https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-auto-afl-30 2024-01-04T13:04:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39749.w613.r16-9.f9eefe5.webp PatsBoemKledder! | Auto (afl. 30) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1343873 1092.32 14323 2022-10-14T06:00:00+00:00 yes no technologie productieproces spel https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-andy-griffiths 2024-01-10T15:12:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39751.w613.r16-9.e5a308c.webp Het Klokhuis | Andy Griffiths Andy Griffiths woont in Australië en is de schrijver van 'De waanzinnige boomhut'. Hij heeft ook het kinderboekenweekgeschenk van 2022 geschreven. Vanuit zijn werkkamer vertelt Andy hoe hij samen met zijn vaste tekenvriend Terry Denton al meer dan 175 verdiepingen aan avonturen heeft verzonnen. De boeken over de boomhut zijn heel populair. Waarschijnlijk omdat ze heel grappig en vrolijk zijn. Maar vast ook omdat bijna iedereen er van droomt om in een boomhut te wonen. Net als Tirsa. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1337415 934.648 4835 2022-09-12T08:23:53+00:00 yes no kinderboekenweek beroep schrijver https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-ontstaan-van-leven 2024-01-05T09:57:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39752.w613.r16-9.9bdca13.webp Het Klokhuis | Ontstaan van leven Hoe is al het leven hier op aarde ontstaan? En hoe is het begonnen? Om dat uit te zoeken gaat Pascal miljarden jaren terug in de tijd, naar het ontstaan van onze aarde. De Boze Man ergert zich aan een schoolplein vol spelende kinderen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1337394 943.453 7870 2022-10-05T17:05:00+00:00 yes no evolutie aarde leven https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-bouwen-met-schimmels 2024-01-04T13:04:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39753.w613.r16-9.6e749e5.webp Het Klokhuis | Bouwen met schimmels Wist je dat schimmels veel meer kunnen dan groeien op je bedorven eten? Janouk gaat kijken in het laboratorium bij schimmelprofessor Han Wosten. Het is zijn droom om in de toekomst huizen te bouwen met schimmels. Misschien lukt het ook wel om er materialen van te maken voor kleding, verpakkingen en veel meer. Het voordeel? Als je het niet meer nodig hebt, vergaat het vanzelf. Geen afval dus! De Limerickbouwvakkers weten alles van schimmelkleding. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1325753 947.84 1952 2022-10-06T17:05:00+00:00 yes no zwam schimmel natuur https://schooltv.nl/video-item/hoe-muzikaal-zijn-dieren-ritmegevoel-en-intonatie-bij-kaketoes-en-apen 2024-01-10T14:32:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39754.w613.r16-9.18fffff.webp Hoe muzikaal zijn dieren? | Ritmegevoel en intonatie bij kaketoes en apen Dat veel vogels kunnen zingen als een nachtegaal, daar staat niemand van te kijken. Maar ook veel andere dieren lijken muzikale aanleg te hebben. Sla er het internet maar op na. Een goede stem soepel in de heupen; het komt vaker voor dan je denkt. Maar heeft het ook iets met muzikaliteit te maken? Ja, en wij vragen ons af: kunnen alleen mensen muzikaal zijn of delen we dat talent met andere dieren? Nou Henkjan Honing, toen jij dit zag dacht je: daar wil ik meer over weten. Ja ja, ik weet nog goed dat ik dit voor het eerst zag. Was vijftien jaar geleden alweer op een conferentie en het publiek was allemaal van oh en mensen met tranen in hun ogen. Dit is het eerste dier, eerste gedocumenteerde dier dat maatgevoel heeft. En kun je dan ook echt zeggen dat het maatgevoel heeft? Want jij bent hoogleraar muziekcognitie aan de Universiteit van Amsterdam. Het kan ook toeval zijn dat ie gewoon perfect swingt op deze muziek. Een collega van me is daar naartoe geweest en heeft muziek aan hem, het is een hem, gespeeld. Ik denk Everybody van de Backstreet Boys. Wordt ie sneller, beweegt ie sneller. Langzamer, beweegt ie langzaam. En dat is in een toptijdschrift gepubliceerd. Hij is nou weer ambassadeur van ons vakgebied. Zeg maar ambassadeur van ons muzikaliteitsonderzoek geworden. Ja, Snowball heet ie he geloof ik he. Dat is de ambassadeur. Want ja, wat is het belang ervan. Waarom is het belangrijk om dit te onderzoeken? Het geeft aan dat we in ieder geval maatgevoel, wat een bouwsteen is, een van de basisbouwstenen van muziek he, je kan niet met iemand anders muziek maken als je niet weet hoe snel iemand anders speelt. Je kan niet samen dansen, je kan niet samen rituelen uitvoeren. Dus het is een fundamentele eigenschap van onze capaciteit voor muziek. We dachten heel lang dat is iets, heel recentelijk zelfs iets menselijks. Dat is iets cultureel, dus aangeleerd. Maar zo'n vogel die dat ook kan, betekent dat het ook een biologische basis heeft. En dat heeft opeens allemaal biologen ervan overtuigd: oh, we moeten ook naar muzikaliteit kijken. Ja. Naast dat we naar taal kijken van hoe ziet dat eruit? Wat is, wat zijn de biologische componenten die ons muzikaal maken? Delen we dat met andere dieren? En dan kunnen we ook iets over die evolutionaire geschiedenis zeggen die waarschijnlijk veel langer terugreikt dan dat we denken. Nou ja, de vogel staat natuurlijk best wel ver van ons af. Dichtbij staat de aap, de chimpansee. Dan zou je misschien denken, nou die zal het ook hebben, ritmegevoel, is dat ook zo? Ja, dat hebben heel veel mensen geprobeerd. Ik zelf ook. Onze groepen...Dit is een tijdens een resusaap. We hebben het met resusapen gedaan, hebben we ritmes laten horen. Dat hadden we ook al gedaan met volwassenen en ook al gedaan met pasgeboren baby's. Die hebben allemaal maatgevoel. Je laat een ritme horen. Op de eerste tel laat je een noot weg en dan zie je dat die hersenen verrast zijn dat er niks gebeurt. Dus je verwacht dat er een beat komt. Die komt niet en je hoort niks. Dat zit echt in ons. En die apen. En die apen. Precies hetzelfde experiment gedaan en je ziet dat ze dat niet opvallen. Ze hebben niet die grote verwachting voor die regelmaat. Dus ja, ik vond dat heel teleurstellend. Mag je natuurlijk niet vinden, als wetenschapper. Nou ja, het geeft wel een ook weer informatie denk ik. Ja, maar je verwacht omdat die primaten en met name resusapen, dat...hun hersenen zijn een model voor onze hersenen. En we weten heel veel over dementie, over parkinson, over epilepsie dankzij die dieren en die hersenen, die lijken zo op ons. Dus dachten we van ok dat moet ook in resusapen te vinden zijn, maar dus niet. Maar een collega van mij heeft recentelijk in Japan, Yoko Hatori heeft experimenten met chimpansees gedaan en die zie je net zoals jonge kinderen dat als je muziek speelt, dezelfde ritmes die we aan die en die baby's en aan de resusaapjes hebben laten horen, dat ze spontaan gaan bewegen. Kijk, dit is een stukje hier. Ja, dit is een stukje uit dat lab. Het is niet heel erg ritmisch toch? Dit? Nee, maar ze beginnen spontaan ook voet te tappen of te klappen. Ze reageren wel op de muziek. Ze reageren wel op de muziek. Het is niet altijd synchroon met de muziek, maar je ziet wel dat gedrag van dat ze dus ritmisch gaan bewegen als ze ritmische muziek horen. En die relatie was nog nooit aangetoond, dus het lijkt in de primaten geleidelijk aan ontwikkeld te zijn. Een soort graduele ontwikkeling. Maar het is heel bijzonder. Bij mensen is het echt uitontwikkeld, he bij hele jonge kinderen, je laat ze een filmpje zien en ze beginnen spontaan te dansen. Dat zie je niet zo bij andere primaten. En hoe past het, hoe past de kaketoe daar dan weer in? Snowball? De kaketoe is inderdaad heel ver van ons verwijderd. 320 miljoen jaar, resusaapjes maar 23 miljoen jaar. Het lijkt of die je zeg maar dezelfde oplossing voor hetzelfde probleem hebben ontwikkeld, met hele andere hersenen. Dus we denken, we dachten moet ik al zeggen, dat onderzoek gaat snel he, want dit is allemaal nog beginnerswerk zeg maar. We dachten dat het kwam door vocaal leervermogen. We delen vocaal leervermogen, dus dat je geluiden kan imiteren, dat je iemand kan nadoen met kaketoes en met papegaaien, maar niet met andere primaten. Dus dat was heel lang de theorie dat dat de verklaring was waarom kaketoes maatgevoel hebben. Ja, ja. En resusapen niet. Maar dat is ook het mooie van de wetenschap, dan duiken alle wetenschappers op een dier waarbij je het kan falsificeren, de theorie. Dus een dier die wel maatgevoel heeft, maar geen vocaal leervermogen. En dan kan je die theorie onderuithalen. En dat is de zeeleeuw. Wat zien we? Ja, die muziek is natuurlijk al heel raar. De swingende zeeleeuw. Ja, dit is Earth, Wind & Fire en dat is natuurlijk niet muziek die ze normaal in hun natuurlijke omgeving horen. Maar dit dier kan, dit is een zij, dit is Ronan, ben er ook geweest, geweldig beest die dat heel leuk vind met allerlei verschillende soorten muziek. Meteen op de een: boem en dan headbangen. Die vindt het dus heel leuk en dat dit deelt ze dus met Snowball maar ze heeft geen vocaal leervermogen dus we zijn weer helemaal terug bij af. Ja. Wee delen dus iets met zeeleeuwen. Wij mensen. We delen iets met zeeleeuwen en met kaketoes wat we niet met resusapen delen en we hebben daar nog geen theorie over. Van hoe dat zit? Dat gaat over de zeeleeuw. Muzikaliteit en ritmegevoel. Dat is dus niet alleen iets van mensen. Ook zangvogels, papegaaien en dus zeeleeuwen hebben het. Maar hoe zit het dan precies met taal bij dieren? Dzifa onderzocht het. Hier in Pieterburen worden gestrande zeehonden opgevangen en verzorgd, maar er wordt ook heel veel onderzoek gedaan. Ik ga vandaag langs bij taalwetenschapper Andrea, die kijkt naar zeehonden om iets te leren over de menselijke taal. Ja en dan gaat het hier over zeehonden. Maar wat kunnen wij als mens hier nou van leren? Dat we niet alleen zijn in ons talent voor muziek en voor taal en dat we dat delen met een heleboel andere dieren. En wat Andrea hier hartstikke goed doet, is laten zien van dat ook toonhoogte, dat dat een soort voorloper, dat we dat delen met zeehonden. En ja dus Darwin heeft had een punt dat muzikaliteit aan taal en muziek voorafgaat. En dus we allemaal toch een beetje op elkaar ijken wat dat betreft in ieder geval. Dank je wel Henkjan Honing. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20009761 575.92 846 2022-10-04T09:29:53+00:00 yes no muziek dier onderzoek https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-trampolinespringen-1 2024-01-04T13:04:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39755.w613.r16-9.9769d9c.webp Het Klokhuis | Trampolinespringen Lekker springen, draaien en zweven in de lucht op een trampoline: je hebt het vast wel eens gedaan. Maar wist je dat het ook een olympische sport is? Trampolinespringen is een onderdeel van de gymnastieksport en kent veel spelregels. Alleen heel hoog springen is niet genoeg voor een goede landing. Het Klokhuis kijkt mee met alle kunstjes van deze sport. Ton en Liesbeth durven eindelijk op de trampoline en verjagen de kinderen die er ook op willen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1316510 868.68 2935 2022-10-07T17:00:00+00:00 yes no springen sport bewegen https://schooltv.nl/video-item/beestenbrigade-bingo-maasduinen 2024-01-04T13:04:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39756.w613.r16-9.2538085.webp Beestenbrigade bingo | Maasduinen Dit keer: de Maasduinen. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1729826 924.04 2029-09-20T22:00:00+00:00 1056 2022-07-19T11:03:13+00:00 yes no natuur dier duin https://schooltv.nl/video-item/beestenbrigade-bingo-biesbosch 2024-01-04T13:04:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39757.w613.r16-9.da5fb93.webp Beestenbrigade bingo | Biesbosch Dit keer: De Biesbosch. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1729827 962.333 2029-09-20T22:00:00+00:00 2873 2022-07-19T11:03:59+00:00 yes no natuurgebied bos dier https://schooltv.nl/video-item/beestenbrigade-bingo-paddenstoelen 2024-01-04T13:04:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43585.w613.r16-9.edaef63.webp Beestenbrigade bingo | Paddenstoelen Dit keer: paddenstoelen. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1729828 942.52 2029-09-20T22:00:00+00:00 3912 2022-07-19T11:04:41+00:00 yes no zwam schimmel natuur https://schooltv.nl/video-item/beestenbrigade-bingo-herfstbladeren 2024-01-04T13:04:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39759.w613.r16-9.24c7394.webp Beestenbrigade bingo | Herfstbladeren Dit keer: herfstbladeren. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1729829 856.174 2029-09-20T22:00:00+00:00 8534 2022-07-19T11:05:21+00:00 yes no seizoen natuur bos https://schooltv.nl/video-item/beestenbrigade-bingo-lauwersmeer 2024-01-04T13:04:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39760.w613.r16-9.3b1aec7.webp Beestenbrigade bingo | Lauwersmeer Dit keer: het Lauwersmeer. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1729830 903.449 2029-09-20T22:00:00+00:00 1832 2022-07-19T11:06:00+00:00 yes no natuurgebied zee natuur https://schooltv.nl/video-item/zeemonsters-in-de-bodem-graven-naar-schubben-en-skeletten 2024-01-10T14:32:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39761.w613.r16-9.db200e5.webp Zeemonsters in de bodem | Graven naar schubben en skeletten We staan hier op de bodem van een steengroeve en eigenlijk staan we 245 miljoen jaar terug in de tijd. Ja. Hoe komt dat? Nou, wat wij hier hebben is een opwelling van een stuk gesteente dat heel erg oud is. Dus eigenlijk zijn we al heel dicht bij het oppervlakte. Dit is 245 miljoen jaar geleden een kustnabijgebied. De zee lag in Duitsland. We zitten ongeveer vijftien graden ten noorden van de evenaar en het is hier bloedje- bloedjeheet. En elke keer als het getij hier binnenkomt wordt er een nieuw laagje afgelegd. En als het af en toe dan wordt de zeespiegel hoger en dan wordt er heel veel kalksteen afgezet en zo wordt laag voor laag voor laag afgezet. Totdat je uiteindelijk bij de tegenwoordige tijd komt en dat is hier op het oppervlak. Maar als paleontoloog vind jij hier dus afdrukken van een tropische kust van 245 miljoen jaar oud. Ja, tot de golfribbels aan toe. Oke. Ja. 245 miljoen jaar oud. Dat getal is zo groot dat we ons daar amper iets bij kunnen voorstellen. Dus ik probeer het een beetje aanschouwelijk te maken. Ik trek een lijn van twee meter lang. Zo. Als dit nu onze volledige jaartelling is, van het jaar nul, geboorte van Christus, tot het jaar 2000 nu, dan is 250 miljoen jaar geleden, dan is dat 245 kilometers die kant op. Dat is helemaal van hier tot in Gent. Dat is waanzinnig lang geleden. De Tyrannosaurus Rex was 66 miljoen jaar geleden. Dit is vier keer ouder dan de Tyrannosaurus rex. Het is dan ook eigenlijk niet voor te stellen dat in die tijd, toen onze wereld er nog heel anders uitzag, deze zeemonsters hier rond zwommen. Op de plek waar nu Winterswijk ligt. Maar het bewijs ervan ligt al miljoenen jaren diep onder de oppervlakte opgeslagen. Vind je elke dag iets? Een schub vind je sowieso. Een schub? Oke, dus een een schub, daar gaan we voor. Ja, en een volledig skelet? Een volledig skelet, dat is, nou ja, fles champagne zou ik zeggen. Ja. Ja oke. Klinkt goed. Even omdraaien. Hier hebben we iets. Oke. Als je hier kijkt. Het is een beetje opengebroken, maar hier zit een klein botje. Dat kleintje was een botje. Zo ja, da's een botje zelfs. Kijk ik nu naar een dino-bot? Nee, nee. Ouder dan de dino. Ouder dan de dino. Ja, het kan ook nog een vissenbotje zijn. Dat kan ik op dit punt nog niet uitsluiten. Maar ik kijk wel letterlijk naar een bot dat 245 miljoen jaar oud is. Oke, je maakt wat mee op een dinsdag. Gerard, had je iets gevonden? Oh, kijk. Kromme teentjes, daar teentjes. Ja. Dat kleine monstertje, dat is hier gepasseerd. Heeft eventjes in de grond gekloot. En dus jij vindt die nu? Hij is de eerste die het ziet in 245 miljoen jaar. Dus je stopt die beitel erin, je draait die om en dan verschijnt ie. Nou, het is een beetje zoeken naar de laagheid. Dat is...Ja. En hij weet wel waar ie zoekt hoor. Ja, ja. En al die vondsten worden overgebracht naar een museum in Enschede waar ze verder onderzocht worden. Daar hangen ze. Ja. De lieve Nothosauriers. Schattig toch? Ja, een gegeven Nothosaurier mag je niet in de bek kijken. Dit model op ware grootte is gebaseerd op de opgravingen in de steengroeve van Winterswijk. Dankzij minutieus zoekwerk en letterlijk diepgravende studies zijn we inmiddels veel te weten gekomen over dit niet al te grote, maar toch gevaarlijk uitziende zwemkameraadje. Kijk, als je goed kijkt dan zie je bijvoorbeeld hier een handje en een voetje en we vinden ook gedrag. Kijk, als jij hier kijkt zie je allemaal krassen en dat kan best van hetzelfde individu zijn geweest. Maar ja, wat is ie aan te doen? Is ie aan het eten? Wat een puzzel. Ja, maar dat is ook waarom dit zo leuk is. Deze laag hoort dus samen. Ja, die heb je dan uit de groeve gehaald en hier helemaal samen gepuzzeld dat je weet, dit was een dag dan of een getijde. Dit zou best wel eens ja een moment op een dag kunnen zijn. En als je heel veel geluk hebt...Ja, dit hebben we niet gevonden vandaag. Nee. Dit vind je dus gewoon in Winterswijk. Ja, dus op basis hiervan is die reconstructie gemaakt. En die is op ware grootte? Die is op ware grootte. Ja, oke. Ja, we zijn natuurlijk verwend door die Jurassic Park films met die gigantische beesten. Ja, maar ja, die zijn vaak ook drie keer te groot hoor. Ja? In de film ja. Oh, ik wil zo graag met jou naar Jurassic Park kijken dat je constant zegt: nee, nee, nee, nee. Oh jahoor, kan geregeld worden! Zo'n echt skelet van een beest dat miljoenen jaren oud is, dat hebben we vandaag helaas nog niet gevonden. Maar alleen al het gevoel dat er in iedere steen iets kan zitten is eigenlijk spannender dan ik dacht. Het is een beetje, kan het een verslaving worden en het een gokverslaving worden van...Kijk die mannen? Dat komt toch niet meer goed. Dus het is zeker een verslaving. Ja als je met dat virus aangemaakt ben dan...Coronavirus gaat hopelijk voorbij. Maar dit virus gaat nooit meer weg? Nee. En is het dan de kick als je het ziet? Ja precies. Na miljoenen jaren of zoiets. Ja. Dit is heel leuk om te doen. Het is geweldig intrigerend. Heeft het ook een nut vandaag de dag? Nou kijk, als je kijkt naar de geschiedenis van het leven op aarde, dan is er meer dat wij niet weten dan dat wij wel weten. En zeker als het gaat om grootschalige uitsterving en hoe het zich verder kan ontwikkelen, hoe het reageert op catastrofes, zijn plekken als Winterswijk goud waard. Heeft de jonge soort ander perspectief? Ja, als je werkt met die tijdsspanne sta je anders in het leven. Of denk ik het dan te ver? Nou ja, weet je een rij voor de kassa duurt nog steeds lang. Maar ja ik heb wel het besef dat in het totale overzicht ja mijn leven niet heel veel uitmaakt. Oke. Het is misschien wel wat ik er mee doe. Je bent belangrijk voor de mensen om je heen. Dank je. Laat geen nothosaurier je iets anders wijsmaken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20009816 434.68 1424 2022-10-04T22:00:00+00:00 yes no dinosaurus fossiel bodem https://schooltv.nl/video-item/waarom-is-de-amsterdamse-grachtengordel-werelderfgoed-herinnering-aan-een-tijd-van-handel-en-groe 2024-01-04T13:04:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39762.w613.r16-9.54447b1.webp Waarom is de Amsterdamse grachtengordel werelderfgoed? | Herinnering aan een tijd van handel en groei Vierhonderd jaar geleden werd-ie al aangelegd. Onze Amsterdamse grachtengordel! Met die mooie, deftige grachten. De Herengracht, Keizersgracht en de Prinsengracht die als een halve maanvorm, een gordel, om de oude stad heen liggen. Kijk. Hier op deze luchtfoto kun je die halve maanvorm heel goed zien. De grachtengordel is zo bijzonder dat-ie op de werelderfgoedlijst van UNESCO staat. Dat is een lijst met plekken op de wereld die zo uniek zijn dat ze eigendom zijn van de hele wereld en altijd moeten blijven bestaan. Maar, waarom is die grachtengordel zo bijzonder? En hoe is-ie ontstaan? Daarvoor moeten we een dikke vierhonderd jaar terug in de tijd. Toen ging 't heel goed met de handel in Nederland. Vanuit heel Europa werden er goederen gehaald zoals wol, zout, granen en hout. Later wordt ook de VOC opgericht. Een groot handelsbedrijf dat met veel van dit soort schepen naar Azië vaart en daar koffie, goud en kostbare specerijen als kaneel en peper haalt. Al die goederen worden in dit soort pakhuizen opgeslagen en verder verkocht in Europa. Amsterdam wordt een van de belangrijkste handelssteden ter wereld. De kooplieden verdienen veel geld en het gaat de stad voor de wind. Amsterdam bestaat in die tijd alleen uit de oude Middeleeuwse binnenstad. De grachtengordel is er nog helemaal niet. Daar gaat verandering in komen, dat kun je hier goed zien. Ik ben benieuwd. Omdat het zo goed gaat met Amsterdam, groeit de stad snel. In 1570 wonen er nog maar 30.000 mensen. Zestig jaar later is dat al bijna vier keer zoveel. De oude stad barst uit haar voegen en moet uitbreiden. Maar, hoe? Vierhonderd jaar geleden gaat het Amsterdam door de handel zo voor de wind dat de stad moet uitbreiden. Om de oude binnenstad moeten nieuwe stadswijken worden gebouwd. Een megaproject. Hoe pak je zo'n stadsuitbreiding aan? En wat was belangrijker? De stad goed verdedigen tegen vijanden, of dat het er zo mooi mogelijk uitzag? Al die rijke kooplieden wilden natuurlijk een mooi, groot, sjiek huis aan de gracht. Hee, Annemiek. Hai. Jij bent directeur van het grachtenmuseum. Klopt. Dit zijn dus allemaal kaarten van de uitbreiding van de stad. Bijzonder, hè? Het ziet eruit alsof het heel veel werk is geweest. Hoe hebben ze dat gedaan? Er waren heel veel mensen bij betrokken. De burgemeester, waterbouwkundigen een penningmeester maar ook de belangrijkste: Hendrik Staats. De stadsarchitect. Dat was een heel belangrijk beroep in die tijd. Dit was de oude stad. In een soort halve maanvorm. Een probleem voor de uitbreiding was: welke vorm kies je? Ja. In die tijd hadden bijna alle steden een ronde vorm. Met een duidelijke stadsmuur en verdedigingstorens. Dat is eigenlijk de beste manier om je te beschermen tegen vijanden. Het probleem bij een ronde vorm is als je stukken land wil verkopen aan kooplieden. Want je krijgt een soort taartpunten. En daar willen rijke kooplieden hun huis niet op bouwen. Nee. Die wilden natuurlijk een mooi recht stuk met uitzicht op de gracht. Precies. En de penningmeester wilde dat ook. Dat bracht meer geld op. Natuurlijk. Uiteindelijk komt Hendrik Staats met een geniale oplossing. Oké. Want, om de oude stad moeten drie grote hoofdgrachten gegraven worden. In een halve maanvorm. Want op die manier kun je rechthoekige kavels maken. Waar de rijke kooplieden hun huizen en tuinen op kunnen bouwen. En ook nog eens aan de gracht kunnen wonen. En dus ook heel makkelijk hun goederen konden vervoeren. Precies. Heel slim. Op deze kaart kun je de hele uitbreiding zien. Ja. Ze ontwerpen ook dwarsgrachten voor de ambachtslieden om te wonen. Ja. En er wordt ook een heel nieuw havengebied ontworpen. Wauw. Je ziet dat daar een makkelijke toevoer van schepen is. Om dat alles, wat nieuw gebouwd werd, werd ook een grote verdedigingswal gebouwd om de stad te beschermen. Ja. Dat is toch geniaal? Het is echt een totaalplan: aan alles is gedacht. Dan is het bouwen geblazen. In 1613 beginnen de arbeiders hier vanaf de Brouwersgracht met het graven van de drie hoofdgrachten richting oost. Je kunt goed zien dat de huizen precies volgens het totaalplan zijn gebouwd. Namelijk allemaal even breed en met zo'n hijsbalk aan de bovenkant. Daarmee konden ze de goederen omhoog takelen en op zolder opslaan. Door de jaren heen worden veel kooplieden en bestuurders steeds rijker en gaan ze grotere panden bouwen. Echte stadspaleizen. Ze leven in grote weelde. Maar de rijkdom van die kleine groep heeft ook een keerzijde. De gewone bevolking is namelijk straatarm en vaak moeten kinderen vanaf hun zesde jaar al werken. De VOC verdient enorm aan de handel in Indonesië door de boeren te dwingen voor weinig geld alleen nog producten voor de VOC te verbouwen. Wie niet meewerkt wordt genadeloos gestraft, tot slaaf gemaakt of vermoord. Nederland houdt zich ook bezig met slavenhandel uit West-Afrika. Op schepen worden tot slaaf gemaakte mannen, vrouwen en kinderen naar Suriname en de Nederlandse Antillen gebracht. Daar moeten ze dan gedwongen en gratis op plantages werken voor Nederlandse meesters. Dat is ook jouw voorouders overkomen, Maxence. Wat weet jij daar precies van? Ik weet dat mijn voorouders van Ghana naar Suriname zijn gebracht. Per boot. En dat ze tot slaaf gemaakt zijn geweest. Ze moesten werken op een koffie-, suiker-, of tabaksplantage. Welke plantage het precies is geweest weet ik niet. Maar wel dat ze een vreselijk leven hebben gehad, net als alle andere tot slaaf gemaakten. Ze moesten zeven dagen per week, twaalf uur per dag keihard werken in de brandende zon. Ook kinderen moesten keihard werken. Vanaf dat ze konden lopen, moesten ze werken op de plantage. Als je niet hard genoeg werkte of je deed iets fout, dan kreeg je met de zweep te maken van je slavenmeester. Zo kwam het ook voor dat je handen, vingers of neus werden afgehakt. Echt? Leren lezen en schrijven was verboden. Je kon elk moment verkocht worden. En je kinderen ook. Gezinnen werden uit elkaar gerukt. Het was echt heftig in die tijd. Je was puur het bezit van je slavenmeester. Je was dus eigenlijk niks. Het is totaal onmenselijk, toch? Het is echt een enorm wreed systeem waarmee de Nederlandse kooplieden heel veel geld verdiende