te verspreiden over dit virus. Zo zou het een hoax zijn want hetzelfde als gordelroos. Volgens anderen is het een bijwerking van het coronavaccin. En was deze nieuwe pandemie vorig jaar al gepland, zoals zelfs een Kamerlid suggereerde? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_16937767 530.581 2030-03-29T23:00:00+00:00 269 2022-06-24T14:00:00+00:00 yes no complot vaccin corona social media media nepnieuws https://schooltv.nl/video-item/pointer-checkt-hoe-gevaarlijk-is-aluminium-in-deodorant 2024-01-10T14:48:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40686.w613.r16-9.3169ba9.webp Pointer Checkt | Hoe gevaarlijk is aluminium in deodorant? We willen allemaal de beste versie van onszelf zij en er zijn steeds meer producten die beloven ons daarbij te helpen. Ze zijn ‘clean’, ‘natuurlijk’ en we gaan massaal aan de detoxsapjes en vitaminesupplementen. Maar wat is er allemaal waar van al die mooie beloftes? In deze aflevering van Pointer Checkt: is natuurlijke deo veiliger dan die met aluminium? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_20029947 766.912 228 2022-12-14T14:45:00+00:00 yes no verzorging nepnieuws https://schooltv.nl/video-item/pointer-checkt-is-het-testosteron-van-mannen-in-gevaar 2024-01-04T13:09:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40687.w613.r16-9.c978f51.webp Pointer Checkt | Is het testosteron van mannen in gevaar? We willen allemaal de beste versie van onszelf zijn en er zijn steeds meer producten, kuurtjes en diëten die beloven ons daarbij te helpen. Veel producten zijn tegenwoordig ‘clean’ en ‘natuurlijk’. En we gaan massaal aan de detoxsapjes en vitaminesupplementen. Maar wat is er allemaal waar van al die mooie beloftes? In deze aflevering van Pointer Checkt: er gaat al jaren een hardnekkig verhaal rond dat het testosteron van westerse mannen afneemt. Maar wat klopt daarvan? En kun je dat testosteronniveau beschermen door rauwe lever te eten? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_20038733 741.952 2030-03-29T23:00:00+00:00 148 2022-12-21T14:45:00+00:00 yes no vitamine testosteron nepnieuws https://schooltv.nl/video-item/pointer-checkt-gifstoffen-uit-je-lijf-met-een-detox 2024-01-04T13:09:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40688.w613.r16-9.1578299.webp Pointer Checkt | Gifstoffen uit je lijf met een detox? We willen allemaal de beste versie van onszelf zijn en er zijn steeds meer producten, kuurtjes en diëten die beloven ons daarbij te helpen. Veel producten zijn tegenwoordig ‘clean’ en ‘natuurlijk’. En we gaan massaal aan de detoxsapjes en vitaminesupplementen. Maar wat is er allemaal waar van al die mooie beloftes? In deze aflevering van Pointer Checkt: kun je je lichaam ontgiften met een sapvastkuur? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_20040095 768.426 2030-03-29T23:00:00+00:00 229 2022-12-28T14:45:00+00:00 yes no vitamine dieet nepnieuws https://schooltv.nl/video-item/pointer-checkt-influencers-promoten-persoonlijk-pillendieet 2024-01-04T13:09:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40689.w613.r16-9.66a847c.webp Pointer Checkt | Influencers promoten persoonlijk pillendieet We willen allemaal de beste versie van onszelf zijn en er zijn steeds meer producten, kuurtjes en diëten die beloven ons daarbij te helpen. Veel producten zijn tegenwoordig ‘clean’ en ‘natuurlijk’. En we gaan massaal aan de detoxsapjes en vitaminesupplementen. Maar wat is er allemaal waar van al die mooie beloftes? In deze aflevering van Pointer Checkt: kun je met een persoonlijk vitamine-abonnement je gezondheid een boost geven? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_20040959 757.76 2030-03-29T23:00:00+00:00 289 2023-01-04T14:45:00+00:00 yes no nepnieuws pil voeding dieet https://schooltv.nl/item/werelderfgoed 2025-03-17T09:52:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/11000/images/11741.w613.r16-9.b66daf9.png Wat weet jij over werelderfgoed? | Quiz over unieke plekken in Nederland In Nederland vind je 13 plekken die werelderfgoed zijn. Dat zijn bijzondere gebouwen, natuurgebieden of steden die uniek zijn. Weet jij wat het inhoudt om werelderfgoed te zijn? Test je kennis in de quiz! https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 1223 yes no werelderfgoed natuurgebied gebouw https://schooltv.nl/video-item/pointer-checkt-door-tiktok-weten-of-je-adhd-hebt 2024-01-04T13:09:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40690.w613.r16-9.515ec91.webp Pointer Checkt | Door TikTok weten of je ADHD hebt? We zijn steeds bewuster bezig met onze mentale gezondheid. Dat blijkt ook uit de vele video’s over dit onderwerp die rondgaan op social media. Van ADHD tot ‘stored trauma’ en van hormooncoaches tot transgenderzorg: heel vaak zijn de stellige claims die in video’s op social media worden gemaakt niet op wetenschappelijke feiten gebaseerd. Zo zijn er op TikTok veel video’s met soms miljoenen views, waarin symptomen van ADHD worden beschreven. Hierdoor denken jongeren vaak dat zij een ADHD-diagnose (nodig) hebben. Maar is dat goed of juist niet? En wat klopt er eigenlijk van de symptomen die in de video’s worden beschreven? Dat zie je in deze aflevering van Pointer Checkt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_20049235 583.701 2030-03-29T23:00:00+00:00 543 2023-02-22T14:55:00+00:00 yes no ADHD nepnieuws social media https://schooltv.nl/video-item/pointer-checkt-drie-keer-misleiding-over-transmensen-ontkracht 2024-01-04T13:09:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40691.w613.r16-9.f46dab9.webp Pointer Checkt | Drie keer misleiding over transmensen ontkracht We zijn steeds bewuster bezig met onze mentale gezondheid. Dat blijkt ook uit de vele video’s over dit onderwerp die rondgaan op social media. Van ADHD tot ‘stored trauma’ en van hormooncoaches tot transgenderzorg: heel vaak zijn de stellige claims die in video’s op social media worden gemaakt niet op wetenschappelijke feiten gebaseerd. In deze aflevering van Pointer Checkt: drie hardnekkige claims over transgendermensen en -zorg ontkracht. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_20049433 701.461 2030-03-29T23:00:00+00:00 234 2023-03-01T14:45:00+00:00 yes no gender social media nepnieuws https://schooltv.nl/video-item/pointer-checkt-kan-een-trauma-zich-opslaan-in-je-lichaam 2024-01-04T13:09:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40692.w613.r16-9.23d0be2.webp Pointer Checkt | Kan een trauma zich opslaan in je lichaam? We zijn steeds bewuster bezig met onze mentale gezondheid. Dat blijkt ook uit de vele video’s over dit onderwerp die rondgaan op social media. Van ADHD tot ‘stored trauma’ en van hormooncoaches tot transgenderzorg: heel vaak zijn de stellige claims die in video’s op social media worden gemaakt niet op wetenschappelijke feiten gebaseerd. In deze aflevering van Pointer Checkt: kan een mentaal trauma zich opslaan in een lichaamsdeel? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_20050696 674.112 2030-03-29T23:00:00+00:00 454 2023-03-08T14:45:00+00:00 yes no nepnieuws social media ziekte https://schooltv.nl/video-item/pointer-checkt-veel-vrouwen-voelen-zich-ongehoord-en-alleen 2024-01-04T13:09:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40693.w613.r16-9.871c9cd.webp Pointer Checkt | ‘Veel vrouwen voelen zich ongehoord en alleen’ We zijn steeds bewuster bezig met onze mentale gezondheid. Dat blijkt ook uit de vele video’s over dit onderwerp die rondgaan op social media. Van ADHD tot ‘stored trauma’ en van hormooncoaches tot transgenderzorg: heel vaak zijn de stellige claims die in video’s op social media worden gemaakt niet op wetenschappelijke feiten gebaseerd. In deze aflevering van Pointer Checkt: 10 procent van de Nederlandse vrouwen heeft pcos. Maar worden hormonale klachten wel op tijd herkend? En wat klopt er van de remedies die hormooncoaches bieden? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_20051948 610.517 2030-03-29T23:00:00+00:00 240 2023-03-15T14:45:00+00:00 yes no nepnieuws social media vrouw hormoon https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-goede-voornemens-lastig-vol-te-houden 2024-01-04T13:09:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40695.w613.r16-9.872b122.webp EenVandaag in de klas | Goede voornemens lastig vol te houden Actiever zijn, meer contact met familie of een nieuwe hobby beginnen. Aan het begin van een nieuw jaar nemen mensen zich van alles voor. Dat deden ze in de tijd van de Romeinen en in de Middeleeuwen al. Wat zit er achter die goede voornemens en hoe houd je ze vol? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20058693 335 2030-04-29T22:00:00+00:00 890 2023-04-25T08:44:58+00:00 yes no oud en nieuw https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-sovjet-soldaten-begraven-in-leusden 2024-01-04T13:09:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40696.w613.r16-9.b81c26f.webp EenVandaag in de klas | Sovjet-soldaten begraven in Leusden Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd niet alleen gevochten in Nederland, maar ook in het oosten van Europa. In de voormalige Sovjet-Unie zijn miljoenen soldaten tijdens gevechten met de nazi’s tot krijgsgevangene gemaakt. Ze moesten werken onder onmenselijke omstandigheden, en veel van hen stierven aan ziektes of uitputting. Ruim 800 gesneuvelde Sovjet-soldaten zijn begraven in Leusden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20058692 410.48 2030-04-29T22:00:00+00:00 168 2023-04-25T08:43:59+00:00 yes no Sovjet-Unie Tweede Wereldoorlog soldaat https://schooltv.nl/item/de-jurk-en-het-scheepswrak 2024-01-22T14:52:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43256.w613.r16-9.e4953f7.jpg De jurk en het scheepswrak | Interactieve zoektocht naar een scheepswrak De Jurk en Het Scheepswrak is het verhaal van een unieke archeologische vondst uit het Palmhoutwrak voor de kust van Texel. In deze interactive ben je zelf een duiker in de Waddenzee. Zwem naar het wrak en ga op zoek naar bijzondere vondsten uit vervlogen tijden. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 1014 yes no archeologie schip duiken https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-maas-en-waal-samenvoegen 2024-01-15T09:38:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40697.w613.r16-9.f78b37a.webp EenVandaag in de klas | Maas en Waal samenvoegen De twee grote rivieren Maas en Waal zijn in 1903 van elkaar gescheiden, door sluizen en dijken. Nu willen natuurorganisaties de twee waterwegen weer samenbrengen, voor meer natuur in het gebied. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20058694 320.52 2030-04-29T22:00:00+00:00 321 2023-04-25T08:45:56+00:00 yes no ecosysteem Maas rivier https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-onkruid 2024-01-04T13:09:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40698.w613.r16-9.1849d5d.webp Het Klokhuis | Onkruid Serah gaat op onkruid-safari. Al noemt bioloog Nienke Beets het groen tussen de tegels liever stoepplantjes. De planten en bloemen die mensen soms zien als onkruid, zorgen voor voedsel en een schuilplek voor insecten en dieren. Botanisch kunstenaar Esmee Winkels laat zien dat de plantjes bijzonderder zijn dan je denkt, zeker als je ze van heel dichtbij bekijkt. In de sketch schrijft Dokter Dodoens kruiden voor bij alle mogelijke kwalen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1337432 936.88 2245 2023-05-02T17:00:00+00:00 yes no plant bloem stoep https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-april-meistakingen-1943 2024-01-04T13:09:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40699.w613.r16-9.997da75.webp Het Klokhuis | April-meistakingen 1943 In Nederland was het van 1940 tot 1945 oorlog. De nazi's waren de baas, en wie tegen ze inging riskeerde zijn leven. Toch vond in het voorjaar van 1943 de grootste opstand tegen de nazi's plaats. Door te staken, ofwel het werk neer te leggen, kwamen Nederlanders in het hele land in verzet. De april-meistakingen van 1943 worden gezien als keerpunt in de oorlog. Janouk zoekt uit waarom, en bezoekt de plek waar de staking begon. Ook spreekt ze een getuige die in 1943 zag hoe dapper, maar ook hoe gevaarlijk staken was. De Kassameisjes zouden ook wel willen staken. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1337447 880.36 1067 2023-05-04T17:00:00+00:00 yes no oorlog Tweede Wereldoorlog staking https://schooltv.nl/item/de-verlichting 2024-01-16T16:11:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/11000/images/11738.w613.r16-9.c5a0235.png Wat weet jij over de Verlichting? | Quiz over denkers en ideeën In de 18e eeuw begint in Europa de Verlichting. Door de ontwikkeling van de wetenschap veranderen onze ideeën over de maatschappij. Weet jij wat de Verlichting precies inhoudt? Test je kennis in de quiz. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 2772 yes no verlichting wetenschap quiz examen https://schooltv.nl/item/vrouwen-in-het-verzet 2024-01-18T10:27:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43059.w613.r16-9.822571e.jpg Wat weet jij over vrouwen in het verzet? | Quiz over vrouwen die in verzet komen tijdens de Tweede Wereldoorlog Tijdens de Tweede Wereldoorlog is Nederland bezet door Duitsland. Vrouwen als Truus van Lier, Hannie Schaft en Truus en Freddie Oversteegen komen in opstand tegen de Duitse bezetter. Hoeveel weet jij over vrouwen in het verzet? Test je kennis in de quiz! https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 1269 yes no verzet Tweede Wereldoorlog https://schooltv.nl/video-item/waarom-vieren-we-de-verjaardag-van-de-koning-in-1885-wordt-een-nieuwe-nationale-feestdag-bedacht 2024-01-04T13:09:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40701.w613.r16-9.a315d3a.webp Waarom vieren we de verjaardag van de koning? | In 1885 wordt een nieuwe nationale feestdag bedacht Handen schudden, foto's maken en heel veel zwaaien. Zo gaat het er eigenlijk altijd aan toe tijdens Koningsdag. Maar toch is de nationale feestdag door de jaren heen hier en daar wel wat veranderd. Zo is de naam een paar keer gewijzigd en ook de datum waarop het feest wordt gevierd is een paar keer aangepast. Waarom vieren we eigenlijk de verjaardag van de koning? Om die vraag te beantwoorden gaan we 138 jaar terug in de tijd. Het is dan 31 augustus 1885. Op deze dag wordt voor het eerst Prinsessedag gevierd. De vijfde verjaardag van prinses Wilhelmina. Het idee om dit te doen komt van de regering. Die vindt dat het tijd is voor een nationale feestdag. Een dag die iedereen samen brengt. Als Wilhelmina koningin wordt, verandert ook de naam van de feestdag in Koninginnedag. De veertigste verjaardag van koningin Juliana werd in Den Haag onder andere gevierd met een parade op het Malieveld. Na Wilhelmina werd Juliana koningin en ook haar verjaardag werd in heel Nederland gevierd. Dat gebeurde ieder jaar op 30 april. Na de hartelijke begroeting kwamen er vier kinderen naar voren om de prinsesjes ook een ballon aan te bieden. Het was toen normaal dat mensen naar haar toe kwamen. Bij Paleis Soestdijk. Leve de koningin. Hiep hiep hiep. Dat veranderde toen Beatrix koningin werd, de moeder van koning Willem-Alexander. Zij liet mensen niet naar het paleis komen, maar ging juist zelf naar de mensen toe. Onze prins van Oranje, prins Willem-Alexander, gaat Samen met andere leden van de koninklijke familie bezocht ze ieder jaar één of twee gemeenten in Nederland. Tien jaar geleden werd Beatrix opgevolgd door haar zoon Willem-Alexander. Een koning dus. Daarmee veranderde ook de naam van het feest. In plaats van Koninginnedag heet het nu dus Koningsdag en het wordt nu gevierd op zijn verjaardag, 27 april. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20059108 125.12 2712 2023-04-26T14:48:19+00:00 yes no koninginnedag Koningsdag feest https://schooltv.nl/video-item/hoe-is-de-atoombom-onstaan-een-krachtige-verwoestende-bom 2024-01-04T13:09:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40702.w613.r16-9.7cc8fb3.webp Hoe is de atoombom onstaan? | Een krachtige verwoestende bom Noord-Korea wil nog krachtigere kernwapens maken dan het land nu al heeft. Geruchten dat Poetin een atoombom gaat gooien op Europa. Misschien heb je het de afgelopen tijd wel eens voorbij horen komen op het nieuws. Kernwapens of atoombommen. Het zijn dan ook extreem gevaarlijke wapens die maar een paar landen hebben. Volgens deskundigen hoeven we ons trouwens niet te veel zorgen te maken over die atoombom. De kans dat een land ze ook echt laat ontploffen is heel klein. Het begon allemaal net voor de Tweede Wereldoorlog, toen in de Verenigde Staten getest werd met een nieuw soort bom. De atoombom, bedacht door een team van wetenschappers waar deze man de baas over was. Robert Oppenheimer. De kracht was veel sterker dan ze hadden verwacht. Vooral Oppenheimer had spijt dat ie zo'n gevaarlijk wapen had gecreëerd, zeker toen de Amerikanen besloten hem tijdens de Tweede Wereldoorlog te gebruiken tegen hun vijand Japan. Zo werden de twee Japanse steden Nagasaki en Hiroshima verwoest en kwamen meer dan 200.000 mensen om het leven. Daarmee kwam de Tweede Wereldoorlog ten einde. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20059102 74.837 4641 2023-04-27T22:00:00+00:00 yes no atoombom Tweede Wereldoorlog wapen https://schooltv.nl/video-item/wat-is-het-verschil-tussen-europa-en-de-eu-niet-alle-europese-landen-zitten-in-de-eu 2024-01-16T15:49:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40703.w613.r16-9.dadf39b.webp Wat is het verschil tussen Europa en de EU? | Niet alle Europese landen zitten in de EU Nederland ligt in het werelddeel Europa en sommige mensen denken dat Europa hetzelfde is als de Europese Unie, maar dat is niet zo. Europa bestaat uit 51 landen. Een deel van die landen werkt samen en dat noem je de Europese Unie, afgekort de EU. Het begon allemaal in 1958. Niet lang na de Tweede Wereldoorlog. Het idee was om door meer samen te werken minder ruzie te hebben in Europa. De eerste landen die meededen waren België, Duitsland, Frankrijk, Italië, Luxemburg en Nederland. En daar kwamen later steeds meer landen bij. Inmiddels zijn er 27 landen die samenwerken en elkaar steunen in de EU dus. Uit alle landen komen politici samen in de Belgische stad Brussel. Daar zit het Europese Parlement. In deze grote zaal overleggen ze over regels en wetten. Zo bedachten ze een gezamenlijke munt, de euro. En dat landsgrenzen open zijn. Je kan dus van het ene naar het andere EU land zonder dat je je paspoort hoeft te laten zien. Een andere belangrijke afspraak gaat over bellen en internet. Zonder extra kosten kan je 4G gebruiken in alle landen van de Europese Unie. Handig als je op vakantie bent en er even geen wifi is. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20059103 82.474 6774 2023-04-27T22:00:00+00:00 yes no Europa Europese Unie Europees parlement https://schooltv.nl/video-item/veel-kunst-is-al-honderden-jaren-oud-van-grottekeningen-tot-romeinse-beelden-en-schilderijen 2024-01-10T10:56:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40704.w613.r16-9.fa07620.webp Veel kunst is al honderden jaren oud | Van grottekeningen tot romeinse beelden en schilderijen In musea overal ter wereld is bijzondere kunst te zien, zoals schilderijen, tekeningen en standbeelden. Veel van die kunstwerken bestaan al een poosje. Zoals dit schilderij. 134 jaar geleden is het gemaakt. Deze is 365 jaar oud en dit houten beeldje is zelfs 550 jaar oud. Maar dat is lang niet de oudste kunst die er is. Altijd al maakten mensen kunstwerken om te laten zien hoe de wereld eruitziet, om verhalen te vertellen of bijvoorbeeld om hun goden te eren. Wat dacht je van dit bronzen beeld van ruim 2000 jaar geleden gemaakt door de Romeinen, die kunst heel belangrijk vonden. Een deel daarvan is goed bewaard en kun je nog steeds zien. Maar de oudste kunst gaat veel verder terug. Toen mensen nog in grotten leefden, tekenden ze gewoon op de muur. Zoals deze grottekeningen van everzwijnen in Indonesië. Gemaakt meer dan 45.000 jaar geleden. De kunstenaar heeft er zelfs zijn handtekening bijgezet. Onderzoekers denken dat dit de oudste tekeningen zijn die mensen hebben gemaakt. Kan het nog ouder? Ja hoor, deze beeldjes van vrouwenlichamen zouden 3 tot 400000 jaar oud kunnen zijn. Als ze echt door iemand gemaakt zijn dan, want dat is nog niet zeker. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20059105 91.264 2163 2023-04-27T22:00:00+00:00 yes no kunst grot museum https://schooltv.nl/video-item/is-paardrijden-een-echte-sport-paardensport-is-al-meer-dan-honderd-jaar-een-onderdeel-op-de-olymp 2024-01-04T13:09:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40705.w613.r16-9.034da78.webp Is paardrijden een echte sport? | Paardensport is al meer dan honderd jaar een onderdeel op de Olympische spelen Een fiets, een auto en een paard. Wat hebben die gemeen. Het zijn allemaal vervoersmiddelen. Je zou paardrijden dus vervoer kunnen noemen, een manier om van A naar B te komen. Geen sport dus. Maar zo simpel is het niet. Want met een sportfiets kan je wielrennen. Met een snelle auto kun je Formule 1 racen. En met een goed getraind paard kun je natuurlijk ook meedoen aan wedstrijden. Paardensport heet niet voor niks paardensport. Zo'n 2000 jaar geleden organiseerde de Romeinen al paardenraces. En al meer dan honderd jaar is paardensport een onderdeel op de Olympische Spelen. Je kan goud winnen op het onderdeel dressuur, springen, en eventing, waarbij verschillende onderdelen gecombineerd worden. En voor wie zegt dat het paard al het zware werk doet. Check dan even deze discipline. Turnen op een paard, oftewel voltige. Ja, daar moet je ook als ruiter behoorlijk sportief voor zijn. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20059104 68.16 2861 2023-04-27T22:00:00+00:00 yes no paardrijden sport vervoer https://schooltv.nl/video-item/jaarlijks-gooien-we-veel-voedsel-en-drinken-weg-voedselverspilling-tegengaan-gaat-steeds-beter 2025-05-22T08:26:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40706.w613.r16-9.6236144.webp Jaarlijks gooien we veel voedsel en drinken weg | Voedselverspilling tegengaan gaat steeds beter Het is over de datum niet meer lekker of je hebt er gewoon geen zin in. Om welke reden ook, we gooiden vorig jaar per persoon gemiddeld zo'n 33 kilo eten weg. Vooral brood, groente, fruit en aardappelen belandden in de prullenbak. Nou, je ziet soms hele broden. Een bloemkool die niet is aangeroerd, euh, pakken pasta of sauzen. Als je al dat weggegooide eten in Nederland zou optellen, heb je wel 600 miljoen kilo afval En daarmee zou je deze gigantische kliko kunnen vullen. En dan gooien we per persoon ook nog tientallen liters drinken door de gootsteen. Vooral koffie, zuivel, thee en frisdrank. Erg zonde, zeggen deskundigen. Vooral omdat er wereldwijd veel mensen zijn die niet genoeg eten en drinken hebben. Daarom willen ze dat mensen beter nadenken over wat ze weggooien en hoe ze dat kunnen verminderen. Kijk vooral naar wat wanneer dat jij verspild is. Je kunt goed kijken bij het kopen, koken en bewaren. Dus koop alleen wat je nodig hebt. Kook precies wat je ook denkt te gebruiken en bewaar op de juiste plek en eet het op tijd weer op. Steeds meer mensen doen dat al. Want ook al is het volgens deskundigen dus nog steeds te veel. We gooien wel steeds minder weg. In 2016 belandden zo'n 41 kilo in de prullenbak, in 2019 ongeveer 34 kilo en vorig jaar dus zo'n 33. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20059106 85.824 1434 2023-04-27T22:00:00+00:00 yes no afval duurzaamheid recyclen https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-het-gevaar-van-de-berenklauw 2024-01-09T10:19:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44528.w613.r16-9.c0e2ff7.webp EenVandaag in de klas | Het gevaar van de berenklauw De reuzenberenklauw is een grote plant die voorkomt in natuurgebieden en in steeds meer steden. Van oorsprong komt hij uit de Kaukasus, maar nu groeit hij ook in Nederland. Het is een invasieve exoot. Natuurbeheerders zoeken manieren om de plant te bestrijden, want hij groeit erg hard en kan zorgen voor nare brandwonden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20059467 333.16 2030-04-29T22:00:00+00:00 634 2023-05-01T07:36:05+00:00 yes no plant exoot natuurbescherming https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-plastic-afval-verbranden-of-recyclen 2024-01-09T10:18:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44525.w613.r16-9.b44427b.webp EenVandaag in de klas | Plastic afval verbranden of recyclen Driekwart van ons plastic afval wordt niet hergebruikt of gerecycled, maar verbrand. Dat is zonde, vinden deskundigen en daarom willen ze een verbod op het verbranden van het plastic afval. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20059470 366.24 2030-04-29T22:00:00+00:00 1873 2023-05-01T07:51:26+00:00 yes no milieu plastic vervuiling recyclen https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-stamcellen-repareren 2024-01-04T13:09:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40709.w613.r16-9.44df34b.webp EenVandaag in de klas | Stamcellen repareren Baby Yanis had een levensbedreigende afwijking in zijn genen. Door middel van een nieuwe methode hebben artsen zijn stamcellen gerepareerd, een wereldprimeur. Of de methode vaker gebruikt kan worden is onzeker, want de kosten zijn erg hoog. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20059469 394.28 2030-04-29T22:00:00+00:00 240 2023-05-01T07:50:44+00:00 yes no stamcel gen genezen medicijn https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-het-stuitje 2024-01-04T13:09:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40710.w613.r16-9.f0e55a7.webp EenVandaag in de klas | Het stuitje Je stuitje zit onderaan de wervelkolom en diende ooit als aanhechting voor een staart. Nu merken we maar weinig van ons stuitje, behalve als je erop bent gevallen. Dan kan het veel pijn doen. Gek genoeg is er maar weinig bekend over het lichaamsdeel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20059468 332.56 2030-04-29T22:00:00+00:00 1002 2023-05-01T07:36:41+00:00 yes no skelet staart bot https://schooltv.nl/video-item/tegenlicht-in-de-klas-samen-leven-in-het-symbioceen 2024-01-16T15:47:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40711.w613.r16-9.30832f2.webp Tegenlicht in de klas | Samen leven in het Symbioceen Wetenschappers noemen de tijd waarin we leven wel het Antropoceen. De periode waarin de mens de natuur flink overhoop haalt. Onze drang naar vooruitgang heeft het aanzien van de aarde dramatisch veranderd, ecosystemen vernietigd en diersoorten uitgeroeid. Antropos komt van het Grieks en betekent mens. Milieufilosoof Glen Albrecht vindt het hoog tijd voor een nieuwe aanpak. Hij noemt het, het symbioceen. Een nieuw tijdperk waarin mens, natuur en technologie samenwerken. Symbiose betekent in de biologie het samenleven van meerdere organismen die afhankelijk van elkaar zijn. Volgens Albrecht moeten we op zoek naar vervangers voor alle niet natuurlijke producten die we nu maken. Die vervangers moeten bestaan uit natuurlijke materialen die na gebruik ook weer kunnen worden opgenomen door de natuur. Lucas de Man bouwt met natuurlijke materialen en blijft daarbij dicht bij huis. Hij gebruikt materialen die biologisch afbreekbaar zijn. In een demonstratiehuis heeft hij de mogelijkheden samengebracht. Bio kunstenaar Jalila Essaïdi maakte enkele jaren geleden van spinzijde en menselijke huidcellen een soort kogelvrije huid. Recenter ontwikkelde ze mestic, textiel van koeienmest. Helemaal volgens de symbiocene gedachte zou je zeggen. Maar Jalila wil verder. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20059473 488.48 2030-05-30T22:00:00+00:00 776 2023-05-01T09:08:38+00:00 yes no klimaat biodiversiteit milieu milieuvriendelijk duurzaamheid https://schooltv.nl/video-item/tegenlicht-in-de-klas-de-verenigde-staten-van-afrika 2024-01-11T15:07:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44523.w613.r16-9.befdd5b.webp Tegenlicht in de klas | De Verenigde Staten van Afrika In de volgende eeuw is Afrika het continent waar de meeste jonge mensen wonen. De bevolking zal dan gegroeid zijn van 1,3 miljard nu naar bijna 4 miljard mensen. De economie van Afrika is één van de snelst groeiende ter wereld. Hoe zal Afrika er over 50 jaar uitzien? Voordat de Europeanen hun kolonies gaan stichten is Afrika lange tijd één groot continent waar vele volkeren wonen die vrij kunnen rondtrekken. Vanaf de 19e eeuw leggen de Europese landen die delen van Afrika hebben gekoloniseerd, vaak kaarsrechte grenzen aan om zo het continent onder elkaar te verdelen. Het maakt het rondstrekken van de volken alleen maar moeilijker. Na de tweede Wereldoorlog begint de Afrikaanse onafhankelijkheidsstrijd. Bij veel Afrikanen bestaat de wens om de grenzen op te heffen. Eén van de grootste voorvechters van deze pan Afrikaanse gedachte is de premier van Ghana Kwame Nkrumah. Hij is de eerste Afrikaanse leider die zijn land in 1957 naar onafhankelijkheid leidt. De Verenigde Staten van Afrika. Oud- Politicus Arthus Mutambara gelooft nog steeds in deze droom. De vliegverbindingen in Afrika lopen nu nog steeds volgens de oude koloniale structuren. Dus als je bijvoorbeeld van Zuid-Afrika naar Algerije wil, moet je via Europa. Aan de kust van West-Afrika zijn de contouren al zichtbaar van een samenwerking tussen landen. Het ecowasgebied, een gemeenschappelijke handelszone waar 350 miljoen mensen vrij met elkaar handel kunnen drijven. Naast deze regio, zijn er nog meer mogelijkheden in het Afrikaanse continent. Al die activiteiten kosten natuurlijk veel energie. Ook daar wordt aan gewerkt. Zoals hier in Kenia. Hier hebben ze veel wind. Maar hoe wordt die droom werkelijkheid. Kunnen de leiders van de Afrikaanse landen over hun eigen schaduw heenstappen? Het initiatief zal moeten komen van de jonge Afrikanen. Zij verenigen zich in protestbewegingen en zetten druk op hun leiders om Afrika te verenigen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20059475 561.8 2030-05-30T22:00:00+00:00 742 2023-05-01T09:10:11+00:00 yes no Afrika economie economische groei https://schooltv.nl/video-item/tegenlicht-in-de-klas-de-prijs-van-de-vrijheid 2024-01-04T13:09:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40713.w613.r16-9.044b746.webp Tegenlicht in de klas | De prijs van de vrijheid De rivier de Narva is de grens van Estland met Rusland. Het Rusland dat in februari 2022 Oekraïne is binnengevallen. Als Rusland deze rivier oversteekt en NAVO-land, Estland aanvalt, zijn wij ook in oorlog. Dat staat in artikel 5 van het NAVO-bondgenootschap: “een aanval op één NAVO lidstaat is een aanval op allen” . Hoe reëel is dit scenario? Het ziet er nog vredig en rustig uit in de grensstad Narva. Een stad met een beladen geschiedenis. Aan het eind van de Tweede Wereldoorlog wordt Narva platgebombardeerd door de Russen om zo de nazi’s te verdrijven. Estland en dus ook Narva wordt na de tweede Wereldoorlog onderdeel van de Sovjet Unie die de stad weer opbouwt. Maar de oorspronkelijke bewoners moeten plaatsmaken voor nieuwe importburgers uit Rusland. En als Estland in 1991 weer onafhankelijk wordt, is 90 procent van de bewoners nog steeds Russisch. Hier is dus dezelfde situatie als in de door Poetin aangevallen Donbas in Oekraïne. Nikita komt uit zo’n Russische familie. Maar hij is een geboren Est en heeft zich als vrijwilliger aangesloten bij een burgermilitie. Estland is dus voorbereid op een eventuele oorlog. Niet alleen het leger, maar ook de burgers. Ze melden zich massaal aan bij de zogenaamde Defense Leage. Een burgermilitie die door heel Estland paramilitaire trainingen verzorgt. Ook de vrienden Arbo en Mart hebben zich aangemeld en dat terwijl Mart een geboren pacifist is. De Esten zijn erg begaan met het lot van de Oekraïners. Ze steunen hen dan ook op allerlei gebied. Zoals Johanna-Maria Lehtme die de organisatie NGO Slava Ukraini heeft opgericht waarmee zij eten, medicijnen en andere voorraden inzamelt voor de mensen in Oekraïne. Stel je voor hoe alles in één klap kan veranderen en het leven dat je hebt opgebouwd met alle vrijheden die daarbij horen ineens onderuit wordt gehaald. Wat ga jij dan doen? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20059476 584.64 2030-05-30T22:00:00+00:00 1363 2023-05-01T09:11:29+00:00 yes no Oekraïne Rusland vrijheid oorlog Europa https://schooltv.nl/video-item/tegenlicht-in-de-klas-samen-vergroenen 2024-01-04T13:09:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40714.w613.r16-9.923a17e.webp Tegenlicht in de klas | Samen vergroenen Zijn hele leven doet Ad de Jong ’s ochtends vroeg de lichten aan in zijn kleine buurtsuper in Schoonrewoerd. De handelingen zijn voor hem net zo vertrouwd als opstaan. Maar het laatste jaar wordt het steeds lastiger. Jaren geleden heeft Ad de winkel al voorzien van ledverlichting. Maar een supermarkt heeft ook andere grote energievreters. Een crisis drukt ons met de neus op de feiten. Klimaatverandering gaat geleidelijk, maar snelle stijging van je energiekosten zet aan tot actie. Reint Jan Renes bekijkt de energietransitie niet van de technische- maar meer van de sociale kant. Ad nodigt via de dorpskrant mensen uit om hen zijn situatie voor te leggen en te vragen of ze de dorpswinkel willen behouden. Er komen veel meer mensen dan hij had verwacht. Samen een dorpswinkel runnen en investeren in duurzamere apparatuur. Dit dorp werd wakker geschud door een ondernemer. Maar mensen in een sociale huurwoning hebben weinig mogelijkheden om hun huis te verduurzamen. Vooral als de huurbaas niet van plan is om mee te werken. In Amsterdam Oost startten Janneke en Francis de Fixbrigade. De Fixbrigade kijkt wel je op een goedkope manier je huis zo goed mogelijk kunt isoleren. Wat kun je doen om minder afhankelijk te worden van energiemaatschappijen? Energie is onzichtbaar en de markt is niet transparant. In Zutphen laten ze zien hoe je weer zelf grip kunt krijgen op de energievoorziening. Een groep inwoners is daar een energiecoöperatie begonnen die samen zonnepanelen beheren. Omdat Zutphen Energie geen aandeelhouders heeft, kan alle opbrengst van de zonnepanelen direct terugvloeien naar de gemeenschap. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20059477 532.52 2030-05-30T22:00:00+00:00 513 2023-05-01T09:12:42+00:00 yes no energie energiebesparing milieu milieuvriendelijk besparen https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-natuurbrand 2024-01-04T13:09:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40715.w613.r16-9.aae9ada.webp Het Klokhuis | Natuurbrand Natuurbranden komen steeds vaker voor, ook in Nederland. Hoe kan dat? En wat kunnen we er tegen doen? Pascal bereidt zich voor op een vurig avontuur met brandweer en defensie. Ook Cowboys kunnen bang zijn voor vuur. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1337435 905.2 6650 2023-05-11T17:00:00+00:00 yes no brand natuur vuur https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-meubelmaker 2024-01-04T13:09:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40716.w613.r16-9.e42684b.webp Het Klokhuis | Meubelmaker In huis, op school, op kantoor: overal om ons heen zijn meubels. In allerlei vormen en kleuren. Veel meubels worden tegenwoordig in de fabriek gemaakt, maar je kunt ook unieke meubels maken met de hand. Dat leer je op het Hout- en Meubileringscollege. Tirsa neemt een kijkje bij de opleiding. En de Ober moet iets doen tegen een wiebelend tafeltje. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1337467 887.097 2238 2023-05-12T17:00:00+00:00 yes no meubel meubelmaken beroep https://schooltv.nl/video-item/wat-is-el-nino-weerfenomeen-dat-voor-extreem-weer-en-natuurrampen-zorgt 2024-10-22T14:13:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40717.w613.r16-9.228c020.webp Weerfenomeen dat voor extreem weer en natuurrampen zorgt | Wat is El Niño? Pssst. Misschien een beetje gekke timing, maar ik wil het met je hebben over het kindeke Jezus. Het Kerstkind. Born on Christmas Day. Ok, stop maar. Deze video gaat niet over dát kindeke Jezus. En ook niet over Bethlehem. Voor deze video moeten we zelfs diametraal de hele planeet oversteken. Naar precies de andere kant van de aarde. Hier zo, midden in de Stille Oceaan. Ik heb het over El Niño, Spaans voor Kerstkind. Naast deze El Niño is er namelijk nog een El Niño. Een heel bijzonder en gigantisch weerfenomeen met dezelfde naam. El Niño. Maar laat je niet foppen. Er is niks kleins en onschuldigs aan deze El Niño. En de hele wereld zal het weten. Op de ene plek meer dan de ander. Maar 't wordt sowieso wereldwijd een stukkie heter. Goede kans zelfs dat we tijdens de komende El Niño al over die heiligverklaarde 1,5 graad heen gaan. Ok, paar vragen. Wat is El Niño precies? Wie gaat het merken en hoe? En wat heeft deze El Niño met deze te maken? Leg ik je allemaal uit. Want El Niño slaapt nu misschien nog... Hij wordt elk moment wakker. Het begint dus in die Stille Oceaan. Ook wel de Grote Oceaan en hier zie je waarom. Vanuit deze hoek lijkt het wel alsof de hele aarde uit water bestaat. Gigantisch dus. En altijd doormidden gehakt op al die Eurocentrische tweedimensionale wereldkaarten waarmee wij zijn opgegroeid. Maar op deze kaart niet, Australië en Azië zijn hier het westen en de Amerika's het oosten. Centraal staat de Stille Oceaan. Of ja, stil... door allerlei natuurkrachten is die juist voortdurend in beweging. Neem de zon, die de bovenste laag van het oceaanwater opwarmt. En de passaatwinden boven de oceaan, dat zijn tropische luchtstromen die vanuit het noorden en zuiden afbuigen naar de evenaar, van oost naar west. En kijken we even onder water, dan zie je dat die passaatwinden dat bovenste door de zon opgewarmde laagje water naar het westen duwen. Van onderen wordt de oceaan in het oosten weer aangevuld met koud water uit de diepe oceaan. Opwelling heet dat. In de atmosfeer zorgt het warme water in het westen voor warme stijgende lucht. Die ook weer daalt, oostwaarts keert en vanuit daar weer nieuwe passaatwinden vormt. Het werkt als een soort lopende band. Dit zijn 'normale' omstandigheden. Het oosten van Azië is daardoor natter. En het westen van de Amerika's juist droger. Maar nu komt het. Wetenschappers weten nog niet precies hoe en wat, maar om de paar jaar is er een complex samenspel tussen oceaan en atmosfeer dat de oceaan opwarmt. Die passaatwinden zwakken af en er welt minder koud water op in het oosten. Dat warme water wordt dus verdeeld over de hele oceaanbreedte rond de evenaar en overall wordt die een stuk warmer. Dát is El Niño. Maar die blijft niet in de oceaan. Kom ik op terug. Eerst, de tegenhanger van het jongetje, het meisje. La Niña. Want het tegenovergestelde komt ook voor. Soms zijn die passaatwinden namelijk juist veel krachtiger dan normaal, waardoor het westelijke deel van de oceaan nog verder opwarmt, terwijl het oostelijke deel nog verder afkoelt. El Niño en La Niña wisselen elkaar om de paar jaar af. Met tussendoor neutrale fases. Dat zijn die normale omstandigheden waar ik het over had. Dít gebied is bepalend: is het water in dit vak minstens een halve graad koeler dan normaal, dan spreken we van La Niña. En vanaf een halve graad warmer, El Niño. Grofweg kun je zeggen dat La Niña er zo uit ziet. En El Niño zo. En dus 'om de zoveel jaar'. Klinkt een beetje vaag, en dat is het ook. Want het kan variëren van twee tot wel zeven jaar. Ik neem je even mee in deze grafiek. Let op. Horizontaal vind je de tijdlijn vanaf 1950. En op de verticale as zie je of de oceaan warmer of juist kouder was. In al deze periodes was het warmer dan normaal. In al deze periodes juist koeler. En dít is die grens van een halve graad. Zie hier: dít waren allemaal El Niños en dit La Niñas. Valt je iets op? Juist ja, de afgelopen drie jaar was het meisje de baas. En ook dat was te merken. Met grote invloed op wereldwijde weerpatronen. In de winter merken deze gebieden verdeeld over vijf continenten het meest van La Niña. Op de ene plek is het flink kouder, op de ander veel warmer. Hier droger, daar weer natter. En in de zomer gaat La Niña weer op andere plekken tekeer. Hoeft niet slecht te zijn. Zo zijn moessonregens in India door La Niña een cadeautje voor de landbouw, de industrie... Of wat dacht je van de koele wateren voor de westkust van Zuid-Amerika, topomstandigheden voor een rijk zeeleven. En dus ook geweldige tijden voor Peruaanse vissers. Maar ja, elk voordeel... In het noorden van Australië betekent La Niña dit. Net als in delen van Zuid-Oost-Azië. En... nog iets. Koeler water in de Stille Oceaan creëert de ideale omstandigheden voor orkanen boven de Atlantische Oceaan. Met ook het recordbrekende orkaanseizoen van 2020. En meer nog. Allemaal het werk van La Niña. Lief meisje. Maar onder de streep van de som van al die effecten op het weer heeft La Niña een verkoelend effect op de aarde als geheel. Als een soort wereldwijde airco. Maar ze is officieel voorbij. Zie hier. Dit was La Niña afgelopen jaar week voor week. Je ziet het, die blauwe vlek lost op, en dit is nu. Vooral bij Peru begint het water al aardig warm te worden. Toch stijgt de oceaantemperatuur nu al tot recordhoogte en dat betekent vrijwel zeker het startschot voor een nieuwe El Niño. Bovendien, sinds 1950 zaten we nooit langer dan vier jaar zonder. Ik heb je net verteld wat La Niña doet, wat heeft El Niño voor ons in petto? Positief beginnen: het betekent minder orkanen boven de Atlantische Oceaan. Ook worden bijvoorbeeld Noord-Amerikaanse winters minder streng. Da's fijn, maar over het algemeen haalt 'het jongetje' veel meer kattenkwaad uit dan 'het meisje'. Op de kaart ziet het er zo uit. El Niño maakt in de zomer veel plekken vooral droger. Van India tot Australië. En warmer - vooral in Latijns-Amerika. Maar laat zich vooral in de winter gelden. Al deze plekken zijn dan veel warmer en droger dan normaal zoals in grote delen van Azië en Zuid-Amerika en ook Zuid-Australië. Een paar plekken worden juist kouder en natter, zoals het zuiden van de VS. Ook hier weer maar liefst vijf continenten die de klappen vangen. En dit keer juist slecht nieuws voor diezelfde Peruaanse vissers. Dit was tijdens de super-El Niño van eind jaren 90, deze enorme piek hier. Maar het gaat wel ff iets verder dan alleen een slechte vangst. Het klimaatverschijnsel El Niño heeft in anderhalf jaar meer dan 60 landen getroffen. Recordregens en overstromingen ten oosten van de Stille Oceaan in bijvoorbeeld Mexico, Ecuador en California. Modderlawines in de Andes. Aan de andere kant van de oceaan juist een recorddroogte en bosbranden in Indonesië. Indonesië kreeg eerder al met El Niño te maken. Mede door de droogte die El Niño daar veroorzaakte, breidden de bosbranden zich steeds verder uit. En zelfs aan de andere kant van de planeet liet El Niño zich voelen. De Afrikaanse staat Kenia zakt steeds dieper weg in de problemen. Het land wordt geteisterd door overstromingen en epidemieën en het einde is nog niet in zicht. Allemaal El Niño eind jaren 90. Iets recenter dan: De El Niño van halverwege de jaren 10. In Afrika dreigen 60 miljoen mensen in grote problemen te komen door El Niño. Op dezelfde plaatsen soortgelijke gevolgen. Maar wat in 2015-16 heel erg opviel: massasterfte van koralen. En waar La Niña Atlantische orkanen voedt, zorgde El Niño voor een recordaantal van hun Pacifische tegenhangers: cyclonen. Ook in het zuiden van India gaat het mis. Oogsten mislukken. Tot slot nog even de laatste El Niño. Deze hier in 2019, hij was vrij mild. Maar niet in Australië. Dat land ligt altijd in de frontlinie. Extreem nat tijdens La Niña. Extreem droog tijdens El Niño. Weet je nog, drie jaar geleden? En zo laat El Niño nog veel meer sporen na. Op wel vijf continenten dus. Bijna de hele wereld. Bijna... mag ik nog heel even die kaart terug? Ja, je ziet het. In Europa blijven wij opvallend buiten schot. Ja, wij boffen maar. Wij krijgen hier wel de staartjes hoor, maar El Niño-natuurrampen, nee. Wel kan Zuid-Europa bijvoorbeeld een iets nattere winter verwachten, terwijl we hier in Noord-Europa juist een wat koudere drogere winter krijgen. Dus deze rode vlek aan deze kant van de planeet bepaalt mede of jij helemaal aan de overkant straks kunt schaatsen rond de Kerst. Maar voor de hele wereld geldt, anders dan 'de airco' La Niña, werkt El Niño juist als een wereldwijde 'kachel'. Niet voor niets is 2016 de laatste super-El Niño nog altijd het warmste jaar ooit gemeten. Enneh... Valt je verder iets op aan dit lijstje? De acht warmste jaren ooit waren de afgelopen acht jaren. Ok. Hier zie je de opwarming van de aarde met de gemiddelde wereldtemperatuur elk jaar. Je ziet duidelijk het verkoelende effect van La Niña en de opwarming door El Niño. Wat dit betekent: de aarde warmt zó snel op dat zelfs de afgelopen koude La Niña-jaren al tot de warmste ooit behoren. En dat de komende El Niño-jaren dus nóg heter zullen zijn. Het is zelfs goed denkbaar dat 2024 het heetste jaar ooit wordt en het record van 2016 verpulvert. En mogelijk tikken we dan dus zelfs ook al die 1,5 graad opwarming aan. Weliswaar door een tijdelijke El Niño-piek, maar eh... de trend is duidelijk. Los Niños en Las Niñas komen en gaan, los van de opwarming van de aarde. Tot nu toe lijkt het erop dat klimaatverandering geen invloed heeft op die lopende band boven de Stille Oceaan. Wel staat vast dat de opwarming van de aarde de effecten van een El Niño vergroot. Door extra verdamping in de atmosfeer worden droge periodes nog droger en natte periodes nog natter. El Niño legt klimaatverandering dus onder een soort vergrootglas. En tot slot, als we dan toch El Niño onder de loep nemen... Je hebt nog één antwoord tegoed. Wat hebben déze El Niño en déze El Niño nou eigenlijk met elkaar te maken? Nou, die steeds terugkerende Peruaanse vissers in deze video... Dat was geen random gekozen voorbeeldje. Nog ver voordat de wetenschap er weet van had, voelden zij al aan hun water dat de oceaan af en toe warmer werd. En meestal gebeurde dat rond één specifieke tijd van het jaar. Surprise! Rond de Kerst. En daarom noemden die vissers het: El Niño. Weet je dat ook weer. Hoe je dan verder dít fenomeen rijmt met dít fenomeen is mij ook een raadsel. Je weet nu in ieder geval hoe het zit. Want je gaat er de komende tijd nog veel van horen. Het ventje slaapt nu weliswaar nog, maar wordt elk moment wakker. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20060086 855.594 3877 2023-05-03T13:47:18+00:00 yes no oceaan zeestromen klimaat https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-treinmachinist-1 2024-04-18T08:10:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40718.w613.r16-9.4652eca.webp Het Klokhuis | Treinmachinist In je eentje achter het stuur van een machine met honderden mensen achterin. Bij het werk van een treinmachinist komt heel wat kijken. Janouk gaat op pad met treinmachinist Abdu. In de simulator mag ze ook zelf een stukje rijden. In een sketch voorkomt een amateurtreinbestuurder een groot ongeluk. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1325764 904.16 2007 2022-02-27T22:02:35+00:00 yes no trein machinist spoorweg beroep https://schooltv.nl/video-item/wat-doet-een-treinmachinist-janouk-rijdt-mee-in-de-trein 2024-01-04T13:09:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40719.w613.r16-9.42dff95.webp Wat doet een treinmachinist? | Janouk rijdt mee in de trein Vandaag heb ik een afspraak met Abdu. Hij bestuurt intercity's en sprinters in zijn eentje. Een verantwoordelijke job, want zo'n machine weegt al snel 40.000 kilo, kan maximaal 140 kilometer per uur rijden. En dan heeft ie ook nog eens honderden mensen achter zich zitten in de coupés. Zou flits die dan over de rails want Abdu is treinmachinist. Iedere machinist heeft zijn eigen standplaats en voor Adbu is dat Amsterdam Centraal. Hier begint en eindigt altijd zijn werkdag. Daar zul je hem hebben met zijn twintig jaar. Eén van de jongste machinisten van ons land, Abdu Stienen. Hey. Zo, dat is een mooie introductie, hè? Jazeker, vind ik wel. Hey, maar jij bent mooi op tijd, want jij kan je natuurlijk niet verslapen. Nee, dat klopt. Soms heb ik bijvoorbeeld een dienst dat ik met een van de eerste treinen weg moet. En uh, dan moet ik meerdere wekkers zetten en zet ik er eentje aan de andere kant van m'n kamer zodat ik m'n bed uit moet. Je moet gewoon altijd op tijd zijn. Zeker, trein moet op tijd, dus ik ook op tijd. Ja. Mag jij nu zomaar op elke trein rijden? Ja en nee. In principe is het zo dat je voor iedere soort trein die je rijdt moet je apart examen doen. Oké. Bijvoorbeeld de ene trein is hartstikke nieuw en de andere trein is wat ouder dus ze werken allemaal anders. Oké, maar ik mag bijvoorbeeld wel zowel een sprinter als een intercity rijden. Aha. Dus voor elke trein moet je eigenlijk soort van je rijbewijs hebben. Ja klopt, dat heet een uh materieel bevoegdheid. Daar gaan we. Dag Amsterdam. Oh kijk. Nu gaan we een beetje vaart maken. Het is wel echt behoorlijk mistig. Ben heel benieuwd wat hij precies kan zien vanuit zijn cabine. Kijk, we zijn er alweer. Almere centrum. Abdu moet nu de trein weer gaan ombouwen, dus we gaan nu van achter naar de voorkant want dadelijk rijdt de trein weer terug naar Amsterdam. En voor de veiligheid mogen wij dus niet mee de cabine in zodat hij in ieder geval niet afgeleid kan raken. Maar we hebben wel een cameraatje opgehangen, dus je kan heel mooi meekijken hier met wat er allemaal in de cabine gebeurt en zo te zien maakt hij zich nu klaar om te vertrekken. Super leuk dit! En daar gaan we. Super mistig wel hoor. Lijkt me nog knap lastig. Want volgens mij kun je helemaal niet heel ver kijken. Ja hij is toch wel de hele tijd bezig met vanalles. Ik zie hem aan hendeltjes trekken en op knopjes drukken. Goed voor zich uitkijken natuurlijk. Op seinen moet ie letten en we zijn inmiddels goed op snelheid. Vaart zit er lekker in. Het is best wel uh,hij moet goed opletten. Ik snap ik snap wel dat ik daar niet naast mocht gaan zitten. Zo. Nou, dat was een lekker ritje toch? Ja zeker ging het goed? Vond jij van wel? Volgens mij wel. Mooi zo. Maar het lijkt me wel lastig met die mist of niet? Ik denk dat ik nu ongeveer 75 meter zicht had, maar we weten natuurlijk heel goed waar we rijden en we hebben heel veel hulpmiddelen, dus het blijft wel veilig. Oké, gelukkig maar. Zeker. Op naar het volgende traject. Zeker let's go. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20060308 257.877 3056 2023-05-04T14:20:02+00:00 yes no trein machinist spoorweg beroep https://schooltv.nl/video-item/hoe-ontstaan-de-trucs-van-hans-klok-sommige-trucs-zijn-even-duur-als-een-huis 2024-01-16T16:15:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40720.w613.r16-9.40571e1.webp Hoe komt Hans Klok aan zijn goocheltrucs? | Sommige goocheltrucs zijn even duur als een huis Hoe kom jij nou aan je trucs? Bedenk je die zelf? Nou, ik bedenk niet alles zelf. Ik probeer dat natuurlijk altijd wel. Ja. Maar je moet mij een beetje vergelijken met een zanger. En die liedjesschrijvers heeft die en die schrijven voor de zanger de liedjes. Ja. In dit geval gebruik ik ook dat soort mensen die bedenken voor mij trucs. Maar de show bedenk ik wel helemaal zelf. Vrienden van mij, uh. Hans Moretti en zijn vrouw Helga die hadden een fantastisch nummer. Hans Moretti ging in een kartonnen doosje. Heel klein, kon ie maar net in. Je kon er onderdoor kijken en dan haalde zijn vrouw Helga haalde mensen uit de zaal en dan mochten de mensen waar je maar wilden zwaarden der doorheen steken. En jij hebt hem gekregen. Nou gekregen. Ik heb. Nou ja, je moest er voor betalen. Moest er voor betalen ja. Ja. En wat kost dan zo'n truc? Als je echt een truc moet kopen. Met de kartonnen doos, daar kun je een huis verkopen. Oh echt? Ja, ja, dat was wel de duurste investering. En is dit nou dan ook echt gevaarlijk? De trucs die je doet? Sommigen wel. Ik heb jarenlang had ik een show, dat heette de Houdini Experience. Dan hang ik op z'n kop opgesloten in een dwangbuis, met m'n voeten vastgebonden aan een soort machine, een soort soort enorme berenklauw. En die berenklauw wordt opengehouden door een touw. En dat touw is doordrenkt met benzine en dat wordt aangestoken. Oh nee. Dus dan heb ik één minuut om, uh, om me daar uit te bevrijden. En wat ook heel spectaculairs is, is de onderwaterontsnapping. Ik ben helemaal geboeid. En dan heb ik ook zeg maar een minuut, één twintig om uit te boeien te komen. Maar gaat het dan wel eens mis of heb je dan? Heb je dan iets liggen? Dat als het echt niet gaat dat je iets. Nou ik heb een teken en als ik dit teken maak dan moeten ze dan hebben we aan de zijkant mensen met een bijl en dan kunnen ze het glas inslaan. Dat is uh in het ergste geval. Da's echt in het ergste geval. Gelukkig nog nooit gebeurd. Ja nee, precies. Maar voor alle kinderen die hier naar kijken jongens, begin eenvoudig met een kaart. Ja, niet meteen in een uh onder water. Precies. Oké, en wat gaan wij doen in het circus? Ja, we gaan iets heel moois doen. Uhm, loop maar mee die kant op. Dit is hem. Dit gaan wij doen. Dit is een ontsnapping. En een verwisseling in één keer. Oftewel jij gaat mij vastketenen en als het goed is ben ik binnen 2 seconden vrij en sta jij voor mij in plaats. Nou oké, ga jij me dan ook vertellen hoe dat moet? Want dat ding moet ik natuurlijk wel even snappen. Ja, kijk, we zijn voorbereid. De geheimhoudingsverklaring. Oké, dus iedereen die meewerkt met jou moet dat tekenen want. Die tekent dit. Alle medewerkers, ook de mensen achter de schermen. Ja precies. Want als ik dus nu met jou ga werken, dan ga ik dus zien hoe de truc werkt. En dat mag ik natuurlijk niet. Nee, mag je nooit door vertellen. Precies. Oké, nou getekend. Wat hebben jullie bedacht. Spannend. Dat kan ik je nu euh. Gaan vertellen. Verklappen. We gaan beginnen met de ketting. Here we go. Perfect. Mooi. Je gaat hier gewoon kijken. Ja. Loop, loop. Armen omhoog. Yes! Nou, not bad. Jongens we hebben even een koffiebreak. Oh top. We gingen gewoon al. Eh jongens. Hans. Kan iemand me losmaken? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20060307 231.914 2489 2023-05-04T14:19:04+00:00 yes no illusie toveren truc https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wat-is-de-verlichting 2024-04-25T08:56:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40722.w613.r16-9.3c0734f.webp Wat is de Verlichting? | Clipphanger Eind 17e eeuw presenteert de natuurkundige Isaac Newton zijn baanbrekende boek Principia, én begint in Engeland de Glorious Revolution. Deze gebeurtenissen worden wel gezien als het startschot van de filosofische periode De Verlichting. Die heet zo omdat het lijkt alsof iemand eindelijk eens een lampje aandoet. Het centrum van die Verlichting is Parijs, waar in de salons wordt gediscussieerd door grote denkers als Montesquieu, Voltaire, Rousseau en Kant. Die schrijft: ‘Durf te denken’. Dus niet klakkeloos geloven wat je ooit geleerd is, maar waarnemen en nadenken. Vrijheid van denken is de sleutel tot het kennen van de waarheid en een leven in rechtvaardigheid. Ja, dat willen we toch allemaal! Het optimisme van de Verlichting heeft grote invloed op de hele 18de eeuw. De drukpers draait overuren, en de onderzoekende geest stimuleert de industriële revolutie en de economie. De maatschappij wordt democratischer, allerlei vorsten krijgen minder te zeggen, en dat geldt ook voor God. Jammer, kerel. Wanneer de Franse revolutie uitbreekt, komt het tijdperk van de Verlichting ten einde. Maar het lampje van de rede brandt nog steeds. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20060629 89.84 7688 2023-05-08T22:00:00+00:00 yes no verlichting filosofie denken https://schooltv.nl/item/canon-talks-hunebedden 2026-03-31T15:20:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44189.w613.r16-9.4726c9a.png Canon Talks: Hunebedden | Praat met de hunebedbouwers Stap in de tijdmachine en ga in gesprek met twee hunebedbouwers, Jana en Olle. Zij vertellen je over hoe een hunebed gebouwd werd en waar het voor gebruikt werd. Jana neemt je mee op jacht en Olle vertelt over pijlen van vuursteen en eten in bekers en potten van klei. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 4654 yes no hunebed canon https://schooltv.nl/item/canon-talks-willem-van-oranje 2026-03-31T15:26:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44190.w613.r16-9.31432fc.png Canon Talks: Willem van Oranje | Praat met Willem van Oranje Stap in de tijdmachine en ga in gesprek met Willem van Oranje. Hij vertelt je over zijn leven, zijn ruzie met Filips II van Spanje, hoe hij in opstand kwam en wie hem uiteindelijk doodgeschoten heeft. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 4378 yes no Willem van Oranje canon https://schooltv.nl/item/canon-talks-romeinse-limes 2026-03-31T15:32:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44191.w613.r16-9.2e28c3f.png Canon Talks: Romeinse Limes | Praat met een Germaan in de tijd van de Romeinse Limes Stap in de tijdmachine en ga in gesprek met een Germaanse jongen in de tijd van de Romeinse Limes. Hij vertelt je hoe het leven is in het gebied dat toen bij het Romeinse Rijk hoorde. De Romeinen namen eten mee dat de Germanen nog niet kenden, zoals kip en perzik, en bouwden badhuizen en openbare toiletten. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 4314 yes no Romeinse Rijk Romeinen canon https://schooltv.nl/item/canon-talks-vincent-van-gogh 2026-03-31T15:09:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44192.w613.r16-9.95e935a.png Canon Talks: Vincent van Gogh | Praat met Vincent van Gogh Stap in de tijdmachine en ga in gesprek met de schilder Vincent van Gogh. Hij ontvangt je in zijn atelier in Frankrijk en vertelt je over zijn schilderijen, inspiratie uit het impressionisme en leert je hoe je zelf een zelfportret tekent. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 4340 yes no Vincent van Gogh canon https://schooltv.nl/video-item/teken-zijn-kleine-spinachtige-beestjes-ze-bijten-zich-vast-in-mensen-en-dieren 2024-01-04T13:09:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40724.w613.r16-9.8693e31.webp Teken zijn kleine spinachtige beestjes | Ze bijten zich vast in mensen en dieren Ze zitten in het bos of kruipen door het gras in de tuin. En ze kunnen bijten. Ik heb het dus over teken. Nu het wat warmer wordt, komen die beestjes weer te voorschijn en zeggen je ouders dus misschien weer even controleren op teken na het buitenspelen. Een teek is een superklein spin achtig beestje dat zich kan vastbijten aan dieren en mensen. De teek zuigt zich dan vol met bloed en wordt daardoor groter. Om de beet heen kan een rode kring ontstaan. Heel soms betekent dat dat je de ziekte van Lyme heb opgelopen. Die ziekte wordt veroorzaakt door een bacterie die sommige teken bij zich dragen. Van Lyme kan je bijvoorbeeld erg moe worden of pijn in je armen en benen krijgen. Maar de ziekte van Lyme krijg je lang niet altijd als je gebeten bent door een besmette teek. Meestal zijn de beten onschuldig. Toch is het belangrijk een teek zo snel mogelijk en op de juiste manier weg te halen. Met een tekentang bijvoorbeeld. Want als je een teek binnen 24 uur weghaalt, is de kans dat je ziek wordt veel kleiner. Wel is het verstandig om de beet nog een tijdje goed in de gaten te houden. Komt er toch nog een kring omheen, dan kun je het best even naar de dokter gaan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20060806 75.84 886 2023-05-09T13:58:29+00:00 yes no insect ziekte buiten https://schooltv.nl/video-item/koppige-planten-planten-die-leven-onder-extreme-omstandigheden 2024-01-16T16:10:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40725.w613.r16-9.5fe5c7e.webp Koppige planten | Planten die leven onder extreme omstandigheden Mensen en dieren zijn gaan bewegen over de aardbol om zo mee te gaan met de veranderingen op aarde. Te warm! Te koud! Maar planten, die zijn te koppig om een stap te verzetten. Plantastisch. Over koppige planten. Stinkend moeras, een kilometershoge berg. Eenmaal geworteld gaat een plant nergens meer naartoe. Maar hoe overleven ze in die extreme omstandigheden? Dit zijn cactussen en in het wild groeien die in de woestijn, bijvoorbeeld hier in Chili. En daar kan het overdag makkelijk 45 graden worden en 's nachts juist afkoelen tot onder nul. En het is er ook nog eens ongelooflijk droog. Per jaar valt er soms maar 250 milliliter regen. Nou, dat is ongeveer gelijk aan één glaasje water. Door zijn dikke, ronde vorm is een cactus heel goed in het vasthouden van vocht en door de stevige, prikkelige huid kan ook geen vocht ontsnappen. Zo heeft de cactus nooit dorst, ook niet in de droogte van de woestijn. En dan nu van de woestijn naar Antarctica. Stel je voor, het is -30 graden en de wind waait met 320 kilometer per uur. Er leven amper planten in deze ijzige omgeving, maar deze dappere arctische mossen hebben een truc bedacht om hier te overleven. In de winter gaan ze in een soort slaapstand waardoor ze hun energie opslaan. Wanneer sneeuw en ijs in het voorjaar smelten, gaan deze mossen binnen no-time weer groeien. Deze mossen zijn dus extreem goed in het opslaan van hun energie. Er zijn zelfs mosplantjes gevonden die meer dan 1500 jaar lang diep bevroren onder het ijs van Antarctica hebben gelegen. En na de ontdooiing werden ze gewoon weer wakker uit hun winterslaap. Wat een bikkels he? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20060803 120.44 2583 2023-06-05T18:00:00+00:00 yes no plant klimaat cactus woestijn https://schooltv.nl/video-item/hoe-wordt-tofu-gemaakt-vegetarische-blokjes-van-soja 2024-01-16T16:24:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40726.w613.r16-9.b168bed.webp Hoe wordt tofu gemaakt? | Vegetarische blokjes van soja Een heerlijke vegetarische maaltijd met deze blokjes: tofu. Het zit in steeds meer gerechten. Het zijn goeie vleesvervangers en het zit vol met eiwitten. Maar wat is het? Tofu maken? Hoe doe je dat? Mag ik je voorstellen aan Janet en Jinzy Choi? Ze noemen zichzelf ook wel de tofumeisjes, toch? Ja, dat klopt. Hun vader is ooit begonnen met tofu maken in de badkamer. Correct? Ja. En inmiddels hebben ze dus een tofufabriek opgebouwd in Rotterdam. Kunnen jullie in twee minuten uitleggen hoe je tofu maakt? Jazeker. We gaan beginnen. Hier zijn we bij de sojabonen. De bonen beginnen droog. Die laten we een nachtje weken en vervolgens zijn de bonen groter geworden. Dit zijn de geweekte bonen. Oke. Vervolgens worden deze dan in de maalmachine gedaan en als we hem aanzetten, dan zie je dat hier de sojamelk uitkomt, dat is du rauwe sojamelk van de bonen. En daar komt dan de pulp Dit gaat naar de koeien, wordt elke week door de boer opgehaald. Daarna wordt deze rauwe sojamelk gepasteuriseerd, oftewel gekookt. En dan gaan alle bacteriën dood. We tappen het af en vervolgens gaan we naar het stremgedeelte. Na het pasteuriseren gaan we het stremmen, er zit vegetarisch stremsel bij. Nou, daardoor gaat het wat klonteren. En dan zie je een onderscheid tussen de tofu en het vocht. Het vocht gaan we er nu uit halen. Mag hier in de mal. Hoppa. En hier gaan we het overtollige vocht eruit halen zodat het één groot vlak wordt. Tada! Zo. Een, twee. Het lijkt wel op kaas. Het lijkt heel erg op kaas. Het proces is ook een beetje hetzelfde als kaas. Oh ja. Tada! Zo. Het is gelukt. In twee minuten uitgelegd. Goed he. Superlekker, in stukjes snijden, bakken. Heerlijk. Zo doen ze dat dus, tofu maken. Eet smakelijk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20060804 171.64 1413 2023-06-05T18:00:00+00:00 yes no vegetarisch voeding soja https://schooltv.nl/video-item/hoe-speel-je-padel-tennis-maar-dan-anders 2024-01-16T16:27:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40727.w613.r16-9.e2b36f0.webp Hoe speel je padel? | Tennis, maar dan anders Dit is het helemaal. Het lijkt op tennis, maar het is echt iets anders. Dit is de snelst groeiende sport van Nederland. Padel. Padel spelen? Hoe doen ze dat? Tennis is heel leuk, maar het is ook heel moeilijk. Het is een grote baan, dus je moet veel lopen en hoe je de bal slaat, dat luistert heel nauw. Maar wat nou als we de helft van de baan gebruiken, het racket een stuk korter maken en we zorgen ervoor dat we altijd met z'n tweeën in één team zitten? En last but not least: de padelkooi. Je maakt een kooi om de baan waarvan je elke wand tijdens het spel mag gebruiken. Je kan dus elke kant opslaan. Handig toch? En dan heb je padel. Het woord padel komt van het woord peddelen. Roeispaan. Ik heb de eer om een balletje te slaan met Tess van Dinteren: Nederlands kampioen Padel. Tess, hier komt ie. Hoe moet ik nou eigenlijk opslaan? Nou, bij de opslag laat je de bal eerst stuiteren en vervolgens speel je hem onderhands schuin in het vak aan de overkant. Ah, dus je laat de bal één keer stuiteren en dan onderhands serveren toch? Met de service moet die binnen de lijnen blijven, maar bij het spel mag je hem overal spelen in het blauw. En het is dus de grap dat je zo handig mogelijk gebruik maakt van al die wanden toch? Klopt helemaal. Als jij de bal naar de overkant slaat mag je hem eerst laten stuiteren en vervolgens tegen de glaswand laten gaan. Probeer maar eens, komt ie, laat hem stuiteren tegen het glas en slaan. Netjes, nog een keertje. Je slaat hem terug, glas en slaan. Hoppa. Het is toch wel een uitdaging. Een ander verschil met tennis is bijvoorbeeld het racket. Je ziet dat er gaatjes in zitten en daar gaat dan wat makkelijker lucht doorheen als je er tegenaan slaat. Verder zie je dat er een koordje aan het racket zit. Als jij die goed om je pols doet, dan vliegt in ieder geval het racket het niet uit je handen. Het voelt ook lekker licht aan. Ja klopt, het racket is lekker licht omdat die vanbinnen van foam is gemaakt. Zo zie je dat dit lekker zacht is. Zo ja, voelt wel ook wel lekker aan eigenlijk. Ja. Je speelt dus altijd met z'n tweeën. Ja, klopt, je speelt altijd met z'n tweeën, dat is gezellig. En daarnaast gaat het spel daardoor ook vrij snel. Oke, zullen wij samen een balletje slaan? We gaan we zeker doen. Nizar klaar? Nou, daar gaan we. Sta ik hier gewoon op een achternamiddagje met de Nederlands kampioen padel te spelen. Zo doen ze dat dus. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20060805 190.56 5295 2023-06-12T18:00:00+00:00 yes no sport tennis https://schooltv.nl/video-item/verhuisplanten-hoe-verspreidt-een-plant-zich 2024-01-04T13:09:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40728.w613.r16-9.5f44501.webp Verhuisplanten | Hoe verspreidt een plant zich? Plantastisch. Over verhuisplanten. Ik hoor je denken verhuizen? Een plant staat toch gewoon z'n hele leven lang op één plek? Ja, de plant zelf wel, maar het zaad, dus het nageslacht, die pakt soms zijn koffers om naar een andere plek te verhuizen. Hoe die zaden zich verplaatsen, dat gaat een stuk indrukwekkender dan je denkt. Sommige zaden zijn speciaal ontworpen om enorme afstanden af te leggen, zoals dit zaadje van de esdoorn. En dat doet ie door, komt ie, te vliegen. Met een flinke herfststorm reis dat zaadje soms wel kilometers ver. Sommige planten, die laten het werk vooral door anderen doen. De vrucht van de grote klit bijvoorbeeld heeft kleine weerhaakjes, waarmee die dan gemakkelijk aan de vacht van een dier blijft plakken. Plop. Zo'n dier loopt dan kilometers verder en wanneer dat vruchtje dan van hem afvalt, hij blijft echt goed plakken. Zo, dan kan er mooi een nieuw plantje groeien. Zo mooi bedacht van de natuur dat het ook gelijk de inspiratie was voor klittenband. Er zijn planten die het nog slimmer aanpakken en die laten hun vruchten opeten, maar dan wel door het juiste hongerige dier. Deze pepers hier zijn echt enorm pittig, waardoor de meeste zoogdieren ze links laten liggen. Wie schrokken dit dan wel zomaar naar binnen? Vogels. Want vogels, die proeven de pittigheid niet. Maar nog veel belangrijker, ze kauwen hun eten niet, waardoor de zaden heel blijven. Wanneer zo'n vogel dan honderden kilometers verder vliegt en ja, daar die zaden uitpoept, dan kan er op die plek een prachtige nieuwe peperplant groeien. Maar waarom nou al die moeite om zulke afstanden af te leggen? Planten doen dit om ervoor te zorgen dat hun soort overleeft. Als je op heel veel plekken groeit, dan spreid je je winkansen en dan is er dus altijd wel iemand van de familie die blijft leven. Om die peperplant even een handje te helpen. Niet kauwen dus. Tada! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20060807 123.76 1997 2023-06-12T18:00:00+00:00 yes no plant zaad groeien https://schooltv.nl/video-item/hoe-geef-je-gebruikte-kleding-een-tweede-leven-beter-voor-je-portemonnee-en-voor-het-milieu 2024-01-04T13:09:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40729.w613.r16-9.124899e.webp Hoe geef je gebruikte kleding een tweede leven? | Beter voor je portemonnee en voor het milieu Tweedehands kleding, vintage kleding. Ik vind zulke winkels echt heerlijk. Je kan gaan shoppen tot je een ons weegt en alles wat je hier tweedehands koopt hoef je niet meer nieuw te kopen. Dat is dus dubbele winst. En voor je portemonnee en voor het milieu. We gooien jaarlijks zo'n 35 miljard kilo kleding weg en de helft daarvan is nauwelijks gedragen. Deze winkel haalt zijn voorraad bij een van de grootste kleding inzamelaars van Nederland, het Leger des Heils. De beste spullen sorteren voor een tweede leven? Hoe doen ze dat? Alle kleding van de vaste inzamelpunten en de speciale inzamelacties komt hier binnen. Elk jaar zo'n 25 miljoen kilo en dat wordt dan in een paar stappen gesorteerd. Eerst werd alle viezigheid er met de hand uitgehaald. Dat wordt vernietigd. Dan wordt de kleding gesorteerd in draagbaar, best een leuk rokje en niet meer draagbaar. Kijk, daar heb je niks aan. De niet meer draagbare kleding gaat naar een andere plek waar het verder gesorteerd wordt en daar worden er dit soort vezels van gemaakt. Hiermee kunnen dan nieuwe producten gemaakt worden. Ook stof voor nieuwe kleding. Daarna wordt de kleding precies gesorteerd op soort. Broeken bij de broeken, jassen bij de jassen. Dat is echt veel moeite, want er moet ook nog eens onderscheid gemaakt worden tussen mannenkleding en vrouwenkleding, winterkleding en zomerkleding. Uiteindelijk hou je dan een enorme stelling over met gesorteerde kleding. Maar voor de winkel moet er nog verder gesorteerd worden op kwaliteit. Hier staan de sorteerders die alles weten over merken en wat er in de mode is en zij sorteren deze bakken, nu met sportkleding, in vier categorieën van kwaliteit. En in de eerste bak zit de goedkope, vaak verkochte kleding, vaak niet zulke goede kwaliteit. En dan gaat het steeds omhoog tot deze vierde bak, waar eigenlijk de kleding van de hele goede merken in zit, die best wel duur is. Kijk, dit is gewoon helemaal nieuw. Nou en als de kleding dan hier gesorteerd is, dan mag het naar de winkel. Hier in de winkel hangt alles nu keurig netjes op categorie en er is nog iets handigs in de winkel. Dit is een kledingherkenscanner. Je kunt hier een foto maken van het product dat je wil verkopen en de scanner kijkt dan in de computer om wat voor soort kledingstuk het gaat en welk merk en geeft tegelijk een categorie aan. Sorteren met de scanner dus. Hij is hier nog op proef. Maar het kan natuurlijk een heel handig hulpmiddel zijn om nog meer kleding nog beter te hergebruiken. Zo doen ze dat dus, toffe kleding een tweede leven geven! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20060862 178.44 2335 2023-06-19T18:00:00+00:00 yes no kleding duurzaamheid recyclen https://schooltv.nl/video-item/schoolzieke-planten-zo-leiden-planten-hun-vijanden-om-de-tuin 2024-01-04T13:09:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40730.w613.r16-9.bba6b95.webp Schoolzieke planten | Zo leiden planten hun vijanden om de tuin Heel soms, als ik echt mijn dag niet had en ik had gewoon geen zin in school, dan deed ik alsof ik ziek was. Schoolziek dus. Wist je dat sommige planten dit ook doen? Maar waarom? Plantastisch. Over schoolzieke planten. De passiebloem heeft een manier bedacht om insecten voor de gek te houden. Als je goed kijkt dan zie je soms een beetje vreemde vlekken op de bladeren van de passiebloem. Dat ziet er niet heel gezond uit en zo denken vlinders er ook over. Ja hallo, dan ga ik liever mijn eitjes ergens anders leggen en die gaat er dan vandoor. En zo zorgt de passiebloem er dus voor dat ie niet wordt opgegeten door hongerige vlinderrupsen. De Chinese orchidee heeft een ander doel. Hij ziet er ook een beetje gek uit met die zwarte, vieze plekken op zijn blad en hij ruikt ook een beetje bedorven. En nou lijkt het alsof deze plant ziek is, maar hij voelt zich prima. Hij doet het juist expres. Zo trekt de orchidee namelijk een insect aan, de platvoetvlieg. De plant lokt de vlieg door te doen alsof die een schimmelinfectie heeft. Want deze platvoetvliegen, die houden gek genoeg van het eten van die schimmels. En wanneer de platvoetvlieg rondloopt over de orchidee op zoek naar lekkere schimmels, krijgt ie een beetje stuifmeel op z'n lichaam. En als die vlieg dat bij een andere orchidee dan ook weer doet, ja, dan plant de orchidee zich voort. Sneaky wel. Maar alsof nepeitjes en fake schimmels nog niet gek genoeg zijn, lijkt één plant het nog net even wat smeriger aan te pakken. Er zijn wetenschappers die denken dat het longkruid zijn bladeren er zo uit laat zien, alsof het helemaal is onder gekakt door vogels. En wanneer een hongerige planteneter dit ziet, dan denkt ie natuurlijk: gadverdamme, doe mij maar een ander maaltje. Zeg eh jongens, ik voel me eigenlijk ook niet zo lekker. Kan ik naar huis? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20060864 120.96 1116 2023-06-19T18:00:00+00:00 yes no plant ziekte overleven insect https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wie-was-cleopatra 2024-04-25T08:56:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40731.w613.r16-9.9c1a3a8.webp Wie was Cleopatra? | Clipphanger 69 jaar voor 0 wordt de kleine Cleopatra VII Philopator geboren. Haar vader is de farao van het grote en machtige Egypte. Na zijn dood komen de 18-jarige Cleopatra en haar broertje Ptolemaeus XIII op de troon. Dat zit een beetje krap, en na een machtsstrijd krijgt broerlief de troon in handen. In die tijd trekken de Romeinen onder leiding van Caesar naar Egypte. Hij matcht wel met Cleopatra en ze krijgen een zoon, Caesarion. Als de Romeinen vervolgens Ptolemaeus in de Nijl gooien, is de macht weer voor grote zus Cleo. Aan het liefdesgeluk komt een einde wanneer Caesar wordt vermoord. Cleopatra trouwt opnieuw, ditmaal met de Romein Antonius. Door Rome wordt ze dan tot vijand bestempeld en Egypte krijgt een oorlogsverklaring aan z’n broek. Wanneer haar echtgenoot naar Rome vertrekt om zelfmoord te plegen, probeert Cleopatra haar Romeinse tegenstander Octavianus in te palmen. Die wil haar wel hebben, maar als slaaf, en da’s niks voor het luxepaardje Cleopatra. Met behulp van een slang beneemt ze zichzelf het leven. Haar graf is nooit gevonden, dus misschien… kom je d’r nog ‘s tegen, onze Cleopatraaaaaa! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20060966 89.04 8987 2023-05-17T22:00:00+00:00 yes no Egypte macht Romeinse Rijk https://schooltv.nl/video-item/wat-zijn-kantelpunten-in-het-klimaat-het-domino-effect-in-klimaatverandering 2024-10-22T14:13:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40733.w613.r16-9.0e19cd0.webp Het domino-effect in klimaatverandering | Wat zijn kantelpunten in het klimaat? Klimaatmoe? Ik ook. Sterker nog, ik denk dat ik er effe bij ga zitten. Om vanuit deze stoel wel iets heel belangrijks uit te leggen. Ga er zelf anders ook even bij zitten, want dit is best een pittige. Deze video gaat namelijk over 'climate tipping points' - klimaatkantelpunten. Luister. Er zijn elementen in het wereldwijde klimaat die wanneer ze een beslissend zetje krijgen, door zullen blijven gaan met een complete verandering, of zeg gerust: aftakeling. Zelfs als wij zouden stoppen het verder opwarmen van de planeet. Met plotselinge, onomkeerbare en in een aantal gevallen ook zeer gevaarlijke gevolgen. Dus: blijf kijken! Deze explainer gaat voor de klimaatverandering, niet zozeer over hoe de mens het klimaat beïnvloedt met alle gevolgen van dien voor de planeet, maar over hoe de planeet, als-ie maar ver genoeg door ons gepusht wordt, zichzélf nóg verder zal veranderen met alle gevolgen van dien voor de mens en dier. In een nieuwe studie beschrijven wetenschappers zestien van zulke klimaatkantelpunten. En dit is misschien best ff schrikken: met de huidige opwarming van 1,1 graden zijn we déze onomkeerbare kantelpunten mogelijk zelfs al voorbij. In deze video krijg je ze alle vijf. Oh en trouwens... vanaf 1,5 graad mogelijk ook nog eens deze vijf. Bonus. Ok, mógelijk... is dus geen zekerheidje. Zoals altijd, 't is ingewikkeld. Vandaar deze stoel, deze dominostenen en deze blokkentoren. Want klimaatmoe of niet, dit wil... Nee, wacht, dit moet je ff weten over climate tipping points. Kantelpunten, tipping points: ik gebruik ze door elkaar, maar ze betekenen dus hetzelfde. Dan weet je dat. Dit belangrijke rapport staat centraal in deze video. Het is een analyse van 200 eerdere wetenschappelijke studies. Eén van de auteurs is een Nederlander. Mijn naam is Arie Staal. - Daar zal je 'm hebben. - En ik ben universitair docent Milieuwetenschappen aan de Universiteit van Utrecht. Ik heb meegeschreven aan dit rapport. Mijn rol was vooral overzicht maken van de stand van zaken rond het tipping point in de Amazone. Onze precieze definitie van tipping points is nogal technisch, maar het komt erop neer dat het een bepaalde waarde van de opwarming van de aarde is waarbij een klein beetje extra opwarming zorgt voor een substantiële verandering in een systeem. Ook moet het gaan om een groot gebied waar die veranderingen plaatsvinden, dat wil zeggen minstens 1 miljoen vierkante kilometer. Duidelijk? Mooi. Maar om het nóg duidelijker te maken, heb ik dus toch even die stoel nodig. Die staat met vier poten stevig op de grond. Een beetje duwen en trekken en de boel verschuift wat, maar: stabiel. Nu wip ik een beetje. Ik zit nog, maar op nog maar twee poten. Een stuk minder steady. Je ziet het: wat eerst heel stabiel was, is dus uiteindelijk met een heel klein zetje omver te krijgen. Leuk zo'n stoel, maar hoe vertaalt dit zich naar de planeet? Het gaat daarbij over elementen in het klimaat die onomkeerbaar veranderen van de ene in een andere staat. Voorbeeldje van één van die zestien tipping points: het Amazoneregenwoud. Wat een regenwoud een regenwoud maakt, en da's eigenlijk best wel vet, is dat het voor een deel zijn eigen regen produceert. Water verdampt uit de jungle en valt daarna weer als neerslag terug naar beneden. Maar als het Amazoneregenwoud door de opwarming van de aarde een punt bereikt, een kantelpunt, waarin het te droog wordt, dus dat er niet meer genoeg water is om zichzelf te onderhouden, dan verdwijnt er stukje bij beetje meer regenwoud en verandert het op die plekken in een soort savanne. Van jungle naar gras dus. Nog los van eh,ja, dit. Nog een voorbeeld: West-Antarctica, het smelten van de 'doomsday gletsjer'. Dat is de bijnaam, maar met een reden. De Thwaites-gletsjer, zoals-ie eigenlijk heet, is zo'n heel duidelijk kantelpunt. De punt van deze gletsjer drijft namelijk op het water in een baai waar tig andere gletsjers ook op uitkomen, en werkt als een soort kurk op een fles. Dus stel, jij bent de warme oceaan, ik ben de West-Antarctische ijskap en dít is de Thwaites-gletsjer. Als deze muur van ijs wegsmelt, stroom jij met je warme water hier zo de baai binnen. Enne, hou mij dan nog maar eens tegen. Ik sta niet binnen een dag al voor je deur, maar geleidelijk glij ik zo het water in. Na dit kantelpunt volgt namelijk een onomkeerbare kettingreactie van smeltende gletsjers. Mocht de hele West-Antarctische ijskap smelten, is dat goed voor drie meter zeespiegelstijging. Of zeg gerust, Breda aan Zee. Heb je een beeld? Maar zoals ik al zei: het is ingewikkeld. Het ene kantelpunt is het andere niet. Kijk even mee naar deze grafiek. Hier zie je die zestien tipping points. En hoe en wanneer ze getriggerd worden. Ik loods je er ff doorheen. Hier links van mijn zie je die zestien plekken op de wereld waar kantel-elementen zitten in het klimaat. Op deze as van links naar rechts zie je de gemiddelde temperatuurstijging. Dit is waar we nú staan: 1,1 graden opwarming sinds de industriële revolutie. En dit is de 1,5 tot 2 graden, dat zijn de doelen van Parijs. Maar deze grafiek kijkt voor de zekerheid ook alvast even iets verder. Nu die tipping points. Hier zie je welk element bij welke temperatuur 'mogelijk' tot 'zeer waarschijnlijk' een kantelpunt bereikt. En deze stippen zijn de best mogelijke schattingen van dat beslissende laatste duwtje. Neem dat Amazoneregenwoud. Vanaf de 2 graden opwarming treedt dat zichzelf in stand houdende proces mogelijk al in werking. Bij 6 graden wordt dat wel heel waarschijnlijk. Da's een flinke marge tussen mogelijk en waarschijnlijk. Arie? Waar dat precies ligt, daar is nog veel onzekerheid over en we weten ook niet precies om hoe groot en welk gebied het dan zal gaan. We snappen de mechanismes wel, zoals het recirculeren van het water, maar ecosystemen zijn heel complex. Er zijn heel veel processen die op elkaar inwerken. Er zijn verschillende soorten die verschillend reageren. En de omstandigheden zijn niet overal hetzelfde. Dus het is heel moeilijk om zo'n tipping point precies te bepalen. Ok, even die vijf die dus mogelijk al in gang zijn gezet. Gaat om deze vijf tipping elementen, het instorten van de Groenlandse en de West-Antarctische ijskappen, de massasterfte van tropische koralen, het dooien van de permafrost en het tot stilstand komen van de Labrador-zeestroom. En als we dan kijken naar die grafiek zie je dus inderdaad dat voorbij de 1 graden deze vijf tipping points mogelijk al voorbij hun point-of-no-return zijn. In dat rijtje zit dus ook die 'doomsday gletsjer' waar ik het net over had. Ja, dat is er echt een om in de gaten te houden. De verwachting is dat die ijs-kurk ergens in de komende jaren al barst en breekt. West-Antarctica zou je kunnen vergelijken met deze blokkentoren. En die Thwaites-gletsjer is dit beslissende blokje dat het hele systeem laat instorten. Dan de Groenlandse ijskap. Net ff anders. Daar zit een wat minder makkelijk aanwijsbaar 'kantelpunt', want Groenland is al zo lek als een mandje. Zie je op deze animatie van NASA. Uit barsten, scheuren, smeltwaterrivieren en glijdende gletsjers lekt het smeltwater weg. Om in de metaforen te blijven, Groenland is eigenlijk meer een soort dominospel waarbij het systeem steentje voor steentje instort, maar wel met een point-of-no-return waarna de boel zichzelf versneld afsmelt. Vermoedelijk neemt het vanaf 1,5 graad opwarming echt een vaart. Zelfde geldt voor het verdwijnen van tropische koralen en het dooien van die permafrost in het Arctisch gebied. Maar ook beide nú al aan de hand: vernietigende hittegolven in de oceaan die al een heel koraalkerkhof achterlaten. Mocht koraal helemaal verdwijnen, dan is dat voorgoed. En die permafrost - permanent bevroren bodem - is aan het dooien. Een rottingsproces van duizenden tot miljoenen jaren oude organische resten van dode planten en dieren in die bodem. En daar zit CO2 en methaan in. Meer opwarming. Dus meer dooi, meer uitstoot, meer opwarming. Dat houdt zichzelf dus in stand. Een kantelpunt. En de laatste van de vijf: het instorten van de Labrador-zeestroom. Een koude stroom van de Arctische naar de Atlantische Oceaan. Die staat bekend om de reusachtige voorbijdrijvende ijsschotsen elke lente en zomer en heeft een verkoelend effect op de regio. Als de stroom tot stilstand komt dan zal dat een groot verschil maken in de temperaturen en het weer op die plek. En misschien dat het je al was opgevallen op de kaart, Groenland ligt naast die zeestromen. Al dat smeltwater van Groenland kan eraan bijdragen dat die Labrador-stroom en ook de veel grotere Atlantische Golfstroom afzwakken. Zo kan het ene kantelpunt dus bijdragen om het volgende kantelpunt te triggeren. Hoe zit dat, Arie? Bijvoorbeeld als een deel van het Amazoneregenwoud afsterft, dan komt er meer CO2 in de atmosfeer, wat nu ligt opgeslagen in de bossen. Dat zou bijvoorbeeld kunnen leiden tot het verdere dooien van de permafrost. Zo zijn er van die dwarsverbanden mogelijk, waardoor tipping points elkaar mogelijk kunnen versterken. Belangrijk: of en hoe die tipping points elkaar zouden kunnen ontketenen of versterken is nog geen onderdeel van deze studie, daar is meer wetenschappelijk onderzoek voor nodig. Dan het volgende. Dat we die 1,5 graad gaan aantikken, is zo goed als zeker. Waarschijnlijk al ergens rond 2040. En dan moeten we déze vijf kantel-elementen even specifiek benoemen. Het verdwijnen van het ijs op de Barentszee, het verdwijnen van de gletsjers in de bergen wereldwijd, het instorten van de Atlantische Golfstroom die ik net al even noemde, de massasterfte van noordelijke bossen en het opschuiven van de groeigrens van diezelfde bossen verder naar het noorden. En als je dat op de grafiek bekijkt, zie je dus dat deze vijf inderdaad vanaf de 1,5 graad mogelijk al in gang worden gezet. Die laatste drie worden pas waarschijnlijk vanaf 4 graden opwarming. Dus dat is gelukkig nog ver weg. Wat ik al zei, het ene kantelpunt is het andere niet. Alleen al de marges van temperatuur en de mate van waarschijnlijkheid verschillen enorm. Ook de potentiële gevaren. Zo is het afsterven van koralen rampzalig voor regionale ecosystemen of de lokale visserij bijvoorbeeld, maar niet zozeer voor de planeet als geheel. En, ander kantelpunt: het opschuiven van de groeigrens van de noordelijke bossen, dat biedt zelfs een kans voor nieuwe bossen. Maar neem dat Amazoneregenwoud, die Thwaites-gletsjer of de permafrost, dat gaat de hele wereld merken. Soms kan zoiets heel snel gaan. Bijvoorbeeld afzwakkende zeestromen, zoals de voor ons zo belangrijke Golfstroom in de Atlantische Oceaan. Als die verdwijnt krijgen we hier in Europa zonder de toevoer van warm water uit de tropen zelfs een kleine ijstijd, geen grap. Terwijl de aarde ondertussen gemiddeld wel verder blijft opwarmen. Effe checken hoor, dat staat in ieder geval voorlopig niet te gebeuren en al helemaal niet van de een op de andere dag. Dus vergeet Hollywood alsjeblieft. Maar voor de zekerheid toch maar even checken in de grafiek. Vanaf 4 graden wordt dit pas waarschijnlijk. En de zeespiegelstijging en dooiende permafrost, dat gaat natuurlijk ook niet zo, maar millimeter voor millimeter en stukje voor stukje uitgesmeerd over soms tientallen, soms honderden of soms zelfs duizenden jaren. Ieder tipping point heeft een ander mechanisme. Gletsjers bijvoorbeeld, het smelten daarvan kan zorgen voor lokale opwarming, wat weer voor meer smelten zorgt. Maar bij regenwouden gaat het meer om veranderende regenpatronen. Oceaanstroming, weer een heel ander verhaal. Maar wat ze gemeen hebben is dat er een bepaald punt is in de opwarming van de aarde die die veranderingen in gang zet. Nou zijn er wel grote onzekerheden. In sommige gevallen hangt het er ook maar net vanaf hoe snel de opwarming plaatsvindt... En we kunnen voor verrassingen komen te staan. Bijvoorbeeld als een verandering in de Golfstroom zorgt voor extra afkoeling. Hoe trek je hier nou een conclusie uit? Tja, met zo veel onzekerheden nog is dat lastig. Ik ga dit verder niet sugarcoaten, want eerlijk: die kantelpunten spellen onheil. Máár... mógelijk is nog niet waarschijnlijk, en waarschijnlijk is nog niet zeker. In de woorden van hoofdonderzoeker David McKay: Deze signalen kunnen ons niet precies vertellen hoe dicht we tegen die tipping points aan zitten, maar wel dat de ontwrichting onderweg is en zulke kantelpunten dichterbij komen. Waar we ook zeker van kunnen zijn is dat elke fractie van verdere opwarming bijdraagt aan die ontwrichting van deze kantel-elementen en de kans vergroot dat ze zichzelf blijvend zullen veranderen. Da's duidelijk. Maar, Arie? Waar we geen bewijs voor hebben gevonden, is dat er een planetair tipping point op handen is. Dat betekent heel concreet dat er niet een punt is waarop de aarde zichzelf zo ongecontroleerd blijft opwarmen dat het niet meer te stoppen is. Dus dat betekent dat alle beetjes altijd zullen blijven helpen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20060973 857.109 2095 2023-05-10T09:45:03+00:00 yes no klimaatverandering https://schooltv.nl/video-item/wat-is-hooikoorts-miljoenen-mensen-in-nederland-hebben-er-last-van 2024-01-04T13:09:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40739.w613.r16-9.33037d5.webp Wat is hooikoorts? | Miljoenen mensen in Nederland hebben er last van Miljoenen mensen in Nederland hebben er last van. Hooikoorts. De meeste mensen komen erachter als ze tussen de vijf en vijftien jaar oud zijn. Ze hebben er een periode in het jaar last van. Vaak als er pollen van plantjes in de lucht zitten. Pollen zijn stofjes die planten verspreiden als ze bloeien. Mensen met hooikoorts krijgen daar bijvoorbeeld prikkende ogen van. Ze kunnen het benauwd hebben of een verstopte neus. En veel niezen inderdaad. Gelukkig valt er wel iets aan te doen. Zo kun je er medicijnen voor nemen. Pilletjes, oogdruppels of een neusspray bijvoorbeeld. Heb je er heel erg veel last van, dan kun je ook in het ziekenhuis een behandeling krijgen. Die duurt wel twee jaar. Maar je kunt ook een hoop zelf doen om het in elk geval minder heftig te maken. Binnen blijven werkt natuurlijk sowieso, maar dat is niet echt leuk natuurlijk. Je kunt je ook helemaal inpakken. Duikbril, mondkapje, hmmm. Ook niet echt relaxt. Een zonnebril opzetten en vaseline in je neus smeren kan ook al helpen. Nog een goede tip. 