aan de cacao, tabak, suiker en koffie. De uitbreiding van Amsterdam is in 1660 in volle gang. Het westelijke gedeelte van de grachtengordel was af. Het oostelijke wordt nu gebouwd. Veel kooplieden zijn ondertussen zo rijk geworden van de handel dat ze niet een maar twee kavels naast elkaar kopen op de sjiekste gracht, namelijk de Herengracht. Om daar dan dure mooie grachtpanden te bouwen als een soort stadspaleisjes om mee te showen. Het ene huis is nog mooier en sjieker dan het andere. Met schitterende gevels en versieringen. Het is een en al pracht en praal. Voor de rijkelui kan het niet op. Voor hen is het een gouden tijd. Hoe is het voor jou om de grachtengordel zo te zien terwijl je weet dat jouw voorouders daaraan hebben bijgedragen doordat ze als slaaf gemaakten op een plantage werkten? Ik vind de grachtengordel mooi. Maar het doet mij vreselijk veel pijn te weten dat mijn voorouders zo'n vreselijk leven hebben gehad. Net als alle andere tot slaaf gemaakten. Ik weet dat mijn voorouders gevlucht zijn in de jungle van Suriname. Als de Marrons. Ze hebben een arm maar vrij leven gehad. Ze hebben een begin gemaakt aan het afschaffen van de slavernij. Daar ben ik tot de dag van vandaag heel trots op. Kan ik me voorstellen. Je gaat toch een beetje anders kijken naar de grachtengordel. Het is werelderfgoed dat we moeten bewaren, maar waarvan het heel belangrijk is de hele geschiedenis te kennen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20009869 552.981 1617 2022-10-04T13:50:27+00:00 yes no gracht Amsterdam werelderfgoed https://schooltv.nl/video-item/waarom-is-het-rietveld-schroederhuis-werelderfgoed-modern-huis-met-veel-ruimte-en-licht 2024-01-04T13:04:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39763.w613.r16-9.6258f9b.webp Waarom is het Rietveld Schröderhuis werelderfgoed? | Modern huis met veel ruimte en licht Dit is een wijk in Utrecht. Deze huizen zijn gebouwd rond 1920. Dat is meer dan 90 jaar geleden. Maar toen ze af waren, waren ze hartstikke modern. Maar vlak naast dit rijtje gewone huizen staat dit huis met gekleurde vlakken: het Rietveld Schröderhuis. Als die huizen daarnaast toen al modern waren, is dit huis supermodern! Totaal anders dan de huizen ernaast, maar rond dezelfde tijd gebouwd: 1924. Je kunt je voorstellen dat de mensen die hier 90 jaar geleden op straat liepen hun ogen uitkeken! Nu bezoeken toeristen van over de hele wereld dit bijzondere huis want het is uniek in de wereld! Dit is namelijk 1 van de werelderfgoederen op de lijst van Unesco, onderdeel van de Verenigde Naties. Het is een bijzonder huis. Maar waarom staat het in het rijtje van het Domplein in Pisa, de stad Verona, Versailles, en de paleizen van Potsdam in Berlijn? Omdat het een belangrijke verandering was in de architectuur: het nieuwe wonen. In die tijd werd er heel donker gebouwd. Rietveld dacht niet vanuit regels. Maar vanuit de vraag: wat vind je fijn, hoe wil jij wonen en leven? Het liefst met veel ruimte en licht! De naam komt van de architect die het heeft ontworpen: Gerrit Rietveld. En van de vrouw die er ging wonen met haar drie kinderen. Truus Schröder. Rietveld-Schröder. Het was het eerste door Rietveld ontworpen woonhuis. Gerrit Thomas Rietveld werd geboren in 1888 in Utrecht en leerde vanaf zijn twaalfde jaar van zijn vader al het vak van meubelmaker. Toen hij zelf vader werd, ontwierp hij voor het eerst kindermeubels voor zijn eigen kinderen. Daar bleef het niet bij. Zo maakte hij deze Rood-blauwe-leunstoel. Maar Rietveld wilde architect worden. Die kans kreeg hij in 1924 toen hij met Truus aan dit huis begon. Truus Schröder is geboren in 1889. In 1911 komt ze met haar man naar Utrecht. Daar ontmoet ze Rietveld. Als haar man op jonge leeftijd overlijdt, wil ze haar kinderen een nieuw leven geven. Daar hoort ook een nieuw huis bij. Ze wil iedereen lekker dicht bij elkaar. En veel licht. Wat is de oplossing? Geen muren. Truus had nogal wat eisen. Zij gaf aan hoe ze wilde wonen. En Rietveld ging tekenen en ontwerpen. Zo gingen ze samen aan de slag. Daar kwam dit bouwplan uit. Gerrit Rietveld maakte deel uit van de in 1917 opgerichte kunstbeweging De Stijl. Ontwerpers en schilders wilden tijdens de Eerste Wereldoorlog iets doen aan de sombere, donkere wereld. Deze kunststroming heet De Stijl. De kunstenaars wilden het anders en simpeler. Ze wilden alles terugbrengen tot vakken en lijnen: 'abstracte kunst'. Mondriaan is misschien wel de bekendste schilder van De Stijl. Ze gebruiken in hun werk vooral zwart, wit, grijs en de basiskleuren, rood, blauw en geel. En als je goed kijkt zie je dat dit huis de kleuren van De Stijl heeft. Wit, zwart, grijs. Rood, blauw en geel. Bij het ontwerpen was één vraag voor Rietveld belangrijk: hoe wil je leven? Hij bedacht eerst de binnenkant en daarna de buitenkant eromheen. Hij ontwierp van binnen naar buiten! Hierbinnen zie je trucjes die Rietveld bedacht heeft. Nog steeds modern, maar bedacht in de jaren 20 van de vorige eeuw, bijna 100 jaar geleden. Alles is net wat anders. Het begint al bij de voordeur: dit is een soort boerderijdeur, met 2 delen. Als ik het bovendeel openzet, kan ik uitkijken over de weilanden, die waren er toen. Op de eerste verdieping woont Truus Schröder met haar drie kinderen. In de meeste huizen zou dit een slaapverdieping, zolder zijn. Maar in het Rietveld Schröderhuis is dit slaapkamer, woonkamer, eetkamer in één. Dit is het mooiste plekje van het huis. Op deze grijze stoel kun je het hele huis zien en als je dan nog naar buiten kijkt, kun je ook rondom kijken. Ah... Ik neem hier even de tijd voor. Heerlijk toch? Een grote open ruimte. Je kunt als het ware dansen door het hele huis. Maar als je een keer tijd voor jezelf wilt, huiswerk maken. Rustig een boekje lezen. Of als je ruzie hebt met je broertje of zusje. Waar ga je dan naartoe? Maar daaraan is gedacht! Jazeker. In 1924 hadden ze dus al verrijdbare binnenmuren. Met die schuifwanden kun je van één kamer verschillende kamers maken. Zo heb je je eigen slaapkamer. Maar het kan nog veel gekker. Supervet! Dit huis is één groot bouwpakket. Je kunt het opdelen in twee ruimtes. Je kunt kiezen voor een kleine woonkamer, of juist een lange. EEN slaapkamer, meerdere slaapkamers. Het maakt niet uit. Voor ieder moment maak je een andere ruimte. Zo kun je de hele dag blijven schuiven. Ook Truus had haar eigen slaapkamer. Hier. Heel fijn, met privacy. Ja. Ik liep net al een paar rondjes. Heel logisch: een slaapkamer. Nog een slaapkamer. Een eetkamer. Een woonkamer. Maar wat ik niet begrijp: waar is nou de badkamer? We maken nog een rondje. Leuk kastje. Weer de slaapkamer van Truus en... Kijk, dit is heel cool. Door deze wand uit te schuiven krijg je gewoon een badkamer. En die wand kan ook weer terug. O. Daar gaan we. Haha. Die badkamer zit gewoon in een kast. Nou... dan ga ik maar douchen. Dit is een uitvinding, die je thuis ook graag zou willen. Het is een spreekbuis. Als beneden een bezorger is, die wil doorgeven: Pakket kan niet door de brievenbus. Dan praat hij door een gaatje en het komt hier binnen. Boodschappen! Beneden is de keuken. Boven is de eetkamer. Hoe krijg je het eten boven? Ook daar is aan gedacht. Een lift! En de vuile afwas kan zo naar beneden. Voor Rietveld heel belangrijk: buiten betrekken bij binnen en binnen bij buiten! Dat deed hij bijvoorbeeld met deze bijzondere hoek. Moet je kijken, overal ramen! Meestal zit een raam in het midden, maar hier, door bijvoorbeeld dit kleine raampje, zo open te zetten, kun je heel weids kijken. Nu is er de snelweg. Voorheen was het hier één en al weiland. Je voelt de ruimte. En de kou. De keuken. Rietveld werkte graag met kleurvlakken. Dat had een praktische reden. Alles wat je met je handen aanraakte maakte hij donker. Zo zag je niet goed dat het vies werd. Dan hoef je niet snel schoon te maken. Mevrouw Schröder hield niet zo van gordijnen, ze wilde de rechte lijnen niet verstoren. Maar ja, ze wilde natuurlijk wel wat privacy. Oplossing daarvoor: luiken. Dan krijg je meteen weer een mooi blauw vlak. Mevrouw Schröder was een slimme dame. Haar huis stond aan de rand van de stad, overal weilanden. Voor de veiligheid hing ze extra naambordjes op. Bijvoorbeeld: Bertus Grobben. Zo leek het of er een sterke kerel woonde en bleven de verkeerde mensen weg. Rietveld heeft na dit woonhuis nog veel meer ontworpen. Villa's, appartementen en ook rijtjeswoningen, zoals deze op de Erasmuslaan in Utrecht. Overal zie je zijn handelsmerk terug: veel licht en ruimte! Hij ontwierp ook vakantiehuisjes. Je kunt zijn werk ook onderweg tegenkomen, want hij ontwierp ook straatmeubilair. Zoals bushokjes en klokken. Toen zijn vrouw overleed, ging Rietveld definitief in zijn zelf ontworpen huis wonen, tot hij overleed in 1964. Hij werd toen 76 jaar. Ook mevrouw Schröder bleef in dit huis wonen, tot aan haar dood in 1985. Dit Rietveld-Schröderhuis is het voorbeeld voor het moderne bouwen en het nieuwe wonen. Ruimte, licht, kleur, op allerlei manieren aan te passen. Voor architecten en ontwerpers op de hele wereld is dit een inspiratiebron. Daarom is het Rietveld Schröderhuis werelderfgoed. Ik blijf hier nog even hangen. Wat een prachtig huis. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20009870 568.512 1677 2022-10-04T13:56:08+00:00 yes no Rietveld architectuur werelderfgoed https://schooltv.nl/video-item/waarom-is-schokland-werelderfgoed-voormalig-eiland-met-veel-archeologische-vondsten 2024-01-16T10:29:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39764.w613.r16-9.e5dedf3.webp Waarom is Schokland werelderfgoed? | Voormalig eiland met veel archeologische vondsten Wat hebben de archeologische stad Cyrene, piramides en tempels in Egypte, het Engelse Stonehenge, de Orkhon Vallei in Mongolië en Schotland met elkaar gemeen? Schokland! Schokland? Schokland. O, met een K. Even omkleden... Aaah. Schokland dus. Ja, al die plekken zijn uniek en het zijn werelderfgoederen erkend door de Unesco, een onderdeel van de Verenigde Naties. Je hoeft geen wereldreis te maken om ze te zien, nee, ons land heeft ook dus werelderfgoederen! Schokland ligt in de Noordoostpolder en was ooit een eiland in de Zuiderzee. Vanaf de prehistorie woonden hier al mensen. Die hebben allemaal hun sporen nagelaten. Schokland is werelderfgoed vanwege de archeologische vondsten. De geschiedenis van Nederland zit hier gewoon in de grond, in een bodem die ooit zee was. Maar niet altijd was hier een zee en Schokland was ook niet altijd een eiland. Tienduizenden jaren geleden was het hier een toendra waar rendieren renden en er leefde zelfs de mammoet! Dit zijn opgegraven botten van de wolharige mammoet. Er is meer gevonden uit de prehistorie. Wat dacht je van het skelet van een beer. Dit zijn de oudste voetstappen van Europa, zo'n 4000 jaar oud. Dit is een menselijk skelet. Hoofd, ribbenkast, beenderen. Het is bijna 4600 jaar oud. Het landschap veranderde. Vanuit de Noordzee stroomde steeds meer water het land over. Er ontstond een meer en uiteindelijk veranderde dat meer in de Zuiderzee. En in die zee ontstond een eiland: Schokland. Hier kun je zien hoe groot het eiland Schokland vroeger was. Dit bruin-gelige en groene is het gebied van de afgelopen 200 jaar. Het deel dat over bleef en wat nog steeds boven het polderlandschap uitsteekt is deze lichtgroene strook hier. Schokland was niet opgewassen tegen de vele stormen. Het water beukte er tegenaan, het eiland brokkelde af en het werd steeds kleiner. Alles binnen deze rode lijnen, dat is allemaal werelderfgoed. Dat geeft wel aan hoe groot dat eiland geweest kan zijn. Er zijn in dit hele gebied 160 archeologische vindplaatsen. Archeoloog Yftinus van de Rijksuniversiteit Groningen. Jouw specialisme is Schokland. Dus ik zeg: laten we gaan graven; kijken wat we tegenkomen. Dat mag helaas niet. Het is werelderfgoed dus het is beschermd. Maar als archeoloog wil je toch die grond in, opgraven en laten zien wat je gevonden hebt? Dat is het probleem. Ik zou dat heel graag willen. We hebben ook nieuwe onderzoekstechnieken waarmee we veel meer kunnen doen dan toen, maar het mag niet. Gelukkig is er nog wel wat te zien hoor van wat er in die bodem ligt. Voordat Schokland werelderfgoed werd, mocht er gewoon gegraven worden. Dick is zo'n archeoloog die nog lekker in de bodem mocht wroeten. Ja, heerlijk, dat was avontuur. We hebben hier van alles en nog wat. Bijvoorbeeld huishoudelijk materiaal, braadpannen, wijnflessen, maar ook een ding als dit. Jij hebt daar een benen schaats, maar deze is iets jonger. Ik schat dit 100-150 jaar oud. En dat leer is nog steeds goed? Ja. Dit is een handbescherming van een zwaard. Dat heet een gevest. Hier stak het mes uit. Dus als je dan aan het vechten was, dan had je een bescherming voor je hand. Dit is een prehistorische schedel van een mens, dik 4000 jaar oud. Zo hee. En dit is een van de vroege inwoners van wat nou Schokland is. Dat is wel heel bijzonder, hee. Gewoon duizenden jaren oud. Hij is goed bewaard gebleven. Er mag dan misschien niet in worden gegraven, maar er kan wel in de bodem gekeken worden. Yftinus laat het zo zien. Op Schokland graven mag niet, maar we kunnen wel met behulp van geluid op zoek naar archeologische resten. We gaan met speciale apparatuur de bodem aflezen om zo te kijken wat er in de grond zit. Yftinus, wat heb jij nou voor looprekje? Dit zijn twee magnetometers. Een magnetometer? Ja, da's een apparaat waarmee je de bodem kan scannen. Zo kan ik zien of er baksteen in de bodem zit, of ijzer. Daarmee kan ik de fundering van een huis terugvinden. Hee. Ja, volgens mij zit hier iets. Hier. Oke. En nu? We gaan een boring zetten. We mogen niet graven, maar met een boring kunnen we kijken wat er zit. 1, 2, 3. Ja. Oké, stop maar. Dus nu zie je eigenlijk als ik het mes erbij pak wat hier in de bodem zit. De magnetometer heeft z'n werk gedaan. De beelden staan in de computer. Wat zien we? Je ziet een groot vlak met grijze, witte en zwarte kleuren. En deze zwarte rondjes met een hele grote witte vlek eromheen, dat zijn haarden. Daar is dus gekookt. En hieronder zie je allemaal punten. Dat vormen allemaal palen en funderingen van huizen. We hebben ook nog een bodemmonster genomen, een stukje uit de grond. Ja, klopt. Die hebben we hier ongeveer genomen op de kaart. Ik heb dat monster gezeefd en gekeken wat er nou in voor kwam. Hier zie je twee botjes van een vis. Een graatje en een wervel. Deze grote brokken is allemaal restant van baksteen. Hier scherven van geglazuurd aardewerk. Dit zijn kleine stukjes houtskool. Misschien afkomstig van de vuurplaats of van de haard. Hiermee kunnen we al vaststellen dat er gewoond en geleefd werd op Zuiderbuurt. Die heuvel is een van de drie terpen waar de Schokkers woonden. Dit is Middelbuurt. En dat kerkje is nog echt over uit de tijd dat Schokland 'n eiland was. Mooi toch. Hier kwamen de boten en schepen binnen en hier vertrokken ze ook. Dit was de haven van Schokland. Om de Schokkers te beschermen tegen het wilde water van de Zuiderzee bouwden ze paalschermen aan de oostrand van het eiland. Zo hoopten ze dat de wilde golven 't eiland niet verder af zouden breken. Desondanks stroomden grote delen van het eiland alsnog over met water. En om nou van het ene naar het andere dorp te komen, legden ze een weg aan met behulp van planken, de zogeheten Schokker snelweg. En die is zoals je ziet ietwat smal. Stel je komt iemand tegen. Om nou veilig zo je weg te vervolgen, hadden ze iets bedacht. Ze pakten elkaar stevig vast, ze dansten zo een half rondje en op die manier kon je veilig je weg vervolgen. En verliefde stelletjes die vonden dat wel mooi, want die bleven maar dansen en dansen. En dansen en dansen. Het is het jaar 1932 en de Afsluitdijk is klaar. De Zuiderzee wordt het IJsselmeer. En omdat we in Nederland meer landbouwgrond nodig hadden, werden delen van het IJsselmeer ingepolderd. Grote pompen waren dag en nacht aan het werk en zo ontstond land. En in 1942 werd Schokland bij de Noordoostpolder getrokken. En op die manier was Schokland geen eiland meer. In de Zuiderzee zijn vroeger veel schepen vergaan. Tijdens het droogleggen zijn er een paar honderd scheepswrakken ontdekt. En eentje hebben ze er bewaard. Deze. Moet je kijken! Dit soort schepen zitten er dus nu nog in de bodem. Dit wrak is een vissersboot van 300 jaar oud. En onthoud deze palen met een rood schip er op, want overal waar zo'n bord staat, ligt een scheepswrak in de grond. In Flevoland zijn dat er in totaal zo'n 430 en daarmee is het het grootste scheepskerkhof op land ter wereld. Maar Yftinus, hoe weten we nou precies waar ze in de grond liggen? Kort na de inpoldering hebben de boeren hun land geploegd. Ze meldden het als ze hout omhoog haalden en dan werd er een scheepje op de kaart van Flevoland gezet. Ik heb daar nu nog een kaart van. Hier ze je alle scheepswrakken die zijn gevonden in Flevoland. Heel veel stipjes. Hier zie je ook het wrak waar wij nu bij staan. Dat geeft het paaltje aan. De rode vlekken zijn plekken waar heel veel wrakken zijn. En hier zie je Schokland. Heel veel schepen gingen naar en van Schokland dus er was heel veel scheepsverkeer. En dus vergingen er ook heel veel schepen. Van alle werelderfgoederen is Schokland wel een heel aparte. Er is genoeg te zien, maar de meeste bodemschatten bevinden zich onder de grond en daar zullen ze voorlopig ook wel blijven. We gaan door, op naar het volgende werelderfgoed. Ja, kom... Okee. Dat wordt lopen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20009871 584.426 1617 2022-10-04T15:00:00+00:00 yes no polder Zuiderzee werelderfgoed https://schooltv.nl/video-item/waarom-is-de-stelling-van-amsterdam-werelderfgoed-water-als-wapen-om-de-hoofdstad-te-verdedigen 2024-01-16T10:28:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39765.w613.r16-9.398fc2d.webp Waarom is de Stelling van Amsterdam werelderfgoed? | Water als wapen om de hoofdstad te verdedigen De belforten in België en Frankrijk. Het Potala Paleis in Lhasa. Fort Rohtas in Pakistan en de forten van De Stelling van Amsterdam. Wat hebben zij met elkaar gemeen? Ze zijn uniek in de wereld, 't zijn werelderfgoederen. Erkend door de Unesco, onderdeel van de Verenigde Naties. Je hoeft niet op wereldreis om ze te zien, want ons land kent ook werelderfgoederen. Waarom zijn deze plekken belangrijk en wat betekenen ze voor Nederland? Ik neem vandaag een kijkje bij een aantal forten van de Stelling van Amsterdam. De Stelling van Pythagoras heeft met wiskunde te maken. Maar deze stelling heeft daar niets mee te maken. Maar wel met forten, daar hebben we er veel van in Nederland. Herinneringen uit oorlogstijd, om ons te beschermen tegen geweren, bommen en granaten. Deze forten zijn speciaal gebouwd voor de Stelling van Amsterdam. Dit is de Stelling van Amsterdam. Een kring van 135 kilometer lang rondom Amsterdam. Met 42 forten, met dijken, sluizen, gemalen. Allemaal om de hoofdstad Amsterdam te beschermen. Het is een militaire verdedigingslinie. Gebouwd van 1883 tot 1920. Met als belangrijkste wapen en verdediging: water. Dit hele gebied rondom de hoofdstad kon vollopen met water als het moest. Op allerlei strategische plekken werden forten gebouwd. Zoals deze, Fort Pampus. En dat allemaal om onze hoofdstad te beschermen: Amsterdam. Maar waarom en tegen wie moesten wij ons toen verdedigen? Rond 1870 scheelt het niet veel of er breek hier oorlog uit. Tijdens de Frans-Duitse Oorlog maakt Nederland het leger strijdklaar. Gelukkig gaat die oorlog aan ons land voorbij. Maar de oorlogsdreiging leert ons dat de verdediging niet sterk genoeg is, dus tijd voor een nieuw verdedigingsplan. Op 18 april 1874 tekent koning Willem III de Vestingwet. Een nieuw verdedigingsplan voor Nederland met de nieuwste bouwtechnieken, de sterkste forten en modernste wapens. Tenminste, voor die tijd. Dit is Fort Spijkerboor in de Beemster. Het grootste landfort van de stelling. Met als belangrijkste functie: Schieten op de vijand. Dat kon vanuit deze geschutskoepels met enorme kanonnen. Met deze wielen kon de koepel draaien in de richting van het schootsveld. En de granaten gingen met een kettinglift naar boven. Hierboven kwamen ze aan en konden de kanonnen in om te worden afgevuurd. Door een speciaal sluizensysteem kwam het water de polder in. Dit gebied bij Fort Krommeniedijk werd onder water gezet door aan de ene kant sluizen te openen en ze aan de andere kant te sluiten. Zo kwam hier een laagje water van 40, 50 centimeter te staan. Dat lijkt niet veel, maar als je niet weet wat je tegenkomt tijdens het lopen, is dat levensgevaarlijk. Stel, de vijand rukt van die kant op. Dan zetten de soldaten de sluizen open, dit land loopt onder met water en vanuit dit soort schietgaten konden ze zo de vijand verjagen. En dan de vijand. Ja, die hadden het niet makkelijk! Ho ho! Ik loop nog in een warm pak door het water. Maar in die tijd had je soldatenkleding aan. Paard en wagen. En bij elke stap die je zette, kwam je laars vast te zitten in de blubber. En die groene bult daar, was het fort. Van daaruit werd je beschoten, je was een makkelijk doelwit. Als je de pech had in de buurt te komen van een sloot, zoals hier, kon je ook nog eens makkelijk verdrinken. Nee, dit was niet fijn voor een vijand. Aaa... Whoo. Als de complete stelling er in 1914 ligt, is 't het modernste verdedigingswerk ter wereld. Met een wapen dat iedere vijand kan stoppen: heel veel water. En water is in Nederland overal te vinden. Want Hollanders vechten al eeuwen tegen 't water. Overstromingen worden voorkomen, dijken worden gebouwd. Sluizen, gemalen, sloten en kanalen. Zo houdt Holland de voeten droog. Maar die voeten kun je ook expres natmaken. Als de vijand zou oprukken met kanonnen en paarden, konden de Nederlanders de vijand stoppen door het gebied rondom Amsterdam expres onder water te zetten. Die strategie noem je inundatie. Dat komt van het Latijnse inunda, dat betekent: geen bodem. Zo kregen de hoofdstad en het gebied eromheen een 'slotgracht'. Forten om Amsterdam te beschermen, kanonnen. Water om de vijand tegen te houden, alles lijkt voor elkaar. Maar is nog een gat te dichten: de Zuiderzee. Daar hebben ze ook iets op bedacht: een fort midden in het water. Ter hoogte van de zandbank Pampus bouwden ze het forteiland Pampus. Het werd in acht jaar gebouwd, van 1887 tot 1895. Daarop stond een gigantisch kanon. Zo konden soldaten de hoofdstad Amsterdam beschermen tegen aanvallen over het water van de Zuiderzee. Dit is Pampus, een van de 42 forten. Nu is het leeg, maar tijdens de Eerste Wereldoorlog woonden hier meer dan 200 soldaten. In 1914 begint de Eerste Wereldoorlog. Nederland is neutraal en wil niet meevechten. We hebben vijanden noch vrienden. Het land moet zich aan alle zijden verdedigen, mocht 't toch misgaan. Het leger maakt zich klaar. De buurlanden zijn aan 't vechten en de soldaten worden hier getraind. Ze doen allerlei oefeningen. Dit is een van de twee geschutskoepels van Fort Pampus. Hier stond dus een gigantisch kanon. Ongelooflijk, zoveel stenen. Metersdikke muren. Dat maakt zo'n fort zo stevig en superveilig. Dit is een kazemat, een soort schietbunker in Fort aan den Ham in Uitgeest. Ze hebben heel slim een ruimte in de muur gemaakt zodat je je voet zo kunt plaatsen. Je kunt met je arm op de vensterbank leunen. En als de vijand kwam, kon je jezelf goed verdedigen. Dat deden ze hier ook met behulp van mitrailleurs. Nou, laat ze maar komen. Hier stonden dan twee kanonnen. Even kijken... Wijzerstand, afstand. Allerlei meters. De hier gelegerde soldaten konden op deze kaart zien hoe zij het kanon moesten instellen. Dit is een originele tekening uit die tijd met het uitzicht vanaf Fort Krommeniedijk. Dit panorama gaf aan waar je wel en niet op moest schieten. Deze molen bijvoorbeeld en deze kerktoren, daar moest je rekening mee houden. Dit is een heel bijzonder plekje. De wachtkoepel, de uitkijktoren van Fort Krommeniedijk. Hier kun je de hele omgeving zien. Dit is net als het panorama van beneden. Je kunt de vijand overal vandaan zien komen. Je moet wel tegen kleine ruimtes kunnen. Zo, hee! En dan nu het huis-tuin-en-keukengedeelte. Dat kunnen we goed laten zien in Fort aan den Ham. Het fort had meerdere slaapzalen voor de soldaten, zoals deze. De werkkamer en de slaapkamer van de commandant. Als leidinggevende had-ie het wel wat luxer dan de soldaten. Mooi! De ruimte van de legerarts. Als 't echt niet goed met je ging, was er de ziekenzaal. Uche. De munitiekamer, daar werden deze granaathulzen gevuld met buskruit voor in de kanonnen. Uiteraard was er ook een toiletruimte voor de soldaten. Echt privé was het niet. Ook hadden ze hier een radiokamer. Met deze telefooncentrales werd verbinding gelegd met andere forten. Dit is de keuken van Fort Edam, geheel in originele staat. Kijk eens wat een gigantische ketels! Dat moest ook wel met zoveel soldaten. Hier een voorraadkeuken. Nou, er is nog genoeg! We zijn terug op Pampus, het enige fort dat altijd is omringd door water. Tijdens de Eerste Wereldoorlog, van 1914 tot 1918, zijn er 10.000 soldaten gelegerd in heel de stelling. Maar de vijand kwam nooit, dus er werd nooit gevochten op de forten. Dat is eigenlijk maar goed ook. Ruim 100 jaar geleden kon ons land met de Stelling van Amsterdam de hele wereld aan, superslim bedacht. Maar nog voordat de stelling af was, liep hij achter op de nieuwste uitvinding: vliegtuigen. Die vlogen over het water en de forten heen en bombardeerden de boel plat. Of ze lieten soldaten los met parachutes. En op een aanval van boven, daar hadden ze niet op gerekend. Toch is de Stelling van Amsterdam een zeer uniek militair bouwwerk. Een echt werelderfgoed. Al blijft het gek dat op geen enkel fort ooit een schot is gelost! Nou ja, gelukkig maar. In ieder geval is er geen land ter wereld dat z'n hoofdstad kan verdedigen met forten in combinatie met water. Al vraag ik me af: Wat zou er zijn gebeurd bij zeer strenge vorst en bevroren water? Nou ja, doet er niet meer toe. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20009881 653.632 693 2022-10-04T15:21:46+00:00 yes no fort werelderfgoed https://schooltv.nl/video-item/dyslexie-bij-babys-onderzoek-naar-spraakwaarneming 2024-01-04T13:04:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39766.w613.r16-9.3319a81.webp Dyslexie bij baby's | Onderzoek naar spraakwaarneming Voor leerlingen met dyslexie is de eindtoets een nog grotere uitdaging dan voor andere kinderen. Zij mogen er daarom langer over doen en kunnen soms hulpmiddelen gebruiken. Een groeiend aantal leerlingen heeft nu een dyslexieverklaring. De diagnose wordt steeds vaker gesteld. En meestal kom je achter dyslexie als kinderen leren lezen in groep drie. Kun je dat niet al eerder ontdekken? Daarover praat ik met taalwetenschapper Maartje de Klerk. Zij hield als kind al enorm van lezen, studeerde Nederlands en tijdens haar master taalwetenschappen ging ze werken als student-assistent bij het babylab. Dat was zo leuk dat ze besloot om te promoveren op een onderzoek naar de mogelijke oorzaken en voorspellers van dyslexie. Welkom Maartje, goed dat je er bent. Dank je wel. Onderzoek bij baby's, die kunnen nog niet eens praten. Waarom de baby's? Omdat er juist in dat eerste levensjaar op het gebied van spraak-/klankverwerving heel erg veel gebeurt. Dus kinderen worden geboren met een universeel gehoor, wat betekent dat zij alle klanken van alle talen kunnen onderscheiden. Ook die klanken die niet relevant zijn, die niet voorkomen in de moedertaal. Dus dat hebben ze niet nodig. En je ziet dan ook dat ze dat gedurende het eerste jaar eigenlijk afleren, want ze worden er niet aan blootgesteld. Dus neemt dat, ja die gevoeligheid ervoor neemt af. Ja, dus Engelse baby's die gaan op een gegeven moment andere klanken herkennen dan Nederlandse baby's. Ja, zoals de a en de e. Wij hebben alleen maar de e die voorkomt in bed. Zij hebben ook de 'bad' en 'bed' verschil. Wat ik heel erg moeilijk kan produceren, maar dat komt ook ik kan het ook niet zo heel erg goed horen. Terwijl Engelse baby's groeien daarmee op. En zij zijn er dan in de heel jonge leeftijd gevoelig voor, maar ze houden dat vast of worden er zelfs beter in. Ja ja, want een we gaan straks verder praten over het onderzoek. Wat jij doet, daar komt dit ook in terug. Maar eerst even dyslexie. Wat gaat er nou eigenlijk mis als je dyslectisch bent? Meerdere factoren spelen een rol en één van die factoren is de spraakwaarneming. Dus met leren lezen moet je de klank koppelen aan de letter. Dus kun je ook voorstellen dat wanneer zo'n klank niet zo goed is opgeslagen in het hoofd, ruiziger, of wanneer je daar niet goed bij kan, dat die koppeling tussen de klank en de letter op papier moeilijker gemaakt wordt. Jij deed onderzoek in het Babylab in Utrecht en Elisabeth is daar ook langs geweest. Dat was nog in de tijd dat er coronamaatregelen waren. Nou, ik zal intussen wat uitleggen over het experiment. Zometeen gaat Emma klanken horen en dan is eigenlijk de vraag: kan ze die klanken onderscheiden van elkaar? En dat zijn dus klanken die dichtbij elkaar liggen. Wat is dit voor experiment? Dit experiment beoogt om vroege voorspellers van dyslexie te vinden. We kijken dreumesen met en zonder risico op dyslexie, en dat betekent dat ze wel of geen ouder hebben met dyslexie, hoe ze reageren op spraakklanken die zometeen afgespeeld worden. En wat is dat mutsje dan? En dat mutsje, dat is een EEG-capje. En daarmee meten we de hersensignalen van het kindje. Oke, dus dat wat mutsje, dat registreert de signalen als zij reageert op de geluiden. Ja, precies. De hersensignalen. Nou, we gaan beginnen. Veel plezier en succes. Wat gebeurt er nu? Waarom hoort ze die geluidjes? Nou, zij hoort ze heel veel grip en griep. En de ene klank hoort ze heel vaak en de andere klank hoort ze maar heel af en toe. Want we denken dat bij dyslexie iets anders gaat met verwerking van spraakklanken. Dus of ze worden anders opgeslagen in de hersenen of ze worden anders opgehaald. En dan denken we dus dat er bij de kindjes met een risico op dyslexie, dus die een dyslectische ouder hebben, dat dat signaal anders zal zijn. Is het dan zo dat kinderen die dyslexie hebben minder snel de vreemde klank als vreemd horen? Ja, dat denken we. Er zijn ook al wel onderzoeken geweest waarin dat is aangetoond, dat kinderen en volwassenen met dyslexie of met een risico op dyslexie daar minder goed in zijn. Waar ik zo benieuwd naar ben, kan je nu al op individueel niveau vaststellen dit kind heeft dyslexie of niet? Nou, dat is wel waar we naar streven en daarvoor doen we dit onderzoek. Maar dit onderzoek is nog niet afgerond, maar er wordt wel in het algemeen ook echt gekeken of wij eerder dyslexie kunnen opsporen. Wat een gewillige baby trouwens. Gaat het altijd zo makkelijk? Nee, zeker niet. Dit was een hele makkelijke en goed meewerkende baby. Zeker met dit type onderzoek waar je aan het hoofd zit en die elektroden op wil plakken is het een enorme uitdaging om dat voor elkaar te krijgen. Maar ook in ander onderzoek ja ze gaan, je kan ze niet zeggen ga zitten en zit stil en luister naar wat we je aanbieden. Dus ja ze huilen, poepen, plassen. Niet de makkelijkste proefpersoon. Nee, niet makkelijk. Nee, dit is onderzoek dat is gedaan met EEG, met zo'n badmuts op. Je hebt weer ander onderzoek gedaan. Hoe ging dat? Ja, dat is een kijk- en luisterexperiment. En daarbij zit het kindje op schoot en kijkt naar een scherm. Dat zie je hier inderdaad. En wat je dan doet is, je biedt steeds een woord aan, het gaat dan hier eigenlijk om de klanken, de klinker. Ik hoor bijna geen verschil wat er wordt gezegd. Nee, dat komt omdat het het Engelse contrast is tussen de e en de a. Van bed en bad. Wat wij niet hebben, want wij hebben alleen maar de e van pet en bed. Ja. Wij worden daar dus ook niet aan blootgesteld. Maar heel jonge kinderen dus zeg vier à zes maanden, die kunnen dit verschil nog wel onderscheiden. En dan zie je dus met acht maanden dat dat afneemt. En wat zegt dat? Wat kun je met die informatie? Ja, het zegt iets over de taalontwikkeling, hoe dat verloopt. Dat is gewoon een fundamentele vraag. Dat is goed weten hoe dat zit. Maar je kan het ook gebruiken om te kijken naar kinderen die mogelijk later problemen krijgen met taal. Dus ofwel dyslexie of taalontwikkelingsstoornis. Ja dat je kunt kijken, ja als je niet weet hoe het gaat bij kinderen die dat risico niet hebben, bij typisch ontwikkelende kinderen om het maar even zo te zeggen. Je moet het er naast kunnen leggen. Ja, want ik kan me ook voorstellen dat als je het heel goed vroeg weet... Trouwens, is dat zo? Kun je er dan ook iets aan doen? Of ja, valt er weinig aan te doen? Nou eigenlijk, wat je nu doet is echt op zoek naar voorspellers. Dus je vergelijkt groepen, groepen met en zonde of een laag risico en een groep met hoog risico. Een hoog risico heb je als een van je ouders of allebei dyslectisch zijn. En dan maak je groepsvergelijking maar dat zegt niets over het individu. We kunnen ook niet op basis van die kijktijden zonder daar heel geavanceerde statistische analyse op te doen om te zeggen of een kind dat klankcontrast kan onderscheiden, dat is al stap een. En dan wil je eigenlijk nog weten wat zegt dat nou werkelijk hè? Hoe goed je dat contrast kan onderscheiden, hoe ziet dat verloop er dan uit in de hele ontwikkeling? Maar je kan wel zeggen als een groep het anders doet dan de typische ontwikkelende groep, de groep met hoger risico, het anders doen, dan kan je zeggen. Die spraakwaarneming is een risicofactor die bijdraagt aan het ontwikkelen van dyslexie. En wat kun je dan doen als je, want als je dus een ouder bent met dyslexie en het is dus, het risico is hoog dat ook het kind dyslexie gaat ontwikkelen, wat kun je dan doen? Kun je kun je daar iets aan doen? Ja, je kan het zo veel mogelijk stimuleren. Dus dat is niet alleen voorlezen. Ik zeg, ik zou adviseren maar dat is niet op basis van mijn onderzoek, maar gewoon vanuit al het onderzoek. Dat je zo veel mogelijk voorleest en dan ook liefst interactief. Dus dat je het gesprek aangaat of vragen stelt over het boekje, dat je veel talige communicatie hebt. Waarom is dat belangrijk? Specifiek bij dyslexie? Nee, niet specifiek. Dat is eigenlijk algemeen belangrijk. Ja, het is eigenlijk sowieso belangrijk en omdat je weet, nou die groep krijgt mogelijk problemen is dat gewoon extra belangrijk om te doen. Maar het is voor alle kinderen is dit een stimulans in de taalontwikkeling. En nog specifiek voor kinderen die mogelijk dyslexie... Nee, dat gaat denk ik een stap te ver. Ja dat kunnen we nu niet. Nog niet. Nee, nog niet in ieder geval. Dat onderzoek, dat is nog gaande en moet nog meer resultaten opleveren. Dank je wel Maartje de Klerk. Dank je wel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20009933 532.36 668 2022-10-05T22:00:00+00:00 yes no dyslexie lezen onderzoek hersenen https://schooltv.nl/video-item/kunnen-voedselbossen-de-wereld-voeden-een-landbouwmethode-die-de-natuur-het-werk-laat-doen 2024-01-04T13:04:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39767.w613.r16-9.c33e506.webp Kunnen voedselbossen de wereld voeden? | Een landbouwmethode die de natuur het werk laat doen Ik ben op weg naar een echte voedselbospionier en het klinkt natuurlijk allemaal heel romantisch. Geen akkers meer, maar gevarieerde bossen vol met groenten, fruit, noten. Maar hoe werkt het eigenlijk? En is het ook echt een optie op de lange duur? Als je een stevige bes vindt. Een stevige bes? Ja, vol vitamine C. Zuur dus. Soort smaakexplosie in je mond. Oh ja, en toch wel lekker eigenlijk. Deze heet in het Nederlands schijnaugurk. Hebbes. Mmm. Ja lekker. Beetje cactusvruchtachtig. Zo op het eerste gezicht lijkt een voedselbos gewoon: jongens, laat de natuur z'n gang maar gaan. Ja, het lijkt alsof het natuur is en helemaal niks doen, maar het is een landbouwmethode. Dus het is ontworpen en door mensen aangeplant om voedsel te produceren. En vervolgens laat je natuurlijke principes het werk doen. En die lenen we eigenlijk van een natuurlijk bos waar heel veel dingen vanzelf gebeuren. Een voedselbos is eigenlijk een vereetbariseerd bos. Dat is mooi, een vereetbariseerd bos. Het voedselbos is aangelegd door mensen om voedsel te produceren. En dat zonder verder ingrijpen van de mens. Geen kunstmest, geen pesticiden, maar de natuur die zorgt voor een gezond ecosysteem en een opbrengst per vierkante meter die niet onderdoet voor wat hiervoor stond, een maisveld. Maar even. Ik bedoel elf jaar geleden stond hier gewoon nog een maisakker. Ja. Hoe ben jij hier ingekomen, bijgekomen, nu tot dit voedselbos? Ja. Nou ja, je weet wat een maisakker is, namelijk gebruik van veel bemesting, veel pesticiden, veel fossiele brandstof. En dan na een jaar groei eindig je weer op nul en ik had gewoon interesse om natuur en landbouw samen te brengen op een positieve manier. Het combineren van natuur en landbouw heeft eigenlijk voordelen, want de natuur streeft eigenlijk naar opbouw van vruchtbaarheid. Dit voedselbos is 2,5 hectare groot. Hoeveel mensen kunnen hier nou van eten? Je moet eigenlijk terugrekenen naar wat een hectare aan voedingsmiddelen kan opleveren. En daar blijkt uit dat je na een jaar of 12, acht mensen volledig zal kunnen voorzien van alle voedingsmiddelen die we nodig hebben. Dat is veel meer dan de Nederlandse landbouw nu haalt. Ja, hier is het bos al wat ouder. Kastanjes. Inderdaad die grote kastanjeboom, maar die groeit nog door naar 25 meter hoog. En zo ontstaat er gelaagdheid in het voedselbossysteem. Ja. En er zijn eigenlijk zeven vegetatielagen: de grote bomen, de tamme kastanjes, zwarte walnoot. Er zijn bomen die wat lager blijven. Eigenlijk hoort appel daarbij, en peer en pruim. Struiken, variërend van kruisbes tot hazelaar. Er zijn kruidlaagplanten, houden van schaduw, dus die staan inderdaad onder andere soorten. Kruipers zoals de bosaardbei. En er zijn klimmers en de zevende laag is het bodemvoedselweb. Alles wat onder onze voeten aan magie gebeurt door talloze bodemorganismen en een hoofdrol voor de schimmeldraden. En die bodem, dat is de expertise van Isabelle van der Zanden. Want de bodem van het voedselbos is als het goed is veel rijker dan die van de gemiddelde landbouwgrond. Ik verzamel hier samples. Die neem ik mee naar het lab. En ik probeer eigenlijk te ontdekken hoe een voedselbosbodem eruitziet. Dus ik kijk naar het hele bodemvoedselweb. Dus niet alleen naar de bacteriën en de