's Avonds je haren wassen zodat alle pollen wegspoelen. Sommige mensen denken trouwens ook dat het eten van een pissebed kan helpen, maar dat is niet waar. Gelukkig maar. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20061151 76.586 557 2023-05-11T09:58:42+00:00 yes no hooikoorts allergie plant https://schooltv.nl/video-item/italie-de-wereld-rond 2025-05-28T08:04:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40742.w613.r16-9.5bf5833.webp Italië | De wereld rond In het zuiden van Europa, aan de Middellandse zee, ligt Italië. De hoofdstad van dit land is Rome. In Italië wonen rond de 60 miljoen mensen. De oorsprong van de bevolking is ontstaan uit een samensmelting van verschillende volkeren die in de loop der tijd in het land zijn terechtgekomen. Italië heeft een aantal grote emigratiegolven gekend, waaronder in de jaren 60 van de vorige eeuw, waarbij er ook Italianen naar Nederland zijn geëmigreerd. Het grootste deel van de Italianen woont in en rondom de steden, zoals Rome, Milaan en Napels. De geschiedenis van Italië gaat heel ver terug. Rond het jaar 0 is het Romeinse Rijk het machtigste rijk ter wereld. Maar als de Romeinen worden verdreven, blijft er weinig over van het machtige Rome. Na de ondergang van het Romeinse Rijk gaat Italië verder als zelfstandig land. Tijdens de Renaissance komt de Italiaanse kunst en cultuur opnieuw tot bloei. Dit keer onder het gezag van de Rooms-katholieke paus. Na de Eerste Wereldoorlog komt in Italië het fascisme op onder leiding van Dictator Benito Mussolini. Hij sluit in 1939 een bondgenootschap met het Duitsland van Adolf Hitler. Als de Tweede Wereldoorlog uitbreekt, kiest Italië dan ook voor de kant van Duitsland. Halverwege de oorlog wordt Mussolini gearresteerd en besluiten de nieuwe machthebbers van het land met de geallieerden mee te vechten tégen de Duitsers. Na deze oorlog wordt Italië een democratische republiek en sluit het land zich aan bij Europese samenwerkingsverbanden en de latere Europese Unie. In vergelijking met veel andere lidstaten van de EU heeft Italië een kwetsbare economie. De staatsschuld is hoog en er is veel werkloosheid. Er is veel ongelijkheid tussen het noorden en het zuiden van het land. Het noorden, is met een sterke industriesector veel welvarender dan het droge, agrarische zuiden. De belangrijkste economische sector in het land, is de groot- en detailhandel en de dienstensector. Italië valt binnen drie klimaatzones. Het grootste deel van het land heeft een mediterraan klimaat, met droge zomers en milde winters. In het noorden en de berggebieden is het koeler. Hier vind je een zeeklimaat en in de berggebieden een hooggebergteklimaat. In deze gebieden valt relatief meer neerslag dan in de rest van het land. Het grootste deel van Italië bestaat uit heuvels en bergen. De Alpen domineren het landschap in het noorden. En in het zuiden, in de beroemde laars, liggen de Apennijnen. Aan de rand van de Alpen liggen een aantal grote meren, die zijn gevuld met smeltwater uit de bergen. Naast het vaste land horen er ook een aantal eilanden bij Italië, waarvan Sardinië en Sicilië de grootste zijn. In Italië, zijn ook een aantal actieve vulkanen te vinden. Zoals de Vesuvius, de Stromboli en de Etna. De Vesuvius is het meest bekend van de grote uitbarsting in 79 na Christus, waarbij steden als Pompeï onder as en puin worden bedolven. Het grootste deel van de Italianen is rooms-katholiek. Midden in de hoofdstad Rome ligt de dwergstaat Vaticaanstad, van waaruit de Paus, de leider van de christelijke kerk regeert. Eten is erg belangrijk voor de Italianen. De Italiaanse keuken staat wereldwijd bekend om de pasta’s, de pizza’s, risotto en het schepijs. In Italië liggen een aantal belangrijke historische steden. Florence, Rome, Venetië, Napels en Sienna hebben met hun eeuwenoude Romeinse gebouwen, kerken en kathedralen een plekje op de werelderfgoedlijst van UNESCO. Jaarlijks bezoeken miljoenen toeristen deze oude steden. In de Italiaanse musea worden werken van beroemde kunstenaars als Michelangelo, Leonardo Da Vinci en Sandro Boticelli getoond. De historische steden, de kunst, het mooie weer, de stranden en de landschappen maken Italië tot één van ’s werelds populairste vakantiebestemmingen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20061749 283.264 9528 2023-05-15T13:25:00+00:00 yes no Italië Rome Romeinse Rijk Europa https://schooltv.nl/item/fantastische-planten 2024-01-18T10:27:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/11000/images/11649.w613.r16-9.0cac1d7.png Wat weet jij over planten? | Quiz over fantastische planten Planten hebben fantastische eigenschappen. Plantastisch dus! Weet jij alles van vleesetende planten, onkruid en zaadjes? Beantwoord de vragen en bekijk de video’s. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 7050 yes no quiz plant natuur https://schooltv.nl/video-item/ruimteschip-aarde-in-de-klas-licht-in-nederland 2024-01-10T14:25:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44534.w613.r16-9.ba1468c.webp Ruimteschip Aarde in de klas | Licht in Nederland Nederland is een van de lichtste plekken op aarde. Vanuit het ruimtestation ISS heeft astronaut André Kuipers dat met eigen ogen gezien. Wat is de invloed van kunstlicht op de natuur? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20061909 632.32 1185 2023-05-16T11:17:21+00:00 yes no aarde ruimte ruimtevaart licht https://schooltv.nl/video-item/ruimteschip-aarde-in-de-klas-water-in-nederland 2024-01-16T15:27:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44533.w613.r16-9.0632703.webp Ruimteschip Aarde in de klas | Water in Nederland De aarde bestaat voor 70 procent uit water. Maar drinkbaar water is zeldzaam. En door klimaatverandering drogen meren op en zijn gletsjers aan het smelten. Hoe kunnen we op een duurzame manier omgaan met water? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20061911 577.16 1984 2023-05-16T11:35:58+00:00 yes no ruimte ruimtevaart aarde water waterbeheersing klimaatverandering https://schooltv.nl/video-item/ruimteschip-aarde-in-de-klas-de-bodem-van-nederland 2024-01-15T09:37:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44532.w613.r16-9.a9bb1f2.webp Ruimteschip Aarde in de klas | De bodem van Nederland Vanuit de ruimte kun je goed zien hoeveel grond in Nederland wordt gebruikt voor landbouw. We putten de bodem uit en de biodiversiteit neemt af. Hoe herstellen we de natuurlijke balans van de bodem? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20061914 607.84 602 2023-05-16T12:06:32+00:00 yes no ruimte ruimtevaart aarde bodem biodiversiteit Nederland https://schooltv.nl/video-item/ruimteschip-aarde-in-de-klas-lucht-boven-nederland 2024-01-09T10:21:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44531.w613.r16-9.5cb3fc7.webp Ruimteschip Aarde in de klas | Lucht boven Nederland De dampkring zorgt ervoor dat we op aarde kunnen leven. En alles op aarde heeft lucht nodig. Maar onze atmosfeer raakt vervuild door de uitstoot van CO2. De luchtkwaliteit verslechtert, en brengt mensen en dieren in gevaar. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20061925 569.76 1099 2023-05-16T12:08:02+00:00 yes no aarde lucht dampkring vervuiling klimaatverandering https://schooltv.nl/video-item/ruimteschip-aarde-in-de-klas-natuur-in-nederland 2024-01-15T09:36:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44530.w613.r16-9.05a0819.webp Ruimteschip Aarde in de klas | Natuur in Nederland In Nederland houden we de natuur graag onder controle. Maar de natuur laat zich niet sturen door regels die mensen bedacht hebben. Denk bijvoorbeeld aan de terugkeer van de wolf in Nederland. Hoe kunnen we de natuur in Nederland helpen zodat toekomstige generaties op een gezonde planeet kunnen opgroeien? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20061929 521.2 819 2023-05-16T13:01:51+00:00 yes no natuurgebied natuurbescherming biodiversiteit exoot ruimte https://schooltv.nl/video-item/ruimteschip-aarde-in-de-klas-mensen-in-nederland 2024-01-16T15:56:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44529.w613.r16-9.531b0cc.webp Ruimteschip Aarde in de klas | Mensen in Nederland Wij mensen laten overal op aarde onze voetafdruk achter. We zijn de enige diersoort die onze planeet vervuilt met plastic afval. We vragen steeds meer van de aarde, maar de aarde wordt niet groter. Hoe ziet onze toekomst op aarde eruit als we zo doorgaan? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20061932 554.08 1399 2023-05-16T13:08:48+00:00 yes no bevolking klimaatverandering afval natuur https://schooltv.nl/video-item/alternatief-boeren-pionieren-met-biologische-landbouw-bij-de-kleine-aarde 2024-01-04T13:09:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40750.w613.r16-9.03355a9.webp Alternatief boeren | Pionieren met biologische landbouw bij de Kleine Aarde Op deze manier levert de mest van een paar koeien samen met de afval van het gezin zelf een jaar lang gas voor alle huishoudelijke doeleinden. En wat er dan overblijft na de gisting, kun je dan nog uitstekend gebruiken om het land mee te bemesten. De Kleine Aarde is een proefboerderij waar we proberen allerlei vormen van biologische land- en tuinbouw te beproeven. Pionieren in duurzaamheid. Alternatieve energie. Biologische landbouw. Woorden van nu. Maar meer dan 35 jaar geleden al in de praktijk gebracht. Gewoon in Nederland, in Boxtel. Vanaf 1973 bij de Kleine Aarde. Nou, hier is het allemaal begonnen, bij de Van Cootenhoeve. Dat is in '73 geweest en daar zijn die ideeën verder uitgebroed die er waren door Sietz Leeflang en consorten. Dat is ook het enige herkenningspunt wat mensen van die tijd nog herkennen. Net in de jaren hadden we de aarde voor het eerst van veraf kunnen zien, dankzij de ruimtevaart. En meer dan wat ook dwong dat beeld ons tot bezinning. Dat planeetje, alleen in het onmetelijke zwart van het heelal. En dan nog eens bedreigd van binnenuit. Die kleine, kleine aarde. Dan kom je op de naam De Kleine Aarde. Ja,dat had te maken met mijn angst voor de schaalvergroting. Dat is iets wat mij vanaf eind jaren '50 ontzettend heeft beziggehouden. Ik kan wel zeggen vaak in staat van grote ongerustheid gebracht heeft. De manier waarop alles grote sneller, hoger en weet ik veel wat hè? Het moest groeien. Het moet altijd maar groeien en groter worden. Dus dat benauwde me enorm. En dat is ook een van de redenen waarom vanuit de kleine aarde altijd is aangedrongen op kleinschaligheid. Heerlijk primitief hè? Met zijn allen in een ruimte wonen, slapen en eten en koken alles gebeurde in dezelfde ruimte. Hygiëne daar keken we niet teveel naar. Was het gezellig? Ja, nadeel was wel dat de één wat vroeger naar bed wil dan de ander. En zolang er gepraat wordt, slaap je niet zo lekker. Dus de nachten waren vrij kort. Wij hadden bij ons ook al mensen die toch al een wat grotere belangstelling begonnen te krijgen voor blowen en voor wiettelen. En dan stond er weer zo'n wietplant in de kas. Ja, dat kon niet. Daar waren we niet voor. Er waren ook wel eens figuren bij die zeer ontspannen waarschijnlijk na flinke blow partij ergens tussen de plantjes in de tuin gingen zitten en daar heel ontspannen waren, maar er gebeurde dan niet zoveel. Kijk de jaren '70 waren de jaren van medezeggenschap en inspraak. Nou, dat hebben we aan alle kanten beleefd natuurlijk bij De Kleine Aarde. Dat was één groot feest van inspraak. Elke week de werkvergadering op maandagmorgen en dan kerngroep vergadering met vertegenwoordigers uit alle afdelingen: de Winkel, het Distributiecentrum, Bouwgroep, Energiegroep. Ja, iedereen moest in principe overal over meebeslissen en dat is iemand die in de tuin werkt, die wil ook meebeslissen wat er in de cursussen gebeurt, bijvoorbeeld. Of hoe de winkel draait of noem maar op. Dit is het zogenaamde kringloophuisje, een bolvormige woning die de mensen van de kleine aarde zelf bouwden. Ik wilde iets vertellen ov er het huis dat hier staat. Dit is het kringloophuis van De Kleine Aarde. Hier proberen we allerlei energieexperimenten uit. Het is de bedoeling dat dit huis helemaal gaat draaien zonder energietoevoer van buitenaf. Het eerste eco-monument van Nederland is het. Ja, is het ook echt officieel? Hij is nog niet erkend, omdat hij nog te jong is. Hij is nu 35 jaar oud. Is in '74 gebouwd. Dus hij is nog te jong, maar als we het even volhouden en hij wordt nou geconserveerd, dan komt dat helemaal goed denk ik! Maar dit is echt de trots van De Kleine Aarde? Nou, de trots? De trots is vooral ook wat hier begonnen is en waar we nu zijn, hè. Als je kijkt: hier zijn alle experimenten begonnen over duurzaam bouwen en wonen en ja, het resultaat is eigenlijk wat je daar ziet: dat is dan de woonwijk 'In Goede Aarde', dat is een duurzame woonwijk hier in Boxtel die aan de kleine aarde vastligt. En wat het resultaat is van van duurzaam bouwen door de jaren heen. Het waren alternatieven die we aandroegen. En we hebben ons nooit gemengd in het actiewezen. En dat werd ons ook kwalijk genomen hoor, moet ik zeggen. We hadden om die reden ook weer minder steun van andere organisaties die meer op de actietour waren. Maar dat deden we niet: nee, we gaan onze energie niet besteden om ergens TEGEN te zijn. We gaan onze energie gebruiken om ergens VOOR te zijn. Ziekte en schadelijke insecten kunnen vaak worden bestreden door combinatieteelt, een bijna vergeten oude tuinderswijsheid. De combinatie van prei en van wortelen voorkomen van beide gewassen dus ziektes. De ene is dus de wortelvlieg en de ander is het preimotje. En dat was echt iets typisch van De Kleine Aarde. Dat niet een of ander geloof is, niet een of andere sfeertje, maar dat het echt gaat om wat meer hardere wetenschappelijke kwesties, wat die energie betreft, maar ook wat de voeding betreft. Het staat hier letterlijk, onze theorie was eigenlijk heel eenvoudig: Eet minder vlees. Helemaal geen vlees hoeft van ons niet, we zijn geen vegetariërs. Dus als je praat over eerlijke verdeling van van voedsel, dan zul je moeten nadenken over alternatieven voor vlees. Om een kilo vlees te produceren, heb je een kilo of 8 graan nodig. Nou, van 8 kilo graan kun je meer mensen voeden, dan met een kilo vlees. Zo simpel is eigenlijk het verhaal. Maar dat was in die jaren '70 ook al zo. Tuurlijk, het verhaal is niet zoveel anders geworden. 'Er zijn de laatste tijd een reeks gebeurtenissen geweest en der doen zich ontwikkelingen voor binnen de groep van medewerkers van De Kleine Aarde die voor mij een bron zijn van grote zorg met betrekking tot het voortbestaan van het project'. Dat heb ik geschreven ergens half jaren.. ik denk dat het '76, '77 was. -Maar u was hier dus vrij scherp in tegen de mensen die daar zaten. Dat in 77, dat waren de laatste maanden in feite dat we daar nog waren. Toen werd het voor ons eigenlijk, voor mijn vrouw om mij, eigenlijk heel precair. We dachten: 'Dit dit gaat niet goed. Dit dit houden we op deze manier niet vol'. Was jij hier nog toen hij weg ging? Ja, ik heb zelf mede de brief ondertekend waarin we hem duidelijk maakten dat hij beter iets anders kon gaan doen. Want de onderlinge verhoudingen liepen gewoon niet lekker. En dat stoort. Je kan niet zeggen van het lag aan hem of het lag aan een ander, maar ik denk dat je beter kan zeggen: 'We waren uit elkaar gegroeid.' Ik had nog de neiging om te zeggen van: 'Nou, moeten we nog niet eens even praten, nog niet eens even kijken? Moet ik nog niet even..' En toen zei ze: 'Nee, dat moeten we niet. De tijd is op gewoon. En ze had gelijk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20062124 485.312 598 2023-05-17T08:50:00+00:00 yes no landbouw biologisch https://schooltv.nl/video-item/geen-woning-geen-kroning-in-opstand-tegen-de-woningnood 2024-01-04T13:09:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40752.w613.r16-9.b6fa1d3.webp Geen woning, geen kroning! | In opstand tegen de woningnood "U moet niet ingrijpen! Niet ingrijpen!" Dat is gemist en men greep wel in. Maar gemist? Gemist: niet gehoord, omdat wij waarschijnlijk gestoord hebben. In overleg met haar, hoop ik af te treden op 30 april aanstaande, op mijn verjaardag. De troonswisseling, 1980. Die moest een feest worden voor iedereen. Maar werd een veldslag tussen krakers en ME. 270 gewonden, een stadsoorlog zoals ons land nooit had gezien. Hoe kon dat? "Geen woning, geen kroning" is een heel duidelijke message en dat begreep iedereen ook goed. Ook de heer Wiegel toentertijd. Ik ben er van overtuigd dat ons volk in over grote meerderheid wil...dat die 30e april een feestelijke dag wordt. Het moet ook een feestelijke dag zijn. En ik wil in alle nadruk zeggen dat ik het niet aanvaardbaar vindt als er elementen zouden proberen...die dag te maken tot een dag met de rellen. Dat kan niet worden aanvaard. En dan is het zover 30 april 1980 -Lange dag waarschijnlijk? Dat zien we vanzelf wel. -Verwacht u dat er wat gebeurt vandaag? Nee, helemaal niks. Zal wel rustig blijven. We zijn voorbereid op lang stilzitten. Mijn taak als bataljonscommandant was om ervoor te zorgen, dat voorkomen zou worden...dat honderden, duizenden demonstranten waaronder altijd een deel kwaadwillenden... zou kunnen doordringen naar de Dam om daar de plechtigheden te verstoren. In de Groote Keijser wordt intussen een geheim wapen instelling gebracht. De nacht van tevoren kwamen we uit Den Bosch met de stoorspullen in kisten geladen. En we zijn gewoon via de voordeur naar binnen gegaan. Hebben de boel geïnstalleerde op het dak. De antennes neergezet en...de spullen uitgeprobeerd. En wij stonden dus klaar om te beginnen. Je kan nooit voorspellen wat er gaat gebeuren. Nooit. Maar als de sfeer juist is...weet je hoeveel kans je gaat maken. Dat het te allen tijde een succes gaat worden. Bovendien: je wilde een confrontatie, je wilde iets duidelijk maken op die dag. Het is 11 uur. Terwijl op de dam de oude en de nieuwe koningin zich aan het publiek vertonen...wordt in de Kinkerbuurt een leegstaand kantoorpand gekraakt. Die ochtend kreeg ik op een bericht binnen dat er in de Kinkerstraat het nodig aan de hand was. Er waren veel mensen op straat, er was gekraakt en toen heb ik gevraagd aan... de troepen van Dorst of die daar een kijkje wilde nemen om te zien of er zouden moeten optreden. Daar namen ze als het ware bezit van het kruispunt. De politie had geëist dat, dat kon wel dat...ze daar midden op de straat demonstreerden of aanwezig waren, maar het tramverkeer moest kunnen doorrijden. En ik had liever gehad dat één wagen was geweest, maar er kwamen plots een heleboel wagens daar. Dus dat was eigenlijk een misverstand wat daar was...waar ik misschien een beetje schuld aan heb gehad. Omdat ik met dat niet gerealiseerd heb...dat onmiddelijk al die ME-wagens de lont zouden zijn waarmee het vuur werd aangewakkerd. Het is 13 uur. Terwijl de genodigden zich klaarmaken voor de inhuldiging in de Nieuwe Kerk, verzamelen zich steeds meer demonstranten...op het Waterlooplein. Ik ben toen die Blauwbrug opgelopen, ik dacht ik moet dat stoppen! Want straks gaat hij hele meute naar de Dam en dan zijn de rapen gaar! En ik zag toen dat er een stel bij waren, een stuk of vijf, die de Roverhoofdmannen waren, die de troepen...aanvoerden. Dat zie je op een gegeven moment, dat stralen die lui uit. Toen ben ik dus die Blauwbrug opgelopen en iets voorbij het midden heb ik gezegd: 'Laten we in godsnaam praten'. Maar laten we dan praten over een route. Hou ze in ieder geval zoveel mogelijk aan de praat want elk moment dat we nu tijd kunnen winnen, is meegenomen. Er waren teveel mensen op een gegeven moment, mensen die te lang wachtten, die wilden gaan lopen. En met lopen is nog steeds niks gebeurd, maar dan is er gelukkig altijd nog een politiecordon...of een stomme ingreep van de overheid die veroorzaakte de vlam in de pan. Er was activiteit vanuit de politietroepen achter mij. Ik zag dat niet, natuurlijk. Ik stond met mijn rug daar naartoe. Maar die knapen, die paar honderd, die zagen dat wel. Hun tactieken, die bleven me verbazen. Een stel paarden een woedende massa insturen, je bent gek! Waterlooplein gedeeltelijk ontruimd, maar we staan onder zware druk. Assistentie kunnen we altijd hebben, want het gaat er hier ruig toe, over! U moet kort praten! Er werd veel te veel gepraat, geouwehoerd door mensen die... een beeldverslag gingen doen van wat ze zagen. En dan is zo'n frequentie maar bezet. Volkomen chaos: alle berichten door elkaar heen. En niemand wist meer precies wat er aan de hand was, wat er eigenlijk moest gebeuren. Iedereen deed maar wat. Radiostilte voor allen! Radiostilte voor allen! De autonomenactie was een groot verrassingspakket. Je kunt daar geen script opschrijven. Dat was een wens: Het moet van begin af aan tot confrontaties leiden. En het was chaotisch, maar een confrontatie. Dus dat was de bedoeling. Daar moeten we niet omheen praten... of hypocriet over zijn. Dat is wat de bedoeling was en dat is wat gekregen hebben. De wagens worden nu aangevallen. Wilt u ze tegenhouden, voordat ze de Dam op gaan...dan moet dat heel vlug gebeuren, over! Maar in geval van uiterste nood, zou men gebruik maken van pistool en karabijnvuur. -Was er een schietinstructie?Ja! En waren dat nog dingen om te storen? Ja, dat is het eerste wat je stoort natuurlijk: geweldsinstructies! Dan denk je: 'Nou ga ik een bericht krijgen' en dat was alleen maar: Een soort slurf er overheen, zal ik maar zeggen. Nou, dat was alles. Toen hebben wij als de bliksem die nieuwe binnenring opgezet. Dat was dus voor ons de uiterste terugtrekking. Verder terug, gaan we niet. Hier blijven we staan. Er zijn relatief heel weinig gewonden gevallen. Nou, toch tientallen agenten waarvan veel met zware bot- en kaakfracturen. Dat was vaak niet niet door stenen gooien alleen, maar ook door harde confrontaties. En je moet zien hoeveel mensen...aan de andere kant afgevoerd werden. Als je een stad hebt, waar tienduizenden mensen op afkomen...waar ook al 6000 politieagenten en militairen klaarstonden, misschien veel meer? Dan zijn die enkele tientallen, dat is niets. Dat is een bijkomstigheid! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20062205 497.472 1567 2023-05-17T13:20:00+00:00 yes no beatrix kraken demonstreren https://schooltv.nl/video-item/steken-en-prikken-op-vakantie-de-gemarmerde-sidderrog 2024-01-04T13:09:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40753.w613.r16-9.2bbf0fd.webp Steken en Prikken: Op Vakantie | De Gemarmerde Sidderrog Moeten we bang zijn voor de diertjes op vakantie? Emma of Jurre laat zich in Frankrijk niet steken, niet prikken maar elektrocuteren door de: sidderrog! Die als superkracht heeft dat hij een elektrisch veld kan uitstoten om zo zijn eten te vangen óf om een presentator te prikken. https://player.ntr.nl/index.php?id=BV_101409665 747.362 2030-04-14T22:00:00+00:00 2326 2023-02-27T13:58:33+00:00 yes no Frankrijk rog vis https://schooltv.nl/video-item/steken-en-prikken-op-vakantie-de-bronlibelle 2024-01-04T13:09:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40754.w613.r16-9.c0d567c.webp Steken en Prikken: Op Vakantie | De Bronlibelle Emma of Jurre laat zich in Frankrijk steken en prikken door een bronlibelle, die met zijn grote vleugels en zwartgele lijfje vooral Emma héél bang maakt. Dit diertje kan door die grote vleugels met enorme snelheid in alle richtingen vliegen. https://player.ntr.nl/index.php?id=BV_101409666 742.48 2030-04-21T22:00:00+00:00 1999 2023-03-06T13:20:11+00:00 yes no Frankrijk libel insect https://schooltv.nl/video-item/steken-en-prikken-op-vakantie-de-smaragdhagedis 2024-01-04T13:09:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40755.w613.r16-9.64a729e.webp Steken en Prikken: Op Vakantie | De Smaragdhagedis Emma of Jurre laat zich in Frankrijk bijten door een smaragdhagedis. Jurre denkt dat dit hetzelfde is als een salamander, maar dat is niet het geval. De smaragdhagedis kan niet op muren lopen, maar met zijn katachtige gebit wel heel hard bijten. https://player.ntr.nl/index.php?id=BV_101409667 728.937 2030-04-28T22:00:00+00:00 2062 2023-03-13T13:38:56+00:00 yes no Frankrijk hagedis reptiel https://schooltv.nl/video-item/steken-en-prikken-op-vakantie-de-gouden-schallebijter 2024-01-04T13:09:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40756.w613.r16-9.03969bc.webp Steken en Prikken: Op Vakantie | De Gouden Schallebijter Emma of Jurre laat zich in Frankrijk bijten door de gouden schallebijter. De kever heeft zijn naam te danken aan de krachtige kaken waarmee hij door schalen kan bijten. Maar wat gebeurt er als je hem op je arm zet? https://player.ntr.nl/index.php?id=BV_101409668 811.92 2030-05-05T22:00:00+00:00 1553 2023-03-20T14:49:58+00:00 yes no Frankrijk kever insect https://schooltv.nl/video-item/steken-en-prikken-op-vakantie-de-zee-egel 2024-01-04T13:09:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40757.w613.r16-9.78dcffe.webp Steken en Prikken: Op Vakantie | De Zee-egel Emma of Jurre laat zich prikken door de zee-egel. Dit schattige bolletje is ontzettend Frans maar ook ontzettend pijnlijk. De stekels van een zee-egel zijn namelijk pijnlijker dan die van een gewone egel. Maar wie wordt er gekozen om dit te voelen? https://player.ntr.nl/index.php?id=BV_101409669 715.76 2030-05-12T22:00:00+00:00 3532 2023-03-27T14:18:24+00:00 yes no Frankrijk zee egel https://schooltv.nl/video-item/steken-en-prikken-op-vakantie-het-vliegend-hert 2024-01-04T13:09:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40758.w613.r16-9.d54c298.webp Steken en Prikken: Op Vakantie | Het vliegend hert Moeten we bang zijn voor de diertjes op vakantie? Emma of Jurre laat zich bijten door de grootste kever van Europa: het vliegend hert. Deze kever kan zelfs door boombast heen knabbelen, dus een klein stukje huid moet niet moeilijk zijn. . https://player.ntr.nl/index.php?id=BV_101409670 724 2030-05-19T22:00:00+00:00 2955 2023-05-20T17:00:00+00:00 yes no Frankrijk kever insect https://schooltv.nl/video-item/steken-en-prikken-op-vakantie-de-regendaas 2024-01-04T13:09:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40759.w613.r16-9.bf6cc51.webp Steken en Prikken: Op Vakantie | De Regendaas Moeten we bang zijn voor de diertjes op vakantie? Emma of Jurre laat zich niet steken, maar bijten door een bekende steekvlieg: de regendaas. Dit agressieve dier wil heel graag bloed drinken en kan je om die reden wel een kilometer lang achtervolgen. https://player.ntr.nl/index.php?id=BV_101409671 744.281 2030-05-26T22:00:00+00:00 2583 2023-05-27T17:00:00+00:00 yes no Frankrijk insect vlieg https://schooltv.nl/video-item/steken-en-prikken-op-vakantie-de-geelbuikvuurpad 2024-01-04T13:09:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40760.w613.r16-9.43049be.webp Steken en Prikken: Op Vakantie | De Geelbuikvuurpad Moeten we bang zijn voor de diertjes op vakantie? Emma of Jurre laat zich in Frankrijk niet steken of prikken, maar kussen door de geelbuikvuurpad. Hij heet zo omdat hij met zijn gele kleur laat zien dat hij giftig is. En wat kun je beter doen dan kussen met een pad? https://player.ntr.nl/index.php?id=BV_101409672 722.362 2030-06-02T22:00:00+00:00 2788 2023-06-03T17:00:00+00:00 yes no Frankrijk pad amfibie https://schooltv.nl/video-item/steken-en-prikken-op-vakantie-de-gladde-slang 2024-01-04T13:09:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40761.w613.r16-9.3e6e07b.webp Steken en Prikken: Op Vakantie | De Gladde Slang Moeten we bang zijn voor de diertjes op vakantie? Dit keer laat Emma of Jurre zich in Frankrijk niet steken of prikken, maar bijten door niets minder dan een slang. De angst is groot, maar is de gladde slang ook gevaarlijk? https://player.ntr.nl/index.php?id=BV_101409673 731.456 2030-06-09T22:00:00+00:00 4213 2023-06-10T17:00:00+00:00 yes no Frankrijk slang reptiel https://schooltv.nl/video-item/steken-en-prikken-op-vakantie-de-dwergmeerval 2024-01-04T13:09:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40762.w613.r16-9.d790351.webp Steken en Prikken: Op Vakantie | De Dwergmeerval Moeten we bang zijn voor de diertjes op vakantie? Emma of Jurre laat zich in Frankrijk steken door een Amerikaanse dwergmeerval. Maar durven ze eigenlijk wel? Of is er een plottwist? https://player.ntr.nl/index.php?id=BV_101409674 863.84 2030-06-16T22:00:00+00:00 4021 2023-06-17T17:00:00+00:00 yes no Frankrijk vis water https://schooltv.nl/video-item/hoe-gevaarlijk-is-de-bermudadriehoek-er-zouden-veel-schepen-en-vliegtuigen-verdwijnen 2024-01-16T08:54:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40765.w613.r16-9.09d0972.webp Hoe gevaarlijk is de Bermudadriehoek? | Er zouden veel schepen en vliegtuigen verdwijnen Voor filmmakers is het een topplek. Al lopen die films meestal niet goed af. Vliegtuigen en schepen verdwijnen er in de oceaan. In de zogenoemde Bermuda driehoek dus. Dat is geen echte, maar een denkbeeldige driehoek. Die krijg je als je een lijn trekt van de Amerikaanse stad Miami naar het eiland Bermuda, naar Puerto Rico en weer terug naar Miami. De plek staat dus bekend om zijn mysterieuze verdwijningen. Dit schip bijvoorbeeld in 1918 voer het door de driehoek. Om daarvoor eeuwig te verdwijnen. Of deze vijf gevechtsvliegtuigen vlogen in 1945 waarschijnlijk boven het gebied. En werden nooit meer gevonden. Zo zijn er hier nog meer verdwijningen geweest. Hoe kan dat? Nou, al snel kwamen mensen met de wildste verhalen. Er zouden UFO's rondvliegen. Een groot zeemonster zou alles en iedereen verslinden en er zouden ook grote gaten zijn waardoor je kan tijdreizen. Ja, klinkt spannend allemaal, maar klopt niet. De Bermudadriehoek is een plek waar veel schepen en vliegtuigen komen en de kans dat er dan heel af en toe een ongeluk gebeurt is natuurlijk aanwezig. Net zoals er ook op andere plekken op de wereld wel eens vliegtuigen en schepen verongelukken en niet meer worden gevonden. Dus nee, bijzonder gevaarlijk is de Bermuda driehoek niet, behalve dan in films. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20063096 107.754 10122 2023-05-23T13:03:52+00:00 yes no Amerika schip vliegtuig film https://schooltv.nl/video-item/het-vogelbekdier-een-zoogdier-dat-eieren-legt 2024-01-04T13:09:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40766.w613.r16-9.a860908.webp Het vogelbekdier | Een zoogdier dat eieren legt Vogelbekdieren leven in het oosten van Australië en op het eiland Tasmanië. De dieren zien er best apart uit. Ze hebben een brede snavel, een dikke staart en een soort zwemvliezen tussen de tenen en vogelbekdieren hebben nog iets bijzonders. Ze leggen eieren terwijl het zoogdieren zijn. Dat betekent dat de kleintjes dus melk drinken bij hun moeder. Als ze uit het ei zijn gekomen. Zoiets komt bijna niet voor. Er zijn maar twee dieren die dat doen het vogelbekdier en de mieren egel. Het gaat al een tijd niet goed met de vogelbekdieren in het oosten van Australië en door de vele en grote bosbranden van de afgelopen jaren gaat het nu nog slechter met de diersoort. Daarom hebben natuurbeschermers een plan gemaakt om het vogelbekdier te helpen en dat lijkt te werken. Met een speciaal broed programma zorgen ze ervoor dat er meer vogelbekdieren bijkomen. Om te kijken hoe het gaat met de vogelbekdieren worden ze ook weer gevangen. Zo controleren de onderzoekers de lengte en het gewicht van de dieren om te kijken of het goed blijft gaan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20063064 95.04 2844 2023-05-23T12:11:19+00:00 yes no zoogdier Australië ei https://schooltv.nl/video-item/3d-beelden-geven-beter-beeld-van-de-titanic-zelfs-de-kleinste-details-kunnen-worden-bekeken 2024-01-04T13:09:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40767.w613.r16-9.6d356ae.webp 3D-beelden geven beter beeld van de Titanic | Zelfs de kleinste details kunnen worden bekeken Deze nieuwe 3D-beelden zijn gemaakt van zo'n 700.000 foto's vanuit verschillende hoeken. Zo kunnen wetenschappers het schip beter onderzoeken en erachter komen wat er precies mee is gebeurd. Je kent de Titanic misschien wel van de wereldberoemde film. Het was ooit het grootste en het sjiekste schip ter wereld. Het was zo'n 270 meter lang en ruim vijftig meter hoog en het was onzinkbaar. Althans, dat dachten ze. Op 10 april 1912 vertrekt het schip voor zijn eerste tocht, maar een paar dagen later gaat het mis. Het schip raakt een ijsberg en zinkt. Meer dan vijftien honderd mensen komen om het leven. Sindsdien ligt het schip op de bodem van de zee, vier kilometer onder water. Omdat het zo diep ligt, is het moeilijk om te onderzoeken. Soms halen duikers spullen of stukjes van het schip omhoog. De Titanic is boven water. Nou ja, een stukje dan. Onderzoekers takelde een brok staalplaat van de romp omhoog. Maar het hele schip uit zee halen, dat gaat niet. Het zou dan waarschijnlijk kapot gaan. Wetenschappers duiken daarom regelmatig naar beneden met camera's, maar op die beelden was het schip nooit helemaal goed te zien. Tot nu dus. Op deze beelden kan zelfs worden ingezoomd op de kleinste details. Dat er nu digitale beelden zijn, is belangrijk volgens onderzoekers. De Titanic is namelijk aan het verdwijnen. Het metaal wordt langzaam opgegeten door bacteriën. Met deze beelden hopen wetenschappers er dus eindelijk achter te komen wat er die nacht echt met de Titanic en haar passagiers is gebeurd, zodat hun verhalen altijd blijven voortbestaan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20063063 126.357 3054 2023-05-23T12:05:20+00:00 yes no schip zinken duiken https://schooltv.nl/video-item/waarom-zijn-er-zorgen-om-tiktok-de-app-verzamelt-heel-veel-gegevens 2024-01-04T13:09:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40768.w613.r16-9.8df4ea8.webp Waarom zijn er zorgen om TikTok? | De app verzamelt heel veel gegevens TikTok komt dus uit China. Het wordt door honderden miljoenen mensen over de hele wereld gebruikt. Een groot deel van die gebruikers woont in de Verenigde Staten. En van al die gebruikers wordt data verzameld en opgeslagen. Dat werkt zo. TikTok laat video's op de voorpagina zien die jij leuk vindt. Die voorpagina is voor iedereen anders. Om te bepalen wat jij leuke video's vindt verzamelt, TikTok allerlei gegevens van je. Zo slaan zij elke 30 seconden op waar je bent en kunnen ze erachter komen wie je vrienden zijn. Volgens deskundigen slaat TikTok veel meer gegevens op dan nodig. En wat volgens de wet mag. Amerikaanse politici zijn bang dat via het bedrijf achter TikTok de Chinese regering ook toegang heeft tot deze gegevens. Volgens de baas van TikTok klopt dat niet. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20063038 52.032 643 2023-05-23T11:59:26+00:00 yes no social media China Amerika https://schooltv.nl/video-item/het-conflict-tussen-israel-en-palestina-onenigheid-over-wie-er-op-het-gebied-mag-wonen 2024-01-16T15:57:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40769.w613.r16-9.1b56082.webp Het conflict tussen Israël en Palestina | Onenigheid over wie er op het gebied mag wonen Al die jaren zijn er al problemen tussen Israëliërs en Palestijnen. Dat begon na de Tweede Wereldoorlog. In die oorlog werden 6 miljoen Joden vervolgd en door de nazi's vermoord in concentratiekampen. Na de oorlog besloten internationale leiders dat Joden, die verspreid over de hele wereld woonden, een eigen land moesten krijgen. Een veilige plek om te wonen. En dat was dit gebied in het Midden-Oosten, dat tot die tijd nog Palestina heette. Dat werd toen het land Israël. De Joden vonden het een goede plek, want duizenden jaren geleden was hun geloof, het jodendom, daar ontstaan. Zij waren dus blij. Maar de inwoners van het gebied, de Palestijnen, vonden het oneerlijk en er brak een oorlog uit. 750.000 Palestijnen vluchtten weg. Volgens veel Israëliërs vertrokken mensen zelf, maar volgens de Palestijnen zijn ze weggejaagd. Uiteindelijk werd het land verdeeld in een Israëlisch deel en in Palestijnse gebieden zoals Gaza en de Westelijke Jordaanoever. De Palestijnen noemen die gebeurtenis de Nakba. Dat is Arabisch voor catastrofe of een ramp. Ieder jaar wordt dat herdacht, onder andere met optochten, dus. Wat deze dag voor veel Palestijnen betekent, vertelt Nasrah Habiballah laat die voor het Jeugdjournaal in het gebied werkt. De Nakba is al 75 jaar geleden, maar voor Palestijnen blijft het een belangrijk moment om te herdenken. En dat heeft ermee te maken dat veel Palestijnen in een lastige situatie zitten. Sommigen leven bijvoorbeeld nog steeds als vluchteling en dat komt omdat Palestijnen tot op de dag van vandaag nog geen officieel eigen land hebben. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20063036 116.352 39320 2023-05-23T11:47:31+00:00 yes no Israël palestina oorlog conflict https://schooltv.nl/video-item/waar-komen-tatoeages-vandaan-tatoeages-waren-al-populair-in-het-oude-egypte 2024-01-04T13:09:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40770.w613.r16-9.90078ab.webp Waar komen tatoeages vandaan? | Tatoeages waren al populair in het oude Egypte Er is niet precies bekend wie de eerste tattoo nam en waarom die werd gezet, maar we weten wel dat ze al heel lang bestaan. Eén van de oudste tatoeages ooit gevonden zijn die op het lichaam van deze mummie. Ötzi heet ie. Hij leefde zo'n 5000 jaar geleden in de Alpen en had er tientallen. Tatoeages waren ook populair in het oude Egypte. Daar geloofden ze dat het hielp tegen de pijn. Maar ook hier op de eilanden in Polynesië lopen ze al eeuwen rond met tattoos. Daar komt het woord tattoo ook vandaan en het betekent zoiets als merken of markeren. Toen een ontdekkingsreiziger de tattoos op de eilanden zag, vertelde hij er meteen over toen ie weer in Europa was. En zo werd het zetten van tatoeages steeds bekender in de rest van de wereld. In het begin werden tatoeages vooral gezet voor het geloof of omdat het traditie was. Tegenwoordig doen veel mensen het omdat ze het gewoon mooi vinden. Als je een tattoo mag en wil laten zetten moet je natuurlijk wel goed over nadenken. Blijft voor altijd zitten en je wil er geen spijt van krijgen. Sommige mensen lijken zich daar niet zo'n zorgen over te maken. Zo zitten deze man een sixpack tattoo. Of wat dacht je van een paar tattoo sneakers? Ja, ieder zo zijn ding natuurlijk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20063035 85.461 1459 2023-05-23T11:40:16+00:00 yes no tatoeage Egypte inkt https://schooltv.nl/video-item/wat-is-el-nino-natuurverschijnsel-dat-voor-extreem-weer-zorgt 2024-01-16T15:55:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40771.w613.r16-9.3da1332.webp Wat is El Niño? | Natuurverschijnsel dat voor extreem weer zorgt Bosbranden, orkanen, overstromingen, allemaal natuurrampen die regelmatig voorkomen en waar je de komende tijd misschien nog meer over gaat horen. Dat komt door El Niño. Een natuurverschijnsel dat zorgt voor extreem weer. El Niño komt om de zoveel jaar voor rondom de evenaar. Hier in de Stille Oceaan, tussen Australië en Zuid-Amerika. In de oceaan lopen warme en koude stromen. Die bewegen een bepaalde kant op door de wind. Daar warmt het water op. Tijdens El Nino waait die wind veel minder of zelfs helemaal niet, waardoor de warme stroom zich uitbreidt. Het water wordt daardoor op veel meer plekken warmer en de lucht daarboven ook. Daardoor warmt de aarde op en dat heeft invloed op het weer. In sommige gebieden wordt het dan warmer en droger. Dat heeft ook voor mensen ernstige gevolgen. In andere gebieden wordt het door El Niño juist kouder en regent het veel meer. In Europa merken die hier een stuk minder van. Dat komt omdat wij verder van de evenaar wonen. In Zuid-Europa zou het toch in de winter meer kunnen gaan regenen en hier in Nederland zou het juist kouder kunnen worden. Deskundigen voorspellen dat El Niño er dit jaar sowieso komt, maar wanneer precies, dat is nog onduidelijk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20063034 103.189 3255 2023-05-23T11:32:15+00:00 yes no weer klimaatverandering opwarming https://schooltv.nl/video-item/wat-is-kunstmatige-intelligentie-computerprogrammas-die-doen-wat-een-mens-ook-kan 2024-01-04T13:09:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40772.w613.r16-9.994cc7b.webp Wat is kunstmatige intelligentie? | Computerprogramma's die doen wat een mens ook kan Kunstmatige intelligentie, ook wel Artificial intelligence of AI genoemd, is een term die wordt gebruikt voor slimme computerprogramma's die proberen te doen wat een mens ook kan. Zelf iets bedenken en maken en het leren van nieuwe dingen. Grote tech bedrijven als Microsoft en Google investeren miljarden in kunstmatige intelligentie. Volgens hen kan het ons op vele manieren helpen. Zoals computerprogramma's als ChatGPT die iets kunnen typen alsof een echt mens het heeft geschreven. Zo zou je een werkstuk kunnen laten maken door de computer, maar ook hele kunstwerken. Al deze schilderijen zijn bedacht en gemaakt door de computer. Computers kunnen stemmen van zangers veranderen. Zo wordt dit nummer van The Weekend opeens gezongen door Ariana Grande. En AI kan nog veel meer handige dingen. Zoals natuurrampen voorspellen, zodat mensen op tijd kunnen vluchten, inschatten waar en wanneer er waarschijnlijk ergens wordt ingebroken. Een soort inbraak radar dus. En AI kan artsen helpen om ziektes op te sporen. Er wordt ook gewerkt aan vertaal apps voor dieren. Met hulp van AI hopen wetenschappers te kunnen ontcijferen wat dieren ons willen vertellen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20063033 84.544 10036 2023-05-23T11:29:35+00:00 yes no artificial intelligence computer programmeren https://schooltv.nl/video-item/waarom-is-het-noodnummer-112-makkelijk-te-bereiken-op-oude-telefoons 2024-01-04T13:09:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40773.w613.r16-9.ee22128.webp Waarom is het noodnummer 112? | Makkelijk te bereiken op oude telefoons Brandweer, politie of ambulance. Als er nood is en de hulpdiensten moeten komen, bereik je ze via 112. Dat weet iedereen wel als het goed is. Mevrouw. Wat is er aan de hand? Het nummer wordt nu 26 jaar gebruikt. Eerst was er een ander telefoonnummer 0611. Misschien kennen je ouders het nog wel. Ja, de politie komt even bij u langs. In 1997 werd het veranderd in 112. Alle landen in de Europese Unie deden dat, want zo weet iedereen welk nummer ze moeten bellen bij nood, ook als mensen in een ander Europees land zijn. Maar waarom is het telefoonnummer eigenlijk 112? Dat komt omdat mensen vroeger telefoons hadden waarop je een nummer echt moest draaien. Oh, ik hoor wat. Draaien via een draaischijf. Dus je koos het getal en draaide tot het eindpunt. Hallo, bij het getal één hoefde je maar kort te draaien en dat is dus het snelst. Snelheid is natuurlijk nogal belangrijk bij een noodnummer 111 zou natuurlijk het allersnelste nummer zijn, maar mensen waren bang dat kinderen die met de telefoon spelen het nummer dan vaak per ongeluk zouden bellen. Dus vandaar 112. We komen wel even kijken wat er aan de hand is. Voor de grap naar het nummer bellen dat gebeurt dus wel eens en dat is niet de bedoeling. Mensen die in nood zijn kunnen de centrale dan misschien niet bereiken. Volwassenen die het doen krijgen er een flinke boete voor. €9.000 of zelfs een gevangenisstraf. En ook kinderen kunnen een straf krijgen. Hun ouders krijgen dan een waarschuwingsbrief van de politie om er zo voor te zorgen dat ze het niet meer doen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20063030 95.744 2514 2023-05-23T11:22:35+00:00 yes no nood politie brandweer ziekenhuis https://schooltv.nl/video-item/wat-is-sterk-water-ethanol-om-te-conserveren 2024-01-04T13:09:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40774.w613.r16-9.44062e4.webp Wat is sterk water? | Ethanol om te conserveren Ik liep dus door een museum en zag daar iets van honderd jaar oud in het water drijven. Hoe kan dat? Inderdaad, hoe kan dat? Iets in een potje stoppen en dat het dan honderden jaren goed blijft? Hier in Leiden hebben ze heel veel van dat soort potjes. Potjes met sterk water. Maar hoe werkt dat nou precies? En waarom moet dit alles bewaard blijven? Ons lichaam zit ongelooflijk ingewikkeld in elkaar en door te onderzoeken komen we er steeds beter erachter hoe het werkt, hoe organen werken, hoe het kan dat mensen ziek worden en hoe je die dan weer kunt genezen of opereren. Maar nadat iemand overlijdt, gaat het allemaal best wel snel. Binnen 48 uur komen er allemaal bacteriën die ervoor zorgen dat het lichaam vergaat en dat er alleen maar een skelet nog overblijft. Maar dat is best wel vervelend als je het lichaam nog uitgebreid wilt onderzoeken. In de zeventiende eeuw kwam de Amsterdamse anatoom Frederik Ruysch met dé oplossing. Hij ontdekte namelijk sterk water. Zo konden lichaamsdelen heel goed bewaard blijven. Bart, wat zit er nu precies in sterk water? Nou, die potjes die je ziet, dat noemen wij natte preparaten. En die voorwerpen of die preparaten die worden bewaard op ethanol, oftewel alcohol. Hetzelfde als wat in een sterke drank zit. Is precies hetzelfde als wat in sterke drank zit. En alcohol, ethanol zorgt ervoor dat schimmels, bacteriën niet kunnen groeien. Ja, en daardoor kun je preparaten heel lang bewaren. Ja. Maar dit zijn allemaal dieren. Ik zie...Is dat een aapje of een..? Dat is een aapje en we hebben daar een vleermuis. Maar kan je dit nou ook met mensen doen? Nou, we hebben geen hele mensen op sterk water. Maar we hebben wel lichaamsdelen op sterk water. Wil je die zien? Ja, ik ben wel benieuwd. Kijk, hier hebben we menselijke preparaten. Een oor, een ruggenmerg, een teen met een zweer, een baby-armpje en een baarmoeder met een menselijk embryo. Maar wat hier heel apart is, is dat hier zit alle kleur nog in. Ja, dat klopt. Die andere waren wit-grijzig en deze zijn aangekleurd en dat komt omdat de maker ervan, Albinus, die heeft een geheime manier om kleur onder de huid te krijgen. Ja. Hoe die dat gedaan heeft weten we niet. Dat maakt deze preparaten heel erg bijzonder. Maar dat maakt het bijzonder. Maar het maakt het ook een beetje...Ja, dat kan ik me voorstellen. Maar tegelijkertijd zijn mensen al eeuwenlang gefascineerd door het menselijk lichaam en hoe dieren in elkaar zitten? Ja, het lijkt alsof ze er dan niet zo lang inzitten eigenlijk. Daar lijkt het op. Maar hoe lang zitten ze erin? Ze zitten hier al 400 jaar in. Zo lang al. Zo lang al. Oke. Maar hoe lang blijft dat nog goed zeg maar? Als we er netjes op passen, netjes in een museum bewaren. Dan denk ik dat ze nog gewoon 400 jaar blijven bestaan. Toch wel fascinerend dat sommige dingen zo lang bewaard kunnen blijven. Dat ga ik zelf ook effe proberen. Klokhuisje, wat sterke drank erbij. Klok klok klok klok klok klok klok. Deze goed afsluiten en dan gaan we kijken hoe lang deze meegaat. Ben benieuwd. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20063098 222.36 1418 2023-06-12T18:00:00+00:00 yes no alcohol orgaan conserveren https://schooltv.nl/video-item/waarom-blijven-spinnen-niet-plakken-in-hun-web-dankzij-hun-harige-spinnenpootjes 2024-01-04T13:09:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40775.w613.r16-9.6d97729.webp Waarom blijven spinnen niet plakken in hun web? | Dankzij hun harige spinnenpootjes In de herfst verschijnen ze overal, binnen en buiten. Allemaal spinnetjes die stilletjes aan het wachten zijn in hun web. En ondanks dat alle beestjes heel goed in het web blijven plakken, lijken de spinnen er zelf heel makkelijk overheen te lopen. Hier in Leiden weten ze heel veel over spinnen en over hun web. Zo'n web zit heel slim in elkaar, want lang niet alle draden die je ziet zijn hetzelfde. Op het achterlijfje van de spin zitten spintepels en daarmee spint de spin een draad. En zo heb je dikke draden, dunne draden, maar ook plakkerige draden en niet-plakkerige draden. Nou, dit is zo'n plakkerige draad hier, deze druppeltjes. Die zorgt er dus voor dat de draad plakt. En zo'n web is dus eigenlijk een combinatie van allerlei verschillende draden. Als de spin over het juiste draad loopt, dan blijft ie sowieso niet plakken. Maar wat gebeurt er nou als die over een plakkerige draad loopt? Hai Peter. Hallo. Je hebt hier allemaal potjes met spinnen staan. Deze ken ik denk ik wel, dat is de kruisspin toch? Dat is de kruisspin inderdaad ja. En zo'n kruisspin, komt die nou ooit wel eens op zo'n plakkerig draadje van zijn eigen web terecht? Dat gebeurt inderdaad, als hij zegt beweegt over het web, dan komt ie ermee in contact. Hoe kan het dat de spin niet blijft plakken in zijn eigen web? Ja, dat zit 'm in de speciale constructie van zijn pootjes. Daar kunnen we wel even naar kijken zo. Kijk, hier kan je heel mooi het uiteinde van die poot zien. Dus de uiteinden van de pootjes, daar zitten de haakjes aan. Oh ja. En allemaal stekels en haren. En die klauwtjes aan de voorkant. Ja, de klauwtjes, daar rent ie mee door het web. Hij moet natuurlijk op de tast werken, want de oogjes, die zijn niet echt functioneel bij de spin. Hij rent toch precies op zijn prooi af. Hij kan dat dus uitstekend aan trillingen voelen en daar zijn al die haren voor. Oke. En die haren en die klauwtjes, die zijn er ook voor dat ie niet blijft plakken. Precies, die zijn allemaal bedekt met een coating, met een laagje die niet hecht aan zijn eigen kleefdraden. Wat die coating precies is, dat weten we eigenlijk niet, maar het werkt dus wel heel goed. Hij kleeft niet vast. Kijk, hier kan je het goed zien. Als je nu kijkt dan zie je de spinklier. Oh ja, hij heeft een heleboel spinklieren en allemaal verschillend. Dus kleefdraden of sterke draden of inpakdraden. Allemaal verschillende. En die komen dan uit de verschillende... Ja uit verschillende spinsels. Twee dezelfde, twee andere, maar hetzelfde. Het zijn er totaal zes. Oke. Soms acht. Ja, de evolutie heeft best goed werk gedaan. Ja. Prachtig product toch? Zeker. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20063104 179.28 2993 2023-06-05T18:00:00+00:00 yes no spin herfst https://schooltv.nl/item/italie 2024-01-18T10:26:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/11000/images/11571.w613.r16-9.4efca00.png Wat weet jij over Italië? | Quiz over het land van pizza en pasta Italië is niet alleen een populair vakantieland, het is ook een land met een rijke geschiedenis en een wereldberoemde keuken. Wat weet jij over het klimaat, de cultuur en de geschiedenis van Italië? Klik op de afbeelding om de quiz te starten. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 3557 yes no quiz Italië Romeinse Rijk https://schooltv.nl/item/waarom-raakt-klimaatverandering-de-een-harder-dan-de-ander 2024-07-03T11:09:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/11000/images/11778.w613.r16-9.d701d1a.jpg Waarom raakt klimaatverandering de een harder dan de ander? | Story over de gevolgen de opwarming van de aarde Klimaatverandering raakt ons allemaal. Maar de gevolgen van de CO2-uitstoot van welvarende landen wordt vooral gevoeld in armere landen. Hoe dat zit, lees je in de story van NPO Kennis. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 519 yes no klimaatverandering CO2 armoede https://schooltv.nl/item/wat-is-mentruatie 2024-07-03T11:08:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/11000/images/11946.w613.r16-9.b183932.jpg Wat is mentruatie? | Story over ongesteld zijn Ongeveer de helft van de wereldbevolking krijgt er vanaf de puberteit mee te maken: ongesteldheid. Wat gebeurt er in je lichaam en wat is mentruatie-armoede? Je leest het in de story van NPO Kennis. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 2107 2023-05-26T09:58:00+00:00 yes no menstruatie puberteit baarmoeder bloed https://schooltv.nl/item/waarom-dreigt-een-drinkwatertekort-in-nederland 2024-07-03T11:08:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/11000/images/11924.w613.r16-9.c8606b8.jpg Waarom dreigt een drinkwatertekort in Nederland? | Story over onze drinkwatervoorziening Dat er onbeperkt water uit je kraan komt is in de toekomst misschien niet meer zo vanzelfsprekend. Door klimaatverandering, droogte en vervuiling staat onze drinkwatervoorziening onder druk. Wat kunnen we doen om een drinkwatertekort te voorkomen? Klik op de afbeelding om de story van NPO Kennis te lezen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 556 2023-05-29T10:03:00+00:00 yes no water klimaatverandering drinkwater https://schooltv.nl/item/de-industriele-revolutie-in-nederland 2024-01-16T15:23:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43220.w613.r16-9.b3cd351.jpg De industriele revolutie in Nederland | Tijdlijn over de 19e eeuw In de 19e eeuw begint in Nederland de industriële revolutie, ook wel bekend als de ijzeren eeuw. In deze tijdlijn word je meegenomen in belangrijke momenten voor de ijzeren eeuw. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 8866 2023-05-30T13:17:00+00:00 yes no industrialisering geschiedenis Nederland fabriek https://schooltv.nl/video-item/waarom-eten-we-popcorn-in-de-bioscoop-een-goedkope-snack-in-crisistijd 2024-01-04T13:09:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40780.w613.r16-9.28b3e24.webp Waarom eten we popcorn in de bioscoop? | Een goedkope snack in crisistijd Bij een film kijken in de bios hoort natuurlijk een flinke bak popcorn. Nu ja, want vroeger was dat anders. In de negentiende eeuw in de Verenigde Staten werd popcorn vooral op kermissen, markten en in het circus gegeten. Mensen waren er in die tijd gek op. Om verschillende redenen. Zo klinkt het heel gezellig als het gemaakt wordt, het ruikt goed, het smaakt lekker en het was hartstikke goedkoop. Het zijn alleen maar maiskorrels. Deze Amerikaanse meneer Charles Cretors zag hoe populair popcorn was en bedacht iets nieuws. In 1885 vond hij een machine uit waarmee hij popcorn kon poffen. Die machine wilde veel ondernemers wel hebben, zodat ze het zelf konden maken. En zo werd er op steeds meer plekken popcorn verkocht, behalve in de bioscoop. De bios was 130 jaar geleden nog een deftig en prijzig uitje, net als bijvoorbeeld naar het theater gaan. Popcorn of andere kruimelige snacks paste daar niet bij, vonden ze. Ook wel logisch misschien wel, maar het veranderde in 1929, toen een grote economische crisis begon waardoor mensen armer werden en weinig geld hadden. En wat konden ze wel betalen? Precies, popcorn. Steeds meer mensen gingen het eten als snack en namen het zelf mee als ze naar de bioscoop gingen. De bioscopen zagen toen dat er dus wel wat aan te verdienen viel en dus waren ze eindelijk om en gingen ze daar ook popcorn verkopen. En zo komt het dat veel mensen en kinderen nu nog steeds gek zijn op popcorn. Heel gek. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20064112 104.192 670 2023-05-30T13:34:56+00:00 yes no popcorn eten bioscoop https://schooltv.nl/video-item/histoclips-de-franse-revolutie-1 2024-01-16T16:28:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/24000/images/24238.w613.r16-9.ad0c353.webp Histoclips | De Franse Revolutie HistoClips zijn korte, krachtige en boeiende programma’s over uiteenlopende geschiedenisonderwerpen. Van de oude Grieken naar Columbus tot de Tweede Wereldoorlog. In de afleveringen van HistoClips komen alle facetten van de geschiedenis aan bod. https://player.ntr.nl/index.php?id=TELEA_1050078 900 30808 2013-01-29T23:16:43+00:00 yes no Frankrijk Franse revolutie Lodewijk XIV https://schooltv.nl/video-item/histoclips-stad-in-de-middeleeuwen-1 2024-01-09T15:19:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40782.w613.r16-9.5da4840.webp HistoClips | Stad in de middeleeuwen HistoClips zijn korte, krachtige en boeiende programma’s over uiteenlopende geschiedenisonderwerpen. Van de oude Grieken naar Columbus tot de Tweede Wereldoorlog. In de afleveringen van HistoClips komen alle facetten van de geschiedenis aan bod. https://player.ntr.nl/index.php?id=TELEA_1050076 900 14458 2013-01-29T23:15:24+00:00 yes no Europa Middeleeuwen stad https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-hoe-werkt-een-beugel 2024-04-25T08:56:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40783.w613.r16-9.d1bca93.webp Hoe werkt een beugel? | Clipphanger Een recht en regelmatig gebit is mooi, is goed schoon te houden, het kauwt lekker, en het praat ook makkelijk - maar niet tegelijkertijd. Als jouw tanden nou schots en scheef staan, mag je naar de orthodontist. Da’s krom Grieks voor rechte-tanden-maker. Hopen dat die een gaatje heeft (in d’r agenda). Bij de ortho mag je eerst op de foto. Even lachen! Dan wordt een plan van aanpak gemaakt. De ortho kan ‘kiezen’ uit verschillende soorten beugels. De slotjesbeugel, buitenboordbeugel en zelfs een onzichtbare beugel - als ze die kan vinden. De werking is hetzelfde: de beugel oefent druk uit op je tanden en kiezen waardoor ze geleidelijk aan, rechter gaan staan. Kijk ze gaan! Dat kan éven duren: gemiddeld zo’n 2 jaar. En je moet regelmatig terugkomen om je beugel bij te laten stellen. Dat kan je wel even voelen, maar het is voor de goede zaak. Na afloop van de beugelbehandeling wordt er vaak een spalkje achter de voortanden geplaatst om te zorgen dat de hele boel netjes op z’n plekkie blijft. En dan is jouw gebit voor de rest van je leven om te zoenen! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20064134 85.84 4876 2023-06-01T10:00:00+00:00 yes no gebit tandarts https://schooltv.nl/video-item/hoe-wordt-de-eerste-kamer-gekozen-de-provincie-kiest-de-leden-van-de-eerste-kamer 2024-01-04T13:09:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40785.w613.r16-9.30adf29.webp Hoe wordt de Eerste Kamer gekozen? | De provincie kiest de leden van de Eerste Kamer In totaal zitten er 75 politici in de Eerste Kamer. Hun belangrijkste taak: het controleren van nieuwe wetten die worden bedacht in de Tweede Kamer. Albert Bos volgt voor het Jeugdjournaal het nieuws over de politiek. De Eerste Kamer is heel erg belangrijk voor wat er in Nederland gebeurt. Zij kijken bijvoorbeeld of er geen fouten in een wet staat. En pas als de meerderheid het met een wet eens is, dan gaat die er ook echt komen. De politici in de Eerste Kamer worden één keer in de vier jaar gekozen. Niet via gewone verkiezingen, maar via de provincies. Dat zit zo. Op 15 maart gingen volwassenen naar de stembus voor de Provinciale Staten. Zij zijn het bestuur van de provincie. Nederland heeft twaalf provincies met allemaal zo'n eigen bestuur. En die mensen die in de provincies worden gekozen, mogen weer stemmen voor wie er in de Eerste Kamer komt. De uitslag is ook belangrijk voor de regeringspartijen. Hoe meer plekken zij hebben, hoe makkelijker zij hun ideeën door de Eerste Kamer krijgen. Want uiteindelijk bepaalt de Eerste Kamer of een wet gaat gelden of niet. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20064552 64.149 741 2023-06-01T13:53:50+00:00 yes no Eerste Kamer verkiezingen politiek https://schooltv.nl/video-item/hoe-is-het-alfabet-ontstaan-van-de-egyptische-symbolen-tot-griekse-letters 2024-01-04T13:09:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40787.w613.r16-9.fa7913d.webp Hoe is het alfabet ontstaan? | Van de Egyptische symbolen tot Griekse letters A b c d e f. E, f. Ja, dit fragment uit Sesamstraat is al wat ouder, maar het laat wel zien dat kinderen al vanaf heel jong het alfabet geleerd krijgen. G! A, b, c, d, e, f, g. Niet alleen zo, maar natuurlijk ook op school. Je leert ermee lezen en schrijven. En dat is al heel lang zo. Het alfabet is heel oud, volgens sommige onderzoekers al meer dan 4000 jaar. Hoe het precies is ontstaan is moeilijk te zeggen, maar waarschijnlijk moeten we daarvoor terug naar de oude Egyptenaren. Je weet wel, van de piramides, de farao's en de hiërogliefen. Met dit soort tekentjes, of beter gezegd symbolen, schreven ze verhalen. Dit was hun alfabet. Omdat het moeilijk was om zoveel verschillende symbolen uit het hoofd te leren, besloten mensen die symbolen steeds simpeler te maken, totdat het langzaam letters werden. Uiteindelijk maakten de oude Grieken er het alfabet van zoals we het nu ongeveer kennen en gebruiken. Het alfabet is trouwens niet het enige schrift op de wereld. Je hebt ook het oeroude spijkerschrift, het cyrillisch schrift dat in Rusland wordt gebruikt, het Arabische schrift en het Chinese en het Japanse. Maar nog altijd is het alfabet het meest gebruikte schrift ter wereld. Ruim 2,6 miljard mensen wereldwijd gebruiken het. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20064644 102.144 10497 2023-06-02T08:26:22+00:00 yes no alfabet letter Grieken Egypte https://schooltv.nl/video-item/huisje-boompje-beestje-de-regenworm-2 2024-01-04T13:09:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40788.w613.r16-9.f0c662d.webp Huisje boompje beestje | De regenworm Afl.: De regenworm. Thema: Herfst. In de herfst valt er veel blad op de grond. De regenworm speelt een grote rol in de verdwijning van al dat blad. Als de dakgoot van Erik overstroomd raakt doordat bladeren de regenpijp hebben verstopt, schakelt Raaf de regenworm in. https://player.ntr.nl/index.php?id=TELEA_1050847 900 39329 2013-01-29T23:31:55+00:00 yes no worm regenworm dier blad https://schooltv.nl/video-item/huisje-boompje-beestje-sporen-in-het-bos-1 2024-01-16T15:39:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40788.w613.r16-9.f0c662d.webp Huisje boompje beestje | Sporen in het bos Afl.: Sporen in het bos. Thema: Herfst. In het bos laat de das zijn sporen na. Wanneer we de sporen volgen, komen we bij de dassenburcht. https://player.ntr.nl/index.php?id=TELEA_1050706 900 12156 2013-01-29T23:21:24+00:00 yes no bos natuur https://schooltv.nl/video-item/huisje-boompje-beestje-kikkerkinderen-1 2024-01-16T16:01:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40788.w613.r16-9.f0c662d.webp Huisje boompje beestje | Kikkerkinderen Afl.: Kikkerkinderen. Kikkers en padden. Wat is de paddentrek? https://player.ntr.nl/index.php?id=TELEA_1056019 900 6319 2013-02-18T01:12:44+00:00 yes no kikker pad amfibie https://schooltv.nl/video-item/huisje-boompje-beestje-wat-voel-ik-1 2024-01-16T15:58:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40788.w613.r16-9.f0c662d.webp Huisje boompje beestje | Wat voel ik? Erik ontdekt tussen de post een rouwbrief. Raaf probeert erachter te komen waarom Erik zo verdrietig is. Langzaam begint Erik zijn verhaal te vertellen. https://player.ntr.nl/index.php?id=TELEA_1060290 900 10349 2010-09-01T00:05:45+00:00 yes no gevoel verdriet praten emotie huilen https://schooltv.nl/video-item/beestenboerderij-een-groeiwedstrijd-1 2024-02-01T12:47:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40792.w613.r16-9.add6dac.webp Beestenboerderij | Een groeiwedstrijd Afl.9 : Een groeiwedstrijd. De beesten op de boerderij houden een Wie kweekt de grootste plant-wedstrijd. Wat is het belangrijkst: water, goede grond of zon? https://player.ntr.nl/index.php?id=TELEA_1033536 600 2979 2013-01-29T22:13:09+00:00 yes no boerderij groeien wedstrijd plant bloem zaad https://schooltv.nl/video-item/beestenboerderij-het-vriest-1 2024-02-01T12:47:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40793.w613.r16-9.634cab8.webp Beestenboerderij | Het vriest Afl.2 : Het vriest. https://player.ntr.nl/index.php?id=TELEA_1033522 600 2517 2013-01-29T22:03:56+00:00 yes no boerderij vriezen koud winter https://schooltv.nl/video-item/beestenboerderij-op-en-neer-1 2024-01-25T12:55:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40794.w613.r16-9.e3c3d6a.webp Beestenboerderij | Op en neer Afl.3 : Op en neer. De dieren spelen met een takel en een katrol. De drie ratten hijsen de hond in een emmer naar boven. Maar hoe komt 'ie nu weer naar beneden? https://player.ntr.nl/index.php?id=TELEA_1033524 600 2701 2013-01-29T22:04:46+00:00 yes no boerderij zwaartekracht katrol https://schooltv.nl/video-item/beestenboerderij-spiegeltje-spiegeltje-1 2024-02-01T12:46:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40795.w613.r16-9.bf1070a.webp Beestenboerderij | Spiegeltje, spiegeltje Afl.5 : Spiegeltje, spiegeltje. Als Martha en Govert in de vijver kijken, zien ze dat er een koe en een paard in wonen. Is dat echt zo? Brenda legt uit hoe het precies met spiegelbeelden zit. https://player.ntr.nl/index.php?id=TELEA_1033528 600 2085 2013-01-29T22:06:35+00:00 yes no boerderij spiegel spiegelbeeld https://schooltv.nl/video-item/beestenboerderij-drijven-en-zinken-1 2024-02-01T14:09:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40796.w613.r16-9.4df8a43.webp Beestenboerderij | Drijven en zinken Afl.11 : Drijven en zinken. De ratten verven stenen zó, dat ze op een echte appel en echte knol lijken. Ze gaan ermee voetballen. Govert trapt een knol in de vijver. De knol blijft drijven. Als hij daarna de namaakknol in de vijver trapt, zinkt die. https://player.ntr.nl/index.php?id=TELEA_1035116 600 2038 2013-01-29T22:16:19+00:00 yes no drijven zinken knutselen zwaartekracht gewicht https://schooltv.nl/video-item/het-zandkasteel-ik-ben-een-grote-olifant-1 2024-02-01T12:46:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40797.w613.r16-9.1d28c48.webp Het zandkasteel | Ik ben een grote olifant Afl.: Ik ben een grote olifant. https://player.ntr.nl/index.php?id=TELEA_1036478 900 5052 2013-01-29T22:07:59+00:00 yes no olifant muis groot klein groeien https://schooltv.nl/video-item/het-zandkasteel-brrrr-koud-1 2024-01-25T12:55:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40798.w613.r16-9.7d0a5be.webp Het Zandkasteel | Brrrr, koud Het is zo koud buiten, dat het in het Zandkasteel ook koud is. Koning Koos knuffelt Sassa en Toto warm en geeft warme choco te drinken! Buiten proberen Sassa en Toto het warm te krijgen door te stampen, in hun handen te blazen en heen en weer te rennen. Ook als Koning Koos ze kietelt, krijgen ze het warm! https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1230552 863.57 19820 2014-12-13T05:52:38+00:00 yes no kietelen blazen koud warm https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-meten-is-weten-1 2024-01-30T13:02:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40799.w613.r16-9.1dd4bc2.webp Koekeloere | Meten is weten Thema: Rekenen/Wiskunde. Er is een plank gebroken van het bed van Moffel en Piertje. Ze brengen het bed naar buiten en Piertje haalt een nieuwe plank. Als het bed in elkaar zit, hoeft het alleen nog maar naar binnen. Maar... het past niet meer door de deur! https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1180941 900 3182 2011-05-12T14:32:47+00:00 yes no meten groot bouwen https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-met-zonder-jas-1 2024-02-01T12:45:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40800.w613.r16-9.f25721a.webp Koekeloere | Met zonder jas Thema: Lente. De zon schijnt en Moffel en Piertje gaan naar het strand. Piertje vindt dat het een beetje koud is, maar stoere Moffel neemt toch een duik in het water! Als ze thuiskomen begint hij te hoesten en te proesten. Dat komt ervan als je je in de lente niet warm genoeg kleedt en óók nog gaat zwemmen! https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1178326 900 4530 2011-03-09T02:27:09+00:00 yes no zee koud lente zwemmen zon https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-ikke-ikke-ikke-1 2024-01-25T12:55:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40801.w613.r16-9.7537dac.webp Koekeloere | Ikke ikke ikke Afl.: Ikke ikke ikke. Moffel, Piertje en Arie hebben een muziekinstrument van vakantie meegenomen. Als ze erop spelen horen ze zichzelf niet en hebben last van elkaar. https://player.ntr.nl/index.php?id=TELEA_1055099 900 5140 2013-02-18T01:24:30+00:00 yes no muziekinstrument geluid vakantie muziek https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-ik-wil-naar-de-zon 2024-02-01T12:45:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40801.w613.r16-9.7537dac.webp Koekeloere | Ik wil naar de zon Moffel komt koud en mopperig binnen: hij heeft genoeg van de winter! Piertje zit bij de kachel en laat een ansichtkaart van Arie zien uit het zonnige zuiden. Moffel zou dat ook wel willen! En trouwens, hij snapt niet hoe het kan: Arie in de zon en hier is het zulk naar weer. Maar Arie is aan de andere kant van de wereld! En daar schijnt de zon. https://player.ntr.nl/index.php?id=TELEA_1062178 900 2892 2010-12-27T10:36:43+00:00 yes no sneeuw zon winter koud https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-ik-wil-sneeuw-1 2024-02-01T12:44:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40801.w613.r16-9.7537dac.webp Koekeloere | Ik wil sneeuw Afl. Ik wil sneeuw. Thema: Winter. Moffel maakt een slee. Maar er ligt toch geen sneeuw? Nee, maar Moffel wil dat het écht winter wordt. Hij is al bijna klaar en voelt dat het gaat sneeuwen! Het is toch winter? En in de winter kun je sleeën! https://player.ntr.nl/index.php?id=TELEA_1055444 900 7376 2013-02-18T00:44:39+00:00 yes no sneeuw winter ski https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-cowboys-en-cowgirls 2024-02-08T12:53:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40804.w613.r16-9.075b7b1.webp Koekeloere | Cowboys en cowgirls Moffel en Piertje denken een zeldzaam dinosaurusbotje gevonden te hebben. Is dat wel zo? https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1188703 840 4060 2011-09-06T00:41:59+00:00 yes no kleding Amerika verkleden spelen https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-beestenbende-1 2024-02-01T12:44:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40805.w613.r16-9.596a8d8.webp Koekeloere | Beestenbende Moffel en Piertje gaan een dagje op de dieren passen bij een boerderij. De hond mag gewoon naar buiten, maar de poes moet binnen blijven. De cavia mag wat korrels, en de vis mag maar een snufje voer. Kunnen Moffel en Piertje dat allemaal onthouden? 'Natuurlijk', zeggen ze. Maar pfff, het valt niet mee. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1188707 840 3095 2011-09-20T00:19:51+00:00 yes no boerderij verzorging huisdier https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-dinos-1 2024-01-30T13:02:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40806.w613.r16-9.06edc12.webp Koekeloere | Dino's Moffel en Piertje denken een zeldzaam dinosaurusbotje gevonden te hebben. Is dat wel zo? https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1188705 840 5691 2011-09-21T00:36:44+00:00 yes no bot museum dinosaurus fossiel https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-naar-de-bollen-1 2024-02-01T12:44:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40801.w613.r16-9.7537dac.webp Koekeloere | Naar de bollen Afl.: Naar de bollen. Thema: Lente. Moffel neemt foto's van de narcissen die in het hol staan en van Piertje op de bollenvelden. https://player.ntr.nl/index.php?id=TELEA_1055973 900 6628 2013-02-18T01:10:06+00:00 yes no lente bloem natuur https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-niks-gaat-vanzelf 2024-01-30T13:01:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40801.w613.r16-9.7537dac.webp Koekeloere | Niks gaat vanzelf Afl.: Niks gaat vanzelf. Thema: Techniek. Moffel en Piertje gaan meedoen aan een fietstocht, maar ze krijgen een lekke band. Ze moeten naar de fietsenmaker. https://player.ntr.nl/index.php?id=TELEA_1055963 900 3839 2013-02-18T00:56:26+00:00 yes no fiets techniek katrol https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-dat-is-knap 2024-01-30T13:01:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40801.w613.r16-9.7537dac.webp Koekeloere | Dat is knap Afl.: Dat is knap. Thema: Techniek. Er komt een uitvindwedstrijd. Moffel bedenkt iets heel nieuws: een koekjesmachine die automatisch koekjes bakt. https://player.ntr.nl/index.php?id=TELEA_1055095 900 4406 2013-02-18T01:19:46+00:00 yes no uitvinding koek machine techniek wedstrijd https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-wat-een-gekriebel-1 2024-02-01T12:44:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40810.w613.r16-9.284e435.webp Koekeloere | Wat een gekriebel Arie wil een nieuw paadje maken. Moffel en Piertje helpen. Als ze een steen wegrollen zien ze allerlei kleine beestjes. Die hebben nu geen huis meer! Moffel haalt binnen jampotjes, maar Arie zegt dat ze liever onder een steen wonen. Dan laten ze de stenen maar liggen en maken ze een kronkelpaadje. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1184730 900 3428 2011-06-01T01:01:08+00:00 yes no insect kriebelen natuur https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-kriebelbeestjes-zoem-zoem-zoem-1 2024-02-01T12:43:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40801.w613.r16-9.7537dac.webp Koekeloere | Kriebelbeestjes: zoem, zoem, zoem. Afl.: Kriebelbeestjes: zoem, zoem, zoem. https://player.ntr.nl/index.php?id=TELEA_1026535 900 5772 2013-01-29T21:44:44+00:00 yes no geluid mug kriebelen insect kamperen https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-ridders-en-feeen-1 2024-02-08T12:53:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40812.w613.r16-9.9fa8dec.webp Koekeloere | Ridders en feeën Er komt een ridderwedstrijd! Wie de ring van de draak afpakt en aan de koning geeft, wordt tot ridder benoemd. Moffel gaat met Piertje op pad. Bij de draak vindt Moffel het toch wel eng, maar fee Piertje helpt hem en hij krijgt de ring te pakken. De koning maakt van Moffel ridder Moffelius. Dan komt de verrassing. Moffelius mag met de prinses trouwen. Maar Moffel heeft Piertje toch al? https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1176072 900 6550 2011-01-21T02:17:35+00:00 yes no ridder sprookje draak https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-in-de-puree-1 2024-02-01T12:43:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40813.w613.r16-9.8619683.webp Koekeloere | In de puree Thema: Eten/koken. Moffel en Piertje gaan tomaten plukken in de tomatenkas. Zodra ze thuiskomen willen zij van alles maken: tomatenpuree, tomatensoep en misschien wel tomatensap. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1180072 900 1761 2011-03-18T01:30:47+00:00 yes no tomaat koken voeding https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-een-verhaal-met-een-staartje 2024-02-08T12:53:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40814.w613.r16-9.bffda28.webp Koekeloere | Een verhaal met een staartje Moffel en Piertje geven een voorstelling in een echt theater. Terwijl het publiek binnendruppelt, gluren Moffel en Piertje tussen de gordijen door. Moffel wil naar Arie zwaaien, maar Piertje houdt hem tegen. De voorstelling gaat over welke staart bij welk dier hoort. Tot slot komt er een olifant. Applaus voor Moffel en Piertje! https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1184734 900 3218 2011-06-03T00:45:43+00:00 yes no toneel acteren theater https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-tellen-altijd-een-pretje 2024-01-30T13:01:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40815.w613.r16-9.b81c420.webp Koekeloere | Tellen, altijd een pretje Arie gooit zogenaamd per ongeluk een schatkaart weg. Moffel en Piertje vinden de kaart en gaan op zoek naar de schat. Ieder voetje op de schatkaart betekent dat je een stap moet zetten. Moffel en Piertje lopen stappend door het bos, terwijl Arie lachend de schatkist verstopt... https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1186728 900 2571 2011-06-14T01:48:41+00:00 yes no tellen kaartlezen rekenen https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-rennen-rennen-rennen 2024-01-16T11:01:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/42000/images/42178.w613.r16-9.b770e8e.webp Koekeloere | Rennen rennen rennen Als Moffel zijn jas probeert dicht te doen, blijkt dat hij te dik is. Piertje vindt dat Moffel meer moet bewegen, daar heeft Moffel geen zin in, maar Piertje bedenkt trucjes om hem te laten springen en rennen. Nadat Moffel volop in beweging is geweest, past zijn jas hem weer. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1184724 900 3267 2011-05-25T01:36:55+00:00 yes no sport bewegen https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-goal 2024-01-04T13:09:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40816.w613.r16-9.164f41a.webp Koekeloere | Goal! Moffel droomt ervan om stervoetballer te zijn. Met Piertje gaat hij bij een voetbalclub kijken. Vol enthousiasme trainen ze mee. Het gaat zo goed dat ze in een echte wedstrijd mogen spelen. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1184726 900 19948 2011-05-27T00:54:54+00:00 yes no bewegen sport wedstrijd voetbal https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-wie-niet-sterk-is-1 2024-02-01T12:43:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40817.w613.r16-9.5191307.webp Koekeloere | Wie niet sterk is... Moffel en Arie vinden het niet nodig dat Piertje meegaat op survival. Maar als ze opgesloten raken in een grot en Piertje als enige naar buiten kan om hulp te halen, zien ze in dat klein zijn soms goed van pas komt. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1178314 900 1506 2011-03-01T01:15:42+00:00 yes no groot klein vakantie https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-klein-duimepiertje-1 2024-02-08T12:53:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40801.w613.r16-9.7537dac.webp Koekeloere | Klein Duimepiertje Afl.: Klein Duimepiertje. Als Moffel in slaap valt droomt hij van het huis van de reus uit Klein Duimpje, waar Piertje en hij uit moeten ontsnappen. https://player.ntr.nl/index.php?id=TELEA_1060400 900 2744 2010-09-24T00:12:06+00:00 yes no sprookje droom reus https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-klein-maar-fijn-1 2024-01-16T16:08:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40801.w613.r16-9.7537dac.webp Koekeloere | Klein maar fijn Afl.: Klein maar fijn. Moffel is jarig en kan niet wachten totdat hij zijn grote cadeau krijgt. Waar blijft zijn visite? Arie én Sliertje zouden komen. Piertje geeft in de tussentijd alvast haar cadeautje. Arie ook. Als de bel gaat, staat er een grote versierde doos voor de deur. Vol spanning maakt Moffel de doos open. Wie komt eruit? Sliertje! Het feest kan nu echt beginnen. https://player.ntr.nl/index.php?id=TELEA_1050810 900 10430 2013-01-29T23:20:02+00:00 yes no cadeau feest vriendschap verjaardag https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-ramadannen-1 2024-01-30T13:00:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40801.w613.r16-9.7537dac.webp Koekeloere | Ramadannen Afl.: Ramadannen. Moffel en Piertje doen mee aan de ramadan. Na een hele dag vasten, vertelt Arie dat Moffel en Piertje eigenlijk niet hoeven te vasten. Zij zijn hier veel te jong voor. Arie trakteert ze uiteindelijk op een heerlijk bord spaghetti. https://player.ntr.nl/index.php?id=TELEA_1050756 900 2884 2013-01-29T23:19:37+00:00 yes no vasten ramadan moslim https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-een-boek-met-een-geheim-1 2024-01-30T12:59:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40821.w613.r16-9.0d80b92.webp Koekeloere | Een boek met een geheim Thema: Boeken. Arie heeft een boek aan Piertje uitgeleend. Moffel denkt dat het een oud boek is waar hij wel de bladzijde met de schatkaart uit mag scheuren. Arie en Piertje merken dat die bladzijde weg is en Arie geeft Piertje de schuld. Moffel schaamt zich. Om het goed te maken, doet hij de schatkaart in een mooi lijstje en geeft dat aan Arie cadeau. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1180088 900 2809 2011-04-04T13:26:51+00:00 yes no boek lezen taal https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-suikerbeestfeest 2024-01-04T13:09:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40801.w613.r16-9.7537dac.webp Koekeloere | Suikerbeestfeest Afl.: Suikerbeestfeest. Thema: Vriendschap Suikerfeestbeest. Moffel en Piertje zijn uitgenodigd voor het Suikerfeest en nemen hun eigen gerecht mee. Moffel neemt het woord Suikerfeest iets te letterlijk en doet suiker in al het eten. Moffel en Piertje leren dat ruzie maken niet mag tijdens het Suikerfeest. https://player.ntr.nl/index.php?id=TELEA_1050235 900 14071 2013-01-29T23:19:03+00:00 yes no islam suiker ramadan moslim https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-ti-ta-toverkleuren-1 2024-01-30T12:59:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40801.w613.r16-9.7537dac.webp Koekeloere | Ti-ta-toverkleuren Afl.: Ti-ta-toverkleuren. Een tovenaar heeft alle kleuren uit het bos weggetoverd. Moffel en Piertje proberen de kleuren terug te brengen door de bladeren te verven. https://player.ntr.nl/index.php?id=TELEA_1060402 900 4512 2010-10-01T00:11:01+00:00 yes no kleur tovenaar sprookje kunst https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-pierewaaien-1 2024-02-01T12:43:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40801.w613.r16-9.7537dac.webp Koekeloere | Pierewaaien Afl.: Pierewaaien. Thema: Herfst. Moffel wil brandhout halen en spelletjes doen met de wind. Dit loopt helemaal mis: Piertje waait een boom in. https://player.ntr.nl/index.php?id=TELEA_1060404 900 7735 2010-10-22T00:43:01+00:00 yes no storm wind herfst klimaat https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-wat-een-verrassing-1 2024-01-25T12:54:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40801.w613.r16-9.7537dac.webp Koekeloere | Wat een verrassing! Afl.: Wat een verrassing!. Moffel heeft een kleurwedstrijd gewonnen. Hij mag in de speelgoedwinkel drie prijzen uitkiezen. https://player.ntr.nl/index.php?id=TELEA_1059753 900 2711 2010-11-23T02:56:22+00:00 yes no wedstrijd speelgoed kleur https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-kerstkindje-1 2024-01-16T15:30:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40826.w613.r16-9.0ead610.webp Koekeloere | Kerstkindje Thema: Kerst. Moffel en Piertje doen mee in een levende kerststal waar Moffel zich behoorlijk misdraagt, omdat hij jaloers is op de aandacht die Piertje krijgt. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1231063 900 6102 2013-11-24T05:50:45+00:00 yes no kerst toneel Jezus stal https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-de-afvalrace-1 2024-02-01T12:42:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40801.w613.r16-9.7537dac.webp Koekeloere | De afvalrace Afl.: De afvalrace. Moffel en Piertje doen mee met een afvalopruimwedstrijd. Voor elke volle zak krijg je een koekje. https://player.ntr.nl/index.php?id=TELEA_1055957 900 3044 2013-02-18T00:49:08+00:00 yes no opruimen afval bos https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-in-de-olie-1 2024-02-01T12:42:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40801.w613.r16-9.7537dac.webp Koekeloere | In de olie Moffel en Piertje vinden een met olie besmeurde vogel op het strand. Ze brengen hem naar een vogelopvangcentrum. Daar doen ze de vogel in een badje en dan in een kooi, zodat hij bij kan komen. https://player.ntr.nl/index.php?id=TELEA_1062339 900 1610 2010-12-31T01:51:10+00:00 yes no vogel vervuiling opvang milieu https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-de-poppen-aan-het-dansen-1 2024-01-25T12:54:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40801.w613.r16-9.7537dac.webp Koekeloere | De poppen aan het dansen Moffel en Piertje gaan naar een kledingwinkel. Moffel doet onhandig: hij laat een hele stapel truien vallen en trekt het gordijn van een paskamer open terwijl een mevrouw nog bezig is. Tot overmaat van ramp haalt Moffel een hele etalagepop uit elkaar! https://player.ntr.nl/index.php?id=TELEA_1062331 900 2792 2010-12-27T14:09:35+00:00 yes no kleding winkel beroep https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-wat-zit-er-in-die-tas-1 2024-01-25T12:54:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40830.w613.r16-9.877a152.webp Koekeloere | Wat zit er in die tas? Moffel en Piertje hebben wat gekocht in een winkel. Daar is ook een bewaker. Moffel wil hem graag helpen. Eerst achtervolgt hij een klant die onschuldig is, maar later... https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1184746 900 1948 2011-06-14T01:48:38+00:00 yes no winkel veiligheid stelen https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-pokkenpier-1 2024-01-16T15:34:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40831.w613.r16-9.3cbd4df.webp Koekeloere | Pokkenpier Piertje zit onder de rode vlekken. Ze heeft waterpokken! De dokter zegt dat ze maar even langs moet komen. Moffel wil absoluut niet bij Piertje in de buurt komen. Het is toch besmettelijk! Hij probeert op iedere mogelijke manier zo ver mogelijk bij haar uit de buurt te blijven. Uiteindelijk heeft het allemaal geen zin gehad, want zodra Moffel thuiskomt ontdekt hij een rode vlek op z'n wang https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1248159 825.91 16058 2015-08-25T04:59:20+00:00 yes no ziekte ziek dokter https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-ik-zie-ik-zie-wat-jij-niet-ziet-1 2024-01-04T13:09:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40801.w613.r16-9.7537dac.webp Koekeloere | Ik zie, ik zie wat jij niet ziet Moffel laat in de brillenwinkel zijn ogen testen. Hij mag een nieuwe bril uitzoeken, maar hij vindt er geen een mooi! Dan laat de opticien een bril zien die hetzelfde is als de oude van Moffel. https://player.ntr.nl/index.php?id=TELEA_1062351 900 27105 2011-01-13T17:17:20+00:00 yes no oog bril winkel https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-dieren-in-nood-1 2024-01-25T12:53:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40833.w613.r16-9.4ca2b25.webp Koekeloere | Dieren in nood Thema: Vriendschap. De schommel van Moffel en Piertje is stuk. Ze willen heel graag een nieuwe kopen. Ze gaan de straat op en doen net alsof zij collecteren voor dieren in nood. Uiteindelijk voelt Piertje zich schuldig. Het is toch niet eerlijk wat zij doen. Uiteindelijk geven zij het geld aan een dame die echt geld inzamelt voor dieren in nood. En de schommel? Die maken zij met een sjaal. Dat gaat ook goed! https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1178304 900 1346 2011-02-25T02:53:58+00:00 yes no geld kapot liegen https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-alles-loopt-op-rolletjes-1 2025-03-12T09:33:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40834.w613.r16-9.87bf783.webp Koekeloere | Alles loopt op rolletjes Moffel ziet dat Piertje het bad niet heeft laten leeglopen. Dan doet hij het maar. Terwijl het bad leegloopt, stoot Moffel per ongeluk Piertjes ketting van de rand. De ketting verdwijnt in het putje. Moffel raakt in paniek. Hoe moet hij dit aan Piertje vertellen? Samen met Arie bedenken Moffel en Piertje een oplossing om de ketting terug te krijgen. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1176084 900 1804 2011-02-02T02:57:40+00:00 yes no ongeluk bouwen techniek https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-een-luchtbrug-1 2025-03-12T09:32:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40835.w613.r16-9.9b18c5d.webp Koekeloere | Een luchtbrug Arie voelt zich al wat beter. Hij zegt het niet, want hij wil dat Moffel en Piertje nog alles voor hem doen. Maar die hebben er genoeg van en bouwen een luchtbrug, waarmee zij spullen naar Aries nest kunnen sturen. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1176078 900 1585 2011-01-28T02:16:35+00:00 yes no verzorgen brug techniek https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-houd-de-dief-1 2024-01-25T12:53:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40836.w613.r16-9.fd9b47f.webp Koekeloere | Houd de dief! Terwijl Moffel en Piertje boodschappen doen wordt hun fiets gestolen! De politie pakt de dief en Moffel en Piertje doen aangifte op het politiebureau. Als ze naar huis gaan worden zij zelf aangehouden door een agent, want hun fietslicht is stuk. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1184718 900 4811 2011-05-18T00:34:35+00:00 yes no politie stelen fiets https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-rood-met-witte-stippen-1 2024-01-25T12:53:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40837.w613.r16-9.f9f2129.webp Koekeloere | Rood met witte stippen Moffel en Piertje gaan de voordeur schilderen van Lindelaan 15, maar ze nemen per ongeluk nummer 51! Ze gaan naar het goede huis, waar de deur wit met rood moet worden, maar ze hebben te weinig witte verf . Dan schilderen ze de deur maar rood, met witte stippen. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1180959 900 1715 2011-05-17T19:51:37+00:00 yes no schilderen kleur huis https://schooltv.nl/video-item/voor-een-schone-toekomst-zijn-vieze-mijnen-nodig-de-europese-strijd-om-batterijen-en-het-metaal-li 2024-01-04T13:10:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40839.w613.r16-9.00b4bd9.webp Voor een schone toekomst zijn vieze mijnen nodig | De Europese strijd om batterijen en het metaal lithium De mijnbouw, dat is iets van vroeger. 'Voor de laatste maal zijn de kompels over de vijf verdiepingen uitgezwermd.' Of van landen ver weg. Althans, dat zou je misschien denken. Als het aan Brussel ligt, krijgt Europa weer een bloeiende mijnindustrie. Want, cruciaal voor de groene toekomst, zijn batterijen. En cruciaal voor batterijen is het metaal lithium. En dat haal je uit de grond. Maar vooral andere landen doen dat. En vooral China maakt die cruciale batterijen. Europa probeert nu het delven, de productie en de recycling weer zelf in handen te krijgen. Maar dat komt allemaal moeizaam op gang. Als Europa niet afhankelijk wil blijven van China, is een inhaalslag onvermijdelijk. Als we lithium vinden, dan gaat het om bepaalde mineralen. Dat is lithiumhoudend materiaal met een paarse kleur. Het lijkt erg hierop. Dat zijn zogeheten glimmers. Die schitteren heel erg. Van dat lithium zit er voorlopig meer dan genoeg in de aarde, zoals hier in Spanje. Maar het moet natuurlijk wel gewonnen en verwerkt worden. Lang dacht Europa: laat andere landen dat maar doen. Australië delft het meeste lithium. Daarna Chili en dan pas China. Maar China domineert de rest van de keten. Het land verwerkt en raffineert 60 procent van al het lithium en maakt meer dan driekwart van de batterijen voor elektrische voertuigen. Nu beseft Europa: misschien is die dominantie van China toch niet zo handig. Je kan het vergelijken met zoals het nu met Russisch gas gaat. Daardoor snapt iedereen opeens: In die andere toevoerketens zitten dezelfde risico's. Die kunnen ook op dezelfde manier fout gaan. Er is een structurele verslechtering in de relatie met China zoals we die ook in de relatie met Rusland zagen. En dus: 'We zullen strategische projecten vaststellen, overal in de keten. Van delven tot raffineren, van verwerken tot recyclen. We moeten ons ervan verzekeren dat de toekomst van de industrie in Europa ligt.' Maar was dat niet een beetje wensdenken van Von der Leyen? Terug in Spanje. Hier, onder een oude tinmijn bij de stad Cáceres ligt een flinke voorraad lithium. Dit is een bijzondere plek, want hier ligt de op één na grootste voorraad van Europa. En daarom ontwikkelen wij hier ons project. Wij halen het lithium van 40 meter diepte onder de grond waar we nu op staan. Een mijn met het witte goud. Dit zijn alle lithiumvoorraden in Europa. Er zit zeker voor de komende decennia meer dan genoeg in de grond. In allerlei landen zijn nu ook plannen voor mijnen. Mijnbedrijven staan te springen. Maar burgers lang niet altijd. Zoals in Cáceres. We weten wel hoe dat gaat. Het brengt geen welvaart of werk. Ze komen, vernietigen, halen de mijn leeg en trekken verder. Ik maak me vooral zorgen om mijn gezondheid. Want pal naast de universiteit waar ik studeer, komt de stortplaats van de mijn. Een lithiummijn en alles wat dat met zich meebrengt, vervuiling, geluidsoverlast, pal naast de bebouwde kom, zal de mensen er sterk van weerhouden om Cáceres te bezoeken. Ondanks het verzet van de bevolking komt de lithiummijn er waarschijnlijk wel. 'Nee tegen de mijn. Nee tegen de mijn.' Dat zo. Eerst die batterijfabrieken. Die hebben we ook in Nederland. Zoals deze. We zijn begonnen vanuit een studentenproject van de TU Eindhoven, waar wij een elektrische motorfiets hebben ontwikkeld en daarmee in 80 dagen de wereld zijn rondgereden. Toen dachten we: we hebben nu elektrisch rijden laten zien. Laten we ons nu inzetten om elektrificatie mogelijk te maken en dan te richten op het meest cruciale component, de batterij. Wat ze hier doen: batterijcellen op heel veel manieren verpakken tot accu's, zodat allerlei voertuigen en machines elektrisch kunnen rijden. Die accu's op maat verschillen niet alleen in vorm, maar bijvoorbeeld ook in gewicht en voltage. Dus hier zitten duizenden batterijcellen in, een hele hoop slimme technologie om die batterijcel te gebruiken. En dit systeem als geheel komt in een machine, bijvoorbeeld een graafmachine of een andere bouwmachine terecht. Voor ons is er nog geen gigafabriek nodig, maar daar gaan we snel naartoe. Onze ambities zijn groot. We schalen hard op. We moeten wel. Ook de EU wil de batterijproductie opvoeren en 90 procent van de eigen batterijbehoefte zelf produceren. Maar vooralsnog gaat dat moeizaam. Twee op de drie batterijprojecten in Europa dreigt vertraagd of afgeblazen te worden en dat baart hem (Maarten Steinbuch, hoogleraar autotechniek) zorgen. 'Als wij dus geen eigen productiecapaciteit in Europa hebben, zijn we afhankelijk van andere werelddelen voor een heel essentieel onderdeel van ons energiesysteem.' Maar dat is nu wel de realiteit. Grote fabrikanten als Volkswagen en Tesla kiezen voor andere landen. Amerika is populair. 'Nu met de nieuwe wetgeving in Amerika op het gebied van klimaat vinden veel bedrijven die bedacht hadden om fabrieken te gaan bouwen voor batterijen het prettig financieel gezien naar Amerika te gaan. En dat is natuurlijk niet goed, omdat wij dan als Europa afhankelijker worden van zowel China als ook van Amerika.' Stel dat Joe Biden met een hele zak geld staat te rammelen. Gaat u daar dan voor zwichten? 'Omdat wij dus kijken naar het doen van productie dicht bij de vraag is het ook voor ons relevant om daarmee naar Amerika te kijken.' En die batterijcellen waarmee hij zijn accu's maakt, haalt hij uit Azië. De strijd om de batterijcel begon op een manier waarin Azië China voor een groot deel, Korea, begonnen is met het op hoog volume produceren van batterijcellen. Nu zie je dat die strijd opnieuw ontstaat, of dat gebeurt in Europa of in Amerika. Want zonder die batterijcel weerhoudt het je van bijvoorbeeld de transitie naar elektrisch rijden, werken of energieopslag überhaupt. Dus als wij als Europa daar niet zekerheid op hebben, zie ik dat echt als een groot risico. Weer in Spanje, waar die lithiummijn er toch komt, dankzij een compromis. De voorraden zijn ondergronds, dus de oppervlakte wordt niet aangetast. De verwerkingsfabriek beslaat 100.000 vierkante meter. Meer dan de aanwezigheid van deze hal zal de stad volgens de directeur niet merken van de mijn. Bovendien levert het banen op. Heel welkom in deze arme regio. 'We hebben steeds contact gehad met de bevolking en we hebben geluisterd.' 'Mijn familie heeft een elektrische auto. Ze willen mobiel zijn. En dit was de meest milieuvriendelijke en betaalbare oplossing. Daarom begrijp ik dat lithiumwinning nodig is. Ik ben er op zich niet tegen, maar wel tegen de manier waarop het hier gaat.' 'Het lithium ligt daar nu eenmaal. Daarom moet die mijn op die plek komen. Want we moeten goed beseffen dat die essentieel zijn om te zorgen dat de energietransitie slaagt. De 21e-eeuwse mijnindustrie lijkt er dus linksom of rechtsom wel te komen in Europa. Maar komt het er snel genoeg? De vraag naar lithium stijgt de komende jaren enorm snel. Zijn ze nog op tijd? 'Het is nooit vroeg genoeg. Maar het is ook nooit te laat, vind ik. Dus met veel stimulering kan er nog heel veel goed gaan.' https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20064961 491.84 761 2023-06-05T15:12:33+00:00 yes no batterij mijn grondstof https://schooltv.nl/item/de-europese-unie-2 2024-01-16T16:09:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43210.w613.r16-9.3b42029.jpg De Europese Unie | Tijdlijn over de Europese eenwording Nooit meer oorlog: dat is het idee waarmee zes landen in 1951 de EGKS oprichten: de voorloper van de EU. Hoe heeft de EU zich door de jaren heen ontwikkeld? En welke landen zijn er bijgekomen en weggegaan? Deze tijdlijn geeft een chronologisch overzicht. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 2907 yes no Europa euro Europese Unie Europees parlement https://schooltv.nl/video-item/hoe-is-de-streepjescode-ontstaan-automatisering-in-de-supermarkt 2024-01-04T13:10:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40843.w613.r16-9.2a8bbe7.webp Hoe is de streepjescode ontstaan? | Automatisering in de supermarkt Vroeger waren kassamedewerkers er maar druk mee. Product na product, prijs na prijs: allemaal moesten ze een voor een met de hand worden ingevoerd. Dat kan sneller, dachten Norman Woodland en Bernard Silver. De Amerikaanse studievrienden bedachten daarom in 1948 de streepjescode. Toen nog een ronde, maar al snel zou ie recht worden. Een streepjescode bestaat, de naam zegt het al, uit heel veel streepjes. Meer streepjes dan je misschien denkt. Elk zeven streepjes, wit of zwart, staat voor een getal. Zo is dit streepjestaal voor één en dit voor drie. Al die streepjes samen vormen dus een code die ook de kassa kent. Zo'n vijftig jaar geleden werd het systeem in een Amerikaanse supermarkt voor het eerst gebruikt. Het eerst gescande product: dit pakje kauwgom. Een paar jaar later was Nederland aan de beurt. Een pak koffie kreeg hier de eer om als eerste langs de scanner te gaan. Daarna zijn we nooit meer gestopt met scannen. Zo worden er nu wereldwijd iedere dag ruim 6 miljard streepjescodes gescand. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20065573 73.52 806 2023-06-08T12:07:03+00:00 yes no supermarkt kassa https://schooltv.nl/video-item/waarom-zijn-wapens-in-amerika-niet-verboden-meer-wapens-dan-inwoners 2024-01-04T13:10:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40844.w613.r16-9.8d48497.webp Waarom zijn wapens in Amerika niet verboden? | Meer wapens dan inwoners Kinderen die mogen schieten met echte geweren. Ja, in de Verenigde Staten zijn de regels over wapens veel minder streng dan in Nederland. Dat komt omdat in één van de belangrijkste wetten van het land staat dat je een wapen mag hebben. Veel Amerikanen vinden daarom dat het hoort bij hun land. Er zijn in de VS zelfs meer wapens dan inwoners. Bij veel kinderen ligt er dan ook eentje thuis. Of ze krijgen er zelf één. Want sommige ouders vinden het belangrijk dat je leert hoe je veilig met hun wapen omgaat. Maar als kind mag je zelf geen wapen kopen en je mag het ook niet alleen mee naar buiten nemen. Dus ook niet meenemen naar school. Toch gaat dat soms helemaal mis. Misschien heb je het wel eens in het nieuws gehoord dat er een schietpartij is op een Amerikaanse school. Het gebeurt best vaak. Ook kinderen komen daarbij om het leven. In een aantal staten mogen leraren daarom een wapen dragen op school ter bescherming en krijgen ze training over wat ze moeten doen als er een schietpartij is op school. Maar er zijn ook miljoenen Amerikanen die vinden dat de regering hier wat aan moet doen. Zij willen juist dat er strengere regels komen voor wapens om zo schietpartijen te voorkomen. Daar wordt regelmatig voor geprotesteerd. Maar ondanks alle protesten verandert er weinig aan de regels voor wapens in de Verenigde Staten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20065954 120.32 2747 2023-06-12T09:20:20+00:00 yes no wapen geweld Amerika https://schooltv.nl/video-item/de-proefkeuken-elektrische-gitaar-1 2024-01-16T12:08:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40845.w613.r16-9.002e16b.webp De proefkeuken | Elektrische gitaar Of Pieter wil invallen voor de gitarist van een bekende rockband? Niets liever! Maar hij heeft geen gitaar. Daarom besluit hij met Willem een eigen gitaar te bouwen. Maar hoe werkt een elektrische gitaar eigenlijk, en waar is ie van gemaakt? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1314638 1475.323 5393 2023-06-01T10:33:38+00:00 yes no muziekinstrument gitaar geluid https://schooltv.nl/video-item/hoe-voorkomen-we-voedselverspilling-op-naar-een-wereld-zonder-afval 2024-10-22T14:03:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40846.w613.r16-9.195e137.webp Hoe voorkomen we voedselverspilling? | Op naar een wereld zonder afval Ja, hai. Wist jij dat het woord kliko komt van de namen Klinkenberg en Koster, de twee families die in de jaren 70 deze afvalbak op de markt brachten? Ik ook niet. Is voor nu verder ook helemaal niet relevant, maar als ik deze video was begonnen met 'we moeten het even gaan hebben over voedselverspilling', dan was de helft van jullie al afgehaakt vóórdat deze banaan op is. Maar we móeten het echt even hebben over voedselverspilling. Want wist je dat we wereldwijd ongeveer een derde van al het geproduceerde voedsel níet opeten? Terwijl wereldwijd 1 op de 10 mensen honger lijdt. En nog los daarvan, voedsel verspillen is nog zo veel meer dan alleen zonde van al dat goeie eten. Het heeft namelijk ook een gigantische ecologische voetafdruk. In de wereldwijde klimaataanpak is minder voedsel verspillen essentieel. En ook zo'n beetje het laagst hangende fruit. Dat gaan we je in deze video ook laten zien. En jij kan zelf ook wat doen. Dus luister effe, want dit is voedselverspilling uitgelegd. En daarvoor hebben we deze kliko wél nodig. Eerst de definitie. Want waar hebben we het nou eigenlijk precies over? Heel simpel: als voedsel bedoeld voor menselijke consumptie daarvoor niet wordt gebruikt, dan is er sprake van voedselverspilling. Aldus de Nederlandse Monitor Voedselverspilling, die het eh... monitort. En we beginnen met een nieuw getal. Vers... van de pers. Over wat Nederlandse huishoudens in één jaar aan voedsel weggooien. Schrik niet. 600 miljoen kilo. Stel je voor dat we dat allemaal in één kliko zouden proppen... Serieus, probeer het even te visualiseren. Ja, stop maar. Dat doen wij natuurlijk voor je. Voor die miljoenen kilo's heb je déze kliko nodig. En ja, je ziet het goed, dit is de skyline van Rotterdam. En juist ja, dat is de Euromast. En daar gooien we dan vooral brood, zuivel, groente, fruit en aardappelen in. En oh ja, per persoon verdwijnen jaarlijks ook nog eens tientallen liters drinken door de gootsteen. Vooral koffie, thee, zuivel en frisdrank. Het goede nieuws: we gooien steeds minder weg. Kijk maar. Het slechte nieuws: we zijn er nog lang niet. En niet alleen in onze huishoudens. In de hele voedselketen verspillen we veel voedsel. Het begint bij de primaire sector. Dat is de landbouw en visserij, waar het voedsel vandaan komt. Dan heb je de verwerkende industrie. De producenten die er voedingsmiddelen en dranken van maken. Dat moet allemaal verkocht worden. Denk aan de retail, de supermarkten, flitsbezorgers of maaltijdboxen aan huis. Maar ook buitenshuis. In bijvoorbeeld restaurants, bedrijfs- en sportkantines en de catering. En tot slot pas de consument, jij en ik. Over deze héle keten zou het in Nederland gaan over een slordige 2 miljard kilo weggegooid eten per jaar. Terug naar Rotterdam. Want zo ziet die 2 miljard kilo eruit in één kliko. Daar steekt zelfs de Zalmhaventoren, het hoogste gebouw van de Benelux, schraal bij af. Zonde natuurlijk. En dus niet alleen vanwege het weggegooide eten. Voor al dat voedsel verbruiken we ook bakken aan energie. Bij het verbouwen, kweken, verwerken, transporteren, koelen of juist verhitten, én verpakken. Ongeveer een derde van de wereldwijde uitstoot komt voort uit onze voedselsystemen. Dat is eh... veel. Komt vooral door de enorme stukken land die we daarvoor nodig hebben. Lees: ontbossing. En voor het verbouwen van al dat voedsel. En alles wat daarna komt. Dat geeft weer een totaal nieuwe dimensie aan voedselverspilling. Daarvoor ga ik even in gesprek met 'mister anti-voedselverspilling', Toine Timmermans van de Wageningen University & Research. Hij is de directeur van de stichting Samen tegen Voedselverspilling. Twee jaar geleden schreef hij dit pamflet in NRC. Verspillingsvrije voedselketen moet bovenaan de klimaatagenda. Dag Toine. - Dag Emil. Leg eens uit, wat hebben klimaat en voedselverspilling met elkaar te maken? Ongeveer één derde van de uitstoot van broeikasgassen in de wereld is gekoppeld aan ons voedselsysteem. En als je beseft dat meer dan een derde van het voedsel dat we in de wereld produceren uiteindelijk niet wordt gegeten, dan snap je wel dat dit dus een heel groot vraagstuk is. Als je kijkt naar de oplossingen tegen klimaatopwarming, het beter gebruiken van onze grondstoffen en minder voedselverspilling en een meer plantaardig dieet. Dat zijn twee top-3-oplossingen. Dus die moeten we meer prioriteit geven met elkaar. En wat is jouw missie? Zorgen, met elkaar, dat we een beter voedselsysteem hebben. Dus dat er geen verspilling meer is, dat we onze grondstoffen maximaal benutten. Die ontbossing, al die dingen, die ellende die je ziet in de wereld, die kunnen we daarmee wat verkleinen. En zo draag je echt bij, op een manier waar niemand tegen hoeft te zijn aan het tegengaan van klimaatverandering. Toch hét vraagstuk op dit moment. Een belangrijke schakel: supermarkten. Daar zijn ook cijfers van. Wat blijkt? 98,4 procent van al hun voedsel komt bij de klant terecht. Da's best netjes. Die overige 1,6 procent, en da's alsnog een hele berg voedsel, valt onder verspilling. En dan vooral brood, aardappelen, groente en fruit. Eieren, zuivel, verse kant-en-klaar-producten. Vlees, vis en andere versproducten. Het gaat ook hier al iets beter. Ondanks corona was er 3,6 procent minder voedselverspilling dan in 2018 toen er voor het eerst werd geteld. Die data zijn dus behoorlijk... vers nog. Net als die over de huishoudens trouwens, die worden gemonitord sinds 2010. Maar... eerlijke kanttekening. Los van de retail en de consument zijn de cijfers uit de rest van de keten geen metingen, maar schattingen. Zo is die 2 miljard kilo ook geen keihard getal, maar het midden van een marge ergens tussen de 1,5 en 2,5 miljard kilo. Best een ruwe schatting dus. Over de hele keten is het moeilijk meten. En dat is een probleem. Kom ik zo op terug. Laten we eerst ook eens even naar een oplossing kijken. Mijn collega Frederica gaat kijken bij miljoenen afgekeurde bananen. Ik heb het altijd al heel erg raar gevonden hoeveel goed voedsel we met zijn allen verspillen. En op het moment dat ik dacht: ik ga echt iets doen hiertegen, ben ik gaan kijken, wat is dan het grootste probleem? Dit is waar de bananen binnenkomen op het moment dat ze in de haven worden afgekeurd. Wat ze dan doen: dan trekken ze het zakje eruit zodat iedereen weet: dit is een doos waar bananen inzitten die al zijn begonnen met rijpen. Als er meer dan zes van die dozen op één pallet zitten, wordt eigenlijk de hele pallet afgekeurd. Omdat ze dan sneller de rest van de bananen ook kunnen laten rijpen? Exact. Wat hier ligt, dit is echt zo groen. Hoe kan het dat dit moet worden weggegooid? Bijvoorbeeld bij deze, zie je dat ze al geel aan het worden zijn. Op het moment dat dat gebeurt en het duurt nog twee, drie weken voordat het in een supermarkt is, dan kun je je voorstellen dat deze er niet meer zo mooi groen uitzien zoals je ze normaal gesproken in de supermarkt tegenkomt. Spannend! Zo, het ruikt hier echt heel erg naar banaan. - Ja, erg he? Deze hebben hier nu ongeveer vijf dagen gelegen. Ik denk dat dit naar de perfecte kwaliteit gaat om verwerkt te worden tot puree. Met die stipjes? - Echt met die stipjes erop. Die ziet er dus zo uit. Deze puree verwerken wij in onze bananenbroden en onze ovengebakken donuts. En dit wordt dus ook gebruikt door andere partijen in de voedingsindustrie. Op het moment dat dit succesvol is, gaat er hopelijk ook een belletje rinkelen bij andere partijen en gaan zij ook hun reststromen opnieuw onder de loep nemen om te kijken hoe ze daar iets uit kunnen halen. We gaan met die banaan weer even terug naar de cijfers. Sinds vorig jaar moeten alle lidstaten van de Europese Unie hun cijfers rapporteren aan Brussel. Benieuwd naar een totaaltje? Rotterdam, zet je schrap. In de hele Europese Unie zou het in totaal gaan om 57 miljard kilo weggegooid eten. Die eiersnijder hier? Da's de Erasmusbrug. Eens even kijken. Volgens deze gegevens van Eurostat staat Nederland in de top 5 van grootste verspillers. Vooral Cyprus lijkt er een potje van te maken, met name in de verwerkende industrie. In Portugal en Italië doen vooral de huishoudens het relatief erg slecht. En in Ierland lijkt het erop dat ze hun glas Guinness niet altijd helemaal leegdrinken. Of eh, zal het ergens anders aan liggen? Maar... de cijfertjes. Zijn ze weer. Kijk alleen al naar Nederland. Volgens Eurostat verspillen wij jaarlijks bijna 3 miljard kilo. Da's een stuk meer dan die 2 miljard. Da's nogal een verschilletje. Wacht. Toine?! Hoe kan het nou dat de cijfers van Eurostat zó afwijken van de Monitor Voedselverspilling? Nou, dat is vrij makkelijk, omdat ze een andere definitie gebruiken. En die tellen ook mee: producten die aan voedsel hebben vastgezeten, maar niet meer eetbaar zijn. Bijvoorbeeld sinaasappelschillen, is het makkelijkste voorbeeld. En het tweede grote verschil is dat in de oorspronkelijke definitie in Nederland voedsel dat uiteindelijk naar veevoer ging telde wel mee als voedselverspilling. En in Europa is nu gezegd: nee, als het naar veevoer gaat is het geen voedselverspilling. Maar al die stromen die gebruikt worden om energie van te maken of compost blijft gewoon voedselverspilling. Dus je ziet eigenlijk twee verschillen, waardoor het lastig vergelijkbaar is. We zien ook landen die eigenlijk heel weinig data hebben. Dus wij weten vrij veel, maar er zijn heel veel landen die die informatie nog niet hebben. Wat ik wel zie, is dat de kwaliteit van de data in de loop van de jaren van die andere landen ook wel gaat verbeteren. Oké, voor nu, al die cijfers effe weg. Feit blijft dat er miljarden kilo's aan eten verloren gaan. En dat moet naar nul. Dat noemen we circulair: een wereld zonder afval waarin we álle grondstoffen, en dus ook voedsel, optimaal benutten en hergebruiken. Zo'n circulaire economie is pure noodzaak, willen we in de toekomst de planeet leefbaar houden en miljarden monden kunnen blijven voeden. Da's nou niet bepaald appeltje eitje. Maar wel broodnodig. Ja toch, Frederica? Ik ben zelf opgegroeid in een bakkerij, en ik weet gewoon hoeveel brood er wordt weggegooid. Gewoon vers goed brood. Ik zie hier een hele grote emmer. Normaal gebruiken mensen misschien bloem om koekjes te bakken, maar jullie gebruiken dus dit? Ja, dit is eigenlijk ook bloem, maar het is al iets geweest. En er zit al een heleboel liefde en ambacht in. En nu nog een keer. Dus we hoeven geen nieuwe verse bloem te gebruiken. Want zou normaal dit brood bij de bakker dan weggaan? Ja, dit gaat weg. Soms gaat het wel naar veevoer, dus dan komt het wel goed terecht. Maar ook een groot deel van de broden bij bakkers wordt gewoon weggegooid. We redden hier toch wel ruim 1500 kilo brood per jaar. Als je kijkt naar één pakje koek, daar zitten bijna twee sneden brood in die we redden. Als je niet hard genoeg werkt, dan vallen ze dus op de grond. Dan krijg je strafpunten. Als je kijkt naar het totaal, je zet het af tegen het totaal van brood wat er verspild wordt, weegt dat tegen elkaar op? Nee. Er wordt zoveel brood verspild, dat kunnen wij niet redden in Nederland. Maar ik geloof wel in de kracht van het signaal. Vooral omdat we ons bewust moeten zijn van wat we weggooien, en dat het niks geks is. Het is eigenlijk heel normaal dat we gewoon kijken, wat kunnen we hergebruiken? Wat is nog goed? Lekker circulair bezig. Maar lang niet genoeg voor een volledig circulaire economie. De oplossing zal ook van bovenaf moeten komen. Nee, ik heb het over grote bedrijven en overheden. Daar gebeurt al wel het een en ander. Zo heeft de Wageningen Universiteit samen met onder meer deze multinationals en het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit de stichting Samen tegen Voedselverspilling opgericht. Een voorbeeld: de kortingsstickers op bijna niet meer houdbare producten. En zo gebeurt er al veel meer. Een bloemkool is vaak toch wel wat te groot, waardoor we de helft weggooien. Daarvoor hebben wij een nieuwe bloemkool gemaakt, dat is deze. Hiermee kun je dus de porties zo groot maken als voor jouw familie het beste past. Ook het huidige kabinet omarmt de circulaire VN-doelen. Tenminste, als we het regeerakkoord mogen geloven. Maar ja. Beleidsmatig wordt de soep lang niet zo heet gegeten als-ie wordt opgediend. Soms worden in zo'n regeerakkoord vooral zoete broodjes gebakken en is de uitvoering vlees noch vis en slaat het nog geen deuk in een pakkie boter. Of ziet het bedrijfsleven er geen brood in. - Emil, kappen. Sorry. De hamvraag: doen we eigenlijk wel genoeg? We zijn er nog lang niet. Toverwoord in de aanpak van voedselverspilling: reststromen. Dat zijn "productstromen die niet de reguliere weg van het voedsel volgen maar gedurende het productieproces of bij de consument worden verspild". In andere woorden: dat wat normaal gesproken in de kliko zou belanden. Dat wil je dus niet. Maar wat wil je dan wel? Daar is een ranking voor gemaakt. Da's deze: de Ladder van Moerman. Hoe lager op de ladder, hoe slechter. Helemaal onderaan staan verbranden en storten. Gebeurt helaas nog vaak. Een treetje omhoog: vergisten of composteren. Liever niet. Maar zo kan je het op z'n minst nog recyclen tot bijvoorbeeld meststoffen. Verre van perfect, maar al wel beter: overgebleven voedsel hergebruiken als grondstof. Als alternatief voor fossiel. Dus bijvoorbeeld biobrandstof. Een stuk beter al: maak er dierenvoer van. Zo komt bijvoorbeeld al twee derde van het niet verkochte brood terecht in veevoer. Maar nog beter: als voedsel dat voor de mens is geproduceerd ook daadwerkelijk door de mens wordt geconsumeerd. Zoals de koekjes van Marijntje en de bananen van Laura. Zo ga je met reststromen om. Maar in de perfecte wereld, helemaal bovenaan die ladder voorkomen we dat er überhaupt reststromen zijn. Frederica, kom d'r maar in. Verleden jaar hebben we 2,3 miljoen kilo door onze handen gehad. Ja, da's veel. Elke dinsdag sorteren we hier allemaal groente en fruit. Ja, dit komt van de boer, dit is toevallig ook van een biologische boer. Dat is over, het is eigenlijk een beetje de onderkant van wat je kan verkopen. Kan je het verkopen, kan je het niet verkopen? Het zijn gewoon goeie aardappelen. Dit is gewoon een goede aardappel. En ook nog biologisch. Het is gewoon zonde om dat weg te doen of aan koeien te geven. Maar dit is dus voor een boer, die denkt: dit ga ik niet kwijtkunnen aan supermarkt? Ja, dit is een andere kwaliteit dan de kwaliteit die in de schappen ligt. Waarom is het nodig om dit zo te doen? Nou ja, de toestroom van mensen van de voedselbanken, die groeien. Want hoeveel mensen maken er nu gebruik van de voedselbank, of zijn ervan afhankelijk? Kees? Hoeveel mensen zijn afhankelijk van de voedselbank? Op het ogenblik zo'n honderdduizend. - En is dat gegroeid, ten opzichte van vorig jaar? Ja, dat is in een jaar tijd, als ik het goed gehoord heb, iets van 15 tot 20 procent gegroeid. Ja, van tachtigduizend naar honderdduizend. Goede zaak. Want dat verdwijnt dus allemaal niet in deze kliko. Toch ga ik jullie nog één keer vervelen met wat er wél in verdwijnt. Wereldwijd. Volgens de FAO, da's de VN-Voedsel- en Landbouworganisatie, gaat minimaal zo'n 14 procent van de totale voedselproductie in de keten verloren tussen de oogst en de retail. En volgens het VN-Milieuprogramma in de rest van de keten, tot en met de consument nog eens 17 procent. Tellen we even mee? Dat zou dus inderdaad betekenen dat wereldwijd een derde van al het voedsel wordt verspild. Rotterdam? Komt-ie. Wereldwijd praten we over zo'n 1,3 biljoen kilo aan voedselverspilling. En juist ja, die tandenstoker daar, dat is de Euromast. Volgens de FAO zouden we, als we wereldwijd helemaal géén voedsel zouden verspillen 1,4 miljard hectare aan land besparen. Da's een gebied groter dan Europa. En zouden we met gemak meer mensen kunnen voeden, dan er momenteel honger hebben. Dat zijn schokkende cijfers. Maar: kennelijk is het dus hier al heel moeilijk te meten. Laat staan hoe dat gaat in minder ontwikkelde regio's. Oké, even samenvatten. Uiteindelijk telt voor voedselverspilling maar één getal, en da's nul. Dat is het hele eieren eten. En de oplossing? Die is zo klaar... als een rondje. De uitvoering, da's een lastiger verhaal. Wordt aan gewerkt. Het is eigenlijk heel normaal dat we gewoon kijken, wat kunnen we hergebruiken? Wat is nog goed? En ook jij kan een ver-schil maken. Stap af van het idee dat voedsel weggooien 'normaal' is. Eet je bord leeg, en schep vooral niet te veel op. Werk met een boodschappenlijstje. Kook op maat. Bewaar restjes. En eet ze ook op. Vries het in, als je kan. Vertrouw op je zintuigen, en vaar niet blind op die tenminste-houdbaar-tot-datum. En hou gewoon eens een keer bij hoeveel voedsel in een week jij verspilt. Maar denk vooral gewoon effe logisch na. Oh enne, tot slot, die boodschappen in deze video, die gaan gewoon netjes op hoor. Makreel effe langs? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20065216 1142.08 1727 2023-06-12T09:00:00+00:00 yes no voedsel afval duurzaamheid https://schooltv.nl/video-item/waarom-onze-groene-toekomst-misschien-wel-in-een-mijn-in-zweden-zit-zeldzame-aardmetalen-zijn-nodi 2024-10-22T14:04:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40847.w613.r16-9.00c9b30.webp Waarom onze groene toekomst misschien wel in een mijn in Zweden zit | Zeldzame aardmetalen zijn nodig voor de energietransitie Lanthaan, praseodymium, promethium, cerium... Klinkt bijna een beetje magisch wel hè? Een soort spreuk bijna... 'Wingardium Leviosa.' Maar... dat is het niet. Al kun je er wel bijna mee toveren. Want het zijn namen van zeldzame aardmetalen. En díé spelen een sleutelrol in het vergroenen van de wereld. Zonder zeldzame aardmetalen, geen elektrische auto's, geen windturbines. En dus ook geen energietransitie. Alleen, op dit moment heeft de Europese Unie zelf helemaal geen zeldzame aardmetalen. En we zijn dus compleet afhankelijk. Maar dat is misschien binnenkort verleden tijd. Kijk, dit is Kiruna, een mijnstad Noord-Zweden. En hier, naast de ijzerertsmijn blijkt het nu vól te zitten met zeldzame aardmetalen. Wat we hier hebben is de grootste hoeveelheid zeldzame aardmetalen in Europa. En dat kan weleens wereldwijde machtsverhoudingen totaal op z'n gaan kop gaan zetten. Hoe zit dat? Dit is: waarom onze groene toekomst misschien wel in een donkere mijn in Zweden zit. Zo, even iets meer licht. Oké, januari 2023. Het Zweedse staatsmijnbedrijf en de minister van industrie en energie presenteren de grootste vondst van zeldzame aardmetalen in Europa óóit. Zweden en de EU zijn in jubelstemming. Zeldzame aardmetalen, ook wel zeldzame aardelementen genoemd, komen meestal voor in stollingsgesteentes. Steen dat ooit magma was. Dat zijn scheikundige elementen en er zijn er zeventien van. Zoals neodymium, europium of dysprosium, naar het Griekse woord dysprositos... Nee! Nee, nee, nee, dysprositos! En dat betekent: moeilijk te vangen. Want dat zijn ze. Kijk, ze heten weliswaar 'zeldzame aardmetalen', maar ze zitten in werkelijkheid eigenlijk overal ter wereld in de grond. Het zeldzaamste zeldzame aardmetaal, Thulium, komt 200 keer vaker voor dan goud. Ze zijn zeldzaam omdat je ze er niet zomaar effe uithaalt. Maar vooral lastig: het verwerken, raffineren heet dat. Da's moeilijk. En pas als je de boel chemisch bewerkt en uit elkaar haalt, dan heb je er pas wat aan. Terwijl: we zijn nogal afhankelijk van die zeldzame aardmetalen. Ze zijn namelijk essentieel voor de productie van smartphones, koptelefoons, microfoons, straalmotoren, harddisks, ledlampen, gameconsoles. En ook voor: satellieten, MRI-scanners, militaire en medische apparatuur, gevechtsvliegtuigen, pacemakers en meer. Een groot deel van ons leven en technologie hangt er dus vanaf. En, heel belangrijk: zeldzame aardmetalen spelen een cruciale rol bij de energietransitie. Ze zitten bijvoorbeeld in de accu's van elektrische auto's, elektromotoren en windturbines. Neem bijvoorbeeld die windturbines: daarin zitten loeisterke en onmisbare magneten die onder meer gemaakt zijn van dat dysprosium en neodymium. Maar die termen mag je weer vergeten. Belangrijk is: op onze Noordzee staan nu nog bijna driehonderd windturbines, maar dat moeten er in 2030 rond de 1800 zijn, en in 2050 nog veel meer. En die magneten zijn daarbij van levensbelang. In offshore windturbines worden vaak inderdaad hele sterke magneten gebruikt. En de reden daarvoor is dat je de langzame rotatie van de rotor direct kan omzetten in elektriciteit. En als je dat niet doet, dan heb je een versnellingsbak nodig en dat zorgt voor ten eerste meer wrijving, dus efficiëntieverlies en meer onderhoud voor die turbines. En dat wil je op zee eigenlijk niet hebben. Met andere woorden: geen magneten betekent minder efficiënt, hartstikke duur. Dan kosten ze meer dan dat ze opleveren en dan wil niemand ze bouwen. Dus, zonder die zeldzame aardmetalen geen transitie van fossiel naar duurzaam. Ooit, vanaf de jaren 50 ongeveer, kwamen die metalen uit allerlei landen. Maar met name uit de VS. Werd gebruikt voor kleurentelevisies en voor defensie. Maar vanaf hier, ongeveer midden jaren 80, komt daar nog een speler bij. Een vrij dominante, die de productie van de VS wegvaagt. China. Geen enkel land ter wereld delft zoveel zeldzame aardmetalen als China. Kijk maar, meer dan de helft komt er vandaan. En die andere stukjes, dat zijn de VS, Myanmar en Australië. En dit kleine stukje is de rest van de wereld. Enne, dat raffineren, dat verwerken? Nou daar is China ook beregoed in. 87 procent van al het zeldzame aardmetaal wordt dáár geraffineerd. Ook als het niet uit China komt. En die supermagneten waar ik het over had? 91 procent van zeldzame aardmetalenmagneten komt uit China. Dus: de vraag naar zeldzame aardmetalen stijgt door de energietransitie explosief en China domineert de markt. In de Nationale Grondstoffenstrategie - die bestaat - schreef het kabinet onlangs: "De wereldwijde controle over kritieke grondstoffen krijgt naast een economische steeds meer een geopolitieke dimensie." Dat betekent: als de EU politiek botst met China, dan kan dat grote gevolgen hebben op energiegebied. Want China heeft verreweg de meeste mijnen in handen. En dat maakt ons afhankelijk. Zoals je net al hoorde: in principe zijn zeldzame aardmetalen zo'n beetje overal ter wereld te vinden. Maar toch komt bijna alles uit China. Hoe zijn we zo afhankelijk geworden van dat land? Wel, de kunst zit erin dat je het dus niet zomaar uit de grond kan halen. Het is complex, duur en slaat ook een enorm gat in de omgeving. China heeft sinds de jaren '80 werk gemaakt van het winnen en verwerken van die metalen. Da's qua technologie best moeilijk. Het is ook smerig, brengt milieuschade met zich mee. Kijk, dit is de grootste mijn in China. De Bayan Obo mijn. Hier halen ze erts uit de grond met daarin lanthaan en neodymium. Om dat eruit te halen moet de erts afgepeld worden. En dat doen ze met chemische baden. Een vies klusje dus, waarbij meespeelt dat de milieu- en arbeidsregels in China soms soepeler zijn dan in andere landen. Bij een aantal van die processen komt thorium vrij. Dat is radioactief. Dus naast die mijn ligt een enorm meer met radioactief afval. Op dát soort dingen zit het Westen niet zo te wachten in eigen omgeving, maar China lijkt er wat minder moeite mee te hebben. En heeft daardoor dus een flinke vinger in de pap. Het Westen neemt lekker goedkoop af, maar ja, is daardoor wel heel erg afhankelijk. Maar dat brengt wel risico's met zich mee. Want stel dat China om politieke redenen ons die superbelangrijke grondstoffen niet meer wil leveren of bijvoorbeeld voor een hele hoge prijs, of niet als grondstof maar dat we bijvoorbeeld alleen nog maar complete Chinese elektrische auto's kunnen kopen. Dit onderzoek schat in dat de kans dat China ergens de komende tien jaar de kraan deels dichtdraait, ongeveer 60 procent is. Dit is een Nederlandse magnetenimporteur. Kijk. Alles komt uit China. Maar, wat als zij straks zeggen: we stoppen met leveren. Wat dan? Dan hebben wij een heel groot probleem. Dan zal deze voorraad binnen enkele maanden langzaam helemaal leeglopen en dan hebben we ook geen alternatief. We zijn volledig afhankelijk van China. Da's nu al een dingetje. Maar door de energietransitie wordt verwacht dat we in 2030 vijf keer zoveel zeldzame aardmetalen nodig hebben. Onder meer door het besluit van de Europese Unie dat vanaf 2035 elke nieuwe auto elektrisch moet zijn. Dus China kan het Westen makkelijk onder druk zetten. De Europese Commissie onderzocht de zogeheten leveringszekerheid van allerlei grondstoffen die wij nodig hebben voor de energietransitie. En van die zeldzame aardmetalen, waar we het nu de hele tijd over hebben, daarvan is het leveringsrisico het allerhoogst. Als het gaat om die afhankelijkheid van China, hebben we natuurlijk een heel belangrijk signaal gekregen in 2010. Je kan het een beetje vergelijken met hoe het nu met Russisch gas gaat. Rusland kan onze hele economie ontregelen als ze die gaskraan dichtdraaien. En de relatie tussen de EU en China wordt er afgelopen tijd nou niet bepaald beter op. Dus de vraag is... Wat is daaraan te doen? Volgens Brussel ligt daar dus de oplossing: niet langer made in China, maar made in Europe. Of misschien made in Sweden, dus. Moet je eens kijken wat ik hier sommarfint. Die Zweedse vondst, je weet wel, de grootste vondst in Europa ooit, die kan dus verstrekkende geopolitieke gevolgen hebben. Enne, die zeldzame aardmetalen, je krijgt het niet cadeau. Nee, die krijg je zeker niet cadeau. Europa heeft zeer strenge mijnbouwwetgeving. Je kan niet zomaar even een mijn openen en morgen beginnen met graven. Als het Zweedse staatsmijnbouwbedrijf dat de ontdekking gedaan heeft de boel wil uitgraven, moet het een jarenlang vergunningstraject in. Met de huidige procedures duurt het al gauw een jaartje of tien voordat ze de grond in kunnen. En met al die ambitieuze klimaatplannen is dat kostbare tijd. De Europese Commissie werkt -je hoorde het al- aan een Critical Raw Materials Act die de Europese positie op grondstoffengebied moet verbeteren. Een belangrijk onderdeel daarvan wordt het vergunningentraject voor nieuwe mijnen. In maart 2023 moeten die plannen duidelijker worden. En kijk, daar in Noord-Zweden is het redelijk dunbevolkt. Ze hebben dat spul niet gevonden onder Stockholm of Malmö. Nog een voordeeltje: ze hebben die grondstoffen gevonden naast een al bestaande mijn. Dus, de infrastructuur is er al. En dat maakt het een aantrekkelijke voorraad. Daarbij: het levert de EU werkgelegenheid en geld op. Maar er is ook een keerzijde. Want anders dan de jubelstemming doet vermoeden, is dit niet voor iedereen goed nieuws. Want weet je nog, milieuschade. Afval, vies water, enorm gat in de grond. En: Kiruna ligt midden in Sápmi, het land van de inheemse Sami. En zijn staan minder te popelen. De Sami bewoonden het gebied al eeuwen voordat de stad, na de vondst van ijzererts, in 1900 werd gesticht. Hoe dit zich gaat ontwikkelen en wat de EU nu met deze vondst gaat doen, dat gaat komende tijd blijken. Thanks voor het kijken en tot de volgende! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20066040 715.712 953 2023-06-12T15:06:48+00:00 yes no mijn grondstof https://schooltv.nl/video-item/zes-redenen-waarom-we-meer-graphic-novels-moeten-lezen-een-verhaal-met-kunstzinnige-strips 2024-06-11T13:55:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40848.w613.r16-9.2d0450d.webp Zes redenen waarom we meer graphic novels moeten lezen | Een verhaal met kunstzinnige strips Graphic novels. Waar denk je aan als je dat hoort? Stripboeken voor kinderen, verhalen over superhelden. Verre van waar. Graphic novels zijn voor iedereen, ook voor volwassenen. En ik ga je laten zien wat een graphic novel is. Meer dan alleen een stripverhaal. Het heeft vaak uitgebreide en ingewikkelde verhaallijnen en zit vol complexe personages. Daarnaast kunnen we door de combinatie van teksten en afbeeldingen ons beter inleven in de personages en ons de sfeer beter voorstellen. Neem bijvoorbeeld deze tekening. Kijk eens naar zijn gezichtsuitdrukking. Je voelt meteen met hem mee, toch? En in een wereld die steeds digitaler wordt en is ingericht op beeld, leer je door het lezen van graphic novels beelden beter te interpreteren. Juist door die connectie tussen beeld en tekst. Graphic novels kunnen ook het lezen voor mensen met bijvoorbeeld dyslexie of ADHD makkelijker maken. Doordat er veel beeld is en de teksten meestal lekker kort zijn. Bovendien is een graphic novel gewoon een vorm van kunst. Kijk maar. Het is toch gewoon een kunstwerk op zich. En helemaal mooi: je kunt uit zoveel genres kiezen. Van avonturen, sciencefiction tot geschiedenis en non-fictie. Dus vergeet de vooroordelen en laat je voortaan meeslepen in de magische wereld van de graphic novel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20066077 80.12 1215 2023-06-13T06:38:38+00:00 yes no literatuur lezen kunst strip https://schooltv.nl/video-item/de-drie-gratien-godinnen-die-geluk-brengen 2024-06-11T13:55:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40849.w613.r16-9.13a3cfc.webp De Drie Gratiën | Godinnen die geluk brengen Ze zijn naakt, speels en charmant. En ze heten de Drie Gratiën. Wel eens van gehoord? Grote kans dat je ze wel eens bent tegengekomen. Maar wie zijn ze eigenlijk? De drie Gratiën zijn godinnen uit de Griekse mythologie. Ze staan symbool voor de mooie kanten van het leven. En alle drie hebben ze een bijzonder kenmerk. Aglaia is de godin van de schoonheid en glans en Euphrosyne is de godin van de vreugde en Thalia de godin van geluk. En met hun schoonheid, vreugde, creativiteit en vruchtbaarheid geven ze mensen levensgeluk. Je kunt je misschien wel voorstellen dat kunstenaars door de eeuwen heen geïnspireerd zijn geraakt door hun verschijning. Ze zijn dan ook heel vaak afgebeeld, zoals dit schilderij van Rafaël uit 1505. Ze zijn altijd met z'n drieën en met de armen over elkaar, schouders intiem en liefdevol. Nog een bekend werk van Peter Paul Rubens rond 1620. En zoals je ziet worden ze ook bijna altijd naakt afgebeeld. En ook nu nog raken kunstenaars geïnspireerd door de Drie Gratiën, zoals in dit werk van Sara Drenth. En misschien kom jij ze de volgende keer ook wel tegen als je een museum bezoekt of tijdens het online shoppen. Zo blijven de Drie Gratiën hun geluk verspreiden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20066079 75.52 1639 2023-06-13T06:47:59+00:00 yes no Griekenland god kunst https://schooltv.nl/video-item/hoe-heeft-de-wandtekening-zich-ontwikkeld-van-grottekening-tot-graffiti 2024-06-11T13:56:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40850.w613.r16-9.e0b0122.webp Hoe heeft de wandtekening zich ontwikkeld? | Van grottekening tot graffiti Waarschijnlijk komen deze beelden je bekend voor. Maar wist je dat graffiti al duizenden jaren bestaat? Graffiti is eigenlijk het verspreiden van een boodschap via wandschilderingen. We beginnen onze reis door de graffitigeschiedenis. Bij de allereerste graffiti-artiesten, de jagers en verzamelaars. In de grotten maakten zij prachtige schilderingen van bijvoorbeeld de jacht om zo hun verhalen te delen. En met handafdrukken op de grot wanden lieten ze hun identiteit achter. De Egyptenaren decoreren hun tempelmuren als uiting van hun religie en de Vikingen die beitelden geheimzinnige runentekens in stenen en hout. En wist je dat graffiti ook wordt ingezet als politiek wapen? Zo krasten de oude Grieken en Romeinen politieke boodschappen op openbare muren om zo hun stem achter te laten. Maar dat was niet het enige dat ze op muren achterlieten. Ook de weg naar bordelen werd op muren gekrast door middel van een voet en een hartje. Tijdens de Tweede Wereldoorlog verspreidden Amerikaanse soldaten het Mr. Chad-poppetje met de tekst Kilroy was here. Eigenlijk niet zo anders dan jagers en verzamelaars met hun handafdruk. Zo zeg je, ik ben hier geweest en dit wordt ook opgepikt in de Amerikaanse straatcultuur. Deze handtekeningen zijn dan ook weer een belangrijk onderdeel van de hiphopcultuur die in New York rond de jaren zeventig ontstaat. En dat legt dan weer de basis voor de hedendaagse streetart. Dus als je de volgende keer graffiti tegenkomt, onthoud dan dat dit ons verbindt met onze creatieve voorouders en dappere rebellen uit de geschiedenis. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20066080 100.44 1863 2023-06-13T07:01:20+00:00 yes no graffiti kunst schilderij https://schooltv.nl/video-item/hoe-ver-mag-je-gaan-als-kunstenaar-je-kat-doden-voor-je-kunstwerk 2024-06-11T13:57:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40851.w613.r16-9.3324be3.webp Hoe ver mag je gaan als kunstenaar? | Je kat doden voor je kunstwerk Kunstenaars doen wel eens wat extreems, zoals Damien Hirst die dode vlinders tentoonstelde en Tinkebell die van haar kat een tas maakte. Het begint natuurlijk bij het doodmaken van je kat, dus ik heb haar nek gebroken. Zo maak je dus een tas van je kat. Ik wens jullie heel veel succes. Ze willen belangrijke kwesties aankaarten. Dat het dier een product wordt, probeer ik in een andere context te plaatsen en de beste manier voor mij was om dat met een dier wat het dichtste bij kon staan te doen. Maar hoe ver mogen ze gaan? De kunstwerken roepen veel discussie op, maar er is geen handboek dat bepaalt waar de grens ligt. Je zou als kunstenaar wel wat ethische vragen kunnen stellen bij het maken van kunst. Richt je kunstwerk schade aan aan mens, dier of plant? Is het bijvoorbeeld pijnlijk voor varkens als ze getatoeëerd worden, zoals kunstenaar Delvoye deed in zijn werk? Kan het onderwerp van mijn kunstwerk toestemming geven? Dieren of planten kunnen bijvoorbeeld niet terugpraten. En zijn de materialen die ik gebruik wel ethisch verantwoord? Zijn ze op een eerlijke wijze geproduceerd of zijn ze schadelijk voor het milieu? En ook is het goed om na te denken over waar je kunst tentoon wordt gesteld en of bijvoorbeeld de werknemers daar goed behandeld worden. Door deze vragen te stellen kan je bewuster en eerlijker kunst creëren en laat je je kat misschien voortaan wel met rust. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20066081 88.68 431 2023-06-13T07:06:11+00:00 yes no kunstenaar ethiek discussie https://schooltv.nl/video-item/waarom-moeten-we-meer-naar-de-marimba-luisteren-een-afrikaans-slaginstrument-met-een-warme-klank 2024-06-11T13:56:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40852.w613.r16-9.53976c9.webp Waarom moeten we meer naar de marimba luisteren? | Een Afrikaans slaginstrument met een warme klank Dit is een marimba. Je kent het instrument misschien niet, maar je hoort het dagelijks in liedjes, reclames, films, games en ringtones. De marimba is een slaginstrument en heeft toetsen, net als een piano. Deze zijn gemaakt van houten blokjes die je met twee drie, vier of zes stokken bespeelt. Je herinnert je vast nog wel de xylofoon van toen je klein was. De marimba is eigenlijk gewoon een grotere versie daarvan. De marimba komt uit het continent Afrika en door de eeuwen heen is het instrument zoveel veranderd dat hij nu die typische, unieke, volle en zangerige klank heeft gekregen die we zo goed kennen. Het geluid van de marimba kan je daarom ook heel goed gebruiken als achtergrondmuziek. Het mooie aan de marimba is dat je jezelf kan begeleiden omdat je met je linker- en je rechterhand verschillende melodieën kan spelen. Er zijn dan ook een heleboel mooie solostukken, dus de volgende keer dat jij een marimba tegenkomt weet je meteen hey, dat is een marimba! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20066083 77.88 1039 2023-06-13T07:18:15+00:00 yes no marimba muziekinstrument slaginstrument https://schooltv.nl/video-item/waarom-veranderen-schilderijen-van-kleur-kleuren-vergaan-door-licht-en-temperatuur 2024-06-11T13:56:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40853.w613.r16-9.104f16c.webp Waarom veranderen schilderijen van kleur? | Kleuren vergaan door licht en temperatuur Kijk eens naar dit schilderij van Van Gogh. Mooie kleuren, maar zo zag het er niet uit toen hij het schilderde. Schilderijen veranderen namelijk door de jaren heen van kleur. Hoe kan dat? Dat ga ik je uitleggen. Van Gogh gebruikt in zijn tijd, de negentiende eeuw, een nieuw soort verf. Verf die voor het eerst uit een tube komt. Deze is gevoeliger omdat het net nieuw op de markt is en er nog veel instabiele stoffen in zitten. Het rood, zoals je bijvoorbeeld ziet in veld met irissen bij Arles, is al ontkleurd binnen enkele jaren. Van Gogh leeft dan nog gewoon. Licht heeft veel invloed op zo'n verkleuring. Dit is bijvoorbeeld de oorzaak voor het verdonkeren van een bepaald type geel. Maar ook temperatuur heeft invloed op verf. Wanneer het warmer of kouder wordt, krimpt of zet de verf uit waardoor deze kan barsten. Restauratoren werken keihard om dit te voorkomen. Ze slaan schilderijen op in donkere en koude ruimtes, zodat fel licht en warmte geen invloed kunnen hebben. Daarnaast maken ze schilderijen voorzichtig schoon. Zo verwijderen ze onder andere stof, zodat de kleuren weer goed zichtbaar zijn. En ook brengen ze glas of een extra beschermlaag als vernis aan om de schilderijen extra goed te beschermen tijdens tentoonstellingen. Hierdoor kunnen we in de toekomst blijven genieten van de mooie kleuren van Van Goghs schilderijen zoals in Het Rijksmuseum. En die schilderijen die al vóór onze tijd verkleurd zijn? Ach, we weten toch niet wat we missen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20066084 87.12 431 2023-06-13T07:20:01+00:00 yes no schilderij Vincent van Gogh verf https://schooltv.nl/video-item/de-zoektocht-naar-de-stemmen-van-tot-slaaf-gemaakte-mensen-het-vergeten-perspectief 2024-06-11T13:56:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40854.w613.r16-9.a06b8cd.webp De zoektocht naar de stemmen van tot slaaf gemaakte mensen | Het vergeten perspectief De belangstelling voor ons slavernijverleden neemt toe. Steeds meer mensen doen bijvoorbeeld onderzoek naar het slavernijverleden van hun familie. En als je afstamt van een plantage-eigenaar, heb je toegang tot kilometers aan archief. Dat is iets waar nazaten van tot slaaf gemaakte mensen enkel van kunnen dromen. Want hun perspectief, hun stem, is namelijk nauwelijks in de geschiedenis terug te vinden. Hoe kan het dat er zo weinig informatie over deze mensen te vinden is? De tot slaaf gemaakte mensen worden in tijden van slavernij niet gezien als mensen, maar als objecten. Ze hebben vaak geen geregistreerde voor- en achternaam, waardoor het moeilijk is ze terug te vinden in archieven. Daarnaast bestaat het leven van de tot slaaf gemaakte mensen vooral uit gedwongen arbeid op de plantages. Ze mogen niet leren lezen en schrijven. Daardoor kunnen ze hun eigen ervaringen nauwelijks op schrift achterlaten. En daarom zijn er nu zo weinig bronnen. Inventarislijsten van plantagehouders zijn er wel te vinden. Dit zijn lijsten met bezittingen en onder die bezittingen staan ook de aantallen tot slaaf gemaakte mensen, zonder enige persoonlijke informatie. Pas na de afschaffing van de slavernij in 1863 krijgen de tot slaaf gemaakte mensen een familienaam. Vanaf dan is het mogelijk om de namen te documenteren. Kennis opdoen over ons slavernijverleden is belangrijk. Zo eren we de slachtoffers en raken we bewust van de gevolgen van slavernij. Want die gevolgen zijn nog steeds zichtbaar. Het koloniale verleden zit diepgeworteld in onze vooroordelen en hedendaags racisme. En dat is precies de reden waarom het zo belangrijk is om de ervaringen van deze mensen zichtbaar te maken. Zo geven we ze een stem, een stem die ze niet eerder hebben gehad. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20066087 100.64 588 2023-06-13T07:28:37+00:00 yes no slavernij racisme https://schooltv.nl/video-item/wat-is-pride-maand-trots-op-wie-je-bent 2024-01-04T13:10:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40855.w613.r16-9.ae4738d.webp Wat is Pride-maand? | Trots op wie je bent Een parade met dansende mensen op vrachtauto's in Israël en protesterende mensen in Sri Lanka. Pride-maand wordt in veel landen gevierd, ook door kinderen. Wat hoop je van zo'n dag als vandaag? Ja, dat die mensen er ook zijn. Dat het oké is om gay of iets te zijn. Met Pride, trots in het Nederlands, wordt aandacht gevraagd voor de rechten van de LHBTQA-plussers. Dat zijn mensen die bijvoorbeeld transgender, lesbisch of biseksueel zijn. Ze willen laten zien dat iedereen gelijk is, verliefd mag worden op wie die wil en trots moet zijn op zichzelf. Soms gebeurt het met een feest, soms met een demonstratie. Want niet overal ter wereld worden LHBTQA-plussers goed behandeld. Maar hoe is Pride ontstaan? Pride bestaat al heel lang, meer dan vijftig jaar. Het begon allemaal in een bar in Amerika, de Stonewall Inn. Daar kwamen veel homo's en lesbiennes, maar dat werd niet geaccepteerd, ook niet door de politie. Agenten pestten de bezoekers en gebruikten geweld tegen ze. Op een dag pikten de lesbiennes en homo's het niet meer. Er kwamen grote rellen. Het was een van de eerste keren dat ze op deze manier opkwamen voor zichzelf. Hierna werd het ieder jaar herdacht met een feest. En zo is Pride dus ontstaan. Sinds die tijd is er veel verbeterd, maar nog steeds worden LHBTQA-plussers niet altijd gelijk behandeld. Zo worden ze veel vaker gepest. Met Pride wordt daar aandacht voor gevraagd en natuurlijk flink gefeest. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20066152 97.2 748 2023-06-13T12:40:12+00:00 yes no homoseksualiteit liefde discriminatie https://schooltv.nl/video-item/hoe-is-het-schoolreisje-ontstaan-een-dagje-op-stap-met-je-klas 2024-01-04T13:10:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40857.w613.r16-9.98bf243.webp Hoe is het schoolreisje ontstaan? | Een dagje op stap met je klas "Waar gaan we naar toe?" "Hellendoorn!" Met de hele klas in de bus naar het pretpark, dierentuin of naar de speeltuin. Het schoolreisje is vaak een van de leukste dagen van het jaar. Een schoolreisje is nu vooral een dag waarbij je even niks hoeft te leren. Gezellig met je hele klas samen iets leuks doen. Soms wordt het gezien als een beloning voor een jaar hard werken, maar dat was vroeger wel anders. "Wat staat hier?" "Aa." Wanneer het schoolreisje precies is ontstaan is niet helemaal duidelijk, maar sinds het jaar 1901 moeten kinderen verplicht naar school en daar hoorde ook af en toe een les buiten de klas bij. Bijvoorbeeld de natuur in om daar meer over te leren. Zo ontstonden de eerste uitjes. Later kwamen er pretparken in Nederland en rond die tijd werden ook de eerste schoolreisjes georganiseerd. Voor het eerst gingen kinderen met de bus ernaartoe. Zo'n busreis was een nieuwe manier van reizen en werd steeds populairder. Dat bijna alle scholen op een schoolreisje gaan, is nu zo'n honderd jaar zo. Schoolreisjes horen er dus al best wel lang bij in Nederland en sinds een paar jaar staat zelfs in de wet dat alle kinderen altijd mee moeten kunnen op schoolreisje. Wel zo gezellig! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20066415 77.92 883 2023-06-15T07:50:49+00:00 yes no school toerisme https://schooltv.nl/video-item/waarom-is-de-mug-het-dodelijkste-dier-ter-wereld-gevleugelde-virusverspreider 2024-01-04T13:10:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40858.w613.r16-9.eae10e5.webp Waarom is de mug het dodelijkste dier ter wereld? | Gevleugelde virusverspreider Je zou denken dat dit voor de mensen dodelijkste dier op aarde is. Of deze. En anders wel deze toch? Nou, ze zijn ook gevaarlijk voor mensen. Samen zorgen ze voor iets meer dan honderdduizend dodelijke slachtoffers per jaar. Maar ze zijn lang niet het gevaarlijkst. Dat is dus dit kleine beestje, de mug. De reden? Omdat die gevaarlijke ziektes bij zich kan dragen en aan mensen kan overbrengen. Als een mug een dier of mens prikt die besmet is met bijvoorbeeld de ziekte malaria, raakt de mug zelf ook besmet. Als hij daarna iemand anders prikt, is de kans groot dat die persoon ook ziek wordt. Door de mug sterven ongeveer 2 miljoen mensen per jaar. Niet hier in Nederland, maar vooral in tropische gebieden. Daar komen namelijk veel van die gevaarlijke ziektes voor, zoals malaria, gele koorts, dengue en het Zika-virus. In die gebieden zijn vaak minder goede ziekenhuizen om mensen weer beter te maken. Daarom wordt ook altijd sterk aangeraden om, voordat je op vakantie gaat naar zo'n land, vaccinaties of medicijnen te nemen die tegen die ziektes beschermen. Ook is het verstandig om je in te smeren met antimuggenspray. Die hebben namelijk een geur waar die beestjes niet van houden. Verder kun je een klamboe boven je bed hangen zodat ze je niet kunnen prikken. En een ventilator aanzetten is altijd een goed idee, want muggen houden niet van wind. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20066417 91.8 1490 2023-06-15T10:26:58+00:00 yes no mug virus malaria https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wie-was-harry-mulisch 2024-04-25T08:55:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40859.w613.r16-9.d31dbb6.webp Wie was Harry Mulisch? | Clipphanger In 1927 wordt in Haarlem de kleine Harry Mulisch geboren. Als hij 9 is, gaan zijn ouders uit elkaar, en een paar jaar later breekt de oorlog uit. Harry’s moeder is joods, maar zijn vader werkt samen met de Duitsers. Later zal hij daarover zeggen: ik bén de Tweede Wereldoorlog. Op school spijbelt Harry veel. Hij rommelt liever met zijn scheikundedoos en meisjes, tot hij dit ontdekt: hij is een schrijver. Met zijn debuut (Archibald Strohalm) wint hij gelijk een dikke prijs. En dan is de beer los. In het Stenen Bruidsbed schrijft hij over de vernietigingen van de Tweede Wereldoorlog. Zijn boek De Aanslag wordt verfilmd, net als de bestseller Twee Vrouwen. In 1992 publiceert hij De Ontdekking van de Hemel, volgens sommigen zijn belangrijkste boek, en in elk geval een dik boek. In zijn werk combineert Mulisch op onnavolgbare wijze mythologie, filosofie en psychologie. Hij ontvangt zo’n beetje alle literaire prijzen die er zijn, behalve de Nobelprijs. In 2010 overlijdt hij, 83-jaar oud. Tijdens zijn uitvaart verschijnt spontaan een regenboog. Dan ben je een hele grote. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20066184 89.76 1430 2023-06-15T10:00:00+00:00 yes no schrijver literatuur https://schooltv.nl/video-item/high-speed-history-wat-is-de-statenbijbel 2024-04-04T13:51:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40860.w613.r16-9.b3c14c9.webp Wat is de Statenbijbel? | High Speed History De teksten van de eerste Christelijke Bijbel zijn geschreven in het Grieks, Aramees en Hebreeuws. De Duitse theoloog Maarten Luther vertaalt in 1517 de Bijbel naar het Duits. En daarvan worden enkele delen vertaald naar het Nederlands. In die tijd kunnen er in de Lage Landen nog maar weinig mensen lezen en schrijven. Maar door de opkomst van de burgerij neemt de geletterdheid toe. De protestantse kerk wil dat de oorspronkelijke Bijbel vertaald wordt naar het Nederlands. Dit gebeurt in 1618 na een belangrijke kerkelijke vergadering, de Synode van Dordrecht. Omdat deze vertaling wordt gefinancierd door de Staten-Generaal krijgt deze de naam ‘Statenbijbel’. De Statenvertaling wordt in alle zeven provincies van de Republiek gebruikt en gelezen. Tegenwoordig is er een herziene versie, maar nog steeds is de Statenbijbel de belangrijkste Nederlandse vertaling van de Bijbel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20066453 58.666 663 2023-06-15T13:40:00+00:00 yes no bijbel religie christendom https://schooltv.nl/video-item/high-speed-history-wie-was-rembrandt 2024-04-04T13:51:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40861.w613.r16-9.c51bc03.webp Wie was Rembrandt? | High Speed History Rembrandt van Rijn wordt in 1606 geboren in Leiden. Op jonge leeftijd verlaat hij Leiden om in Amsterdam carrière te maken. In Amsterdam leert Rembrandt heel realistisch te schilderen met gebruik van grote licht-donker tegenstellingen. Deze nieuwe stijl noemen we nu barok. In Rembrandts tijd komt de handel in Amsterdam tot bloei. Rijke kooplieden willen zich graag laten portretteren en daardoor heeft Rembrandt veel schilderopdrachten. Maar hij schildert ook gewone Amsterdammers, waaronder migranten. In 1642 krijgt Rembrandt de opdracht om een groepsportret van de schutterij te schilderen. Rembrandt portretteert de schutters heel realistisch en levendig. De Nachtwacht, is nu net als Rembrandt zelf wereldberoemd. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20066506 55.552 2277 2023-06-15T14:20:00+00:00 yes no Rembrandt schilder https://schooltv.nl/video-item/high-speed-history-wie-was-napoleon 2024-04-04T13:50:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40862.w613.r16-9.49b19a3.webp Wie was Napoleon? | High Speed History In 1769 wordt Napoleon Bonaparte geboren op het Franse eiland Corsica. Al op jonge leeftijd studeert hij af aan de militaire academie in Parijs. Als in 1789 de Franse revolutie uitbreekt, sluit Napoleon zich aan bij de opstandelingen. Een paar jaar later wordt Napoleon bevelhebber van het Franse leger. Napoleon voert bijna voortdurend oorlogen en in 1795 valt zijn leger de Nederlanden binnen. Hier stelt hij zijn broer Lodewijk Napoleon aan als koning. Nadat Napoleon in 1799 een staatsgreep pleegt, kroont hij zichzelf tot keizer van Frankrijk. En hij blijft oorlog voeren door heel Europa. In 1815 wordt Napoleon uiteindelijk verslagen tijdens de slag bij Waterloo. Hij wordt verbannen naar het eiland, Sint-Helena en sterft daar in 1821. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20066625 59.306 7249 2023-06-16T11:20:00+00:00 yes no Napoleon Frankrijk Franse revolutie oorlog https://schooltv.nl/video-item/hoe-ontstaan-moedervlekken-groepjes-pigmentcellen-in-je-huid 2024-01-04T13:10:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40867.w613.r16-9.ee87eee.webp Hoe ontstaan moedervlekken? | Groepjes pigmentcellen in je huid Bijna iedereen heeft ze: moedervlekken. Gemiddeld zo'n 25 per persoon. Sommige mensen hebben er minder. Anderen hebben er wel honderden. Maar je hebt dus niet zoveel. Ik heb er niet zo heel veel nee. Mensen met een lichte huidskleur hebben er meestal meer dan mensen met een donkere huidskleur. Een moedervlek is eigenlijk een groepje cellen in je huid. Ik heb hier ook een moedervlek. Het zijn pigmentcellen en daardoor ontstaat er een bruine kleur op de plek. Ze kunnen er heel verschillend uitzien: groot of klein, plat of bolvormig. Geen enkele moedervlek is hetzelfde. Sommige moedervlekken heb je al bij je geboorte, maar de meeste krijg je als je tussen de vijf en 25 jaar oud bent. Het is erfelijk hoeveel je er krijgt, dus als je familie veel moedervlekken heeft, is de kans dat jij er ook veel krijgt groter. Maar ook de zon heeft er invloed op. Hoe vaker je in de zon komt, hoe meer moedervlekken je kunt krijgen. Moedervlekken zijn bijna nooit een probleem. Heel soms zijn ze gevaarlijk en kunnen ze veranderen in huidkanker. Alleen als een moedervlek heel erg verandert of bijvoorbeeld ineens pijn doet, is het handig even naar de huisarts te gaan. De naam moedervlek komt trouwens door de moedervlekken die je vanaf je geboorte hebt. Omdat je uit je moeder bent geboren, heet het moedervlek en dus niet vadervlek. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20066820 84.84 665 2023-06-19T09:36:40+00:00 yes no huid pigment https://schooltv.nl/video-item/is-prikken-zonder-naald-al-mogelijk-de-injectienaald-van-de-toekomst 2024-01-04T13:10:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40868.w613.r16-9.40cc133.webp Is prikken zonder naald al mogelijk? | De injectienaald van de toekomst Stel je voor dat je een injectie krijgt zonder naald. Ja, het klinkt een beetje onwerkelijk en toch zou het zomaar eens de realiteit kunnen worden. Ik ben bij de Universiteit Twente, want hier hebben ze een onderzoek waarmee ze hopelijk een manier hebben gevonden. Dus dit is de injectienaald van de toekomst? Ja klopt, dit is een voorbeeld van hoe het er uiteindelijk uit gaat zien. En dan kan je straks met één druk op de knop zo een injectie zetten. Maar ik zie wel een rood lampje, maar geen naald. Dat klopt. We gebruiken eigenlijk het rode lampje om de vloeistof af te schieten. Dus je krijgt straks een hele dunne, hele snelle straal vloeistof die zelf de huid in kan prikken zonder naald. Een soort, nou ja, waterpistool eigenlijk. Ja. En is het eigenlijk pijnlijk? We denken van niet. Het gaat zo snel en het is vrij ondiep in de huid. Er zijn daar nog geen zenuwen. Maar het gaat sowieso minder pijn doen dan een gewone naald. Kun je mij laten zien hoe dit systeem werkt? Kom maar mee. Okee. Op naar het lab. Oh, dus hier gebeurt het. Ja klopt, dit is onze opstelling en alles staat al klaar. Veiligheid voorop. Ja, heel goed van je. Druk maar op het knopje en dan gaan we schieten. Op deze knop? Ja. Okee, komt 'ie. Drie, twee, een. Oh. Ja, gelukt! Maar wat is er dan precies gebeurd? Ja, dat zal ik je nou laten zien. Met het blote oog gaat het te snel om te zien, maar we hebben hier de hogesnelheidscamera en die kan het wel opnemen. Oh, heel goed. Doordat die laser daar de vloeistof raakt ontstaat er een belletje. En je kan zien dat 'ie uitzet. Ja. En dan zie je hier dus de vloeibare waterstraal. Ja. En hier rechts hebben we de huid. Dus daar komt 'ie er echt gewoon in. Ja. Okee, dus wat hier gebeurt, dat gebeurt zometeen in dit apparaat? Ja, precies. Tot die tijd wordt er flink doorgetest door Diana en moeten wij gewoon leren omgaan met onze prikangst. Maar gelukkig kun je wel in de wachtkamer spelletjes spelen om die angst een beetje te verminderen. En wij testen nog even door, denk ik. Zullen we nog een keer afvuren? Ja, is goed. Bril op, daar gaat 'ie. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20066891 154.88 444 2023-06-19T13:33:14+00:00 yes no onderzoek vaccin https://schooltv.nl/video-item/hoe-wordt-een-tattoo-gezet-trillende-naaldjes-laten-inkt-achter-in-de-huid 2024-01-04T13:10:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40869.w613.r16-9.96856b0.webp Hoe wordt een tattoo gezet? | Trillende naaldjes laten inkt achter in de huid Vroeger was een tatoeage echt iets voor zeelieden, soldaten en zelfs bij de mummies zijn tatoeages gevonden. Maar tegenwoordig hebben heel veel mensen een tattoo, mannen en vrouwen. Dit is de studio van Sophie Timmer. Zij heeft naast paarden ook een studio waarin ze tatoeages zet. En dan vooral medische tatoeages. Ha Sophie. Oh wauw! Hai. Je bent al met een design bezig. Ja, ik ben bezig met een bloem. Kijk, oh, die heb je ook op je arm. Ja. Heel mooi. Is dit de eerste stap van een van een tatoeage? Hoe gaat dat eigenlijk als je een tatoeage wil? Nou, je hebt meerdere opties. Voor de wat grotere tatoeages wordt vaak gebruik gemaakt van een iPad. Ik vind het fijn om gewoon met pen en papier, potlood en papier zelf te tekenen en het uit de hand te doen. En wat gebeurt er vervolgens? Nou, als je dan het ontwerp klaar hebt, dan zet je de schets over op carbonpapier. Daar maak je een afdruk van op de huid en dan kan je dus eventjes in de spiegel kijken of 'ie mooi zit of niet. Eventueel nog verplaatsen. En daaroverheen zet je je tattoo. Dan is het een kwestie van lijntjes overtrekken. Wil je 'm aan de bovenkant of aan de binnenkant van je onderarm? Eh, aan de bovenkant, hier denk ik, een beetje hoog. Ja, zoiets. Ja? Perfect. Ik ga eerst even je arm goed ontvetten en desinfecteren. Dan pakken we nu het product dat ervoor zorgt dat het stencil goed blijft staan. Zo, schoongemaakt, ingesmeerd. Kijk. Gaaf hoor! En wat is nu de volgende stap? Nu gaan we tatoeëren. Oh, maar ik wil eigenlijk geen tatoeage. We gaan 'm lekker op oefenhuid zetten, dan kan je zien hoe het allemaal in z'n werk gaat. Ok, ja goed, deal. En waar begin je nou mee, Sophie? Nou, je begint eigenlijk altijd met het lijnwerk. Oh ja. Vervolgens de donkere schaduwen en je eindigt altijd met je lichte kleuren. Dus in het tatoeëren werk je altijd van donker naar licht. En hoe werkt het nou eigenlijk? Het apparaat zorgt ervoor dat de naaldjes heen en weer trillen. Die zitten in het kopje. En wat doen die naaldjes dan precies? Die naaldjes prikken in de huid en die zorgen ervoor dat op het moment dat ze in de huid zitten, inkt achterlaten. Gebruik je dan voor een tattoo waar ze altijd dezelfde naald? Nee, als je een wat scherpere lijn wil maken, dan pak je een kopje met wat minder naaldjes. Nu gebruik ik bijvoorbeeld een driepuntsnaald. Zo meteen wil ik gaan schaduwen en dan pak ik een wat grotere naald. Dan pak ik een zevenpuntsnaald. Oh, je tovert 'm echt tevoorschijn! Wel gaaf hoor! Van design tot op... Nou ja, het latex. Ja. Echt gaaf! Ik ben blij dat 'ie niet echt op mijn arm staat, maar ik ben wel echt heel nieuwsgierig geworden. Hoe voelt het nou om getatoeëerd te worden? Nou, we kunnen zo meteen even een schone naald pakken, dat we die eventjes droog bij jou tatoeëren. Dat je even het gevoel kan ervaren. Dus zo krijg ik geen tatoeage, maar wel het gevoel. Ja, we tatoeëren zonder inkt. Dat wil ik. Okee. Ik vind het toch best spannend. Okee, voor het gevoel. Voor het gevoel. Ja, alles voor de wetenschap. Oh... Het valt wel mee, maar het is toch een beetje vervelend. Ah, ah. Stop maar. Oh, ik krijg helemaal zweethandjes ervan, ik word een beetje brr. Maar het is niet dat ik uit de stoel schiet van de pijn. Het valt eigenlijk wel mee. Nee, maar je hebt nu 3 seconden gehad. Er zijn mensen die vier, vijf uur achter elkaar zitten voor een grotere tattoo. Da's niks voor mij, ja. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20066895 237.76 2461 2023-06-19T14:35:18+00:00 yes no tatoeage https://schooltv.nl/video-item/hoe-wordt-een-medische-tattoo-gezet-3d-tekening-op-de-huid-als-reconstructie-na-een-operatie 2024-01-04T13:10:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40870.w613.r16-9.862d2aa.webp Hoe wordt een medische tattoo gezet? | 3D-tekening op de huid als reconstructie na een operatie Hier in dit ziekenhuis worden alleen vrouwen behandeld met borstkanker. Als ze klaar zijn met een behandeling en ze missen soms een borst, dan kan die hier weer worden gemaakt. Maar dan heb je nog geen tepel. En dat is wat Sophie doet. Die gaat hier een 3D-tepel maken. Als er al een tepelreconstructie is gemaakt, dan moet ik me een beetje houden aan de plek die ze daarvoor verzonnen hebben. Ja. Mooi. Ja. Vind je het spannend om hier te liggen zo? Ja, eigenlijk wel heel erg spannend. Heb je al eens eerder een tatoeage laten zetten? Nee, nooit. Dus dit is je eerste tatoeage. En denk ik ook de laatste. Wat is er precies met je borst of met je borsten gebeurd? Ik heb borstkanker gehad en daardoor heb ik aan beide kanten laten verwijderen en zijn nieuwe borsten gereconstrueerd met beenweefsel. En hoe vind je dat, dat je naast nieuwe borsten nu ook nieuwe tepels krijgt? Super! Da's echt de kers op de taart. Letterlijk hè. Ja, dat is wel zo ja. En een afsluiting van een heel traject. Ja. Voel je iets? Ik voel iets trillen. Trillen, ja. Meer verneem ik niet. Nou, ik ben al heel veel aan het doen, dus meer dan dit gaat het niet worden. Het lijkt wel alsof die tepel al echt een stukje naar voren komt. Ja, en dat is dus, dat kan je 3D noemen. Eigenlijk is 3D-tekenen of schilderen of verven niks anders dan het werken met licht en schaduw. Dan kan je dus die optische illusie zo krijgen dat het lijkt alsof die tepel er wat meer op komt te liggen. Het is echt magisch om dit te zien gebeuren. Wat een bijzonder werk heb jij, Sophie! Ja, leuk hè? Ik heb echt het leukste werk van het hele ziekenhuis. Durf je naar beneden te spieken, dat je de ene wel ziet en de ander niet, dat je even het verschil kan zien? Ja. Het is net alsof 'ie dan gewoon omhoog komt hè. Ja, dat is ook zo. Is dat nou lastig, Sophie, om een tepel te tatoeëren? Het allerlastigste zit 'm in dat je niet op gewone gezonde huid aan het tatoeëren bent. Dan merk je gewoon dat je op littekens aan het werk bent en dat je daar rekening mee moet houden. Moet je dan ook heel veel verstand hebben van huid? Ik heb de luxe dat ik van origine huidtherapeute ben, dus ik heb al heel veel met huid gewerkt voordat ik ging tatoeëren. En ik merk wel dat ik daar wel heel veel kennis nog vandaan haal. Ga je nu anders naar jezelf kijken in de spiegel denk je? Nee, dat denk ik niet. Ik denk wel dat ze minder opvallen. Als je jezelf in de spiegel ziet, kijk je niet altijd naar je borsten. En als die niet helemaal af zijn, doe je dat wel. Ja. Ja. Wat een verschil. Ik vind het supermooi. Ja! Goed zo, helemaal top. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20066897 187.392 1154 2023-06-19T15:19:03+00:00 yes no tatoeage https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wat-is-polarisatie 2024-04-25T08:55:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40871.w613.r16-9.a5f4ee6.webp Wat is polarisatie? | Clipphanger Onze mooie maatschappij is ontzettend divers. Toch kan het gebeuren dat er groepen tegenover elkaar komen te staan. Als de tegenstellingen tussen die ‘polen’ steeds groter worden, noem je dat ‘polarisatie’, en dat rijmt op frustratie én confrontatie. Het verschil tussen de polen kan ‘m zitten in welvaart, opleiding, politieke kleur - of een specifiek onderwerp zoals vaccineren, stikstof of bananen. De twee uitgesproken polen laten steeds meer van zich horen, waardoor het ‘stille midden’ zich gedwongen voelt om een kant te kiezen. En als je dat gedaan hebt, kom je ook nog eens in een filterbubbel: op de socials hoor je alleen nog je eigen mening terug. En voor je tot 10 kan tellen, is het rellen. Polarisatie wordt vaak als negatief gezien: het drijft mensen uit elkaar, kweekt wantrouwen en maakt het moeilijker om compromissen te sluiten. Maar veel sociale veranderingen zijn juist door polarisatie tot stand gekomen. Denk aan vrouwenrechten, afschaffing van de slavernij, en de verplichting om minstens 1 banaan per dag te eten. Banaandrammer! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20066185 84 2392 2023-06-21T22:00:00+00:00 yes no mening discussie https://schooltv.nl/item/komkommers 2025-07-29T07:13:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/11000/images/11575.w613.r16-9.b032f3a.png Wat is komkommertijd? | Quiz over komkommertijd De zomer is komkommertijd! Maar wat weet jij eigenlijk van komkommers? Test je kennis in de quiz. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 1476 2023-06-21T06:16:00+00:00 yes no zomer nieuws groente https://schooltv.nl/video-item/wie-was-anton-de-kom-surinaamse-held 2025-03-11T10:01:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40873.w613.r16-9.254e014.webp Wie was Anton de Kom? | Surinaamse held Anton de Kom werd geboren in Suriname in 1898. De slavernij was afgeschaft, maar het land was toen nog wel een kolonie van Nederland. Dat betekent dat Nederland de baas speelde over Suriname. Daarom kreeg Anton als kind alleen les over de Nederlandse geschiedenis en niet over de Surinaamse. Dat vond hij heel raar. Toen hij ouder werd, wilde hij daar iets aan doen. Hij schreef artikelen en gaf lezingen over ongelijkheid, de slavernij en racisme en over hoe Nederland de baas speelde over zijn land en hoe oneerlijk dat was. Anton wilde dat zoveel mogelijk mensen in Suriname en Nederland daarover hoorden. Ook begon hij een adviesbureau en gaf hulp aan mensen die bijvoorbeeld door hun baas niet goed werden behandeld. Maar daar was niet iedereen blij mee. Hij werd door Nederlanders gevangengezet en weggestuurd uit Suriname. Hij moest verplicht naar Nederland. Anton de Kom is vooral bekend geworden met zijn boek 'Wij slaven van Suriname'. Hij was daarmee de eerste Surinamer die de geschiedenis van zijn land beschreef. Hij wordt nu gezien als een belangrijk persoon in de geschiedenis en een Surinaamse held. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20067154 72.76 2383 2023-06-21T08:19:17+00:00 yes no Suriname racisme schrijver Anton de Kom https://schooltv.nl/video-item/wat-is-het-internationaal-strafhof-een-rechtbank-voor-de-hele-wereld 2024-01-04T13:10:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40874.w613.r16-9.3cfb57f.webp Wat is het Internationaal Strafhof? | Eén rechtbank voor de hele wereld Deze gevangenis is alleen voor grote oorlogsmisdadigers. De United Nations Detention Unit in Den Haag. Het is een internationale gevangenis, binnen een Nederlandse gevangenis. Verdachten zitten hier vast tot de uitspraak van de rechter. Oorlogscriminelen die moord, genocide en marteling op hun naam hebben staan. De nieuwste verdachte die zich in Scheveningen moet melden? Vladimir Poetin. Het arrestatiebevel tegen de Russische president komt van het Internationaal Strafhof. Zit ook weer in Den Haag. Het is de enige permanente rechtbank ter wereld waar vermeende oorlogsmisdadigers persoonlijk vervolgd worden. Met als doel: de wereld een stukje rechtvaardiger maken. Dat wil toch iedereen? Maar de Amerikanen zien niets in dat Internationaal Strafhof. Eén rechtbank dus voor de héle wereld. Hoe werkt dat? En: heeft het wel nut? Dit is het Internationaal Strafhof uitgelegd. Deze rechtbank is voor veel landen een droom die uitkomt. Kijk maar naar hoe ze de opening van de nieuwe rechtszaal vieren. Want ja, iedereen wil toch gerechtigheid voor slachtoffers van oorlogsmisdadigers? Genocideplegers bestraffen? Zorgen dat zoiets nooit meer gebeurt? Da's makkelijker gezegd dan gedaan. Terug naar het einde van de Tweede Wereldoorlog. Steden liggen in puin, tientallen miljoenen mensen zijn gedood, vaak alleen maar vanwege hun afkomst of levensovertuiging. Voor die gruwelijke misdaden willen landen... gerechtigheid. Maar ja... waar haal je die? Daar is op dat moment nog helemaal geen plek voor. Dus richten de geallieerden de allereerste tijdelijke oorlogsrechtbank op. Het Neurenberg-tribunaal. Met rechters uit Amerika, Groot-Brittannië, de Sovjet-Unie en Frankrijk. Zij bekijken bewijsmateriaal, horen getuigen, ondervragen verdachten. En dan volgt de uitspraak. En zo geschiedde. Voor het eerst bepaalt een rechter dat oorlogs- misdadigers persoonlijk de prijs moeten betalen. En dát principe, dat mensen zelf verantwoordelijk zijn voor hun oorlogsmisdaden, is een belangrijke basis voor latere zaken. Fast forward naar de jaren 90. Het Joegoslavië-tribunaal wordt opgericht, voor misdaden tijdens de bloedige Joegoslavië-oorlogen. En daar blijft het niet bij, want al snel volgt het Rwanda-tribunaal en het Sierra Leone-tribunaal. Die tribunalen bouwen verder op dat Neurenberg-principe. Dat je oorlogsmisdadigers persoonlijk kunt straffen. Maar sommige landen willen méér. De latere tribunalen moeten net zo succesvol worden als dat Neurenberg-tribunaal, maar zijn maar voor één oorlog per keer en ingewikkeld om op te richten. Kan er geen vaste plek komen? Het begin van... de droom. Want stel je voor: één rechtbank voor de hele wereld. Onafhankelijk en tegen de gruwelijkste oorlogsmisdaden. Zodat de wereld een stukje rechtvaardiger wordt. Dat zien de meeste landen wel zitten. Dat leidt uiteindelijk tot het Statuut van Rome. Zo'n 60 pagina's dik waarin landen afspreken dat er zo'n plek komt en hoe die dan moet werken. Deze landen ondertekenen het statuut én erkennen het Strafhof. En kijk: daar zitten een paar machtige landen niet bij. Kom ik zo op terug. Zoals dat gaat met landen die iets met elkaar moeten afspreken duurt het allemaal wel even. Maar in 2002 is het dan zover. Het Internationaal Strafhof is geopend. In Den Haag dus, de stad waar landen al sinds 1900 met elkaar over vrede praten. Het Strafhof behandelt alleen de zwaarste misdaden. Oorlogsmisdaden, want ook in oorlogen gelden regels. Genocide, het uitroeien van bevolkingsgroepen op basis van nationaliteit, etniciteit, ras of religie. En misdaden tegen de menselijkheid, dat zijn bijvoorbeeld aanvallen op burgerbevolking. En die moeten dan gepleegd zijn in een land dat meedoet aan het Strafhof. Óf door een verdachte die uit zo'n land komt. Een zaak lijkt in veel opzichten op een normale strafzaak. Met drie rechters, een beschuldigde en de aanklager: Karim Khan. Hij heeft drie manieren om een onderzoek te starten. De eerste: op verzoek van een deelnemend land. Zij kunnen een zaak indienen als vervolgen in hun eigen land niet lukt. De tweede kan via de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. 15 landen stemmen dan of er een onderzoek komt. Belangrijk detail: als één van de landen met vetorecht tegenstemt, gaat het sowieso niet door. Tot slot kan de aanklager ook zélf een vooronderzoek starten. Maar alleen onder strenge voorwaarden en met toestemming van een rechter. Oké, een wereldwijde rechtbank voor een rechtvaardige wereld. Zeg nou eerlijk: dat is toch ook een fantastische droom? We zijn nog niet klaar joh. Wakker worden, Dennis! O ja, sorry, ik liet me even meeslepen. Thanks. Want voorlopig lijkt een geslaagd Strafhof inderdaad nog een droom. Zoals ik al zei: machtige landen doen vanaf begin af aan niet mee. Waaronder China, India, Israël en de Verenigde Staten. Rusland trekt in 2016 zijn handtekening onder het statuut in omdat vanaf dan Oekraïne het Strafhof erkent en een onderzoek naar de Russische inval op de Krim wil. Zien de Russen niet zitten. De Amerikanen zijn nooit fan geweest van het Strafhof. Geen sprake van, zeggen de Amerikanen. Desnoods halen we eventuele Amerikaanse verdachten met geweld weg uit Den Haag. Zij zijn bang dat hun tegenstanders het Strafhof gebruiken om Amerikaanse militairen, die overal ter wereld zitten, te straffen. Daar maakten ze zelfs een aparte wet voor. De The Hague Invasion Act. Of, zoals 'ie officieel heet: American Service-Members' Protection Act. Daarin staat dat ze alle mogelijke middelen mogen gebruiken om Amerikaanse burgers te bevrijden als een internationaal Strafhof hen oppakt. Amerikaanse tanks zullen niet zo snel Den Haag binnenrollen. Maar het land greep al wel in door aanklagers van het Strafhof met sancties aan te pakken. Omdat zij onderzoek wilden doen naar oorlogsmisdaden in Afghanistan waar de Verenigde Staten jarenlang vochten. En ook landen als Rusland en China zeggen: kom niet aan onze mensen. Dat maakt het toch lastig om voor de héle wereld een rechtbank te zijn. Sowieso is het Strafhof afhankelijk van de landen die meedoen. Ze hebben bijvoorbeeld geen eigen arrestatieteam om verdachten naar Den Haag halen. Landen moeten een verdachte zelf uitleveren. En dat kan héél lang duren. Zo wacht het Strafhof al bijna 18 jaar op de Oegandese strijder Joseph Kony. Die verdacht wordt van onder meer moord, slavernij en verkrachting. Komt nog eens bovenop dat bewijs verzamelen heel lastig is en het om grote misdaden en dus lange onderzoeken gaat. Dat verklaart misschien dat het aantal veroordelingen niet zo hoog ligt. Die zijn op één hand te tellen, in bijna twintig jaar tijd. En gaan bijna alleen maar over Afrikaanse zaken. In 2016 zeggen sommige Afrikaanse landen: 'dat Strafhof, daar kappen we mee'. En het laatste waar het Strafhof op zit te wachten is mínder landen die meedoen. Oké, hoe zit het dan met die nieuwste verdachte van het Strafhof? Vladimir Poetin. Er is heel veel te zeggen over zijn rol bij de oorlog in Oekraïne, maar het Strafhof zegt nu: Wij hebben bewijs van een concrete oorlogsmisdaad. Het deporteren van minstens zesduizend Oekraïense kinderen naar Rusland. En daarvoor willen ze hem naar Den Haag halen. Maar of hij ooit in deze gevangenis of deze rechtszaal verschijnt...? Kleine kans. Rusland erkent het hof niet eens. En de vicevoorzitter van de Russische Veiligheidsraad heeft heel andere plannen met dat arrestatiebevel en fantaseert zelfs over een bom op Den Haag. Dus: heeft dat arrestatiebevel eigenlijk wel zin? Nou, het heeft in ieder geval gevolgen. Poetin kan niet zomaar meer naar Nederland of andere lidstaten van het Strafhof. Want in theorie kunnen ze hem daar oppakken en uitleveren. Of ze dat ook echt doen? Hongarije heeft al gezegd van niet. En eerder leverden landen een voortvluchtige die in hun land was, ook niet uit. President Bashir van Soedan bijvoorbeeld, die kon gewoon naar Nigeria voor een conferentie. En ook weer zonder problemen naar huis. Het arrestatiebevel tegen Poetin moet hem óók afschrikken. Om te stoppen met het deporteren van kinderen naar Rusland. Dus, zeggen experts: het is ook een symbolische stap. En zeg nooit, nooit. Kijk maar naar de Servische Milosevic. Die kreeg in 1999 een arrestatiebevel voor het Joegoslavië-tribunaal aan zijn broek. Het leek ondenkbaar dat hij ooit gearresteerd werd. Maar na zijn aftreden kon dat ineens wél. Dan worden ze uit de auto gehaald en naar hun kamer gebracht in het tribunaal dat afgesloten is. Daar is bewaking bij. De eerste president, de eerste ex-president die ooit voor een internationaal gerecht verschenen is. En uiteindelijk overleed hij hier, in de Scheveningse gevangenis. Oké. Het is ooit begonnen als een soort droom voor een rechtvaardigere wereld. Maar of deze rechtbank daarvoor kan zorgen? Tja. Bedankt voor het kijken en tot de volgende. Doei! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20067177 689.834 1465 2023-06-21T12:10:01+00:00 yes no rechtbank oorlog https://schooltv.nl/video-item/hoe-ga-je-om-met-als-als-je-vader-een-spierziekte-heeft 2024-01-04T13:10:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40875.w613.r16-9.c77e310.webp Hoe ga je om met ALS? | Als je vader een spierziekte heeft ALS werd onder andere bekend door de Ice Bucket Challenge. Mensen gooiden dan een emmer met ijskoud water over zichzelf of over iemand anders heen en maakten dan geld over naar een ALS-organisatie. Marion, jij doet onderzoek voor het ALS-centrum, dus jij hebt deze challenge vast al gedaan? Nee, eigenlijk niet. Niet? Nou, dat kan natuurlijk niet. Koud hè. Ja, best wel. Oh, leef je nog? Zo, even warm worden. Hoe vaak komt ALS voor? In Nederland leven zo'n 1500 mensen met ALS en er komen elk jaar rond de 500 mensen bij. En eenzelfde aantal overlijdt ook elk jaar aan de gevolgen van de ziekte. En zijn er medicijnen voor? Er is helaas nog geen medicijn. Er wordt wel heel veel onderzoek gedaan om een medicijn te vinden dat deze ziekte kan stoppen of genezen. En kan iedereen het krijgen? Bij kinderen komt het niet voor. ALS komt iets meer voor bij mannen dan bij vrouwen. Het ontstaat meestal tussen de veertig en de zeventig jaar. En waar gaat jouw onderzoek precies over? ALS is een hele heftige ziekte. Die treft het hele gezin, dus ook de kinderen. Wij hebben verschillende ouders en kinderen geïnterviewd en gevraagd hoe zij met deze ziekte omgaan. En daaruit kwam naar voren dat ouders en kinderen het soms best lastig vinden om het daar met elkaar over te hebben. Ja. En daarom hebben wij onder andere filmpjes en een stripboek voor kinderen gemaakt. Om dat praten over ALS toch een stukje makkelijker te maken. Wat goed. Was je als clown verkleed he. Nee, als Bob de Bouwer. Ja, Bob de Bouwer en ik was Mega Mindy. Dat was precies een jaar nadat we de diagnose hadden. En toen zijn we naar het strand gegaan met een picknick. En toen hebben jullie nog heel lang in de zee gezwommen... Ja, want die zee was gewoon warm. Ja. Papa ging heel veel jeu de boules met jou oefenen. En jij vond dat zo leuk, jij deed dat de hele dag. Hoe ga je ermee om als gezin? Uhm, nou. Ja, we proberen zoveel mogelijk gewoon door te leven. Dus de kinderen gaan lekker naar school, lekker sporten. En moet je een drempel over om over de ziekte te beginnen? Ja, ik wel. Ik heb dat ook omdat ik heel erg met m'n persoon zelf bezig ben. Dat ik me niet altijd bewust ben wat voor een impact het op de kinderen heeft. Lekker stappen. Ja. Onze kinderen stellen er niet heel makkelijk uit zichzelf allerlei vragen over. Ik zie het wel als mijn taak om extra alert te zijn en te checken, ‘Hee, gaat het goed met je? Hoe voel je je? Zijn er vragen?’ En de een is ook wat stiller en heeft minder behoefte om erover te praten. En de ander heeft dan weer meer behoefte om erover te praten of gewoon even een knuffel te krijgen en even niks. Thuis praten er wel zeker vijf keer per week over denk ik. Dus... En vind je dat fijn om daarover te praten? Ja, zeker. Je bent weer even je gevoelens kwijt en je weet dat andere mensen meedenken. Zo kwam dus ook de vraag ineens van Mink: Is het besmettelijk? Och ja. En dan denk je, jeetje, zit je daar nou over na te denken? Nee, het is niet besmettelijk. Gaat er dan op zo'n moment als deze ook al door je heen, ja, er komt een moment dat ik er misschien niet meer bij ben. Ja, da's moeilijk, maar da's eigenlijk een feit vanaf het begin. Dat je afscheid gaan nemen. Het is het hele proces. Het is niet zo dat ik, als ik dadelijk overleden ben, dat dan pas de rouw begint. Die is eigenlijk nu al begonnen. Denk je wel eens na over het einde? Nee. Over hoe het zou moeten eindigen of gaat eindigen? Nee, nee, dat doe ik niet. Ik wil het gewoon nog leuk hebben en... ja. Af en toe. Niet zo vaak, ik word er wel verdrietig van. Ja, natuurlijk. Dus ja. En dan probeer ik er soms gewoon niet aan te denken. Want dat is wel iets moois toch? Jullie zijn allemaal leuke dingen gaan doen met elkaar. Ja, we zijn naar Amerika geweest, we hebben een mooie reis gemaakt. Het was allemaal heel leuk. We hebben een mooi motto, toch? Ja, elke dag een beetje vieren. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20067362 336.064 603 2023-06-22T09:15:26+00:00 yes no spieren ziek ziekte ALS https://schooltv.nl/video-item/wat-is-als-een-spierziekte-waarbij-de-spieren-langzaam-uitvallen 2024-01-04T13:10:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40876.w613.r16-9.0365c69.webp Wat is ALS? | Een spierziekte waarbij de spieren langzaam uitvallen Kijk, hier moet het zijn. Hee jongens! Zo, gezellig! Waar gaan we naartoe? Naar de speeltuin? Naar de speeltuin? Oké, en waar zijn papa en mama? Ja, die komen achterom. Die kunnen hier niet langs. Daar zijn ze. Welke kant gaan we op, jongens? We gaan die kant op. Die kant op. Ja. Igor heeft amyotrofische laterale sclerose, oftewel ALS. Deze ziekte zorgt ervoor dat zijn spieren steeds zwakker worden en geleidelijk uitvallen. De zenuwen sturen je spieren aan. Bijvoorbeeld als je je hand in de lucht wil steken. Dan gaat je hand in de lucht. Dat zeggen de zenuwen tegen je spieren. Maar bij mij is de connectie tussen de zenuwen en de spieren een beetje aan het wegvallen. En dat is bijvoorbeeld met m'n duim. Iedereen heeft hier een spier lopen naar z'n duim toe. En die spier is weg. Dat komt door de zenuw die de spier aanstuurt, die zegt, ja, ik doe niks meer. En dan denkt de spier: ja, maar dan kan ik niet blijven leven. Dus de spier sterft af. Zo noemen ze dat. M'n duim, linkerhand, m’n arm werden snel zwakker. Ja, toen merkte ik eigenlijk ook al snel mijn longen. Je hoort het aan m’n praten. Ik heb niet zo veel volume meer, dat komt doordat mijn longen niet meer zo goed zijn als vroeger. Want dat heeft ook te maken met die spieren? Je ademhalingsspieren ofzo? Ja. Igor, ging je vroeger dan met ze mee dat parcours over? Oh ja, ik heb daar zo vaak gestaan. Die jongens vasthouden, stap voor stap. En nu zit ik met verbazing te kijken hoe soepel ze er overheen gaan. Dit is een zorgunit. Een zorgunit? Ja. Die hebben ze speciaal hier neergezet. Ja. Waarom? Omdat papa ziek is. Aha, dus dit is eigenlijk bedoeld zodat papa gewoon beneden kan slapen? Ja. Zo, je weet precies hoe het werkt. Dus daar kan je wel goed mee ademhalen, toch? De wc. Wat is dit? Dat is hier het allerleukste. Dan maak ik jou nu los. Hij heeft hem nog nooit gebruikt. Jij bent de enige die deze al gebruikt heeft. Ja, want als hij helemaal niet meer kan lopen, dan gebruikt hij dit. Dan gebruikt hij dit. Het laatste half jaar heb ik zorg aan huis. Er zijn zoveel dingen waar ik nu al hulp bij nodig heb, wat ik de eerste twee jaar niet had. Doe maar erover. Ja, prima. Dat dacht ik. Wil jij ‘m in m'n mond steken, dan... Ja, is goed. Komt ‘ie. Toch vind ik het leuk om toch een feest te geven, lief. We zijn toch tien jaar getrouwd. Ja, het hele jaar nog. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20067363 223.466 2218 2023-06-22T09:33:50+00:00 yes no spieren ziekte ziek ALS https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wat-zijn-koolhydraten 2024-04-25T08:55:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40877.w613.r16-9.df97422.webp Wat zijn koolhydraten? | Clipphanger Je lichaam komt op verschillende manieren aan energie: uit eiwitten, vetten, en ook KOOLHYDRATEN. Die zitten in allerlei voedingsmiddelen zoals brood, aardappels, rijst, pasta maar ook in bonen, melk, fruit, snoep en jippie de pippie: een lekker chippie. Koolhydraten zijn te onderscheiden in suiker, zetmeel en vezels. Suikers gaan vrijwel meteen je bloedbaan in als bloedsuiker. Dit wordt verbrand door je weefsels. En hierbij ontstaat energie voor jouw lichaam. Zetmeel heeft eerst nog even een zetje nodig. In je darmen wordt zetmeel omgezet in glucose. Zo zorgt het voor een langduriger afgave van energie. En als derde koolhydraat de o zo belangrijke vezels. Die verlagen je cholesterol, geven een lekker vol gevoel én ze helpen je darmen een handje. Pfffffrt! Sommige koolhydraten zijn beter dan andere. Gezondere keuzes zijn volkorenbrood, havermout, groente en fruit. Eh, mag ik een portie volkoren havermoutfruitfriet? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20067391 87.52 5385 2023-06-29T08:00:00+00:00 yes no koolhydraat eten energie https://schooltv.nl/video-item/kinderen-voor-kinderen-vakantie-in-de-tuin 2024-04-09T12:49:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40878.w613.r16-9.adb4eb0.webp Vakantie in de tuin | Kinderen voor Kinderen He! Ik ben lekker op vakantie Loop in de tuin, zet m'n tentje op Hoe moet dat ook alweer? Ik krijg meteen ruzie met m'n tentenstok Maar het lukt me de tiende keer Pak m'n luchtbed en pomp hem op En m'n strandbal ligt al klaar Bel m'n allerbeste vrienden op En ja ze komen eraan De zandbak is het strand Het zwembad is de zee Mijn camping is geopend Neem al je vrienden mee Ben op vakantie, vakantie Vakantie in de tuin Ik hoef niet ver te vliegen Want ik ben hier al op reis Ben op vakantie, vakantie Vakantie in de tuin Geen Rome of Parijs Maar m'n eigen paradijs Middenin de nacht Hoor een geluid Maar weet niet wat het is Ben een beetje bang maar ik ga eruit Om te kijken wat het is Ik doe m'n zaklamp aan en ik schrik me rot En denk hey wat is dat? Daarna schiet ik keihard in de lach Want het was maar gewoon een kat De zandbak is het strand Het zwembad is de zee Mijn camping is geopend Neem al je vrienden mee Ben op vakantie, vakantie Vakantie in de tuin Ik hoef niet ver te vliegen Want ik ben hier al op reis Ben op vakantie, vakantie Vakantie in de tuin Geen Rome of Parijs Maar m'n eigen paradijs Ik ben lekker op vakantie In m'n eigen paradijs Ik ben lekker op vakantie Nee ik hoef m'n koffers niet te pakken En dat komt me wel goed uit Want als het weer dan tegenzit Dan blijf ik lekker thuis Ben op vakantie, vakantie Vakantie in de tuin Ik hoef niet ver te vliegen Want ik ben hier al op reis Ben op vakantie, vakantie Vakantie in de tuin Geen Rome of Parijs Maar m'n eigen paradijs Ik ben lekker op vakantie In m'n eigen paradijs Ik ben lekker op vakantie Ben op vakantie, vakantie Vakantie in de tuin Ik ben lekker op vakantie In m'n eigen paradijs https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_BV_20067931 185.834 3356 2023-06-27T09:07:15+00:00 yes no vakantie zingen https://schooltv.nl/video-item/boek-in-beeld-jaguarman-van-raoul-de-jong 2025-07-01T08:37:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40879.w613.r16-9.a31a0c6.webp Jaguarman van Raoul de Jong | Boek in beeld Jaguarman van Raoul de Jong. Hij groeit op met zijn Nederlandse moeder, maar na 28 jaar afwezigheid waait ook de Surinaamse vader van Raoul de Jong zijn leven in. Vader is gelovig, de Heer is overal, zegt ‘ie. Raoul beseft dat ‘ie weinig van de Surinaamse geschiedenis weet. Z'n vader vertelt hem dat de plantage van zijn familie al jaren verlaten is omdat onze voorouders slechte dingen hebben gedaan. Ze deden aan voodoo, of zoals dat in Suriname heet, winti. Eén voorvader kon zichzelf met krachten van de duivel veranderen in een tigri, een jaguar. Alsjeblieft zoon, zegt z'n vader, laat het met rust. Maar een medicijnman die zichzelf kon veranderen in het krachtigste dier van de Amazone... Het beeld laat Raoul niet meer los. Hij gaat op zoek naar schrijvers die vertellen hoe de geschiedenis van Suriname voor zijn voorvaderen is geweest. En hij gaat op zoek naar de Jaguarman. ‘Tussen de planten vlogen vogels van blad naar blad, van boomtop naar boomtop. Paarsblauwe vogels, rood-zwarte vogels, overwegend blauwe vogels met gele, oranje en groene veren. Ze kraakten, klaagden, floten, zongen de hele dag door, ook ‘s nachts. En onder die vogels over de straten, tussen de planten, uitgedost in felgekleurde kleren, liepen mensen die waren als de bloemen in de bomen. Mensen die de uitkomsten waren van de vreemde gevechten die hier op deze grond in de schaduw van deze bomen waren uitgevochten.’ Raoul leert steeds meer over de Surinaamse geschiedenis van slavernij en onderdrukking. Om te weten welk verhaal je wilt vertellen, moet je eerst weten in welk verhaal je leeft, schrijft hij. Weet hoe mooi je bent en vergeet niet te dansen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20068324 109.674 518 2023-06-29T13:44:55+00:00 yes no literatuur boek https://schooltv.nl/video-item/wat-gebeurt-er-met-statiegeld-blikjes-omsmelten-tot-nieuwe-blikjes 2024-01-04T13:10:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40880.w613.r16-9.2d95f02.webp Wat gebeurt er met statiegeldblikjes? | Omsmelten tot nieuwe blikjes Statiegeld zit op veel glazen en plastic flesjes en sinds april dit jaar ook op blikjes. Statiegeld. Wat op blikjes? Op blikjes? Inleveren kan op veel plekken, zoals supermarkten, maar ook op sommige scholen of bij je sportvereniging. Het moet ervoor zorgen dat mensen geen blikjes meer op straat of in de natuur weggooien. Je stopt we in de automaat. Wel zorgen dat die heel blijft, want kapotte blikjes kan de automaat niet herkennen. En dan gaat je blikje in dit soort grote zakken met alle andere blikjes en flesjes die mensen inleveren. En die zakken gaan dan weer naar een speciaal bedrijf voor blikjes en flesjes. Daar worden alle blikjes en flesjes geteld, gesorteerd en samengeperst in grote blokken. En die blokken gaan bij een recyclingbedrijf de oven in om ze om te smelten. Zo kunnen er weer nieuwe blikjes van gemaakt worden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20068244 59.477 3168 2023-06-29T08:50:00+00:00 yes no blik recyclen geld https://schooltv.nl/video-item/wat-is-de-hadj-bedevaartstocht-naar-mekka 2024-01-04T13:10:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40881.w613.r16-9.43cd068.webp Wat is de hadj? | Bedevaartstocht naar Mekka Het is voor de meeste moslims de belangrijkste reis van hun leven de hadj. Tijdens deze bedevaartstocht komen ieder jaar miljoenen moslims naar Mekka, want het is de bedoeling dat iedere moslim dit minimaal één keer in zijn of haar leven doet. Tenzij je niet genoeg geld hebt om te reizen of ziek bent. Mekka is een grote stad in Saoedi-Arabië. Het is voor moslims een heilige stad en hier bij de Grote Moskee staat deze kubus, de Kaäba. Onderdeel van de hadj is dat moslims zeven keer rond de Kaäba moeten lopen en ook dit jaar zijn er miljoenen mensen tegelijk die dat doen. Ook sommige kinderen gaan mee. Er zijn denk ik wel 3 miljoen mensen. De drukte is moeilijk met dit warme weer. In de Kaäba zit een heilige zwarte steen die volgens de islam uit het paradijs komt. Veel mensen hopen daarom die steen aan te kunnen raken. De hadj duurt in totaal vijf dagen. Moslims voeren dan nog meer rituelen uit die bij het geloof horen en ze bidden samen. Ik bid voor meer veiligheid en rust voor moslims. De hadj begint vlak voor het offerfeest en dat wordt ook in Nederland gevierd. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20068243 92.48 7712 2023-06-29T08:49:38+00:00 yes no islam moslim Saoedi-Arabië https://schooltv.nl/video-item/wat-is-een-hittegolf-in-nederland-komen-ze-steeds-vaker-voor 2024-01-04T13:10:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40882.w613.r16-9.449fbcb.webp Wat is een hittegolf? | In Nederland komen ze steeds vaker voor Eerst maar even wat is een hittegolf? Nou, het ligt eraan waar je woont. En hittegolf in landen waar het vaak koud is, vinden ze in warme landen heel normaal. In Nederland zeggen we als het vijf dagen achter elkaar 25 graden is, waarvan tenminste drie dagen de temperatuur boven de dertig graden is, dan is het een hittegolf. Vroeger was dat nog zeldzaam. Zoiets gebeurde bijna nooit. En nu om te beginnen de tropische toestanden in ons land. Het kwik stijgt nog steeds. Dames en heren. Uniek zo typeren de meteorologen de temperaturen die Nederland plotseling in hun greep hebben. Maar nu komen hittegolven steeds vaker voor. Dat komt omdat het op aarde warmer wordt. Een hittegolf kan op verschillende manieren ontstaan, maar je hebt altijd heel warme lucht nodig. Bij ons is dat eigenlijk alleen maar in de zomer. In Nederland kan er een hittegolf ontstaan als het in Noord-Afrika en Zuid-Europa heet is en die warme lucht onze kant op komt. Een hittegolf is altijd in het nieuws omdat het gevaarlijk kan zijn, vooral voor kwetsbare mensen zoals ouderen en jonge kinderen, maar ook mensen die ziek zijn of overgewicht hebben. Als het lang heet is, kun je klachten krijgen als vermoeidheid, concentratieproblemen, duizeligheid en hoofdpijn, maar ook gevaarlijke gezondheidsproblemen zoals uitdroging en oververhitting. Bij een hittegolf kun je het beste veel water drinken en verkoeling zoeken in het water of de schaduw. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20068242 89.984 1490 2023-06-29T08:49:20+00:00 yes no weer hitte warmte zomer https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wat-is-vliegschaamte 2024-04-25T08:54:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40883.w613.r16-9.b8182ee.webp Wat is vliegschaamte? | Clipphanger Sinds de uitvinding van het vliegtuig wordt er elk jaar weer meer gevlogen. Ons eigen Schiphol lijkt tegenwoordig wel een bijenkorf. Da’s goed nieuws voor mensen die goedkoop ver weg willen, maar minder leuk voor het milieu: fossiele brandstoffen raken op, je stoot tonnen CO2 uit, ultrafijnstof maakt de lucht vuiler en omwonenden vinden al dat geronk nou weer niet ultrafijn. ‘Vliegschaamte’ is de speciale term voor het gevoel dat jou bekruipt als je weer ‘s in de rij staat voor de balie voor een weekendje Bali. Balen! Veel mensen vinden dat er best wat minder gevlogen mag worden - vooral door andere mensen. Ze vinden dan ook dat vliegen wel wat duurder mag worden. Zelf kan je ook wat doen aan je vliegschaamte. Kies voor een bestemming dichter bij huis: de zon is toch hetzelfde. Laat het vliegtuig een keer staan, en reis per trein of bus. En de ultieme tip: ga eens wat langer op reis. Zo heb je meer vakantieplezier per gereisde kilometer. Schaam je je nou nog steeds? Gewoon nog even lekker in de zon blijven zitten, dan zie je daar niks meer van. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20068687 80.88 2551 2023-07-12T22:00:00+00:00 yes no klimaatverandering CO2 reizen vakantie https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wie-was-charles-dickens 2024-04-25T08:54:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43598.w613.r16-9.1c4d93d.webp Wie was Charles Dickens? | Clipphanger In 1812 wordt in het Engelse Portsmouth de kleine Charles Dickens geboren. Op zijn tiende verhuist de familie naar Londen, maar dat brengt weinig geluk. De kleine Charles moet in een fabriek gaan werken. Na jaren ploeteren pas kan hij aan de slag als journalist. Daarnaast schrijf hij ook voor zichzelf: bijzondere verhalen, over de tegenstellingen tussen rijk en arm, maar met veel humor. De verhalen van Dickens verschijnen in delen in de krant, met op het eind een cliffhanger, zodat zijn lezers veel zin krijgen in het volgende deel. In boekvorm verschijnen ze ook, onder titels als Oliver Twist, David Copperfield en natuurlijk A Christmas Carol. In dit tijdloze verhaal komt de slechte Scrooge erachter dat gierigheid ook niet alles is. Deze kerstklassieker is elk jaar nog op televisie te zien (en ook te lezen trouwens). Dickens produceert in zijn carrière 15 romans, honderden verhalen, talloze artikelen en ook nog eens 10 kinderen. Na zijn dood wordt de grote schrijver begraven in Westminster Abbey. Daar had die kleine fabrieksjongen alleen maar van kunnen dromen… https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20068733 87.52 2582 2023-12-06T23:00:00+00:00 yes no schrijver Londen kerst https://schooltv.nl/video-item/waar-komen-muggen-op-af-ze-komen-af-op-de-geur-van-mensen 2024-01-04T13:10:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40884.w613.r16-9.3943706.webp Waar komen muggen op af? | Ze komen af op de geur van mensen Veel mensen denken dat muggen afkomen op licht, maar dat klopt niet. Felle lampen trekken wel andere insecten aan, zoals motten. Maar geen muggen dus. Toch weten ze ons altijd te vinden. Dat zit zo. Muggen kunnen goed ruiken. Ze komen af op de geur van mensen, zoals zweet en vooral op CO2. Dat is een gas dat wij uitademen. Daardoor zijn muggen vaker bij je hoofd dan rond de rest van je lichaam. Ook komen ze af op lichaamswarmte. En inderdaad worden sommige mensen vaker gestoken dan anderen. Hoe dat komt, weet Marita Bax. Zij is muggenexpert. Nou muggen kunnen eigenlijk beter ruiken dan dat ze kunnen zien dat sommige mensen die hebben een geur die aantrekkelijker voor muggen is, of muggen, die kunnen die mensen beter vinden. Daardoor worden ze ook meer gestoken. Nog een paar weetjes. Alleen de vrouwtjes muggen steken en ze houden van dit soort water plasjes. Hier leggen ze hun eitjes. Wil je dus zo min mogelijk muggen in je huis hebben, dan moet je zorgen dat er geen stilstaand water in de buurt is. Maar wat nog beter werkt: natuurlijk heel veel middelen die bekend staan als muggenafstotend. Er zijn antimuggenmiddelen en die kun je opdoen en die helpen ook heel goed. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20068902 86.037 673 2023-07-05T12:39:15+00:00 yes no mug insect https://schooltv.nl/video-item/waarom-wordt-keti-koti-groot-gevierd-in-2023-150-jaar-geleden-eindigde-de-slavernij 2024-01-04T13:10:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40885.w613.r16-9.acb418a.webp Waarom wordt Keti Koti groot gevierd in 2023? | 150 jaar geleden eindigde de slavernij Op dit soort bijeenkomsten wordt ieder jaar het slavernijverleden van Nederland herdacht. Maar ook zijn er bijvoorbeeld optochten door de stad. Deze kinderen uit Amsterdam liepen vorig jaar mee. Ik vind het heel goed dat het ook erkend wordt wat Keti Koti is en dat wij het ook meekrijgen. Want ja, zo krijg je toch een stukje van de geschiedenis mee. De dag heet dus Keti Koti. Dat betekent het verbreken van de ketenen. Daarmee worden de kettingen bedoeld waarmee tot slaaf gemaakte mensen werden vastgehouden. Vanaf de zeventiende eeuw gingen Nederlanders, net als andere Europeanen, naar landen in Afrika. Daar stopten ze mensen in hun schepen en vervoerde hen naar andere landen, bijvoorbeeld naar Suriname en de eilanden in het Caribisch gebied waar Nederland toen de baas speelde. Daar werden ze mishandeld en gedwongen om keihard te werken op plantages. De witte handelaren verdienden er veel geld mee. De mensen die moesten werken kregen niets. Ze waren tot slaaf gemaakt. Ze werden slecht behandeld en kregen zware straffen. En veel van hen kwamen om het leven. Nederland deed meer dan 200 jaar aan slavenhandel. Op 1 juli 1863 werd het afgeschaft. Toch moesten tot slaaf gemaakten nog tien jaar gedwongen doorwerken. 1 juli is de dag van Keti Koti. Maar waarom wordt het dit jaar zo groot gevierd? Nou, dat komt omdat het dit jaar 150 jaar geleden is dat de slavernij is afgeschaft. Een jubileumjaar. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20068841 98.389 718 2023-07-05T12:37:24+00:00 yes no slavernij slavenhandel herdenken Keti Koti https://schooltv.nl/video-item/hoe-is-de-tour-de-france-ontstaan-de-grootste-wielerwedstrijd-van-de-wereld 2024-01-16T15:32:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40886.w613.r16-9.76cc19e.webp Hoe is de Tour de France ontstaan? | De grootste wielerwedstrijd ter wereld Snel voorbij razende wielrenners. Valpartijen. En mooie beelden van Frankrijk. Dat is wat je ziet bij de Tour de France, de Ronde van Frankrijk. Het is de bekendste wielerwedstrijd ter wereld en ieder jaar kijken er miljoenen mensen naar. De wedstrijd bestaat al erg lang. 110 jaar geleden werd die voor het eerst gehouden. Het is bedacht door het Franse sport tijdschrift L'Auto. Het blad ging veel over auto en fiets sport, maar het ging niet goed. Ze hadden meer lezers nodig en dus bedachten ze een fotowedstrijd waarbij ze reclame konden maken voor hun tijdschrift. Ze wilden opvallen en dus werd het een wedstrijd van meer dan 2400 kilometer lang. Dat was nog nooit vertoond. De deelnemers reden in hun normale kleding, maar de winnaar kreeg aan het eind een gele trui omdat de bladzijden van het tijdschrift geel waren. Inmiddels is de wedstrijd veel professioneler en zelfs de belangrijkste fiets wedstrijd van de wereld geworden. Degene die alles als snelste fietst, krijgt nog steeds dezelfde prijs. Een gele trui. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20068901 81.706 1004 2023-07-05T12:38:41+00:00 yes no wielrennen Tour de France sport https://schooltv.nl/item/hoe-kwamen-surinaamse-marrons-in-verzet-tegen-slavernij 2024-07-03T11:08:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/11000/images/11865.w613.r16-9.d224e6b.jpg Hoe kwamen Surinaamse marrons in verzet tegen slavernij? | Story over ons slavernijverleden Tijdens de slavernij in Suriname weten sommige tot slaaf gemaakten te ontsnappen. Deze mensen en hun nakomelingen worden marrons genoemd. Hoe kwamen zij in verzet tegen hun plantagehouders? https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 970 yes no slavenhandel slavernij verzet Suriname https://schooltv.nl/item/hoe-is-de-duikboot-ontstaan 2024-07-03T11:08:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/11000/images/11864.w613.r16-9.bb2b679.jpg Hoe is de duikboot ontstaan? | Story over de geschiedenis van de duikboot De duikboot wordt in 1620 uitgevonden door de Nederlandse uitvinder Cornelis Drebbel. Hoe heeft de duikboot zich sindsdien ontwikkeld tot oorlogsmachine en onderzoeksvoertuig? https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 689 2023-07-07T07:52:00+00:00 yes no oorlog schip wetenschap https://schooltv.nl/item/sinds-wanneer-lachen-we-op-fotos 2024-07-03T11:08:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/11000/images/11867.w613.r16-9.67147ad.jpg Sinds wanneer lachen we op foto's? | Story over serieuze portretten en vrolijke kiekjes In de begindagen van de fotografie is het niet normaal om lachend op de foto te staan. Dat verandert wanneer fotografie toegankelijker wordt. Lees er alles over in de story op NPO Kennis. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 472 2023-07-10T07:57:00+00:00 yes no fotografie foto lachen https://schooltv.nl/item/wat-is-aseksualiteit 2024-07-03T11:07:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/11000/images/11862.w613.r16-9.9c3961b.jpg Wat is aseksualiteit? | Story over het niet ervaren van seksuele aantrekkingskracht Als je aseksueel bent, voel je je weinig of niet seksueel aangetrokken tot andere mensen. Net als hetero- of homoseksualiteit is het geen keuze, maar een geaardheid waarmee je bent geboren. Lees er alles over in de story op NPO Kennis. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 962 2023-07-11T07:59:00+00:00 yes no seksualiteit aantrekkingskracht https://schooltv.nl/video-item/kinderen-voor-kinderen-vakantie-in-de-tuin-karaoke 2024-04-09T12:49:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40887.w613.r16-9.18fe9ba.webp Vakantie in de tuin (karaoke) | Kinderen voor Kinderen He! Ik ben lekker op vakantie Loop in de tuin, zet m'n tentje op Hoe moet dat ook alweer? Ik krijg meteen ruzie met m'n tentenstok Maar het lukt me de tiende keer Pak m'n luchtbed en pomp hem op En m'n strandbal ligt al klaar Bel m'n allerbeste vrienden op En ja ze komen eraan De zandbak is het strand Het zwembad is de zee Mijn camping is geopend Neem al je vrienden mee Ben op vakantie, vakantie Vakantie in de tuin Ik hoef niet ver te vliegen Want ik ben hier al op reis Ben op vakantie, vakantie Vakantie in de tuin Geen Rome of Parijs Maar m'n eigen paradijs Middenin de nacht Hoor een geluid Maar weet niet wat het is Ben een beetje bang maar ik ga eruit Om te kijken wat het is Ik doe m'n zaklamp aan en ik schrik me rot En denk hey wat is dat? Daarna schiet ik keihard in de lach Want het was maar gewoon een kat De zandbak is het strand Het zwembad is de zee Mijn camping is geopend Neem al je vrienden mee Ben op vakantie, vakantie Vakantie in de tuin Ik hoef niet ver te vliegen Want ik ben hier al op reis Ben op vakantie, vakantie Vakantie in de tuin Geen Rome of Parijs Maar m'n eigen paradijs Ik ben lekker op vakantie In m'n eigen paradijs Ik ben lekker op vakantie Nee ik hoef m'n koffers niet te pakken En dat komt me wel goed uit Want als het weer dan tegenzit Dan blijf ik lekker thuis Ben op vakantie, vakantie Vakantie in de tuin Ik hoef niet ver te vliegen Want ik ben hier al op reis Ben op vakantie, vakantie Vakantie in de tuin Geen Rome of Parijs Maar m'n eigen paradijs Ik ben lekker op vakantie In m'n eigen paradijs Ik ben lekker op vakantie Ben op vakantie, vakantie Vakantie in de tuin Ik ben lekker op vakantie In m'n eigen paradijs https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_BV_20067944 185.834 742 2023-06-27T09:09:30+00:00 yes no zingen vakantie zomer https://schooltv.nl/video-item/keuringsdienst-van-waarde-in-de-klas-de-prijs-van-laurier 2024-01-04T13:10:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40889.w613.r16-9.266cf0e.webp Keuringsdienst van waarde in de klas | De prijs van laurier Een zakje laurierblaadjes lijkt niet duur, tot je naar de kiloprijs kijkt: die kan oplopen tot wel 850 euro. Hoe komt die prijs tot stand en wie verdient er het meeste aan de pluk van deze smaakvolle blaadjes uit Turkije? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20069080 669.32 2030-07-30T22:00:00+00:00 237 2023-07-07T07:29:06+00:00 yes no prijsvorming https://schooltv.nl/video-item/keuringsdienst-van-waarde-in-de-klas-vierkante-kaas-voor-kaasplakken 2024-01-04T13:10:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40890.w613.r16-9.6642453.webp Keuringsdienst van waarde in de klas | Vierkante kaas voor kaasplakken Wie geen zin heeft om zelf kaas te schaven, koopt in de supermarkt een pakje met kant-en-klare kaasplakken. Maar hoe kan het dat al die plakken haast identiek zijn? De Keuringsdienst gaat op zoek naar de kaas waar die kaasplakken van gemaakt worden en doet een wonderlijke ontdekking. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20069101 508.28 2030-07-30T22:00:00+00:00 1193 2023-07-07T07:39:01+00:00 yes no kaas prijsvorming supermarkt https://schooltv.nl/video-item/keuringsdienst-van-waarde-in-de-klas-de-poten-van-de-krab 2024-01-04T13:10:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40891.w613.r16-9.ed1cf6c.webp Keuringsdienst van waarde in de klas | De poten van de krab De Noordzeekrab heeft een paar scharen om u tegen te zeggen. Daar is dan ook veel vraag naar bij de viskraam. De Keuringsdienst wil weten wat er gebeurt met de krabben waar die poten van afkomstig zijn en ontdekt dat veel krabben gehandicapt door het leven gaan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20069436 519.159 2030-07-30T22:00:00+00:00 335 2023-07-11T08:24:17+00:00 yes no visserij prijsvorming Noordzee https://schooltv.nl/video-item/keuringsdienst-van-waarde-in-de-klas-koemelk-niet-voor-kalveren 2024-01-16T16:27:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40892.w613.r16-9.5d3245c.webp Keuringsdienst van waarde in de klas | Koemelk niet voor kalveren Op de meeste veehouderijen worden kalfjes na de geboorte meteen weggehaald bij hun moeder. Het kalf krijgt de fles en de melk van de moederkoe kan met winst worden verkocht. De Keuringsdienst ontdekt dat sommige boeren het anders doen. Maar is dat ook beter? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20069437 500.24 2030-07-30T22:00:00+00:00 591 2023-07-11T08:25:11+00:00 yes no koe melk melken prijsvorming https://schooltv.nl/video-item/hoe-maak-je-een-protestbord-een-bord-met-een-duidelijke-boodschap 2024-01-04T13:10:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40893.w613.r16-9.ce6fa1a.webp Hoe maak je een protestbord? | Een bord met een duidelijke boodschap Woman, life, freedom! Woman, life, freedom! Bij een demonstratie gaan meerdere mensen tegelijk de straat op om hun mening te laten horen. Bijvoorbeeld om aandacht te vragen voor het klimaat. Tegen plannen van de regering. Maar je kunt ook je zorg uiten over het drukke verkeer op een plek waar je wilt spelen. Of een zwembad dat weg moet. Je kunt voor van alles demonstreren. Demonstreren is een mensenrecht. Het geldt voor iedereen overal ter wereld. In Nederland staat het in de grondwet. En het is daarmee een belangrijk recht in onze samenleving. Het is een vorm van vrijheid van meningsuiting. Je mag zeggen dat je het ergens niet mee eens bent en daar samen voor demonstreren. Tijdens demonstraties maken mensen duidelijk waar ze het niet mee eens zijn of waar ze aandacht voor willen vragen. Dat doen ze bijvoorbeeld door protestborden met teksten erop of door leuzen te roepen. Wij kunnen beter! Hier begint een workshop protestborden maken. Welkom, allemaal. Fijn dat jullie hier zijn. Welkom bij de workshop protestborden maken. Ik ben benieuwd waar jullie voor of tegen willen demonstreren. Ja? Ik wil demonstreren tegen discriminatie. Voor vrouwenrechten. Voor respect. Vrede. De rechten van de transgenderjeugd. Ik wil demonstreren voor klimaatrechtvaardigheid. All right. Dan ga je dus demonstreren en dan wil je iets laten weten aan andere mensen. Dan is het handig om een bord te hebben. Met daarop een hele duidelijke boodschap. Zodat iedereen meteen in één oogopslag ziet waarom jij aan het protesteren bent. En jullie, wat gaan jullie erop doen? 'Respect is een mensenrecht'. Nice. En jij? 'Mondkapje. Zelf kiezen, maar niet gedwongen.' Ik heb: veel blabla en te weinig boom boom. Nice! Ik heb: scholen tegen kolen. Scholen tegen kolen. Deze gaan allebei een beetje over klimaat. Waarom vinden jullie dat zo belangrijk? Ik vind het kwalijk dat grote bedrijven die bijvoorbeeld olie verbranden, olie oppompen... Dat gaat ten koste van mijn toekomst, van de toekomst van onze kinderen en kleinkinderen. Ik vind het schandalig dat dat gebeurt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20069470 150.997 812 2023-07-11T09:32:15+00:00 yes no demonstreren https://schooltv.nl/video-item/wat-is-het-verschil-tussen-een-illusionist-en-een-goochelaar-een-illusionist-goochelt-met-grotere 2024-01-04T13:10:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40894.w613.r16-9.e2bcb46.webp Wat is het verschil tussen een illusionist en een goochelaar? | Een illusionist goochelt met grotere voorwerpen, assistenten en een spannende show Vandaag mag ik de assistent zijn van Hans Klok! Hij staat bekend om zijn supersnelle wisseltrucs, hangt ondersteboven aan een brandend touw, laat zich doorboren met zwaarden en laat zich vastketenen in een kist vol met water. Hier in dit theater repeteert hij voor een grote circusshow waarbij ik dus een van zijn assistenten mag zijn! Hans, ik vind dat stiekem toch wel een beetje spannend. Het is spannend, hè. Ja. Wat is nou het verschil tussen goochelen en illusionisme? Een goochelaar laat bijvoorbeeld een spel kaarten verdwijnen en een illusionist laat een auto verdwijnen. Eigenlijk is het hetzelfde, alleen illusionist is vaak met grotere voorwerpen. Is ook altijd in teamverband, want anders kan hij alleen zichzelf laten verdwijnen en is de show klaar. Dus goochelen is meer behendigheid. Daar begin je ook altijd mee. Ik was tien jaar, toen begon ik te oefenen met kaarten voor spiegels, urenlang. Zo jong al! Ja, ja, elke dag. Iedereen begint met de vingervlugheid. Ik laat het je zien. Wow. Huh? Niet! En dit is gewoon uren voor de spiegel staan… En oefenen. En oefenen. Nou ja! Nog eentje om het af te leren. Dat is goochelen. En dit is illusionisme. Oke?, dus het illusionisme is zeg maar het grotere werk. Ja. Hans, wat is er nou nog meer nodig voor het werk van een illusionist? Nou, wat nog meer nodig is, zijn de showelementen. Ik bedoel, je kan wel een leuke truc doen of een illusie, maar daar hoort natuurlijk op z'n minst prachtig licht bij. Wauw! Zoals je ziet, door licht kun je ook heel erg de focus leggen op wat jij belangrijk vindt. Maar je kan dus ook dan juist misschien met donker dingen niet laten zien. Daar mag ik dus niet teveel over vertellen. Nee, precies. Oke?. Oke?. Maar buiten het licht is natuurlijk ook het geluid heel erg belangrijk. Als ik bijvoorbeeld een vlammetje weggooi, ik doe dit... (magisch geluid) Wow! Goed, hè? Wat cool! Kan ik dat ook? Probeer maar. Jij kan het ook! Wat vet! En dat doet nu Bob, die zit daarachter. Die zit bij het geluid. Verder hebben we natuurlijk ook rook. En vuurwerk! Dit is vet, hee. Whoe! O, het is meteen echt zo'n show. Ja, gelijk. En dan mis ik nog één ding. Bij jou waait het altijd, toch? Dat klopt. Ja. Dus wind. Windmachines. Waar Hans is, is wind. Wow! Maar dan kan je me niet meer verstaan! Nee, da's waar! Maar Hans kan niet zonder wind! Nee. Nee. Haha! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20069475 193.941 1285 2023-07-11T11:12:23+00:00 yes no goochelen truc https://schooltv.nl/video-item/keuringsdienst-van-waarde-in-de-klas-grondstoffen-voor-glitter 2024-01-16T15:49:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40896.w613.r16-9.5694098.webp Keuringsdienst van waarde in de klas | Grondstoffen voor glitter In veel cosmetica en knutselspullen zit glitter. Het ziet er feestelijk uit, maar daar denkt het milieu anders over. In de meeste gevallen is glitter namelijk gemaakt van plastic. Is biologisch afbreekbare glitter dan de oplossing? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20069478 421.08 2030-07-30T22:00:00+00:00 604 2023-07-13T22:00:00+00:00 yes no plastic cosmetica milieu https://schooltv.nl/video-item/waarom-duurt-de-zomervakantie-6-weken-in-sommige-landen-hebben-ze-nog-langer-vakantie 2024-01-04T13:10:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40897.w613.r16-9.6aabd18.webp Waarom duurt de zomervakantie zes weken? | In sommige landen hebben ze nog langer vakantie Alleen maar zwemmen, spelen en luieren. En dat zes weken lang. Veel kinderen kijken er het hele jaar naar uit. De zomervakantie ook wel de grote vakantie genoemd, want het is de langste vakantie van het jaar. Waarom eigenlijk? Dat zit zo. De zomervakantie is meer dan honderd jaar geleden bedacht, in 1901. Kinderen kregen zes weken vrij in de zomer, omdat ze dan hun ouders konden helpen op het land of de boerderij. De grote vakantie bestond voor veel kinderen dus niet uit luieren, maar uit werken. Ja, dat is nu niet meer. Toch is de zomervakantie wel altijd zes weken gebleven. En als je dat al lang vindt; in veel andere landen hebben kinderen soms wel drie maanden vakantie. Dat komt omdat het heel heet wordt in de zomer. Te warm om in een klaslokaal te zitten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20069482 54.357 1873 2023-07-11T11:49:17+00:00 yes no zomer vakantie school https://schooltv.nl/video-item/waarom-is-doping-verboden-bij-wedstrijden-het-geeft-een-oneerlijk-voordeel 2024-01-16T15:32:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40898.w613.r16-9.3573634.webp Waarom is doping verboden bij wedstrijden? | Het geeft een oneerlijk voordeel Eigenlijk is het gekkenwerk. Allemaal heuveltjes. Allemaal afdalingen. Drie weken lang elke dag bijna 200 kilometer fietsen. En een fikkende zon. De pijn is nog steeds. Dus moet je hard trainen, gezond eten en doping nemen. Nee, dat laatste is natuurlijk hartstikke verboden. Doping zijn medicijnen die ervoor zorgen dat je beter kan sporten. Het kunnen pilletjes zijn, spuiten en zelfs hele zakken bloed die je moet toedienen. Maar doping is dus verboden. Het is niet eerlijk voor andere sporters en sommige doping is slecht voor je gezondheid. Toch werd het vroeger door veel renners gebruikt. Kleunen of Armstrong. Het is Armstrong voor Kleunen. Ook door deze man. De Amerikaan Lance Armstrong. Zeven keer won ie de Tour de France, meer dan wie dan ook. Voor veel mensen was hij een held, maar later bleek dat Armstrong al die jaren doping had gebruikt. De held was ineens een valsspeler. Zijn overwinningen werden afgepakt, iets wat bij veel meer renners gebeurde. Tegenwoordig wordt er streng gecontroleerd op doping, ook tijdens de Tour de France. Daar weet sportverslaggever Herman van der Zandt alles van. Hij volgt de renners deze Tour. Als de renners daar over de finish komen, dan kan het zijn dat ze eruit worden gepikt voor een dopingcontrole en dan moeten ze mee. Dan moeten ze mee naar deze truck en dan moeten ze plassen in een buisje. Dat buisje gaat dan weer naar een laboratorium en daar kunnen ze kijken of een renner doping heeft gebruikt of niet. Volgens deskundigen wordt er door al die controles veel minder doping gebruikt. Of echt geen enkele renner doping gebruikt, dat is moeilijk te zeggen, want wie weet gebruikt hij wel een dopingmiddel dat we nu nog niet kunnen opsporen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20069874 125.674 1203 2023-07-13T12:47:10+00:00 yes no wielrennen sport wedstrijd drugs https://schooltv.nl/video-item/hoe-zag-de-eerste-mobiele-telefoon-er-uit-veel-mensen-wilden-er-jarenlang-geen-hebben 2024-01-04T13:10:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40899.w613.r16-9.9d7ac85.webp Hoe zag de eerste mobiele telefoon eruit? | Veel mensen wilden er jarenlang geen hebben Dit enorme ding is de allereerste mobiele telefoon ooit. In 1973 werd hij vol trots gepresenteerd. Hij woog bijna een kilo en kostte omgerekend zo'n €6500. Super duur dus. Niet zo gek dat niet heel veel mensen er één hadden. Je houdt ze zo in je hand. Lijken een beetje op de draadloze telefoons die veel mensen al thuis hebben. Maar deze kun je straks overal waar je maar wilt in Nederland gaan gebruiken. Veel mensen wilden er jarenlang niet eens één. Ik heb een gewone telefoon, waarvoor moet ik een mobiel hebben? Nou, dat heb ik niet nodig, want ik word toch niet gebeld. Dan ben je altijd aan het fietsen en word je gebeld. Zo'n twintig jaar geleden werden mobiele telefoons pas echt populair. Grote kans dat je ouders deze wel herkennen. Je kon er toen vooral mee bellen en smsen, maar je kon er ook grappige ringtones op zetten. De hoesjes verwisselen en dit spelletje op spelen. Snake. Later in het jaar 2000 kwam de eerste telefoon met camera en dit was de eerste met internet. Telefoons die een beetje lijken op de jouwe kwamen er pas zo'n tien jaar geleden. Sindsdien is er voor alles wel een app en worden mobiele telefoons vooral voor andere dingen gebruikt dan bellen. Hoe ze er in de toekomst uit gaan zien. Bedrijven werken nu al aan uitklapbare versies. En wie weet heb jij deze doorzichtige ooit wel in je handen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20069876 96 4706 2023-07-13T12:51:03+00:00 yes no telefoon mobiele telefoon mobiel https://schooltv.nl/video-item/hoe-zag-de-eerste-computer-er-uit-van-gigantische-computers-naar-pcs 2024-01-16T16:03:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40900.w613.r16-9.29335b5.webp Hoe zag de eerste computer eruit? | Van gigantische computers naar PC's Dit is de Z3, de eerste elektrische computer ter wereld. Die werd ruim tachtig jaar geleden gebouwd door een Duitse uitvinder. De Z3 woog 1000 kilo en kon optellen, aftrekken, vermenigvuldigen en delen. Over een berekening deed de computer ongeveer 3 seconden. In Groot-Brittannië werd een paar jaar later deze enorme computer gebouwd. Die was zo groot als een slaapkamer. Ze noemden hem daarom ook de Colossus, oftewel kolossaal reuzegroot dus. De Britten gebruikten de computer tijdens de Tweede Wereldoorlog om geheime codes van de Duitsers te ontcijferen. Maar toen duurde het nog tientallen jaren voordat de eerste computers uitkwamen waar je thuis mee aan de slag kon gaan. Dat waren de PC's, een afkorting voor Personal Computer. Je eigen computer. De pc had een scherm, toetsenbord en een gat waar je deze floppies in stopte. Op de floppy's kon je games, programma's of bestanden opslaan en het besturingssysteem Windows zag er toen heel anders uit. Sindsdien zijn de computers veel sneller en kleiner geworden. Tegenwoordig zijn ze zo klein dat ze in je hand passen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20069877 88.192 4276 2023-07-13T12:51:16+00:00 yes no computer machine technologie https://schooltv.nl/video-item/wat-was-de-watersnoodramp-in-zeeland-zuid-holland-en-brabant-kwamen-hele-dorpen-onder-water-te-s 2024-01-16T15:55:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40901.w613.r16-9.b460893.webp Wat was de watersnoodramp? | In Zeeland, Zuid-Holland en Brabant kwamen hele dorpen onder water te staan Hoe hoog was die dijk eigenlijk? Koos en Rika, Emma's overgroot opa en oma waren tijdens de watersnoodramp zestien en negentien jaar oud. Waren alles kwijt. Dan moet je bedenken dat je daar ergens anders woont en dat heel je familie weg is. De familie van oma Rika werd hard getroffen door de ramp. Negen familieleden overleefden het niet. Als het hard waait. Dan denk je er nog aan. Het gebeurde 's nachts. Een zware storm trok over de Noordzee richting Nederland. De storm duwde het water op tegen de kust en omdat het vloed was, steeg het water extra hoog. Wel vier meter hoger dan normaal. Daardoor konden de dijken het water niet meer houden en ze braken door. Het gebeurde op meer dan 150 plaatsen in Zeeland, Zuid-Holland en Brabant. Hele dorpen in die gebieden kwamen onder water te staan. Een tweede vloedgolf de volgende dag zorgde voor de meeste slachtoffers. Tot zo hoog heeft het water gestaan. Dat was best wel hoog ja. Door de overstroming kwamen 1836 mensen om het leven. Sinds 1953 wordt de ramp ieder jaar herdacht. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20069942 81.941 3716 2023-01-31T23:00:00+00:00 yes no watersnoodramp Zeeland water overstroming dijk https://schooltv.nl/video-item/drie-vragen-over-de-situatie-in-oekraine-hoe-lang-duurt-het-nog-hoe-is-het-met-de-kinderen-en-ka 2024-01-04T13:10:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40902.w613.r16-9.06589da.webp Drie vragen over de situatie in Oekraïne | Hoe lang duurt het nog? Hoe is het met de kinderen? En kan Poetin opgepakt worden? Hoe lang duurt de oorlog nog? Dat is heel lastig om dat te zeggen nu. Maar wat we verwachten is, is dat de eerst komende maanden er nog behoorlijk heftig gevochten gaat worden. Rusland wil heel graag Oekraïne nog aanvallen, maar mogelijk dat Oekraïne ook Rusland en de Russische troepen wil gaan aanvallen en dat zal dan best een hevig gevecht gaan worden. Maar op termijn en dan moeten we denken aan toch over enkele maanden. Dan is het de vraag hoe de situatie op zich is. En dan hoop ik dat beide partijen zover zijn dat ze met elkaar willen gaan onderhandelen. Een jaar geleden viel Rusland Oekraïne aan en begon daar een oorlog waar veel mensen bang voor waren is gebeurd. Rusland is een oorlog begonnen tegen Oekraïne. En nog steeds wordt er gevochten. Russische militairen proberen nu vooral het oostelijke deel van Oekraïne te bezetten. Dat zie je hier. Dat is hen voor een deel gelukt. Veel van jullie willen weten hoe het met de kinderen gaat die daar nu nog wonen. De kinderen die in dat oorlogsgebied zitten, waar Rusland nu ook zit met de troepen. Dat is heel lastig. Die kunnen niet naar school. Die moeten steeds schuilen voor raketten en granaten die binnen. Maar de kinderen die meer in het westelijke deel van Oekraïne wonen, die willen heel graag naar school. En als je die ook spreekt, die vinden school heel belangrijk. En ik weet dat niet alle kinderen in Nederland de school altijd even leuk vinden. Maar zodra je niet meer naar school kunt, dan ervaar je ook wat het is dat je dagelijks niet met je vriendjes en vriendinnetjes en je schoolgenoten zit. Dan een vraag die heel veel van jullie hebben. Kan Poetin worden opgepakt en in de gevangenis worden gezet? Ik wou dat het kon, maar dat zal heel lastig worden. Poetin wordt heel goed beveiligd door heel veel veiligheidsagenten om hem heen. En als Poetin naar een andere plek toe moet, dan verplaats je het liefst met een hele goed beveiligde trein die ook gepantserd is. En dat geeft al aan hoe Poetin gericht is op zijn eigen veiligheid. En dat gaat heel ver. Poetin wil ook geen sporen achterlaten, dus zelfs de poep van Poetin wordt nog opgepakt en vernietigd. Poetin is heel erg bang. Poetin zorgt ook dat er allerlei mensen om hem heen zitten, ook ministers en adviseurs om hem heen zitten die allemaal ontzettend voor Poetin zijn, zodat die mensen ook alleen maar doen wat Poetin wil. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20069941 148.309 491 2023-02-22T23:00:00+00:00 yes no Oekraïne Rusland oorlog https://schooltv.nl/video-item/vijf-vragen-over-de-ramadan-ongeveer-15-miljard-mensen-doen-jaarlijks-mee 2024-01-04T13:10:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40903.w613.r16-9.bbb5ee8.webp Vijf vragen over de Ramadan | Ongeveer 1,5 miljard mensen doen jaarlijks mee Je hoort er ieder jaar over als moslims over de hele wereld meedoen aan Ramadan, een maand lang. En jullie willen daar van alles over weten. Armita vraagt zich bijvoorbeeld af hoeveel mensen doen er mee aan de Ramadan? Dat zijn er dus heel veel. Er is gegokt dat ongeveer 1,5 miljard moslims het doen. Niet alleen mensen in Nederland dus. Het gebeurt over de hele wereld. Vooral in landen waar veel moslims wonen, zoals hier in Saudi-Arabië, in Indonesië en in Egypte bijvoorbeeld. Ties had deze vraag. Waarom mag je de hele dag niet eten en drinken? Ja, inderdaad, dat is wat moslims doen tijdens de ramadan. Ze vasten de hele dag. Een beetje afleiding zoeken omdat je aan het vasten bent en je niet al te veel aan eten denken. Daarom. Tussen zonsopgang en zonsondergang mogen ze niet eten of drinken. Zodra het donker wordt, mag dat wel en dat doen ze dan heel uitgebreid. Dat is niet het enige. Moslims moeten zich ook zo goed mogelijk gedragen en er dus extra op letten dat ze bijvoorbeeld niet roddelen of ruzie maken en juist iets goed doen voor een ander. Dan denken we aan de mensen die het moeilijk hebben, die geen eten hebben of bijna niks hebben. Door mee te doen aan de ramadan zou je geduldiger en sterker worden. En dit wilde Zakaria weten. Mag je tandenpoetsen als je vast? Tijdens Ramadan is het dus de bedoeling dat je overdag niet eet of drinkt. Tandenpoetsen mag wel, maar je mag het water of de tandpasta die je gebruikt niet doorslikken. En we kregen ook deze vraag binnen hoe oud moet je zijn om mee te doen aan de Ramadan? Als je nog heel jong bent, hoef je niet mee te doen aan de ramadan. De meeste kinderen beginnen zo rond een jaar of twaalf als ze volwassen beginnen te worden en Gilano is hier nieuwsgierig naar. Als je geen moslim bent, mag je dan meedoen met de Ramadan? Ja hoor, kan gewoon. Het gebeurt niet vaak, maar toch doen er steeds vaker ook niet-Moslims mee. Bijvoorbeeld voor een dagje. Dus mocht je nieuwsgierig zijn naar hoe de Ramadan voor je klasgenoot of vriend is, dan kun je het gewoon een dagje meebeleven. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20069935 138.517 3166 2023-03-21T23:00:00+00:00 yes no ramadan moslim islam https://schooltv.nl/video-item/drie-vragen-over-pasen-elk-jaar-een-andere-datum-eieren-verven-en-de-paashaas 2024-01-04T13:10:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40904.w613.r16-9.a9685a6.webp Drie vragen over Pasen | Elk jaar een andere datum, eieren verven en de paashaas Pasen is een feest uit het christelijk geloof. Op Goede Vrijdag herdenken christenen dat Jezus is gestorven aan het kruis. Nadat hij stierf, werd hij in een grot gelegd. Een paar dagen later, op zondag, was Jezus uit die grot verdwenen. Christenen geloven dat hij is opgestaan uit de dood en dat wordt gevierd met Pasen. Bij mensen thuis, maar ook in de kerk. Maar waarom is Pasen ieder jaar steeds op een andere datum? Nou, dat komt omdat de viering van het feest na de eerste volle maan in de lente wordt gevierd. Dat is in maart of april. En christenen geloven dat Jezus op een zondag is opgestaan. Daarom is eerste Paasdag altijd op een zondag. Hierdoor is het ieder jaar wel op een andere datum. Dit jaar op 9 april. En waarom verven we eigenlijk eieren? Eieren horen echt bij het Paasfeest. Het ei staat symbool voor Jezus die opstaat uit de dood, zoals een kuikentje uit een ei. En het beschilderen ervan is een eeuwenoude traditie in de vastentijd, de veertig dagen voor Pasen, mochten er lang geleden geen vlees of eieren worden gegeten. De eieren die werden gelegd door de kippen werden daarom beschilderd en mocht je met Pasen weer eten. Het ei staat trouwens ook symbool voor een nieuw begin, de lente. En hoe zit het dan met die paashaas? De traditie van de paashaas komt uit Duitsland en het is ook een symbool voor de lente en nieuw leven. Het verhaal is dat de paashaas een mandje eieren op zijn rug heeft en die eieren verstopt in bijvoorbeeld de tuin voor kinderen. Hallo. Maar of dat echt waar is met de paashaas? Ach, in elk geval lekker al die chocolade eieren. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20069934 101.781 4586 2023-04-04T22:00:00+00:00 yes no pasen christendom ei https://schooltv.nl/video-item/waar-komt-1-april-vandaan-op-1-april-verloor-alva-zijn-bril 2024-01-04T13:10:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40905.w613.r16-9.45aeafe.webp Waar komt 1 april vandaan? | Op 1 april verloor Alva zijn bril Lang geleden hielden de Grieken en Romeinen al grappenfestivals. Iets later, in de Middeleeuwen, werd het feest der zotten gehouden. Waarom wij nu in Nederland op 1 april grappen maken, is niet helemaal duidelijk. Het kan hiermee te maken hebben. Tijdens de tachtig jarige oorlog veroverde Nederland de plaats Den Briel terug van de Spaanse generaal Alva. Dat gebeurde op 1 april 1572 en dus werd de grap: op 1 april verloor Alva zijn bril, oftewel hij verloor Den Briel. Een van de bekendste één aprilgrappen uit de geschiedenis is deze. Met een speciaal apparaat zouden mensen gesnapt worden die te weinig geld voor hun tv aansluiting betaalden. Kijkt u maar als ik het toestel richt op een tv ontvanger, dan ziet u dat het lampje gaat knipperen. Maar er was een oplossing. De tv in aluminium wikkelen. Binnen een dag was het folie op veel plekken uitverkocht en deze ken je vast ook wel. Kinderen die op 1 april hun eigen wc rol mee moesten nemen naar school omdat het op zou zijn. Of leraren die zeggen dat er leeuwen naar school komen. Ik wist het. Tja, het is weer afwachten waar er dit jaar om gelachen gaat worden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20069932 75.989 2417 2023-03-30T22:00:00+00:00 yes no grap humor lachen https://schooltv.nl/video-item/wat-is-chinees-nieuwjaar-in-china-hebben-ze-een-andere-kalender 2024-01-04T13:10:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40906.w613.r16-9.e0d8d41.webp Wat is Chinees Nieuwjaar? | In China hebben ze een andere kalender Zo vieren veel Chinezen nieuwjaar met vuurwerk en draken en leeuwendansen en ook met lekker eten, cadeaus en gezellig samenzijn met de familie. Twee weken lang vieren mensen feest. Bij ons is het 2023, maar de Chinese maankalender is al veel verder omdat ze veel eerder begonnen met tellen. In China is het dus al vier jaar 4719 en komende zondag wordt het 4720, want dan is het Chinees Nieuwjaar of het lentefeest. Zo wordt het ook wel genoemd. Bij elk jaar hoort een dier een soort sterrenbeeld. Nu is dat nog een tijger en straks begint het jaar van het Konijn. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20069931 49.514 3979 2023-01-18T23:00:00+00:00 yes no China nieuwjaar feest https://schooltv.nl/video-item/wat-is-blue-monday-zogenaamd-de-meest-sombere-dag-van-het-jaar 2026-01-19T09:31:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40907.w613.r16-9.f951174.webp Wat is Blue Monday? | Zogenaamd de meest sombere dag van het jaar Het is koud. Nog lang geen weekend. De feestdagen zijn net voorbij en de goede voornemens die veel mensen hadden zijn mislukt. Tja, je zou er somber van kunnen worden. Dus dat de derde maandag van januari de treurigste dag van het jaar zou zijn klinkt best geloofwaardig. Blue Monday komt van het Engelse feeling blue. Dat betekent je verdrietig voelen. De dag is bedacht door deze Britse man, Cliff Arnall. Een deskundige die veel weet van hoe mensen zich voelen. Hij zou met een ingewikkelde som hebben uitgerekend dat dit de somberste dag van het jaar is, maar daar blijkt veel van verzonnen te zijn. De Britse deskundige had namelijk geld gekregen van een reclamebureau. Die wilden een sombere dag, waardoor mensen vakantie zouden boeken om op te vrolijken. Dolblij en onzeker. De deskundige, verzon toen dus Blue Monday. Jaren later werd trouwens. Yellow Day bedacht zogenaamd de vrolijkste dag van het jaar en dat zou het 20 juni zijn. Dan is het namelijk vaak lekker weer, lang licht en de zomervakantie gaat beginnen. Tja, ook dat zou je bijna geloven. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20069930 87.189 209 2023-01-15T23:00:00+00:00 yes no verdriet dag https://schooltv.nl/video-item/hoe-wordt-een-hulphond-opgeleid-een-hond-leert-om-mensen-te-helpen 2024-01-04T13:10:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40909.w613.r16-9.729705a.webp Hoe wordt een hulphond opgeleid? | Een hond leert om mensen te helpen Je gelooft het niet, maar deze hond, kan echt een banaan pellen. Kijk maar. Goed zo, vent. Ja, dit is niet zomaar een hond, maar een hulphond in opleiding. En die wordt opgeleid om mensen te helpen die bijvoorbeeld dit niet meer kunnen. Maar dit is niet de enige hond die hier zit. Want er zijn hier op het hulphonden- en trainingscomplex nog zo'n 45 hulphonden in opleiding. En die lieverds gaan dus allemaal mensen helpen. Al deze honden worden opgeleid om dag en nacht klaar te staan voor hun baasje. Ze kunnen helpen bij alledaagse dingen, zoals een wasmachine in- en uitruimen of een kastje open en dicht maken. Maar ze kunnen ook helpen bij therapie. Dit is Rachel en zij is hulphondentrainer. Ja, dat klopt. Weet je wat me nou opvalt? Het zijn niet echt kleine honden die jullie trainen. Dat klopt, we hebben allemaal een beetje honden van dit formaat. Dat is speciaal voor mensen die in een rolstoel zitten. Dan is het wel fijn als de hond wat groter is omdat de honden er anders niet bij kunnen. Ah, oke! En wat voor rassen zijn heel geschikt om hulphond te worden? We hebben met name labradors, golden retrievers, poedels, en een mix van dat, labradoodle, golden doodles. O, ja, en wat maakt dat ras dan zo geschikt om hulphond te zijn? Ze zijn lief, sociaal, vinden het heel erg leuk om te werken en daarnaast zijn ze ook heel makkelijk om met verschillende mensen mee te gaan. Deur open. En push. Push. Ja, heel knap, goed zo. Dit is Hella, een labrador van 20 maanden. Ze is nog in opleiding. Nou, laat die training dan maar beginnen. En jij blijft in die rolstoel zitten? Ja, dat klopt. Straks bij de client moeten ze ook werken aan een rolstoel. Vandaar dat wij dat nabootsen. Goed zo. En nu die. Goed zo. Push. Ja, heel goed, meisje. Get it. Wat ben je nu precies aan het trainen? Ik ben haar aan het leren om verschillende spulletjes op te pakken, ergens op te leggen of ergens in te leggen. Hella, op. Hier. Mensen laten natuurlijk wel eens spullen vallen. Ze kan leren om in de winkel spullen uit het schap te pakken. Maar ook spullen in de wasmachine leggen, bijvoorbeeld. En hoe lang duurt het voordat ze helemaal onder de knie heeft? In totaal zes maanden voordat alles helemaal klaar is. Echt knap! Hoe zorg je er nu voor dat die hond alles doet wat je wilt? Daarvoor gebruiken we de klikker. Ik kan je wel een oefening laten zien. Op het moment dat mensen last hebben van angstaanvallen. Ja. Wat je dan ziet is dat mensen wat aan hun kleren gaan plukken. Ze worden een beetje onrustig. We leren Kenzo dan tussen de benen te komen staan. Daar worden mensen weer rustig van, dan kunnen ze hem aaien en hij hangt tegen je aan, wat een heel veilig gevoel geeft. En dan zeggen we klik. En dan weet-ie, dat heb ik goed gedaan. En uiteindelijk moet-ie dat dan allemaal zonder klikker kunnen? Ja. Uiteindelijk is het de bedoeling dat hij gaat kijken wanneer iemand aan de kleren gaat plukken, bijvoorbeeld, hij zelf tussen de benen komt te staan en dan hebben we de klikker niet meer nodig. Geen klikker, geen koekjes, gewoon een goede hulphond. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20070449 205.546 1717 2023-07-18T07:42:59+00:00 yes no hond hulpverlenen https://schooltv.nl/video-item/waarmee-kan-een-hulphond-helpen-boodschappen-doen-dingen-oppakken-deuren-opendoen 2024-01-04T13:10:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40910.w613.r16-9.bafa61b.webp Waarmee kan een hulphond helpen? | Boodschappen doen, dingen oppakken, deuren opendoen Na een lange training komen hulphonden bij hun baasje terecht. Noemie is een labrador van vier jaar oud en is de hulphond van Jessica. Noemie helpt haar echt overal, dus ook met boodschappen doen. Hier deze, ja. Ja, hou vast. Goed zo, meisje. Je moet het dus wel eventjes aanwijzen. Ja. Maar, ja, de keuze is reuze, dus als ik zeg: Pak de chocomel. Dat snapt Noemie natuurlijk niet. Dan moet ik toch aanwijzen welke ze moet pakken. Betalen? Ja. Waar zijn die kassa's? O, hier. Ik zit in de rolstoel vanwege een spierziekte. En dat wordt alleen maar erger. En door Noemie kan ik mijn energie toch gewoon in leuke dingen stoppen. Ook in dingen die ik eigenlijk heel moeilijk kan. En daardoor is Noemie gewoon echt m'n alles. Ja. Onmisbaar in je leven. Zeker weten. Rennen, kom maar! Rennen, rennen, rennen! Goed zo! Lekker buitenspelen! Kom maar! Dus hier mag ze even lekker los. Ja. Even lekker hond zijn. Even lekker niks hoeven. Ik vind Noemie echt superlief, mag ik haar ook aaien. Eh, nee, hulphond mag je eigenlijk nooit aaien. Ook al loopt ze vrij en is ze los, ze blijft altijd in functie. Als ik hier iets heb laten vallen heb ik haar toch weer nodig. En als jij haar dan afleidt heb ik niks aan haar. Dus, nee, een hulphond mag je eigenlijk nooit afleiden. O, kijk. Nou, welkom in m'n huisje. Dank je. Oke, ik heb dus gezien hoe Noemie je buitenshuis helpt. Ja. Maar wat kan Noemie binnen allemaal voor je betekenen? Het begint al met de jas uittrekken. O. Goed zo, meisje. En waar helpt ze je binnen nog meer allemaal bij? Nou, ze kan dus ook dingen voor mij uit de koelkast pakken. Ik heb namelijk niet veel kracht in m'n handen. En Noemie heeft heel veel kracht in haar bek. Dus die kan heel goed strak die dop vasthouden waardoor ik makkelijker kan draaien. Ja, we hebben 'm! Goed zo! Zijn er nog meer voorbeelden? Ja, Noemie kan voor mij ook de alarmknop halen als er iets met mij aan de hand is. Ja, kom maar. Ja, dank je wel, meisje. Oke. Wat er nu gaat gebeuren... spectaculair. Ja, goed zo, meisje! Ja, nog een keer. Goed zo. Ja, schoenen uit, dat moet natuurlijk ook gebeuren. Nou, bedankt, ik heb superveel geleerd en gezien. Nou, dan vraag ik of Noemie voor jou de deur open wil doen. Oke. Doei, Jessica. Doei. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20070451 157.269 691 2023-07-18T07:53:03+00:00 yes no hond hulpverlenen https://schooltv.nl/video-item/hoe-kan-een-hond-helpen-bij-therapie-dankzij-een-therapiehond-herkennen-wanneer-je-druk-in-je-hoo 2024-01-04T13:10:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40911.w613.r16-9.2e5c1d6.webp Hoe kan een hond helpen bij therapie? | Dankzij een therapiehond herkennen wanneer je druk in je hoofd wordt Dit is Wes, samen met z'n moeder Verena. Een keer per week krijgt Wes therapie van Laik. Laik is een therapiehond. Dat betekent dat-ie niet bij kinderen thuis geplaatst wordt. De kinderen komen naar ons voor therapie. Hoe helpt Laik Wes dan precies? Bij Wes is het soms heel druk in z'n hoofd. En eigenlijk helpt Laik Wes om een beetje te herkennen wanneer-ie druk begint te worden in z’n hoofd en als-ie dat leert herkennen bij zichzelf, kan hij dat ook op andere plekken toepassen. Hoe ging het Wes? Goed. Wat vond je het beste gaan? Ertussen. Dat vind je het leukste trucje, he? Ja. We gaan even een parcours doen vandaag. Oke. Je mag een parcours uitzetten met drie onderdelen. Down, down. Nee, Laik. Laik... nee, down. In wat voor kleur zit, je Wes? Oranje. Laik... zit. Maar eerst even weer helemaal terug naar het groen, even relaxen. Tijdens de therapie hoor ik allemaal verschillende kleuren. Het gaat van groen naar oranje naar rood. In het groen ben je allemaal chill, ontspannen. In het oranje wordt het al wat wiebeliger. En in het rood heb je echt stress. Dan word je verdrietig, dan wordt alles stom. Maar hoe helpt Laik je nou om van het oranje weer terug naar het groen te komen? Als hij niet meer goed luistert dan weet ik dat ik in het oranje zit en dan ga ik met Laik knuffelen. En als ik weer in het groen zit, dan ga ik weer aan de slag. De laatste oefening is de moeilijke. Dan werkt Wes niet alleen met Laik maar met nog twee andere therapiehonden. Ze moeten elk in een hoepel gaan zitten. Hoe rustiger Wes is, hoe beter de oefening gaat. Even diep ademhalen, Wes. Wat voor kleur zit je, Wes? Oranje. Oke. Wes moet tijdens de oefening weer even rustig worden. Zit... zit. Zit... zit. Gelukt? Ja. Top! Goed, man! Nu mogen ze allemaal een koekje. Nou, de therapie zit erop. Hoe ging het? Ik vond het wel heel goed gaan, ja. Ja, je hebt super goed oranje herkend. Goed pauze genomen als het nodig was. Heel goed gedaan. En Laik ook goed gedaan. Goed gedaan, jongen. Wat betekent Laik eigenlijk voor jou? Ehm... ja, heel veel. Ik heb heel veel dingen van hem geleerd. Zou je zonder hem kunnen? Nee. Zou je zonder hem willen? Nee. Nou, dat hoeft ook niet, haha. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20070452 183.701 570 2023-07-18T07:58:32+00:00 yes no therapie hond https://schooltv.nl/video-item/hoe-komt-stikstof-in-de-natuur-terecht-autos-en-koeien-stoten-gassen-uit 2024-01-04T13:10:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40912.w613.r16-9.6e741a6.webp Hoe komt stikstof in de natuur terecht? | Auto’s en koeien stoten gassen uit Planten hebben stikstof nodig om te groeien. Alleen in Nederland komt er te veel stikstof in de natuur terecht, wat schadelijk is. Maar hoe komt al dat stikstof in de natuur? Twee grote veroorzakers van te veel stikstof zijn deze jongens, en die jongens. Sorry, dames. Ik bedoel niet letterlijk deze jongen, maar verkeer in het algemeen. Onze vliegtuigen, onze auto’s, vrachtauto's en onze quads hebben een motor waarin benzine wordt verbrand. Tijdens het verbranden komt onder andere stikstof vrij en dat komt via de uitlaat in de lucht. En die stikstof noem je stikstofoxide. Tot zover niks aan de hand. Maar aangezien er in Nederland alleen al 9 miljoen auto's rondrijden, betekent dat heel veel stikstof dat vrijkomt, en dus de natuur in waait. Daarom mogen we sinds een paar jaar maximaal 100 kilometer per uur rijden, in plaats van 130. Want hoe langzamer we rijden, hoe minder benzine we verbranden en dus minder stikstof in de lucht. En dan hebben we nog deze dames. O, ja. Even kijken. Zo, ja. In planten en gras zit ook stikstof. En koeien eten dat gras natuurlijk op en zo komt dat stikstof ook weer in hun plas terecht. Dank je wel, hè, Bertha. En als die plas in contact komt met hun poep gebeurt er iets belangrijks. Zo. Oeh, er ontstaat ammoniak. En dat is een gas waar stikstof in verstopt zit. Poeh. En dat is wel te ruiken! In Nederland hebben we bijna 4 miljoen koeien. Dat zijn meer koeien dan alle bewoners van Groningen, Friesland, Overijssel, Drenthe en Flevoland bij elkaar opgeteld. En veel koeien betekent ook veel ammoniak dat de stallen uit waait. Dus ook de natuur in. Daarom doet Henrik samen met Claudia onderzoek op deze boerderij. Met geavanceerde apparatuur willen zij weten hoeveel stikstof van de stallen nou precies in de natuur terecht komt. Wat doen deze apparaten precies? Met deze apparaten vangen we zo een bubbel aan lucht op. Daar zit een hoeveelheid stikstof in, in de vorm van ammoniak. En zolang die kamer gesloten blijft, kunnen we zien wat er met die hoeveelheid gebeurt. Dat kan meer worden. Als er bemest wordt bijvoorbeeld. Precies. Dan komt er stikstof vrij uit het weiland. Maar die hoeveelheid kan ook minder worden. Dan neemt het weiland stikstof op. Dan neemt het gras en alle plantjes stikstof op. Ja, en uiteindelijk kunnen we dan zien hoeveel aan stikstof weg van de boerderij waait. En wat doe je met al die informatie? Dan kunnen we in oplossingen gaan denken. Want die zijn er nog niet? Die zijn er wel. We zijn langzamer gaan rijden. En zijn speciale koeien-wc's waar de plas en poep gescheiden zijn voor ze in contact komen. Maar we hebben nog meer nodig. En we hopen met dit onderzoek tot nog betere oplossingen te komen. Ik heb misschien ook nog iets. Want wij mensen kunnen natuurlijk ook wat doen. Minder autorijden, minder vliegen, minder vlees eten. Ja. Want dan stoten we minder uit en dat is beter voor de natuur. Zeker. En op de quad naar huis is dan geen goed idee, hè? Nee, misschien niet. Nee. Let op. Oké. Eh, Bertha? Heb je even? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20070480 213.76 748 2023-07-18T09:42:21+00:00 yes no stikstof https://schooltv.nl/video-item/wat-is-het-nadeel-van-teveel-stikstof-minder-biodiversiteit-en-minder-diverse-voedingsstoffen-in 2024-01-04T13:10:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40913.w613.r16-9.c3dbbd4.webp Wat is het nadeel van te veel stikstof? | Minder biodiversiteit en minder diverse voedingsstoffen in de bodem Stikstof is een hele belangrijke stof voor ons en voor de natuur. Want plantjes groeien er lekker op. Alleen, in Nederland hebben we te veel stikstof in de natuur en dat is een probleem, toch Henrik? Dat klopt helemaal. Henrik Barmentlo is ecoloog en weet alles over stikstof. Henrik, we hebben hier een beetje aarde in gedaan vermengd met water. Wat gaan we hiermee doen? Deze vloeistof erbij druppelen. Als hier stikstof in zit, kleurt dat paars. Ah, oké́. Spannend. Daar gaan we. Whoo! Kijk nou! Maar dit is echt superpaars geworden, joh. Dit betekent dus dat hier stikstof zit. Ja, precies. Maar zit hier ook te veel stikstof? Want daar gaat 't om, toch? Ja. Hoe kun je dat zien? Kijk even om je heen. Welke plantensoorten zie je? Ik zie heide, grassen. Bramen daar achter ook veel. Precies. En het zijn die grassen en die bramen die hard groeien op veel stikstof. Maar dat is op zich positief toch? Niet altijd. Dat kan ik je laten zien. Je ziet het. De braam is hier de baas. Ja. Hij hangt hier echt... Aah! Die prikkels zijn echt niet lekker, hè? Het gaat goed. Hij hangt hier echt boven alle andere planten. Omdat 't hier zo vol hangt met bramen, komt er geen licht daar beneden en kunnen er geen plantjes groeien daar. Dat heeft weer gevolgen voor de dieren die hier leven. Zoals zandhagedissen en verschillende vlinders. Die kunnen niet komen zonnen, want er is geen mogelijkheid voor. Te veel stikstof betekent dus minder soorten planten, minder diersoorten, dus een minder rijk gebied? Ja, en ook nog minder gezond. Minder gezond? Hoezo dat? De aarde zit vol voedingsstoffen voor de plant. Want net als wij moeten planten ook verschillende dingen eten. Precies. Stel dat dit de voedingsstoffen van de planten zijn. Dan hebben we stikstof. En fosfor. We hebben ook nog kalium. En zwavel. Dat zijn allemaal stofjes die in de aarde zitten? Precies. Maar wat als er een teveel aan stikstof is? Ja, dan verdwijnen al die andere voedingsstoffen. Juist, dan krijgen de planten te veel stikstof binnen en niet de andere voedingsstoffen. Alsof wij elke dag patat zouden eten. Heel lekker, maar ongezond. Dus daar krijg je ongezonde planten van? Ja, en die worden weer opgegeten door insecten. Die insecten worden opgegeten door vogels. Zo gaat het ongezonde eten door de hele natuur. Maar dat is echt superzonde. Hoe kan het dat er zoveel stikstof in de natuur terechtkomt? Dat komt vooral door ons, de mens. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20070482 180.544 705 2023-07-18T09:45:24+00:00 yes no stikstof biodiversiteit https://schooltv.nl/video-item/wat-is-stikstof-een-element-dat-we-kennen-als-gas 2024-01-16T12:07:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40914.w613.r16-9.2897bca.webp Wat is stikstof? | Een element dat we kennen als gas Dames en heren, jongens en meisjes, mag ik jullie voorstellen aan de ster van de show van vandaag: stikstof! Eh, ik zie niks. Nee, dat klopt. Stikstof is namelijk onzichtbaar. Maar het is er wel en het zit overal om ons heen. Stikstof is een element. En nu hoor ik je denken: Wat zijn elementen? Dat zijn een soort ingrediënten. Neem deze heerlijke cupcakes. Die zijn niet vanzelf ontstaan. Daar heb je ingrediënten voor nodig, zoals meel, eieren en suiker. En zo bestaat alles in onze wereld, zoals kommen, planten, en zelfs wij mensen uit verschillende ingrediënten. En die ingrediënten noem je: elementen. Ze zijn er in verschillende vormen. Vast, zoals koolstof. Dat zit bijvoorbeeld in houtskool. Vloeibaar, zoals kwik. Dat kun je misschien wel van de thermometer. En gas. Zoals helium, wat in deze ballon zit. Stikstof is ook een element dat we kennen als gas, maar het zit in nog veel meer dingen. Zie het een beetje als meel. Je ziet het misschien niet meer, maar het zit echt in deze cupcake. Zo zit 't ook met stikstof. Het zit verstopt in van alles om ons heen. Medicijnen, kikkererwten en zelfs een kogelvrij vest. Allemaal opgebouwd uit elementen, waaronder stikstof. Het zit dus ook in de lucht. En niet gelijk je adem inhouden. Stikstof is namelijk ongevaarlijk. Sterker nog, het is onmisbaar voor al het leven op aarde. Het is namelijk een heel belangrijke voedingsstof voor planten. Wij mensen hebben verschillende soorten voedsel nodig om gezond te blijven en te groeien. Groente en fruit voor de vitamientjes. Of een lekker eitje voor de eiwitten. Zo geldt dat ook voor planten. Die hebben ook verschillende voedingsstoffen nodig waaronder stikstof. En van stikstof gaan ze heel goed groeien. Dan ontstaat er een hele mooie cyclus. Eerst wordt stikstof uit de lucht opgenomen door planten. Die worden gegeten door dieren en zo komt de stikstof in de dieren terecht. Die poepen en plassen dat weer uit en zo komt stikstof weer in de lucht en begint het riedeltje van voren af aan. Daarom gebruiken boeren ook mest, oftewel uitwerpselen van dieren, voor het land. Sla, andijvie, spinazie, heel veel planten die wij eten gaan er beter van groeien. Stikstof is dus een belangrijke stof voor ons en de natuur. Er is alleen één maar: Te veel stikstof is dan juist weer schadelijk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20070493 168.96 1162 2023-07-18T09:48:32+00:00 yes no stikstof https://schooltv.nl/video-item/de-5-seconden-regel-klopt-niet-binnen-een-seconden-zitten-er-al-bacterien-op-je-voedsel 2024-01-04T13:10:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40915.w613.r16-9.51fe336.webp De 5-seconderegel klopt niet | Binnen één seconde zitten er al bacteriën op je voedsel Dat ga je toch niet eten? Ah joh, doe gewoon. Iel, daar zitten allemaal bacteriën op. Tja, als je eten op de grond laat vallen komen er inderdaad allemaal bacteriën op te zitten. Maar gebeurt dat ook in de eerste 5 seconden? We vragen het microbioloog Martine Reij. Ja, binnen een seconde zitten de meeste bacteriën er al op. Gaat heel snel. Die 5 seconden regel klopt eigenlijk niet, maar het is wel zo. Hoe langer je het laat liggen, hoe meer bacteriën erop komen. Ja, misschien beter van niet hè? De ondergrond is het allerbelangrijkste. Het maakt echt uit op wat voor ondergrond het eten valt. Laat je het buiten vallen in de modder of op een vies tapijt, dan zitten er meteen bacteriën op. Maar op een schone en droge vloer, daar gaat het om een stuk minder bacteriën. Ja, schoon genoeg. En ook het soort. Eten maakt uit. Bacteriën zitten iets sneller op iets vochtig, zoals een stuk peer. Bij iets droogs als een boterham gaat het stukken minder snel. Maar veel of weinig bacteriën. Meestal loopt het goed af. Van de meeste bacteriën word je helemaal niet ziek. Ook op de grond zitten veel meer goede en slechte bacteriën. Af en toe zit er één tussen waar je wel ziek van wordt, maar die kans is heel klein. Ik neem het risico. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20071496 105.322 621 2023-07-27T09:14:48+00:00 yes no bacterie voedsel eten https://schooltv.nl/video-item/het-caribisch-deel-van-het-nederlands-koninkrijk-aruba-curacao-bonaire-sint-maarten-saba-en-si 2024-01-16T16:30:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40916.w613.r16-9.fad3cfe.webp Het Caribisch deel van het Nederlands Koninkrijk | Aruba, Curaçao, Bonaire, Sint-Maarten, Saba en Sint Eustatius Het Caribisch deel van het koninkrijk ligt aan de andere kant van de Atlantische Oceaan. Zes eilanden zijn het. Met aan de onderkant Aruba, Curaçao en Bonaire en bijna duizend kilometer verderop naar boven. Sint-Maarten, Saba en Sint Eustatius. De eilanden zijn ooit door Nederland veroverd. Dat gebeurde in de zeventiende eeuw. Nederland gebruikte de eilanden voor de handel. Nederlandse handelaren brachten vanuit Afrika tot slaaf gemaakte mensen naar dit gebied toe. Die werden verkocht en moesten werken op plantages in dit deel van de wereld. Nederland bleef er de baas, ook toen slavernij werd verboden halverwege de 19e eeuw. Later werden er een paar keer nieuwe afspraken gemaakt met de bewoners hoe de eilanden geleid zouden worden. De laatste grote afspraak daarover werd gemaakt in 2010 en vanaf dat moment zit het zo. Aruba, Curacao en Sint Maarten gaan verder als eigen land, maar wel als onderdeel van het Koninkrijk der Nederlanden. Bonaire, Sint Eustatius en Saba kiezen ervoor om een soort gemeente van Nederland te worden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20071497 68.992 4852 2023-07-27T09:15:36+00:00 yes no Aruba Curaçao koninkrijk Nederland https://schooltv.nl/video-item/moet-het-koningshuis-blijven-sommige-mensen-vinden-het-niet-meer-van-deze-tijd-of-te-duur 2024-01-04T13:10:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40917.w613.r16-9.4dcc4c5.webp Moet het koningshuis blijven? | Sommige mensen vinden het niet meer van deze tijd of te duur Wat vinden Nederlanders van het koningshuis? Nou, dat wordt ieder jaar gecheckt. Met Koningsdag bijvoorbeeld. Bij het laatste onderzoek zag het er niet zo goed uit voor koning Willem-Alexander en koningin Maxima. Toen vond maar net iets meer dan de helft dat het koningshuis moet blijven. De rest vond van niet of had er geen mening over. Waarom willen sommige mensen geen koning of koningin meer? Nou, daar kunnen verschillende redenen voor zijn. Sommigen vinden dat de koninklijke familie te veel geld krijgt. Helemaal nu veel Nederlanders juist minder geld hebben om uit te geven. Door de hoge energieprijzen en dure boodschappen. Hun doen allemaal dingen. Hun hebben een groot huis en dat soort dingen. En dat betalen wij dan allemaal voor. Anderen zijn gewoon niet tevreden over de koning en koningin omdat ze wel eens onhandige keuzes hebben gemaakt. Toen in Coronatijd zijn ze met zijn allen lekker naar Griekenland gegaan. Toen zaten wij met z'n allen natuurlijk hier in lockdown. Ja, kijk, dat vind ik dan zo'n keuze. Zo van... Het doet pijn uw vertrouwen in ons beschaamd te hebben. En sommigen vinden dat een koning of koningin niet meer van deze tijd is. Dat is iets van vroeger, vinden ze. Zij vinden een minister-president of een premier wel genoeg. Maar er zijn ook voorstanders van het koningshuis natuurlijk. Zij vinden dat het belangrijk is voor Nederland, omdat het een traditie is bijvoorbeeld. Leve de koning. Voordat Willem-Alexander koning werd, was zijn moeder koningin en daarvoor haar moeder en daarvoor haar moeder. Volgens voorstanders is de koning een soort visitekaartje dat andere landen bezoekt. Dat helpt bij de samenwerking, is het idee. En ze vinden dat het koningshuis voor verbinding en saamhorigheid zorgt. Dus mensen bij elkaar brengt hier in Nederland en op de Caribische eilanden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20071498 108.672 687 2023-07-27T09:16:27+00:00 yes no koning Nederland koningschap https://schooltv.nl/video-item/hoe-krijg-je-luizen-en-waarom-geven-ze-zoveel-jeuk 2024-01-12T07:02:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40918.w613.r16-9.db63bf3.webp Hoe krijg je luizen? | En waarom geven ze zoveel jeuk? Hoofdluis. Ongelofelijke jeuk krijg je ervan. Zo ziet een luis eruit onder de microscoop. Bizar toch dat zo'n klein beestje zoveel jeuk kan veroorzaken. Dat het zo kriebelt heeft niet te maken met het beestje zelf, maar met wat het doet. Luizen drinken kleine druppeltjes bloed vlak onder je huid. Het speeksel van de beestjes zorgt voor een allergische reactie en dat jeukt dus. Je krijgt de beestjes omdat iemand anders je ze heeft gegeven. De piepkleine beestjes lopen namelijk gemakkelijk over van hoofd naar hoofd. Bijvoorbeeld tijdens het spelen, knuffelen of maken van selfies. En dan worden het er snel heel veel. Omdat kinderen meer contact met elkaar hebben dan volwassenen, hebben zij er vaker last van. En ook kinderen met lang haar hebben vaker jeuk. Want die lange lokken maken het luizen makkelijker om over te lopen. Daarom is er op veel scholen luizencontrole. Zo proberen ze de jeukende beestjes vroeg op te sporen bij kinderen die ze hebben. Zo snel dat de luizen niet kunnen overlopen naar andere klasgenootjes. Maar helaas, als je ze hebt, zit er maar één ding op. Kammen, kammen en nog eens kammen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20071499 82.944 1082 2023-07-27T09:17:12+00:00 yes no luis jeuk allergie https://schooltv.nl/video-item/wie-was-johannes-vermeer-een-van-nederlands-bekendste-schilders 2024-01-10T10:53:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40919.w613.r16-9.a18f1fb.webp Wie was Johannes Vermeer? | Eén van Nederlands bekendste schilders Hoe Johannes Vermeer er uitzag weet niemand precies. Toch hebben kunstkenners wel een vermoeden. Nou ja, als hij zichzelf heeft weergegeven, dan is het de man aan de linkerkant die we hier zien. Van de schilder zijn nooit zelfportretten gevonden. Wel is bekend dat hij in 1632 werd geboren in Delft en die stad heeft hij ook geschilderd. Hij groeide daar op en woonde daar bijna zijn hele leven, al ziet veel uit die tijd er nu natuurlijk heel anders uit. Vermeer schilderde vooral gewone mensen die heel gewone dingen aan het doen waren, zoals op dit schilderij genaamd Het Melkmeisje. Misschien heb je het wel eens gezien. En ook dit werk kennen veel mensen. Het meisje met de parel. In het Verenigd Koninkrijk werd er zelfs een film over gemaakt. Vermeer werd maar 43 jaar. Hij stierf als een arme man met veel schulden. Tijdens zijn leven was hij dus niet erg succesvol. Pas 200 jaar na zijn dood kreeg Vermeer waardering voor zijn werk en inmiddels zijn zijn schilderijen miljoenen waard. Wereldwijd zijn er nog 37 werken van de beroemde schilder over. De meeste daarvan hangen in musea in het buitenland, bijvoorbeeld in Amerika. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20071500 84.032 2263 2023-07-27T09:17:33+00:00 yes no kunstenaar kunst schilder https://schooltv.nl/video-item/wat-is-dementie-vooral-mensen-boven-de-65-jaar-krijgen-het 2024-01-04T13:10:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40920.w613.r16-9.344a2f7.webp Wat is dementie? | Vooral mensen boven de 65 jaar krijgen het Ik heb nog nooit iemand gekend met dementie. Dus dit is wel spannend. Ja, je komt hier niet altijd. Ja een beetje spannend. De afgelopen tijd kregen de kinderen op school al les over dementie en nu zijn ze voor het eerst hier op bezoek. Ja, heel mooi! Krijg we ook een beetje drinken van jou straks? Dat weet ik niet. Oh dat weet jij niet. Oh, hoe kan ik dan ook aan jou vragen? Dementie is een ziekte in de hersenen. Mensen die het hebben krijgen daar allerlei problemen door, vooral met hun geheugen. Bij iedereen gaat het anders, maar het kan bijvoorbeeld zo zijn dat iemand namen vergeet. Of dat iemand zijn familie ineens niet meer herkent. Vooral oudere mensen krijgen het. 90% is ouder dan 65 jaar. Eerst vond ik het nog wel een klein beetje spannend, want dan, want je weet niet, als er dan opeens iets heel anders doen, dan weet je niet precies wat je moet doen. Maar dan, nou, eigenlijk valt het nou wel mee. Het is wel belangrijk, want ze zijn natuurlijk ziek. Dus ze moeten natuurlijk wel wat gezelligs doen, dus wij gaan dus een soort gezellige dag bezorgen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20071501 80.981 1356 2023-07-27T09:18:03+00:00 yes no dementie ouderdom ziekte geheugen https://schooltv.nl/video-item/er-zijn-heel-veel-soorten-dinos-en-er-worden-nog-steeds-nieuwe-soorten-ontdekt 2024-01-04T13:10:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40921.w613.r16-9.358a570.webp Hoeveel soorten dino's leefden er vroeger op aarde? | Meer dan 1000 soorten dinosauriërs De Tyrannosaurus Rex, oftewel T-Rex, de Brachiosaurus en de Triceratops. Je kent ze misschien wel uit boeken en films. Het zijn een paar van de bekendste dinosoorten, maar er leefden veel meer dino's. Onderzoekers denken dat er meer dan duizend soorten hebben geleefd. Hoeveel precies, dat is lastig te zeggen. De allereerste dino-achtigen, dat is waarschijnlijk deze. De Nyasasaurus. Hij leefde ongeveer 235 miljoen jaar geleden en in Argentinië leefden deze soorten 230 miljoen jaar geleden. De Eoraptor en de Herrerasaurus. De laatste dino soorten zijn 66 miljoen jaar geleden uitgestorven. Door een inslag van een asteroïde verdween bijna al het leven op aarde. Alleen sommige vogelsoorten overleefden het. Er worden nog steeds regelmatig dinobotten gevonden. Soms een heel skelet, soms een paar botjes. Onderzoekers bekijken zo welke soorten er ooit hebben geleefd, maar als ze maar een paar botjes vinden, is het lastig te zeggen of het echt een nieuwe dinosoort is. Ze hebben nu zo'n duizend dinosoorten ontdekt en de kans is heel groot dat het er nog veel meer worden. Op dit moment wordt er ongeveer iedere tien dagen een nieuwe dinosoort ontdekt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20071502 83.946 4148 2023-07-27T09:18:45+00:00 yes no dinosaurus https://schooltv.nl/video-item/wat-is-kijkwijzer-codeurs-bepalen-de-leeftijdsgrens-van-films-series-en-online-media 2024-01-04T13:10:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40922.w613.r16-9.182f692.webp Wat is Kijkwijzer? | Codeurs bepalen de leeftijdsgrens van films, series en online media Razend populair is de serie. De Netflix-serie is bedoeld voor kinderen van twaalf jaar en ouder. Hoe oud je voor een film of serie moet zijn, wordt bepaald door de organisatie Kijkwijzer. Ze zeggen ook welke symbolen er bij de film moeten staan. Het vuistje is een waarschuwing voor geweld, voetjes als er seks in voorkomt en deze voor scheldwoorden. Hoe meer heftige dingen, hoe hoger de leeftijdsgrens. En over deze oude film Pietje Bell was laatst te veel discussie. De leeftijdsgrens was plotseling verhoogd naar twaalf plus, maar veel mensen vonden dat een beetje overdreven. En toen werd een paar dagen later het advies weer aangepast naar negen plus. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20071503 48.384 991 2023-07-27T09:19:32+00:00 yes no film televisie leeftijd https://schooltv.nl/video-item/kinderen-in-films-voor-12-of-zelfs-16-plus-jonge-acteurs-mogen-soms-niet-naar-hun-eigen-film 2024-01-10T15:28:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40923.w613.r16-9.3288bc0.webp Kinderen in films voor 12 jaar en ouder | Jonge acteurs mogen soms niet naar hun eigen film Als je van beren leren kan. Misschien heb jij deze film ook wel gezien. Jungleboek. Het is een oud verhaal waar jaren geleden een tekenfilm van werd gemaakt. En een paar jaar geleden werd het levensecht verfilmd. En dat werd een stuk spannender dan die tekenfilm. Deze versie is daarom bedoeld voor twaalf jaar en ouder. Maar de jongen die de hoofdrol speelt is zeven jaar. Hij komt uit Amerika en heet Neel. Ja, het komt dus voor dat kinderen in films spelen die voor twaalf jaar en ouder zijn. En meestal wordt het meteen al minder spannend als ze vertellen hoe de film is gemaakt. Maar het kan ook nog een stapje verder gaan. Kinderen die in een film spelen die is bedoeld voor zestien jaar en ouder, zoals in de nieuwe griezelfilm Megan. De film gaat over een meisje dat een pratende pop krijgt. Megan. De actrices die het meisje en de pop spelen zijn elf en twaalf jaar. Ze zijn allebei dus veel te jong om hun eigen film te bekijken. Kinderen mogen dus in dit soort films en series spelen, maar de makers zorgen wel dat het niet te eng voor ze is. Soms vertellen ze bijvoorbeeld expres niet welke griezelige dingen er allemaal in de film voorkomen. Het gebeurt ook weleens dat kinderen alleen de stukjes te zien krijgen waarin ze zelf te zien zijn en voor de rest moeten wachten tot ze oud genoeg zijn. En volgens de meiden uit Megan is hun film een stuk minder eng als je ziet hoe het is opgenomen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20071504 113.792 987 2023-07-27T09:20:51+00:00 yes no film kind acteren https://schooltv.nl/video-item/popster-worden-voor-je-18e-in-nederland-gaat-dat-niet-zo-makkelijk 2024-01-04T13:10:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40924.w613.r16-9.239918f.webp Popster worden voor je 18e | In Nederland gaat dat niet zo makkelijk Dit nummer ken je misschien wel. Het kwam in 2010 uit en werd meteen super populair. Justin Bieber was vijftien jaar oud toen hij dit nummer uitbracht. Het lukte hem dus voor zijn achttiende al om door te breken met zijn muziek. En Billie Eilish was pas dertien jaar oud toen ze doorbrak met het eerste nummer Ocean Eyes. Beroemd zijn, zoals Billie en Justin, betekent dat je wordt aanbeden door miljoenen mensen en het is keihard werken. Dat kan natuurlijk best heftig zijn als je zo jong bent. Hier in Nederland is het daarom een stuk moeilijker om door te breken als kind en dat komt door strenge regels. Zo mag je tot twaalf jaar maximaal 24 dagen per jaar werken en volgens de wet is optreden ook werk. En dan zijn er ook nog regels over hoe lang je mag optreden en hoeveel dagen achter elkaar. Ook moeten je ouders overal toestemming voor geven. Toch zijn er hier in Nederland ook artiesten die het lukt om voor hun achttiende al door te breken. Martin Garrix bijvoorbeeld. Hij was zeventien jaar oud toen hij zijn eerste nummer uitbracht. En ook zangeres Stefania begon met zingen toen ze pas tien jaar oud was en toen ze net achttien was, stond ze al op het Songfestival. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20071505 98.154 416 2023-07-27T09:22:01+00:00 yes no popster muziek zingen https://schooltv.nl/video-item/waarom-zijn-nederlanders-zo-lang-200-jaar-geleden-waren-we-nog-het-kleinst-van-europa 2024-01-04T13:10:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40925.w613.r16-9.21b52f7.webp Waarom zijn Nederlanders zo lang? | 200 jaar geleden waren we nog het kleinst van Europa Als je in een winkelstraat in Nederland rondkijkt, kun je het al best goed zien. We zijn een lang volk. Nederlanders zijn zelfs gemiddeld de langste mensen ter wereld. De gemiddelde Nederlandse man is 1 meter 84, de gemiddelde vrouw 1 meter 70. 1.54. Ik denk 1.33, 1.61, 1.49. Ja, ik ben de laatste tijd best wel veel, heel erg veel gegroeid. Hoe lang je wordt ligt vooral aan de lengte van je ouders. Zijn je vader en moeder allebei klein of allebei lang, dan word jij dat waarschijnlijk ook. Toch waren Nederlanders 200 jaar geleden helemaal niet zo lang. Toen waren ze zelfs het kleinst van Europa. Dat we nu zo veel langer zijn, komt volgens onderzoekers door verschillende dingen. Bijvoorbeeld onze voeding. We eten nu veel gezonder en gevarieerd. En we eten veel melk en kaas. Ook hebben we goede zorg, zoals ziekenhuizen in ons land. Jarenlang werden Nederlanders steeds langer, maar dat is nu niet meer zo. Dat komt bijvoorbeeld omdat er inmiddels in Nederland meer mensen uit andere landen zijn komen wonen. Die zijn namelijk gemiddeld wat kleiner. Een andere mogelijke reden is dat veel mensen de laatste jaren weer wat ongezonder zijn gaan eten en daardoor zou je minder groeien. Tja, het blijft natuurlijk verschillend per persoon. Zo ben ik met 1 meter 77 wat kleiner dan gemiddeld en Joris met 1 meter 98 een flink stuk groter. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20071506 92.629 666 2023-07-27T09:22:23+00:00 yes no Nederlander groeien https://schooltv.nl/video-item/keuringsdienst-van-waarde-in-de-klas-bamboe-voor-kleding-1 2024-01-16T16:25:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40895.w613.r16-9.86a6b21.webp Keuringsdienst van waarde in de klas | Bamboe voor kleding Van bamboe kun je heerlijk zacht textiel maken, en het zou nog duurzaam zijn ook. De Keuringsdienst onderzoekt hoe duurzaam sokken, boxershorts en rompertjes van bamboe echt zijn. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20069479 491.08 2030-07-30T22:00:00+00:00 980 2023-07-11T11:35:54+00:00 yes no kleding bamboe duurzaamheid textiel https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wat-is-aardgas 2024-04-25T08:54:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40927.w613.r16-9.bc1b080.webp Wat is aardgas? | Clipphanger Aardgas is een energiebron uit een ver en vooral diep verleden. Ooit ontstaan uit dode planten en dieren. In de loop der tijd zijn die resten samengeperst. Daaruit zijn bruinkool en steenkool ontstaan. Als die steenkool onder druk komt, komt er weer aardgas vrij. Dat gas is licht, wil naar boven, maar wordt tegengehouden door de aardlagen. En dan is het boren geblazen! In de 20e eeuw worden onder Nederland enorme gasbellen ontdekt. Dat gas komt van pas, om te koken en de huizen lekker warm te stoken. Gas komt bijna gratis uit de grond én is makkelijk te transporteren. Maar er komen ook allerlei nadelen aan de oppervlakte. Bij de verbranding komt CO2 vrij en o ja, het boren op 3 tot 4 kilometer diepte, zorgt voor aardbevingen in Groningen. Tijd om de gaskraan weer dicht te draaien. Ons land moet in 2050 ‘van het gas af’ zijn. Onze huizen worden dan verwarmd met een warmtepomp, of misschien wel met kernenergie. En als dat nou niet werkt, kan je altijd nog rekenen op de gasproductie van je huisdier. Pffffrt! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20071961 92.04 6360 2023-08-09T22:00:00+00:00 yes no aardgas fossiele brandstof energie duurzaamheid https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wat-is-mitose 2024-04-25T08:54:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40928.w613.r16-9.d832885.webp Wat is mitose? | Clipphanger Je lichaam is voortdurend bezig om zichzelf te vernieuwen. Kijk maar eens naar je huid. Die krijgt van alles te verduren, en daarom moeten de huidcellen vervangen worden. Dat gebeurt voortdurend door middel van celdeling oftewel mitose. Daar gaan we! Alle informatie in de cel zit gevangen in je DNA. Voordat een cel gaat delen, wordt er van elk chromosoom een kopie gemaakt, zodat nu elk chromosoom bestaat uit 2 zogenaamde ‘chromatiden’. Het DNA wordt heel strak opgevouwen, waardoor alle 46 chromosomen los komen te liggen. De chromosomen worden korter en dikker. Het beschermende velletje om de celkern wordt afgebroken, en er groeien een soort trekdraden. Die trekken de chromatidenpaartjes uit elkaar, elk naar 1 kant van de cel. Zo krijgt elke kant van de cel een complete set chromosomen. Als de trekdraden wegvallen, is er plek voor een nieuw velletje, en dan is het… showtime! De cel wordt stevig ingesnoerd, die riem wordt aangetrokken totdat er (plopperdeplop) 2 precies dezelfde cellen zijn. Als dat maar vaak genoeg gebeurt is jouw huidje weer klaar voor de toekomst! Waar je ook bent, misschien zelfs wel… in een gedeelde cel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20071970 98.96 3771 2023-09-13T22:00:00+00:00 yes no celdeling chromosoom DNA https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wat-is-literatuur 2024-04-25T08:54:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40929.w613.r16-9.0e23a96.webp Wat is literatuur? | Clipphanger Als je in een boekwinkel komt, zie je daar vaak ook een kast met het opschrift Literatuur. Daar vind je de hele literatuurgeschiedenis van de middeleeuwen tot vandaag, met allerlei lekker dikke romans en lekker dunne dichtbundels. Maar wie bepaalt eigenlijk wat er in die kast gaat? ‘Literatuur’ is geen ‘genre’, zoals ‘thrillers’ of ‘humor’. Het is eerder een soort keurmerk, voor schrijfsels die de lezer aan het denken zetten. Kijk maar even mee naar de Literaire Ladder. Als je tijdens het lezen alleen maar denkt: hoe zou het aflopen, dan is het niet zo literair. Als je door een tekst ook gaat nadenken over je eigen handelen, gaan we al de Literaire Ladder op. Klimmen we verder, dan komen we bij gedichten of boeken die allerlei mooie dwarsverbanden leggen met kunst, literatuur of filosofie. En als je denkt: ‘Waar gaat dit over?’ Dan is het superliteratuur! Of misschien wel gewoon: supershit. Of een boek wel of niet ‘literair’ is, daar kan je dus over discussiëren. Bijvoorbeeld met je docent Nederlands, als je gaat lezen voor de Lijst. Zet ‘m er gewoon op hoor, je favoriete literatuur. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20071972 91.84 1384 2023-09-20T22:00:00+00:00 yes no literatuur lezen boek https://schooltv.nl/video-item/kun-je-met-muziek-je-pijngrens-verleggen-minder-stresshormonen-meer-gelukshormonen 2024-01-04T13:10:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40930.w613.r16-9.017e4fe.webp Kun je met muziek je pijngrens verleggen? | Minder stresshormonen, meer gelukshormonen Zo. Wat is dit? Ja, wacht even, we gaan een testje doen. Iets met muziek. Oh nice! Ga ik weer gitaar spelen of drummen? Nee. Zal ik eens wat romantisch doen? Ik heb op de piano namelijk een liedje ingestudeerd... Nou, bewaar dat maar voor een volgende keer prof. Nee, wij gaan testen of je meer pijn kunt verdragen. Kom maar. Hier kijk. Nee hoor, ik heb al een keer een wetenschappelijke paper gelezen. Daarin lieten ze zien dat je met bepaalde soorten muziek veel meer pijn kan hebben. Dus pak maar weer in. Is niet nodig. Maar prof. Meten is weten. Gewoon opplakken? Ja, zo. Nou, eens even kijken. Daar gaan we. Zo. Stop stop stop! Nou, je kwam tot 64. Dat was de nulmeting. Wat is dit voor martelwerktuig? Nou, dit gaan we nog een keertje doen, maar dan onder muzikale begeleiding. Oh, mag ik een nummertje kiezen? Er is een nieuw album uitgekomen van die death metal band... Ik heb namelijk al een nummertje uitgezocht. Ik wil het graag met deze doen. Effe kijken. Ja. Ach ja, heerlijk, ga maar lekker zitten. Laat je lekker in die stoel zakken. Ontspan. Oogjes dicht. Armen lekker voor je op schoot en laat je meevoeren door die muziek. Heel goed, prof. Rustige en melodieuze muziek. Daarvan is bekend dat je hartslag en je bloeddruk dalen, dat je stresshormonen afnemen. Maar je gelukshormonen, die nemen juist toe. En vooral het gelukshormoon endorfine is heel belangrijk, want dat is namelijk een natuurlijke pijnstilling. Oké, even kijken hoe ver die nu komt. Ahh stop stop stop! Oke oke oke. Nou, 83 prof. Je komt toch hoger dan de vorige keer. Dan is het toch wel interessant dat je met muziek zo een pijngrens kan beïnvloeden. Ja, maar daarbij is het wel belangrijk dat het aantal beats per minuut niet boven de honderd komt en er mogen geen te grote volume- en tempowisselingen in zitten. Dus niet deze muziek bijvoorbeeld. Even kijken. Ja, ja, ja, ja, deze. Yes! Ja. Maar niet alle muziek werkt dus even goed. Van heavy metal waar prof blijkbaar heel erg van houdt, is bekend dat het het tegenovergestelde opwekt. Superinteressant toch eigenlijk, dat je je brein zo kan beïnvloeden met vette muziek. Yes! Nou, dat was hem weer. Tot de volgende Brainstorm. Hou je koppie erbij. Dat is natuurlijk de prefrontale cortex die signalen stuurt naar die...Wat doe je ahhhhhh! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20072225 174.52 175 2023-10-08T18:00:00+00:00 yes no hersenen pijn muziek https://schooltv.nl/video-item/hoe-kiest-een-dader-zijn-slachtoffer-een-onzekere-houding-maakt-je-kwetsbaar 2024-01-04T13:10:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40931.w613.r16-9.f334a21.webp Hoe kiest een dader zijn slachtoffer? | Een onzekere houding maakt je kwetsbaar Zet hem maar neer ja. Plantje erbij. We gaan een onderzoek doen waarbij het testteam geen enkel idee heeft van wat we precies gaan testen. We gaan onderzoeken hoe een dief zijn slachtoffer uitkiest. Is er wel eens wat bij jou gejat eigenlijk? Ja, vroeger op school elke dag m'n bammetjes. En bij jou? Nee, eigenlijk niet. Maar ik denk dat ik gewoon te sterk overkom en dan durven ze gewoon niet. Hoe kiest een dader zijn slachtoffer? Dat gaan we checken. Het Brainstorm-testteam gaan we lekker voorliegen. Dat mag in het kader van de wetenschap. Ze mogen namelijk niet weten dat ze straks bestolen kunnen gaan worden. Zo welkom allemaal! Ik heb hier zes enveloppen, voor iedereen één envelop met een persoonlijke opdracht. Fijn dat jullie meedoen met dit experiment. Jullie hebben allemaal een oortje in zie ik, goed. Via dat oortje kan ik met jullie communiceren en ik ga jullie straks allemaal opdrachten influisteren. Ik ga jullie nu deze enveloppen geven, maar wel even erbij zeggen dat je hem pas mag openmaken als je een seintje krijgt, ja? Ik ben wel eens bestolen, maar dat was een huisinbraak. Toen was mijn iPod gestolen en voor de rest ben ik nooit bestolen. Nou, op school, twee weken geleden is mijn jas gestolen. Ik heb wel eens snoepjes gejat. Dat heeft iedereen denk ik wel. En ik heb ook wel eens een shirt gejat uit een winkel. Voor het onderzoek hebben we ook de hulp ingeschakeld van Martin Miles, een voormalig dief die zich nu inzet als coach. Ik kom uit een ruige jeugd, om het zo maar te zeggen. Ik heb veel rotzooi uitgehaald en ben daardoor in de gevangenis terechtgekomen. En nu, met mijn ervaringen die ik toen heb gehad, probeer ik jongeren eigenlijk te motiveren om niet dezelfde fout te maken als mij. Is superknap en fijn dat je dat verhaal hier met ons wil komen delen. Belangrijk werk ook. Ik ben heel benieuwd waar ons testteam dadelijk op gaat letten bij het uitzoeken van een slachtoffer. Kijk. Daar komt het testteam binnen. Daar zijn ze. Goed. Jongens, meiden, jullie mogen zo meteen een rugzakje van de bank afpakken en die omdoen en dan gaan we echt starten. Oké, tijd om de enveloppen open te maken en te starten met je persoonlijke opdracht. Loop van verkeersbord naar een verkeersbord en vermijd ten alle tijden oogcontact. Loop rond met brede schouders en een vriendelijk gezicht. Loop mank van olievat naar olievat. Loop zo zelfverzekerd mogelijk, zonder dat de rest ziet wat jouw opdracht is. Die opdrachten die ze net hebben gekregen in die enveloppen, die doen er eigenlijk helemaal niet toe. Nee, nee, die zorgen er alleen maar voor dat die slachtoffers allemaal net een ander loopje hebben. Toch Martin? Lopen is erg bepalend, ja. En waarom dan eigenlijk? Omdat het te maken heeft met je lichaamshouding natuurlijk. Je non-verbale communicatie. In feite bestaat de groep nu uit daders en slachtoffers. De slachtoffers hebben een persoonlijke opdracht waarmee we hun lichaamstaal en manier van lopen beïnvloeden. Wat zij niet weten is dat er drie met scharen bewapende daders in de groep geïnfiltreerd zijn die we zo een voor een op rooftocht gaan sturen. Als je mij hoort, dan mag je achter je oor krabben. Oké, heel goed. Top. Jij gaat een dader spelen. De bedoeling is dat jij zo voorzichtig mogelijk lintjes gaat stelen uit rugzakken, dus kies daarbij je slachtoffer zorgvuldig. Succes! Ik heb het idee dat hij nu heel erg aan het scannen is. Kijk kijk kijk. Ik kijk ten eerste hoe ze lopen. Dan kijk ik ook nog of ze goed om zich heen kijken of meer afwezig zijn. Ik zie daar een jongen lopen met een beetje een onzeker loopje en toen dacht ik oké. Die is de mijne. Dat ging supersnel. En soepel en smooth. Kijken, wie kiest ie nu uit. Zo. Oh oh. Hij is gesnapt, hij is gesnapt. Maar dit was ook wel echt een hele brutale. Het ging wel een beetje klunzig omdat ik er wel zenuwachtig van werd, maar het is gelukt. Ben jij wel eens gesnapt? Ik ben een keer goed gesnapt ja. Ja? Ja. Ja. De fietsendieven. Ik was een fiets aan het stelen. En toen kwam de politie aanrijden. Ook politie ook echt. Ja, dan ben je goed gesnapt. Inderdaad ja. Jolien. Als je mij hoort, krab dan onopvallend achter je oor. Jij bent de dader in dit spel. Als je mij hoort, krab dan eventjes achter je oor en de bedoeling is dat je zoveel mogelijk lintjes gaat stelen uit alle rugzakken. Maar daarbij is het heel belangrijk dat niemand doorheeft wat je doet. Ik vind spannende dingen wel leuk en ik dacht ja dit is wel iets voor mij. Oh ik weet wel zeker dat ik een goeie dief ben. Maar dat is wel ook weer iemand die niet oplet, die naar beneden kijkt. Als ik een slachtoffer kies, dan kijk ik naar hoe diegene overkomt, denk ik: oh, jij bent best wel zelfverzekerd. Je kijkt goed om je heen dan schrikt dat me best wel af. Het is iets spannends, want word je betrapt, word je niet betrapt...Maar als ik iemand schichtig zie bewegen, dan denk ik oké, van jou kan ik wel stelen. Zo. Nee. Ik zou niet durven. Nee. Jolien heeft volgens mij al best wel wat wat lintjes verzameld, zo te zien. Dat gaat lekker. Pikt ze naar een beetje dezelfde mensen en dezelfde slachtoffers uit als die jou opvallen? Eentje sowieso, die met die witte trui aan. Ja, en wat doet hij dan? Waarom maakt dat hem? Ja, hij kijkt naar beneden. Hij let niet echt op, hij zit in z'n eigen wereldje. Oh dus naar beneden kijken is echt zo'n ding wat je dus vooral niet moet doen op straat. Nee, je moet wel je omgeving natuurlijk een beetje scannen, wie loopt op me af? Goed jongens, meiden, het experiment zit erop. Wij komen jullie kant op. Ik vond het best leuk om dief te zijn eigenlijk. Het is best grappig eigenlijk om te doen. En bij twee mensen leek het me toch geen goed idee omdat die heel zelfverzekerd en goed om zich heen keken. Dus bij die heb ik het niet gejat. Wij hebben de resultaten, althans die van jullie drie. Ja precies, want degenen die een opdracht in een envelop kregen, van jullie hebben we geen resultaat, want dat waren fake opdrachten. Ja, sorry. Ja. Wij hebben namelijk een aantal zakkenrollers op jullie losgelaten. En met die fake opdrachten hebben we geprobeerd om jullie lichaamstaal te beïnvloeden. Ondertussen hebben wij het gedrag van die zakkenrollers geanalyseerd. En wat blijkt nou? De daders waren heel specifiek in het uitzoeken van hun slachtoffers. Er is al veel vaker onderzoek gedaan naar de keuze van slachtoffers door criminelen. Zo hebben onderzoekers veroordeelde criminelen laten kijken naar video's van verschillende mensen die door een gang lopen. Onder de lopende mensen was één persoon die ooit slachtoffer was van een roofoverval. Aan de gevangenen werd gevraagd: welke loper zouden jullie uitkiezen als slachtoffer? Ze kozen allemaal voor dezelfde persoon. De persoon die dus ooit al eerder slachtoffer was. Ze beslissen het echt vaak op hun loopje. Eigenlijk net zoals een roofdier zijn volgende maaltijd uit een kudde dieren kiest, zo zoeken criminelen ook vaak naar mensen die geen krachtige manier van lopen hebben. Dus het klinkt misschien een beetje afgezaagd, maar als je dus in de stad loopt en je kijkt de hele tijd op je telefoon en je hebt oordoppen in, dan is de kans dat je bestolen wordt natuurlijk veel groter. Laten we eerlijk zijn, je moet gewoon met je fikken van andermans spullen afblijven. Dat vind ik een hele goeie. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20072226 535.44 392 2023-10-08T18:00:00+00:00 yes no hersenen criminaliteit slachtoffer https://schooltv.nl/video-item/hoe-werken-optische-illusies-je-hersenen-willen-dat-het-plaatje-klopt 2024-01-04T13:10:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40932.w613.r16-9.b59682e.webp Hoe werken optische illusies? | Je hersenen willen dat het plaatje klopt Janouk, ik heb weer een mooie constructie voor je gemaakt om in te klimmen. Precies, zelfgemaakt inderdaad. Ja. Met de boys van de hobbyclub. Trapje. En wat precies waren we hier mee van plan? Gewoon trapje omhoog. Ben je er klaar voor? Ja, ik denk het? Naar boven. Daar gaat ie he? Weet je zeker dat dit een stevig trapje is? Ah joh. 85% misschien wel meer. Oké. Ja. Nou, dit gaat goed. Ja, kijk eens even. Een solide trapje. Dit is een hartstikke stevig trapje. Goed gedaan, prof. Let op wat ik nou ga doen. Hou je vast. Oké? Krijg je nog een trap na. He? Zo, nou, begin maar weer opnieuw. Blijft bizar toch dit? Vet he? Het is maar net hoe je ernaar kijkt. Ik vind het echt bizar, want je hersenen maken dus gewoon van deze platte plaat een driedimensionale trap met diepte en hoogte en zo. Maar dat werkt maar vanaf één kant. Een forced-perspective illusie heet dat. Gedwongen perspectief. En daar zijn er echt heel veel van. Zullen we er eens een paar bekijken, dat is wel lachen. Ja, laat maar zien. Check. Deze. En die. Zie je? Ja. Vet he. Zullen we die zelf doen? Ja, lachen man. Zelf maken, gaan we doen. Kijk, top. Is bijzonder eigenlijk, hè? Je kijkt naar iets vanuit een bepaalde hoek en je hersenen maken van een plaatje dat totaal niet klopt toch een kloppend plaatje. En dat is iets waar ze in films ook heel handig gebruik van maken. Want met illusies kun je namelijk gewone mensen ineens op reuzen laten lijken óf juist op kabouters. Over kabouters gesproken. Ik sta droog. Mag ik even een slokje van je koffie? Ja, tuurlijk. Maar hoe kan het dat je hersenen in die illusies trappen? Nou kijk, prof zit nu heel ver weg en ik zit heel dichtbij en daardoor lijk ik heel groot en lijkt prof heel klein. Want dat is de informatie die je ogen naar je hersenen sturen. Kijk, vanwege die hoek waarmee je naar ons kijkt, krijgen je hersenen geen informatie over afstand en diepte. En daarom denken je hersenen dat ik heel klein ben en Janouk heel groot en denken ze dus niet; och die prof die zal wel heel ver van de camera af zitten. Dus illusies kunnen je hersenen heel goed voor de gek houden. Dan zie je dus iets wat er in werkelijkheid helemaal niet is. Dat noem je gezichtsbedrog of een optische illusie. Er gebeurt echt ontzettend veel in dat bovenkamertje als je naar zo'n plaatje als dit kijkt hoor. Zullen we even een normaal bakkie gaan drinken? Want uit zo'n vaas... Nou toevallig heb ik hier wel wat staan. Komt ie. Oh.. Uh prof dit eh... Dit gaat 'm niet worden zo. Sorry. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20072227 189.04 7310 2023-10-08T18:00:00+00:00 yes no hersenen illusie https://schooltv.nl/video-item/hoe-kun-je-je-angsten-overwinnen-vijf-tips-om-minder-bang-te-zijn 2024-01-04T13:10:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43599.w613.r16-9.7dbce3a.webp Hoe kun je je angsten overwinnen? | Vijf tips om minder bang te zijn Oké, ik heb nu een goed signaal. Ben jij er klaar voor? I was born ready! Ja, ja. Eens kijken of je dat over 3 seconden nog steeds zegt. Goed, daar gaan we. Drie, twee één. Ah, wat vreselijk. Oh, wat doe je? Nee, nee, nee, nee, nee. Ik heb echt... Oh, ik heb niks met die beesten. Oh oh, kijk, dit bedoel ik dus. Jij bent zo'n angsthaas. Moet je nou toch hier eens kijken, hier. Je hartslag schiet omhoog, de bloeddruk gaat helemaal door het dak. Hele snelle hersengolven. Het lijkt wel alsof je gewoon echt in gevaar bent. Althans, zo reageert je lichaam erop. Maar waar ben je nou zo bang voor? Moet je nou kijken. Ja, waar ben je niet bang voor? Moet je kijken, zo klein, zo snel. Die racen dan door je leefgebied. Die brengen ziektes mee, die knabbelen overal aan. Voor je het weet schiet er een in je broekspijp. Oh, ik haat die beesten echt, hoor. Mijn brein schreeuwt gewoon dat ik moet vluchten voor dit gevaar. Een noodsituatie. Ongelooflijk vind ik dat. Maar goed, dat maakt je wel een heel interessant studieobject. We gaan met jou als proefkonijn onderzoeken hoe je van je angst kunt afkomen. Ah. Hai! Hallo! Zo, dit is een wetenschappelijk programma, geen pranks dit keer, hè? Ja nee. Ik beloof je dat alles wat ik doe voor de wetenschap is. Goed, Prof. Oké. Ben jij er klaar voor? Ik denk het. Steek even je hand omhoog, ja, en leg hem hier neer. Ja, ja. Voel eens. Wat voel je? Een soort koude leren handtas of zo. Oké. Voelt het eng? Nee. Nee, totaal niet. Nee. Nee. Oké, Nou, dan mag je je bril afdoen. Aaaahhh ohhhh jij vies secreet. Het is zo gemeen van je weer. Geen pranks, zei je toch? Kijk, die meters, die slaan dus nu echt enorm uit. De prof is nu gewoon echt hartstikke bang, he? Ik doe gewoon goed mee met dit onderzoek. Yeah right. Maar goed, hoe kom je van je angsten af? Nu volgen er vijf tips. Tip één. Haal die slang weg. Tip 1: erken je angst. Je bent een mens, dus je angst ontkennen heeft niet zoveel zin. Sterker nog, dan wordt het vaak alleen maar erger. Dus erkennen en accepteren dat je ergens bang voor bent, is vaak al de eerste stap om het te overwinnen. Tip 2: zoek het gevaar juist op. Stel je voor, je bent bang om met de trein te reizen, want je bent bang dat die trein ontspoort. Dan moet je juist heel veel met de trein gaan. Door jezelf bloot te stellen aan iets waar je bang voor bent, leert je brein stukje bij beetje dat je angst eigenlijk helemaal niet past bij de werkelijkheid. Door het ontlopen van zogenaamd gevaar wordt je angst alleen maar erger. Tip 3: verander je gedachten. Stel je voor, je bent heel bang voor vuur en je bent bang dat een kaars of een brandende open haard er al voor zorgt dat je hele huis affikt. Die kans is natuurlijk superklein. Als je je bewust wordt van deze bange gedachten, dan zul je steeds beter beseffen dat het eigenlijk een beetje onzin is. En dan lukt het vaak al om minder bang te zijn. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20072285 238.56 950 2023-10-15T18:00:00+00:00 yes no hersenen angst https://schooltv.nl/video-item/wat-zijn-de-superkrachten-van-dyslectische-mensen-dyslexie-heeft-ook-voordelen 2024-01-04T13:10:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43600.w613.r16-9.5611efb.webp Wat zijn de superkrachten van dyslectische mensen? | Dyslexie heeft ook voordelen Wat lees jij eigenlijk? Woordenboek. Dyslexie: stoornis in het goed kunnen lezen en spellen van woorden. Woordblindheid. Geeft dat boekje eens hier. Ja. Die hebben we natuurlijk helemaal niet nodig voor deze test. Want we gaan namelijk op zoek naar de verborgen krachten van mensen met dyslexie. Kijk, dyslecten die groeien op met een andere manier van leren. Hun hersenen werken eigenlijk gewoon anders. Ze verslinden geen boeken om kennis op te doen, maar ze leren juist door te proberen. En misschien hebben ze daarom juist ook wel die superkrachten. Waarom deed je dat nou? Nou weet ik niet hoe dat boek afloopt. Wat zijn de superpowers van mensen met dyslexie? Dat gaan we onderzoeken met ons speciale testteam. Een van deze gasten heeft erg veel moeite met lezen en schrijven. Werd geboren met een dyslectisch brein. Ik zit vast. Als ik denk aan iemand met dyslexie, dan denk ik aan niet zo goed kunnen schrijven. En vaak is het ook zo dat ze de d en t door elkaar halen. Ik vind het heel raar dat ze het zo moeilijk en lang woord hebben gemaakt voor mensen die juist slecht kunnen spellen en lezen. Voor deze opdracht zijn drie dingen belangrijk. Je moet creatief denken, dat je blijft doorzetten en dat je snel problemen oplost. Jullie eerste opdracht is simpel. Jullie moeten met behulp van deze spullen hier die kist daar uit het drijfzand zien te krijgen en daar krijgen jullie 5 minuten de tijd voor. Ja, en daarbij is wel belangrijk om te zeggen dat je niet zelf het drijfzand in mag, maar dat je echt die kist eruit moet vissen. Helder? Ja. Nee, bijna bijna. Kan je niet gooien? Nou, dat ging in het begin niet heel erg goed moet ik zeggen. Ik dacht op het begin ja, is eigenlijk heel makkelijk. Gewoon even het haakje gooien en we zijn klaar. Alleen we kwamen er al snel achter dat dat niet de oplossing was. Bijna bijna. Zo gaat dat natuurlijk nooit lukken. Dat oogje op die kist is veel te klein. Daar krijg je nooit zo'n touw omheen. We kwamen er wel achter van; dit gaat niet werken, we moeten een andere manier vinden. Wacht, we kunnen er meerdere tegelijk vasthouden. Tegelijk? Oh, dat je er drie tegelijk gooit? Toen kwam Seb met het idee; wat nou als we alle drie de touwen aan elkaar maken? Als je deze zo doet? Als je van allebei alle kanten vasthoudt, kunnen we hem zo precies erboven langs. Snap je? We moeten hem strakker en langzamer erboven krijgen. En dat we daardoor eigenlijk de haak konden besturen. Dus iemand gaat daar staan. Ik ga wel. Volgens mij hebben ze een idee. Ja, ze gaan wat anders proberen. Volgens mij ook. Kijk, het testteam heeft geen idee wat we nu aan het onderzoeken zijn. Nee. Straks zullen we onthullen wie degene is met dat dyslectische brein. Maar probeer er zelf ook alvast achter te komen wie dat is. Straktrekken straks. Een beetje tegelijk, denk ik. Oké, ja, dat werkt. Oke wacht. Ja. Trek je het touw strak, jij iets losser, jij iets losser, jij juist iets strakker. Strak strak strak. Jij moet iets meer touw geven. Jij moet iets meer touw geven. Jajaja. Ja wacht nu een klein beetje. Ja nu daarin. O nee, nee, nee, nee, nee, iets weer terug. Ja, heel zachtjes. Oe, we hadden hem bijna. Oh zo bijna! Ja, ja Ja. Ja. Ja. Ja. Ja! Zo goed gedaan jongens, de kist is eruit. Straks gaan we door met deel twee van deze test. Maar jullie mogen eerst de kist openmaken. Oké, oké. Ah shit. Who! Oh my god. Da's echt vet. Da's echt vet. Met deze drone gaan we nog meer superpowers van het dyslectisch brein onderzoeken. Hoe zit het bijvoorbeeld met hun oog voor detail en geheugen? Lukt het jou om de beelden van de vlucht in je koppie op te slaan? Testteam. Jullie gaan nu de beelden van de vlucht van die drone bekijken op dat schermpje. Heel goed opletten, want alle details zijn van belang. Oh kijk, daar. En toen keken we op die tablet en zagen we een soort van eilandje waar allemaal mensen of dieren in rare kostuums die allemaal iets in hun handen hadden of iets aan het doen waren. Laat het allemaal goed diep op je inwerken. Elk detail telt. Ja, precies. Yes! Jullie stappen zo, bewapend met dit paintballgeweer, aan boord van een boot en dan varen jullie naar het eiland. Want er zijn er een paar dingen veranderd. Oke. Dus eigenlijk gaan jullie gewoon Zoek de verschillen spelen, maar dan in real life en alles wat afwijkend is, daar mag je dus op schieten met dit paintballgeweer. Ja? Oké jongens, zet hem op. Ik denk dat ze de dino veranderd hebben van kleur. Ja, dat denk ik ook. Dat denk ik niet. Maar dat zou toch kunnen? Hoezo? Hij was gewoon zo. Zo'n patroon hebben ze sowieso voor ogen. Ja, we gaan eerst, we gaan eerst naar de dino. Ja, iets meer naar rechts. Moeten we niet aan deze kant zitten, want dan kunnen we beter schieten. Daar heb je wel gelijk in? Ja, ja. Oké, oké, ik ga aan die kant. De dino. Kijk, ze hebben natuurlijk net die beelden van die drone gezien. Onthouden ze die nou goed? En wie onthoudt het nou net een beetje beter zodat ze straks die verschillen zien op dat eiland? Want daar gaat het om. Wie pikt het er het snelst uit? Het zijn maar details hoor, dus je moet echt goed onthouden hebben wat er in beeld is. De dino stond ergens op toch? Ja daar, ja en hij had een bal in z'n hand. Inderdaad, een volleybal. Ik vond het echt heel erg lastig omdat, ja je zit natuurlijk op een boot en die beweegt. Dus als je dan net naar die beelden hebt gekeken en dan ga je later op die boot, daar zit best wel veel tijd tussen. Oh het gaat hard regenen ook nog. Die dino die heeft een... Heeft hij nou een andere bal vast? Volgens mij had die groen met wit. Ik weet het niet, weet je dat? Denk je dat? Hij had groene verf. Ik had echt de beelden niet meer in mijn hoofd. Alleen mijn teamgenoten hadden het toch wel kunnen onthouden. Oké, nou die dino heeft een andere kleur bal. Ik weet het zeker. Echt? Hij had groen. Weet je het zeker? Ik weet het zeker. We moeten het zeker weten want straks is het fout. Toen zag ik wel echt meteen dat er iets anders was of zo. Gewoon de kleuren vooral zag ik eigenlijk. Die bal is een andere kleur. Ik weet het zeker, want we gaan het doen. Schiet maar. Kijk hier. Er wordt nu voor het eerst geschoten. Hopsa, zo'n een paintball moet je niet op je porem krijgen hoor. Heb ik eens gehad. Pijnlijk. Oke. Had de schilder iets anders vast of niet, ik weet het niet meer. Hij is precies hetzelfde. Het is gewoon hetzelfde. De schilder heeft niks, toch? Nee, dit alles lijkt me... Klopt dat wel? Had ie niet een andere... Hij had een oranje bovenkant. Ja, ja. Ja lekker. Het was een blauwe vlag met oranje top. Maar nu was hij ook blauw dus. Het gaat echt om kleuren moet ik zeggen. Kijk, pizza, die stond anders toch? Die stond anders. Die stond wel anders. Die pizza, die zat niet voor zijn gezicht. Je zag zijn gezicht eerst heel goed. Gewoon op. Oké, oké. Volgende. Clown. Daar is die ander, die clown. Wacht, ik zie hem nog niet. Ik zie niet echt iets. Oh wacht, die schoenen. De schoenen zijn het. Zeker? Ja, ja. Ja. Oh, oké. Nice. Die had eerst van rood-oranje schoenen en nu had die blauwe. Lekker bezig. Goed zo. He? En dat in de regen jongens, lekker hoor. Eigenlijk was Seb heel goed bezig, die wist heel veel dingen te herkennen, dus het ging eigenlijk uiteindelijk best wel goed. Ik wil naar binnen. Het begint toch een beetje op de Titanic te lijken hoor, zinken. Lekker bezig testteam! Jullie hebben het gehaald, ondanks die lokale plensbui. Ja. Hoe is het gegaan? Goed. Ja, denk het wel. Ja, we hadden volgens mij alle verschillen gezien. Ja, hartstikke goed. Oke, oke. Nou, dat klinkt goed. Er is wel één dingetje wat we jullie nog niet verteld hebben en dat is dat er één persoon in deze groep dyslexie heeft. Wie denken jullie dat dat is? Ik heb geen idee. Nou, het viel me op dat jij bijna... echt heel veel dingen had onthouden. En zou dat iets met dyslexie te maken kunnen hebben dan denk je? Zou dat iets..? Ja. Heb jij dyslexie? Er is veel meer onderzoek naar dyslexie gedaan. Door te leven met dyslexie ontstaat er een andere manier van leren en leven. Een dyslectisch brein is helemaal niet minder intelligent. Het werkt alleen anders. Het geheugen van dyslectici is vaak bovengemiddeld goed en ze blinken uit in het verzinnen en onthouden van verhalen. Dyslectici zijn ook nog eens heel flexibel, creatief en ze zijn goed in problemen oplossen. Veel bekende uitvinders zoals Einstein en Edison waren dyslectisch, maar ook bekende creatievelingen zoals filmmaker Steven Spielberg en acteur Keanu Reeves hebben moeite met lezen en schrijven. Zelfs de wereldberoemde sprookjesschrijver Hans Christian Andersen was dyslectisch. Dus noteer maar: mensen met dyslexie hebben gewoon superpowers. Wil dan nu degene met dyslexie naar voren stappen? Jaaa! Seb. Het is ook wel bijzonder, want je scoorde waanzinnig goed op onze tests en je kwam altijd als enige eigenlijk met allerlei verschillende oplossingen om die kist uit dat slijk te trekken. En je spotte ook supersnel allemaal verschillen op dat eiland. En die dino heeft een andere kleur bal. Ik weet het zeker, hij had groen, hij had groen. Ik weet het zeker. Wat echt wel heel knap is. Want het waren best wel kleine verschilletjes en je zag ze gewoon echt. Of eigenlijk lijk je gewoon een superheld. Hoe voelt dat? Goed, want ik dacht dat dyslexie eigenlijk alleen maar slechte kanten had, maar nu ik dit zie is echt heel vet, dat het ook gewoon goede kant heeft. Nou ja, goede kanten, je hebt gewoon echt heel mooi laten zien dat mensen met dyslexie dus ook gewoon superkrachten hebben. Dat is wel echt vet, ja. Hey jongens, ontzettend bedankt voor jullie deelname aan deze test! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20072286 685.28 4056 2023-10-15T18:00:00+00:00 yes no hersenen dyslexie lezen https://schooltv.nl/item/wat-doet-pittig-eten-met-je-lichaam 2024-07-03T11:07:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/11000/images/11929.w613.r16-9.27337cf.jpg Wat doet pittig eten met je lichaam? | Story over waarom je mond soms in brand staat Of jij tegen pittig eten kan, wordt bepaald door je gevoeligheid voor het stofje capsaïcine in chilipeper. In deze story wordt uitgelegd wat er gebeurt in je lichaam na het eten van heet voedsel. En wist je dat pittig eten ook voordelen heeft? https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 424 yes no heet smaak mond peper https://schooltv.nl/item/wat-zegt-poep-over-je-gezondheid 2024-07-03T11:07:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/11000/images/11947.w613.r16-9.897d3bc.jpg Wat zegt poep over je gezondheid? | Story over hoe gezonde poep eruitziet Poepen doen we allemaal. Hoe je ontlasting eruitziet en ruikt, kan veel zeggen over je gezondheid. Weet jij wat het betekent als je poep waterig is? Lees het in de story op NPO Kennis. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 1098 2023-08-08T09:04:00+00:00 yes no poep spijsvertering darm https://schooltv.nl/item/wat-is-een-paniekaanval 2024-07-03T11:06:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/11000/images/11941.w613.r16-9.f494ba0.jpg Wat is een paniekaanval? | Story over wat je kunt doen bij een paniekaanval Bij een paniekaanval word je ineens overspoeld door heftige angst. Je hebt het gevoel dat je doodgaat of geen lucht meer krijgt. Hoe ontstaat zo'n paniekaanval en wat kun je ertegen doen? Klik op de afbeelding om de story te lezen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 311 2023-08-09T09:08:00+00:00 yes no angst psychische stoornis https://schooltv.nl/video-item/boek-in-beeld-aleksandra-van-lisa-weeda 2025-07-01T08:37:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40933.w613.r16-9.ef6007c.webp Aleksandra van Lisa Weeda | Boek in beeld Aleksandra van Lisa Weeda. Lisa gaat op zoek naar haar oom Kolja die sinds 2015 wordt vermist. Nadat ze bij de grensovergang tussen Oekraïne en Loegansk eerst wordt tegengehouden, struikelt ze bijna letterlijk haar familiegeschiedenis in. Al snel ontmoet ze haar dode overgrootvader in het paleis van de Verloren Don Kozak. Het paleis is enorm: een graanschuur met zuilengalerijen, portretten van Sovjethelden en telkens weer nieuwe kamers die een deel van het verhaal vertellen. Die vertelling is tegelijk gruwelijk en sprookjesachtig. De familie bestaat uit Kozakken, vrije geesten die geworteld zijn in een gewelddadige regio. Na hun dood komen ze terug als herten, die waken over het nageslacht. Die herten zijn er bijvoorbeeld ook als Aleksandra, Lisa's oma, afscheid neemt van haar overleden zus. ‘In de verte, in de buurt van de oude molen, ziet ze Nastja in een open kist liggen. Als ze bijna bij haar zus is en iets tegen haar wil zeggen, versperren drie witte herten haar de weg. In hun rug steekt een gouden pijl die oplicht als een lantaarn. Hun lijven dampen in de kou. Er komt stoom van hun vacht. Dan klimt Nastja voorzichtig uit de kist en aait de nekken van de dieren. Bij één klimt ze op de rug. Kort rent Aleksandra achter haar zus aan door het veld. Maar de herten zijn te vlug.’ Aleksandra is een roman waarin oorlog nooit ver weg is. De familiestamboom achter in het boek is geborduurd op een linnen doek die oma bewaart in een oude broodkist. Rode en zwarte lijnen markeren de geschiedenis. Rood voor de liefde en zwart voor het verdriet. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20072540 112.554 822 2023-08-07T08:45:33+00:00 yes no literatuur boek Oekraïne https://schooltv.nl/item/hoe-herken-je-blauwalg 2024-07-03T11:06:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/11000/images/11938.w613.r16-9.d782de9.jpg Hoe herken je blauwalg? | Story over bacteriën die het water vervuilen Tijdens warme zomers worden veel waterplassen geteisterd door blauwalg. Deze bacterie vervuilt het water waardoor zwemmen niet meer veilig is. Hoe kun je zien of er blauwalg aanwezig is in je favoriete zwemplas? https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 259 2023-08-10T09:12:00+00:00 yes no bacterie water zwemmen https://schooltv.nl/item/wat-doet-verliefd-zijn-met-je 2024-07-03T11:06:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/11000/images/11930.w613.r16-9.84c6c51.jpg Wat doet verliefd zijn met je? | Story over vlinders in je buik Als je verliefd bent, voel je vlinders in je buik en kun je je intens gelukkig voelen. Maar je kan ook nachten wakker liggen en geen hap door je keel krijgen. Wat doet verliefdheid allemaal met je? https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 1502 2023-08-11T09:15:00+00:00 yes no liefde verliefd gevoel hormoon lichaam https://schooltv.nl/item/hoe-is-oekraine-ontstaan 2024-07-03T11:06:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/11000/images/11939.w613.r16-9.bdd66ee.jpg Hoe is Oekraïne ontstaan? | Story over de geschiedenis van Oekraïne Voordat Oekraïne werd aangevallen door Rusland in 2022, was het een onafhankelijk land. Maar door de jaren heen is Oekraïne vaak de speelbal geweest van andere grootmachten, zoals de Sovjet-Unie van Stalin. Meer weten? Klik op de afbeelding om de story te lezen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 1103 2023-08-14T09:20:00+00:00 yes no Rusland Oekraïne Europa Sovjet-Unie https://schooltv.nl/video-item/welke-invloed-heeft-het-weer-op-je-humeur-het-zonnetje-in-huis 2024-01-04T13:10:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43601.w613.r16-9.1bc0aae.webp Welke invloed heeft het weer op je humeur? | Het zonnetje in huis! Ahhh, is toch heerlijk in de zon. Dat voelt zo goed. Ik kan daar echt enorm van genieten, zo. Gezellig ook zo op een terrasje. Kan ik echt uren volhouden. Het is toch wel bizar eigenlijk hoeveel invloed het weer heeft op hoe je je voelt. Maar zonneschijn is ook heel goed voor je. Zorgt ervoor dat je genoeg vitamine D binnenkrijgt. Goed voor je botten, voor je tanden. Ja. Maar goed, je moet je dan wel altijd even goed insmeren en ook zorgen dat je niet te lang in de zon blijft zitten, want dan kan te veel zonlicht juist schadelijk zijn. Maar je moet wel genoeg vitamine D binnenkrijgen, anders kun je somber worden of zelfs depressief, want dan daalt je serotoninegehalte in je brein. En serotonine, dat is dat geluksstofje in je hersenen. Dus door voldoende zonlicht kun je je gewoon gelukkiger voelen. Behalve dan bij een hittegolf, want daar houden mijn hersenen helemaal niet van. Ik kan me slecht concentreren, ik word doodmoe. Als ik het knetterheet heb, dan verlang ik maar naar één ding...Een ijsje? Een zwembad? Nee, regen. Regen? O nee, het regent. Ik haat regen. Kletsnat word je. Dit is toch niks? Maar grappig is dat he? Ik kan enorm verlangen naar regen, dat ritmische getik. Supergezellig en ik word er heel erg relaxed van. Ja, dat is dan ook echt weer typisch iets voor jouw gekke geest. Ohnee nou gaat het ook nog onweren, daar heb ik helemaal een hekel aan. Oh nee, dan ga ik altijd echt het liefst meteen in de kelder zitten. Ja? Ja, mijn lichaam, mijn brein, die geven dan echt een error. Dan heb je een last van brontofobie. Dat is een mooie wetenschappelijke term voor extreme angst voor onweer. En hoe kun je vaststellen of iemand dat heeft? Dan kijk je naar de symptomen. Dus word je heel misselijk, begint te trillen, te zweten, zo'n benauwd gevoel, huilen? Ja, nou ja, ik hoef nog net niet te huilen, maar de rest klopt wel aardig. Er hoeft maar onweer voorspeld te worden of ik heb al last van. Het is gestopt met regenen. Oeh, ik vind het wel koud prof. Een beetje vrieskou hè? Oh oh. Kijk. Oh ja, het sneeuwt! Eindelijk! Oh, moet je nou kijken. Ik word hier zo gelukkig van. Heel die wereld ziet er in één keer prachtig uit, zo onder zo'n laag dikke verse sneeuw. Dat is een bekend gevoel. En niet alleen kinderen hebben sneeuwpret. Volwassenen ook. En er gieren dan allerlei geluksstofjes door je lichaam heen. Alleen al door die mooie herinneringen aan sneeuw. Daar kun je gewoon gelukkig van worden. Conclusie van al deze weersomstandigheden: ze hebben echt een effect op je brein en je lichaam. Maar de mate waarop verschilt wel per persoon. Ja, nou dat was hem weer. Tot de volgende Brainstorm en hou je koppie erbij. Ik ken nog een leuk gezegde over het weer. O ja? Het kan vriezen, het kan dooien, maar als je op je plaat gaat, zijn ze te laat met strooien. Dat is echt je beste grap ooit, prof. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20072594 181.68 539 2023-10-22T18:00:00+00:00 yes no hersenen weer zon depressie https://schooltv.nl/video-item/waarom-is-het-niet-prettig-als-mensen-te-dichtbij-komen-je-persoonlijke-ruimte-is-niet-voor-ieder 2024-01-04T13:10:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43602.w613.r16-9.9297af8.webp Waarom is het niet prettig als mensen te dichtbij komen? | Je persoonlijke ruimte is niet voor iedereen Nog een klein stukje. Je bent bijna door de fontanel heen. Oh, wat naar dit. Oh ja, jeetje. Zo. Gaten maken in schedels, dat is echt iets wat ze duizenden jaren geleden al deden. Alleen al in Frankrijk zijn er veertig skeletten gevonden van minstens 8000 jaar oud, met allemaal van die cirkelvormige gaten in hun schedel. En dat is best bizar. Ja, dat is heel bizar. En vroeger hadden ze natuurlijk nog geen boor, dus dan deden ze dat met dit soort stenen, vuurstenen. En waarschijnlijk deden ze dat om de kwade geesten uit het lichaam te laten ontsnappen. Ja, en we weten dat die mensen dus nog leefden terwijl ze die gaten aan het hakken waren. Want die, die gaten, die waren dus alweer een beetje dichtgegroeid, dus die mensen waren niet eens dood. Dit deden ze trouwens ook om mensen te genezen van hele heftige hoofdpijnen. Ja, weet je waar ik hoofdpijn van krijg, prof? Nee? Van jou hoor, want je staat echt weer veel te dichtbij. Schuif eens op. Dit was even om te testen hoe dicht ik in jouw persoonlijke ruimte kan komen, bij wijze van experiment. Ja, nou, niet zo dichtbij dus, want je stond nu wel echt zo hier in mijn zone. Mensen vinden het heel belangrijk om zelf te bepalen hoe dichtbij een ander mag komen, dat laat je mooi zien. Ja, en als je dus te dichtbij komt dan kan dat superirritant zijn. Bijvoorbeeld op het strand en je gaat een lekker dagje naar het strand en dan zit je lekker op je handdoekje en komt er iemand zo pal naast je zitten terwijl het superrustig is. Dat is toch... Dat kan toch niet?! Of in een bus? Een lege bus? Stel je voor, dat is een bus. Dan zit er iemand hier. Er zit iemand daar. Er zit iemand hier. En dan komt er nog iemand binnen. Een nieuw iemand en die komt dan. Hallo, hallo, wilt u die tas even aan de kant doen en die gaat zo naast je zitten. Dat is toch afschuwelijk? Dan is er toch gewoon iets mis met die persoon? Die heeft dan toch een gaatje in z'n hoofd? Dat vind ik ook wel vrij hard weer. Misschien voelt die persoon gewoon niet aan dat die te dichtbij zit. Nee, prof, er zijn echt wel regels, hier. Wacht, pak jij eens even deze en loop naar het uiteinde van de tafel. Oh wacht, niet te snel. Ja, Oh, kijk, dit is één meter en vijftig centimeter, dus anderhalve meter. Dit is de afstand die je aanhoudt als je met een onbekende praat en ook de afstand die we aanhielden in de coronacrisis. En kom nou eens iets dichterbij. Ja. Ja, stop, ietsjes terug. Zo, dit is een meter. Oh ja, de afstand waarop je met bekenden en met vrienden praat. Ja, precies. En kom nou nog eens iets dichterbij. Ja, stop. Veertig centimeter. Dat is dus de afstand voor hele goede vrienden. En als je nou nog iets dichterbij komt, gewoon puur voor dit experiment. Ja, stop. Vijftien centimeter. Ja. Dat is de afstand van van geliefden en dan nul centimeter is als je als je gaat knuffelen. Nou, dat is allemaal hartstikke helder. Nu mag je weer uit mijn space gaan. Ik word er een beetje ongemakkelijk van dit. Kijk, en dan zijn er mensen die dus helemaal niet aanvoelen hoe dat zit. Waarbij hun brein dus geen signaaltje stuurt van oh, dit is te dichtbij. En op andere plekken in de wereld werkt het weer heel anders. Moet je kijken dit, hier. Oh nee. Ja. Maar daar wil je toch ook niet... Moet je nou kijken, dat water ook. Oh nee dus. Dit is echt niks voor mij hoor. Helemaal ongemakkelijk van. Brrr. Nou kijk, een een harde conclusie kun je misschien niet trekken, maar je zou kunnen zeggen dat hoe dicht je in iemands persoonlijke ruimte mag komen, afhangt van de relatie die je met die persoon hebt. Ja. Een geliefde mag dichterbij komen dan een vriend. Ja, en een vriend mag weer dichterbij komen dan een onbekende. Precies ja. En nou is het wel zo dat als bijvoorbeeld twee mensen ruzie hebben, dan staan ze vaak ook heel dicht bij elkaar. Dus ze zijn wel uitzonderingen. En mijn konijn bijvoorbeeld, die mag ook gewoon heel dichtbij mij komen. Gezellig! Oh ja, dieren, die denken heel anders over persoonlijke ruimte. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20072595 230.12 436 2023-10-22T18:00:00+00:00 yes no hersenen mens https://schooltv.nl/video-item/hoe-reageer-je-op-onredelijk-gedrag-een-cijfer-voor-een-onsympathieke-leraar 2024-01-04T13:10:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43603.w613.r16-9.86e4527.webp Hoe reageer je op onredelijk gedrag? | Een cijfer voor een onsympathieke leraar Hoe snel kun je nieuwe vaardigheden leren? We gaan dit onderzoeken met het Brainstormtestteam. Welkom testteam op de autosloperij. Ik wil jullie even voorstellen aan Marcel Beukema. Hij is heftruckinstructeur en jullie krijgen zo een lesje heftruck besturen. Wij gaan iets verderop meekijken hoe snel jullie straks die heftruck besturen. Dus hoe snel jullie brein nieuwe informatie verwerkt. Helder? Ja. Alright. Heeft iemand van jullie al ervaring met heftruck rijden? Nee. Nee. Nee. Nou, lekker dan. Het gaat een lange les worden. Nou goed opletten want ik heb echt geen zin om dingen twee keer uit te gaan leggen, oke? Ja. Jij gaat als eerste, ga maar zitten. Ga maar een stukje naar voren rijden. Maar eerst aandoen. Ja, ga er maar af. Goed opletten. Superchagrijnig ook superonsympathiek die man. Het is echt niet best dit. Waar heb jij die opgesnord? Ja. Doe je hem van de handrem af. Huppatee? Dan ga je zo naar voren. Ga je omhoog. Zo, moet je die koppies zien he. Maar hij legt ook helemaal niks uit. Huppatee, een kind kan de was doen. Oe....Jij, kom even, hoppatee. Haal je hem naar boven en rij naar achteren. Zo moeilijk is het niet. Wat naar boven? Moet je even starten. Dit? Ja nee. De sleutel natuurlijk. En dan? Snap je het of niet? Nee, ik snap het niet. Die sleutel en dan? Draaien. Ja, starten. Ja, ik weet niet hoe dat moet. Ja jongens, wat is dit? Ik ben er echt helemaal klaar mee. Ik ga nu ik ik...Loopt hij nou weg? Hij loopt gewoon weg. Komt ie deze kant op? Nou, ik vind het een beetje een rare man. Hij heeft niet echt heel veel geduld. Ja, hij is een beetje kortaf. En ja, ik vind hem een beetje chagrijnig. Ze kunnen toch ook op een fiets rijden of niet? Kom op, je bent hier ook om een beetje les te geven he, ze komen hier voor een testje, ze moeten even wat dingen kunnen proberen. Het is wel leuk als ze aan het eind van de dag een niveau één meter erop hebben. Het is net als fietsen of lopen, zo moeilijk is het toch niet. Ik vind het gewoon echt heel erg vreemd dat hij zo boos wordt terwijl...wij hebben nog nooit op zo'n heftruck gezeten en dan moet ie maar verwachten dat we het in één keer kunnen. Nou, het is dat die gasten van Brainstorm een belangrijk onderzoek aan het doen zijn, al was ik al lang pleite geweest. Nou jij, ga maar zitten. Til de auto op een rij hem naar achter. Heel goed. Dus de auto optillen met de lepels, de andere, ja, omhoog. Ja, laat maar, kom eraf. Nou, ik heb niet echt het gevoel dat ik echt serieus iets van de heftruck opneem in mijn hoofd. Want je hebt natuurlijk Marcel, die wordt zo boos, dat gaat daar mijn eerste aandacht zeg maar naartoe en dan pas naar de heftruck. Easy does it. Zoek het maar op online of zo. Een filmpje op internet, doen jullie toch allemaal, die onzin? Zoek het maar uit. Ik heb niet gezien wat ie deed. Ik snap niet wat hij nou gedaan heeft. Draaien aan de sleutel. Ja dat heb ik ook geprobeerd. Nou de beurt is aan team Oranje en die gaan we van iets meer informatie voorzien. Ja, dat is denk ik toch wel handig. Nou, jullie zijn zometeen aan de beurt. Jullie gaan zo leren om een heftruck te besturen en dan gaan we kijken hoe snel jullie hersenen informatie kunnen opnemen. Dus hoe steil jullie groeicurve precies is. Ja, en misschien is het dus wel goed als we nog even vertellen over Marcel, toch? Even...Ja. Marcel, de instructeur die jullie dadelijk komt leren heftruck rijden die daar is gisteravond heeft hij wel wat heftig nieuws gekregen, want zijn hond die was er heel slecht aan toe. En de dierenarts die kon helaas niks meer doen. Dat is wel sneu ja, hij had dat beest al vrij lang. Ja. Wisten we trouwens ook niet, dit is even off the record. Dus hou er even rekening mee. Ja dus. Hij wilde wel graag komen. Hij wilde wel graag erbij zijn vandaag. Zijn jullie er klaar voor? Succes! Ja. Mag je de auto starten. Weet je wat je moet doen? Hij legt weer niet heel veel uit. Een taart bakken? Nou goed. Hoe moeilijk kan het zijn? Starten? Ik weet niet hoe dat moet. Ik snap het wel. Weet je wel. Ik zou ook verdrietig zijn en chagrijnig zijn als mijn hond is overleden. Ja, mag je hem starten. De auto omhoog en een stukje terugrijden. Ja, omhoog. Omhoog. Ja, ga er maar af, maar ga eraf. Ongelooflijk dit. Sjonge jonge jonge jonge jonge. Ja, als ik zelf iets vervelends heb meegemaakt, ja, dan ben ik ook wel heel chagrijnig tegen anderen eigenlijk. Om heel eerlijk te zijn, ja. Nou, auto omhoog en naar achteren rijden. Ja, kom op, tempo. Ja, was de handrem eraf. Jongens, ik ben er echt even klaar mee. Ik ga koffie halen, zoek het maar uit. Ik herken het wel. Als ik iets verkeerd doe of ik merk het ook echt, dan zou ik heel erg kortaf doen ja inderdaad. We vragen aan de twee teams om een online formulier in te vullen. Hoeveel hebben ze in korte tijd geleerd? Ook moeten ze de instructeur beoordelen. Welk eindcijfer geven ze hem? De getallen worden direct verwerkt met onze data-analysetools. Om te beginnen, we hadden gezegd dat we gingen onderzoeken hoe goed jullie hersenen nieuwe informatie op zouden nemen. Dat is niet helemaal waar hè? Nee, dat was een leugentje. Maar goed, dat mocht in dit geval best wel even. Want wat we wel gingen onderzoeken was namelijk hoe jullie zouden reageren op een persoon die best wel boos en onredelijk gedrag vertoont. Team Geel, jullie waren als eerste aan de beurt en jullie gaven gemiddeld als eindcijfer een 4. Niet heel best. Nee, nee. Gewoon een dikke onvoldoende. Team Oranje, jullie waren een stukje milder. Nog niet heel positief. Jullie gaven gemiddeld een zes en dat is toch wel frappant, want het gedrag van de instructeur was namelijk precies hetzelfde. Dus hoe kan dat? Als iemand onaardig doet, of ongeduldig of boos, denken we al snel dat hij of zij ook zo'n persoon is, dat hij of zij altijd zo doet. In werkelijkheid wordt iemands gedrag bepaald door heel veel andere dingen. Een vervelende gebeurtenis die die persoon heeft meegemaakt of dat iemand zich niet lekker voelt of gespannen is. Daardoor kan iemand helemaal anders overkomen dan hij of zij echt is. Dus de eerstvolgende keer dat je zelf iemand tegenkomt in een slechte bui, dan is het misschien wel slim om even te vragen wat er aan de hand is. En dan nog even iets. Marcel Beukema, onze rijinstructeur, is in het echt een hele vriendelijke, vrolijke acteur genaamd Bas. Hoi, ik ben Bas, niet Marcel Beukema en ik ben een hele lieve man. Ja. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20072972 464.04 293 2023-10-22T18:00:00+00:00 yes no hersenen leren gedrag https://schooltv.nl/video-item/wat-zijn-de-superkrachten-van-mensen-met-autisme-focus-reactiesnelheid-en-oog-voor-detail 2024-04-02T08:18:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43604.w613.r16-9.93e50aa.webp Wat zijn de superkrachten van mensen met autisme? | Focus, reactiesnelheid en oog voor detail Met deze bad guys gaan wij vandaag onderzoeken wat de superpowers zijn van het autistische brein. Oké jongens, naar je plaats, maak je klaar. Even voor de duidelijkheid he: iedereen heeft natuurlijk zijn talenten. Ja, of juist dingen waar je helemaal niet goed in bent. Precies, en dat is voor iemand met autisme natuurlijk niet anders. De één is de ander niet. Nee maar toch willen wij graag onderzoeken welke powers er nou echt opvallen als je je in een spannende situatie begeeft. Op dit terrein wemelt het van de vijanden die door ons testteam moeten worden uitgeschakeld. Wat zijn de superkrachten van mensen met autisme? Tijd om ons speciale testteam voor dit onderzoek erbij te halen. Er is er één bij met een autistisch brein. Wie is het? Raad maar mee. Als ik denk aan mensen met autisme, dan denk ik een beetje aan mensen die sociaal onhandig zijn. Anders zijn dan de rest, denk ik. Dan denk ik aan mensen die graag alleen willen zijn. Iemand die heel serieus denkt en bijvoorbeeld geen sarcastische grappen snapt. Kunnen goed rekenen, toch? Zo. Welkom testteam! Wij gaan jullie zo meteen op een spannende missie sturen en dat doen we hier op deze locatie. Mag ik hem uitleggen? Oké, ja. Is goed. Er is iets verschrikkelijks gebeurd. Een grote ramp waardoor jullie horen tot de laatste groep overlevenden op deze wereld. En jullie basiskamp moet koste wat kost verdedigd worden tegen de vijanden uit de Wastelands. Wauw, wat een fantasie he, die man. Jullie gaan straks een voor een de wacht houden en schieten daarbij op alle vijanden die tevoorschijn komen. Pak deze gun en get ready to rumble. Lekker man. Ik ben echt benieuwd hoe diegene met autisme zich staande gaat houden in een setting als dit. Ja, ik ook, maar laten we gewoon beginnen. Wij gaan vanaf hier de groep observeren en we gaan vooral heel goed letten op onderscheidende kwaliteiten die bij autisme horen. Straks zullen we onthullen wie degene met autisme is, maar probeer er vooral zelf alvast achter te komen. Oké, zullen we beginnen? Ja, laten we dat doen. Ben je er klaar voor, Joanne? Ja. Succes. Bij deze test gaan we vooral de zintuigen testen. En daarbij kijken we met name naar de reactiesnelheid. Dus soms horen ze eerst iets, soms zien ze iets en dan moeten ze zo snel mogelijk reageren en schieten. Kijk. Oe, net een fractie te laat. Ja. Die was raak. Duidelijk. Oh ja, je moet dus niet op iemand met een witte vlag schieten. Oog voor detail, ook heel belangrijk hier. Kijk, het testteam scant nu de omgeving op zoek naar die prikkels. Maar het duurt altijd even voordat je brein die prikkels heeft verwerkt natuurlijk. En daar gaat het hier om. Hoelang duurt het voordat je reageert? Dus voordat je schiet? Precies. Ratatata. Ik liet me even gaan. Was mis. Wel een goede reactiesnelheid. Ja zeker. Witte vlag. Die had hij niet moeten schieten. Die focus, dus die aandacht hebben, die is echt superbelangrijk. Juist op momenten ook dat er niks gebeurt. Kun je die vasthouden, die focus. Hop. Raak. Zo! Weer raak. Zij is dus de eerste die die witte vlag niet schiet. Da's een teken van oog voor detail en goede focus. Het is natuurlijk een testsetting, maar als je op die stip staat dan voelt het echt. Je gaat er helemaal in op en dat maakt het mogelijk om echt goed te onderzoeken wat er allemaal gebeurt in dat brein. Ik vind het hier al spannend eigenlijk. Oh die was raak. Kijk, je kan natuurlijk wel snel reageren als je iets ziet bewegen, maar die focus zorgt ervoor dat je niet op iemand met een witte vlag schiet. En dat deed ie dus wel. Oke Jelte, het zit erop. Score is genoteerd. Nou testteam, ik wil jullie allereerst een groot compliment maken. Jullie hebben het fantastisch gedaan. Allemaal verschillende vijanden gespot en uitgeschakeld. Super. Precies, Heel goed gedaan. Maar er is één ding wat we jullie nog niet verteld hebben, namelijk dat één van jullie autisme heeft. Terwijl jullie heel druk waren met de test hebben wij jullie gedrag geanalyseerd. En daarbij hebben we vooral gekeken naar hoe snel jullie die vijanden hebben gespot en erop schoten. Dus we keken naar jullie reactietijd en daar kwam iets heel interessants uit naar voren. Onderzoekers hebben ontdekt dat iemand met autisme bewegingen twee keer zo snel kan waarnemen als leeftijdsgenoten. Waarschijnlijk kunnen mensen met autisme om deze reden bijvoorbeeld veel beter een vlieg met de vliegenmepper raken, zijn ze vaak beter in schietspelletjes en zou een autistische keeper bij voetbal geen gek idee zijn. Het werkt zo: een autistisch brein kan moeilijk prikkels filteren en de reactie hierop dempen. Het komt allemaal keihard binnen en iemand met autisme kan meestal niet anders dan hier heftig op reageren. In sommige situaties, zoals in onze test, was dat bijzonder handig. Ook prikkels zoals geluid, smaak, gevoel en licht komen ongedempt de belevingswereld binnen. Een andere superpower van autistische hersenen is concentratie. Iemand met autisme is vaak in staat om uren achter elkaar onverstoorbaar te focussen op één taak die hij of zij leuk vindt. Snel oplossen van ingewikkelde problemen is ook een superkracht, net als een heel goed geheugen en het waarnemen van de kleinste details. Ja, en als we dan zo naar onze observaties kijken, dan kan ik maar één conclusie trekken en dat is dat Tiska, jij degene met autisme bent. Jij was steeds een fractie van een seconde sneller dan de rest en je was ook de enige die niet op de persoon met de vlag schoot. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20073155 491.52 1478 2023-10-29T19:00:00+00:00 yes no hersenen autisme https://schooltv.nl/video-item/zit-lenigheid-in-je-spieren-of-je-hersenen-je-bent-leniger-dan-je-denkt 2024-01-08T08:56:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43605.w613.r16-9.0e397f3.webp Zit lenigheid in je spieren of je hersenen? | Je bent leniger dan je denkt Oh. Ben je eigenlijk een beetje lenig? Nou ja, ondanks mijn toch vrij atletisch gebouwde figuur ben ik minder lenig dan dat je misschien zou denken. Maar ja, dat is een familiekwaaltje, hoor. Ja, dat atletische, dat zie ik niet zo. Maar het is wel echt zo dat je leniger bent en jezelf denkt. Zo. Ik zet even wat achter jou neer. Ik ruik een overheerlijk saucijzenbroodje. Dat klopt. Een hele lekkere vegetarische. Nee, nee, nee, niet kijken. Oke, wat wij gaan doen. Je moet even lekker rechtop gaan staan. Doen maar mee. Rechtop. Voeten uit elkaar, heupbreedte, schouders lekker naar achter en dan mag je je arm naar voren steken en je vinger uitsteken. Zo? Ja, heel goed. Doe maar mee en dan ga je naar achter draaien richting dat saucijzenbroodje. Oh oh oh wat een kwelling dit, ik kan er niet bij. Nee, draai maar weer terug. Oké? Ontspan. Gaan we nog een keer doen. Maar we gaan eerst even onze ogen sluiten. Dus doe je ogen dicht. Nu? Ja. Geen geintjes he? Nee, ik beloof het. En beeld je in dat je twee keer zo ver kunt draaien als wat je net deed. Dus prent dat beeld even goed in je hoofd. Zie die arm zo gaan richting dat saucijzenbroodje. Ja? Ja, hij gaat. Zie je het beeld voor je? Helemaal. En dan mag je nog een keer proberen. Oké, ga ik. Let's go! Oh, kom op! Nee, maar ik kwam wel verder. Ja, het scheelde echt, nou, twee centimeter of zo. Nou. Heel goed. Nou, dit gaan we nog een keer doen en dan gaan we voor de winst. Dus je mag je ogen weer dicht doen. Jij ook, ogen dicht. Ja. En dan gaan we voor ons zien dat we drie of misschien zelfs wel vier keer zo ver gaan draaien als wat we net ook deden. Draai helemaal rond m'n as nu. Prent dat beeld echt in je brein. Zie je het voor je? Ik zie hem. Dat saucijzenbroodje en die hand komen steeds dichterbij elkaar. Ik heb hem. Oke prof. Steek je armen uit. Laat je voeten wel echt naar voren wijzen, dus niet stiekem mee gaan draaien. Dan mag je nu richting het saucijzenbroodje draaien. Ja, ik voel hem hoor. Ja? Go. Whooo! Zag je dat? Gewoon helemaal er voorbij. En dit kon je dus gewoon de eerste keer ook al. Wonderlijk! En het enige wat jij gedaan hebt is mij ervan overtuigen, of ja mijn brein eigenlijk, dat ik dit kon. Ja, ons brein legt ons dus eigenlijk allemaal beperkingen op die er helemaal niet zijn. En je kunt dus eigenlijk veel meer dan dat je zou denken. Onthou dat goed. Wat vet! Nou, dat was hem weer, tot de volgende Brainstorm en hou je koppie erbij. Dat saucijzenbroodje heb ik wel verdiend nou, toch? Ja, dat is goed. Kijk, leg ik hem hier voor je neer en dan mag je hem alleen pakken als je dat met gestrekte benen kan. Ogen dicht. Toe maar, je kan het, je kan het. Lekker man, goed bezig. Zo gemeen dit. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20073156 186.32 676 2023-10-29T19:00:00+00:00 yes no hersenen spieren https://schooltv.nl/video-item/kun-je-hersengolven-op-elkaar-afstemmen-synchroniseren-kun-je-leren 2024-01-04T13:10:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43606.w613.r16-9.6de9a3b.webp Kun je hersengolven op elkaar afstemmen? | Synchroniseren kun je leren! Vet he? Ik heb nu drie metronomen, maar dat zijn dus van die apparaten die muzikanten...jaja die muzikanten gebruiken want dat is heel makkelijk, want dan kunnen ze hetzelfde ritme aanhouden, ik snap het. Ja, nou, je ziet ze lopen in verschillende ritmes. Nee, ze lopen niet synchroon, inderdaad, heel irritant. Ja, best irritant. Nou moet je eens opletten wat er nu gebeurt. Pak je die twee blikjes eens. Leg ze er maar even onder. Even kijken hoor, wat wil je dan, zoiets? Even op hun kantje. Wat bedoel je? Even op de zijkant leggen, op de zijkant. Zo? Nee, een kwartslag draaien. Prof wat bedoel je nou? Ik snap niet...wat wil je? Draai ze even een kwartslag dat ik die plank erop kan leggen. Zo? Ja, precies. We zitten niet helemaal op dezelfde golflengte vandaag. Haha. Dat is grappig dat je daar over begint, Daar kom ik zo op terug. Ja, oké, laat maar los. Let op wat er nu gaat gebeuren. Kijk, kijk, kijk, kijk, kijk. Kijk die metronomen gaan nu dus synchroon lopen aan elkaar. Ja. Dat is toch vet? Weet je wat nou cool is? Onze hersenen, die kunnen dat dus soms ook doen, hè? Wanneer mensen met elkaar gaan samenwerken, dan gaan onze hersengolven ook gelijk aan elkaar lopen. Nou die van ons net niet hoor. Moet dit echt? Ja. Drie, twee, één. go. Staren in mijn ogen, diep in mijn ogen. Echt heel charmant dat ding. Jou staat ook echt alles he. Waarom doen we dit eigenlijk? Onze breintjes zijn zich nu lekker aan het synchroniseren. Ik voel het al hoor. Voel jij het ook? Niet echt, eigenlijk. Diep in mijn ogen blijven kijken, anders werkt het niet. Kijk, het gebeurt wel op dit moment. Dat blijkt ook uit onderzoek dat kinderen in de les die les leuker vinden als hun hersengolven synchroon lopen met die van hun leraar. Zo kun je ook meten hoe leuk die kinderen elkaar vinden. Superinteressant! Oké, dus hoe meer synchroon die hersengolven lopen, hoe leuker ze elkaar vinden. Blijven kijken, m'n ogen zitten hier. Sorry. Klopt. En het vette is je kunt dat ook beïnvloeden hoe synchroon de hersengolven lopen. Dat zijn we nu aan het doen. Als de kids voor de les twee minuten in stilte elkaar diep in de ogen blijven kijken, blijkt dat hun hersenen een stuk synchroner lopen. Vet. En dat is dan eigenlijk een beetje hetzelfde als wanneer je op straat loopt en je loopt in dezelfde pas met iemand waar je je mee verbonden voelt, dat is diezelfde synchronisatie. Ja, precies. Je merkt bijvoorbeeld dat mensen in hetzelfde tempo gaan praten of in hetzelfde ritme gaan lachen zo, oh oh oh oh oh. Ja. Ik voel dat meer met feestjes en concerten. Weet je wel dat je allemaal naar dezelfde muziek luistert, hetzelfde ritme. En dan voel je echt zo die verbondenheid, dat is echt vet. Dus is eigenlijk de uitdrukking 'op dezelfde golflengte zitten'. Dat kan dus gewoon echt. En kan ik ook laten zien. Want kijk, onze hersengolven lopen echt supersynchroon nu. Over die concerten ik was laatst bij een concert, dat was echt waanzinnig. We liepen echt supersynchroon met z'n allen. Moet je kijken. Prof, dit kan toch nooit goed zijn voor je hersenen, dat headbangen. Het is wel vet hoor. Ik vind het ook niet per se hele gezellige muziek ofzo. Vet! Kijk, ik was laatst bij een concert, zal ik even laten zien. Hier, waren we ook helemaal lekker aan het synchroniseren met z'n allen. Ziet het er gewoon een stuk gezelliger uit? Is toch leuk dit? Komt ie! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20073157 230.28 238 2023-10-29T19:00:00+00:00 yes no hersenen denken https://schooltv.nl/video-item/wat-is-de-functie-van-spiegelneuronen-na-apen-om-de-sociale-band-te-versterken 2024-01-04T13:10:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43607.w613.r16-9.cd39331.webp Wat is de functie van spiegelneuronen? | Na-apen om de sociale band te versterken Hahaha! Kijk hoe je eruitziet! Nou! Oké, maar ik heb wel heel goed jouw bewegingen geïmiteerd, toch? Ja, maar je kreeg heel veel hulp van je spiegelneuronen. Dat zijn die hersencellen die actief worden op het moment dat jij een handeling uitvoert. Maar ook als je een ander diezelfde handeling ziet uitvoeren. Dus daarom zijn wij meesters in na-apen. Dus daarom zijn wij meesters in na-apen. Moet dat? Hahaha. Kijk, die spiegelneuronen, die kunnen ervoor zorgen dat je in een gesprek bijvoorbeeld de lichaamshouding en de gezichtsuitdrukking van een ander nadoet. En dat nadoen, dat heeft een functie, Want door iemand na te doen, versterken we de sociale band en daardoor kunnen we ons weer beter inleven in de ander. Dat komt omdat je dan in je hoofd als het ware de gevoelens en de beleving van een ander weerspiegelt. En dat is soms echt superirritant. Maar het is wel heel belangrijk om iemand goed te kunnen imiteren. Ja, stel je voor, je bent iemand die geïnteresseerd is in voetbal en Messi is je voorbeeld. Dan kijk je naar zijn moves, je wil hem nadoen. Je brein helpt je daarbij door die hersengebieden die te maken hebben met het uitvoeren van die bewegingen alvast te activeren terwijl je naar zijn moves kijkt. Supervet! Ja, en soms dan schop ik echt een salontafeltje door de woonkamer heen, alleen als ik naar een wedstrijd kijk. Trouwens, dat is wel lachen, ik heb een vet eindtestje over spiegelneuronen. Wil je even meedoen? Oké, is goed. Is lachen, wordt leuk. Dit gaat over samenwerken, dus het is belangrijk dat jij nou even komt helpen. Pak even een bezem. Ja, goed tegen de onderkant van die bak aan duwen, precies in het midden en nou een beetje duwen dat op zijn plek blijft. Kijk, de spiegelneuronen zijn natuurlijk actief wanneer je iemand nadoet, maar uit onderzoek blijkt ook dat ze nog actiever zijn wanneer je iemand helpt. Dus als je samen een taak uitvoert. Oke, laat me raden. Omdat je dan dus niet precies hetzelfde doet als de ander, moet je wel extra goed opletten, want anders gaat het mis. Precies, heel goed. He, bedankt voor de hulp van je spiegelneuronen. Maak jij het even af, ik ga even een spiegeleitje eten. Ja oke, nou dat was hem, tot de volgende Brainstorm en hou je koppie erbij. Prof? prof? Help, prof! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20073234 165.24 713 2023-11-05T19:00:00+00:00 yes no hersenen gedrag https://schooltv.nl/video-item/wat-gebeurt-er-als-iemand-vals-beschuldigd-wordt-onschuldig-en-toch-verdacht 2024-01-04T13:10:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43608.w613.r16-9.c3e307a.webp Wat gebeurt er als iemand vals beschuldigd wordt? | Onschuldig en toch verdacht Test 1, 2, 3. Sinaasappel op een kistje. Test test. Prof, heb jij mijn telefoon gezien? Ja, die lag 10 minuten geleden ergens hier. Oké, maar heb jij hem weggelegd dan? Want hij ligt hier niet. Nope. Jawel, want ik heb hem niet en hij ligt hier niet. Doe eens even rustig. Ik heb jouw telefoon niet hoor. Je hebt mijn telefoon wel. Jij hebt gewoon mijn telefoon gejat. En dan ga ik nu even tegen iedereen zeggen: Jongens, pas goed op je spullen, we hebben een dief in ons midden. Prof heeft mijn telefoon gejat. Hallo, dat is een vet heftige valse beschuldiging, hoor. Nou denkt iedereen hier ook een dief ben, dat is nog beschadigend ook. Oh hier, kijk eens, zat gewoon in mijn tas. Dat heb ik denk ik zelf gedaan. Dat is even een partijtje pijnlijk dit zeg. Ja kijk, ik wist natuurlijk wel dat mijn telefoon gewoon in mijn tas zat, maar ik wilde dit even gebruiken als voorbeeld voor wat we dadelijk uitgebreid gaan onderzoeken. Dit wordt een heel erg belangrijk experiment, want dit soort valse beschuldigingen, dat gebeurt heel erg vaak. Ja. Wat gebeurt er als iemand vals wordt beschuldigd? Deze interessante vraag gaan we natuurlijk onderzoeken met het Brainstormtestteam. Welkom allemaal! Er gaat hier zodadelijk een persconferentie plaatsvinden waarin bekend wordt gemaakt dat er iemand is opgepakt voor inbraak en diefstal. We willen jullie wel iets heel belangrijks duidelijk maken van tevoren. Degene die is opgepakt, die heeft het niet gedaan. Dus onthou dat goed, die heeft het niet gedaan. Maar wat ook heel belangrijk is, is dat je goed notities maakt in je telefoon van alles wat je zodadelijk hoort. Ja? Het gaat beginnen. Welkom allemaal. Voor degenen die mij niet kennen, mijn naam is Johan Michels. Ik ben voorzitter van de voetbalvereniging RKVVH. Naast mij zit Janey van Driel, de beheerder van onze kantine. Goed, wij hebben geen goed nieuws. Afgelopen weekend hebben we een absoluut dieptepunt beleefd in de honderdjarige geschiedenis van onze club. RKVVH. Er is ingebroken in onze kantine. Er is €200 uit de kast gestolen. Helaas gaat het om een bekende van ons. De dader is namelijk Jimmy Vrezens. Het ging al een tijdje niet goed met Jimmy Vrezens op onze club. Veel ruzie. Hij vroeg vaak om geld van anderen. We hebben rondgevraagd bij een aantal jongens uit zijn team en sommigen hadden wel verwacht dat Jimmy Vrezens een dief zou zijn. Hij had in zijn jeugd al eens een keer een voetbal gestolen. Misschien kunnen we nu dat filmpje laten zien van de bewakingscamera. Ja, ja. Kijk, hier zien we Jimmy Vrezens inbreken. Nu staat hij bij de bar en steelt Jimmy het geld. €200. Jimmy heeft ons ook een verklaring gestuurd. Ja, maar ik waarschuw vast dat Jimmy Vrezens een enorme leugenaar is. "Ik ben geen dief. Ik heb het helemaal niet gedaan. Ik heb nog nooit wat gejat. Ik heb misschien een keer een voetbal gejat, maar dat was echt toen ik zeven was ofzo. En sowieso die heb ik na een paar dagen gewoon weer teruggegeven, dus daar kan ik niks aan doen. De avond van de inbraak was ik gewoon thuis, ik zat een film te kijken over een bankoverval. Ik vind het echt triest van hun dat ik niet meer naar de club mag komen en dat ze denken dat ik een soort crimineel ben ofzo." Maar Jimmy Vrezens liegt als hij zegt dat hij alleen thuis was en op de bank filmpjes zat te kijken. Maar hij geeft wel toe dat hij al eerder iets gestolen heeft. En eens een dief, altijd een dief. En op dat filmpje droeg hij ook dure nieuwe kleren. Hoe komt hij aan dat geld? We hebben de zaak overgedragen aan de politie en die gaat de zaak verder onderzoeken. En Jimmy Vrezens zal uitgebreid verhoord worden. Nou, jullie hebben het hele verhaal gehoord en als een soort jury mogen jullie nu oordelen over Jimmy Vrezens, die ervan wordt verdacht dat heeft ingebroken en gestolen. Ja, dus als jullie denken dat je niet eens schuldig is, dan ga je hier bij schuldig staan als je denkt dat hij een dief en een inbreker is. Als je daaraan twijfelt, dan ga je bij het middelste bordje staan, bij twijfel. En als je denkt dat Jimmy Vrezens helemaal niet gestolen en ingebroken heeft, dan ga je bij onschuldig staan. Duidelijk? 