schimmels, maar ook naar de regenwormen en de nematoden. Wat zijn nematoden? Dat is een heel klein wormpje wat je niet met het blote oog kan zien. Ah ok. Maar behalve het bodemvoedselweb wil ik ook weten hoe het met de bodemkwaliteit en dus de structuur, hoeveel voedingsstoffen er beschikbaar zijn voor de planten. De pH, hoeveel koolstof wordt daar opgeslagen. Ik probeer eigenlijk een volledig plaatje te kunnen schetsen. Van het hele ecosysteem dat die bodem hier is. Precies. Nematode in de spotlights, Kijk, ja ze bewegen. Precies. Dus wat ik normaal gesproken doe is dan doe ik mijn hele sample op een petrischaaltje met een grid en dan kan ik tellen per grid hoeveel er inzitten. Oh ja, en dan heb ik een maand voor... De dichtheid zeg maar. Precies. Nou, jij monitort verschillende voedselbossen. Wat tref je aan en wat kun je, wat zijn je voorzichtige conclusies? Ik verwacht dat een voedselbosbodem absoluut heel anders gaat zijn dan een akker. Beter? Ja. Ik denk het wel. En waarom? Vooral doordat er niet heel intensief de bodem wordt bewerkt en de bodem eigenlijk met rust wordt gelaten, waardoor schimmelnetwerken zich kunnen vestigen en nematodes kunnen groeien. Eigenlijk gewoon een veel rijker bodemleven wat goed is voor het hele systeem. Ja, een soort completer voedselweb. En daar zie je ze al hangen. De nashipeer. Deze kunnen we nu oogsten? Ja, als je het een beetje zo met een knikje loslaat. Twee tegelijk. Ze zijn stevig maar sappig. Mmm. Oh lekker zeg. Maar Wouter, dit klinkt allemaal bijna te mooi om waar te zijn. Het is een prachtig bos. Veel dieren, goed voor milieu, voor de bodem. Maar is het realistisch? Gaan wij alle monden kunnen voeden met voedselbossen? Zeker. En dit is het bewijs. Dit is tien jaar geleden, was dit een kale, lege vlakte. Nu produceren we hier voedsel en wat wil je nog meer? Wat voor bewijs wil je nog meer? Je hebt het in je hand! Landbouw biodiversiteit voedsel https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20009955 363.8 428 2022-10-06T22:00:00+00:00 yes no voedsel landbouw biodiversiteit https://schooltv.nl/video-item/beestenbrigade-missie-grutto-missie 2024-01-04T13:04:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39769.w613.r16-9.9d98a57.webp Beestenbrigade missie | Grutto missie Vrolijk, educatief programma voor kleuters waarin dieren en natuur centraal staan. Boswachter Tim gaat met twee kleuters het land in om de natuur een handje te helpen. Ook laten kleuters zien welk bijzonder huisdier ze hebben. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1729973 970.92 2029-09-20T22:00:00+00:00 1399 2022-07-22T15:42:18+00:00 yes no weide vogel natuur https://schooltv.nl/video-item/beestenbrigade-missie-hortus-nijmegen 2024-01-04T13:04:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39770.w613.r16-9.a525383.webp Beestenbrigade missie | Hortus Nijmegen Vrolijk, educatief programma voor kleuters waarin dieren en natuur centraal staan. Boswachter Tim gaat met twee kleuters het land in om de natuur een handje te helpen. Ook laten kleuters zien welk bijzonder huisdier ze hebben. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1729974 972.2 2029-09-20T22:00:00+00:00 1103 2022-07-25T14:27:21+00:00 yes no tuin landschap dier https://schooltv.nl/video-item/beestenbrigade-missie-geitenboerderij 2024-01-04T13:04:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39771.w613.r16-9.2679644.webp Beestenbrigade missie | Geitenboerderij Vrolijk, educatief programma voor kleuters waarin dieren en natuur centraal staan. Boswachter Tim gaat met twee kleuters het land in om de natuur een handje te helpen. Ook laten kleuters zien welk bijzonder huisdier ze hebben. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1729975 926.72 2029-09-20T22:00:00+00:00 3458 2022-07-25T14:28:06+00:00 yes no dier natuur geit https://schooltv.nl/video-item/beestenbrigade-missie-ringslangen 2024-12-04T15:02:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39772.w613.r16-9.7a3523f.webp Beestenbrigade missie | Ringslangen De missie van vandaag: Ringslangen. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1729976 917.44 2029-09-20T22:00:00+00:00 1741 2022-07-25T14:28:48+00:00 yes no reptiel slang natuur https://schooltv.nl/video-item/beestenbrigade-missie-eikelmuis 2024-01-04T13:04:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39773.w613.r16-9.b5aa084.webp Beestenbrigade missie | Eikelmuis Vrolijk, educatief programma voor kleuters waarin dieren en natuur centraal staan. Boswachter Tim gaat met twee kleuters het land in om de natuur een handje te helpen. Ook laten kleuters zien welk bijzonder huisdier ze hebben. De missie van vandaag: De eikelmuis. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1729977 940.054 2029-09-20T22:00:00+00:00 1755 2022-07-25T14:29:35+00:00 yes no muis natuur dier https://schooltv.nl/video-item/beestenbrigade-missie-fruittuin-west 2024-01-04T13:04:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39774.w613.r16-9.7a927ad.webp Beestenbrigade missie | Fruittuin West Vrolijk, educatief programma voor kleuters waarin dieren en natuur centraal staan. Boswachter Tim gaat met twee kleuters het land in om de natuur een handje te helpen. Ook laten kleuters zien welk bijzonder huisdier ze hebben. De missie van vandaag: Fruittuin West. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1729978 966.698 2029-09-20T22:00:00+00:00 2084 2022-08-02T12:17:16+00:00 yes no tuin fruit landschap https://schooltv.nl/video-item/beestenbrigade-missie-stad-missie 2024-01-04T13:04:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39775.w613.r16-9.211275d.webp Beestenbrigade missie | Stad missie Dit keer: De stad missie. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1729979 965.481 2029-09-20T22:00:00+00:00 1110 2022-08-02T12:18:02+00:00 yes no natuur dier landschap https://schooltv.nl/video-item/beestenbrigade-missie-eendenkooien 2024-01-04T13:04:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39776.w613.r16-9.a57654d.webp Beestenbrigade missie | Eendenkooien De missie: eendenkooien. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1729980 961.04 2029-09-20T22:00:00+00:00 965 2022-08-02T12:18:44+00:00 yes no eend dier natuur https://schooltv.nl/video-item/beestenbrigade-missie-winterklusjes 2024-01-04T13:04:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39777.w613.r16-9.243fe8d.webp Beestenbrigade missie | Winterklusjes De missie van deze keer: winterklusjes. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1729981 970.52 2029-09-20T22:00:00+00:00 3015 2022-08-02T12:19:25+00:00 yes no natuur paard koe https://schooltv.nl/video-item/beestenbrigade-missie-bijenhotel-texel 2024-01-04T13:04:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39778.w613.r16-9.e1e6b34.webp Beestenbrigade missie | Bijenhotel Texel De missie: bijenhotel Texel. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1729982 968.937 2029-09-20T22:00:00+00:00 2441 2022-08-02T12:20:12+00:00 yes no bij insect natuur https://schooltv.nl/video-item/beestenbrigade-battle-de-kikker 2024-01-04T13:04:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43586.w613.r16-9.70f1662.webp Beestenbrigade battle | De kikker Elke aflevering staat een dier centraal. Dit keer: de kikker. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1729819 1144.36 2029-09-20T22:00:00+00:00 6176 2022-08-08T12:32:17+00:00 yes no amfibie kikker natuur spel https://schooltv.nl/video-item/beestenbrigade-battle-de-vlieg 2024-01-04T13:04:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43587.w613.r16-9.6e7978b.webp Beestenbrigade battle | De vlieg Elke keer staat een dier centraal. Dit keer: de vlieg. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1729818 1167.054 2029-09-20T22:00:00+00:00 3252 2022-07-28T14:02:12+00:00 yes no insect vlieg natuur spel https://schooltv.nl/video-item/beestenbrigade-battle-de-bever 2024-01-04T13:04:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39781.w613.r16-9.34847ee.webp Beestenbrigade battle | De bever Elke keer staat een dier centraal. Dit keer: de bever. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1729817 1084.536 2029-09-20T22:00:00+00:00 2974 2022-07-21T15:06:35+00:00 yes no knaagdier bever natuur spel https://schooltv.nl/video-item/beestenbrigade-battle-de-koekoek 2024-01-04T13:04:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39782.w613.r16-9.d05d801.webp Beestenbrigade battle | De koekoek Dit keer: de koekoek. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1729816 1158.891 2029-09-20T22:00:00+00:00 3251 2022-07-19T11:02:20+00:00 yes no vogel natuur spel https://schooltv.nl/video-item/jan-peter-balkenende-regeren-met-populisten-watzoujijdoen 2024-01-04T13:04:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39783.w613.r16-9.39b4f2b.webp Jan Peter Balkenende | Regeren met populisten De uitvaart van Pim Fortuyn door Rotterdam was de allerlaatste kans om nog een glimp van hem op te vangen. Bijna een week na de moord, zijn er nog steeds veel emoties. Wat Pim Fortuyn met Jan Peter Balkenende te maken heeft, vertel ik je zo. Maar eerst even dit. Op 2 augustus 2022 is Mark Rutte de langstzittende minister-president van Nederland. Dan zit hij twaalf jaar in het Torentje. Langer dan wie ook bepaalt hij de koers. En je kan het je haast niet meer voorstellen. Maar er waren nog premiers voor hem. En elke minister-president heeft ze: grote uitdagingen, ingewikkelde kwesties en onoplosbare problemen. In deze video zie je het hoofdpijndossier van Jan-Peter Balkenende, acht jaar lang de premier van Nederland. In Museum Bredius, recht tegenover het Torentje, leggen we dit dossier voor aan Hanneke van der Werf, Kamerlid voor D66. Wie weet wordt zij ooit de minister-president. Wat zou zij doen als ze in de schoenen van premier Balkenende zou staan? Ok, Jan-Peter Balkenende dus. Hoe zat het ook alweer? Een week voor de verkiezingen van 2002 wordt Pim Fortuyn vermoord. Fortuyn, een echte dandy, is razendsnel uitgegroeid tot de populairste lijsttrekker van t land. Na zijn dood wordt de LPF, de Lijst Pim Fortuyn de tweede partij en gaat regeren samen met de VVD en het CDA van Jan Peter Balkenende. Hij is in zijn uitstraling precies het tegenovergestelde van Fortuyn. Op het partijbureau van het CDA heeft hij jarenlang nagedacht over een visie, maar dit nooit in de praktijk gebracht. En dan moet hij ineens met allemaal onervaren politieke talenten een land leiden. Als dat maar goed gaat. De mensen hadden behoefte aan stabiliteit en rust. En dat waren precies de termen die Jan-Peter Balkenende, gesouffleerd door Jack de Vries, naar voren bracht. Ik vind in algemene zin dat na wat we mee hebben gemaakt vorige week, gepaard gaan met veel emotie. Dat er nadrukkelijk moet worden geïnvesteerd in een vertrouwenwekkend optreden. En ik heb de woorden gebruikt rust, stabiliteit en verantwoordelijkheidsbesef. Nou, als ik kijk naar de premiers die ik als kind en volwassene heb meegemaakt zijn dat altijd eigenlijk altijd een beetje degelijke, saaie mensen. Maar ik kan me wel voorstellen dat na Fortuyn, wat natuurlijk een hele bijzondere man was... een beetje een pauw, iemand die met zijn persoonlijkheid al nieuws maakte. Daar hoefde niet een verhaal aan te pas te komen. Dat een stem op Balkenende ook een stem op zekerheid kon zijn. Kan je de populistische partij negeren? Nou ik weet niet of je niet om hun heen kan. Kijk, als je als partijen van tevoren weet dat je op fundamentele punten heel anders in de wedstrijd zit om het zo maar te zeggen, ja dan zou ik daar denk ik voor de verkiezingen al duidelijk over zijn als partij. De reden dat ik er op voorhand niet zo enthousiast over ben is omdat nou ja, in ieder geval ik sinds ik de politiek volg wel heb gezien zowel bij de LPF, maar later ook met de gedoogconstructie met de PVV... Waar dat toe leidt. Een partij die vaak heel veel proteststemmen vangt met een hele stevige probleemanalyse. Vervolgens tekortschieten als het om op de oplossingen draait. En ik zou me daar dan als grootste partij niet aan willen verbinden. De premier Balkenende. Ja, hij had dus weinig ervaring, dus t was voor hem ook veel uitvinden. Hij kon wel wat stijf zijn, ietwat naïef. En dat ja dat deed t eigenlijk best wel goed in die Nederlandse politieke cultuur. Al na zeven uur wordt premier Balkenende op de proef gesteld. De eerste staatssecretaris stapt op. Philomena Bijlhout had na de Decembermoorden legerleider Desi Bouterse nog gesteund. Dat had ze misschien even moeten melden. Ik heb daarom besloten mijn ontslag aan te bieden aan Hare Majesteit de Koningin. Nou, ik zou vooral denken dit had van tevoren uitgezocht moeten worden. Ja, ik denk niet dat je daar dan nog dagen over moet gaan vergaderen. Maar je kan t probleem dan niet meer echt anders oplossen denk ik. Het snelste aftreden ooit van