3, 2, 1 go! Wat zullen onze testteamleden kiezen? Schuldig? Onschuldig Of twijfelen ze? Oke. Interessant Laten we hier beginnen bij schuldig, want daar staan toch de meesten. Waarom zijn jullie hier gaan staan? Nou ja, wat de voorzitter al zei; eens een dief, altijd een dief. En daar ben ik het mee eens. En ik vind het ook wel heel een beetje raar dat hij in één keer heel veel nieuwe merkkleding heeft en dat in één keer het geld weg is. Ja, dat komt waarschijnlijk gewoon van die €200. Die heeft hij gewoon gestolen. En hij heeft letterlijk toegegeven dat hij vroeger een bal heeft gestolen. Dus waarom zou die het niet nog een keer doen? Oké, jullie zijn er heel erg van overtuigd hoor ik al. Ik wil ook even horen van de twijfelaars. Ik twijfel toch wel heel erg, want er is geen bewijs dat ie schuldig is, maar ook niet bewijs dat hij onschuldig is. Dus het is erg lastig, want wie weet is het gewoon iemand anders geweest. Ja, het bewijs is gewoon niet sterk genoeg. Jullie zijn bij het bordje onschuldig gaan staan. Waarom denken jullie dat ie onschuldig is? Nou, in die video zei hij dat hij had het niet gedaan en je kon het makkelijk zien in zijn ogen dat hij het niet had gedaan en er was niet zoveel bewijs. Nee. En ook op de bewakingsvideo was eigenlijk niet echt te zien dat hij het was. Ik krijg door dat er nieuwe ontwikkelingen zijn in de zaak van Jimmy Vrezens, breaking news. Laten we snel gaan kijken. Er zijn nieuwe ontwikkelingen in de zaak Jimmy Vrezens, die wordt verdacht van inbraak in de kantine van voetbalclub RKVVH. Daar zou hij €200 hebben gestolen. De lokale politie heeft hem uitvoerig verhoord en heeft bekend gemaakt dat Jimmy Vrezens niet de dader was. De voorzitter van de voetbalvereniging was ervan overtuigd dat Jimmy Vrezens wel schuldig was. Het is triest dat Jimmy Vrezens van zijn eigen club gestolen heeft. En eens een dief, altijd een dief. De voetbalclub beweerde dat op de bewakingsbeelden Jimmy Vrezens te zien is als inbreker, maar volgens de politie was hij op die avond gewoon thuis. De politie onderzoekt nog wie de persoon wel is. Een nieuwe verdachte is nog niet aangehouden. Direct na het zien van het nieuwsbericht over de onschuld van Jimmy Vrezens, gaat het testteam opnieuw een keuze maken. Wordt het oordeel onschuldig, twijfel of is het Jimmy Vrezens toch schuldig? Hoewel de meeste bij onschuldig gaan staan, is er toch nog twijfel en wordt er ook nog gekozen voor schuldig. Nou, ik zei het al aan het begin al eens een dief, altijd een dief. En we hebben ook niet echt iets gehoord over een andere verdachte, dus wie kan het anders gedaan hebben? Nee, en de politie heeft hem niks voor niks gearresteerd, dus er zal waarschijnlijk al iets aan de hand zijn. En ik vind dat de politie een veel te snelle conclusie getrokken. Het duurt meestal gewoon veel langer. Iemands onschuld is bewezen. En toch blijf je denken ja, ik weet het niet goed, misschien heeft hij het toch wel gedaan. Hoe werkt dat eigenlijk in je brein? Stel, iemand wordt ergens van beschuldigd. Je brein slaat dat verhaal op. En als die beschuldiging vaak wordt uitgesproken of overal te zien is, dan is dat verhaal best moeilijk uit ons geheugen te wissen. Ook als iemand uiteindelijk toch onschuldig blijkt te zijn. In het nieuwsbericht over de onschuld van Jimmy Vrezens worden de hele tijd woorden aangehaald als inbreker, diefstal, leugenaar, dader, schuldig. Ook al gaat het filmpje erover dat Jimmy Vrezens niet schuldig is. Opnieuw wordt zijn naam de hele tijd gekoppeld aan woorden die met stelen, inbreken en criminaliteit te maken hebben. En die koppeling kan in ons geheugen blijven hangen. Dus blijft voor sommigen Jimmy Vrezens voor altijd schuldig. Oké jongens, Jimmy Vrezens was echt onschuldig. Maar ja, dat hadden we natuurlijk ook al gezegd aan het begin van dit experiment. Maar toch bleven sommige van jullie bij het standpunt dat hij schuldig was. Zo zie je maar dat je dus nooit iemand zomaar moet beschuldigen, want de gevolgen kunnen voor iemand die beschuldigd wordt heel groot zijn. Zeker als dan ook nog eens blijkt dat die niet schuldig is. Er blijft altijd wel iets plakken van wat er wordt geroepen, zelfs als het een slechte grap zou zijn. Keep that in mind. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20073233 522.36 683 2023-11-05T19:00:00+00:00 yes no hersenen criminaliteit vooroordeel https://schooltv.nl/video-item/wat-is-de-invloed-van-beweging-op-je-geheugen-conditietraining-voor-je-hersenen 2024-01-04T13:10:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43609.w613.r16-9.88b5c9f.webp Wat is de invloed van beweging op je geheugen? | Conditietraining voor je hersenen Oke kom op, prof. Let op op die rechter directe. Hou je dekking zo goed voor je, soepel op de voorvoetjes. Kom op, je kan het! Moet dit echt? Alles voor de wetenschap, toch? Oke, ja, dat wordt nog wel even een flinke uitdaging. We gaan vandaag testen of bewegen je geheugen slechter of beter maakt. Bewegen. Dus dan kan ik ook rondjes rennen in de ring. Gewoon een paar keer opdrukken... Eerst gaan we testen hoe goed Prof z'n geheugen is voordat hij gaat bewegen. Oké, je krijgt dadelijk 10 seconden de tijd om een paar plaatjes te bestuderen. Je kan thuis ook meedoen. Komt ie. Dat was het. Ga ik je nu een paar vragen stellen. Ja, kom maar op. Welke kleur heeft de rechter ballon? Geel? Fout. Hoeveel appels zijn er uit de zak gevallen? Twee? Fout. Welke kleur heeft de bril van het breintje? Rood. Dat is goed. Welk figuurtje staat er op de vlag? Een auto. Fout. Welke kleur heeft het onderste boek? Blauw? Ook fout. Dat is één goed, dat is niet heel erg overtuigend. Niet heel erg overtuigend. Dat is gewoon echt een hele dikke vette onvoldoende. Dat moet beter kunnen. Tijd voor het tweede deel van dit experiment. Als je thuis nou ook wilt checken wat de invloed van bewegen is op je geheugen, dan is dit het moment om rondjes te gaan rennen door je woonkamer, burpees te doen, op te drukken. Maakt niet uit, maar ga bewegen. Oké, zijn jullie er klaar voor? Fight! Kom op, pak hem! Ja, pak hem. Kom op, prof! Prof, let op je voetenwerk. Ziet er goed uit, prof! Voor een hersenwetenschapper. Hou je dekking hoog. Hij pakt je veel te veel, man. Ja, lekker. Ga ervoor! Oke prof, kom snel hier hier. Tijd voor deel twee van de fototest. Kijk hierde memory, ja, 10 seconden de tijd, Daar gaat ie. 5, 4, 3, 2, 1. Oké, nu ga ik je meteen weer wat vragen stellen. Kom maar op, Kom op, Kom maar op. Prof, daar gaan we. Welke kleur heeft het schepje bij het zandkasteel? Blauw. Ja, dat is goed. Welk reageeruisje is aan de onderkant open. Roze. Dat is ook goed. Welk figuurtje zit er in het kopje koffie? Dat is een hartje. Nice, lekker bezig prof. Waar springt de donut op zijn skateboard overheen? Een springtouw? Dat is fout. En waar denkt het hondje aan? Een grote, gevaarlijke boxer. Dat is ook fout. Het is drie van de vijf. Bijna perfect. Nou, het is in ieder geval beter dan één van de vijf. En we kunnen inderdaad concluderen dat lichamelijke beweging een positieve invloed heeft op je geheugen. Dus als je lekker gaat bewegen, dan kun je de dingen beter onthouden. Superinteressant! Volgens mij prof hebben we het wel. Je kan de ring uit. Ben je gek, ik begin net warm te worden. Ronde twee, kom op! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20073232 213.36 1746 2023-11-05T19:00:00+00:00 yes no hersenen sport geheugen https://schooltv.nl/video-item/hoe-de-grootste-beursgang-ooit-niet-doorging-planet-finance 2024-01-04T13:10:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40934.w613.r16-9.72ce4e0.webp Hoe de grootste beursgang ooit niet doorging | Planet Finance Toen Jack Ma in 2020 zijn nieuwe bedrijf Ant Group, de makers van de financiële app Alipay, naar de beurs wilde brengen, deed hij dat niet meer op Wall Street maar in Shanghai en Hongkong. Maar Ma overspeelde zijn hand en de Chinese regering greep in. De relatie tussen China en Planet Finance staat onder druk. Volgens wiens spelregels gaat het spel uiteindelijk gespeeld worden? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20073303 774.826 2028-07-31T22:00:00+00:00 163 2023-08-15T12:47:59+00:00 yes no beurs China financiën https://schooltv.nl/video-item/de-dag-dat-olie-gratis-was-planet-finance 2024-01-04T13:10:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40935.w613.r16-9.a7e020d.webp De dag dat olie gratis was | Planet Finance Aan het begin van de pandemie raakte handelaren hun olie aan de straatstenen niet kwijt. De wereldolievoorraad lag op zee te dobberen en te wachten op een betere prijs. Olie was zelfs heel even gratis. Welke invloed heeft een Amerikaanse spookstadje op de prijs van olie? En wie waren de winnaars en verliezers op de dag dat olie gratis was? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20073304 727.509 2028-07-31T22:00:00+00:00 212 2023-08-15T12:50:08+00:00 yes no olie gratis prijsvorming https://schooltv.nl/video-item/snelheid-en-crises-dicteren-de-wereld-van-geld-planet-finance 2024-03-19T10:24:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40936.w613.r16-9.7ca5854.webp Planet Finance | Snelheid en crises dicteren de wereld van geld Onze financiële wereld is een complexe, invloedrijke wereld die alleen zichtbaar wordt wanneer zich op de financiële markten crashes voordoen. Beurskoersen schoten tijdens de COVID-pandemie al snel weer omhoog, terwijl de bewoners van planeet aarde de scherven nog bij elkaar aan het vegen waren. Het contrast kon bijna niet groter. Hoe zijn we hier gekomen? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20073305 546.752 2028-07-31T22:00:00+00:00 391 2023-08-15T12:51:41+00:00 yes no beurs crisis geld financiën https://schooltv.nl/video-item/de-zero-sum-game-van-mevrouw-watanabe-planet-finance 2024-01-04T13:10:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40937.w613.r16-9.da4cea5.webp De zero sum game van Mevrouw Watanabe | Planet Finance In Japan krijg je al decennia geen rente meer op je spaargeld. De valutamarkt opgaan is dan een verleidelijke stap. ‘Mevrouw Watanabe’ is een verzamelnaam voor de anderhalf miljoen Japanse retailbeleggers op deze markt en een begrip in de glanzende torens van Planet Finance. Sommige Mevrouwen Watanabe hebben een legendarische status. Maar waar er één wint, verliest er per definitie iemand anders. Het is een ‘zero sum game’. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20073306 841.28 2028-07-31T22:00:00+00:00 220 2023-08-15T12:53:45+00:00 yes no rente geld Japan https://schooltv.nl/video-item/waarom-short-sellers-hopen-op-kelderende-koersen-planet-finance 2024-03-19T10:23:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40938.w613.r16-9.62f7e36.webp Planet Finance | Waarom short sellers hopen op kelderende koersen Short sellers leven van de fouten van anderen. Zij winnen als anderen verliezen. Op het aandeel GameStop moesten de grote shortsellers bloeden, omdat gebruikers van Reddit besloten om de aandelenkoers gezamelijk op te pompen. Kleine spelers verdienden een fortuin en de ‘professionals’ verloren miljoenen. Zo leek het, want uiteindelijk had dit financiële sprookje niet voor iedereen een gelukkig einde. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20073307 605.312 2028-07-31T22:00:00+00:00 234 2023-08-15T12:55:05+00:00 yes no geld beurs financiën https://schooltv.nl/video-item/zo-worden-bosbranden-overstromingen-en-orkanen-een-financieel-product-planet-finance 2024-03-19T10:22:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40939.w613.r16-9.75263a8.webp Planet Finance | Zo worden bosbranden, overstromingen en orkanen een financieel product Op Planet Finance is er een markt voor bijna alles. Zelfs voor een toekomstige ramp die nog niet heeft plaatsgevonden en misschien wel nooit zal gebeuren. Terwijl de risico’s van klimaatverandering zich opstapelen, blijkt dat er op de markt voor rampenobligaties geld verdiend kan worden aan het risico op toekomstige bosbranden, overstromingen en orkanen. Hoe werkt deze markt? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20073308 899.946 2028-07-31T22:00:00+00:00 422 2023-08-15T12:57:49+00:00 yes no markt geld financiën https://schooltv.nl/video-item/molukkers-in-kampong-lunetten-hoe-is-het-om-te-leven-in-een-woonoord 2024-01-16T15:59:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40940.w613.r16-9.2875ea2.webp Molukkers in kampong Lunetten | Hoe is het om te leven in een woonoord? Ik ben docent geschiedenis in Vught, hier in de buurt ligt Kampong Lunetten. Ik ben heel erg benieuwd hoe het is voor de Molukkers om daar te wonen. Geschiedenis is dichterbij dan je denkt. De Molukkers die met Nederland meevochten, moesten na de onafhankelijkheid van Indonesië vertrekken. De Nederlandse regering haalde ze met hun gezinnen hierheen. Tijdelijk. Goedemorgen. Goedemorgen. Ik ben docent geschiedenis en ik vroeg me af wat moet ik mijn leerlingen gaan vertellen over de Molukse wijk en over het Molukse leven? Ik denk dat we veel te vertellen hebben, maar wees welkom. Dit gebouwtje, dit is een barak, de enige barak van 72 jaar geleden. De rest is allemaal verbouwd. Maar ik zou zeggen welkom, kom binnen, dan gaan we verder, laten zien wat we in petto hebben. Wat zie ik hier? Nou, dit zijn de oorspronkelijke hutkoffers. Onze vader is natuurlijk onder dienstbevel hier naartoe gekomen, dus legernummer van hem staat erop. En legerkleding. Wat is dan dienstbevel? Dienstbevel van de Nederlandse regering/ Wij moesten binnen een paar uurtjes instappen en één ding is zeker we zouden maar tijdelijk in Nederland verblijven voor zes maanden. Hopelijk. Door de Nederlandse regering is beloofd dat er een vrije republiek zou komen. Met die belofte zijn ze inderdaad naar Nederland gehaald voor zes maanden en de Nederlandse regering zou dat realiseren en dan zouden we weer terug gaan naar een vrije republiek en dat is nu echt al een decennialange strijd en het is er nog steeds niet. Wij gingen met de Goya, een van de elf schepen. Meestal zijn de vrouwen benedendeks en de mannen bovendeks en het is voor ons vreselijk koud natuurlijk. Ongeveer 4 tot 5 weken zaten we aan boord. Van Semarang naar Rotterdam. Aan boord honderden gezinnen van KNIL-militairen. De 12.000 Ambonezen worden onder meer in leegstaande concentratiekampen ondergebracht. Tijdelijk, want het is een noodoplossing. Hier zijn ze dus in in Vught in een voormalig concentratiekamp geplaatst. Daarna gebeurde het dat dat meteen iedereen werd ontslagen uit militaire dienst. Dat was voor mijn vader heel ingrijpend. Niet emotioneel worden. Mijn vader die heeft in de Tweede Wereldoorlog tegen de Jappen gevochten en daarna met de dekolonisatie. En dan kom je hier en je wordt ontslagen. Dan word je zo in je trots gekrenkt, want je hebt zo lang gediend voor de Nederlandse vlag, voor het koningshuis. En dan kom je hier en het wordt zomaar van je afgepakt en ben je niks. Hoe was het om dan hier te gaan wonen in kamp Vught? Nou, ik zal je vertellen, als kinderen hebben we het hier fantastisch. Onze ouders zorgen heel goed voor ons. Wij konden niet uit het kamp komen, want daar is een prikkeldraad er omheen. Heel erg. Maar het is zo en er is maar één ingang. Voor de 500 bewoners is er één vervallen badhuis. En ondanks alle beloften van de minister van CRM hebben de gezinnen nog steeds geen eigen toilet. Het was vroeger heel vochtig hier en niet iedereen kon ertegen en ik had ook bronchitis daardoor gekregen, dus wij moesten noodgedwongen verhuizen. Ik schrik er in ieder geval van dat men hier heeft gewoond met prikkeldraad eromheen. Toen ik geboren werd in 61 was dat er niet meer. Voor mij was het heel anders in 1961. Ja, dan zijn we inderdaad al tien jaar verder. Een goeie gemeenschap waar onze ouders ook heel goed voor elkaar zorgden. Hoe was de overgang van dat het een woonwijk werd eigenlijk? In 1992, 1993 werd het pas een wijk met gangbare woningen met inderdaad een toilet in huis en een badkamer in huis. Dat hadden we voorheen niet. Zou u het me kunnen laten zien hoe het er allemaal uitziet? Ik zou zeggen kom maar mee, ik kan hem laten zien. En dan gaan we dadelijk verder kijken hoe het kamp er nu uitziet. Kijk, zo zag het er vroeger uit. De oude barakken en op de fundamenten van de oude barakken is de nieuwe wijk ontstaan in de vorm van de barakken. Ze hebben ook inderdaad een wit vierkant wat nog staat voor vroeger de barak-nummers. Ze lijken bijna kopieën als je het zo ziet. Heel erg waarheidsgetrouw nagebouwd. Inderdaad, dat is ook iets wat we wilden behouden. Kijk, dat was barak één en dit dan barak twee. Je moet zien dat de B kant is de achterkant en dat is de voorkant. En hier wonen twaalf gezinnen en daarvoor ook twaalf gezinnen. En was het ook heel fijn dan dat het er ook uitzag als de barakken weer, omdat het ook een stuk identiteit weer gaf? Dat is voor onze ouders heel erg belangrijk, maar het is in de stijl van de nieuwe barakken.Mijn vader zei ook altijd ik ben een ex KNIL militair op weg naar huis. Is het een wijk geworden of is het nog steeds een kamp? Het is nog steeds een kamp en zal het ook altijd blijven. Kamp Vught of Kampong Lunetten. Wat betekent dat dan voor de integratie van Molukkers in de Nederlandse samenleving? Het feit dat ze hier apart wonen, hoeft de integratie zeker niet in de weg te staan. Dat kan gewoon hand in hand, want ze werken natuurlijk ook overal, hebben vrienden. Alleen de plek waar ze wonen, waar ze die saamhorigheid ervaren, dat is het gewoon hier. Maar dat wil niet zeggen dat je niet kunt integreren in de samenleving. En is dit alleen voor Molukkers of zou je hier als niet-Molukker ook mogen wonen? Dat is hele goede vraag. Ik zie iemand heel duidelijk knikken. Wij hebben liever dat de Molukkers hier komen om het te behouden en te weten wat de achtergrond van ons. En als ze Nederlanders hier komen, dan moeten ze weer integreren. Is de Molukse cultuur te behouden zonder zo'n woonoord? Ligt ook aan de opvoeding die je genoten hebt. Wat krijg je mee vanuit huis? En daarvoor hoef je natuurlijk niet in een kamp te wonen, maar ik denk dat het het wel makkelijker maakt. Het ziet eruit als een nieuwe kerk met oude banken. Als je ziet deze banken die zijn zo fantastisch. Het is nog 72 jaar oud. En soms als ik ga zitten, dan ga ik voelen. Of dat stukje kauwgom van mij... verrek. Hier zit er een kauwgom van van vroeger. Het zijn banken van 1951Wat maakt deze kerk dan in het geloof zo speciaal voor de Molukkers. Is de basis van onze cultuur geworden. Het Nederlands christelijk geloof. In het geloof vinden we onze troost. De troost zeker voor onze ouders. Zij konden niet uiten en door de kerk voelen we ons nog één. Wat zijn dingen waar ook de Molukkers nog meer hun cultuur op bouwen? Wat is waar ze trots op zijn? Van dit maakt ons Molukker. Eten verbindt. Er kwamen mensen vanuit het kamp kwamen dan bij mijn opa en oma kaarten en daar stond het eten klaar. Dus ja, eten is zeker heel belangrijk. Er kon altijd iemand extra aanschuiven?Zeker, er is nooit afgepast gekookt, er is altijd voor een heel weeshuis gekookt. 2 december 1975 Na eerdere Zuid Molukse acties, onder meer in Wassenaar, is het Drentse Wijster decor van de eerste treinkaping Een actie opnieuw met politieke achtergrond, direct gevolg van Nederlands koloniale verleden. De de kapingen. Wat hebben jullie daarvan meegemaakt of meegekregen? Ik spreek het niet goed. Ik kan het wel begrijpen en spreek het niet goed. Maar dat is schreeuwen om aandacht. Van de tweede generatie uit was het even een schreeuw van hallo, wij zijn hier ook. Kijk naar ons. Zou je verhuizen als er een vrijere Molukse staat zou komen? Misschien wel, misschien wel, maar op mijn leeftijd niet. Want ik ben hier. Mijn kinderen zijn hier en kleinkinderen zijn hier. Ik denk ook niet dat het er uiteindelijk om gaat om de vraag of dat de Molukkers die in Nederland wonen dan terug zouden gaan. Maar het gaat gewoon om het hele principe. En dat er ooit die belofte is gedaan en dat is die strijd. Wij willen ervoor zorgen dat er nog steeds een vrije republiek komt en vooral ook voor de mensen die daar nog wonen, maar ook vooral voor de eerste generatie die daar zo hard voor gestreden hebben. Dus de vraag of dat je daar dan zo zelf zou gaan wonen of niet. Ik denk dat die minder belangrijk is. En hoe staan nu de jongste generaties t.o.v. het ideaal? Er gebeurt nog genoeg. In Nederland wordt nog genoeg georganiseerd onderling om het ideaal levend te houden. Dat is ook de strijdkreet van de Molukkers Gewoon vooruit gaan. Niet achterom kijken. Noemen we Mena, Moria. Mena Moria. Dat is best mooi! Altijd vooruit, altijd vooruit. Nou, heel erg bedankt ik op bezoek mocht komen. Ik heb enorm veel geleerd van Kampong Lunetten. Zo zie je maar, voor geschiedenis hoef je niet zo ver weg te gaan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20073320 595.16 832 2023-08-15T13:45:00+00:00 yes no Indonesië vluchteling Tweede Wereldoorlog Molukken https://schooltv.nl/video-item/wat-zijn-de-superkrachten-van-mensen-met-adhd-creatieve-doorzetters 2024-01-04T13:10:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43610.w613.r16-9.f7cffb9.webp Wat zijn de superkrachten van mensen met ADHD? | Creatieve doorzetters Op dit off-roadterrein gaan we straks onderzoeken hoe mensen met en zonder ADHD reageren in crisissituaties. Attention Deficit Hyperactivity Disorder, dat is de volledige naam van ADHD en bij het horen daarvan denken de meeste mensen allemaal van die negatieve eigenschappen. Maar is het allemaal wel zo negatief? We gaan iemand met ADHD in een situatie plaatsen waar we goed kunnen testen waar zo iemand in uitblinkt. Wat voor superkrachten heeft dat ADHD-brein nou? Ja, maar prof. Eerst even dit terrein verkennen. Nice! Hatsee. Gaan we. Wat zijn de superpowers van mensen met ADHD? Tijd om ons speciale hyperactieve testteam voor dit onderzoek erbij te halen. Een van deze testteamleden heeft ADHD. Wie is het? Raad maar mee. Als ik denk aan mensen met ADHD, dan denk ik al snel aan mensen die onrustig zijn of niet echt een focus hebben. Rommelig, weinig concentratie. Iemand die megadruk is, snel afgeleid, druk en heel veel praten. Ja, nou ja, niet irritant, maar wel afleidend. We hebben een heel spannend experiment voor jullie bedacht hier vandaag. Ja, kijk, dit hier is de situatie en tijdens het eerste deel van het experiment zijn jullie allemaal geboeid. En om het nog erger te maken zijn jullie allemaal aan elkaar verbonden middels dit touw. Aan jullie de taak om te ontsnappen uit die boeien en daar krijgen jullie 5 minuten de tijd voor. Zet hem op. Goed testteam. Zijn jullie er klaar voor? Ja hoor, zeker! Dan gaan jullie 5 minuten nu in. Oké, als jij over de andere kant... Hoe ga ik hier uitkomen? Dat is eigenlijk de eerste waar je aan denkt. Ik dacht van oh jee, hoe moeten we dit gaan oplossen? Ik vond het wel een spannende opdracht dat ik dacht, we zitten vast en wie gaat dadelijk de leiding nemen in wat we allemaal moeten gaan doen? Ik kan niks vinden hoor. Ik ga eronder kijken. Ja, ga ervoor. Om uit deze touwenval te ontsnappen moeten ze allerlei oplossingen verzinnen om zichzelf, maar ook hun teamgenoten vrij te krijgen. En daarmee onderzoeken we dan probleemoplossend vermogen, maar ook creativiteit, samenwerking. Ja, en we kunnen zo ook heel goed zien of het een beetje doorzetters zijn, of ze goed focus kunnen houden. Nou, genoeg om te analyseren dus. Ja. Wel zo ja. Zie je iets? Sleutels! Sleutels, top. bij mij kunnener ook sleutels in. Dus als we die van mij eerst gaan proberen? Het is een kleine sleuteltjes. Ja, hoe wil je dat doen? Moet jij zo optillen. He wat ligt daar? Waar? Oh Een schroevendraaier. Als jij...Kan ik dat redden? Nee, ik red dat waarschijnlijk makkeli...Oh wacht. Oke, als iedereen dicht genoeg bij de auto staat, dan kan ik misschien genoeg touw krijgen om bij het schroevendraaiermesding terecht te komen, want ik weet niet precies wat het is, maar volgens mij kan het iemand helpen. Op een gegeven moment kwam Sophie met het idee om allemaal heel dicht bij de jeep te gaan staan zodat het touw langer werd om iets te pakken voor haar. Ja, dan kan je nog wel even. Dan moet ik gewoon het slot even verschuiven. Het lag dus superverweg, dus dan dacht ik. Als iedereen nou dichtbij de jeep staat, dan kan ik misschien een touw langer maken waardoor ik dan wel toch bijkom. Ik denk dat ik er bij kan komen. Yes. Ik heb hem. Vernuftig. Dat is heel slim. Jongens ik heb hier vier stipjes. Wat heb je? Ik heb vier zwarte stipjes hier, stipjes. Ja. Toen zag ik dat en toen waren het er vier. En toen stond er op de voorkant stond er nog een zeven. Staat er bij jullie nog iets? Oh, daar is zeven, dus dan zou het zijn... Toen hadden we eigenlijk ook wel door dat dat iets te maken had met het met het cijferslot. Drie, zeven, vier. Ja. Nog 30 seconden. Oe kunnen bijna af gaan tellen? Kan al hoor. Ja? 25... Nee. Nee? Nee. Hier, ik heb nog een schroevendraaier. Jajaja. Kelsey, die had de schroevendraaier gevonden en daar was ik superblij mee zodat ik weer iemand anders kon helpen. Ja, dat is natuurlijk voor die boeien van Emanuelle. Dus ik zei ik heb, ik heb de schroef. Dus toen was ik ook weer vrij. Toen moest er nog één iemand los komen en dat was Sophie. Deze misschien? Moet je kijken. Er zitten ongeveer 400 sleutels aan die bos van Sophie. Ze zit op nummer 387. Die geeft niet op. Dat vind ik wel knap moet ik zeggen. Ik had al opgegeven denk ik. Kijk! Het is hem. Ah eindelijk. Nice. Dat doet pijn, jongen. Ik vond wel de boeien heel zwaar maar we kwamen eruit dus ja, op zich ging het best wel oké. Oh ja zo dames, jullie zijn los. Alle vier bevrijd. Dat is heel goed. Tijd voor deel twee van dit experiment. En in die test gaan jullie geblinddoekt de chauffeur die in die wagen rijdt door een off-road parcour begeleiden. Klinkt echt vet! We gaan snel door met de zoektocht naar de ADHD-superpowers. De volgende opdracht is simpel: begeleid de chauffeur die helemaal niets kan zien langs de juiste vlaggen. Maar eerst even de tactiek bespreken. Oké, wie heeft de porto? Ik heb de porto. Ja, oké, datn moeten we eventjes, want ik zie daar twee, drie, vijf als we even kijken wat die is, want die is niet automatisch zo zodat niet door dat hele ding... Chaotisch, want iedereen riep maar wat. Ik dacht wie gaat wat doen en wie gaat wat zeggen? Ja, ik dacht eerst kijken hoe we moeten nemen zodat we goed kunnen zien waar we de auto heen moeten sturen. Dus ik denk dat het beste is als we hem gewoon daar overheen laten rijden, over dat hangding. Oké jongens, we gaan beginnen. Chauffeur, start de motor maar. Oké, oké, kan je mij horen? Ja, ik hoor je. Oké, rustig rechtdoor. Ook echt superrustig want anders gaat het fout. Ja, eerst een beetje rechtdoor en dan dadelijk moet je een kleine... Je komt zo de bocht in, neem hem licht naar rechts dus niet te diep insturen. Bochtje naar rechts. Oké naar rechts, naar rechts, rechts rechts, meer naar naar rechts. Ze staan in spiegelbeeld te instrueren naar rechts, rechts, links. Ze moeten eigenlijk naar links maar ze roepen rechts. Ja. Rechtdoor. Terugsturen. Naar links sturen, naar links. Die jeep vond ik supereng om te doen, want je bent wel verantwoordelijk over iemand die in de auto zit. Dat de jeep ook zo zou kunnen omvallen, dat wij niet de goede instructies gaven, dus dat was ook wel een beetje eng. Er zijn nu allemaal bomen en kuilen en modder en dus toen dacht ik wel een beetje van nu wordt het serieus. Ja, ja, nog meer. Ja, het is toch echt. Ja, ja. Ja. Ja. Stop. Nu stoppen. Stop. Raam open. Meer naar achter. Iets meer naar voren. Ja. Ja. Ja. Haalt ie dat met die boom? Ja oké, ja, iets meer rechtdoor. Zou jij iemand zo over die heuvel durven te sturen met een blinddoek op? Nee, ik weet het niet hoor. Ik vind het best wel leip hoor. Risico nemen he? Ja, zeg dat wel. Gaan we daar of daar naar boven? Als ie naar achter gaat kan die naar rechts gaan zodat die links hier kan doen. Ja oké, achteruit en dan naar rechts terug sturen. Kijk, Emmanuelle heeft nu de porto hè? Ja, maar volgens mij bepaalt Sophie wat er gezegd gaat worden. En nu naar links, helemaal naar rechts, helemaal naar rechts en dan even terug en dan even een stukje achteruit en dan links en dan links terugsturen. Het viel me wel op dat Emanuelle eigenlijk alles opnam wat Sophie zei. Dat klopt ja. Ja, Sophie, die fluisterde mij eigenlijk precies in wat er gedaan moest worden. Ik denk dat dat best wel goed ging. Naar achteren, maar dan naar rechts, zodat die ietsjes meer hier staat. Oké, achteruit en naar rechts terugsturen. Sophie had dat de hele tijd heel snel door, die die wist precies welke kant hij op moest. Dus ze zei eigenlijk gewoon tegen mij wat ik moest zeggen en dan gaf ik dat weer door aan de chauffeur. Ja, bijna. Ja bijna! Deur open. Ja, ja, ja, ja yes. Oké. Ik vind het wel mooi geweest. Volgens mij ook, zullen we gewoon stoppen? We zijn al een kwartier bezig hè? Ja jongens, stop de test maar. Yes! Allereerst, jullie hebben het echt fantastisch gedaan. Maar daar ging de test helemaal niet om. Nee, nee. Want wat we jullie niet verteld hebben is dat er één persoon in de groep ADHD heeft. En hebben jullie enig idee wie dat is? Nou, ik merk aan Sophie dat ze heel erg het voortouw neemt en wat meer de leiding durft te nemen ook. Oké, ik weet het eigenlijk niet zo goed. Terwijl jullie namelijk net heel druk waren met de test, hebben wij jullie gedrag geanalyseerd. Ja, en daar hebben we inderdaad gelet op jullie oplossingsgericht denken. En jullie manier van communiceren, leidinggeven. Risico nemen en samenwerken. Oh nou. Wij zijn natuurlijk niet de eersten die ADHD onderzocht hebben en keer op keer blijkt hetzelfde. Het leven met ADHD kan erg lastig zijn, maar gaat wel vaak gepaard met bepaalde superkrachten. Door te leven met ADHD ontstaat er een andere kijk op het leven. Mensen met ADHD beschikken vaak over een hyperfocus. Als ze een bepaalde opdracht krijgen kunnen ze zich daar 100% op concentreren en laten zich door niets of niemand afleiden. En ze geven niet snel op. Ze hebben een enorm doorzettingsvermogen. Goed leiding kunnen geven en lekker veel risico nemen hoort ook bij ADHD. En ze zijn hartstikke creatief. Als dat geen superpowers zijn. Wist je trouwens dat acteur Ryan Gosling, basketballer Michael Jordan en rapper Will I AM ook ADHD hebben? Als je nou kijkt naar onze observaties, dan kunnen we wel concluderen dat degene die het meest creatief was, het vaakst het voortouw nam, de grootste doorzetter is en ook nog een echte hyperfocus liet zien is Sophie, onze ADHD'er. Het klinkt een beetje ja een prijsuitreiking. Krijg je nou vaker zoveel complimenten? Nou nee. Het is meer dat ik mijn mond moet houden of dat ik maar moet stoppen met stimmen of zo is. Met wat? Stimmen, zeg maar heel erg bezig of met mijn voet heel erg veel zwaaien. Of gewoon ja, het zitten tikken, met pennetjes bezig zijn dus maar dat hyperding laten zien. Dus dan denk je kan beter van tevoren alvast zeggen. Ja, want dan weten mensen dat dat zo is en niet dat ik gewoon probeer te irriteren of dat er iets ergs aan de hand is. Maar het is gewoon dat dat zo ja, dat ik zo ben. Ja, precies. Ja. Wat nou zo leuk is wat uit ons onderzoek blijkt is dat mensen met ADHD bepaalde eigenschappen hebben die van enorme waarde kunnen zijn. Het zijn vaak multitalenten met bepaalde superpowers. Ja, nou Sophie, steek die maar in je zak. He prof, zullen we ook nog een rondje? Ja. Gas op die lolly. Hatseflats. Ho, ho, voorzichtig! Voorzichtig Janouk! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20073439 714.68 2395 2023-11-12T19:00:00+00:00 yes no hersenen ADHD https://schooltv.nl/video-item/waarom-past-je-brein-soms-kleuren-aan-kleurencorrectie-in-je-hersenen 2024-01-04T13:10:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43611.w613.r16-9.7146d17.webp Waarom past je brein soms kleuren aan? | Kleurencorrectie in je hersenen Prof, waar blijf je nou, man? Kom op, we zijn al lang begonnen. Ja, bijna klaar. Ogenblikje nog. Duurt lang. Ik heb mijn witte broekje aan, maar ik durf niet zo goed. Tja, stel je niet zo aan. Kom nou maar achter dat ding vandaan. Staat je vast enig. Goed, prof en ik hebben dus afgesproken om allebei een witte outfit aan te doen om te laten zien dat je brein soms kleuren aanpast. Ja, kijk, op mijn witte kleding valt roze licht. En op mijn outfit blauw licht. Maar toch zie je dat we allebei witte kleding aan hebben. Maar dat is wat ons brein ervan maakt, want als je het zou gaan meten zie je dat het twee verschillende kleuren zijn. En dat kunnen we aantonen met deze kleurenapp. Let op he, dan ga ik nu jouw outfit scannen. Moet ik wel goed richten. Ja...Kijk hier zie je dan zegt hij dus dat er echt wel veel roze in zit. Ja. En nu even jouw kleren. Oké. Ja en daar zit weer heel veel blauw in. Nou helder verhaal, duidelijk niet dezelfde kleur, maar je brein ziet dat toch echt anders, want die corrigeert dat automatisch zodat je toch twee witte kledingstukken ziet. En de uitleg ervan is wel mooi, want als je 's avonds naar buiten kijkt, dan is het licht heel anders dan overdag. En om ervoor te zorgen dat alles hetzelfde lijkt, corrigeert je brein dus die verschillende kleuren van het licht. Superinteressant! Zullen we even een tweede testje doen? Ja, doe jij dan wel weer je normale pak aan? Klein stukje terug, klein stukje terug. Goed tegen elkaar aan. Ja, ja, nice. Oke. Die staat. Nou, we hebben een paar mooie kubussen geknutseld en één van de vakken op mijn kubus heeft precies dezelfde kleur als een van de vakken op de kubus van Janouk. Ja. En de vraag is: welke van de vakken hebben nou dezelfde kleur? Je krijgt 5 seconden de tijd. De tijd is voorbij. Prof, wat denk jij? Ja, dat vind ik moeilijk om te zeggen. Je brein is hier niet zo goed in, die gebruikt natuurlijk achtergrondkleur als raadgever. En daardoor heb je natuurlijk verschillende... Ja oke, maar gewoon even afgaan op wat je ziet. Dan zou ik zeggen dat deze kleur hier dezelfde kleur heeft als daar in het midden bij jou. Als die? Nee, aan de zijkant. Ja, ja, ja. Denk ik. Nou, let op. Zo. Kijk, deze en die hebben dus exact dezelfde kleur. Bizar hè? Je brein past die kleuren dus aan. Daarom trappen we in dit soort illusies natuurlijk. Maar daar heeft je brein vast een hele goede reden voor dat hij dat doet? Dat is nog een overblijfsel uit de oertijd, toen we ons voedsel nog in de wilde natuur moesten vinden. Het was natuurlijk van levensbelang om rijp voedsel te vinden en niet per ongeluk verrot fruit te eten, omdat je de kleur niet goed hebt gezien als er net een andere kleur licht op valt. Ja, helder. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20073460 199.96 701 2023-11-12T19:00:00+00:00 yes no hersenen oog kleur https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wat-is-een-blindedarmontsteking 2024-04-25T08:53:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40941.w613.r16-9.0a16546.webp Wat is een blindedarmontsteking? | Clipphanger Als jij opeens pijn krijgt in je buik, verhoging en een ziek gevoel, diarree of obstipatie, dan heb je misschien wel een blindedarmontsteking. Da’s gek genoeg geen ontsteking van je blindedarm zelf, maar van het wormvormig aanhangsel, oftewel: de appendix. Het heet dan ook wel appendicitis, omdat je appendix ziek is. Snel naar de huisarts, die handmatig je buik onderzoekt. Als het mis is ga je naar het ziekenhuis voor een bloedonderzoek, een echo en misschien een CT-scan. Soms kan de ontsteking behandeld worden met antibiotica. Maar meestal is het oordeel: eruit ermee! Tijdens een kijkoperatie worden er gaatjes gemaakt in de buikwand. Met een cameraatje wordt de boosdoener opgesnord, waarna de arme darm kan worden verwijderd. Je houdt alleen een klein litteken over, en de warme herinneringen. Maar kan je die blindedarm eigenlijk wel missen? Je appendix speelt een kleine rol in je immuunsysteem, maar je kan ook best zonder. Het is gevaarlijker om appendicitis niet te behandelen. Dat kan namelijk leiden tot een geperforeerde darm, waarbij de inhoud in je buikholte terechtkomt. Dan toch liever maar naar de dokter! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20073590 85.8 2179 2023-09-27T22:00:00+00:00 yes no buik darm ontsteking https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wat-is-een-metafoor 2024-04-25T08:53:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40942.w613.r16-9.3f0c55f.webp Wat is een metafoor? | Clipphanger Als jouw vriendin Wendy veel weet, kan je zeggen: “Hé daar is Wendy, die heeft nog meer feitjes dan Wikipedia.” Dat is een gewone vergelijking. Saahaai! Als je het wat mooier wilt maken, en vooral wat beeldender, dan gebruik je een metafoor. “Hé, daar hebben we onze wandelende Wikipedia!” Het woord ‘metafoor’ komt uit het Grieks en betekent zoiets als ‘overdracht van betekenis’. Als jij een metafoor gebruikt, is het wel handig als die betekenis een beetje duidelijk is. Als je Erik omschrijft als een ‘struikelende ezel’ is het wel duidelijk dat-ie een domoor is, maar wat zou iemand bedoelen met eh… ‘huppelende axolotl’? Een goeie metafoor prikkelt de verbeelding. Je kan hem ook gebruiken om iets duidelijk te maken: zoals het beeld van een fabriekje, om de werking van het lichaam weer te geven. Of een computer als metafoor voor je bovenkamer en da’s dan weer een metafoor voor je hersenen. Dit soort metaforen gebruiken wij van Clipphanger ook aan de lopende band. En dat is helaas geen metafoor! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20073624 87.64 2192 2023-09-06T22:00:00+00:00 yes no taal betekenis uitdrukking https://schooltv.nl/item/wat-bepaalt-je-muzieksmaak 2024-07-03T11:05:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/11000/images/11926.w613.r16-9.579a4eb.jpg Wat bepaalt je muzieksmaak? | Story over waarom je bepaalde muziek leuk vindt Niet iedereen houdt van jumpstyle, hardcore of elektronische muziek. Van welke muziek je houdt, wordt bepaald door verschillende factoren, zoals je persoonlijkheid en je omgeving. Je leest er alles over in de story op NPO Kennis. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 755 yes no identiteit muziek smaak https://schooltv.nl/video-item/waarom-zijn-simpele-raadsels-soms-zo-moeilijk-niet-te-diep-nadenken 2024-01-04T13:10:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43612.w613.r16-9.e58961b.webp Waarom zijn simpele raadsels soms zo moeilijk? | Niet te diep nadenken Wat doe je? Zeg, prof. Ja. Jij bent hersenwetenschapper, toch? Ja, klopt. Ja, precies. Dus jij hebt echt heel lang gestudeerd en je doet heel veel onderzoek, ook internationaal en zo, hè? Inderdaad. Dus we zouden wel kunnen zeggen dat jij superslim bent. Ja, inderdaad. Oke! Dan heb ik hier wel wat leuks voor jou. Wat ben je aan doen? Kan ik ergens mee helpen? Nee, nee, nee. Ik heb hier alles onder controle. Ja. Kijk. Hij is klaar. Ho ho, die som klopt niet. Vijf + z even Dat is natuurlijk geen twee. Nee. Ja, dat snap ik zelf ook wel. Maar de vraag aan jou is of jij deze som kloppend kunt krijgen door één paaltje te verleggen. Ja, tuurlijk, eitje. Oké, nou, ga je gang. Ja dus. Het is logisch. Je kan gewoon...eh. Ik hoor je hersenen kraken. Je moet altijd even de tijd nemen om zo'n probleem goed in je op te nemen, hè? De verbindingen in je brein optimaal benutten en aldus een zuivere analyse te vormen van het voorliggende wiskundige vraagstuk. Ja, ja, je bedoelt eigenlijk gewoon te zeggen dat het niet lukt. Klopt, ja. Zeg dat dan. Ik vind het wel lastig hoor. Normaal is dit gewoon een kwestie van geduld en een beetje logisch nadenken. Eens kijken of het testteam hem wel kan oplossen. Eh... Het is toch nog best wel lastig. Vijf plus zeven is twee. vijf min... Kan dat? Ja. Huh? Iets -7 is twee. Ja of ik moet een nul maken, maar dat kan ook niet. Misschien heb ik toch wel dyscalculie. Ja, omwille van de tijd staak ik deze poging. Oké, zal ik hem dan oplossen? Alsjeblieft. Dacht ik al. Komt ie. Zo? Nou, kijk eens even. Ja. O ja. Oh ja. Ja. En nu snap ik het. Ja. Oh ja, Oh ja, ja. Oh ja, dit is het. Ik heb hem. Negen en zeven is twee, toch? Dat is goed he? Ik was vooral denk ik aan het kijken naar de cijfers in plaats van daadwerkelijk tekens. Ik weet het niet, omdat ik te veel hierop gefocust was dat ik deze wilde veranderen in plaats van dit veranderen. Ja, maar dan is het op zich ook wel logisch dat zelfs een hersenwetenschapper, een weledel zeer geleerde professor zoals ik hem niet op kan lossen, want het is eigenlijk gewoon te simpel. Ja, nee, echt. Want onze hersenen, die kiezen altijd eerst voor de meest voor de hand liggende oplossing. Terwijl je er soms gewoon net op een andere manier naar moet kijken. Ja, of je moet gewoon wat ruimer denken en je niet zo stug vast blijven houden aan al die vastgeroeste ideeën in dat breintje van je. Nou, dan heb ik ook nog wel een heel moeilijk vraagstuk voor jou. Gaat over koeien ook. Oh dat vind ik wel leuk. Ben je er klaar voor? Ja. Waarom eet een koe nooit augurken? Ik heb werkelijk geen idee prof, vertel het me en hou het kort. Omdat een koe zijn kop niet in dat glazen potje past. Nou goed, over augurken gesproken, ik lust er wel eentje. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20074074 231.88 1187 2023-11-19T19:00:00+00:00 yes no hersenen rekenen https://schooltv.nl/video-item/wat-doet-de-kleur-rood-met-onze-hersenen-hoe-roder-hoe-aantrekkelijker 2024-01-04T13:10:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43613.w613.r16-9.84d6565.webp Wat doet de kleur rood met onze hersenen? | Hoe roder, hoe aantrekkelijker En? Wat vind je? Rood? Nee, ik bedoel, vind je me leuker dan anders nu ik deze rode overall aan heb? Nou ja, ik vind je heel aardig. Je bent ook slim. Goed, nou, dat werkt bij jou dus niet. Maar uit onderzoek blijkt dat mensen die rode kleren aanhebben dus aantrekkelijker gevonden worden. Behalve ik. Prof, kom dan maar gewoon met voorbeelden. En dan wel een beetje goede, want ik weet er zelf ook nog wel een paar. Rood heeft heel veel invloed op het brein. Er is heel veel onderzoek naar gedaan. Zo is er een studie geweest naar de kleding die sporters droegen op de Olympische Spelen. Het bleek dat wanneer twee teams even sterk waren, dat dan het team die de rode kleren droeg toch meer kans had om te winnen. Ja, maar dat heeft natuurlijk te maken met dominantie, overheersing. Zo werkt dat in de natuur ook. Kijk, hier deze foto's van deze apen. Dit is de mandril en die hebben van die rode strepen op hun gezicht. En hoe roder die strepen zijn, hoe meer macht. Ja en die vrouwtjesapen met die rode kont, dat is ook wat interessants mee, dat als die vruchtbaar zijn dan, dan groeit die kont en wordt ie nog roder. Ja, gelukkig heb ik daar zelf geen last van. Maar goed, het laat dus wel weer zien dat wij mensen meer op apen lijken dan we zelf denken. Hoe roder, hoe aantrekkelijker. Ja, kijk. Let op, hè? Ja, staat je goed hoor, die rode lippenstift. Is ook de kleur van de liefde he. En vrouwen vinden mannen die rode kleren aan hebben ook aantrekkelijker, blijkt uit onderzoek. Die mannen worden gezien als krachtiger en meer succesvol. En in de oertijd betekent een krachtige man betere bescherming, sterkere kinderen en meer voedsel, dus langer leven. Ja, en over voedsel gesproken, van rood schijn je dus ook meer honger en dorst te krijgen. Kijk maar eens naar al die fastfoodketens die de kleur rood gebruiken of dat hele bekende colamerk. Want door rood stijgt je bloeddruk en daardoor heb je dus meer zin in eten en drinken. Over honger gesproken. Ik heb eigenlijk wel zin in een hamburgertje. Zullen we zo even een vette bek gaan scoren? En ze hebben ook vega in die snackbar. Ja, nou oké, goeie, goeie. En laten we dan onderweg ook even kijken naar hoeveel rode verkeersborden we tegenkomen. Want rood is ook een waarschuwingskleur staat voor gevaar. Bloed bijvoorbeeld, ook rood. Ja. Conclusie: de kleur rood heeft ontzettend veel invloed op ons brein op heel veel verschillende manieren. Daar moet je maar eens op letten de volgende keer dat je de kleur rood eens tegenkomt. Zullen wij dan nu even die vette bek gaan scoren, want ik krijg echt knetterende honger van dat rode pak van je. Maar doe dan wel even weer je normale pak aan prof want ziet er niet uit dit. Janouk, kun jij dan even voorschieten, want ik sta rood. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20074078 170.24 381 2023-11-19T19:00:00+00:00 yes no hersenen kleur rood https://schooltv.nl/video-item/waarom-is-het-moeilijk-je-eigen-fotos-te-beoordelen-sexy-selfie-of-overdreven-duckface 2024-01-04T13:10:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43614.w613.r16-9.b1e6a35.webp Waarom is het moeilijk je eigen foto’s te beoordelen? | Sexy selfie of overdreven duckface Ja, heel goed. Mooi. Kijk nu eens betrouwbaar. Ja, heel goed. Intelligent. Ja, en nu een beetje dommig, ook een goeie. Oh ja, nee, deze is wel heel geloofwaardig. Mooi, mooi hou vast, vou vast. Oh, kijk eens aantrekkelijk. Alsof je iemand verleidt. Is het dit? Oké? Ja, volgens mij hebben we het wel prof. Jouw beurt dan. Kom eens hier staan. Ja. Even een paar plaatjes schieten. Ja oké, prof, zeg het maar. Wat moet ik doen? Oké, kijk eens zwoel. Ja, kijk eens aantrekkelijk. Kijk eens lief. Nu verleidelijk. Kom op, even iets meer variatie. Ja, oké. Kijk eens intelligent. Oh, dat is een goeie ja. Kijk eens stoer. Oke ja. Oh ja, powervrouw! Top! Volgens mij hebben we het wel. Oké, top. Mooi! Nou, het resultaat van onze fotoshoot mag er best zijn. Ja. Vooral die van jou zijn goed gelukt. Nou, je hebt inderdaad wel goed gefotografeerd, maar het experiment begint nu pas echt, want nu gaan wij van onszelf de allerbeste foto uitzoeken, dus waarvan wij vinden dat we daar het beste op staan. Ik ben heel benieuwd of dat lukt. Mag jij beginnen. Oké. Ja, ik vind dit een heel krachtige afbeelding van mijn persoonlijkheid, hè? Echt waar? Moet je kijken. Gewoon de intelligentie en betrouwbaarheid. Zelfvertrouwen. Oh ja, dat vind jij belangrijk. Goeie foto. Oké. Nou, dan ga ik nu jouw beste foto uitzoeken. Ja, dan ga ik toch voor deze prof…Nee joh. Ja. Ik zie er vijftien jaar ouder uit op die foto. Helemaal niet waar. Dit is toch gewoon een hele vriendelijke, uitnodigende foto? Ik vind het geen goede foto. Nou, zal ik nu een foto van mezelf uitzoeken? Doe eens. Even kijken. Uhm, dan ga ik toch...ga ik voor deze. Serieus? Ja. Zo herken ik je gewoon helemaal niet op die foto, is superoverdreven. Maar dit is toch gewoon een een uitnodigende, een soort van aantrekkelijke foto, is toch leuk? Zal ik er eens lekker even uitzoeken welk ik het leukst vind van jou? Ja oké. Dat is duidelijk deze. Die?! Deze Ja. Nee. Nee. Nee. Ik vind het echt een beetje raar. Ik kijk een beetje overdreven. Nee, dit is gewoon hoe je bent. De zelfverzekerde blik recht in de camera. Niet zo overdreven, niet zo'n gekke toetermond. Mooie foto. Oké. Grappig eigenlijk dat we allebei een heel andere foto van onszelf kiezen. Dat we denken dat we daar dus het beste op staan. Er is ook groot onderzoek naar gedaan en daaruit bleek ook wel dat mensen gewoon heel slecht zijn in het uitzoeken van hun eigen beste foto. Andere mensen kunnen dat veel beter. Dat is op zich ook wel logisch natuurlijk, want een ander kan veel beter inschatten of je op een foto aantrekkelijk overkomt of betrouwbaar of intelligent. Je kunt het ook zelf proberen, thuis of op school. Dan moet je vijf foto's van jezelf maken en dan met je familie of je vrienden gaan testen. En dan durf ik te wedden dat zij een andere foto van jou uitkiezen dan jijzelf. Ja. Nou, dan ga ik dus maar meteen alle profielfoto's wijzigen van mijn socials. Ja, dat zou ik ook maar doen want deze kan echt niet. Maar hoezo niet? Het is toch leuk? Leuk? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20074082 209.64 188 2023-11-19T19:00:00+00:00 yes no hersenen foto gezicht https://schooltv.nl/video-item/kun-je-aan-iemands-ogen-zijn-emoties-aflezen-je-ogen-vertellen-veel-over-hoe-je-je-voelt 2024-01-04T13:10:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43615.w613.r16-9.69b231c.webp Kun je aan iemands ogen zijn emoties aflezen? | Je ogen vertellen veel over hoe je je voelt Ja, je kijkt flirterig, Nee. Prof, je liegt. Ik zie het toch. Oké, nou, dit gaat niet werken zo. We proberen te onderzoeken of je aan iemands ogen zijn emotie af kunt lezen. Alleen het lukt profje niet helemaal om van emotie te veranderen. Soms ben ik ook net maar een mens. Ja, dat blijkt, maar denk je dat het überhaupt kan? Dat je dus aan iemands ogen kunt zien hoe die zich voelt? Ik weet het eigenlijk niet, hoor. Ja, kijk, ik weet wel, je kunt binnen een fractie van een seconde aan allerlei kleine aanwijzingen in iemands gezicht zien hoe het met die persoon gaat, dat wel. Ja, dus. Je bedoelt op je lip bijten, stand van je mondhoeken een beetje draaien met je haar? Precies. Maar of je het alleen naar de ogen kan zien? Nou ja, dat gaan we dus testen. Ik vind het eigenlijk wel leuk als jij ook eens een keer niet weet hoe het zit. Hoezo is dat leuk? Even voor de duidelijkheid: Janouk gaat zo naar een aantal video's kijken en ik ga proberen te raden wat voor emoties die video's bij haar oproepen door vanaf hier alleen maar naar ogen te kijken. Oké, zullen we beginnen? Ik heb er wel zin in. Ik ben heel benieuwd. Ja. Komt ie. Je ogen beginnen gewoon te lachen. Hier is iets moois te zien. Geluk. Lach. Dit is blijdschap. Ja, dat was goed. Weet je wat ik zag? Nou. Een trouwerij. Een bruiloft. Te gek. Liefde. Gelukkige mensen. Liefde inderdaad. Wat bijzonder dat ik dat zo in je ogen kon zien. Had ik niet verwacht. Oké, Next. Oké, let's go! Één twee. Oké, nu kijk je minder blij, beetje verdriet, denk ik. Bezorgdheid? Nee, het is verdriet. Er is iets wat je niet fijn vindt. Maar het is geen afschuw of zo hoor. Dit waren beelden van een begrafenis. Het is inderdaad verdriet of zo wat ik dan voel. Ja, ja, ook dat kwam wel duidelijk naar voren. Volgende? Ja, doe maar. Oké. Dit vind je niet leuk. Ja, volgens mij vind je het niet prettig waar je nu naar kijkt, maar ik kan het niet goed niet goed zien. Is het afschuw? Hahaha. Nou ja, ik denk ook dat het heel moeilijk is, want ik keek naar eten, naar... Er werd gekookt. Was het dan smerig eten of zo? Nee, het was gewoon maar allemaal superclose. Je bent echt zo aan het kijken van wat zie ik? Oh ja, spaghetti weet je wel. Dus het water liep je in de mond, maar niet in de ogen. Nee. Oké, next. Kom tie. Kijken.Ja, dit vind je, dit vind je lekker geloof ik. Oh, je vindt dit heerlijk om naar te kijken. Volgens mij was er iets heel aantrekkelijks in beeld. Ja. Zijn het? Zijn het mooie mannen of zo? Ja, he. Was niet vervelend om naar te kijken. Volgende. Komt ie.Ja. Oh, is er iemand op een cavia gaan staan? Niet prettig. Worden er dieren pijn gedaan Janouk? Ik kan hier dus ook oprecht gewoon niet naar kijken, dus dan wil ik echt mijn ogen dicht doen. Nou, dat was te zien ook. Wat was er op beeld? Wat denk je? Ja, iets met dieren die pijn gedaan worden of zo. Ja, dit waren gewoon een soort van slachthuisbeelden. Slagerbeelden van die dooie dieren aan een haak met veel bloed en zo. Nee, daar hou ik echt niet van. Maar wonderlijk, ook dat kon ik echt zien aan alleen je ogen. Had ik niet verwacht, maar ik heb het ook best goed gedaan dan he. Hartstikke goed! Vier van de vijf is een mooie score hoor. Nice! Ik durf te wedden dat jij er ook een voldoende uit hebt weten te slepen. Dat weet ik wel zeker. Wat we hebben aangetoond is dat je ogen dus blijkbaar niet alleen die zintuigen zijn waarmee je kunt kijken, maar ze spreken ook en ze vertellen een emotie. En om al die expressies te kunnen lezen, gebruiken we verschillende aanwijzingen, zoals de afstand van je wenkbrauw tot aan je oog, maar ook de stand van je wenkbrauwen, hoe ver je ogen open staan en je pupilgrootte. Maar ook bijvoorbeeld die frons hier tussen je wenkbrauwen boven je neus. Kijk, uit je ogen kun je maar liefst zes expressies afleiden. Dat zijn angst, aantrekkingskracht, verliefdheid, verdriet, honger en verrassing. Toch wel heel bijzonder, die samenwerking tussen je brein en je ogen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20074083 280.6 1070 2023-11-19T19:00:00+00:00 yes no hersenen emotie oog https://schooltv.nl/video-item/andere-tijden-in-de-klas-arnhem-op-de-vlucht 2024-01-04T13:10:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40943.w613.r16-9.e532829.webp Andere Tijden in de klas | Arnhem op de vlucht! De Slag om Arnhem, die kennen de meeste mensen wel. Wat minder bekend is, is dat 250.000 inwoners van Arnhem en omstreken gedwongen werden om in het heetst van de strijd hun huis te verlaten. Nooit eerder slaan er zoveel mensen tegelijkertijd op de vlucht in Nederland. Aan de bevolking van Arnhem. Op bevel van de Duitse Wehrmacht moet de gehele bevolking van Arnhem evacueren. Te weten: Beneden de spoorlijn heden zondag. En boven de Spoorlaan. Uiterlijk maandagavond 25 september. Als evacuatie-richting wordt aanbevolen richting Apeldoorn en richting Ede. In 1944 vecht het geallieerde leger zich door Frankrijk en België heen. In september staan ze voor de Nederlandse grens. Parachutisten worden ver in bezet gebied gedropt. Zij moeten de bruggen over de Maas, de Waal en de Nederrijn veroveren. Arnhemmers staan op de daken uit de ramen te kijken en denken Yes, de bevrijding is nabij. Maar tegelijkertijd zijn er bombardementen in de stad op Duitse doelen. Dus de vreugde slaat om. Ze moeten de kelder in. En daar blijven ze vervolgens een week lang zitten omdat een week lang Arnhem onder vuur ligt. De bewoners aan de invalsroute, de westelijke invalsroute, die vluchtten eigenlijk al meteen, want die denken van nou dit, dit gaat niks worden. Het slaat om. De vreugde slaat om. Ze zien de Engelsen komen en denken Oh yes, we worden bevrijd. Maar even later zien ze de Duitsers komen en zien ze de Engelsen teruglopen. En dan denken ze: oh, dit gaat toch niet zo lekker als wij verwacht hadden. De Slag om Arnhem voor de Arnhemmers is afgelopen op het moment dat ze moeten evacueren. En dat is 24 of 25 september. Nou, het besluit was om dus Arnhem te laten evacueren. De Duitsers die verwachtten dus een groot offensief die eigenlijk helemaal niet gekomen is. Iedereen moet weg. Maar dat wisselde ontzettend, want 's morgens zijn mijn vader en 's middags zei hij oh nee, toch niet en 's avonds weer wel. Maar toen was het zondag en het regende heel erg, dus zegt die we moeten een paar dagen weg en toen begon mijn moeder spulletjes te pakken en toen zijn we inderdaad vertrokken. En wat doet mijn moeder? Die pakt een tijk. Een tijk was een omhulsel van een matras en die werd vroeger met strozakken gevuld. Die nam ze mee, want wat deed ze? Ze deed de lakens slopen. Een verlovingscadeau, een koffiemolentje. Ze nam alles mee. Toen zei mijn vader: neem toch niet zoveel mee. Het is maar voor een paar dagen. Toen zei ze nee, ik neem alles mee. Dus die werd nog boos ook. Nou toen heeft mijn vader die zak tussen het frame van de fiets kunnen douwen en daar was het dan. Het transportmiddel dat we dan meenamen. Nou, toen was het de straat uit. Via Sonsbeeksingel naar de Apeldoornseweg en daar liep die stoet al. Sommige kinderen liepen als Michelin mannetjes in de stoet, want die hadden vijf paar kleren aan en een kaartje om hun nek. Wie ze waren en bij wie ze hoorden. Ze werden tegemoet gekomen bij Beekbergen, ongeveer halverwege, door mensen uit Apeldoorn die kinderen op de fiets meenamen. Of boeren uit de omgeving die ze op wagens laadden zodat ze in ieder geval verder konden, want mensen waren bekaf. Sommigen lieten zich onderweg gewoon in de heide vallen van laat mij maar liggen, ik kan niet meer. En daar hadden we toch wel spoortjes bloed wat daar lag, waar we doorheen liepen. En als je aan de rechterkant in de berm. Daar zagen we dan de mensen liggen die geraakt waren en geschreeuw en gekerm. Ik had nog nooit een dode gezien, dus het was een heel angstig gevoel dat je kreeg. Een beetje paniekerig, maar de komen moest wel doorlopen. Honderdduizenden mensen zijn in de herfst van 1944 op drift. Ze worden een dag, een paar dagen, een week bij mensen opgevangen. Maar vaak moeten ze dan weer verder op zoek naar nieuw onderdak. Zo ook de familie van Klazien. Ik herinner me nog dat ik dacht nou na een uurtje lopen. Uren gelopen in de stromende regen en toen kregen we het koud en honger en dorst. Het was niet leuk meer. Nou dat was echt afzien. Zo klein als je was. Ik. Je begreep het ook niet. Waarom moet je nou weg als alles goed is? Ergste stuk van onze reis. Het lopen had ons al veel energie gekost, maar toen kwam er nog bij dat we dus ternauwernood eten kregen. Mijn vader werkte bij die boer op de boerderij en mijn moeder. Die deed het huishouden. Maar wat eten betreft, de aardappelen schillen kreeg mijn moeder. Die kon ze dan wel koken en de botten van het vlees, dan kon ze nog wat soep van maken. En heel soms, als de boerin een goede bui had, dan bakte ze het spek uit. Dan krijg je zo'n wittige witte spul en dat vond ik heerlijk. Ik weet dat ik al mijn boterhammen wel met dat witte spul erop wilde hebben als uitgebakken spek. Ze had soms van die lekkere donkere randjes aan. Dat vond ik wel lekker. En heel soms kregen we nog wel een kapje van een ei. Nou, dat was dan een feestdag, vond ik. En dan hadden we toch wel spoortjes bloed wat er lag, waar we doorheen liepen. En aan de rechterkant in de berm, daar zagen we dan de mensen liggen die geraakt waren.En geschreeuw en gekerm. Ik had nog nooit een dooie gezien. Dus het was een heel angstig gevoel, wat je kreeg. Beetje paniekerig. Want de colonne moest we doorlopen. Honderdduizenden mensen zijn in de herfst van 1944 op drift. Ze worden een dag... een paar dagen... een week bij mensen opgevangen. Maar vaak moeten ze dan weer verder. Op zoek naar nieuw onderdak. Zo ook de familie van Klazien. Ik herinner me nog... ik dacht nou ja een uurtje lopen. Uren gelopen in de stromende regen. En toen kregen we het koud. En honger. En dorst. Nee dat was niet leuk meer. Nee. Dat was echt afzien. Zo klein als je was en je begreep het ook niet. Waarom moet je nou weg als alles goed is? Het lopen had ons al veel energie gekost, maar toen kwam er nog bij dat we dus ternauwernood eten kregen. Mijn vader werkte bij die boer. Op de boerderij. En mijn moeder deed het huishouden. Maar wat het eten betreft: de aardappelschillen die kreeg mijn moeder. Die kon ze dan koken. En van de botten van het vlees kon ze dan soep maken. En heel soms, als de boerin een goede bui had... dan bakte ze het spek uit en dan kreeg je dat wittige spul en dat vond ik heerlijk. Ik weet dat ik al mijn boterhammen wel met dat witte spul erop wilde hebben. En dat uitgebakken spek: daar zaten soms van die donkere randjes aan. Dat vond ik wel lekker. En heel soms kregen we nog wel een kapje van een ei. Nou dat was dan een feestdag voor ons. Toen kwam de lente natuurlijk. Mijn moeder voelde zich geroepen om iets te gaan doen, want de voeding was schaars. Ik was de oudste, maar ik voelde me toch wel een beetje dat ik ook iets moest gaan doen. En toen zijn mijn moeder en ik de boer opgegaan. Schooien om een paar aardappels. En er waren ook goeie boeren bij die bijvoorbeeld soep maakten. En dan zagen we in de ooghoeken een schuurtje waar aardappels lagen. En dan 's avonds ging ik daar aardappels jatten. En dan heb je nog eens iets. Mijn oom die lette dan op. En dan zei hij: ga er maar naartoe, ik let wel op. In het voorjaar van 1945 is het dan eindelijk zo ver. Geallieerde soldaten verdrijven de bezetter uit Nederland. Arnhem is 14 april al bevrijd. Er is van Arnhem eigenlijk bijna niks meer over. De huizen liggen compleet in puin. Er zijn 3000 panden gewoon compleet vernietigd. Er zijn 1050 panden zwaar beschadigd, 23.000 panden licht beschadigd. Door alle bombardementen zijn alle ruiten gesprongen. Overal ligt steen en puin en zo komen mensen terug. Wij treffen dus ons huis heel vies kapot aan. Ramen eruit, vloerbedekking eruit getrokken, gordijnen kapot half van de rails. Uiteindelijk waren we dan bij het huisje. Mn vader stond daar op te wachten. Ja, wat we aantroffen: een ingetrapte deur. Er zat een gat in het dak waar de granaten in waren gevlogen. Dus we gaan het huisje in en dan kom je in de kamer en die was helemaal leeg, totaal leeggeroofd, geplunderd. Potten en pannen uit de keuken. Alles was weg. Ze hadden zelfs de vloer opengebroken. Kennelijk hebben ze gedacht dat er ook nog wat onder de vloer zou zitten. Het had een verschrikkelijk aanzien. En daar staan we met z'n drieën. Dan hou je toch niet meer droog? Ik denk dat de volwassenen stonden op. Vooruitkijken, niet terugblikken. Als je terugblikt en verdriet kreeg, dan hadden de Duitsers alsnog gewonnen. Dus je moest vooruitkijken. Je moest opbouwen. Je moest weer aan het werk. Je moest je gezin weer huisvesten... je moest door. Nog steeds heb ik de angst dat ze me alles af zullen nemen. Dat is iets... ze hebben zoveel van me gepakt en dan denk ik ook van waarom? Die angst blijf ik houden en de angst dat mensen me ontnomen zullen worden. Angst voor kinderen die de oorlog in moeten. Dus dat Oekraïne, dat heeft weer alles opgerakeld. Herinneringsbeelden die ik dan toch als kind gezien heb. Die komen zo. Je ziet ze, ik voel ze. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20074091 528.832 609 2023-08-21T14:15:00+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog Arnhem vluchteling https://schooltv.nl/video-item/hoe-kun-je-het-snelst-een-puzzel-oplossen-met-het-bewuste-of-onbewuste-deel-van-je-brein 2024-01-04T13:10:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43616.w613.r16-9.1dac1ca.webp Hoe kun je het snelst een puzzel oplossen? | Met het bewuste of onbewuste deel van je brein? Even doorpuzzelen Janouk, de tijd loopt. Ja, ja, ja. Janouk is een puzzel aan het oplossen en dit is de nulmeting. Dus dat betekent dat ze gewoon zo snel mogelijk bij de oplossing moet komen, zonder dat ze daarbij allemaal extra opdrachten krijgt. Lukt het? Ja, hier. Ik heb hem! Hebbes, hartstikke goed hoor en tijd genoteerd. Ik vond hem wel pittig hoor, moet ik zeggen. Ja? Ja. We hebben goed nieuws voor je, want we gaan nog een keer zo'n puzzel maken met precies dezelfde moeilijkheidsgraad. Dit keer wil ik dat je hardop gaat vertellen welke stappen je allemaal doorloopt om tot de oplossing te komen. Oké, eitje. Mag ik? Ja hoor, drie, twee, één. Go! Oké, dan moet die nu... Dus die zit goed. Dan moet die naar links en dan moet deze omhoog. Je zult je misschien wel afvragen, net als Janouk op dit moment denk ik, wat voor verschil maakt dat nou, dat hardop benoemen van de stappen op zoek naar een oplossing? En dan moeten we naar rechts en dan kan deze omlaag. De kans is groot dat het haar helemaal niet gaat lukken dit keer. Oh, nadenken. Even kijken hoor. Ik wil met dit testje laten zien dat het oplossen van een puzzel slecht gaat als je hardop de stappen moet benoemen. Effe kijken hoor. Stop er maar mee hoor, je bent echt al twee keer zo lang bezig. Ja, nee. Maar prof, je hebt gewoon echt een veel moeilijkere gegeven. Dit is toch niet op te lossen? Het is echt niet zo, dat lijkt alleen maar zo. Je hebt net aangetoond dat je met het bewuste deel van je brein helemaal geen moeilijke problemen kan oplossen. Dat doe je namelijk met het onbewuste deel van je brein. Oké, een logische vraag is dan: wat is het verschil tussen die twee? Heel goed. Kijk, Janouk. Stel je voor dat dat blok ijs je brein is en het deel wat boven het wateroppervlak staat. Ja. Dat is het bewuste deel van je brein. Daarmee kan je kritisch denken, problemen analyseren en redeneren. Ja. Dat deel onder het wateroppervlak, dat is het onbewuste deel van je brein. Dat kan ontzettend veel informatie tegelijkertijd verwerken en daarmee los je complexe problemen op. Maar het is ook veel groter dan het bovenste deel. Ja. En een puzzel oplossen doe je dan natuurlijk ook met het onbewuste deel van je brein. Ja, en omdat ik van jou per se moest zeggen welke stappen ik nam om hem op te lossen, deed ik het juist met het bewuste deel van mijn brein. Precies en lukte het voor geen meter. Het was echt veel moeilijker. Cool hè? Grappig ja. Nou ja, dat was hem weer. Tot de volgende Brainstorm en hou je koppie erbij. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20074349 151.52 396 2023-11-26T19:00:00+00:00 yes no hersenen puzzel https://schooltv.nl/video-item/waarom-kan-je-brein-verslaafd-raken-aan-iets-als-je-geen-genoeg-krijgt-van-dopamine 2024-01-04T13:10:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43617.w613.r16-9.9cd6441.webp Waarom kan je brein verslaafd raken aan iets? | Als je geen genoeg krijgt van dopamine Prof hier is dus echt helemaal verslaafd aan zijn nieuwe VR-horrorgame. En ik was dus net online wat filmpjes aan het checken en ik zag allemaal hele rare verslavingen voorbijkomen. Bijvoorbeeld mensen die verslaafd zijn aan tatoeages, botox, winkelen of mensen die verslaafd zijn aan deodorant eten of rommel verzamelen. Best wel bizar. Prof. Hey junkie! Stop eens even met gamen man, je bent echt al uren bezig en je eet kilo's chips. Junkie? Ik was gewoon even lekker een potje aan het gamen hoor. Is levensecht met zo'n VR-bril. Dan is alles net alsof je er zelf in staat. Ik kan dat echt een dag volhouden met zo'n bak chips erbij. Geweldig! Dan ben je bij deze dus gewoon officieel verslaafd verklaard. Verslaafd? Ja. Helemaal niet. Weet je wie er verslaafd is? Jij! De hele dag op die telefoon! Hele tijd socials checken? TikTok, Instagram. Ja oké, ik moet toegeven, ik kan niet heel goed zonder mijn telefoon inderdaad. En als ik hem kwijt ben of ik heb hem even niet, dan krijg ik ook een beetje ontwenningsverschijnselen. Ontwenningsverschijnselen, daar heb je het. Dat hoort ook bij verslavingen. Laten we het daar maar eens over hebben. Want waarom kan je brein verslaafd raken aan iets? Eerst wat bekende verslavingen: alcohol, drugs, medicijnen, roken natuurlijk. Ja, maar je kan dus ook verslaafd raken aan gamen, gokken of social media. Waar je ook verslaafd aan bent, de verschijnselen in je brein zijn voor allemaal hetzelfde. Stel je voor, je begint langzaam verslaafd aan iets te raken. En laten we in dit geval even popcorn nemen. Ja, stel, je bent gek op popcorn. Je eet een handje. Dan krijg je een klein beetje dat geluksgevoel. En dat komt door dopamine. Dat is dat geluksstofje dat dan in je brein vrijkomt. Stel je voor, je gaat steeds meer van iets nemen. Dus je gaat steeds meer chips eten, medicijnen nemen of steeds meer gamen. Dan gaan je hersenen die beloningsstofjes steeds belangrijker vinden. Ja, kijk en in het begin is dat ook helemaal niet zo erg. Maar na een tijdje gaat je brein gewend raken aan zo'n middeltje. En dat betekent dat je meer van dat stofje nodig hebt voor datzelfde beetje geluksgevoel. Ja, en dan begin je de controle te verliezen en begint de verslaving toe te slaan. En de volgende stap is dan dat je de hele dag denkt aan het middel of aan het gedrag waar je verslaafd aan bent geraakt en dat je dus ontwenningsverschijnselen krijgt als je het niet gebruikt. Ontwenningsverschijnselen zoals trillen, zweten, concentratiestoornissen, slecht slapen en, hele belangrijke, je vindt het heel moeilijk om er met anderen over te praten. Je verslavingsproblemen rijzen dan echt de pan uit. Je kan niet meer echt je best doen voor school, werk, je studie. Het enige waar je nog een beetje geluk van ervaart is die verslaving. Dus je krijgt problemen met je familie, met je vrienden, je zorgt niet meer goed voor jezelf en je ruimt niet meer op. Zoals dit hier. Ja. Wat een bende zeg. Moet je nagaan. Het begon met één klein bakje popcorn en na een tijdje is het zo'n chaos als dit. En dat gebeurt er dus ook in je brein. Ja. Kun jij die rommel niet effe opruimen? Nou ja, zullen we het zo doen? Ik doe de tafel en dan mag jij vegen, goed. Deal. Oké. Haha. klaar. Nu jij. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20074348 223.96 1492 2023-11-26T19:00:00+00:00 yes no hersenen verslaving https://schooltv.nl/video-item/hoe-gevoelig-ben-jij-voor-nepnieuws-je-brein-is-het-liefste-lui 2024-01-16T15:58:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43618.w613.r16-9.ae6575a.webp Hoe gevoelig ben jij voor nepnieuws? | Je brein is het liefste lui Kun je zorgen dat die achtergrond wat vloeiender overloopt. Het gezicht moet goed gepast zijn. Hier wil ik die overgang hebben. Kun je hem hier vastleggen, renderen. Ja, deze is goed. Nice boys! Ik ben zo benieuwd wat Janouk ervan denkt. Janouk! Ja? Check wat ik heb gemaakt met de boys van de hobbyclub. Ja. Hier. Zojuist is bekend geworden dat er een middel is gevonden waardoor mensen eeuwig kunnen leven. Het zou gaan om zoutkorrels die zijn gevonden op de zoutvlaktes van Bolivia in Zuid-Amerika. Hoe kom jij dan aan die beelden? Ik herken die opnames helemaal niet. Vet he? Heb ik gemaakt met zo'n online programma waarmee je van die fakenewsvideo's in elkaar kan zetten. Kijk, dit is het origineel. Zojuist is bekend. Zo, dit heb ik ervan gemaakt. Dat mensen eeuwig kunnen leven. Het zou gaan om zoutkorrels die zijn gevonden, op de zout...Nice he? Ja, ik moet zeggen prof. Dit is bijna niet van echt te onderscheiden. Goed gedaan hoor. Ja, het is vet, maar ook wel een beetje problematisch. Want iedereen kan natuurlijk zo'n nepvideo in elkaar flansen. Of zo'n verzonnen speech van een wereldleider. Dat online gooien en je brein trapt er zo in. Dat is toch levensgevaarlijk eigenlijk, dat we ons brein zo makkelijk kunnen misleiden? Ja, maar het is wel ook meteen een heel interessant onderwerp voor een onderzoek. Hoe gevoelig ben je voor nepnieuws? We gaan dit natuurlijk onderzoeken met het Brainstormtestteam. En als je kijkt: doe mee! Ja, ik ben wel eens in nepnieuws getrapt, maar niet bewust. Meestal geloof je dat nieuws en alles wel echt is, maar de laatste tijd zie ik alleen maar neppe dingen voorbijkomen, dus dan geloof ik niet zo heel veel meer. In dit onderzoek willen we gaan kijken of er een bepaald type persoonlijkheid is dat sneller in nepnieuws trapt dan andere, dus die gewoon gevoeliger is voor nepnieuwsberichten. Ja. Maar daarvoor moeten we ons testteam wel gaan confronteren met een nepnieuwsbericht. Wat zullen we doen? Willem-Alexander speelt een rolletje in de nieuwste James Bondfilm. Dat gelooft niemand. Door meevaller van de overheid krijgt elke Nederlander € 500. Echt? Nee. Oh! Ik heb een goede. Enorme meteoriet nadert de aarde. Ja, dat vind ik een goede. Die is namelijk wel overtuigend. Ons testteam moet natuurlijk wel denken dat het echt is. Dus wat we gaan doen is een noodmelding uitsturen naar de telefoontjes van ons testteam. Dat is een beetje gemeen, maar is wel nodig voor ons onderzoek. We moeten even BS bij zetten hè? Oh ja. Dat staat voor Brainstorm, maar ook voor bullshit. Leuk bedacht. Ja oké, ben je al klaar? We sturen dus nu een BS-alert naar hun telefoons. Kijk ze stoten elkaar aan. Hij komt binnen. Zouden ze hem geloven? Ik ben benieuwd. Ik weet het niet. Oh kijk, die blikken in hun ogen, die trappen erin. Ik denk het ook. Ik schrok er wel van, want ik ik zag het en ik dacht van hé, dat is best wel raar dat ik het zomaar op mijn telefoon kreeg. Ik schrok er een beetje van om eerlijk te zijn. Eerst dacht ik van hé wat? Maar toen dacht ik even voor een seconde langer dacht ik he, wat is dit voor onzin? Ik geloofde het wel, ja. Deel één geslaagd! Daar trapten de meesten toch maar mooi in. Tijd voor het volgende onderdeel van dit fakenieuwsexperiment. We geven ons testteam nu een korte vragenlijst. Waarschijnlijk denk je zometeen: wat hebben deze vragen nou met nepnieuws te maken? Maar even geduld a.u.b., straks snap je waarom we dat doen. Goed, ik ga jullie zometeen drie vragen stellen, drie raadsels geven en de bedoeling is dat jullie het antwoord op het papier schrijven. Ja? Komt ie. Vraag één. Een pen en een potlood kosten samen € 1,10. De pen is € 1 duurder dan het potlood. Wat kost het potlood? Vraag twee. Als het vijf machines 5 minuten kost om vijf producten te maken, hoe lang duurt het voor honderd machines dan om honderd producten te maken? Vraag drie. In een vijver drijven waterlelies. Dagelijks verdubbelt het aantal. Na 48 uur ligt de hele vijver bedekt met lelies. Hoeveel dagen duurde het voordat de helft van de vijver bedekt was? Als je alle drie de raadsels hebt beantwoord, dan mag je even je hand opsteken. Yes, gezien. Ook op school, altijd met mijn toetsen ben ik altijd als eerste klaar. Het is... Ik krijg ook altijd van mijn leraren krijg ik altijd een opmerking van je ben best wel snel klaar, heb je de vragen wel goed gelezen en zo. Klaar? Ja? ja? Volgens mij was ik als laatste klaar, maar het leek alsof het heel duidelijk was welk antwoord het was. Maar puur daarom ga ik juist veel lastiger nadenken en dan duurt het wel eventjes voordat ik op een antwoord kom. Goed jongens, dan mogen jullie de blaadjes aan mij geven. Hoe lang deed jij erover om antwoord te geven? Gaf je snel antwoord of dacht je even na? Zo, dit gaan we even onderzoeken. Ik kom straks bij jullie terug. Wij hebben hier de antwoorden van ons testteam. Maar nog veel belangrijker dan de antwoorden is eigenlijk hoe lang ze er over deden om dat antwoord te geven. Ik heb hier de formulieren van de testteamleden die heel snel een antwoord gaven. Ik heb hier de formulieren van degenen die er wat langer de tijd voor namen voordat ze een antwoord gaven. Laten we eens kijken of er een verband te ontdekken is tussen deze twee groepen en de mate waarop ze fake nieuws zullen herkennen. Ons grote nepnieuwsexperiment gaat verder. We gaan onze testteamleden nu een aantal nieuwsberichten voorleggen, waaronder echte, maar ook fake berichten. Wat denk jij? Welke zijn echt en welke zijn hartstikke nep? De provincie Limburg wordt Vlaams. NASA: asteroïde mogelijk op ramkoers met aarde. Opwarming aarde leidt tot vroege ijstijd. Jager in Wit-Rusland beschoten door vos. Kantinejuffrouw steelt voor € 1,5 miljoen aan kippenvleugeltjes. Slapende bestuurder rijdt kwartier met 110 kilometer over autobaan. Vliegende e-bike. Toch fietsrijbewijs voor bejaarden. Goed. We hebben jullie ingedeeld in twee groepen. Aan deze kant zitten degenen die net heel snel antwoord gaven op de raadsels. En aan deze kant zitten de testteamleden die er iets langer over deden om met een antwoord te komen. Ja, dan hebben jullie zojuist een aantal nieuwsberichten bekeken en een deel van de nieuwsberichten was nep. Pak je mobieltje maar. Dan mogen jullie beoordelen welke van de nieuwsberichten fake waren. Die eerste vraag van Limburg, die was echt heel erg makkelijk. Die was hartstikke nep, maar voor de rest vond ik het wel erg lastig om uit elkaar te halen. Want ja, het waren allemaal best wel gekke berichten. Alleen ja, er gebeuren ook best wel gekke dingen in de wereld. Eerst kijken naar de kopjes, plaatjes. Eerste regel, laatste regel. We hadden geprobeerd het zo goed mogelijk te doen. En dat gaat bij mij best wel natuurlijk. Dat is gewoon een natuurlijk proces voor mij. Dus ik vond het niet heel lastig gaan eigenlijk. Vaak zie je bijvoorbeeld daar een paar zinnen in dat je denkt nou, dit is heel onlogisch. Maar ik vond het nog best wel moeilijk omdat het allemaal best wel geloofwaardig klonk. En dit zijn de berichten die fake zijn. Hoeveel nepberichten heb jij eruit gepikt? Oké prof. Jij hebt alle informatie inmiddels verzameld en verwerkt. Wat is de uitslag? Is het een beetje wat je verwacht had? Op zich wel. De resultaten zijn helder. Kijk. Vier van die acht nieuwsberichten, dat waren fake news berichten. En we zien dat de mensen die net bij de raadsels er iets langer over deden om met de antwoorden te komen, drie van die vier fake newsberichten juist hebben herkend. Mensen die snel waren met het geven van een antwoord op die raadsels net hebben maar twee van die fake nieuwsberichten herkend. En wat blijkt nou? Mensen die gevoelsmatig sneller antwoord geven op raadsels zijn ook gevoeliger voor fake nieuws. Hoe kan dat eigenlijk? We denken allemaal op twee manieren. De eerste is snel, op gevoel en vaak onbewust. Het is een manier van denken waarbij de hersenen minder energie vragen. En dat is nuttig als we snel iets moeten beslissen. Kun je wel veilig oversteken? De andere manier van denken gaat veel langzamer, is heel bewust, analyserend en kritisch. Deze manier vraagt veel meer energie van je brein, maar dwingt je wel om langer na te denken over de antwoorden. Toch is die langzame en kritische manier van denken best lastig. Ons brein is in de basis lui en wil graag energie besparen. Het is daarom moeilijker voor onze hersenen om fake nieuws te herkennen. Dat kritisch kijken naar nieuwsberichten en het checken van bronnen is eigenlijk iets wat we met z'n allen een beetje meer zouden moeten leren. Maar aan de andere kant snap ik ook wel dat als je je socials bekijkt, dat je dan niet diepgravend bronnenonderzoek gaat lopen doen, toch? Nee, maar het is misschien wel goed, zeker wat betreft online berichten om met jezelf af te spreken niet alles zomaar voor waar aan te nemen. Kijk ook goed naar nieuwskoppen bijvoorbeeld. Staan er dingen in die jou heel erg naar dat artikel of naar die site lokken? Dan kan er sprake zijn van een clickbait. Ja, die gebruiken vaak van die termen om je nieuwsgierig te maken. Ongelooflijk of angstaanjagend. En dat zijn nou vaak termen die je niet tegenkomt in echte nieuwsberichten. Nee dus zo zie je maar, je brein is heel makkelijk te misleiden. Maar zodra je dat weet, zul je misschien toch minder snel in die fake nieuwsberichten trappen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20074347 604.2 1645 2023-11-26T19:00:00+00:00 yes no hersenen nepnieuws internet https://schooltv.nl/video-item/de-nieuwe-nucleaire-werkelijkheid-atoomdreiging-van-1945-tot-nu 2024-01-04T13:10:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40944.w613.r16-9.c4eeb0f.webp De nieuwe nucleaire werkelijkheid | Atoomdreiging van 1945 tot nu Een tijdperk waar wij sinds 1945 allemaal in zitten. Tot diep in de jaren 80, voor mijn tijd, waren mensen ook hier bang voor de bom. 'Carrière maken, voordat de bom valt.' ‘Men hoeft zich niet af te vragen of men zich kan beschermen tegen een voltreffer, want dat is onmogelijk.’ Ik weet niet hoe dat met jou zit, maar ik heb die angst echt totáál gemist. Niet gek ook... ik ben een 90's kid. Zorgeloze tijd. Koude Oorlog voorbij, oude vijanden schudden elkaar de hand, verdragen worden getekend, bommen ontmanteld. Maar nu, zo'n beetje mijn hele leven verder, is die bom heter dan ooit. Shit is real. Leg ik je uit. Dit is de nieuwe nucleaire werkelijkheid. Kernverdragen zijn geklapt. Dus geen kijkje meer in elkaars nucleaire keuken. China zet er opeens veel vaart achter. AI zorgt voor nieuwe uitdagingen. Medici die ons waarschuwen. En, last but not least, voor het eerst in dertig jaar neemt het aantal inzetbare kernwapens niet af, maar toe. Om deze nieuwe nucleaire werkelijkheid te snappen, even een kernachtige opfriscursus van de nucleaire geschiedenis. Het begon dus bij de allereerste atoomtest ooit, met Oppenheimers bom Trinity. En kort daarop met de enige twee atoombommen ooit die in een oorlog echt zijn ingezet. Hoe vernietigend ook, de eerste met de naam Little Boy, was relatief ook echt een kleine jongen. Want als de VS en de Sovjet-Unie in de decennia daarna met elkaar in een Koude Oorlog en kernwapenwedloop raken, komen de echte grote jongens kijken. De zwaarste atoombom óóit getest? Tsar Bomba. In 1961. Goeie reviews ook wel, die plek. Understatement van de eeuw. Ter illustratie: zou je die op Nederland droppen, dan is dit allemaal weg. Maar ook een meer gemiddelde kernkop zou met gemak Amsterdam kunnen wegblazen. Nogmaals: ter illustratie, hè! Er zijn momenteel zo'n 12.500 kernkoppen in de wereld. Vooral dus door die wapenwedloop tussen deze twee. Het is een ideologische slag: met aan deze kant het communisme, de Sovjets, en aan deze kant het kapitalisme, de Amerikanen. Beide ideologieën strijden om werelddominantie. En beide kampen bouwen meer en meer, en geavanceerdere en krachtigere kernwapens. De strategie erachter: afschrikking. Want pak je mij... dan pak ik jou. Een MAD-situatie. Mutually Assured Destruction. Verzekerde wederzijdse vernietiging. Klinkt behoorlijk apocalyptisch, maar het zorgt ook juist voor evenwicht. Ook zonder ze te gebruiken hebben kernwapens effect. Dat jouw tegenstander besluit om géén kernoorlog tegen je te beginnen, bijvoorbeeld. Desalniettemin: de angst zit er goed in. Dan de focus op Europa. Want wat ligt er tussen deze twee in? Juist ja. Europa was een belangrijk strijdtoneel tijdens de Koude Oorlog en in die jaren in tweeën gehakt door het IJzeren Gordijn. Je kan het je nu bijna niet voorstellen, maar ook hier heerst de angst voor de bom. Nederland bouwt dan overal atoombunkers, zoals deze, nog helemaal intact. Er was eten, medische voorraden, telefoonlijnen. En in de jaren 60 krijgen alle huishoudens déze brief op de mat. Men kan hierin lezen welke maatregelen genomen moeten worden om in geval van een oorlog huis en haard te beschermen tegen de gevolgen van een mogelijke aanval met atoomwapens. Met tips als: smeer je ramen in met groene zeep, doe een krant op je hoofd, of schuil onder je bureau. Succes daarmee. Dan: 1979. De NAVO wil honderden kruisraketten op het continent plaatsen als reactie op de raketten van de Sovjets die gericht staan op Europa. Nou... en of het hier leeft. 1983: de grootste demonstratie in Nederland ooit. Met in totaal meer dan een half miljoen mensen op de been. ...maar de bom valt nooit. In de jaren 80 neemt de atoomdreiging eindelijk af. Weet je nog die groep artsen waar ik het net over had? De International Physicians for the Prevention of Nuclear War dragen eraan bij en krijgen zelfs een Nobelprijs voor de Vrede voor hun rol. Maar vooral twintig jaar topoverleg en onderhandelingen over kernwapenverdragen zorgen voor een doorbraak. Met in 1987 het INF-verdrag. Het Intermediate-Range Nuclear Forces-verdrag. Dus. Ze zijn het eens: ze produceren geen middellange-afstandsraketten meer en dat is vooral fijn voor Europa, daar zo in het midden. En, niet onbelangrijk, ze spreken af dat ze elkaars nucleaire installaties mogen inspecteren. En dan het ineenstorten van de Sovjet-Unie. Kort daarop een nieuw akkoord: START. De Strategic Arms Reduction Treaty. Na jaren van meer en meer kernkoppen spreken ze nu af: minder en minder. Historisch. En dan dus die jaren 90. De bunkers en de angst verdwijnen. Een hele generatie zorgeloze 90's-kids groeit op. Niet meer in de schaduw van die paddenstoelenwolk. Die ontwapening zet dus dertig jaar door. Op het hoogtepunt waren er zo'n 70.000 kernwapens en dat zijn er nu dus nog 'maar' 12.500. Waarvan zo'n 9.500 direct inzetbaar. De VS en Rusland zijn nog steeds grootbezitters. Tijdens de Koude oorlog zijn ook deze landen kernmachten, eerst het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, China en Israël. En later ook India, Pakistan en Noord-Korea. Elk met zo hun eigen redenen om over kernwapens te beschikken. En sinds deze zomer valt er iets op. Het aantal direct inzetbare kernwapens stijgt. Sinds 2022. Met 86 stuks. En dat komt vooral door China. Zij hebben nu waarschijnlijk 410 kernwapens en twee jaar geleden nog 'maar' 350. De VS en Rusland hebben er nog steeds tien tot vijftien keer zoveel. Maar punt is: China gróeit. En kijk deze lijnen: ook het aantal in Noord-Korea, Pakistan en India stijgt afgelopen jaren. Dat betekent dat na bijna dertig jaar er een einde komt aan de ontwapening. De nieuwe nucleaire werkelijkheid is dus: béwapening. Vandaar dus deze video. Het zijn er dan misschien nog niet veel, maar de geschiedenis leert ons: als de één wapens maakt, kan de ander niet achterblijven. En niet onbelangrijk: met China zijn er géén afspraken of verdragen of wat dan ook. Daarover gesproken, die afspraken tussen de VS en Rusland waar ik het net over had, worden sinds kort niet verlengd. 'De Amerikanen gaan het morgen opschorten.' Trump trok in 2019 de stekker uit het INF-verdrag. En afgelopen februari zei Poetin nog dit: 'Wat dat betreft moet ik zeggen dat Rusland zijn deelname aan een nieuw START-verdrag opzegt.' Dat betekent dus dat dit... 'Vertrouw, maar controleer.' ...niet langer gebeurt. Geen wederzijdse inspecties meer. Combineer dat met Poetins nucleaire oorlogsretoriek en de dreiging is er weer. Hardop uitgesproken zelfs. En wat betreft Oekraïne. Daar lag ten tijde van de Sovjet-Unie, waar Oekraïne toen deel van uitmaakte, een enorm kernwapenarsenaal dat ze ná de Koude Oorlog overdroegen aan Rusland. In ruil voor de belofte dat Rusland Oekraïne nooit zou aanvallen. Vertaal dit naar een boodschap aan elke kernmacht: beter geef je je kernwapens dus níet op. Het maakt je bijzonder kwetsbaar. Oorlog in Europa. Waar iedereen bang voor was, is begonnen. Ander nieuw hoofdstuk: kunstmatige intelligentie. Ik zou je willen uitleggen hóe die AI-dreiging er precies uitziet, maar we weten het niet. Maar experts wijzen erop dat AI potentieel een erg slechte combi is met die grote rode knop. En tot slot: ook die artsen laten weer van zich horen, als een soort kanarie in de kolenmijn... ...wat? Google maar. Al moeten we volgens de experts die wij spraken hun rol ook niet overschatten. Maar toch. Het feit dat zij weer van zich laten horen zegt eigenlijk alles. Om het samen te vatten, dit toonaangevende rapport. Quote: 'De wereld drijft af naar een van de gevaarlijkste periodes in de menselijke geschiedenis'. Goed, moeten we nu weer massaal de bunkers in? Nee, er is op dit moment geen reden om aan te nemen dat er een nieuwe kernoorlog komt. Maar, ik zeg het nog een keer: we zitten wel echt in een nieuwe nucleaire werkelijkheid. Die er ook ingewikkelder op is geworden. Met oost en west weer tegenover elkaar, maar nu ook China en de VS, China en India, India en Pakistan, Noord-Korea en de VS, Israël met veel vijanden in de regio en een atoomdeal met Iran die is geklapt. Dat zeg ik: ingewikkeld. ‘Carrière maken, totdat de bom valt…’ https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20074448 674.517 1433 2023-08-23T16:20:50+00:00 yes no atoombom https://schooltv.nl/video-item/hoe-word-je-minder-bang-voor-de-tandarts-ontspannen-in-de-behandelkamer 2024-01-04T13:10:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43619.w613.r16-9.03ba44b.webp Hoe word je minder bang voor de tandarts? | Ontspannen in de behandelkamer Ah... Even kijken. Ja, nou dat ziet er eigenlijk allemaal wel goed uit. Prof, kom op. Je hoeft echt niet zo angsthazerig te doen. Je gebit ziet er echt gewoon puntgaaf uit. Tandvlees ook, niks aan het handje. He, maar zeg eens eerlijk, ben jij bang voor de tandarts? Nee. Nou ja, fan ben ik niet, Maar bang? Nee. Ik heb er dus wel echt een bloedhekel aan. Er zijn natuurlijk ontzettend veel mensen bij wie hun brein totaal op hol slaat als ze naar de tandarts moeten. Die worden gillend gek van angst. En daar wordt het natuurlijk alleen maar erger van. Tijd voor een diepgravend onderzoek of dat niet anders kan? Hoe word je minder bang voor de tandarts? We hebben het Brainstormtestteam gevraagd om mee te werken aan een tandartsonderzoek en uit de vragenlijst die ze van tevoren hebben ingevuld, blijkt dat ze allemaal even bang zijn voor de tandarts. Ik ben bang altijd voor die boor dat het dan pijn gaat doen. Heel erg. Daar ben ik wel heel erg bang voor. Ik krijg er gewoon helemaal de kriebels van als ik eraan denk. We hebben voor dit onderzoek de hulp ingeschakeld van een echte tandarts, Anne Stok. Wat we nou gaan testen, is of we die angst in dat brein niet een beetje kunnen verminderen. Gaan we stap voor stap doen. Bij de eerste patiënten gaan we jou vragen om een beetje onvriendelijk te zijn. Lukt dat? Laat het eerste slachtoffer maar naar binnen. Tijd voor een diepgravend onderzoek. Oe, dat gaat wel goed komen volgens mij. De testteamleden hebben een smartwatch om waarmee we hun hartslag en bloeddruk kunnen meten. We spuiten de behandelkamer nog even vol met een smerig medisch luchtje. JJ. Neem plaats. Neem plaats. Heel afstandelijk. Meteen mondkapje op. Je komt voor controle. Ja. We gaan eens even kijken. Zelfs ik krijg klamme handjes van hoe afstandelijk ze is. Iets verder open. Kijk dan, zij wordt wel echt ongemakkelijk hoor, van die boorgeluiden. Moet je zien. Bodil haar hartslag en bloeddruk, die rijzen de pan uit op dit moment. Ik zit op een gegeven moment alleen in die wachtkamer en dan hoor ik die boor uit dat kamertje komen en dan denk ik oh nee, wat is er met die persoon aan het gebeuren? Ik haat het gewoon. Beetje tandsteen. En hier in de behandelkamer is het niet heel veel beter. Ook een hele kille, steriele ruimte. Ze doet ook niet veel om ze op hun gemak te stellen. Bodil. Oh daar gaat ze hoor. Hart bonkt in haar keel. Ze slaat haar voeten over elkaar heen. Dat is ook een teken van stress. Het gevoel is gewoon heel oncomfortabel. Dat je zo'n ijzeren ding in je mond hebt. Ik hou er gewoon niet van. Kom je wel eens bij de mondhygieniste? Nee, ben ik wel een keer geweest. We moeten die testteamleden er ook op tijd uit halen want voor je het weet krijg je een wortelkanaalbehandeling. Ja, het is gewoon routine voor die vrouw. Klaar. Je mag gaan. Oké, daar ben ik dus heel benieuwd hoe onze eerste twee testteamleden deze behandeling ervaren hebben. Als ik een cijfer zou moeten geven, zou ik het wel een vijf min geven. Een 5,5. Tijd voor twee nieuwe testteamleden. Dit keer draaien we rustgevende muziek in de wachtkamer en zijn de boorgeluiden niet te horen. Ook in de behandelkamer klinkt rustgevende muziek. Rens. Hai, kom verder. In de wachtkamer kreeg ik een muziekje te horen. Die vond ik op zich wel lekker relaxt eigenlijk. Dat gaf je wel een fijner gevoel. Neem plaats. Ik ben Anne. Ik ben Rens. Hoi Rens. Het gaat er gezelliger aan toe. Ze stelt zich in ieder geval voor. Ja. En heb je nog ergens last van? Nee. Nee? Hij oogt ook wat ontspannender. Ja, dat vind ik ook. En zijn hartslag is wel iets lager, nog steeds niet heel laag. Had ik ook niet verwacht, want alle patiënten die deelnemen aan dit onderzoek, die zijn hartstikke bang voor de tandarts. Maar het is wel lager dan die vorige groep. Wat tandsteen weghalen. Ja en Sammy ziet er toch wel echt een stuk relaxter uit dan Bodil net helemaal in haar eentje in de wachtkamer. Ik ben Anne en ik wil de controle bij je doen. Ja, dat is goed. Ja? Hoe is de hartslag en bloeddruk? Ze doet het goed. Ze voelt zich enigszins ontspannen. Voor iemand met angst voor de tandarts. Hier bij de voortanden aan de binnenkant zit het meeste tandsteen. Ja, dat muziekje, dat werkt eigenlijk best fijn. Het kalmeerde me heel erg en ik kon nu op iets anders focussen dan de enge geluiden van de tandarts zelf. Maar verder netjes hoor. Ja. Yes! Ben je klaar, mag je weer gaan. Als ik de behandeling een cijfer zou moeten geven, zou ik het een zeven geven. Ja, een 6,5. Omdat... Ja, ze stelt je wel op je gemak, maar een tandarts blijft nog steeds een tandarts. Het is nu de beurt aan de laatste twee testteamleden. Dit keer kijken ze in de wachtkamer naar grappige filmpjes. Er wordt flink gelachen. Nou, de sfeer in de wachtkamer is totaal anders. Niet alleen qua aankleding, want er staan andere stoelen en een andere tafel. En gezellig toch? Het ziet er ook gewoon wel gezellig uit. Ze zien er in ieder geval niet uit alsof ze zometeen naar de tandarts moeten. Hidde. Kom verder. Hey hallo, goeiemiddag. Alles goed? Ja, je mag lekker gaan zitten. Een heel prettige sfeer, zowel qua aankleding maar ook qua geur, qua muziek en ook dat lachen wat er in die behandelkamer gebeurt zorgt voor een heel ontspannen sfeer. Zo zetten we een vrolijk maskertje op. Je zag hem ook lachen. Hij keek naar haar mondkapje. Daar zit wat tandsteen. Ga ik dat even weghalen? Ja, als je wil dat ik even stop, gewoon hand omhoog hè? Ja, is goed. Vond de tandarts echt heel aardig. Het voelt wel een stuk prettiger om daar te liggen in plaats van in zo'n koude, kille kamer. Kom verder. Yes. Toen ik de behandelkamer binnenliep rook ik wel al een fijnere geur dan dat er normaal bij de tandarts hangt. En dan ook nog een vriendelijke tandarts. Ik vond het eigenlijk een hele goede ervaring. Mooi spalkje boven en onder, mooi vast. En ook nu weer een veel lagere hartslag dan bij de vorige groepen, zie je? Ze is gewoon totaal ontspannen. Ik zou morgen weer gaan. Nou, voor deze behandeling geef ik denk wel een acht. Ik vond het heel prettig. Ik denk dat ik het dan toch wel een 8,5 zou geven. Ja, denk het wel. Uit veel onderzoeken blijkt dat lachen een gratis pijnstiller is. Tijdens het lachen wordt door het lichaam endorfine geproduceerd, het bekende gelukshormoon. En dat vermindert stress, angst en vooral pijn. Lachen helpt zelfs om je pijngrens te verhogen. Meer lachen bij de tandarts werkt dus. Maar ook kalmerende muziek heeft effect op ons brein. Angst neemt daardoor af. En dan nog een tip voor tandartsen: laat het lekker ruiken in de praktijk. Ook dat vindt ons brein fijn en leidt tot minder angst en pijn. Ja, laten we gewoon hopen dat straks alle tandartspraktijken gewoon relaxte muziek hebben, grappige filmpjes en lekkere geurtjes. Toch? Dat vind ik wel. Zou tof zijn. Nou ik moet zeggen, ik heb echt alle vertrouwen in jou, dus zou jij misschien ook nog heel even naar mijn gebit kunnen kijken? Kom maar. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20075018 479.08 864 2023-12-03T19:00:00+00:00 yes no hersenen pijn angst https://schooltv.nl/video-item/hoe-werkt-je-immuunsysteem-je-persoonlijke-bodyguards 2024-01-04T13:10:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43620.w613.r16-9.3131499.webp Hoe werkt je immuunsysteem? | Je persoonlijke bodyguards Zo. Ja. Ben je er klaar voor? Nee, niet voor wat jij van plan bent, geloof ik. Nou, prof, kom op, je zegt zelf altijd: alles voor de wetenschap. Komt ie. Ja. Beetje vuist maken. Ah! Zo, prof, nou kijk eens even, dat was hem. Mooi buisje vol. Gaat ie? Je ziet een beetje pips. Ja, ik heb het niet zo op naalden, hoor. Ah ja, dat is een typisch gevalletje belonefobie. Oftewel angst voor naalden. Je zit er lekker in vandaag of niet? Dat bloed wat we net hebben afgenomen bij de prof, dat gaan we gebruiken voor een onderzoek naar het immuunsysteem. Want hoe werkt dat systeem eigenlijk? Nou, je zou kunnen zeggen dat je immuunsysteem een soort tweede brein is, of ja dat het een verlengde is van je brein. Want die twee systemen, die werken ontzettend nauw met elkaar samen om zo je overlevingskansen te vergroten. En wist je trouwens dat die twee systemen ook heel erg veel overeenkomsten hebben? Dat is best een grappig feitje. Bijvoorbeeld het immuunsysteem en het brein zijn de hele tijd bezig om nieuwe dingen bij te leren. Ja, want stel je nou voor je hebt een bepaald griepje te pakken, dan past je immuunsysteem zich daarop aan. Dus de eerstvolgende keer dat je datzelfde griepje hebt, dan word je minder ziek of zelfs helemaal niet ziek. Volgens mij is het tijd voor het tweede deel van dit onderzoek. We gaan namelijk ook testen of je immuunsysteem aanslaat op het moment dat je alleen al zieke mensen ziet. Let op prof. Kijk heel even mee naar deze beelden. Oh man, dit is echt goor zeg! Het is net of ik het zelf heb. Ik ga echt over m'n gier hier. Goed, dan gaan we het tweede buisje bloed vullen. Nou prof, daar gaan we. Komt ie. Yes! Nou prof. Kijk eens even. Dat was hem. Nou heb ik hier twee buisjes bloed. Die gaan we opsturen naar het lab om te analyseren. Kijk zo, kistje dicht. Postzegel erop. Ja, moeten we alleen wel even wachten op de resultaten. Zullen we dan tijdens het wachten ook even jouw immuunsysteem aan het werk zetten? Lijkt me een leuk proefje! Oké, prima. Zet je arm eens even neer. Jongens, ik heb een lekker hapje voor jullie. Oké, daar gaan we. Ja. Zorg je wel dat ze niet ontsnappen? Ja, zo. Ja, hartstikke leuk, die muggen op mijn arm. Maar wat is hier precies de bedoeling van? Nou, één of meerdere van die muggen gaan jou zo prikken. Dan injecteren ze wat stofjes in je arm en dan gaan ze je bloed drinken. Oh, dat klinkt echt als bloeddrinkende minizombies of minidracula's of zo. Oh ja, volgens mij prikt ie nu. Dit voel ik. Hebbes. Is ook overdreven. Je merkt er bijna niks van. Je hebt een roze bult en jeuk voor een week, maar verder niks. Maar dat is wel superirritant. Ja, maar wel een teken dat je immuunsysteem goed werkt. Ja oké, want die roze jeukende bultjes is ook een reactie van je immuunsysteem. He Janouk, de uitslagen zijn binnen uit het lab. Oke spannend. Moet je kijken. Kijk, dit is dus de samenstelling van mijn bloed voordat ik naar die foto's van die zieke mensen keek. Oké. Dit is erna. Aha, dan zie je dus heel goed dat die witte bloedcellen in een soort gevechtsstand komen te staan op het moment dat jij naar die zieke mensen kijkt. Alsof ze zich voorbereiden op de mogelijkheid dat ze ook die ziekte kunnen krijgen. Geweldig hè? Ja. Je immuunsysteem wordt dus al actief als je een zieke mensen kijkt. Dat is toch fantastisch, die samenwerking tussen je ogen, je brein en je immuunsysteem. En dat dus helemaal vanzelf. Wow. Echt waanzinnig. [piep]mug. Ah. Ja, daar ga je. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20075015 247.16 709 2023-12-03T19:00:00+00:00 yes no hersenen immuunsysteem ziekte https://schooltv.nl/video-item/wat-is-plaatsvervangende-schaamte-je-schamen-voor-iets-wat-een-ander-doet 2024-01-04T13:10:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43621.w613.r16-9.255cd5c.webp Wat is plaatsvervangende schaamte? | Je schamen voor iets wat een ander doet Janouk, ik heb weer wat moois. Dit wordt echt genieten! Kijk. Oke. Leuk! Ik ben zo incompleet, ik hoop dat jij dat heel goed weet, want zonder jou is mijn hart blauw van de kou! Wat gênant dit! Gênant? Hoezo? Serieus. Het testteam vond het schitterend. Nou prof, je ziet toch hoe ze naar je kijken? Ze lachten je gewoon keihard uit. Sorry hoor, maar ik er echt een beetje last van plaatsvervangende schaamte nu. Ja, ja. Plaatsvervangende schaamte. Ja, dat wou ik bij je oproepen. Dit is een testje. Ja. Nee, dat zou ik ook zeggen na zo'n vreselijke afgang. Maar oké, is goed. Plaatsvervangende schaamte. Laten we dat eens even analyseren. Want waarom kun je je schamen voor iets dat je eigenlijk helemaal niet zelf doet? Het komt best wel vaak voor, hoor. Kinderen die zich voor hun ouders schamen of partners die zich voor elkaar schamen. Collega's onderling zoals jij net voor mij blijkbaar. Zeker. Maar het kan ook gebeuren bij iets dat je op tv ziet, wat je dan een heel ongemakkelijk gevoel geeft. Hier moet je kijken. Dit zag ik dit net. Kijk. Dat is niet best he? Dit is nasty. Dus...ik wist niet dat jij ook... Ik proef het bijna. Kijk, als er iets heel gênants gebeurt, dan kan het dus zo erg zijn dat je dus zelf een rood hoofd krijgt. Alsof je zelf degene bent bij wie er iets uit de darmen ontsnapt. He, je hebt ook een rode kop. Ja, jij ook prof. Oh, nou, in ieder geval is het dus zo dat de lichamelijke gevolgen van echte schaamte en plaatsvervangende schaamte heel dicht bij elkaar liggen. Ja, maar dat is ook zo, want in beide gevallen komt er een stresshormoon vrij waardoor je bloeddruk stijgt. En dan ga je dus blozen of zweten. Ik moet even een luchtje gaan scheppen. Oh. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20075014 147.2 361 2023-12-03T19:00:00+00:00 yes no hersenen schaamte blozen https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wat-is-een-ontgroening 2024-04-25T08:53:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40946.w613.r16-9.abc795c.webp Wat is een ontgroening? | Clipphanger De eerste universiteit van Nederland wordt in 1575 opgericht in Leiden. Al snel gaan de studenten zich verenigen in allerlei clubjes. Die zijn er niet alleen om samen te blokken, maar ook om af en toe lekker te knokken. Als dat allemaal uit de hand loopt, wordt zo’n clubje verboden, en begint het na een tijdje allemaal weer opnieuw. Eeuwenlang is studeren alleen weggelegd voor de elite. De studentenclubjes willen zich onderscheiden van de ‘gewone’ burgers. Nieuwelingen worden uitgedaagd om zich ‘te bewijzen’. Ze moeten betalen voor de drank van de ouderejaars, worden getest op hun kennis, en soms kaalgeschoren of dronken gevoerd. Zo’n ontgroening is een overgangsritueel. Het is een manier om je als groep af te zetten tegen de autoriteiten. En het moet zorgen voor een groepsgevoel, want als je samen door bergen rottend vlees moet kruipen, dan ben je daarna ‘vrienden voor het leven’. Maar eerst even: overgeven. Ook in onze tijd gaan ontgroeningen regelmatig te ver. De zogenaamde ‘feuten’ krijgen te veel drank naar binnen, moeten allerlei smerige dingen doen en worden lichamelijk en geestelijk vernederd. Hè, gezellig! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20075047 87.28 1350 2023-08-30T22:00:00+00:00 yes no student alcohol https://schooltv.nl/video-item/moeten-we-zeeland-opgeven-om-nederland-te-redden-tegenlicht-animaties 2024-03-18T13:07:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40947.w613.r16-9.c3615f8.webp Moeten we Zeeland opgeven om Nederland te redden? | Tegenlicht animaties We zijn goed met water. Het is misschien wel het enig waar we onze overheid blind op vertrouwen. Is dat wel terecht. De zeepsiegel stijgt. Hoeveel precies weten we niet. Wel dat we nu moten beginnen an een oplossing. Wat te doen voor het te laat is? In een toneelstuk dat 'Red Nederland' heet, voor welk scenario kiezen we? Honderden plannen liggen in bureautjes of in laatjes, maar dit is waar het vaak op neerkomt: beschermen of meebewegen. Wat gaan we doen aan zeespiegelstijging? Stel, we gaan voor bescherming, op de ouderwetse manier. Dan hogen we de dijken op langs de volledige Nederlandse kust. Die moeten echt veel hoger. Maar onze rivieren moeten nog wel in zee kunnen uitmonden en dat betekent water omhoog pompen over die gigantisch hoge dijk. Anders overstroomt Rotterdam alsnog. Een snelstromende rivier omhoogkomen, dat wordt een flinke opgave. En een dure. Willen we dat niet, dan moeten we ook dijken bouwen langs de rivieren. Allemaal ingrijpende veranderingen aan het landschap. En ons uitzicht verandert mee. Een paar eilanden aanleggen voor de kust, dat is ook een idee. Eilanden die de zee tegenhouden en de golven breken. Als dat zou werken, is onze kustlijn gered. Het kost natuurlijk wel een paar zakken zand, materiaal dat niet oneindig beschikbaar is. We kunnen ook radicaler gaan denken, door sommige provincies op te geven en ons terug te trekken op een kleiner stukje Nederland. Kill your darlings. We laten Zuid-Holland en Zeeland onder water lopen, als het dan echt moet. Miljoenen mensen zullen moeten verhuizen naar hoger gelegen gebied. Voor deze plannen is het nog niet te laat, als we nu beginnen. Dus wat kiezen we, nu het nog kan? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_VPRO_15686741 138.965 205 2019-09-20T15:36:05+00:00 yes no Zeeland klimaatverandering dijk Nederland https://schooltv.nl/video-item/de-deep-fake-is-daar-tegenlicht-animaties 2024-03-18T13:21:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40948.w613.r16-9.ddb2367.webp Overtuigend maar nep: hoe gaan we om met deepfake? | Tegenlicht animaties Wat denk jij als je een video van een bekend persoon ziet die een bizarre uitspraak doet? Geloof je wat je ziet? Er is steeds meer mogelijk op het gebied van videomanipulatie. Niets is wat het lijkt nu de scheidslijn tussen nep en echt vervaagt. Daarom moeten we het hebben over deepfakes. Dus: wat is een deepfake? Een deepfake bestaat uit audio, video of fotomateriaal gemaakt door middel van kunstmatige intelligentie. Met deepfake kun je mensen dingen laten zeggen die ze nooit hebben gezegd, videomateriaal maken van stilstaand beeld, en zelfs heel overtuigende beelden genereren van mensen die in het echt niet bestaan. Toen de president van Gabon vorig jaar voor het eerst in tijden op televisie verscheen, gebeurde er iets raars. Mensen twijfelden al langer over zijn gezondheid. Was hij soms dood? Deze video zorgde alleen maar voor meer speculatie. Hij gaf een nieuwjaarsspeech maar sprak vreemd en zijn blik was doods. Genoeg reden voor zijn politieke rivaal om zijn video als een deepfake te bestempelen. Vervolgens pleegde het leger een mislukte staatsgreep. Of de video nou echt was of niet, dit voorval laat zien wat de mogelijkheid van een deepfake kan doen in een politiek instabiele situatie. In de discussie over deepfakes hebben we het al gauw over verkiezingen, bijvoorbeeld in de VS. Maar juist in landen waar omgang met technologie nog in de kinderschoenen staat, kan het gebruik of de suggestie van deepfakevideo's direct grote gevolgen hebben. Moeten we iets doen om onszelf te beschermen tegen bedrieglijke video's? Kunnen we geen software gebruiken om deepfakes te herkennen? Verschillende instituten werken aan systemen om deepfakes te ontmaskeren. Een jaar geleden ontdekte een Amerikaanse AI-expert dat veel van de opgevoerde personen in deepfakes niet of nauwelijks met hun ogen knipperen. Dat is omdat bronfoto's die worden gebruikt om video's te genereren, meestal mensen met open ogen laten zien. Een goede tip voor hackers met slechte intenties, die ook algoritmes voor deepfakes ontwikkelen. En dat is ook het probleem met verkenningssoftware als oplossing. Het is een kat- en muisspelletje tussen de deepfakemakers en wetenschappers die neovideo's willen ontmaskeren. Alle research helpt hackers op weg, en de ontwikkelingen aan intussen steeds sneller. Overheden maken zich dan ook zorgen. In Amerika ligt een wetsvoorstel klaar. De deep fake accountability act. Het pleit onder andere voor een digitaal watermerk in gemanipuleerde content, zowel in video als geluid. Laat je het watermerk weg, dan kun je een gevangenisstraf of boete krijgen. Heeft dit voorstel enige kans van slagen? Waarschijnlijk niet. ALs je beeld kunt manipuleren op deepfakeniveau, zal een watermerk verwijderen geen grote uitdaging voor je zijn. Nederlandse wetgeving komt er waarschijnlijk niet. Deepfakes vallen nu onder vrijheid van meningsuiting en laster en worden dus hetzelfde behandeld als artikelen en foto's in de krant. Ga je te ver? Dan kun je worden vervolgd. Maar kwaadwillende makers van deepfakes zijn moeilijk op te sporen. Dus wiens verantwoordelijkheid is het? Die van onderzoekers die de software bouwen, de gebruikers ervan? Moeten grote bedrijven zoals Google en Facebook deepfakes uit onze tijdlijn filteren? We zijn gewend film en video als echt bewijs te zien van iets dat is gebeurd. Dat maakt deepfakes zo eng. Maar dat vertrouwen is nooit helemaal terecht geweest. Met een goede edit kun je iemands verhaal overtuigend verdraaien, daar komt geen AI aan te passen. Eerst zien, dan geloven is geen goede vuistregel. Eerst zien, dan nadenken, dan meerdere bronnen raadplegen en dan misschien geloven werkt veel beter. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_VPRO_15663368 245.802 786 2019-08-16T08:38:18+00:00 yes no video technologie media mediawijsheid https://schooltv.nl/video-item/het-nieuwe-economische-model-de-donut-tegenlicht-animaties 2024-03-18T13:02:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40949.w613.r16-9.bc2c244.webp Hét nieuwe economische model: de donut | Tegenlicht animaties Groei. Dat is waar onze huidige economische systeem op is gebaseerd. Googel je economie, dan is het eerst dat je ziet een stijgende lijn. Een steile beklimming naar een immer hoger wordende top. Want meer groei betekent meer welvaart voor iedereen toch? Nou, dat ligt iets ingewikkelder. Die drang naar groei is niet zo goed voor onze planeet. De grondstoffen die we massaal gebruiken zijn namelijk eindig. Eind aan de groei betekent crisis en dat doet pijn. Kunnen we iets doen aan dit dilemma? Ja, zegt de Britse econoom Kate Raworth. Zij vindt het tijd voor een nieuw economisch model. Het dominante model stamt immers uit de jaren 50. Dat model zegt: een gezonde economie groeit een paar procent per jaar. Vraag en aanbod raken vanzelf in balans. We nemen deze vuistregels aan als wetmatigheden maar het zijn natuurlijk maar benaderingen. Toch is dat beeld van de immer stijgende lijn in onze geest getatoeëerd. Als niet iedereen profiteert van dit systeem en onze planeet er onder bezwijkt, moeten we economisch succes dan niet helemaal opnieuw definiëren? In plaats van een stijgende lijn zouden we kunnen denken aan een cirkel. Aan een circulair model waarin grondstoffen worden hergebruikt en niemand wordt achtergesteld. Juist, een donut. De binnenrand van de donut is een sociale fundament, gebaseerd op universele mensenrechten. Mensen die in het gat vallen hebben geen toegang tot belangrijke basisbehoeften zoals onderwijs, toegang tot water en voedsel en gezondheidszorg. De buitenrand van de donut, het ecologisch plafond, geeft de grenzen aan van het milieu. Over de rand van het zoete deeg dreigt klimaatverandering luchtvervuiling en afname van biodiversiteit. En dat is precies wat er nu aan de hand is. Miljoenen mensen komen die basisbehoeften tekort en we maken de aarde, nou ja, kapot. Maar zegt Kate Raworth, daartussen zit het deeg, de sweetspot. Daar is het veilig, rechtvaardig en duurzaam. Ze is trouwens niet de eerste econoom die het huidige model bestrijdt. Al sinds de jaren tachtig stellen economen alternatieve modellen voor die meer aansluiten bij de realiteit maar de waarde van het werk van Haworth zit hem niet in vernieuwing of volledigheid. Ze maakt haar ideeën toegankelijk voor een breed publiek en schotelt ons een nieuw beeld voor: geen eeuwig stijgende lijn, gebaseerd op onze verslaving aan groei en fossiele brandstof maar wel een circulaire lekkernij die duurzaam is en eerlijk voor iedereen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_VPRO_15704770 179.733 529 2019-10-24T14:00:19+00:00 yes no economie economische groei geld grondstof https://schooltv.nl/video-item/waarom-verkleden-mensen-zich-met-carnaval-hoe-mensen-zich-verkleden-verschilt-per-regio 2024-01-04T13:10:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40950.w613.r16-9.3035335.webp Waarom verkleden mensen zich met carnaval? | Hoe mensen zich verkleden verschilt per regio Carnaval draait om feestvieren. Maar het draait ook om gelijkheid. Welke baan je hebt of hoeveel euro's er op je bankrekening staan, dat doet er dezer dagen even niet toe. Iedereen is even belangrijk. Daarom dragen carnavalsvierders op sommige plekken vaak dezelfde outfit. Zo zie je de boerenkiel. Een vrij simpel boeren pak veel in het Brabantse Den Bosch. Tijdens carnaval heet die stad trouwens Oeteldonk en ook in Bergen op Zoom, oftewel Krabbegat, wordt de kiel veel gedragen. Net als in, hoe kan het ook anders Kielegat oftewel Breda. Hier in het Limburgse Maastricht is het juist heel gebruikelijk dat feestgangers veel tijd en moeite steken in hun outfit. Daar zie je de mooiste pruiken, schmink en kledingstukken. Sommige mensen zijn weken bezig met het vinden van de perfecte look. Waar ze ook feestelijke kleding dragen is in het Caribisch deel van het koninkrijk, zoals hier op Curaçao. En zoals je ziet wordt er veel gedanst. Carnavals outfits verschillen dus per regio. Sommige kleding komt ieder jaar weer terug, maar aan de carnavals outfits is ook te zien wat op dat moment populair is. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20075636 83.029 1685 2023-01-31T23:00:00+00:00 yes no carnaval feest verkleden https://schooltv.nl/video-item/waarom-beginnen-scholen-vroeg-in-de-ochtend-dan-kunnen-ouders-op-tijd-op-hun-werk-zijn 2024-01-16T16:01:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40951.w613.r16-9.18a9f51.webp Waarom beginnen scholen vroeg in de ochtend? | Dan kunnen ouders op tijd op hun werk zijn Je ligt nog lekker warm in je bed en voor je gevoel is het nog midden in de nacht. Maar dan gaat je wekker al of staan je ouders aan je bed. Goedemorgen! Wakker worden! Het is tijd om naar school te gaan. Veel scholen in Nederland beginnen rond half negen. Soms iets eerder en soms wat later. Goeiemorgen allemaal! Dat is al heel lang zo. Ook vroeger begonnen de lessen om half negen. Dat stond zelfs in de wet. Handig omdat ouders hun kinderen dan ook naar school konden brengen voordat ze begonnen met werk. En dat was vaak om 9 uur. Die regels zijn er niet meer. Nu mogen scholen zelf bepalen hoe laat de schooldag begint, maar dat is nog steeds vaak rond half negen. In het Caribisch deel van Nederland gaan kinderen trouwens nog eerder naar school? Vaak al rond half acht. Daar is het 's middags te warm om in een klaslokaal te zitten en om door vroeg naar school te gaan. Hebben kinderen 's middags ook tijd voor andere dingen, zoals muziekles, sporten of gewoon lekker spelen met je vrienden. Op de middelbare school heb je dan nog tijd voor huiswerk. Wat gaan we nou eigenlijk de komende dagen doen? Maar kunnen kinderen zich wel goed concentreren zo 's ochtends vroeg? Nou, daar is discussie over. Volgens onderzoek zijn kinderen aan het begin van de schooldag een stuk minder fit en alert dan later op de dag. Toetsen kunnen dus ook het beste 's middags worden gemaakt. Sommige scholen houden daar al rekening mee en doen dat niet of beginnen zelfs een uurtje later met de lessen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20075635 91.797 1251 2023-09-01T07:10:46+00:00 yes no school ochtend leren https://schooltv.nl/video-item/hoe-weet-je-of-je-een-telefoonverslaving-hebt-wanneer-je-niet-meer-zonder-kunt 2025-11-06T15:22:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40952.w613.r16-9.fbf3be9.webp Hoe weet je of je een telefoonverslaving hebt? | Wanneer je niet meer zonder kunt 's Ochtends bij het opstaan, in de pauze of bij het uitlaten van de hond. Veel kinderen vinden dat ze hun telefoon iets te veel gebruiken. Ik ben best wel verslaafd aan de telefoon. Ga ik gewoon YouTube kijken of ga ik op TikTok. Gewoon appen met vrienden. Het is best moeilijk zonder. Maar ja, ben je dan verslaafd als je twee uur op je telefoon zit? Nee, is het antwoord. Maar wanneer dan wel? Bijvoorbeeld als je geen controle meer hebt over hoe vaak je hem gebruikt. Als je telefoon het allerbelangrijkste in je leven is. Of je wordt onrustig als je hem niet hebt en je kunt er gewoon niet mee stoppen. Dan zou het een verslaving kunnen zijn. En dat je misschien meer op je telefoon zit dan je soms zou willen, is niet heel vreemd. Veel apps zijn ontworpen om je aandacht vast te houden, bijvoorbeeld met deze rode bolletjes en dat je eindeloos door kunt scrollen. Een week geleden of zo had ik 999 plus berichtjes op WhatsApp. En mocht je nou net als ik even willen testen of je nog zonder kan? Doe dan net zoals deze kinderen ooit deden een No phone challenge. 48 uur zonder telefoon. Dus dan moet je gewoon echt extra huiswerk maken of gewoon zitten en naar voren staren. Jullie zijn trouwens niet de enige die er veel op zitten. Volgens één op de drie kinderen zijn hun ouders verslaafd aan hun mobieltje en dat vinden veel kinderen irritant. Altijd zit ze op haar telefoon, met uit eten. Ze kan eigenlijk niet zonder. Is die niet stiekem een beetje verslaafd? Beetje wel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20075637 89.024 2745 2023-09-01T07:11:59+00:00 yes no telefoon verslaving technologie https://schooltv.nl/video-item/waar-worden-satellieten-voor-gebruikt-televisie-internet-weerberichten-of-spionage 2024-01-16T12:07:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40953.w613.r16-9.a88df1d.webp Waar worden satellieten voor gebruikt? | Televisie, internet, weerberichten of spionage Deze satellieten zorgen voor een goede internetverbinding op plekken waar nog bijna geen internet is. Maar er zijn ook satellieten voor andere dingen. Dankzij tv satellieten kunnen we overal ter wereld televisie kijken. Ook als je ergens de weg zoekt. Via een app zoals Google Maps, gebruik je satellieten om je locatie te bepalen. En zo wijst de app je vervolgens de weg. Ook voor het maken van weerberichten worden satellieten gebruikt. Speciale weersatellieten maken van grote afstand beelden van de lucht en kunnen allerlei metingen doen. Daardoor kunnen weer mensen de verschillen goed zien en zo het weer voorspellen. En die metingen van satellieten worden dus voor heel veel verschillende dingen gebruikt. Er zijn zelfs spionagesatellieten. Die kunnen door landen in bijvoorbeeld oorlog gebruikt worden om informatie te verzamelen over de vijand. Handig allemaal, maar er zweven er ook heel wat rond in de ruimte die het niet meer doen. Er zijn zo'n 3000 satellieten die rondzwerven als ruimteafval. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20075638 61.461 1174 2023-09-01T07:12:39+00:00 yes no satelliet internet weer https://schooltv.nl/video-item/hoe-groot-is-de-ruimte-onderzoekers-denken-misschien-wel-oneindig 2024-01-04T13:11:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40954.w613.r16-9.efabaa6.webp Hoe groot is de ruimte? | Onderzoekers denken misschien wel oneindig Ruimtevaartorganisatie NASA zegt dat er minstens 100 miljard sterren in ons melkwegstelsel zijn. Maar dat is nog niet alles. In het universum zijn er waarschijnlijk 200 miljard sterrenstelsels. Pfoe, krijg je ook al een beetje hoofdpijn? Ik wel. En om het nog ingewikkelder te maken de ruimte groeit. Ook groepen sterrenstelsels bewegen van elkaar af, waardoor de ruimte steeds groter wordt. Het heelal is dus ongelofelijk groot. Onderzoekers denken misschien zelfs dat er geen einde aan komt, maar zeker weten doen ze dat niet, want zo ver kunnen we niet kijken. Om meer te leren, sturen wetenschappers wel enorme telescopen de ruimte in. Op 1,5 miljoen kilometer van de aarde maakte James Webb foto's van het heelal. De telescoop fotografeerde alle planeten en sterrenstelsels die extreem ver weg staan. Maar een einde van de ruimte hebben we dus nog nooit gezien, als het er al is. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20075640 66.56 7031 2023-09-01T07:13:05+00:00 yes no ruimte ruimtevaart telescoop https://schooltv.nl/video-item/waarom-heeft-een-octopus-acht-armen-elke-arm-heeft-zijn-eigen-hersenen 2024-01-04T13:11:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40955.w613.r16-9.a64e0e8.webp Waarom heeft een octopus acht armen? | Elke arm heeft zijn eigen hersenen Tja, we kunnen het ze niet vragen, maar er zijn wel meer dieren met veel armen of poten. Denk maar eens aan insecten. Die hebben er natuurlijk zes. Zeesterren hebben er vijf en duizendpoten hebben er meer dan dertig. Heeft allemaal te maken met de evolutie. Waarschijnlijk begon het eerste leven op aarde zo'n 3,5 miljard jaar geleden. Dat waren heel simpele wezentjes. In de miljoenen jaren daarna ontstonden steeds meer verschillende en ook complexere plant en diersoorten, omdat die zich moesten aanpassen aan hun omgeving om te kunnen overleven. Zo ontstonden ook de voorouders van de octopus. Blijkbaar waren die acht armen heel nuttig voor ze en dat zijn ze nog steeds. De tentakels gebruikt die om zich voort te bewegen, als een soort benen dus, en als armen om mee te eten. De octopus kan zelfs proeven met zijn zuignappen. En als je dat al raar vindt. Het dier heeft nog veel meer gekke eigenschappen. Wist je bijvoorbeeld dat ie drie harten heeft en dat zijn bloed blauw is? En elke arm heeft zijn eigen stel hersenen, waardoor octopussen veel dingen tegelijkertijd kunnen doen. Super handig! Het dier kan de kleur van zijn lichaam aanpassen aan de omgeving. Net als een kameleon dus. En een octopus is ook nog eens heel slim. Hij kan bijvoorbeeld potten met een schroefdeksel openen om bij een hapje te komen. Ja, die acht armen komen dus goed van pas. Ik ben bijna jaloers dat ik er maar twee heb. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20075699 95.957 2741 2023-09-01T07:13:31+00:00 yes no zeedier zee dier https://schooltv.nl/video-item/zijn-er-meer-natuurbranden-door-klimaatverandering-door-klimaatverandering-is-er-meer-droogte 2025-10-09T08:06:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40956.w613.r16-9.ff8566f.webp Zijn er meer natuurbranden door klimaatverandering? | Door klimaatverandering is er meer droogte Over de hele wereld waren deze zomer grote natuurbranden. Branden ontstaan door ongelukken met vuur of door mensen die ze bewust aansteken. Het kan ook komen door blikseminslag. In sommige gebieden komen natuurbranden vrijwel iedere zomer voor. Maar de afgelopen jaren zijn er steeds vaker hele grote natuurbranden die lastig te blussen zijn. En dat heeft inderdaad vaak te maken met klimaatverandering. Want door klimaatverandering is het op sommige plekken veel droger en heter dan vroeger. Ook waait het soms harder. In Canada bijvoorbeeld is de kans op dit soort weer zelfs meer dan verdubbeld en daardoor ontstaan er makkelijker branden en kunnen branden heel groot worden en dus moeilijk te blussen. Het is volgens deskundigen belangrijk dat er meer maatregelen komen om grote branden te voorkomen en om ervoor te zorgen dat de aarde niet verder opwarmt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20075700 71.104 1109 2023-09-01T07:14:10+00:00 yes no brand klimaatverandering natuur droogte https://schooltv.nl/video-item/wat-is-fashion-week-de-nieuwste-ideeen-van-kleding-ontwerpers 2024-01-10T15:26:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40957.w613.r16-9.1be3722.webp Wat is Fashion Week? | De nieuwste ideeën van kledingontwerpers Als je aan de Amsterdam Fashion Week denkt, dan zie je waarschijnlijk dit soort plaatjes voor je. Modellen die over de catwalks lopen in de meest bizarre kleding creaties met om hen heen flitsende camera's die het allemaal proberen vast te leggen. Het is dan ook het moment dat kleding ontwerpers hun nieuwste ideeën over kleding kunnen laten zien. Het gebeurt niet alleen tijdens de Amsterdam Fashion Week, maar ook bijvoorbeeld tijdens de nog beroemdere Paris Fashion Week of die in Milaan of New York. Het publiek van zo'n fashionweek bestaat uit journalisten en influencers. Die sturen berichten de wereld in over wat er allemaal te zien is op de catwalk. En er zitten ook kleding fabrikanten en bazen van grote modewinkels in de zaal. Toch is de kleding die de modellen op de catwalk dragen vooral bedoeld als kunst. Ze laten zien welke kleuren en vormen in de mode zijn. Een idee dus eigenlijk voor kleding die je later in de winkel kunt kopen. Tijdens de vorige edities van Amsterdam Fashion Week lieten veel kledingontwerpers kleding zien die geschikt is voor iedereen. Voor dik, dun, groot, klein, jong en oud. En dit jaar is de verwachting dat er veel kledingstukken te zien zullen zijn die door jongens en meisjes gedragen kunnen worden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20075701 78.4 959 2023-09-01T07:14:32+00:00 yes no mode kleding model https://schooltv.nl/video-item/wat-doet-tijdsdruk-met-je-brein-als-je-haast-hebt-maak-je-fouten-en-werk-je-slordiger 2024-01-04T13:11:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44193.w613.r16-9.13ae319.webp Wat doet tijdsdruk met je brein? | Als je haast hebt, maak je fouten en werk je slordiger Are you ready? Born ready. 3, 2, 1. Go. We gaan onderzoeken wat tijdsdruk doet met je brein, maar we doen eerst even een versie zonder tijdsdruk. Lekker prof. Ja, lekker bezig, prof. Goed gedaan. Kom maar snel hierheen en leg dat brein even netjes terug hè? Prof heeft er nu precies 37 seconden over gedaan om het gouden breintje te stelen. En dat getal, dat moet je even goed onthouden. Kijk, daar is ie hoor. Wat vond je ervan? Nou. Vond je me niet stoer? Nou, je hebt heel goed je best gedaan. Nou nou, ik ben wel benieuwd wat je denkt te kunnen concluderen uit deze test. Nou ja, voordat we echt een conclusie kunnen trekken uit dit wetenschappelijke onderzoek moet je eigenlijk de hele proef exact nog een keer doen. Maar? Ja, er zit inderdaad één klein maartje aan. Deze keer krijg je namelijk maar 45 seconden de tijd. Je gaat de tijdsdruk een beetje opvoeren. Lekker! Ga ik goed op. Ben benieuwd. Oké, prof. 3, 2, 1, go. Shit. Dit is wel mooi om te zien wat er nu gebeurt, want prof heeft dit parcours dus al één keer eerder gedaan en toch heeft hij er nu veel meer moeite mee. Je ziet ook veel meer stress bij hem. Ahh. Ja en de 45 seconden zitten erop prof, je mag stoppen. Kom maar snel hiernaartoe. Bullshit dit pffff. Oké, en hoe vond je zelf dat het ging? Nou, dat is gewoon niet te doen. Het is mission impossible in 45 seconden. Nou ja. Conclusie: jij kunt dus gewoon niet omgaan met tijdsdruk. Hoezo? Nou, in die eerste ronde heb je het gehaald in 37 seconden. En in die tweede ronde heb je het bij lange na niet gehaald in 45 seconden. En het gekke is, dat is eigenlijk een hele normale uitslag. Er is heel veel onderzoek gedaan naar presteren onder tijdsdruk. En wat blijkt nou? Je gaat haastig handelen, daardoor word je slordig, ga je meer fouten maken en dan verlies je nog meer tijd. Dus door tijdsdruk krijg je enorm veel stress. Maar daar is wel iets aan te doen. Als je tijdsdruk ervaart tijdens het maken van een proefwerk of een eindtoets, dan hebben wij drie tips voor je. Tip 1: focus op je ademhaling. Haal diep adem, want dit activeert een hersenzenuw, de nervus vagus. Dit zorgt voor een verlaagde hartslag en verminderde stress. Hierbij kan het helpen om te tellen. Dus adem in en laat je uitademing twee keer zo lang duren. Tip 2: analyseer je stress. Stel je voor, je voelt je opgejaagd door de klok, wees je dan bewust waar die stress vandaan komt. Want vaak is het zo dat als je weet waardoor je je gestrest voelt, dat het daardoor al minder wordt. Tip 3: Maak een grove tijdsplanning van het proefwerk of de toets. Check eerst welke vragen je makkelijk kan maken en welke je lastiger vindt. En bewaar dan die moeilijke vragen tot het eind. Dan heb je in elk geval al een groot deel van de opdrachten gemaakt. Ja, en zorg ervoor dat je ruim op tijd aanwezig bent, want te laat komen, dat zorgt ook voor stress. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20076092 241.32 621 2023-12-10T19:00:00+00:00 yes no hersenen stress https://schooltv.nl/video-item/kun-je-iets-leren-door-ernaar-te-kijken-leren-door-te-visualiseren 2024-01-04T13:11:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44194.w613.r16-9.0952642.webp Kun je iets leren door ernaar te kijken? | Leren door te visualiseren Ja. Mis. Prof, hoe kan ik nou beter worden in een bepaalde skill? Gewoon oefenen. Ja, maar zonder dat het al te veel moeite kost. Probeer er eens flink aan te denken vanuit je luie stoel. Zou dat werken? Geen idee. Ja, ik denk het wel. Testen? Testen. Goed idee. Ja, goed dat jullie er zijn jongens, we gaan zodadelijk een reactiesnelheidtestje doen. Dus jullie mogen uit de lucht vallende komkommers gaan choppen met dit ninjazwaard. We gaan jullie inzetten om verschillende manieren van skills trainen te testen. Maar voordat het zover is, gaan we eerst een uitgebreide nulmeting doen. Dus dat houdt in dat we gaan kijken wat jullie reactiesnelheid is voordat jullie getraind hebben. Job, ben jij klaar voor zes komkommers? Jazeker. Oké, let's go! Oh! Ah mis. 3 mis, 1 raak. Hatsee! Mis Ja, nou ja. Maar goed, is op zich prima score. Twee raak. Daan ben jij er klaar voor? Zeker. Dan komt jouw groente nou naar beneden. Mooi! Zo! Die was raak. Oh die ook. Die ook. Ah jammer. Oh. Oh, kom op. Mis. Nou. Toch een score van twee komkommers. Zelfde als je broer. Ja goed jongens, dit was de nulmeting. Maar de echte test gaat eigenlijk nu pas beginnen, want de komende weken gaan jullie trainen. Inderdaad. Job, team Blauw. Jij krijgt zo meteen dit mes mee en een flinke zak met komkommers. En de bedoeling is dat jij iedere dag 15 minuten lang jouw reactievermogen gaat trainen. Nice. Daan team rood, jij gaat ook 15 minuten per dag oefenen, maar dan door je in te beelden dat je met een groot mes allemaal vliegende komkommers doormidden hakt. Maar je raakt geen mes aan. En dan ben ik benieuwd hoe jullie score er over een aantal weken uitziet. Succes! Top. Naast Job en Daan hebben we nog twee eeneiige tweelingen uitgenodigd. Ook zij doen eerst een nulmeting. De dames moeten gewichtheffen en de heren gaan boogschieten. Wow, maar dat is ook knap. De nulmetingen zitten erop. Tijd om zowel geestelijk als lichamelijk te trainen. Ik zie voor me dat ik dat mes in mijn handen heb en daarboven al die komkommers staan te bungelen en dat je gewoon die, die raken, allemaal. En ja, ik ga er wel vanuit dat ik er zeker ook wel vijf waar kan slaan. Toen ik hoorde dat ik wel echt moest gaan trainen was ik wel een beetje jaloers natuurlijk, want zat ik lekker te trainen en hoefde zij alleen maar eraan te denken. Dus ja. Ik had best wel veel last van concentratieproblemen had. Ik vond het moeilijk om me ergens goed op te kunnen focussen en ik had echt totaal geen idee of het nou echt ging werken. Je laat hem echt bijna op m'n kop vallen. Jongens, welkom terug. Ja. Het is tijd voor deel twee van de test. Zijn jullie er klaar voor? Zeker. Mooi. Allereerst team Blauw, Job. Je hebt geoefend met een echt mes. Heb je alle tien de vingers nog? Zeker. Kijk, goed gedaan. Hoe is het gegaan? Ja, ging goed. Ik heb wel vertrouwen in dat ik er nu meer raak. Heel mooi. Ben jij er klaar voor Job? Zeker. Dan doen we wat je de afgelopen weken thuis hebt geoefend: komkommers hakken. Één. Twee. Maak drie. Vier. Ah da's jammer. Pak die laatste. Waanzinnig. Wauw, wat een verbetering ook. We gaan eerst kijken hoe het bij de andere tweelingen gaat. Hoeveel vooruitgang hebben ze geboekt door thuis vier weken lang keihard te trainen? Dat is één, heel goed. Twee. Drie. Kom op, blijf ademen. Vier Holy moly. Vijf. Zo zes. Kan je er nog een denk je? Ik pak hem van je over. Dat is echt waanzinnig goed, dat is meer dan twee keer zoveel. Wauw, wat goed man! Ook bij de pijl en boogschieters zien we vooruitgang. Poging één. Bij de broer die getraind heeft door echt te schieten. Hatsee. Focus. Goed kijken. Rustig. Zo, die vloog soort van ernaast. Rustig aan, goed kijken. Nice, weer raak. Rust. Nice. Lekker man. Kijk, dat bedoel ik. Vier van de vijf raak. Daan, Team Rood. Je hebt elke dag 15 minuten moeten inbeelden dat je komkommers doormidden hakte. Hoe was dat? Ja, dat was best een lastig op een gegeven moment. Ja? 15 minuten is best lang natuurlijk en dat de hele tijd aan komkommers denken is ook best pittig, maar ik denk dat het ook goed moet komen. Ik ben benieuwd! Ik ben ook superbenieuwd. Ik ook! We gaan aan de slag! Daan, let's go! Hatsee. Eén. Twee. Oké. Oh jammer. Pak hem. Drie! Heel goed. Zo vier. Kom op! Bijna! Score van vier. Vier van de zes. Is toch ook een vooruitgang hoor. Goed gedaan, jongens! Dank je wel! We checken ook de tweelingzus die alleen maar aan gewichtheffen heeft gedacht. Is één Heel goed. Twee drie. Ja, één keertje. Zou het lukken? Ja, probeer het. Nee! Nou ja, dat is dan vijf. Maar vijf, dat zijn er nog altijd twee meer dan drie. Supergoed hoor! Ja, en dat zonder lichamelijk te trainen. Ik vind dat echt knap hoor. Ook bij de pijl en boogschieters zien we vooruitgang bij de broer die alleen maar aan schieten in de roos heeft gedacht. Kijk, hatsee. Wauw raak! Wow! Heel mooi. Zeven+6+1, veertien punten. Netjes hoor. En dat door alleen maar thuis aan pijl en boogschieten te denken. Ik vind het toch knap. Tijdens het visualiseren gebeurt er van alles in je brein. Eigenlijk kijk je een zelfverzonnen film af waarin je bijvoorbeeld met gemak 150 komkommers doorhakt of een pijl vol in de roos schiet. En voor je hersenen is het verschil tussen de beelden die jij verzint en de gebeurtenis in de werkelijkheid niet zo groot. Als je gewichten optilt, dan schiet er een signaal vanuit je brein razendsnel naar je spieren. Hoe efficiënter het signaal wordt verstuurd, hoe krachtiger en sneller de spier samentrekt. Dit signaal kun je natuurlijk trainen door echt te oefenen, maar dus ook door het in te beelden. Eigenlijk houd je je hersenen hiermee een beetje voor de gek. De signalen worden hierdoor krachtiger en de prestaties verbeteren. Ook topsporters zoals Max Verstappen doen het om nog beter te worden. Hij racet thuis vanuit zijn luie stoel keihard over het Formule1-parcours. Dus dor alleen al na te denken kun je gewoon beter worden in bepaalde dingen. Ja, maar of het nou echt leuker of makkelijker is dan echt trainen, dat weet ik niet hoor. Maar het kan dus wel. Precies. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20076091 500.72 541 2023-12-10T19:00:00+00:00 yes no hersenen leren https://schooltv.nl/video-item/waarom-zijn-veel-mensen-bang-voor-clowns-onvoorspelbare-grappenmakers-zijn-eng 2024-01-04T13:11:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44195.w613.r16-9.3cd186b.webp Waarom zijn veel mensen bang voor clowns? | Onvoorspelbare grappenmakers zijn eng Waar blijf je nou? Even geduld. Bijna klaar. Ik heb echt zo'n hekel aan laatkomers. Oké, licht uit, spot aan. Oke muziek uit, licht aan. Ik zie dat jij heel erg je best hebt gedaan voor deze test. Dat waardeer ik heel erg clown Proffie. Maar ik vind dit echt helemaal niet grappig. Oh. Ik heb echt een bloedhekel aan clowns. Behalve Bassie van Adriaan, die vind ik wel leuk, Maar er zijn ook echt heel veel kinderen die doodsbang zijn voor clowns. Ja en dat is dus precies waar ik het over wilde hebben. Want waarom vindt ons brein clowns zo onprettig en zo eng? Nou, omdat je nooit weet wat ze precies gaan doen. Ze zijn onvoorspelbaar, halen vaak ineens van alles tevoorschijn. Ja, dat bedoel ik. Dat is dus eng. Kijk, ik moet dus zo overdreven kijken. Zo, dat doen clowns ook altijd, want alleen dan zie je wat mijn emotie is. Door die schmink heb ik een heel vlak gezicht. Ik bedoel, welke gezichtsuitdrukking heb ik nu? Vrolijk? Nee, nee, dit is boos. Nee, nee. Ik kijk dus verbaasd nu. Bij clowns kun je dus niet goed zien hoe ze op mensen reageren. En daar houdt ons brein niet van. Ja, en ons brein heeft clowns ook gewoon gekoppeld aan enge films, want er zijn al superveel spannende films gemaakt met enge clowns in de hoofdrol. En door al die enge films en boeken zien we clowns steeds minder als grappige kindervriend en steeds meer als eng horrorfiguur. Of nog erger: er zijn rond Halloween in de wereld echt hele akelige dingen gebeurd. Dus allemaal als clown verklede slechteriken die lieten mensen echt extreem schrikken. Of ze probeerden ze zelfs pijn te doen. In Frankrijk was het zelfs zo dat het verboden was om de straat op te gaan als clown tijdens Halloween. En die mensen, die verpesten het echt voor iedereen. Ik vind clowns hartstikke leuk. Ik was zelf nog als clown verkleed met carnaval. Zo? Ja, toen wilde niemand met me praten? Nee. Nou ja, je kan de volgende keer ook gewoon als jezelf verkleed gaan. Dan ligt iedereen meteen in een deuk. Dag vriendjes, dag vriendinnetjes. Dat was het dan alweer! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20076059 159.64 674 2023-12-10T19:00:00+00:00 yes no hersenen angst clown https://schooltv.nl/video-item/wat-doen-social-media-met-je-zelfbeeld-onzeker-door-perfecte-plaatjes 2024-01-04T13:11:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44196.w613.r16-9.ee22e47.webp Wat doen social media met je zelfbeeld? | Onzeker door perfecte plaatjes We leven in spannende tijden, want voor het eerst in de geschiedenis van de mensheid kunnen we diepgravend onderzoek doen naar het effect van social media op ons gedrag. Bijvoorbeeld via zo'n eyetracker die Janouk op dit moment opheeft. Ja, dan kun je dus precies zien dat ik de hele tijd hier naar allerlei gespierde mensen zit te kijken. Het is natuurlijk wel interessant om te weten wat het met je doet als je de hele dag door naar reclames kijkt met net iets te knappe mensen. Of dat je online foto's liket van mensen die echt de meest bizarre beautyfilters gebruiken. Die filters, die werken dus ook al op video's. Ik vind alleen geen filter waarop ik nog knapper uitzie dan ik al ben. Wat is de invloed van social media op ons zelfbeeld? Tijd voor een onderzoek met een eeneiige tweeling. Hoi Job en Daan, leuk dat jullie er zijn, jongens! Ja zeker. Daan, ik neem jou als eerste mee. Job, voor jou kom ik terug, geloof me maar. Rustig blijven zitten. Ik kom mee. Ga maar lekker zitten, neem lekker plaats. Ja, alsof je thuis bent. Vermaak jezelf een beetje. Ik kom je zo halen. Maar eerst even een testje met je broer doen. Heb je zin om met me mee te komen. Tuurlijk, dan gaan we een testje doen. Kom mee! Ik zou zeggen ga lekker zitten in die prachtige oranje stoel hier. Een tijdje geleden hebben de broers al een lijst ingevuld met vragen over hoe blij ze zijn met zichzelf en hoe knap ze zichzelf vinden. Om straks wetenschappelijke conclusies te kunnen trekken is het belangrijk te weten hoe ze zichzelf zien voordat het onderzoek is begonnen. Hier zijn nog meer testteamleden, maar zij zitten in het complot. Neem lekker ergens plaats. Zij gaan zich gedragen zoals ze dat normaal op een Brainstormdag doen. Uren wachten met onbekende mensen in een wachtkamer. Ik kom jullie zo halen voor de proef, ja? Dus ik zie jullie zometeen. Wat Job dus niet weet, is dat het experiment nu al begonnen is. We gaan onderzoeken wat de invloed is op je zelfbeeld als je kijkt naar andere mensen. Voor Daan hebben we de wachtkamer opgeleukt met stevig bewerkte foto's van bijna onnatuurlijk knappe mensen. En we hebben een ander gezelschap voor hem geregeld. Modellen, welkom! Fijn dat jullie er zijn. Jullie gaan ons helpen bij een belangrijk onderzoek naar de invloed van social media op gedrag. Nova, zie jij op social media veel van die beelden voorbijkomen waar mensen zich hebben opgepoetst of opgepompt? Jazeker wel. Ik denk dat ik het voorheen niet echt doorhad, maar nu ik daar meer bewust van ben. Ik denk dat je heel veel ook niet ziet, terwijl het wel bewerkt is, maar bij sommige dingen valt het nu ook wel meer op. Thijs, poets jij foto's van jezelf wel eens een beetje op voordat je ze op social media zet? Eerlijk zeggen. Kijk, je hebt inderdaad een klein lichtfiltertje gooi ik er wel eens op als het natuurlijk wat donkerder is. Maar ik probeer het wel zo eerlijk mogelijk te houden. Maar inderdaad wel dat je inderdaad, je hebt wel natuurlijk verschillende hoeken, dus het zal nooit helemaal realistisch zijn. Ja. ja. Op een gegeven moment hebben jullie ervoor gekozen om veel te gaan sporten en echt aan je uiterlijk te werken. Heeft social media daar een rol bij gespeeld? Zeker. Ja? Ja. 100%. Modellen. De bedoeling is zometeen als volgt. Jullie gaan straks met z'n allen naar een ruimte en daar zit één van onze testteamleden. En het is de bedoeling dat jullie daar een beetje gaan rondlopen als levende Instagramfilters. Dus vooral lekker veel met je uiterlijk bezig zijn. Misschien een beetje sporten hier en daar. Nou ja, dat he. En dan gaan we kijken wat het effect daarvan is op onze proefpersonen. Nou kom verder jongens, ga lekker ergens even zitten, doe alsof je thuis bent, dan kom ik jullie zo halen voor het volgende deel van het experiment. Oké? Is goed. Succes! Tot zo! Hoe is het? Goed. Goed. Ja, prima. Ja. Dit is ongemakkelijk. Heel ongemakkelijk. Beetje krabben. Ik wil nu ook wel heel even kijken hoe het gaat in de ruimte waar tweelingbroer Job zit. Wat een gezelligheid. Maar ik maak echt gewoon iedereen in in tafeltennis. Jij iedereen inmaken? Je weet niet van mij. Ik ben 3000 keer kampioen geweest. Nou, best een ontspannen sfeer lijkt me zo. Ja, ik vind het ook wel. Ze zitten er gewoon wel relaxt bij of zo. Er wordt een beetje getafeltennist. Ja. Hoe vaak train je? Op dit moment zes keer per week. Dat is nogal wat. Ik moet zeggen, Daan zit continu naar die gespierde armen van die gast te kijken. Zie je dat? Ik ben DJ en voor de rest sport ik ook een paar keer per week, twee keer en that's my life. Ik ben Daan. Ik sport wat minder dan jullie denk ik. Ja, jullie zien er allemaal wel groot uit zeg maar, dat ben ik niet. Het is wel belangrijk om even op te letten, want Daan zijn lichaamstaal spreekt boekdelen. Zijn schouders hangen een beetje, hij zit heel erg met zijn vingers te frunniken. Terwijl al die andere gasten, die zitten superzelfverzekerd in die ruimte. Heel soms nog. Nu hoeven we niet meer naar de gym vandaag, ik ben al geweest. Ik ook. Daan. Ja, die staat er dus nog steeds een beetje bij, beetje erbuiten. Buiten de groep ook. Ik vind dus deze wel chill gewoon, die weet je wel. Rumanians. Volgens mij is het tijd om ze erbij te roepen en hebben we wel genoeg gezien, toch? Ja, ik denk het wel. Ben benieuwd hoe het staat met hun eigenwaarde. Ik ook. Oké jongens, het experiment zit erop. Eerder hebben we jullie al gevraagd om een vragenlijst in te vullen en voordat we nu gaan onthullen waar dit allemaal over ging, wil ik jullie vragen om dat nog een keertje te doen. Alsjeblieft. Klaar? Zeker? Mag ik ze dan weer even terug? Dank je wel. Ik heb hier de voormeting. Ja, ik heb hier de nameting. Er is vaker onderzoek gedaan naar de invloed van social media. Wat blijkt? Het verzamelen van likes en reacties op posts kan veel voldoening geven en het gevoel geven dat je erbijhoort. Maar er zijn ook negatieve bijwerkingen aan ons online leven. Stel dat een vriend op je laatste selfie reageert met 'Je ziet er fantastisch uit, ben je soms afgevallen?' Zo'n reactie is natuurlijk lief en goed bedoeld, maar kan er ook voor zorgen dat je in je hoofd afvallen en complimenten krijgen aan elkaar gaat koppelen. Je denkt dan dat je nog meer gewicht moet verliezen om nog leuker gevonden te worden door anderen en vooral jezelf. En het kijken naar bewerkte foto's van heel knappe mensen kan leiden tot het volgende: je gaat het hebben van een onrealistisch mooi lichaam gelijkstellen aan gelukkig zijn. En als je naar ons onderzoek kijkt, dan zie je eigenlijk hetzelfde. Inderdaad. Job, de cijfers die jij jezelf eerder gaf zijn nagenoeg hetzelfde aan de cijfers die je nu gaf. Nog steeds een hele dikke voldoende. Terwijl bij jou Daan, je knikt al. Dan zijn die cijfers behoorlijk anders. Bij jou ligt het een stuk lager, wat je vandaag hebt ingevuld. Ja, ja, dat komt toch door die best wel bodybuilders bij zo'n ventje van achttien? Die toch wel dacht dat die best wel breed was. Valt het toch een beetje vies tegen dan. Maar dat is wel bijzonder want ze waren wel vriendelijk tegen je. Ja zeker. Dus waarom ben je dan toch jezelf een lager cijfer gaan geven? Ja, ja, dat komt toch omdat, je ziet nu toch wel het ideaalplaatje eigenlijk, toch wel. En dan ga je toch vergelijken. Ja, beetje vergelijken inderdaad. Ja, zeker. Ja. Dat is bizar eigenlijk dat het cijfer wat we onszelf en zelfs ons leven geven dus zo afhangt van de mensen waar we de hele dag door mee te maken hebben. Dat geldt dan met name voor social media, want daar zie je natuurlijk heel veel neppe, geperfectioneerde, aangepaste versies van de werkelijkheid voorbij komen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20076345 497.92 4795 2023-12-17T19:00:00+00:00 yes no hersenen identiteit social media https://schooltv.nl/video-item/zijn-dieren-die-camouflage-gebruiken-slim-verstoppen-om-te-overleven 2024-01-16T16:25:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44197.w613.r16-9.ccdd598.webp Zijn dieren die camouflage gebruiken slim? | Verstoppen om te overleven Optische illusies. Het blijft echt een bizar fenomeen. Je kijkt naar een plaatje als deze en je hersenen maken er gewoon iets heel anders van. Ze voegen iets toe of ze halen iets weg. Of ze zorgen ervoor dat iets wat recht voor je staat gewoon ineens een soort van onzichtbaar wordt. Is bizar, toch? He prof, waar zit je? We zijn echt al lang begonnen. Ik ben er wel, maar je ziet me niet. Really, ga je verstoppertje spelen, ja? Dat vind ik echt heel kinderachtig. Maar er gebeurt een hoop boeiends in je brein hoor, bij verstoppertje spelen. Serieus? Oké, dit had ik even niet zien aankomen. Lekker pakkie. Zit goed he? Lekker strak. Ja. Nou, ik moet zeggen complimenten voor jouw camouflageskills. Nice hè? Ja. Ik blijf het bizar vinden dat je je brein dus zo voor de gek kan houden dat je recht in iemands gezichtsveld kan gaan staan en dat die persoon je dan nog steeds niet ziet. Ja. Supercool! Moet je eens even kijken wat ik hier heb. Ja. Wat is het verschil tussen die twee bakken? Kijk maar. Nou, daar zit een kikker in en daar niet. Moet je nog eens goed kijken. Nou aarde, een stukje boomstronk. Oh joh, kijk hier dan! En een kikker of een pad is het eigenlijk hè? Ja, wat grappig zeg. Maar nu ik hem zie, werken die camouflagekleuren eigenlijk helemaal niet meer. Nee. En toch vind ik het wel heel slim van die beestjes dat ze zo kunnen opgaan in hun omgeving. Vind je niet? Dat zou je misschien zeggen, maar dat is niet zo. Gecamoufleerde dieren zijn dus niet slimmer. Dat kun je ook merken als je er een probeert te pakken. Moet je eens proberen. Moet ik hem gewoon pakken? Ja, doe eens. Zo. Hier kijk, deze kun je gewoon zo pakken. Oh hallo. Kijk nou, hij blijft gewoon zitten. Ja. Hallo vriend. Oh, ik zet hem weer terug. Ik vind zielig. Ja, huisje er omheen. Zo. Nou, dat ging soepel. Ja, dat ging heel makkelijk. Ja, probeer dat nou eens te doen met die felgekleurde kikker. Is dat geen gifkikker of zo? Oh oh, hij wil niet hoor. Die vlucht meteen weg, hè? Ja, dat is eigenlijk wel... Oh nee. En dat, dat blijkt ook uit onderzoek naar wel meer dan honderd verschillende kikkersoorten. Ja, als je er langer over nadenkt, dan is het ook eigenlijk best wel logisch. Want dieren met grote hersenen, die hebben gewoon geen camouflage nodig om aan een roofdier te ontsnappen. Die verzinnen gewoon iets anders. Precies. Dus felgekleurde kikkers hebben grotere hersenen nodig om te overleven dan gecamoufleerde. Wist je trouwens dat sommige mensen veel beter zijn in het vinden van een gecamoufleerde militair in de bosjes dan anderen? Nou, dat lijkt me sterk, want bij iedereen werken de kegeltjes op precies dezelfde frequentie. In het elektromagnetisch spectrum. Prof, hier kijk. Zoek even de militair hier in de bosjes en zet er een cirkeltje omheen. Eitje. Hier zit ie! Best snel, toch? Nou ja, in een echte oorlog had die gast jou natuurlijk al lang overhoop geschoten. Kijk hier. En zo zien sommige kleurenblinde mensen de wereld. Ja, dan zie je die gast meteen staan. Ja. Mensen die kleuren zien, die trappen in camouflagekleuren. Maar als je kleurenblind bent, dan zie je gewoon een hele andere tint van die broek en dan valt het dus veel meer op. Ja, dat wist ik helemaal niet. Vet. Hè, die kikker die kan springen, maar die kat bij mij thuis, die maakt pas sprongen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20076344 225.6 2354 2023-12-17T19:00:00+00:00 yes no hersenen camouflage kleur https://schooltv.nl/video-item/zie-jij-een-eend-of-een-konijn-tekeningen-om-je-hersenen-te-foppen 2024-01-04T13:11:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44198.w613.r16-9.fe41450.webp Zie jij een eend of een konijn? | Tekeningen om je hersenen te foppen Janouk. Ja. Kom eens kijken. Wat vind je ervan? Ja, dit kan mijn nichtje van 1, kan dit ook? Nou, duidelijk geen liefhebber van abstracte kunst dus. Dan gaan we verder met de test. Let op. Wat zie je nu? Ja, nu zie ik een gezicht. Of tenminste, ik zie een halve smiley. Wonderlijk toch he, dat je brein op basis van zo weinig informatie toch iets af kan maken. Want hier staan alleen een punt en een lijn en jij ziet een gezicht. Hoppa, kijk en nou is ie af. Mooi man. Hey, laat mij ook eens. Ga je gang. Komt ie, let op he. Zo. Kijk eens even, die is klaar. Ja, een panda. Ja. Mooi man. Terwijl je toch eigenlijk alleen maar wat zwarte vlekken hebt gemaakt, zie ik toch dat de omtrek van zijn witte kop tegen die witte achtergrond. Goed he? Cool! Ja, is een belangrijk dier he, de panda. Wat zie je hier dan? Ik zie een witte driehoek die over een afbeelding heen ligt van een driehoek met drie zwarte cirkels. Maar dat is niet wat er echt staat. Dat is wat ons brein ervan maakt, toch? Ja, klopt. En hier bij deze ziet iedereen een witte bol met zwarte stekels erop, terwijl die witte bol er eigenlijk helemaal niet is. Ja, dit is dus echt een typisch gevalletje van Gestalltpsychologie. Dat is misschien een moeilijk woord, maar waar het op neerkomt is dat we graag dingen als een geheel willen zien. Orde scheppen in de chaos, losse onderdelen van informatie combineren en patronen zoeken. En dat gaat dus echt supersnel in ons hoofd. Ons brein past allerlei trucjes toe om incomplete informatie te organiseren en beter te begrijpen. Janouk, ik heb nog een verrassing voor je. Cadeautje van de kunstenaar. Ik heb je konijn geschilderd. Mijn konijn? Ja, sorry, maar dit is echt een vogel of een eend of zo. Dat is toch de snavel? Ja. Oh kijk nou, dit is echt mijn lieve konijntje. Nee, dat is een eend met een strik. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20076342 142.24 866 2023-12-17T19:00:00+00:00 yes no hersenen illusie https://schooltv.nl/video-item/kinderen-voor-kinderen-bij-mij-thuis 2024-04-09T12:49:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40959.w613.r16-9.3b32894.webp Bij mij thuis | Kinderen voor Kinderen Hier bij mij thuis Bij mij thuis is het een dolle boel, vriendjes komen spelen Het maakt bij ons niet uit, we zijn al met zovelen Zie m’n vader denken: daar gaat m’n rust Maakt mij het uit tis gezellig dus En als je mag eet jij dan met ons mee? (eet je mee) Vandaag eten we roti kip, Liever vega? Dat is zo gefixt M’n moeder maakt het zo wel even klaar! (oooh) Hier bij mij thuis, valt er zoveel te beleven Hier bij mij thuis, zelfs de buren blijven eten De slingers blijven hangen en de kerstboom die blijft staan Bouwen wij een feestje heel het jaar Wij zijn er voor elkaar Na na na na na (oooh) Hier bij mij thuis Na na na na na (oooh) Bij mij thuis, daar rolt m’n broertje door, want hij kan zelf niet lopen Maar met 1 druk op de knop, gaan deuren voor hem open Ja hij pakt de lift, is dat niet cool? Hij trekt een wheelie met z’n stoel Hij heeft het me geleerd, rol met ’m mee (met ’m mee) In de stad of op het platteland Van Limburg tot op Ameland Ja waar je huis ook staat Doe met ons mee! (oooh) Hier bij mij thuis, valt er zoveel te beleven Hier bij mij thuis, zelfs de buren blijven eten De slingers blijven hangen en de kerstboom die blijft staan Bouwen wij een feestje heel het jaar Wij zijn er voor elkaar Na na na na na (oooh) Hier bij mij thuis Na na na na na (oooh) Ik heb twee papa’s om me heen, het is altijd dubbel feest En ik heb alle ruimte, want mijn moeder woont alleen Hey woon je klein of woon je groot (heey) In een villa of op een boot (heey) In de stad, een dorp of boerderij! Doe je mee bouw een feestje thuis (heey) Iedereen bouw een feestje thuis (hooo) Doe je mee bouw een feestje thuis(heey) Iedereen bouw een feestje thuis (oooh) Hier bij mij thuis, valt er zoveel te beleven Hier bij mij thuis, zelfs de buren blijven eten De slingers blijven hangen en de kerstboom die blijft staan Bouwen wij een feestje heel het jaar Wij zijn er voor elkaar Na na na na na (oooh) Hier bij mij thuis Na na na na na (oooh) Hier bij mij thuis Na na na na na (iedereen bouw een feestje thuis) Hier bij mij thuis Na na na na na (iedereen bouw een feestje thuis) Doe je mee bouw een feestje thuis (heeey) Iedereen bouw een feestje thuis (hooo) Doe je mee bouw een feestje thuis (heey) Iedereen bouw een feestje thuis https://player.ntr.nl/index.php?id=BV_101410272 188.68 5611 2023-09-08T14:00:00+00:00 yes no zingen kinderboekenweek https://schooltv.nl/item/canon-talks-michiel-de-ruyter 2026-03-31T14:54:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44199.w613.r16-9.99df139.png Canon Talks: Michiel de Ruyter | Praat met Michiel de Ruyter Stap in de tijdmachine en ga in gesprek met Michiel de Ruyter. Hij ontvangt je middenin een zeeslag en vertelt je over zijn leven in de tijd van de Republiek, de Engels-Nederlandse oorlogen op zee en zijn tocht naar Chatham. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 1877 yes no Michiel de Ruyter canon zeeheld https://schooltv.nl/video-item/waarom-tellen-we-dieren-om-bij-te-houden-hoe-het-met-ze-gaat 2024-01-04T13:11:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40960.w613.r16-9.c9e38b6.webp Waarom tellen we dieren? | Om bij te houden hoe het met ze gaat Zo nou zo hebben we de aarde uit het gat. Ja, en nu? Nou, nu gaan we met ons hand er doorheen, op zoek naar wormen. Hoeveel wormen vind je in één schep aarde? Of hoeveel bijen zie je voorbij vliegen in een half uur? Ik zie er één kijk daar, het was een honingbij. Er worden heel veel dieren geteld en we tellen ze eigenlijk om te onderzoeken of het goed met ze gaat. Dus als je ieder jaar telt, dan kun je bepalen worden het er steeds meer of worden het er minder. Wat gebeurt er precies met de soort. Om al die diersoorten zo goed mogelijk te tellen zijn er in Nederland het hele jaar door teldagen. Zo kan je deze maand spinnen of egels tellen en in het nieuwe jaar bijvoorbeeld vogels, kikkerdril of vleermuizen. Wat is dat daar, een gaai? Iedereen kan meedoen met dieren tellen. Heel simpel. Met een pen en een tel formulier kan je aan de slag. De herfstspin. Ook als je nog niet zoveel over de dieren weet. Maakt het uit als je een foutje maakt tijdens het tellen? Nee, dat maakt niks uit. Iedereen maakt fouten. Soms dan mis je een soort, soms dan tel je een individu tel je bijvoorbeeld dubbel. We zijn met heel veel mensen, heel veel vrijwilligers die tellen. Dus als je een keer eentje meer of minder hebt, maakt helemaal niks uit. Dat scheelt. Er zijn ook dieren tellingen die door deskundigen alleen wordt gedaan. Bijvoorbeeld het tellen van zeehonden. De resultaten van al die dierentellingen worden goed bestudeerd. Zo weten biologen waar welke soorten voorkomen, of het goed met ze gaat en hoeveel ervan zijn. Die informatie is belangrijk, want zo kunnen wetenschappers erachter komen of een diersoort beschermd moet worden. Dus als je aan zo'n telling meedoet, weet je dat het ook echt ergens goed voor is. Kijk kijk hoor je hem, dat gekek. Ja, een grote bonte specht. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20076500 106.581 386 2023-09-07T08:50:04+00:00 yes no dier natuur tellen https://schooltv.nl/video-item/kinderen-voor-kinderen-zing-mee-met-bij-mij-thuis 2024-04-09T12:48:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40961.w613.r16-9.6bff5ae.webp Zing mee met Bij mij thuis | Kinderen voor Kinderen Kinderen voor Kinderen en zangcoach Michiel leren je hoe je het Kinderboekenweek liedje Bij mij thuis kunt zingen! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_BV_20076544 408.981 1156 2023-09-10T07:00:00+00:00 yes no zingen kinderboekenweek https://schooltv.nl/video-item/kinderen-voor-kinderen-dans-mee-met-bij-mij-thuis 2024-04-09T12:48:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40962.w613.r16-9.f4d8c28.webp Dans mee met Bij mij thuis | Kinderen voor Kinderen Olivier, Gaby en Nova leren je het dansje op het Kinderboekenweek liedje Bij mij thuis! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_BV_20076541 779.946 1802 2023-09-09T07:00:00+00:00 yes no dansen kinderboekenweek https://schooltv.nl/item/oranjegevoel 2024-06-06T13:22:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44200.w613.r16-9.c4ac20f.jpg Wat is het oranjegevoel? | Quiz over de nationale kleur Als Nederlanders kans maken op de winst komt het oranjegevoel bij veel supporters naar boven. Ook tijdens Koningsdag is heel Nederland oranje gekleurd. Ontdek hoeveel oranjegevoel jij hebt! https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 1833 2023-09-08T09:15:00+00:00 yes no oranje Nederland sport voetbal oranjegevoel https://schooltv.nl/video-item/nos-jeugdjournaal-special-keti-koti 2024-01-16T15:55:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40963.w613.r16-9.855e891.webp NOS Jeugdjournaal | Special: Keti Koti Gewoon op een dag komt iemand de vrijheid van je nemen. Dat is toch niet leuk. Zeven jaar en dan al werk-Creool. Zeven jaar en je hebt een beroep. Ja. Werden kinderen ook gestraft? Absoluut. Ze kwamen in aanmerking voor zweepslagen. Als je erover nadenkt is het eigenlijk maar moeilijk voor te stellen dat een mens een ander mens gevangen neemt en die dwingt zijn of haar leven lang zwaar werk te doen. Dat diegene tot slaaf gemaakt wordt. Zo van jij bent mijn eigendom en ik kan met jou doen wat ik maar wil. Op 1 juli 2023 wordt er in ons land een belangrijk moment uit de slavernij herdacht. Want op die dag, precies 150 jaar geleden, werden de laatste tot slaaf gemaakte mensen pas echt vrij, zodat er niet langer meer gedwongen te werken voor een baas. Ik ga je vertellen over die tijd van de slavernij. Hoe was dat voor kinderen? Je gaat zien en horen hoe de slavernij ooit begon. Hoe het 200 jaar lang door kon blijven gaan en hoe het uiteindelijk toch stopte. Dit is Paramaribo, de hoofdstad van Suriname. Suriname en Nederland hebben een eeuwenoude band. Suriname was ooit een kolonie van Nederland. In de zeventiende eeuw hebben Nederlanders het veroverd, ingepikt en waren ze er tot halverwege vorige eeuw de baas. Ik ben blij dat wij niet meer zo leven. Ik vind het erg, want gewoon komt iemand op een dag je vrijheid nemen. Dat is toch niet leuk. Iedereen moet weten wat er is gebeurd. En het respecteren. De slavernij begint in de zeventiende eeuw. Het is een tijd waarin landen in Europa de rest van de wereld steeds meer gaan ontdekken. En waar ze komen, nemen ze de boel over en worden er de baas. Koloniën, zo noemen ze die ingepikte de landen. Nederlanders doen dat eerst in het oosten, bij wat nu Indonesië heet. Daar laten ze mensen die er leven als slaaf voor hen werken. In havens, op het land, in mijnen of gewoon in huis. Nederlanders gaan ook naar het Westen. In Noord en Zuid-Amerika wordt land ingenomen. Daar willen ze plantages maken, grote stukken land waarop onder andere katoen, suiker en koffie verbouwd kon worden. Allemaal spullen die ze voor veel geld kunnen verkopen in Europa. Maar ze hebben mensen nodig om dat zware werk te doen. Die vinden ze in West-Afrika. Portugezen en Spanjaarden zijn er al en de Nederlanders gaan er ook naartoe. Ze veroveren er onder meer deze plek in Ghana, Fort Elmina. Vooral vanuit dit fort worden heel veel Afrikaanse mannen, vrouwen en kinderen verhandeld. Ze zijn gevangen genomen en tot slaaf gemaakt. Ze zijn handelswaar voor de Nederlanders. Ze moeten mee om op de plantages te gaan werken. In schepen worden ze vastgeketend en zitten ze in een donkere ruimte op elkaar gepakt met weinig eten en drinken. De overtocht duurt maanden en veel van hen worden ziek. Eén op de acht mensen aan boord overleeft de reis niet. Tijdens de slavernij zijn er op die manier 600.000 tot slaaf gemaakte mensen uit Afrika naar de andere kant van de oceaan verscheept door de Nederlanders. Een groot deel van hen naar Suriname. Dus op deze trap kwamen de tot slaaf gemaakte mensen Suriname binnen. Ja dit is de stenen trap voor zwarte mensen een heel belangrijke plek. Hier hebben heel veel voeten, benen overheen gelopen. Na weken op zee te hebben gezeten. Na weken op zee te zijn geweest. Er zaten kinderen bij, niet veel, maar er waren kinderen bij. Wat gebeurde er met kinderen als ze hier aan land kwamen? In eerste plaats werd je een beetje bij gevoed, want je zag er vreselijk uit. Om vervolgens geveild te worden. Verkocht te worden? Verkocht te worden ja. Als er betaald werd of afspraken werden gemaakt werd je gebrandmerkt. Een stempel. Werd in je huid gebrand? Ja.Sommigen, ja, die bleven in Paramaribo. Maar de meesten gingen dus mee naar de plantage. Overal waar je hier bomen ziet waren vroeger plantages waar tot slaaf gemaakte mensen gevangen werden gehouden en moesten werken. Veel van die plantages zijn leeg achtergelaten en helemaal dichtgegroeid. Maar er zijn nog plekken waar mensen wonen. Zoals Plantage Rijst Dorp, ook wel plantage Bakkie genoemd. Hallo, Goedemorgen. Hoi Evita. Welkom! Marcia. Welkom op Bakkie. Vroeger was het een koffieplantage. Hier werd dus allemaal koffie verbouwd. Wat is dat? Dit is de Sapa Cara. Dit is een varaan. Deze is op zoek om te eten. Zie je die tong? Hij denk van waar ben je? Kijk, daar heb je er ook weer één. Het is een hele familie hier hoor. Dit zijn gewoon onze huisdieren. Wat is er zo bijzonder aan deze plek? Het bijzondere van deze plek is voor mij dat mijn opa zijn opa, tot slaaf gemaakte, geboren is in dit gebied. Hij was een zeven jarig kind en al werkende. Hij werkte in deze omgeving op plantages als tot slaaf gemaakt kind. Dit is een foto van een kijkkast, dus zo zag het er toen echt uit. Is er nog iets op deze plantage wat je hier ook nog kan terugvinden? Ja, we hebben zeg maar dit gebouw. Dit is vroeger een hout loods, dus daar gingen ze hout drogen. Dat heb ik nagebouwd en dat zie je dan hiernaast. Dit gebouw. Oh ja. En zo zag precies zo'n hout loods er uit. En dit zijn ook gebouwen die ze gebruikten voor als ze koffiebonen gingen drogen. Dus dit soort huisjes vond je vroeger terug op plantages. Ja. Wat is dit? Dit is een kappa. Deze. Ze komen allemaal van uh ja de plantages. Hebben tot slaaf gemaakte mensen deze ook echt gebruikt? Ja dit werd echt gebruikt, ook om het sap van de suikerriet in te koken. Dit zijn suikerriet stengels die werden geperst eerst en dan werd hier de sap van ingekookt. Zoals met grote lepels hier. Ja. Dat moet behoorlijk zwaar zijn geweest. Ik denk het ook. Zo in die zon en dan achter een hete pot. Nou, ik kan het me niet voorstellen. Het is er nu hartstikke heet en dat was het vroeger natuurlijk ook. Het is er nu zo'n dertig graden en ik kan me bijna niet voorstellen dat je in die hitte, in de brandende zon van s ochtends vroeg tot s avonds laat vaak alle dagen van de week moet werken op een plantage. Hier zie je dus Salomon Jacobus de Rijk. Dat is mijn opa, zijn opa. Hier staat dan leeftijd zeven jaar en dan beroep werk-Creool. Wat betekent dat? Dat hij dus al werkzaam was op een zeven jarige leeftijd. Dat kan je eigenlijk bijna niet voorstellen dat dat gewoon daar neergezet wordt. Je bent zeven jaar en je hebt al een beroep. Salomon was dus zeven jaar en moest al werken. Hij had ook twee jongere broertjes, Dirk van vijf en Laurens van drie. Zij hoefden niet te werken en worden in de archieven spelende kinderen genoemd. Hun moeder was Jacquelina Leentje. Zij moest werken op het veld, net als de ooms en tantes van Salomon, die ook op de plantage tot slaaf gemaakt waren. Ze moesten dus meehelpen met het sjouwen van gewassen die dan geplukt werden. Ze moesten helpen met harken, fruit plukken en dan moest hij ook mee werken. Ja, het is gewoon shocking, want als zeven jarig kind moet je kunnen spelen. Het leven voor de tot slaaf gemaakten mensen was dus extreem zwaar. Als je wilde vluchten of in opstand kwam kon je te maken krijgen met veel geweld en hele nare straffen, puur als afschrikking voor de andere gevangengenomen mensen. Machthebbers wilden laten zien wat er met je kon gebeuren als je in opstand kwam tegen de plantage-eigenaren. Werden kinderen ook gestraft? Absoluut. Ze kwamen in aanmerking voor zweepslagen en dat was... neem van mij aan erg pijnlijk. Maar wat wij weten uit de bronnen dat vaak de de moeders de straf overnamen. Want laten we vanuit gaan dat het kind in de keuken moest helpen en iets heeft laten vallen en het is kapot gegaan. Nou, dan is het de keukenmeid, dus de moeder die dan de straf neemt. Kom maar, ik zal je het museum laten zien. Dit is één van de items die ze dus hebben gebruikt voor de tot slaaf gemaakten om ze te straffen. Dit gedeelte dat werd om de enkel gedaan en hebben een hele korte ketting dat leidt tot aan de hals en zo kan je nagaan dit kleine stukje maar dat je dus echt vrij kon En dan moet je dus zo lopen. Ja, je kon al bijna niet lopen. En dan zo vastzitten voor maandenlang, weet ik het... dat is verschrikkelijk. Ja, dat is niet voor te stellen eigenlijk. Dat kan je je niet voorstellen, maar je ziet dit en denk ik ja hoe? Hoe is het geweest voor de mensen? Er zijn zware straffen voor tot slaaf gemaakte mensen die in opstand komen, maar toch is er altijd verzet geweest tegen de slavernij. Klein verzet zoals dat sommige tot slaaf gemaakten expres het eten van hun meester heel zout maken of dat ze stiekem geld of goederen meenemen om die weer te kunnen verkopen. Maar ook groot verzet. Sommige tot slaaf gemaakten lukte het om weg te komen van de plantages. In Suriname vluchtten zij diep de jungle in. Daar overleefden ze samen en vormden ze groepen. En soms besloten ze met hun groep plantages aan te vallen om anderen tot slaaf gemaakten te bevrijden. Nog steeds leven mensen in het regenwoud van Suriname die afstammen van deze groepen. Zij worden de Marrons genoemd. Ze hebben hun eigen taal en cultuur. Ook op andere plekken vechten mensen voor hun vrijheid. Op Curacao organiseerde de tot slaaf gemaakte man Tula een grote opstand tegen de onderdrukkers en op Aruba komt de tot slaaf gemaakte vrouw, Virginia Dementricia in opstand tegen haar eigenaar. En zo zijn er nog veel meer mensen die zich verzetten. Het Nederlandse leger in de koloniën treedt keihard op tegen de opstanden. Ze doen er alles aan om te voorkomen dat tot slaaf gemaakten vrij komen. Want Nederland verdient heel veel geld dankzij de slavernij en dat geld willen ze niet kwijt. De slavernij blijft bestaan. Mooi. Het is een bekend liedje uit de tijd van de slavernij hè? Wordt het nog steeds veel gezongen? Ja. Mijn broertje heeft het geleerd in de vijfde klas. Toen ging mij dat liedje ook leren. Het gaat over die slavenmeesters die kinderen dood maakten. Daarom zei ik: Adyen masra Jantje kiri suma pikin. jongen ik zomaar pijn. Hij maakt mensen, kinderen dood. Wat dacht je toen je opeens hoorde wat de betekenis daarvan was? Ik was eigenlijk... Ik was geschrokken want ik dacht: het is een normaal liedje wat we zingen. En toen heb ik het geleerd. Ik was een beetje geschrokken ervan. Ik vond het wel leuk dat ze liedjes maakten vroeger, zodat die kinderen ook konden leren over wat er gebeurde. Wat leren jullie op school over de slavernij? Ja, in bijna elke klas hebben we geleerd over de slavernij. Ik vind dat het niet goed was. Het was gewoon een mishandeling. Ze zijn ook mensen en ze moeten behandeld worden als mensen, niet als dieren of zo. Ik vind het heel belangrijk voor mij dat jullie. Zodat jullie weten dat jullie iemand zo niet moeten behandelen. Als hoe die mensen werden behandeld op de plantages. En dat niemand je slaaf is. Je bent niemands baas. Niemand is jouw slaaf.Is er ook niets waar je misschien kracht of trots uit haalt. Uit de slavernij? Ja, dat die mensen zijn zo opgekomen en gedemonstreerd voor hun vrijheid. En dat ze het eindelijk hebben gekregen en daar ben ik trots. En we zijn sterke mensen, als zwarte en donkere. 200 jaar lang hebben Nederlanders meegedaan aan de slavernij. 200 jaar lang hebben ze mensen gevangen genomen, verhandeld en gedwongen om te werken. Maar op een gegeven moment is het dus gestopt. Tot slaaf gemaakten moesten worden vrijgemaakt. Ook hier in Suriname. De afschaffing van de slavernij komt er. Door het verzet en omdat in veel landen steeds meer kritiek klinkt. Kritiek van mensen die vinden dat je zo niet met andere mensen mag omgaan. Dat de ene mens niet het eigendom kan zijn van een ander mens. Landen om Nederland heen beginnen met het afschaffen van de slavernij. Nederland wil eerst niet meedoen, maar uiteindelijk als een van de laatste landen in Europa schaft ook Nederland slavernij af. In 1863 gebeurt dat. Maar voor de tot slaaf gemaakten duurt het nog tien jaar tot 1873, voor ze echt vrij waren. Want zij moeten gedwongen nog tien jaar doorwerken. Hun eigenaren, de slavenhouders, hebben er afspraken over gemaakt met de Nederlandse regering. De slavenhouders klaagden dat ze nu geen geld meer konden verdienen, dat ze andere mensen moesten vinden om het werk te doen. En als goedmaker krijgen de slavenhouders omgerekend naar nu zo'n € 3.000 per tot slaaf gemaakte. Die mensen zelf krijgen niets. Zij moesten maar zien hoe ze zonder geld, opleiding of werk aan een nieuw leven beginnen. In dit park in Amsterdam staat het Nationaal Monument Slavernijverleden. Hier wordt ieder jaar op 1 juli de afschaffing van de slavernij herdacht en gevierd. Die dag heet Keti Koti. Keti Koti betekent in het Surinaams verbroken ketenen. De ketenen dus, waaraan de tot slaaf gemaakte mensen vastzaten. En slavernij lijkt misschien iets van ver weg en lang geleden, maar voor andere mensen is dat niet zo. Zij vinden dat de erge dingen van toen nooit vergeten mogen worden. Ik ben blij dat wij niet meer zo leven en dat de slaven nu vrij zijn. Omdat het mensen zijn die heel krachtig zijn geweest. Anders waren wij er niet. En ben ik trots. En we zijn sterke mensen, als zwarte en donkere. Dank je wel voor het kijken naar deze video over het slavernijverleden van het NOS Journaal. Tot snel! Doei! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20077011 1037.199 3725 2023-09-11T08:45:00+00:00 yes no slavernij slavenhandel Suriname Keti Koti https://schooltv.nl/video-item/film-in-de-klas-het-herriehofje-verliefde-verhalen 2024-02-27T14:50:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40964.w613.r16-9.c2039d9.webp Het herriehofje: Verliefde verhalen | Film in de klas Asha vraagt zich af of ze misschien verliefd is op Matteo. Maar wat is verliefd zijn eigenlijk? Asha vraagt haar grote zus Ayana om advies. Ook de oma van Hiba heeft veel over het onderwerp te vertellen. Héél erg veel. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1729290 628.96 5876 2022-03-24T13:40:24+00:00 yes no film Film in de klas verliefd https://schooltv.nl/video-item/film-in-de-klas-bears-love-me 2025-06-02T08:39:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40966.w613.r16-9.ccfbb27.webp Bears love me | Film in de klas Een gezin dat gewend is aan dagelijkse routine en diepgewortelde gewoontes ervaart spanning en stress als ze besluiten om op campervakantie te gaan naar het buitenland. Het is niet zo romantisch als gehoopt en dit dwingt iedereen in een nieuwe rol. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1343412 5144.4 3284 2022-07-28T14:02:45+00:00 yes no film Film in de klas https://schooltv.nl/video-item/film-in-de-klas-salam 2024-01-16T14:13:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40967.w613.r16-9.6794a43.webp Salam | Film in de klas Salam vertelt het bijzondere verhaal van de elfjarige beste vrienden Ara en Mo, die in een asielzoekerscentrum wonen en dromen van een gezamenlijke toekomst in Nederland. Plotseling verdwijnt Mo met zijn familie en gaat Ara met zijn beste vriendin Nargiza op zoek naar hem. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1732141 1482.654 2125 2023-05-17T08:56:58+00:00 yes no film asielzoeker Film in de klas https://schooltv.nl/video-item/film-in-de-klas-free-as-a-bird 2025-05-06T07:39:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40968.w613.r16-9.c4da771.webp Free as a bird | Film in de klas De twaalfjarige Ariana danst door het leven met haar hond Mikey, maar helaas ligt er iets op de loer: twee waardeloze nieren. De tijd dringt en dus besluit ze online een oproep te plaatsen voor een nieuwe nier. Dat valt nog niet mee, want Ariana focust met haar camera veel liever op de leuke kanten van het leven. Hoe maak je een filmpje over iets waar je eigenlijk doodsbang voor bent? https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1727466 920.133 1684 2021-11-25T12:02:21+00:00 yes no film Film in de klas https://schooltv.nl/video-item/film-in-de-klas-zomer-zonder-mama 2024-01-16T14:11:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40969.w613.r16-9.c414434.webp Zomer zonder mama | Film in de klas Tijdens de zomervakantie leren Suzan (10) en Rana (10) elkaar kennen en worden vriendinnen. Op een dag krijgt Rana een belangrijke brief met vervelend nieuws. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1714953 4081.896 2246 2020-06-02T13:33:15+00:00 yes no film Film in de klas https://schooltv.nl/video-item/film-in-de-klas-okedoeibedankt 2024-05-28T12:42:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40970.w613.r16-9.729980a.webp Okedoeibedankt | Film in de klas De verlegen, dove Jamie (12) verhuist naar het doveninternaat om aan haar nieuwe school te beginnen. Ze ziet er tegenop om nieuwe vrienden te maken. Als ze in het weekend plots niet naar huis kan, ontstaat er een onverwacht plan met haar brutale klasgenoot Imane (13). Samen belanden ze op een roadtrip naar Parijs, maar al snel loopt het allemaal niet als gepland en krijgt de reis een avontuurlijke wending. Gaandeweg kruipt Jamie uit haar schulp. De tocht vol obstakels en bijzondere ontmoetingen wordt voor beide meisjes een reis om nooit te vergeten. https://player.ntr.nl/index.php?id=BV_101409370 5552.4 3990 2022-11-28T11:43:54+00:00 yes no film Film in de klas doof https://schooltv.nl/video-item/film-in-de-klas-obada 2025-03-26T08:03:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40972.w613.r16-9.b76d5e5.webp Obada | Film in de klas De uit Syrië gevluchte Obada (21) is YouTuber en heeft miljoenen fans in het Midden-Oosten, maar in Nederland vindt hij weinig aansluiting. Portret van een worstelende jongen. Obada is met zijn twee miljoen abonnees één van de grootste YouTubers in Nederland. Vanuit zijn oer-Hollandse dorp neemt hij komische Arabische sketches op. In Nederland kent niemand hem, hij spreekt de taal nauwelijks en zijn vader vindt zijn YouTube-carrière maar niks. De jonge Obada zoekt in gevecht met zijn omgeving, zijn familie, maar vooral zichzelf, zijn weg in de wereld. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1322556 2686.152 2781 2021-02-24T08:00:00+00:00 yes no film Film in de klas vluchteling https://schooltv.nl/video-item/film-in-de-klas-donna 2024-04-24T12:48:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40973.w613.r16-9.85476a3.webp Donna | Film in de klas Donna is een korte fragmentarische coming of age-fictiefilm over een dertienjarig meisje dat zich staande probeert te houden binnen een onveilige thuissituatie, een vriendengroep en een conventionele schoolomgeving. Identiteit ontwikkelt zich in relatie tot iemands omgeving, maar wat gebeurt er als de verschillende omgevingen waartoe je je verhoudt steeds minder houvast en overkoepelende normen en waarden delen? Donna draagt een masker, waarachter zij zich verschuilt om maar niet toe te geven aan de onmacht die zij in relatie tot anderen ervaart. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NPO_16685633 873.408 1479 2021-11-05T11:00:00+00:00 yes no film Film in de klas https://schooltv.nl/video-item/film-in-de-klas-storm-om-mij-heen 2024-06-20T09:03:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40975.w613.r16-9.8442645.webp Storm om mij heen | Film in de klas Het persoonlijke verhaal van de negentienjarige hiphopartiest Stien den Hollander, S10, die in de mallemolen van de GGZ verstrikt raakte, maar daar sterker uitkwam en nu anderen wil helpen door middel van haar muziek. Ze hoort stemmen in haar hoofd, zat een halfjaar in een psychiatrische instelling en probeerde meerdere malen zelfmoord te plegen. Het gaat veel beter met haar, maar ze zal voor de rest van haar leven met deze zaken moeten dealen. Om dit te verwerken maakt ze hiphop onder de naam S10. De mini-albums 'Antipsychotica' en Lithium' leveren haar veel aandacht en succes op. Maar wil ze eigenlijk wel dat al die ogen op haar zijn gericht? Kan ze die steeds hoger wordende druk wel aan? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1316531 2116.776 1665 2020-01-28T15:48:58+00:00 yes no film Film in de klas psychische stoornis https://schooltv.nl/video-item/film-in-de-klas-liever-kroes 2024-01-16T11:12:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40976.w613.r16-9.7c8c9d1.webp Liever Kroes | Film in de klas De Kaapverdiaans-Nederlandse Nelly dos Reis (35) onderzoekt waar de afkeer van haar kroeshaar vandaan komt. Op haar zesde wilde ze lang, blond haar. Op Nelly's tiende begon haar moeder met het ontkroezen van Nelly's haar. 25 jaar later ondergaat Nelly de transitie naar haar natuurlijke haar. Welke invloed heeft de witte, westerse samenleving op haar schoonheidsideaal gehad? Hoe kijkt haar eigen familie en gemeenschap hiernaar? En kan ze zich ontdoen van haar diepgewortelde onzekerheden? Een persoonlijk en emotioneel portret van een jonge, zwarte vrouw op zoek naar zelfacceptatie. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1332194 1685.614 643 2021-11-18T16:57:59+00:00 yes no film Film in de klas https://schooltv.nl/video-item/film-in-de-klas-jongens 2024-01-16T15:09:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40977.w613.r16-9.f58a0a7.webp Jongens | Film in de klas Jongens vertelt over Sieger, een sportieve, wat gesloten 15-jarige jongen die samenwoont met zijn oudere broer Eddy en zijn vader Theo. Tijdens de atletiektrainingen ontmoet Sieger Marc, zijn nieuwe teamgenoot. In een zomerse film waarin nieuwe liefdes opbloeien probeert ook Sieger de liefde te ontdekken. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1344780 4647.693 3530 2022-10-10T13:13:17+00:00 yes no film Film in de klas homoseksualiteit https://schooltv.nl/video-item/film-in-de-klas-dagen-van-gras-1 2024-01-16T11:08:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40978.w613.r16-9.4c3d11c.webp Dagen van gras | Film in de klas Als de geïsoleerde tiener Ben vriendschap sluit met de charismatische Tom, is dit het startschot van een lange zomer vol muziek, drank en drugs . https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1195249 3300 3920 2011-12-02T00:57:50+00:00 yes no film Film in de klas https://schooltv.nl/video-item/film-in-de-klas-ongeschreven-regels-coming-in 2024-01-16T11:08:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40979.w613.r16-9.00e2995.webp Ongeschreven regels - coming in | Film in de klas Regisseur Esmée van Loon bevraagt queer mensen over de ongeschreven regels rondom de coming-out. Wie heeft besloten dat uit de kast komen een overgangsritueel is voor niet-heteroseksuele mensen, maar onnodig is voor hetero's? In deze documentaire gaat ze op zoek naar antwoord op de vraag voor wie we eigenlijk uit de kast komen. Doe je dat voor jezelf of voor de mensen om je heen? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1339479 849.376 2593 2022-09-02T12:57:19+00:00 yes no film Film in de klas homoseksualiteit https://schooltv.nl/video-item/wat-is-slavernij-600000-tot-slaaf-gemaakte-mensen-worden-verscheept 2024-07-09T08:48:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40980.w613.r16-9.f321e79.webp Wat is slavernij? | 600.000 tot slaaf gemaakte mensen worden verscheept De slavernij begint in de zeventiende eeuw. Het is een tijd waarin landen in Europa de rest van de wereld steeds meer gaan ontdekken. En waar ze komen, nemen ze de boel over en worden er de baas. Koloniën, zo noemen ze die ingepikte landen. Nederlanders doen dat eerst in het oosten, bij wat nu Indonesië heet. Daar laten ze mensen die er leven als slaaf voor hen werken. In havens, op het land, in mijnen of gewoon in huis. Nederlanders gaan ook naar het Westen. In Noord en Zuid-Amerika wordt land ingenomen. Daar willen ze plantages maken, grote stukken land waarop onder andere katoen, suiker en koffie verbouwd kon worden. Allemaal spullen die ze voor veel geld kunnen verkopen in Europa. Maar ze hebben mensen nodig om dat zware werk te doen. Die vinden ze in West-Afrika. Portugezen en Spanjaarden zijn er al en de Nederlanders gaan er ook naartoe. Ze veroveren er onder meer deze plek in Ghana, Fort Elmina. Vooral vanuit dit fort worden heel veel Afrikaanse mannen, vrouwen en kinderen verhandeld. Ze zijn gevangen genomen en tot slaaf gemaakt. Ze zijn handelswaar voor de Nederlanders. Ze moeten mee om op de plantages te gaan werken. In schepen worden ze vastgeketend en zitten ze in een donkere ruimte op elkaar gepakt met weinig eten en drinken. De overtocht duurt maanden en veel van hen worden ziek. Eén op de acht mensen aan boord overleeft de reis niet. Tijdens de slavernij zijn er op die manier 600.000 tot slaaf gemaakte mensen uit Afrika naar de andere kant van de oceaan verscheept door de Nederlanders. Een groot deel van hen naar Suriname. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20077393 110.634 5692 2023-09-13T12:29:00+00:00 yes no slavernij kolonie Indonesië Suriname https://schooltv.nl/video-item/verzet-tijdens-de-slavernij-tot-slaaf-gemaakten-verzette-zich-tegen-de-slavernij 2024-06-20T12:14:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40981.w613.r16-9.b44c7b2.webp Verzet tijdens de slavernij | Tot slaaf gemaakten verzetten zich tegen de slavernij Er zijn zware straffen voor tot slaaf gemaakte mensen die in opstand komen, maar toch is er altijd verzet geweest tegen de slavernij. Klein verzet, zoals dat sommigen tot slaaf gemaakten expres het eten van hun meester heel zout maken of dat ze stiekem geld of goederen meenemen om die weer te kunnen verkopen, maar ook groot verzet. Sommige tot slaaf gemaakten lukte het om weg te komen van de plantages. In Suriname vluchtten zij diep de jungle in. Daar overleefden ze samen en vormden ze groepen. En soms besloten ze met hun groep plantages aan te vallen om anderen tot slaaf gemaakten te bevrijden. Nog steeds leven mensen in het regenwoud van Suriname die afstammen van deze groepen. Zij worden de Marrons genoemd. Zij hebben hun eigen taal en cultuur. Ook op andere plekken vechten mensen voor hun vrijheid. Op Curaçao organiseerde de tot slaaf gemaakte man Tula een grote opstand tegen de onderdrukkers en op Aruba komt de tot slaaf gemaakte vrouw Virginia Dementricia in opstand tegen haar eigenaar. En zo zijn er nog veel meer mensen die zich verzetten. Het Nederlandse leger in de koloniën treedt keihard op tegen de opstanden. Ze doen er alles aan om te voorkomen dat tot slaaf gemaakten vrij komen. Want Nederland verdient heel veel geld dankzij de slavernij en dat geld willen ze niet kwijt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20077397 88.021 1904 2023-09-13T12:52:17+00:00 yes no slavernij Suriname kolonie plantage Curaçao Aruba https://schooltv.nl/video-item/afschaffing-van-de-slavernij-na-200-jaar-komt-er-een-einde-aan-de-slavernij 2024-01-09T15:01:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40982.w613.r16-9.0b74775.webp Afschaffing van de slavernij | Na 200 jaar komt er een einde aan de slavernij 200 jaar lang hebben Nederlanders meegedaan aan de slavernij. 200 jaar lang hebben ze mensen gevangen genomen, verhandeld en gedwongen om te werken. Maar op een gegeven moment is het dus gestopt. Tot slaaf gemaakten moesten worden vrijgemaakt. Ook hier in Suriname. De afschaffing van de slavernij komt er, door het verzet en omdat in veel landen steeds meer kritiek klinkt. Kritiek van mensen die vinden dat je zo niet met andere mensen mag omgaan. Dat de ene mens niet het eigendom kan zijn van een ander mens. Landen om Nederland heen beginnen met het afschaffen van de slavernij. Nederland wil eerst niet meedoen, maar uiteindelijk als één van de laatste landen in Europa schaft ook Nederland de slavernij af. In 1863 gebeurt dat, maar voor de tot slaaf gemaakten duurt het nog tien jaar tot 1873 voor ze echt vrij waren, want zij moeten gedwongen nog tien jaar doorwerken. Hun eigenaren, de slavenhouders, hebben er afspraken over gemaakt met de Nederlandse regering. De slavenhouders klaagden dat ze nu geen geld meer konden verdienen, dat ze andere mensen moesten vinden om het werk te doen. En als goedmaker krijgen de slavenhouders omgerekend naar nu zo'n € 3.000 per tot slaaf gemaakte. Die mensen zelf krijgen niets. Zij moesten maar zien hoe ze zonder geld, opleiding of werk aan een nieuw leven beginnen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20077399 98.709 2440 2023-09-13T13:08:46+00:00 yes no slavernij Suriname plantage kolonie https://schooltv.nl/video-item/boek-in-beeld-in-het-vervloekte-hart-van-rima-orie 2025-07-01T08:37:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40983.w613.r16-9.c991a8e.webp In het vervloekte hart van Rima Orie | Boek in beeld In het vervloekte hart van Rima Orie. De familie van Priya, de heldin van dit verhaal, woont in Awaran. De meeste mensen zijn naar dit land gekomen op zoek naar een beter leven. Maar ze moesten op plantages werken voor de kolonisten. Priya en haar zus Ishani worden uitverkoren om naar het legerkamp Kuwatta te gaan. Ishani omdat ze goed kan leren, Priya omdat ze een bloedkind is, een kind dat is geboren tijdens de bloedmaan. Bloedkinderen worden in het dorp als monsters beschouwd, omdat ze met hun magische kracht anderen schade kunnen berokkenen. Maar in Kuwatta wordt Priya juist getraind om haar krachten te gebruiken in de strijd tegen de kolonisten. In het kamp komt Priya al snel oog in oog met een rabido, een zombie. Ze probeerde niet in zijn glazige ogen te kijken. Ze rolde verder, kwam in een gehurkte positie schuin naast hem terecht en trapte tegen een knieschijf aan. Hij viel met een langgerekte schreeuw om. Het monster probeerde overeind te komen, maar ze trok hem naar achter, sloeg haar elleboog tegen zijn luchtpijp en hij stortte op de grond. Hij hapte naar adem, gorgelde, meer bloed droop uit zijn mond, die hij wijd opende. Priya bracht haar mes naar achteren en ramde het in één vloeiende beweging in de borstkas van het monster. In het vervloekte hart is een meeslepende fantasyroman over oermonsters, wraakgeesten en bloedkinderen, maar ook over slavernij, oorlog en geweld én over Priya’s persoonlijke strijd tegen het kwade, dat zich schuilhoudt in het vervloekte hart van Kuwatta zelf. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20077616 108.309 912 2023-09-15T22:00:00+00:00 yes no literatuur boek https://schooltv.nl/item/maria-van-bourgondie 2025-03-11T13:52:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/10000/images/10746.w613.r16-9.6ece2d4.jpg Wat weet jij over Maria van Bourgondië? | Quiz over de hertogin van Bourgondië Wist je dat hertogin Maria van Bourgondië ervoor heeft gezorgd dat de Nederlandse gewesten deel werden van een groot wereldrijk? Test je kennis over de hertogin in deze quiz! https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 747 2023-09-15T10:30:00+00:00 yes no Middeleeuwen Frankrijk België Nederland canon https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wat-zijn-antioxidanten 2024-04-25T08:53:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43623.w613.r16-9.ac2bdc6.webp Wat zijn antioxidanten? | Clipphanger Voor de mens is zuurstof van levensbelang. Dus zuig het lekker op! Maar zuurstof doet nog iets: het zorgt voor oxidatie, oftewel roest! Door deze oxidatie ontstaan er zogenaamde ‘vrije radicalen’. Deze moleculen doen ook nuttig werk, maar als het er te veel zijn, kunnen ze agressief worden en schade veroorzaken aan huid en bindweefsels. Hoog tijd voor de tegenaanval, die wordt ingezet door antioxidanten! Eropaf! Vrije radicalen bevatten namelijk ‘losse’ elektronen. Elektronen willen altijd een paartje vormen, en daar komen de antioxidanten om de hoek kijken. Zij geven een elektron aan de vrije radicalen. Die worden zo onschadelijk gemaakt. Sommige vrije radicalen worden zelfs helemaal afgebroken door de antioxidanten. Da’s pas radicaal! Er zijn supplementen die veel antioxidanten bevatten. Maar die kun je laten staan. Als je gewoon genoeg vitaminen en mineralen binnenkrijgt, worden antioxidanten vanzelf aangemaakt door je lichaam. Ze zitten ook in een reeks aan voedingsmiddelen als broccoli, banaan of een flinke slok citroensap. Proost! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20078245 87.52 1673 2023-10-18T22:00:00+00:00 yes no oxide molecuul voeding https://schooltv.nl/video-item/waarom-is-het-planetarium-van-eise-eisinga-werelderfgoed-ons-zonnestelsel-in-het-klein 2025-09-12T12:04:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40984.w613.r16-9.a3078f6.webp Waarom is het planetarium van Eise Eisinga werelderfgoed? | Ons zonnestelsel in het klein Wauw! Wow! Oh wow! Heel indrukwekkend. Bijna 250 jaar geleden bouwde Eise Eisinga hier een bewegend schaalmodel van ons zonnestelsel en dat staat nu op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. En waarom is dat nou zo bijzonder? Dat ga ik je laten zien. Wauw! In wezen zien we hier een schaalmodel van het zonnestelsel. Op het plafond. Op het plafond gemaakt. 1000 miljard keer verkleind, toont Eisinga hier het toen bekende zonnestelsel. Van Mercurius tot en met Saturnus maken ze volgens de werkelijke snelheid hier hun omlopen. Want je ziet niks bewegen. Maar het beweegt wel. Hoe werkt dit nou precies? Want het draait dus allemaal heel langzaam, maar... Hier boven op zolder bevindt zich een bijna onvoorstelbaar raderwerk van tientallen houten wielen. Boven het plafond? Sommige zo groot als deze kamer. Ook allerlei assen en roosters en schijven. Mooi hoor. Hier zie je dus eigenlijk het raderwerk van het zonnestelsel. Al die tandwielen die dat plafond hieronder in beweging zetten. Wat een vakmanschap, zeg! En die Eisinga heeft het zo berekend en gemaakt dat werkelijk alles onderling verbonden is, waardoor het allemaal tegelijkertijd vanuit één centraal punt kan worden aangedreven. En je hoort het op de achtergrond. En dit is helemaal mooi. Hier is die slinger te zien. Die gaat tachtig keer per minuut heen en weer. Heel klein dingetje eigenlijk maar. En die drijft alles aan. En wat ik zo fascinerend vind: je ziet dus, behalve die slinger dan, die ziet niks bewegen, want alles gaat even traag als de echte planeten. Nou zeg je, het is 242 jaar oud. Klopt het dan nog wel precies? Als wij 242 jaar niets zouden doen, dan zou het niet kloppen. Maar Eise heeft een handleiding geschreven, een instructieboek voor zijn kinderen en daarin staat da wet elke tien à vijftien jaar een aantal bijstellingen moeten doen. En hij wist eigenlijk wel al dit kan nog honderden jaren mee. Juist. Wauw. Het is een soort houten computer eigenlijk. In wezen wel, ja. Ja. Dat is hem, Eise Eisinga. In 1774, toen was er paniek in Friesland, want er was een samenstand van planeten op handen waar je in het voorjaar aan de ochtendhemel een aantal planeten en de maan dicht bij elkaar aan de hemel zou kunnen zien staan. Dat was al voorspeld. En er was een of andere dominee ergens in Friesland die had gezegd: Ja, dat betekent dus het einde der wereld, want dan wordt de aarde uit zijn baan gestoten. En Eisinga die dacht ja, dat is natuurlijk flauwekul. En toen kreeg ie dat idee om dat planetarium te bouwen. Een gigantisch project, want hij heeft er zeven jaar aan gewerkt en toen kon hij iedereen laten zien: er is niks te vrezen van die bewegingen van de planeten. Hier kun je exact zien hoe ze om de zon draaien en hoe wij dat vanaf de aarde kunnen waarnemen. Goed gedaan, jongen. Nou, weet ik toevallig, in 1781 werd de planeet Uranus ontdekt. Ja. Wat moet dat een klap geweest zijn voor Eisinga. Ja, ook dat. Ja, want dit zijn allemaal blote-oogplaneten, oftewel de eerste mensen op de op de wereld bij wijze van spreken konden deze planeten al zien. Ja, ja, hij maakt in de achttiende eeuw het het meest uitgebreide model ooit gemaakt. Hij werkte zeven jaar keihard. Hij is nog niet gaan zitten om ervan te genieten en op dat moment wordt een nieuwe planeet ontdekt. Dat is nou sterrenkunde, dat is wetenschap. Terwijl we hier praten, worden er ook planeten ontdekt. Alleen niet meer in ons eigen zonnestelsel, maar bij andere sterren. Het gaat door. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20078458 240.36 3457 2023-09-20T19:00:00+00:00 yes no planeet zonnestelsel werelderfgoed https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-afrodance 2024-01-04T13:11:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40985.w613.r16-9.622b2be.webp Het Klokhuis | Afrodance In populaire dansjes op social media en in videoclips zie je veel bewegingen die hun oorsprong vinden in Afrikaanse landen. Afrodance is de verzamelnaam voor verschillende dansstijlen die bedacht zijn in landen als Ghana, Zuid-Afrika en Angola. Tirsa neemt een les bij Petit Afro in Rotterdam en leert van Precious Alvares waar de dansstijlen vandaan komen. Ook de oom van Varkentje Rund waagt zich aan Afrodance. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1337456 896.2 2608 2023-07-17T11:09:12+00:00 yes no dansen Afrika social media https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-koos-buster-maakt 2024-01-16T15:43:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40986.w613.r16-9.07473ad.webp Het Klokhuis | Koos Buster maakt Koos Buster is keramiek-kunstenaar. Hij maakt hele gewone dagelijkse dingen van klei, zoals een brandmelder, een stopcontact, een schoonmaakkarretje, en zelfs een auto. Dingen waar je normaal gesproken vaak voorbij loopt. Door ze te maken van keramiek, zet Koos Buster ze in het zonnetje. Zo wil hij de wereld een beetje vrolijker maken. Pascal bezoekt zijn atelier. Pien en Lobbert ontmoeten een kleikunstenaar die hun kasteel nabouwt. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1337438 903.13 1456 2023-07-14T13:22:24+00:00 yes no keramiek kunstenaar https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-schaken 2024-01-04T13:11:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40987.w613.r16-9.24e9245.webp Het Klokhuis | Schaken Een lekker potje schaken. Dat lijkt fysiek niet zo zwaar, maar je brein draait op volle toeren. Deze denksport kan zo maar uren duren. Schaken is over heel de wereld populair. Serah zoekt uit hoe dit spelletje precies in elkaar steekt. De schaakstukken van Barry Snotter hebben commentaar op zijn tactiek. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1337461 909.444 1665 2023-07-14T13:22:59+00:00 yes no hersenen sport https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-beachvolleybal 2024-01-04T13:11:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40988.w613.r16-9.1577c22.webp Het Klokhuis | Beachvolleybal Serah duikt in de wereld van beachvolleybal. Van Olympische beachvolleyballers Katja Stam en Raïsa Schoon leert ze hoe je een block zet, je tegenstanders laat zandhappen en er met de winst vandoor gaat. Klokko presenteert een set om met beachvolleybal vals te spelen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1337431 907 880 2023-07-14T13:28:19+00:00 yes no sport balsport https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-druiven-1 2024-01-16T08:54:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40989.w613.r16-9.259d630.webp Het Klokhuis | Druiven In Nederland is het eigenlijk te koud en te winderig om grote sappige druiven te laten groeien. Toch lukt het met wat slimme trucs. Serah gaat naar druiventelers in het Westland en leert alles over uitdunnen, dieven en krenten. Dos Hermanos rapt over de veelzijdigheid van druiven. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1337428 931.76 1131 2023-07-14T13:28:58+00:00 yes no druif fruit landbouw https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-straling-in-het-ziekenhuis-1 2024-01-04T13:11:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40344.w613.r16-9.84d29e7.webp Het Klokhuis | Straling in het ziekenhuis We kennen radioactieve stoffen vooral als iets dat heel gevaarlijk is. Maar wat is radioactieve straling eigenlijk? Op de afdeling nucleaire geneeskunde in het ziekenhuis ontdekt Janouk hoe straling wordt ingezet om kanker mee te bestrijden. Drie uitvinders voelen zich ontzettend schuldig over hun uitvinding. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1337412 901.16 2289 2022-12-19T11:31:30+00:00 yes no ziekenhuis straling kanker https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-suikerbiet 2024-01-16T08:52:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40991.w613.r16-9.bc8bec8.webp Het Klokhuis | Suikerbiet De suikerbiet is een wortelgewas dat speciaal wordt geteeld om suiker van te maken. Het is een plant die ook wel beetwortel wordt genoemd. Maar hoe krijg je van een stuk biet zulke mooie kleine korreltjes of vloeibare suiker? Eva kijkt mee bij de grootste suikerfabriek in Nederland. En ome Koos krijgt een enthousiaste bieten-tiktokker op bezoek. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1337469 923.64 4475 2023-07-17T11:08:29+00:00 yes no suiker suikerbiet landbouw https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-metro 2024-01-04T13:11:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40993.w613.r16-9.8795e33.webp Het Klokhuis | Metro In veel grote steden is er een wereld onder de grond gebouwd: het metronetwerk. Pascal rijdt mee met metrobestuurder Sharifa en komt terecht in de metrowerkplaats waar hij leert hoe een metro in elkaar zit. Pien en Lobbert hebben merkwaardige ontmoetingen in de metro. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1337463 888.688 2883 2023-09-27T17:15:00+00:00 yes no metro vervoer https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-robotchirurgie 2024-01-16T12:06:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40994.w613.r16-9.215fa98.webp Het Klokhuis | Robotchirurgie 500 jaar geleden was er nog niet alle medische kennis van nu. Wist de dokter niet waarom je ziek was, dan werd je gewoon opengesneden om even te kijken. Nu gebeuren sommige operaties zelfs met hulp van een robot. Serah neemt een kijkje en ze mag het zelfs proberen. De Boze man wil niet geopereerd worden door een robot. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1337424 899.521 1821 2023-07-21T12:39:41+00:00 yes no robot chirurgie ziekenhuis wetenschap https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-schoonmaker 2024-01-04T13:11:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40995.w613.r16-9.41d847a.webp Het Klokhuis | Schoonmaker Je eigen viezigheid maak je natuurlijk meteen schoon. Maar heb je er weleens over nagedacht hoe het kan dat je school iedere ochtend weer schoon is? Pascal neemt een kijkje in de wereld van de schoonmaker. Hij ziet hoeveel mensen nodig zijn om een heel voetbalstadion schoon te maken. Varkentje Rund maakt schoon op een feest van de vader van Greetje. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1337436 901.16 1630 2023-09-29T17:15:00+00:00 yes no schoonmaken beroep https://schooltv.nl/video-item/tegenlicht-in-de-klas-de-zon-is-van-iedereen 2024-04-05T12:24:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40996.w613.r16-9.86bf33f.webp Tegenlicht in de klas | Kunnen zonnepanelen ook mooi zijn? Zonne-energie kan dé oplossing zijn voor groene energie in de toekomst. Nu is het tijd om een volgende stap te doen in de zonne-revolutie. Marjan van Aubel is ontwerper en zij vraagt zich af waarom zonnepanelen altijd rechthoekig en zwart of donkerblauw zijn. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20078951 423.509 2030-09-24T22:00:00+00:00 525 2023-09-25T07:51:28+00:00 yes no zonne-energie zon energiebron https://schooltv.nl/video-item/tegenlicht-in-de-klas-de-mens-en-ai 2024-01-04T13:11:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40997.w613.r16-9.b2cb30b.webp Tegenlicht in de klas | De mens en AI AI -Artificial Intelligence of kunstmatige intelligentie is iedere dag wel in het nieuws. Deze nieuwe technologie biedt oneindige mogelijkheden, maar wat is er nodig om het draaiende te houden? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20078952 584.234 2030-09-24T22:00:00+00:00 984 2023-09-25T07:54:59+00:00 yes no artificial intelligence https://schooltv.nl/video-item/tegenlicht-in-de-klas-intelligent-gedrag-van-dieren 2024-01-10T14:24:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40998.w613.r16-9.80f3231.webp Tegenlicht in de klas | Intelligent gedrag van dieren Mensen zijn slimmer dan dieren. Tenminste, dat is het beeld dat veel mensen hebben van dieren. Onderzoekers zijn erachter gekomen dat dieren meer kunnen dan we denken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20078971 571.157 2030-09-24T22:00:00+00:00 1852 2023-09-25T09:16:17+00:00 yes no intelligentie dier https://schooltv.nl/video-item/tegenlicht-in-de-klas-migratie-als-oplossing 2024-01-16T14:08:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40999.w613.r16-9.e98a397.webp Tegenlicht in de klas | Migratie als oplossing Migranten zijn meestal negatief in het nieuws. Maar migratie biedt ook kansen en kan oplossingen bieden voor werkgelegenheid in Europa. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20078972 573.397 2030-09-24T22:00:00+00:00 2154 2023-09-25T09:17:13+00:00 yes no werk migratie arbeidsmarkt https://schooltv.nl/video-item/frida-kahlo-als-inspiratie-breakdancen-met-dezelfde-boodschap-als-frida-kahlo 2024-01-04T13:11:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/41000/images/41000.w613.r16-9.57a71d0.webp Frida Kahlo als inspiratie | Breakdancen met dezelfde boodschap als Frida Kahlo Frida Kahlo is een voorbeeld voor velen. Zo ook voor breakdancer Redo. Redo is geboren met een aantal lichamelijke beperkingen, maar die hebben hem nooit tegengehouden. Hij danste voor miljoenen mensen, onder andere op het Eurovisie Songfestival. Hee, Redo! Janouk, welkom. Goed je te ontmoeten. Ja, wat tof dat je er bent. Mooie plek man. Vet hè. Ja. Jij hebt een heel mooi verhaal en een goeie boodschap. Vertel eens? Ja, mijn boodschap is no excuses, no limits. En dat betekent dat alles in het leven mogelijk is. Zolang je voor jezelf maar geen excuus creëert. Dus het moment waarop je zegt dat je iets niet kan, dan ga je jezelf eigenlijk beperken. Dus voordat je dat zegt, probeer het eerst en probeer het op je eigen manier. En dat is eigenlijk met Frida ook zo. Zij had zo veel uitdagingen, maar zij vond juist door te gaan schilderen, vond ze eigenlijk een soort van uitweg in haar pijn. En voor mij, ik had vroeger best wel veel moeite om over straat te lopen, dan keken er mensen naar me, of naar me wijzen, of achter m’n rug om over me fluisteren. Het was best wel lastig om te accepteren om ook anders te zijn. Dus ik ging heel erg op zoek naar iets wat bij mij het beste paste. En ik kwam in aanraking met breakdance toen ik veertien jaar was en dat gaf mij zoveel vrijheid en dat gaf me echt het gevoel dat ik eigenlijk alles aankon. Dus ga vooral lekker op zoek naar iets wat bij jou het beste past en waar je gelukkig van wordt en waar je jezelf helemaal in kan uiten, dat is zo belangrijk om daarnaar op zoek te gaan. Ik denk juist dat anders zijn een kracht is. En anders zijn is een superpower. En in plaats van dat je altijd bezig bent met ik wil zijn als hij of zij of noem maar op, dan is het juist goed om trots te zijn op wie je bent. Dat heb ik geleerd. En juist door mezelf te uiten in iets wat ik belangrijk vind, dat is dan dans. En bij Frida zag je dat in haar kunst. En ja, zij heeft nu een museum. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20079016 139.52 432 2023-09-25T10:16:18+00:00 yes no breakdance beperking https://schooltv.nl/video-item/de-kunst-van-frida-kahlo-zelf-een-groot-kunstwerk 2024-01-10T10:53:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/41000/images/41001.w613.r16-9.b92df9e.webp De kunst van Frida Kahlo | Zelf één groot kunstwerk Frida Kahlo moet zo’n dertig keer in haar leven geopereerd worden. Uiteindelijk kan ze weer lopen, maar ze blijft lichamelijk beperkt. Ze heeft altijd pijn en draagt korsetten want die moeten ervoor zorgen dat haar botten weer aan elkaar groeien. En toch houdt het haar niet tegen om kunst te maken. Ze beschildert zelfs haar eigen korsetten. Het is eigenlijk net als dat je je arm in het gips hebt en daar dan iets op tekent. Maar dan Frida Kahlo-stijl. In haar werk toont ze haar lichamelijke strijd. Tranen over de wangen, een lichaam dat afbrokkelt, maar toch met een hele krachtige blik. Haar pijn wordt een kunstwerk. Je kan dit schilderij vergelijken met Vincent van Goghs Zelfportret met verbonden oor. Ook Van Gogh worstelde met zijn gezondheid en laat dat net als Frida zien in een schilderij. ‘Voeten, waarom wil ik ze, als ik vleugels heb om te vliegen?’ Eigenlijk is Frida zelf een groot kunstwerk. Bijvoorbeeld haar doorlopende wenkbrauwen. Die tekent ze ook zelf extra bij. En dat wordt toch vaak gezien als iets lelijks of iets aparts. In ieder geval niet iets voor een vrouw. Maar Frida heeft daar echt totaal geen boodschap aan en ze maakt het zelfs haar handelsmerk. Ze zet zich af tegen hoe anderen vinden dat je eruit moet zien. En dat geldt ook voor haar kleding. Terwijl veel mensen in die tijd in moderne outfits rondlopen draagt Frida vooral kleurrijke Mexicaanse jurken. Jurken uit gebieden waar vrouwen de baas zijn. Frida is een zelfverzekerde, sterke vrouw. En dat laat ze ook zien. En daarin is ze voor heel veel vrouwen over de hele wereld vandaag nog steeds een groot voorbeeld. Ook voor mij. Naast de jurken draagt ze af en toe ook een mannenpak. Dat vinden we nu heel normaal, maar dat was het in 1924 echt niet. Ook heeft ze relaties met mannen en vrouwen. Ze past niet in een hokje. Maar ja, dat wil ze ook helemaal niet. Frida leidt een avontuurlijk leven. Samen met haar grote liefde Diego Rivera maakt ze veel reizen en naast haar zelfportretten maakt ze ook nog tientallen stillevens en andere werken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20079017 187.946 1150 2023-09-25T11:01:38+00:00 yes no kunstenaar feminisme https://schooltv.nl/video-item/wie-is-frida-kahlo-mexicaanse-kunstenares-herkenbaar-aan-haar-doorlopende-wenkbrauwen 2024-01-16T16:28:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/41000/images/41002.w613.r16-9.6e01bcc.webp Wie was Frida Kahlo? | Mexicaanse kunstenares bekend van haar doorlopende wenkbrauwen Doorlopende wenkbrauwen, kleding in felle kleuren een bloemenkroon op haar hoofd en een aapje op haar schouder. Dan heb ik het over Frida Kahlo een van de bekendste kunstenaars ter wereld. Hoewel Frida bijna zeventig jaar geleden overleden is wordt ze met de dag beroemder. Ook hier in Assen is ze terug te vinden. Niet alleen in de stad, maar ook in het museum. Frida schildert tijdens haar leven 55 zelfportretten. Eigenlijk was ze gewoon een echte selfie queen. Ze schildert vaak met vrolijke kleuren maar lang niet altijd over vrolijke onderwerpen. Frida schildert haar eigen werkelijkheid. Frida wordt geboren in 1907 in Mexico, een land in Midden-Amerika. Dit zijn haar ouders. Haar moeder is Mexicaans en haar vader is Duits en haar vader is fotograaf, dus ze leert al op hele jonge leeftijd poseren. Ze had als klein meisje vast niet durven dromen dat haar gezicht en haar werk later over de hele wereld tentoongesteld zouden worden. En niet alleen in musea trouwens, maar ook op kopjes, sokken, poppen, tassen, sleutelhangers en ga zo maar door. Als Frida achttien is, slaat het noodlot toe. Een tram rijdt de bus aan waarin ze zit. Ze breekt van alles en een ijzeren staaf doorboort haar lichaam. Ze ligt maandenlang op bed en artsen denken zelfs dat ze nooit meer kan lopen. Frida’s ouders moedigen haar aan om te gaan schilderen en ze laten een speciale schildersezel voor haar maken met een spiegel boven haar bed zodat ze goed kan zien wat ze doet. Dan komt ze erachter dat schilderen haar grote passie is. Haar favoriete onderwerp: Frida. Ze gaat zichzelf bestuderen en zichzelf schilderen. Op die manier geeft ze een kijkje in haar ziel en haar schilderijen zijn eigenlijk een soort van dagboek. ‘Ik ben niet ziek, ik ben gebroken. Maar ik ben blij dat ik leef zolang ik kan schilderen.’ Frida Kahlo overlijdt in 1954 op 47-jarige leeftijd. Pas na haar dood wordt ze beroemd en geliefd over de hele wereld. En zo leeft haar kunst en haar gedachtegoed voort. Alles verandert. Alles beweegt. Alles draait. Alles vliegt en verdwijnt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20079024 179.029 6688 2023-09-25T11:10:05+00:00 yes no kunstenaar feminisme https://schooltv.nl/item/wat-is-een-drag-queen 2024-07-03T11:05:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43072.w613.r16-9.045c8ea.jpg Wat is een drag queen? | Story over het ontstaan van drag Prachtige kostuums, uitbundige make-up en een paar nepborsten: drag queens halen alles uit de kast om een vrouwelijke versie van zichzelf te worden. Maar waar komt drag eigenlijk vandaan? Klik op de afbeelding om de story op NPO Kennis te lezen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 225 yes no gender seksualiteit https://schooltv.nl/item/hoe-ontstaat-onweer 2024-07-03T11:05:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43064.w613.r16-9.b41e74f.jpg Hoe ontstaat onweer? | Story over donder en bliksem Bliksem is een spectaculair weersverschijnsel, en gaat vaak gepaard met donder. Onweer ontstaat wanneer stijgende warme lucht en dalende koude lucht met hoge snelheid langs elkaar heen waaien. Er ontstaat wrijving, waardoor de wolk elektrisch geladen wordt. En dan: BAM! Lees meer over onweer op NPO Kennis. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 576 2023-09-26T06:46:00+00:00 yes no onweer weer https://schooltv.nl/item/hoe-is-de-formule-1-ontstaan 2024-07-03T11:05:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43062.w613.r16-9.3f1d6f7.jpg Hoe is de Formule 1 ontstaan? | Story over de geschiedenis van het racen In 1950 gaan de allereerste Formule 1 races van start. Maar voor de oorsprong van de autoraces moeten we verder terug in de tijd, namelijk naar het jaar 1894. Meer weten? Klik op de afbeelding om de hele story van NPO Kennis te lezen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 247 2023-09-27T06:51:00+00:00 yes no auto sport https://schooltv.nl/item/wat-is-kweekvlees 2024-07-03T11:05:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43077.w613.r16-9.f538556.jpg Wat is kweekvlees? | Story over vlees uit het lab Kweekvlees is geen nepvlees: het is gemaakt van de stamcellen van levende dieren. Ze hoeven er alleen niet voor geslacht te worden. Meer weten over kweekvlees? Lees de hele story op NPO Kennis. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 467 2023-09-28T06:54:00+00:00 yes no vlees vegetarisch https://schooltv.nl/item/wat-is-het-nut-van-paddenstoelen 2024-07-03T11:05:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43076.w613.r16-9.8adbd65.jpg Wat is het nut van paddenstoelen? | Story over ondergrondse schimmelnetwerken Paddenstoelen zijn niet alleen mooi om te zien en lekker om te eten - sommige dan - ze hebben ook een belangrijke functie in de natuur. De schimmeldraden van paddenstoelen ruimen allerlei natuurlijk afval op. Weten wat paddenstoelen nog meer voor nuttigs doen? Lees de hele story op NPO Kennis. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 911 2023-09-29T07:00:00+00:00 yes no schimmel paddenstoel herfst bos https://schooltv.nl/video-item/wie-zijn-de-gastarbeiders-mensen-uit-andere-landen-die-in-nederland-kwamen-werken 2024-01-04T13:11:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/41000/images/41003.w613.r16-9.25a8869.webp Wie zijn de gastarbeiders? | Mensen uit andere landen die in Nederland kwamen werken 'Waar kom je vandaan?'. Dat is een van de vragen die mij het meest gesteld wordt. En dan zeg ik altijd: ik kom uit Rotterdam. 'Maar waar kom je echt vandaan?'. O, dat is wat je bedoelt! Daarvoor moet ik terug naar de jaren 60. Toen is mijn familie van Marokko naar Nederland gekomen en ben ik in Rotterdam geboren. Dus ik ben Nederlands. Maar ik ben niet de enige waarvan de familie buiten Nederland is geboren. Hallo kinderen! Hallo! Ik heb een vraag voor jullie. Wie heeft er ouders of opa en oma die niet in Nederland zijn geboren? Een, twee, drie, vier, vijf, zes, zeven, acht. Elisa, waar komen jouw ouders of opa en oma vandaan? Mijn opa en oma komen uit Turkije. Ayden, waar is jouw familie geboren? Mijn vader kwam uit Suriname en dat was het. En jij? Mijn oma komt uit Indonesië. En Dunya, waar is jouw familie geboren? Mijn moeder, opa en oma komen uit Marokko. En weet je ook waarom je familie naar Nederland is gekomen? Mijn opa om te werken, als gastarbeider. Na de Tweede Wereldoorlog, begin jaren 60 ging het heel goed met de Nederlandse economie. Er was heel veel werk, maar er waren te weinig mensen. Dus ging Nederland op zoek naar mensen in andere landen. Bijvoorbeeld in Italië, Spanje, Griekenland, Joegoslavië, Turkije en Marokko. Daar waren mensen met geen of slecht betaald werk en het was de bedoeling dat ze hier zouden komen werken en terug zouden gaan. Daarom werden ze gastarbeiders genoemd. Hallo! Hallo. U bent de moeder van Dunya? Ja, dat klopt. En uw vader is als gastarbeider naar Nederland gekomen? Ja, dat klopt. Begin jaren 70 kwam hij naar de steenfabriek in Udenhout als jongeman van 23. Ze hadden mensen nodig en mijn vader wilde graag werken. Dunya's opa is een van de tienduizend gastarbeiders die in de jaren 60 en 70 naar Nederland kwamen. De meerderheid van deze gastarbeiders woonden en werkten in de industrie. Bijvoorbeeld de Rotterdamse haven. En ook in stoffen- en kledingfabrieken in het oosten van het land. Ze deden vaak zwaar werk waar Nederlanders niet altijd zin in hadden. Ze maakten vaak lange dagen en leefden in simpele pensions waar ze vaak met meerdere mensen een kamer moesten delen. Salaam. U bent de opa van Dunya? Ja. Kijk, eindelijk. Waar zijn we nu? We zijn bij de Steenfabriek Udenhout. En hier heeft u gewerkt, hè? Jazeker. Ik moest hier stenen sorteren op deze plek. Was het zwaar? Ja, we moesten heel zwaar en hard werken. U heeft grote spierballen gekregen! Jazeker. Een echte baksteen. Dit soort bakstenen maakte je? Ja, deze maakten we. Dit is een goede, zware steen. Ze stonden op om zeven uur ’s ochtends, liepen naar de fabriek, werken, werken, werken, totdat de volgende ploeg aan de slag kon. En dit allemaal om stenen te maken. Stenen die hard nodig waren, want er moesten huizen gebouwd worden. U heeft eigenlijk Nederland opgebouwd, letterlijk. Toen u net in Nederland kwam, hoe was dat voor u? Was het gek om in Nederland te zijn? En hoe had u contact met uw familie in Marokko? Cassette! In die tijd had je geen internet of telefoon. Je had alleen brieven schrijven en cassettebandjes opnemen. Dat was de manier om te communiceren met je familie in Marokko of een ander land. Ja. Het was de bedoeling dat de gastarbeiders tijdelijk zouden blijven. Maar omdat de fabrieksbazen ze niet kwijt wilden, en in het land van herkomst weinig goed betaald werk was, bleven de gastarbeiders in Nederland. Maar ze misten hun familie wel heel erg. In 1974 kwam er een wet waardoor de gastarbeiders hun achtergebleven familie over konden laten komen naar Nederland. Toen bleek dat veel gastarbeiders zouden blijven, dacht de Nederlandse overheid: we moeten iets gaan doen. Zoals taalles geven en betere woningen, zodat ze goed mee kunnen doen in de Nederlandse samenleving. Maar wat betekent goed meedoen? Moesten de gastarbeiders en hun kinderen precies hetzelfde zijn als andere Nederlanders? Of was er ook ruimte voor de eigen taal en cultuur? Hoe was het voor jou om op te groeien als dochter van een gastarbeider? Als kind ben je je er natuurlijk niet van bewust, maar later merk je wel verschil. Want je gaat mee naar doktersafspraken, je leest de brieven voor je ouders. Je merkt wel dat er iets anders is en dat dat soms ook gewoon lastig is. Je leeft een beetje in twee werelden. De wereld thuis: de Marokkaans-islamitische wereld. En de Nederlandse wereld: op school, met je vrienden, buiten. Het is wel schakelen. En voor een kind is dat echt zoeken. En meiden, hoe is dat voor jullie om met meerdere culturen op te groeien? Eigenlijk heel erg leuk. Omdat we vooral heel veel nieuwe dingen aan het leren zijn. En twee talen vind ik ook heel erg leuk om te leren. En drie en vier. Wist jij veel over het leven van je vader als gastarbeider in die tijd? Nee, eigenlijk niet. Ik was twee toen ik naar Nederland kwam. En pas later, toen mijn kinderen opgroeiden, ben ik me daar meer bewust van geworden. Omdat zij ook hun eigen identiteit aan het ontwikkelen zijn. En dat was voor mij aanleiding om hier onderzoek naar te doen. Halima, jij wilde toen meer weten over het leven van je vader en van andere gastarbeiders. Hoe heb je dat toen aangepakt? Ik ben eerst met mijn vader gaan praten en ik heb naar zijn verhalen geluisterd. Maar ik was ook benieuwd naar wat er is opgeslagen in archieven en musea. Wat is er eigenlijk echt bekend over deze generatie? Zoals je hier achter mij ziet, zie je vooral witte mannen. Dus die verhalen zijn jarenlang verzameld. Verhalen van vrouwen en mensen met een migratieachtergrond zul je hier bijna niet vinden. Dus er was bijna niks toen Halima hier kwam. Had je dat verwacht, Halima? Ja, ergens misschien ook wel, maar ik hoopte wel natuurlijk dat er wat te vinden was. Ook in de jaarboeken van de steenfabriek staat maar een klein alineaatje over deze mannen. En eigenlijk waren ze er wel, maar ze waren ook onzichtbaar. En dat zie je ook terug in de archieven. En dus vroeg het Stadsmuseum Tilburg Halima die verhalen te gaan verzamelen om deze geschiedenis vast te leggen. Hallo! Weet u nog toen u voor 't eerst naar Nederland kwam? Ja, in 1978. En waar bent u gaan werken? De staalfabriek. En waarom is dat belangrijk? Het is belangrijk voor de mensen die nu in Nederland leven met een migratieachtergrond. Het versterkt hun eigen identiteit, om te weten waar je vandaan komt. Maar het is ook een gedeelde geschiedenis, die van ons allemaal. En zo voorkom je dat een stuk geschiedenis verloren gaat. Ja. Nou ja, we doen ons best, hè? Zeker. Dit is 'm. Zo. Dit is de verhalenkamer. Uit mijn onderzoek is een tentoonstelling gekomen: 'Ode aan mijn vader, de gastarbeider.' En alle mensen die je hier ziet zijn door mij geïnterviewd. Halima, jij hebt zoveel tijd en energie erin gestoken om deze verhalen allemaal te verzamelen. Wat heb je geleerd over je vader en de gastarbeiders met dit onderzoek? Er is veel te doen geweest over de komst van gastarbeiders naar Nederland. Ze namen hun gebruiken mee, ze namen hun goden mee. Maar wat je ziet, is dat ze een belangrijke bijdrage hebben geleverd aan de Nederlandse economie. Ze hebben zwaar fysiek werk geleverd. En doordat ze hier zijn gebleven, met hun kinderen en kleinkinderen, zijn ze ook het gezicht van de samenleving zoals we die nu kennen. Drie generaties! Yes. Dunya, lachen! Drie, twee, een, tajine! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20079075 572.48 2974 2023-09-25T14:17:58+00:00 yes no gastarbeider immigratie canon https://schooltv.nl/video-item/hoe-wordt-een-pil-gemaakt-actieve-stoffen-en-hulpstoffen-bij-elkaar-in-een-pilletje 2024-01-04T13:11:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/41000/images/41004.w613.r16-9.f81fb57.webp Hoe wordt een pil gemaakt? | Actieve stoffen en hulpstoffen bij elkaar in een pilletje Als je apotheker wilt worden moet je echt van alles leren over geneesmiddelen. En dat kan hier bij de opleiding Farmacie aan de Universiteit van Utrecht. Robbert-Jan. Hallo, Janouk. Hai, jij bent hoogleraar bij de opleiding Farmacie. Waarom is het zo belangrijk om van al die verschillende geneesmiddelen zo veel te weten? Er zijn heel veel verschillende geneesmiddelen. Er zijn wel meer dan 6000 verschillende stoffen die als geneesmiddel gebruikt worden. Zo! En van al die stoffen kun je ook weer verschillende geneesmiddelen maken, zoals een tablet of een drankje. En een farmaciestudent moet wel weten hoe dat soort geneesmiddelen gemaakt worden maar ook hoe je ze moet gebruiken. Je moet ook weten wat die geneesmiddelen doen en wat je lichaam met die geneesmiddelen doet. Wat zit er allemaal in zo'n pil? In een geneesmiddel zit altijd een actieve stof. Dat is de stof die in je lichaam als medicijn zou moeten werken. Dus waar je echt beter van wordt? Ja. Maar er zitten ook allemaal hulpstoffen in. Waar moet ik dan aan denken? Er moet een bindmiddel bij. Of een stofje dat weer zorgt dat een tabletje uiteen kan vallen. Of een smaakstof. Dus er gaan veel verschillende stofjes in zo’n pil en toch wordt het niet zo'n groot ding. Nee, zo'n tabletje is best klein, dat je het goed kunt inslikken. En het weegt dan bijvoorbeeld 200 milligram. En er zit maar heel weinig actieve stof in. In sommige geneesmiddelen zit maar vijf milligram van de actieve stof. Zo weinig? Vijf milligram is heel weinig. Wil je zien hoeveel dat is? Ja. Je kunt zelf vijf milligram afwegen. Dat wil ik wel, ja. Nou, spannend. Wat gaan we doen? We gaan vandaag samen een tabletje maken. Oké. En om dat te doen hebben we een werkzame stof nodig. Hm-m. Het is niet zo veilig om het met een echt stofje te doen. Dus ik heb hier cacaopoeder. Ah, lekker. Dat mag je zo gaan afwegen. Oké. Dat ga ik zelf doen? Ja. Met dit? Met het spateltje, ja. Moet je nou kijken. Dit is echt een heel inimini-lepeltje. Maar het is ook vijf milligram, dus dat is ook heel weinig. Net iets te veel, maar hier kunnen we wel een pilletje mee maken. Oké. Dus hier gaan we nu een pilletje van maken? Nee, dat gaat helaas niet, Janouk. Er moet nog een vulstofje bij. Dus je brengt het cacaopoeder over en je gaat het hier mengen. Ja. En dan kun je het vulstofje erbij doen. Oké. En dan mengen. Ik denk dat dit wel goed is. Ja, is dit beter? Oké. En dan mengen. Ik denk dat dit wel goed is. Ja, is dit beter? Ja, zullen we het tabletteren? Tabletteren? Ja, ik ga mee tabletteren. Dit is onze tabletteermachine, Janouk. Wauw, oké. En hier gaat dus die poeder in? Dat is te weinig om in de tabletteermachine te stoppen. Dus ik heb vooraf al heel veel poedermengsel gemaakt. En dan kijken we of we wel 100 tabletjes kunnen maken. Maar hoe weet je nou of een medicijn ook goed wordt opgenomen door je lichaam? Nou, als je een medicijn inslikt, dan gaat het van je mond via de slokdarm naar je maag. En uiteindelijk komt het dan in de dunne darm. En in de dunne darm worden stoffen in je lichaam opgenomen. Dus je voedsel en een medicijn kan daar ook opgenomen worden. Dat kunnen we nabootsen in dit apparaat. Want in de dunne darm zitten bepaalde vloeistoffen. Die kan je ook namaken en in zo'n apparaat stoppen. Dus ik gooi nu eigenlijk mijn tabletje in de dunne darm? Je gooit je tabletje in de dunne darmvloeistof. En nu zouden we kunnen meten hoe snel het actieve stofje uit jouw tablet weer vrijgegeven wordt en dan in het lichaam opgenomen kan worden. Wow, kijk. Ja, dit zijn tabletjes, die vallen heel snel uit elkaar. Dus dan kan het geneesmiddel ook heel snel opgenomen worden in je bloed. Je kunt dus pillen maken, zoals we dat net hebben gedaan, maar hier doen ze ook veel experimenten met een 3D-printer. Waarom zou je tabletten willen maken met een 3D-printer? Kinderen krijgen vaak dezelfde medicijnen als volwassenen maar dan in een veel lagere dosering omdat ze kleiner en lichter zijn. Daar zijn de meeste geneesmiddelen niet op berekend. Dus we moeten op zoek naar manieren om die geneesmiddelen toch op maat te maken voor kinderen. Dat kan met een 3D-printer. Je kunt precies instellen wat voor vorm je print, of je groter of kleiner wilt printen. We kunnen ook regelen of een stofje snel of juist heel langzaam in het lichaam wordt afgegeven. En waar is zo’n tabletje dan van gemaakt? Nou, zo'n tabletje wordt dus geprint op basis van een tekening die je in de computer kunt maken. Ja. En je moet ook het materiaal maken waarmee geprint wordt. Dat is eigenlijk een staafje waar je het geneesmiddel in kan doen en nog wat hulpstoffen om het bij elkaar te houden. Dus dit is eigenlijk gewoon de apotheek van de toekomst. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20079081 316.16 962 2023-09-25T14:50:08+00:00 yes no medicijn pil https://schooltv.nl/video-item/film-in-de-klas-shabu 2024-01-16T11:07:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/41000/images/41005.w613.r16-9.a0a885b.webp Shabu | Film in de klas Shabu (14) is een lieve, creatieve en 'street smart' jongen uit Rotterdam-Zuid en de oogappel van zijn oma. Nadat hij tijdens een joyride haar auto total loss rijdt, is zijn hele familie boos op hem. Hij heeft een zomer de tijd om het goed te maken, voordat zijn oma weer terugkomt van vakantie in Suriname. Maar zijn vrienden en vriendinnetje slokken Shabu's aandacht op terwijl zijn oma boos blijft. Lukt het hem zijn familie, en vooral zijn oma, weer trots te maken? Familiedocumentaire over een jongen die groter lijkt dan hij is, en over verantwoordelijkheid nemen voor je daden. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1346697 4563.08 3779 2022-11-18T16:41:51+00:00 yes no film Film in de klas https://schooltv.nl/video-item/wat-doet-een-apotheker-medicijnen-meegeven-en-uitleggen-hoe-je-ze-gebruikt 2024-01-04T13:11:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/41000/images/41006.w613.r16-9.b5ac972.webp Wat doet een apotheker? | Medicijnen meegeven en uitleggen hoe je ze gebruikt Als je je niet zo lekker voelt of als je ziek bent, dan is het verstandig om even langs de huisarts te gaan. Ik voel me ook niet zo lekker. Janouk. Ja, dat ben ik. Kom erin. Dank je wel. Wat scheelt eraan? Nou, ik heb dus best wel last van m’n keel en ik ben ook wel gestrest. Dan ga ik je even onderzoeken. Janouk, ik ga even in je oor kijken. Je mag even A zeggen. Aaaaaaa. Dan meet ik nog even je bloeddruk, omdat je wat gestrest was. Oké. Ik ga even je temperatuur meten, dat doe ik in het oor. Oké. Je keel valt gelukkig mee, daar hoeven we niks aan te doen. Wel zag ik dat je bloeddruk een beetje hoog is en dat kan goed komen van de stress. Dus doe wat rustiger aan en ik schrijf je een tabletje voor. Oké, fijn! Artsen mogen geneesmiddelen voorschrijven. Dat wordt dan doorgestuurd naar de apotheek en dat kun je dan daar ophalen. Soms ben je al geholpen met een heel simpel paracetamolletje. Die kun je kopen bij de supermarkt of drogist maar voor de meeste medicijnen moet je echt naar een apotheek. Janouk, ik zie dat er een recept voor je binnen is gekomen. Oké. Ik controleer even of het kan met je andere medicijnen. Ik zie dat je dit puffertje gebruikt voor je astma. Klopt dat? Ja. Het kan zo zijn dat dit puffertje door de bloeddrukmedicijnen iets minder goed gaat werken. Mocht dat zo zijn, bel dan even naar je huisarts, want er zijn ook nog andere bloeddrukpilletjes die dat niet hebben. Oké. We zijn weer in de apotheek om m’n medicijnen op te halen. We gaan ze even voor je pakken. Nouja, dat doet de robot voor ons. Ja, een robot die medicijnen pakt. Hier in de apotheek hebben ze wel duizenden soorten medicijnen. Sommige medicijnen worden nog gewoon door de assistentes gepakt uit lades en kasten, maar het grootste gedeelte gebeurt hier door de robot. Als de medicijnen binnenkomen, worden ze op een lopende band gelegd. De robot zorgt er dan voor dat de medicijnen op de juiste plek in de kast terechtkomen. Kijk. De robot heeft z’n werk gedaan. Dankjewel! Ho, dat gaat zomaar niet. We leggen eerst uit wanneer je het moet gebruiken, bijvoorbeeld ‘s ochtends, ‘s middags en ’s avonds. En hoe je het moet gebruiken. Dankjewel, gaat helemaal goedkomen. Ik kan weer even vooruit. Stel je voor, je bent genezen, dan kan je je overige medicijnen inleveren bij de apotheek. Zij zorgen dat het op een veilige manier vernietigd wordt. En het komt niet in het milieu terecht. Dus deze Kunnen mooi de bak in. Want ik ben natuurlijk niet echt ziek hè. Ik heb geen astma, geen hoge bloeddruk, geen keelontsteking. Dus deze? De bak in. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20079083 172.992 2090 2023-09-25T15:04:25+00:00 yes no medicijn beroep https://schooltv.nl/video-item/sara-burgerhart-revolutionair-boek-van-betje-wolff-en-aagje-deken 2024-01-04T13:11:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/41000/images/41007.w613.r16-9.845db93.webp Sara Burgerhart | Revolutionair boek van Betje Wolff en Aagje Deken Deze is wel leuk. Deze ook wel. (telefoon gaat over) Hallo? Ja. Ga ik ernaar kijken en bel ik je vanavond terug. Doeg. (berichtnotificatie) Ik heb al een match. Even een goede openingszin bedenken, hoor. Ehm… Ik heb dus literatuurwetenschappen gestudeerd. Daarmee kan ik toffe dingen doen met schrijven, theater en presenteren. De wereld ligt aan mijn voeten. Maar dat was in de achttiende eeuw echt heel anders. Vooral voor vrouwen en meisjes. Hun leven staat helemaal vast. Je hebt er zelf niets over te vertellen. Helemaal niets. Zonder onder andere dit boek: Sara Burgerhart, een roman uit 1782 over een gewoon meisje in die tijd dat zelf wilde beslissen hoe ze leeft en met wie ze trouwt. Dat is misschien nog steeds wel zo. Ik neem je mee naar de achttiende eeuw. Hoe ziet ons leven er dan uit? Mannen staan altijd aan het hoofd. Rijke mannen, adel. Mannen maken de dienst uit. Vrouwen hebben niets te vertellen. Vanaf je geboorte staat vast hoe je leven er tot je dood uitziet. Je gaat niet naar school, stelt geen vragen, je volgt gewoon op wat je moet doen. Pfff. Ik kan nauwelijks ademen of bewegen. En dat kan in die tijd letterlijk en figuurlijk ook niet als vrouw. Er is geen ruimte om zelf na te denken. En mannen gaan er ook vanuit dat een vrouw dat niet kan. Je pad wordt voor je uitgestippeld. Er wordt nooit aan je gevraagd wat jij nou zou willen. Ik moet er niet aan denken. Uit met dit ding. Gelukkig voor ons komen er langzaamaan andere tijden. Een frisse wind die de Verlichting heet. De Verlichting waarbij ze denken, wanneer je meer weet over jezelf en de wereld om je heen je gelukkiger kan worden. Tot de achttiende eeuw is kennis alleen iets voor mannen. Vooral rijke, geleerde mannen. Steeds meer mensen vinden dat kennis voor iedereen toegankelijk zou moeten zijn. Dan opent in 1784 dit museum. Teylers museum in Haarlem. Revolutionair. Iedereen mag hier binnen lopen. De slager, de molenaar, de knecht en de vrouw. Dat is pas echt driedubbel in het kwadraat revolutionair. Ook bijzonder is dat het er binnen uitziet zoals in 1784. Kom, we lopen zo de achttiende eeuw in. Wauw. Het is net alsof je zo terug in de tijd bent. Wauw. Wat een prachtige ruimte met allemaal licht. Letterlijk binnenstappen in de Verlichting. Hier ligt dan ineens de wereld aan je voeten. Je moet je voorstellen: In die tijd kwamen de meeste mensen niet verder dan hun eigen stad of dorp. Dan kom je ineens hier. Waanzinnig. Dan kan je een beetje snuffelen door wat ontdekkingsreizigers mee hebben genomen van hun reizen. Je kan kijken naar de nieuwste uitvindingen. Of bladeren door een van de vele boeken. Je ziet hier tekeningen van over de hele wereld. In die tijd kan je nog geen foto's maken. Dus als je iets wil vastleggen moet je het tekenen of schilderen. Dit museum is echt in alles de Verlichting. Kennis, meer weten over natuur en de wereld om je heen. Vragen leren stellen. Wat vind ik? Wat denk ik, wat wil ik? Nadenken en meedoen maakt mensen gelukkiger. Daardoor de maatschappij beter. En dus is het belangrijk dat kennis voor iedereen beschikbaar is. Zo komt er ook een boek uit: Sara Burgerhart. Over een meisje dat zelf haar leven wil bepalen. En haar eigen man wil kiezen. Het boek is zo geschreven dat het de lezers aanmoedigt zelf na te denken over wat ze willen. En het slaat in als een bom. Het is meteen een bestseller. Hier ligt de eerste versie uit 1782. Het is echt een heel oud exemplaar. Dus ik moet heel voorzichtig zijn. Het boek is geschreven door twee vrouwen: Betje Wolff en Aagje Deken. En het gaat over een gewoon meisje: Sara Burgerhart. Sara is een wees, woont in Amsterdam, komt onder de hoede van een vreselijke tante. Wil daar absoluut niet wonen, loopt weg en mag bij hoge uitzondering ergens anders wonen. Ze houdt van lezen en van muziek. En ze wil zelf kiezen met wie wil ze trouwen. Op haar eigen weg naar volwassenheid maakt ze een heleboel fouten. Zo gaat ze bijvoorbeeld een relatie aan met een man die een slechte, nare engerd blijkt te zijn. Maar ze leert er wel van. Alles aan dit boek is in die tijd revolutionair. Als meisje heb je niets te zeggen, niets te willen en al helemaal niet te denken. Maar Sara doet het toch. Het lukt haar uiteindelijk allemaal. Zelf. En wat ook bijzonder is aan dit boek is dat het deels gebaseerd is op de echte levens van de 2 schrijfsters. Betje Wolff en Aagje Deken. Een deel van waar ze gewoond en geschreven hebben bestaat nog steeds. Aagje Deken is net als hoofdpersoon Sara een wees. En Betje Wolff wordt als zeventienjarige verliefd op een man met wie ze wegloopt en toch niet kan en mag trouwen. Een enorm schandaal in die tijd. Betje wordt de schande van haar geboortedorp Vlissingen. Daarom wordt ze op zeventienjarige leeftijd door haar vader uitgehuwelijkt aan een dertig jaar oudere dominee tweehonderd kilometer verderop. In de Beemster. Hier komt ze terecht. Dit is de kerk van haar man, de dominee. En daar haar nieuwe thuis. Ver weg van alle schande kan ze opnieuw beginnen. Betje en de dominee hebben meer een verstandshuwelijk. Krijgen nooit kinderen en hij laat haar vrij om te schrijven en veel te lezen, kennis op te doen. Ze krijgt hierboven haar eigen schrijfkamer: Kipperust. Hier aan dit bureau schrijft Betje kritische teksten waarmee ze mensen inspireert zelf na te denken over hoe dingen zouden kunnen gaan. Aagje schrijft ook en zo ontstaat een hechte vriendschap. Zo hecht, dat wanneer de man van Betje overlijdt de dames samen gaan wonen en uiteindelijk een huis kopen in Beverwijk. Huize Lommerlust, waar ze ook samen gaan schrijven. Dit is een speciaal gebouwd schrijvershuisje voor de dames. Hier schrijven ze onder andere Sara Burgerhart. Het is nu natuurlijk helemaal leeg. Eerst stond er een tafel en heel erg veel boeken. In Sara Burgerhart moedigen ze vrouwen dus aan om zelfstandig na te denken, meningen te vormen, keuzes te maken. En de vrouwen verdienen zelf hun geld door middel van het schrijven. Dat is echt bijzonder in die tijd. Twee onafhankelijke vrouwen die zonder man samenleven en zelf in hun levensonderhoud voorzien. Niet alleen Aagje en Betje proberen de vrouwen uit de schaduw van de man te krijgen. Meerdere mensen nemen actief deel aan de Verlichting. Zoals Belle van Zuylen: ‘Ik heb geen talent voor ondergeschiktheid.’ Of de Franse Olympe de Gouges. Ze schreef ‘De verklaring voor de rechten van de vrouw.’ Die was er in die tijd alleen maar voor mannen. En de Engelse Mary Wollstonecraft maakt zich hard voor onderwijs voor vrouwen. De eerste zaadjes voor de emancipatie, de gelijkwaardigheid tussen mannen en vrouwen, worden geplant. Ook wel het feminisme genoemd. Streven naar gelijkwaardigheid gaat niet vanzelf en kost tijd. Nog steeds hebben heel veel meisjes niet de vrijheden die wij hier hebben. Daarom strijden elke dag, over de hele wereld mensen voor gelijke rechten voor mannen en vrouwen. Dank voor die eerste zaadjes. Ik koester ze en blijf ze water geven zodat ze kunnen blijven groeien. Iedereen zou de vrijheid moeten hebben keuzes te maken die zij willen. Of je nou wil studeren, kinderen wil, of toch liever zes katten. Of en met wie je wil trouwen. (telefoon maakt geluid) O, die wil op date. Ik zie je om acht uur. Love it. Een date! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20079088 549.674 1704 2023-09-26T00:00:00+00:00 yes no boek canon emancipatie feminisme https://schooltv.nl/item/erasmus 2025-03-11T13:57:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44201.w613.r16-9.5543e5d.jpg Wat weet jij over Erasmus? | Quiz over één van de belangrijkste schrijvers van Nederland De ideeën van Erasmus zijn 500 jaar geleden gloednieuw. Hij schrijft meer dan honderd boeken. Hoeveel weet jij over Erasmus en zijn ideeën? Test je kennis in de quiz! https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 1301 yes no Erasmus katholicisme literatuur boekdrukkunst canon https://schooltv.nl/video-item/de-koolmees-een-vogel-met-een-stropdas 2024-01-04T13:11:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/41000/images/41008.w613.r16-9.0fef423.webp De koolmees | Een vogel met een stropdas Ik ben een koolmees. Als je een nestkast in je tuin hangt, word ik daar heel blij van. Dan hoor je mij het hele voorjaar zingen. Mijn vrouw en ik lijken heel erg op elkaar, alleen heb ik een veel grotere stropdas. Nee, niet zo een, maar een dikke zwarte streep op mijn buik. Die van de dames is altijd een stuk kleiner. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20079235 32.2 2030-09-19T22:00:00+00:00 2176 2023-09-26T12:09:05+00:00 yes no vogel tuin https://schooltv.nl/video-item/de-akkerhommel-een-vriendelijk-insect 2024-01-04T13:11:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/41000/images/41009.w613.r16-9.32a987c.webp De akkerhommel | Een vriendelijk insect Ik ben een akkerhommel. En vroeg in de lente ben ik zo’n beetje het eerste insect dat weer wakker wordt. Met mijn wollige vachtje lijkt het alsof ik een winterjas aanheb. Maar ik heb nog een trucje om warm te blijven. En bijna geen ander insect kent deze truc. Door met mijn vliegspieren te trillen, kan ik mezelf opwarmen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20079236 32.2 2030-09-19T22:00:00+00:00 1243 2023-09-26T12:12:27+00:00 yes no insect hommel https://schooltv.nl/video-item/de-gewone-pad-terug-naar-de-sloot 2024-01-04T13:11:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/41000/images/41010.w613.r16-9.8df314b.webp De gewone pad | Terug naar de sloot Ik ben een pad. Ik ben geboren in een sloot en daarna het land op gekropen. In het voorjaar wil ik eitjes leggen in dezelfde sloot als waar ik zelf uit het ei kwam. Maar met al die auto’s kan ik daar wel wat hulp bij gebruiken. Soms maken mensen tunneltjes onder een weg door, als daar veel padden langs trekken. Of ze vangen ons met emmertjes op in de grond en zetten ons ’s avonds aan de andere kant van de weg weer uit. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20079237 32.2 2030-09-19T22:00:00+00:00 1203 2023-09-26T12:14:07+00:00 yes no pad amfibie https://schooltv.nl/video-item/het-kleine-koolwitje-een-vliegende-zoetekauw 2024-01-04T13:11:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/41000/images/41011.w613.r16-9.4a4ae24.webp Het kleine koolwitje | Een vliegende zoetekauw Ik ben een klein koolwitje. Een echte fladderaar. Je ziet me bijna het hele jaar van bloem naar bloem dwarrelen. Met mijn lange tong slurp ik het zoete nectar diep uit de bloem. En ik ben ook altijd op zoek naar plantjes om m’n eitjes op te leggen. Mijn naam zegt het al: ik ben een koolwitje. Dus ik zoek bijvoorbeeld naar koolplanten. Daar houden mijn kleine rupsjes heel erg van. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20079249 30.32 2030-09-19T22:00:00+00:00 1523 2023-09-26T12:16:38+00:00 yes no vlinder insect https://schooltv.nl/video-item/de-grote-brandnetel-een-grote-prikplant 2024-01-04T13:11:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/41000/images/41012.w613.r16-9.448f6e7.webp De grote brandnetel | Een grote prikplant Ik ben een grote brandnetel en kan echt heel groot worden. Wel 2 meter hoog. Op mijn stengel en onder mijn blaadjes heb ik hele kleine naaldjes. Het jeukt vreselijk als je daardoor wordt geprikt. Maar vlinders, die hebben daar geen last van. De dagpauwoog bijvoorbeeld. Zij legt juist heel graag haar eitjes op mijn blaadjes. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20079250 32.2 2030-09-19T22:00:00+00:00 710 2023-09-26T12:18:43+00:00 yes no plant jeuk https://schooltv.nl/video-item/de-kauw-het-sociale-neefje-van-de-kraai 2024-01-04T13:11:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/41000/images/41013.w613.r16-9.090b420.webp De kauw | Het sociale neefje van de kraai Ik ben een kauw. Ik ben eigenlijk een soort kraai, maar ik ben kleiner en ik heb een grijze kop. En ik ben ook heel gezellig. Soms zie je mij in een grote groep met allemaal andere kauwen door de lucht buitelen. En als je goed kijkt, dan zie je dat ik altijd met een andere kauw vlieg: dat is mijn man! Alle andere kauwtjes vliegen ook allemaal in tweetallen, met hun vaste partners. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20079251 29.84 2030-09-19T22:00:00+00:00 1246 2023-09-26T12:20:04+00:00 yes no vogel https://schooltv.nl/video-item/de-mol-een-ondergrondse-graver 2024-01-04T13:11:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/41000/images/41014.w613.r16-9.4587ea6.webp De mol | Een ondergrondse graver Ik ben een mol. Ik leef onder de grond, waar ik jaag op lekkere wormen en af en toe wat insecten. Ik maak gangen om onder de grond te kunnen jagen. Maar waar ik laat alle grond die ik weggraaf? Die duw ik naar boven en die zie jij dan als molshopen. In het gras bijvoorbeeld. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20079252 26.6 2030-09-19T22:00:00+00:00 4718 2023-09-26T12:21:56+00:00 yes no mol zoogdier bodem https://schooltv.nl/video-item/de-regenworm-een-glibberige-tuinman 2024-01-04T13:11:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/41000/images/41015.w613.r16-9.af57f36.webp De regenworm | Een glibberige tuinman Ik ben een regenworm en al zeg ik het zelf, ik ben de beste tuinman! Ik ruim graag dode blaadjes en plantjes op. Die haal ik boven de grond op en sleep ik weer naar beneden om op te eten. Want boven de grond zitten vogels die mij graag opeten. Maar door al dat op en neer pendelen met dode blaadjes, houd ik de grond meteen lekker luchtig. Dat is weer goed voor de planten. Onder de grond moet ik wel uitkijken voor mollen trouwens! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20079253 37.2 2030-09-19T22:00:00+00:00 2709 2023-09-26T12:23:21+00:00 yes no worm bodem https://schooltv.nl/video-item/de-vliegenzwam-een-ondergronds-web-van-schimmeldraden 2025-09-23T11:40:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/41000/images/41016.w613.r16-9.b59d947.webp De vliegenzwam | Een ondergronds web van schimmeldraden Ik ben een vliegenzwam en eigenlijk ben ik wel kilometers en kilometers lang. Ik leef als een heel web van lange schimmeldraden onder de grond. In de herfst om ik eventjes als paddenstoel boven kijken. Eerst ben ik klein en zit ik een wit jasje, maar als ik groter word, barst ik eruit. De snippers van mijn jas zie je dan als witte stippen op mijn rode hoed liggen! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20079254 37.64 2030-09-19T22:00:00+00:00 4891 2023-09-26T12:25:06+00:00 yes no paddenstoel schimmel bodem https://schooltv.nl/video-item/de-zomereik-een-loofboom-met-eikels 2024-01-04T13:11:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/41000/images/41017.w613.r16-9.0656125.webp De zomereik | Een loofboom met eikels Ik ben een zomereik. Ik kan niet goed tegen schaduw. Dus als een eikeltje onder mijn dichte bladerdak op de grond valt, zal dat niet gauw weer een echte boom worden. Maar gelukkig krijg ik hulp. Van bosmuizen bijvoorbeeld, die mijn eikels naar hun nest slepen. En de gaai, de gaai is al helemaal een goede hulp! Die verstopt de eikels overal in het bos om ze later op te eten. Soms vergeet ie waar dat was, en dan kan zo’n eikeltje weer een nieuwe eikenboom worden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20079255 37.64 2030-09-19T22:00:00+00:00 1888 2023-09-26T12:26:19+00:00 yes no boom bos https://schooltv.nl/video-item/helpt-lachen-tegen-pijn-een-natuurlijke-pijnstiller 2024-01-04T13:11:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43626.w613.r16-9.509451b.webp Helpt lachen tegen pijn? | Een natuurlijke pijnstiller Noj, Noj, Noj, nee of ja? Ah nee Eva, ben je dat nou alweer aan het kijken? Ja, ik moet hier zo om lachen. En je weet wat ze zeggen: lachen is gezond. Dat geloof ik ook wel. Sterker nog, mijn moeder die zegt dat lachen werkt als pijnstiller. Is wel een goede NOJ. Werkt lachen als pijnstiller? Noj, Noj, Noj, nee of ja? First things first. Pijn. Au! Weet je wat er nu gebeurde? Ja, je kneep mij. Ik activeerde je cellen en die sloegen alarm bij je pijnreceptoren, dat zijn een soort van detecteives, zitten door je hele lichaam en die zeiden: pijn! Pijn! Er is pijn! En die pijndetectives sloegen weer alarm naar je hersenen en als het signaal daar aankomt, dan voel je pijn. Weet je wat? Ik laat het zien. Oké. Deze lamp, dat zijn jouw hersenen. Zet je hand dan even hier neer, want als ik jou hier knijp, dan slaan je cellen alarm. En dat doen ze door stofjes af te geven. Dat zijn deze knikkers en hoe meer stofjes er binnen komen bij de pijnreceptor... Hey! Dan gaat het signaal naar je hersenen en voel je de pijn. Maar die pijn die heb ik wel echt meteen. Dat gaat ook heel snel. Is echt heel snel. En dan nu kijken of je minder snel dat signaal voelt als je moet lachen. Checking is facting! Men neme een bak met ijs. Men neme een hand. Deze is voor jou mam. En met mijn hand bedien ik dan de stopwatch. Men neme een niet zo grappig filmpje en een wel grappig filmpje. Nog even een sidenote voor de mensen die nooit hun hand in ijs stoppen; dat doet pijn. En als lachen zou helpen als pijnstiller, dan zou het dus zo moeten zijn dat je het lachend langer volhoudt dan zonder te lachen. Iedereen klaar? IJsklonten maar. Drie, twee, één go! Dit is wel echt saai. Ah, het begint wel echt pijn te doen. Blijf kijken. Zo saai, ik voel alleen maar pijn. Ja, je kan het je kan het! Au, ik hou het niet meer! Tirs, Tirs! Één minuut en 11 seconden. Mijn hele hand is rood. Even pauze nemen en dan kijken of je het langer volhoudt met een grappig filmpje. Welkom bij Funny Funny. Gaat Eva het langer volhouden, kan ze de pijn langer negeren? Iedereen klaar? En lachen maar! Drie. Twee. Één. Go! Oh die kan ook lachen. Wat schattig! Hahahaha. Hahahaha. Tirs het begint nu wel echt pijn te doen. Nee je kan het! Ohh m'n hand! Je hebt het één minuut en 30 seconden volgehouden! Jaaa! Yes! Dan heeft m'n moeder dus toch gewoon gelijk. Door lachen maakt je lichaam verschillende stofjes aan, waaronder dopamine en endorfine. Daardoor houd je het waarschijnlijk langer vol, voel je de pijn minder. Nou, dat is dus het antwoord op onze vraag. Werkt lachen als pijnstiller? Noj, noj, noj, een dikke vette ja! Ciao for now en tot de volgende NOJ! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20079607 191.4 539 2023-10-23T18:00:00+00:00 yes no lachen pijn https://schooltv.nl/video-item/hoe-wordt-soep-gemaakt-een-ketel-vol-met-verse-ingredienten 2024-01-04T13:11:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43627.w613.r16-9.f410027.webp Hoe wordt soep gemaakt? | Een ketel vol met verse ingrediënten We eten het vaak en veel. In Nederland gaat er ieder jaar zo'n 139 miljoen liter doorheen. Ik heb het over soep. Soep maken, hoe doen ze dat? Dit is de snijderij van een soepfabriek in Katwijk. Hier maken ze elke dag met verse ingrediënten verse soep, champignonsoep, wortelsoep, tomatensoep, erwtensoep, noemmaaropsoep. En die gaat elke dag vers naar ziekenhuizen, restaurants en supermarkten. Komt geen blik bij kijken. En het mooie is dat ze hier naast gewone soep ook soep maken van grote restpartijen van kwekers en supermarkten. Een groot deel daarvan gaat naar de voedselbank. Vandaag op het menu: courgettesoep en champignonsoep. En we gaan er niet gewoon een pan van koken, maar een ketel. We gaan even twee keer 500 liter soep maken. Elke soep heeft een recept, gemaakt door een chefkok en de soepmakers moeten dat recept heel nauwkeurig volgen. Dus voordat we naar de soepkeuken gaan, moeten we eerst nog even boodschappen doen in het magazijn. Maar het grappige is, is dat als je zoveel soep maakt dat de hoeveelheden echt enorm zijn. Dus de courgetteblokjes, 212 kilo. Aardappelblokjes, 36 kilo en uienblokjes vijftien kilo. Vijf kilo bouillonpoeder, een kilootje zout, 1 pond kerrie, een halve pond witte peper. Het zijn dertien ingrediënten. Volgens mij heb ik ze allemaal. Op naar de keuken. De ketels, enorme pannen. Hier gaat 500 liter in. Dat zijn 2500 kommen soep. Ze staan niet op vuur, dan zou het te snel verbranden. Maar deze pannen zijn dubbelwandig en daartussen wordt hete stoom geblazen. Zo wordt niet alleen de onderkant warm, maar de hele pan. Ruikt lekker. He Hans, zit er nou een specifieke volgorde aan het recept of kan alles eigenlijk ook gewoon door elkaar? Als ik kijk naar deze soep, de courgettes ook die we net hebben opgezet, dan begin ik met kokend water. Dan voeg ik alle courgettes toe en alle groenten toe. Dan weeg ik daarna eigenlijk alle kruiden af. De room wordt afgewogen, de aardappels worden afgewogen. Die voegen we dan toe en dan laten we hem echt zeker wel een half uurtje laten we hem zachtjes doorkoken en dan gaan we hem doormalen en dan op het eind voeg het toe nog wat stukjes courgette toe om een beetje te laten zien dat er nog stukjes in de soep zitten. Gelijk uit de pan wordt de soep verpakt. Op 85 graden gaat de soep de zak in. Op die temperatuur zijn bijna alle bacteriën onschadelijk gemaakt. En hij wordt gelijk dichtgemaakt. Dat kunnen er ook geen bacteriën meer bij. Zo, twee liter hete soep. Die wordt zo snel mogelijk afgekoeld zodat de bacteriën niet weer kunnen groeien, want het is verse soep. En dan is ie in de koelkast nog een maand houdbaar. Ja prima. Zo doen ze dat dus. Soep maken! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20079619 201.32 1243 2023-10-30T19:00:00+00:00 yes no soep fabriek https://schooltv.nl/video-item/kun-je-mengen-door-te-schudden-de-kleinste-nootjes-zitten-altijd-onderop 2024-01-16T12:04:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43628.w613.r16-9.19084d3.webp Kun je mengen door te schudden? | De kleinste nootjes zitten altijd onderop Noj noj noj, nee of ja? He mattie van de materie. Weet je waar ik nou zo'n hekel aan heb? Dat al dat kleine gruis van die cruesli, het komt altijd onderin die pot te zitten, wat ik ook doe. Dan moet je het gewoon schudden. Ja, dat doe ik, maar dat helpt niet. Tuurlijk wel. Nee, echt niet. We zoeken het tot op de bodem van je pot uit. Kun je cruesli lekker mengen door te schudden? Noj, nee of ja? Zie je? Nee he, we hebben echt goed geschud en het gruis zit gewoon weer aan de onderkant. Ik ga wel eens even op onderzoek uit. Ja, ik denk dat ik iets heb gevonden, de Brazilian nut effect. Oh ja, dat is deze toch. Paranoten? Ja, in het Engels heten die Brazilian nuts. Dat is eigenlijk een soort van paranooteffect. We hebben hier een pot met bovenin paranoten en onderin allemaal pinda's. Als jij ze nou even lekker door elkaar mixt. Je weet wat we nu gaan doen? Schudden. Het gebeurt echt! De grote noten, de paranoten die komen. De bovenkant. Kijk, zie je het? Tadaa! Het paranooteffect. Hoe zou dat nou komen? Is het dan misschien omdat de pinda's zwaarder zijn dan de paranoten? Dat ze daarom naar beneden zakken? Dat kunnen we wel effe checken. Laten we iets heel zwaars nemen. Walnoot tien gram, iets wat heel licht is. Een zo'n gepoft speltje. Die ziet ie helemaal niet, die is nul. Minder dan één gram. En die doen we samen in deze pot. Zoiets? Schudden maar. Kijk kijk kijk! Oh de walnoten zijn zwaarder, maar ze komen toch naar boven. Dan heeft het misschien iets te maken met de grootte van de noten. Laten we dat eens kijken. Checking is facting! Pak anders het kleinste wat op tafel staat, dat is de rijst. En het allergrootste, dat zijn de walnoten. En dan iets ertussenin. De snoepjes. Die vind je lekker hè? Dan moeten we alles goed door elkaar roeren. Ja, en ik ga nu schudden. Spannend! Oké. Kijk wat er gebeurd is. Wat gaaf! Dus het heeft echt iets te maken met die grootte. Maar waarom dan? Ik denk dat ik het wel begrijp. Als je schudt, dan ontstaat er ruimte tussen al die grote noten. Wacht, ik laat het wel even zien. Pak jij één kidneybonen voor mij alsjeblieft? Zoiets. Hoppa, gooi hem er maar bij. Kidneyboon zit onderop. Als ik nu ga schudden, dan ontstaat er onder die kidneyboon ruimte en dan komt de rijst daar dus terecht en daarom duwt die eigenlijk als vanzelf, tada! De grotere noot, of in dit geval kidneyboon naar boven. Mysterie opgelost. Kun je cruesli mixen door te schudden? Noj noj noj, een dikke vette nee! Kan never ever ooit niet . Ciao for now en tot de volgende NOJ! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20079620 179.2 310 2023-10-30T19:00:00+00:00 yes no mengen dichtheid https://schooltv.nl/item/wat-is-pfas 2024-07-03T11:05:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43124.w613.r16-9.35c6e71.jpg Wat is PFAS? | Story over eeuwige chemicaliën Pannen, regenkleding of verf: iedereen heeft wel een product in huis waar PFAS in verwerkt is. Handig om te voorkomen dat je eitje aanbakt, maar als je er te veel aan wordt blootgesteld, kan dat schadelijk zijn voor je gezondheid. Lees er meer over in de story op NPO Kennis. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 434 yes no chemie voeding gif https://schooltv.nl/item/samenwerken-in-een-team 2024-08-21T20:22:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46130.w613.r16-9.4229bf8.png Alleen ga je sneller, samen kom je verder | Gescripte chat over teamwork Goed samenwerken leer je het beste door te oefenen. Om als een team samen te werken, zijn goede communicatie, planning, rolverdeling en een heldere doelstelling belangrijk. Leer samenwerken met deze interactieve chat en zorg ervoor dat je raket Mars bereikt in de game! Handig voor de mentorles of introductie aan het begin van het schooljaar. Klik op de afbeelding om te beginnen en ga in gesprek met Angelique Van Ombergen, wetenschapper bij ruimtevaartorganisatie ESA. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 877 2024-08-20T14:22:00+00:00 yes no burgerschap samenleving team samenwerken https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-sanne-rooseboom 2024-01-04T13:11:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/41000/images/41020.w613.r16-9.db76978.webp Het Klokhuis | Sanne Rooseboom Sanne Rooseboom is de schrijver van Mot en de Metaalvissers, de boekenserie Het Ministerie van Oplossingen en het kinderboekenweekgeschenk van 2023: Ravi en de Laatste Magie. Sanne vertelt Nizar hoe ze schrijft, waar ze haar ideeën vandaan haalt en wat er zo leuk is aan schrijven. In de sketch is Donnie onder de indruk, want Chelsey heeft een nieuwe look. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1350130 921.736 1911 2023-10-04T17:15:00+00:00 yes no kinderboekenweek kinderboek schrijver https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-pindakaas-1 2024-01-04T13:11:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/41000/images/41021.w613.r16-9.81d61d8.webp Het Klokhuis | Pindakaas Tirsa gaat naar de pindakaasfabriek. Ze volgt het hele proces, van pinda tot pindakaas. Hoe kan het dat pindakaas zo smeuïg is én ook blijft als het in de pot zit? En wist je dat pinda's geen noten zijn, maar peulvruchten? De oma van Emma en Zoë probeert in een sketch zelf pindakaas te maken. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1337466 917.292 2229 2023-10-06T17:15:00+00:00 yes no pindakaas fabriek https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-donkere-materie 2024-01-16T12:06:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/41000/images/41022.w613.r16-9.f8c80da.webp Het Klokhuis | Donkere materie Er wordt al veertig jaar naar gezocht, maar het is nog steeds niet gevonden. Donkere materie. Janouk dompelt zich helemaal onder in deze ongrijpbare smurrie, want wat is het? En waarom kunnen we het niet zien? Ook de cowboys vragen zich af wat donkere materie eigenlijk precies is. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1325808 924.122 1418 2023-08-14T14:32:16+00:00 yes no heelal melkweg ster ruimte https://schooltv.nl/item/hebban-olla-vogala 2025-03-11T13:38:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44204.w613.r16-9.ef48a09.jpg Wat betekent 'Hebban olla vogala'? | Quiz over de alleroudste Nederlandse zin Hebban olla vogola nestas zijn de woorden uit een liefdesliedje van meer dan 1000 jaar oud. Het eerste geschreven Nederlands! Hoeveel weet jij over dit historische zinnetje? Test je kennis in de quiz! https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 1430 yes no Middeleeuwen Nederlands taal klooster monnik canon