de bewindspersoon, was een nogal ja matig begin van het kabinet Balkenende 1. We hebben allemaal verrassingen. Dus dat is gewoon erg leuk. Niemand verwacht die wie wij op Economische Zaken hebben, maar wel een jonge zakenman die echt uitstraling heeft en die weet wat ondernemen is. En dat is miljonair en voormalig platenbaas Herman Heinsbroek. In eigen kring ben ik toch ook wel politiek geëngageerd en heb ik daar aardig wat teksten over meestal. En toen dacht ik van ja als ik gevraagd word en ik word nog een keer gevraagd en nog een keer gevraagd, dan moet ik ook maar eens doen. Het wordt een boeiende en leuke tijd. Heinsbroek runde z'n eigen toko en die deed dat zoals die normaal gesproken z'n toko runde. Veel risico's nemen. Overmoedig gedrag tonen en dan kom je in het bedrijfsleven heel ver. De Haagse politiek werkt anders dan je eigen onderneming. De econoom Eduard Bomhoff krijgt volksgezondheid en wordt vicepremier. Ik heb de heer Balkenende begrip gevraagd voor het feit dat ik heel weinig kennis heb met Haagse rituelen. Bomhoff hadden we ook, die stond juist bekend als een gerenommeerd econoom, dus daarvan vonden de mensen t ook wel opmerkelijk dat hij plaatsnam in dat kabinet en voor de LPF. En hij kwam daar ook al wel snel achter dat ie dat misschien beter niet had kunnen doen, want het was vanaf het eerste moment ruzie. Vooral Heinsbroek en Bomhoff tegenover elkaar. Dat was constante strijd. De sfeer was gespannen. Ja. Ik zei tegen de secretaresse zei ik het is best wel lastig, want het zijn allemaal hele, hele nadrukkelijk mensen. En Hogendijk met die snerpende stem en Herman Heinsbroek was ook niet iemand die zei van mag ik even t woord hebben en dan de vinger ofzo. Dat deden ze gewoon. Zo, zei ze, ik heb hier nog wel een bel, misschien dat dat helpt. Dat is zo'n belletje wat vroeger op de lessenaar van de juffrouw stond toen we nog in de kleuterklas zaten op de nonnenschool of op de lagere school. En dan ging ie met zo'n belletje. Ik viel van mijn stoel zeg. Het was echt een bont gezelschap. Pim Fortuyn had al wel voor zijn overlijden gezegd: ik wil geen rotzooi in m'n partij. Er moeten fatsoenlijke figuren om mij heen komen, want anders redden we het niet als LPF. Nou, niets was minder waar, want het waren voornamelijk paljassen. Nou ik zou wel denk ik me stiekem verheugen op de kopspijkersuitzending zaterdagavond. Ik wil deze wereld verbeteren. Echt waar? Haha, daar had ik je te pakken hè? Nederland betaalt jou niet om je collega te gaan staan afzeiken voor een een of andere journalist. En als je na een paar weken denkt: ja dit gaat niet meer gebeuren, dan ga je denk ik in je hoofd in scenario's denken hoe gaan we dit oplossen en wat is de escalatie ladder? Dat is een kaart van de Trêveszaal en het antwoord luidt aldus Geachte voorzitter, in antwoord op de mondelinge vragen van de geachte afgevaardigde Rosenmöller en anderen groeten wij u in gezamenlijkheid en eenheid vanuit de ministerraad. En deze brief is ondertekend door alle aanwezige ministers. Grappig bedoeld? Ja, voor zover je waarde kunt hechten aan de humor van Jan Peter Balkenende. Maar er ging dus een ansichtkaart vanuit de ministerraad naar de Tweede Kamer waarin stond van: wij zijn als ministerraad nu in eenheid en gezamenlijkheid bijeen. Ja, vaak als je dat soort boodschappen zo exclusief expliciet gaat afgeven, ja, dan weet je al dat het tegenovergestelde vaak aan de hand was. En dat was in dit geval ook zo. En niet alleen in t kabinet is het onrustig. Ook bij de LPF is het onrustig. Mat Herben wordt de spanning te veel en stapt op als fractievoorzitter. Harry Wijnschenk volgt hem op en die valt niet bij iedereen in de smaak. Het was ook zo'n man die rondliep met drie mobiele telefoons tegelijk. Ik zei Joh, Harry, wordt dus nooit wat met drie mobiele telefoons. Want je wordt gewoon knettergek. En dan probeer in je auto te rijden en dan tegelijk die drie telefoons te bedienen. En er was er weer een fractielid op tilt geslagen en die moest dan uit de fractie worden gegooid en in de eeuwige duisternis. Nou, dat drie telefoons is een feit. En dat kwam ook met name omdat hij en zijn vrienden Maes en consorten mij constant bestookten met allerlei belangetjes. En als ze dat wat minder hadden gedaan en ook gewoon aan t werk waren gegaan, dan had er al één telefoon zo weg gekund. Dat was de telefoon namelijk waar de ministers op belden. Dus dat had een stuk gescheeld. Nou, t is natuurlijk een beetje lastig omdat ik denk dat het niet heel kies is om je continu met een andere partij te gaan bemoeien en zeker niet de fractie, terwijl je zelf wel met mensen van die partij in een kabinet zit. Dus daar ga je dan eerder over. Maar ik zou misschien wel eens een keer een kopje koffie gaan drinken met die fractievoorzitter en zeggen van joh, heb je hier wel eens aan gedacht? En hoe uh denk je hier over? Maar ik denk dat het met veel meer dan de vorm kan je je ook niet bemoeien want daar ga je ook niet over. Dames en heren, Goedenavond. Prins Claus is overleden. Wij berichten hierover in de extra uitzendingen op de drie publieke netten en via de Wereldomroep. Dat was net de periode dat de ruzies in het kabinet Balkenende een apotheose bereikten. Dat ging maar door en dat ging maar door. En het was zo erg dat zelfs tijdens die herdenkingsbijeenkomst, die begrafenis van Claus, dat het nog steeds doorging, die ruzies op de telefoontjes. Sommige hadden de drie, sommige hadden slechts één telefoontje. Maar ze bleven sms'en na elkaar. Balkenende toch een fatsoenlijk figuur, kon dit ook moeilijk verkroppen. Ja, dat was gewoon ontzettend ironisch dat tijdens zo'n bijeenkomst het maar door bleef gaan met het gekonkel. En dat heeft uiteindelijk ook ja, uitgemond in het einde van het kabinet. Meneer Heinsbroek heeft uw mededeling te doen. Ja, absoluut heren, ik ben nog absoluut minister en ik ga nu lekker naar de ministerraad. Heeft u nog steeds ruzie met Bomhoff? En ik heb met de rest van de bewindslieden gesproken en ik ga het nu eerst hebben... Wat je nu aan t doen ben is het kabinet aan t opblazen. Jullie zijn ongelooflijke stomme zakken. Ik heb ze. Ik ben ontzettend boos geweest daar. En ik zei jullie zijn niet goed wijs. Je bent echt allemaal werkloos want er komt een nieuwe verkiezing en dat wouden ze niet geloven. Blijft dat kabinet zitten, denkt u? Dat is zeker de insteek. Ook alle ministers die er nu ook zijn? Dat is nog niet gezegd, dat is een van de onderhandelingsopties. Ik geef het woord aan de minister-president. Op grond daarvan ben ik voornemens om Hare Majesteit de Koningin het ontslag aan te bieden van alle, na het vertrek van de ministers VWS en in EZ, resterende ministers en staatssecretarissen. Zou dit kabinet t in deze tijd volhouden? Nee, als Herman Heinsbroek en meneer met het belletje zelf een account hadden gehad en daar video's op gingen posten over elkaar dan ja, dan denk ik dat mensen daar misschien veel plezier aan beleefden, maar ook dat t niet een heel lang leven beschoren was. Ik weet niet of we nu die 87 dagen gehaald hadden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20009982 663.104 745 2022-10-05T09:30:00+00:00 yes no politiek politieke partij populisme minister-president https://schooltv.nl/video-item/waarom-is-de-van-nellefabriek-werelderfgoed-een-fabriek-volgens-het-nieuwe-bouwen-schoon-en-met 2024-01-04T13:04:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39784.w613.r16-9.b5b71e2.webp Waarom is de Van Nellefabriek werelderfgoed? | Een fabriek volgens het Nieuwe Bouwen: schoon en met daglicht Wat hebben de Acropolis in Athene, de Taj Mahal in India en de Opera House in Sydney met elkaar gemeen? Ze zijn allemaal uniek in de wereld. Het zijn drie van de werelderfgoederen. Je hoeft geen wereldreis te maken om ze te zien, want we hebben ze ook gewoon in Nederland. Vandaag zijn we bij de Van Nellefabriek in Rotterdam. In 2014 is de van Nellefabriek als 10e Nederlandse erfgoed op de werelderfgoedlijst van UNESCO geplaatst. Deze voormalige koffie-, thee- en tabaksfabriek is tussen 1925 en 1931 gebouwd. Het is een voorbeeld van het Nieuwe Bouwen: Een stroming in de industriële architectuur van het begin van de 20e eeuw. Het moest de ideale fabriek worden. Het werken in een fabriek was in die tijd vies en zwaar. Dit is de oude fabriek. Stank. Te donker. Lawaai. Geen daglicht. Niet gezond voor de arbeiders. De directeur van de Van Nellefabriek, Cees van der Leeuw, dacht: Dit moet anders. Werknemers moeten een fijne plek hebben om te werken. Er moet meer licht, meer lucht, meer ruimte. Het moet schoon zijn! En ze moeten kunnen sporten en kunnen douchen. In 1923 gaf hij de opdracht tot het bouwen van de fabriek volgens de normen van Het Nieuwe Bouwen. Het oorspronkelijke ontwerp is van Michiel Brinkman. Maar na zijn overlijden werd zijn werk overgenomen door zijn zoon Jan Brinkman en Leendert van der Vlugt. De fabriek moest een andere locatie krijgen. Van het centrum in Rotterdam naar net buiten de stad. Vlakbij het kanaal en het spoor, ideaal voor de aanvoer en doorvoer van goederen. In 1925 begon de bouw, na zes jaar was de Van Nellefabriek klaar. Uniek in die tijd! Het hele Van Nelle-complex is opgebouwd uit verschillende onderdelen. Naast het kanaal waren de magazijnen waar de grondstoffen voor koffie, thee en tabak werden opgeslagen. De fabrieken staan hier. Hier werd tabak verwerkt. Hier de koffie. Hier de thee. Dit is het ketelhuis, waar stoom en energie werd opgewekt voor de fabrieken. De Expeditiehal waar de bewerkte koffie, thee en tabak werd opgeslagen voordat het naar de winkels ging. De garage en de werkplaats voor onderhoud van de machines. En het kantoorgebouw voor het kantoorpersoneel en de directie. Welkom bij de Van Nelleweg 1. Toen de fabriek net gebouwd was, had hij heel veel bekijks. Zoveel staal en glas hadden de mensen nog nooit gezien. Dat is hartstikke mooi, maar ik ken meer mooie gebouwen in Nederland. Wat maakt dit nou werelderfgoed? Omdat het gebouw symbool staat voor een nieuwe manier van bouwen. Eerst werd bedacht wat er gedaan moest worden. Hoe ziet het productieproces eruit? Daaromheen werd het gebouw ontworpen. Het bouwen was ook echt vernieuwend voor die tijd. Dit is het eerste gebouw in Nederland waar gebruik is gemaakt van heipalen. En wat helemaal op is getrokken uit gewapend beton. Ramen, deuren, kozijnen. Allemaal hadden ze standaardmaten. Daar maken we nog steeds gebruik van. Dat is de reden waarom we redelijk snel woonwijken neer kunnen zetten. Door die standaardmaten. Ook uniek in die tijd: In deze fabriek was alles bovengronds. Gevels opgetrokken uit staal en glas. Ramen konden open. Dus licht, lucht, ruimte. De gebouwen waren smal en hoog. Dus ook al werkte je in de fabriek, je had daglicht. En heel belangrijk: het moest een plek zijn waar je wilde werken. Werknemers moesten gezond blijven. Er waren douches. Buiten waren sportvelden, tennisbanen. Je moest je er thuis voelen. Vanaf 1931 werden hier in het lichte gebouw koffie gebrand, thee en tabak verwerkt. Maar waarom staat het gebouw hier op deze plek in Rotterdam? Omdat deze plek vlakbij de haven van Rotterdam is. In de Rotterdamse haven kwamen en komen nog steeds schepen van over de hele wereld met allerlei producten. Zoals bijvoorbeeld thee uit Indonesië. Koffie uit Brazilië. En tabak hier uit dit gebied van de Verenigde Staten bij Tennessee. En omdat het gebouw dicht bij de haven is, konden de producten snel hier naartoe gebracht worden. Dus ook heel snel worden verwerkt. Hoe bewerkelijker het product was, hoe meer ruimte er nodig was. Hoe meer verdiepingen. Tabak was het moeilijkst. Acht verdiepingen. Koffie ernaast. Zes verdiepingen. Het makkelijkst was thee, drie verdiepingen. De grondstoffen kwamen binnen op de bovenste verdiepingen van de fabrieken. Van daaruit werden ze verder verwerkt. In de fabrieken werd een soort skilift-systeem bedacht waardoor de producten door de hele fabriek vervoerd konden worden. Wanneer ze helemaal klaar waren dan gingen ze via de luchtbruggen naar de Expeditiehal. Er is heel goed over nagedacht. Om alles zo snel en schoon mogelijk te laten verlopen. Dit hele gebouw wordt gedragen door paddenstoelvormige pilaren. Aan de bovenkant breder, meer draagkracht. Dat betekent dat de vloeren veel dunner konden. Minder gewicht en dat betekent ook dat ze meer verdiepingen op elkaar konden bouwen. En dat wilden ze, want ze wilden een smal, hoog gebouw waar veel licht naar binnenkwam. Er heerste hier vroeger een enorme bedrijvigheid. Er werkten hier iets van 1800 mensen. Vooral heel veel vrouwen. Uniek voor die tijd. Mannen en vrouwen werkten samen. Hallo. Er waren wel twee aparte trappen. Een voor de vrouwen en een voor de mannen. Die trappen leidden of naar de mannendouche en toilet of naar de vrouwendouche en toilet. Dat mocht niet samen. Er werd goed voor het personeel gezorgd. Ze moesten het naar hun zin hebben maar verschil moet er zijn. Zij konden tot de 7e verdieping, maar met deze speciale sleutel kon je naar de 9e. Zo! Boven op het hoogste fabrieksgebouw, het allerhoogste punt, is een glazen gebouwtje neergezet. De tearoom. Hier mochten alleen maar directieleden komen met gasten om thee te drinken en van het uitzicht te genieten. Het zag er toen wel iets anders uit. Maar hartstikke mooi! Wow. In 1995 ging deze fabriek dicht. Maar in 2000 werd het hele complex gerenoveerd en voldeed het aan de nieuwe eisen. Het was een duurzaam kantoorcomplex geworden, waar de mensen weer heel prettig konden werken. In 2004 was de renovatie klaar. Het complex heet nog steeds de Van Nellefabriek, maar er wordt geen koffie en thee meer verwerkt. Nu worden deze ruimtes verhuurd als kantoorruimtes. In 2014 komt de Van Nellefabriek op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. Dit gebouw heeft de moderne architectuur van over de hele wereld beïnvloed. En het is een van de eerste fabrieken die rekening hield met de mensen die er werkten. Mooi, he? Dat wat in de jaren 20 van de vorige eeuw bedacht is, nog steeds werkt. En daarom is de Van Nellefabriek Werelderfgoed. Doeg. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20009983 527.061 894 2022-10-05T09:33:03+00:00 yes no fabriek architectuur werelderfgoed https://schooltv.nl/video-item/waarom-is-willemstad-op-curacao-werelderfgoed-europese-kolonie-in-het-caribische-gebied 2024-07-09T08:41:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39785.w613.r16-9.797a025.webp Waarom is Willemstad op Curaçao werelderfgoed? | Europese kolonie in het Caribische gebied Palmbomen, wit strand. Een blauwe lucht, een nog iets blauwere zee. Het is best goed uit te houden op dit zonnige eiland. Ik zeg: Welkom. Of zoals ze hier zeggen: Bon bini op Curaçao. Kijk nou waar ik ben. De Caribische zee. Dat ligt vlak boven Zuid-Amerika. Curaçao ligt in de Caribische zee. Samen met Aruba en Bonaire vormen ze de ABC-eilanden, een onderdeel van de voormalige Nederlandse Antillen. Sinds 10 oktober 2010 is Curaçao een zelfstandig land binnen het Koninkrijk der Nederlanden. Ze werken veel samen met Nederland maar hebben een eigen regering, bestuur en wetten. Als je aan Curaçao denkt, denk je aan duikgebieden, stranden. Wonderschoon, maar dat is geen werelderfgoed. Het historische centrum van Willemstad is dat wel. Het werd in 1997 op de lijst van werelderfgoederen van UNESCO geplaatst. Door een mix van architectuurstijlen is dit een uniek voorbeeld van een Europese kolonie in het Caribische gebied. De huizen, gebouwen, monumenten die je ziet, vertellen belangrijke verhalen. En zo ziet die wijken er op de kaart uit. Punda, daar, heeft een Europees stratenplan met geordende straten. Heel rechtlijnig. Otrabanda, aan de andere kant waar ik nu zit, is een stuk rommeliger. De straten en wegen lopen heel kronkelig. Dan heb je nog Scharloo en Pietermaai. Toen ontdekkingsreizigers uit Spanje en Portugal verre landen in bezit namen, dachten de Nederlanders: dat kunnen wij ook. Ze begonnen aan een ontdekkingsreis over de hele wereld. Ze gingen naar Nederlands-Indië. En ze gingen naar Suriname en de Nederlandse Antillen. En daar stichtten ze koloniën. Curaçao was in handen van de Spanjaarden. Maar in de 16e eeuw namen de Nederlanders het gezag over. Zo werd deze plek Nederlands. De Nederlandse West-Indische compagnie stichtte in deze Sint Annabaai in 1634 een handelspost. Vanuit hier gingen de rijke Nederlanders handel drijven. Ze bouwden huizen en zo ontstond dit gebied. Schepen met grondstoffen kwamen hier binnen. De stad is vernoemd naar de stadhouder uit die tijd: Willem II van Oranje. Willemstad. Dit is de Handelskade. Die gebouwen waren de pakhuizen om producten in op te slaan. Dit is Fort Amsterdam. Hier zat het hoofdkantoor van de West-Indische compagnie. Dit gebouw staat hier al bijna 400 jaar. In die tijd begonnen Nederlanders plantages in het Caribisch gebied. In suikerriet, katoen en tabak. Maar op de eilanden woonden te weinig mensen. Er waren geen arbeiders voor het zware werk. De Nederlanders haalden veel slaven uit West-Afrika naar Curaçao. Het leven op de schepen en plantages was verschrikkelijk. Slaven kregen niks betaald voor hun werk. Ze waren eigendom van de plantagehouders. Willemstad groeide vanaf 1660 snel uit tot het centrum van de slavenhandel in het Caribisch gebied. Destijds was het hier de grootste slavenmarkt ter wereld. Rond 1850 is de slavernij afgeschaft. Veel mensen verlieten de plantages en sommigen zijn op Curaçao blijven wonen. Ter nagedachtenis aan die slavernijperiode zijn er een aantal monumenten. Bijvoorbeeld deze. In het midden zie je slaaf Tula. Hij kwam tijdens de slavernij in opstand en vocht voor de vrijheid van de slaven. Zelf overleefde Tula de slavenopstand niet. Op 3 oktober 1795 werd hij terechtgesteld, gemarteld en gedood. Zijn lichaam werd hier in zee gegooid. Als leider van de slavenopstand staat Tula hier symbool voor vechten voor vrijheid. De wijken van Willemstad zijn één van de tien werelderfgoederen die we in Nederland kennen. Op sommige daarvan kun je niet wonen. Zoals de Van Nellefabriek, het Woudagemaal of het Rietveld-Schroderhuis. Andere plekken zijn wel bewoond. Zoals de Kinderdijk, de grachtengordel van Amsterdam en Willemstad. Alex woont in zo'n huis. Hoe is dat? Heel bijzonder. Want in Nederland zijn de huizen van bakstenen gemaakt en is alles dezelfde kleur. Hier op Curaçao heb je echt alle kleuren. Doen de mensen er alles aan om die kleuren te behouden? Elk jaar knappen ze het huis op, geven ze hem een kleurtje en van binnen netjes inrichten. Nou, dit is de woonkamer. Mooi. Hoe oud is het huis? Het huis is rond 1900 gebouwd. Echt een flinke tijd dus. Ja. Daar zit ik. Het valt me meteen op dat deze hal, deze ruimte ook een kleurtje heeft. Ja, inderdaad. De keuken, ik zie weer een andere kleur. Ja, alle ruimtes hebben een andere kleur in dit huis. Zoals je kunt zien, komt er een zout uit de muren. Er komt zout uit de muren? Waarom is dat? Omdat de muren van koraal zijn gemaakt. En in het koraal zit zout. Dat moet eruit. Badkamertje. Ja. Weer een ander kleurtje. Heb jij dit gedaan? Ja, in de grote vakantie. Jij bent wel van het schilderen. Ja. Dit is mijn slaapkamer. Dit is een ruime kamer. Zo'n klassiek huis met een heel hoog plafond. Ja. Het is overal in het huis heel hoog. Elke ruimte heeft zijn eigen dak. Dus je hebt niet een dak maar verschillende daken. Ja. O, ja. Puntdaken. Wat bijzonder aan dit huis. Ja. Zoals je kunt zien hier, zie je dat het allemaal koraal is. O ja. Hier. Mag ik dit eh... Ja, tuurlijk. Het zit een beetje los. Ik zie het, het komt echt uit de zee. Ja. Dit zit in het huis. Inderdaad. Alle muren zijn zo gemaakt. Hier zit zout in en dat komt er soms uit. Ja. En dan moet je het om de paar jaar pleisteren. En weer schilderen. Dat ga jij ook nog doen? Ja. Ooit. Ooit. Okee. Ooit waren de huizen hier wit. In 1817 was er een gouverneur die last had van zijn ogen doordat het zonlicht weerkaatste in het wit. Toen zei een arts tegen hem: Je moet alle huizen in de binnenstad een andere kleur geven. Vanaf dat moment mochten de eigenaren zelf bepalen welke kleur hun huis kreeg. Hadden we dit in Nederland maar. Hartstikke vrolijk. Tof. Dat daar is Punda, een historische wijk in de binnenstad. Je ziet overeenkomsten met de grachtenpanden van Amsterdam. Kijk maar naar de versieringen en die voorgevels. Maar door al die kleuren is dit typisch dushi Korsou, prachtig Curaçao. Pietermaai, onderdeel van het werelderfgoed in Willemstad. De huizen waren wat vervallen maar daar komt langzaam verandering in. Kronkelende wegen, smalle steegjes, het is duidelijk dat ik aan de overkant ben, in Otrabanda. Ook werelderfgoed. En dit is Scharloo. De vierde werelderfgoedwijk. Hier woonden vroeger de rijke mensen. De handelaren, kooplieden. Nu staan er veel van deze huizen leeg of zijn het kantoorgebouwen geworden. Hier omheen wonen andere mensen, ook in gekleurde huizen. De haven heeft altijd een belangrijke rol gespeeld in de geschiedenis van Curaçao. Alle huizen, pakhuizen, werven vind je terug in het werelderfgoed. Die haven is nog steeds belangrijk voor Curaçao. Het is een komen en gaan van schepen. Ook cruiseschepen. De vier wijken van het werelderfgoed zijn oud maar wel erg levendig. Dit is de drijvende markt. Hierachter liggen bootjes uit Venezuela vol met fruit. Ja, nog iets bijzonders van het werelderfgoed: Dit is de Koningin Emmabrug. Dit is de enige drijvende houten draaibrug ter wereld. De brug drijft op pontjes. Het wordt ook wel de pontjesbrug genoemd. De brug opzij, de boot kan er doorheen. Door de eeuwen heen zijn er verschillende bevolkingsgroepen op Curaçao terechtgekomen. Nu wonen er Indianen, Afrikanen, Europeanen, joden, Aziaten. Ze leven samen. Het mooie is dat er hier meer dan 80 verschillende nationaliteiten zijn. Die smeltkroes is het bewijs van het koloniale verleden. Daarom is Willemstad werelderfgoed. Curaçao is misschien een klein puntje op de wereldkaart, maar deze plek heeft iets wat belangrijk is voor de hele wereld: Veel gebouwen in Willemstad en die prachtige mix van mensen en culturen die vertellen iets over het koloniale verleden en de slavernij. Daarom is Willemstad terecht werelderfgoed. Prachtig. En nu weer terug naar Nederland. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20009985 594.517 1701 2022-10-05T09:43:11+00:00 yes no Curaçao werelderfgoed https://schooltv.nl/video-item/waarom-is-het-woudagemaal-werelderfgoed-land-drooghouden-met-de-kracht-van-stoom 2024-01-16T10:27:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39786.w613.r16-9.8ec94a6.webp Waarom is het Woudagemaal werelderfgoed? | Land drooghouden met de kracht van stoom Wat hebben de Forthbrug in Schotland, Rjukan-Notodden in Noorwegen, Fray Bentos in Uruguay en het Woudagemaal in Friesland met elkaar gemeen? Ze zijn allemaal uniek in de wereld en onderdeel van de werelderfgoederen. Erkend door UNESCO, een onderdeel van de Verenigde Naties. Je hoeft niet op wereldreis om ze te zien, want ons land heeft ook Werelderfgoederen! Waarom zijn dit belangrijke plekken en wat betekenen ze voor ons land? Vandaag zijn we bij het Woudagemaal! Jawel! Draait helemaal op stoom en werkt nog steeds. Stoom. Je komt het de hele dag tegen. Onder de douche, als je eten kookt of een kopje thee zet. Stoom kan heel nuttig gebruikt worden. Elektriciteit uit het stopcontact komt nog heel vaak van door stoom aangedreven elektriciteitscentrales. Door de uitvinding van de stoommachine zijn fabrieken ontstaan. Rond 1800 werd in Engeland de stoommachine uitgevonden. Met dit kleine model kan ik goed uitleggen hoe het werkt. In een afgesloten ketel breng je water aan de kook. Er ontstaat stoom. Heel veel stoom onder hele hoge druk levert zoveel kracht op dat-ie machines kan laten bewegen. De ontdekking van de stoommachine was dan ook het begin van de Industriële Revolutie. Je krijgt stoomlocomotieven en allerlei fabrieken draaien op reusachtige stoommachines. Alles kan nu meer en sneller gemaakt worden. En ook sneller vervoerd, met de stoomtrein. De omstandigheden in die fabrieken waren niet altijd fijn. Maar het is wel het begin geweest van de huidige welvaart. Deze ingenieur, Dirk Frederik Wouda, begon in 1914 met zijn ontwerp. In 1917 werd gestart met de bouw van het gemaal. En in 1920 was het af en werd het geopend door de koningin. Slootjes, grachten, kanalen, meren, zee. Overal in Nederland is water. Maar zonder waterbeheer zou Nederland onder water staan. De dijken beschermen ons voor water van buitenaf. Water komt niet alleen van links of rechts maar ook van boven. De regen. Overal in Nederland waar het land lager ligt dan zeeniveau moeten we pompen om het land droog te houden. Vroeger met molens. Maar doordat we de bodem gingen droogmalen, zakte de bodem in, waardoor die daalde. Toen waren alleen molens niet meer genoeg. Er moesten grotere pompen bij komen. Gemalen moesten land drooghouden. Zoals bijvoorbeeld dit Woudagemaal, hier in Lemmer. Het Woudagemaal is niet zomaar een stoomgemaal. Het is het grootste stoomgemaal ter wereld dat nog werkt. Het is dus met recht Werelderfgoed. Het is bijna 100 jaar oud, 'n unieke herinnering aan het stoomtijdperk. Maar ook een symbool voor onze strijd tegen het water. En het is niet alleen levendige geschiedenis, maar nog belangrijk. Want dit gemaal kan per minuut vier miljoen liter water wegpompen. En is dat nodig? Reken maar. Het Woudagemaal is een boezemgemaal. Het is gebouwd in de dijk. En pompt water uit de Friese boezem het IJsselmeer in. Maar ja, wat is een boezem? De Friese boezem is een web van allerlei slootjes, vaarten, kanalen en meren die met elkaar in verbinding staan. Zij vangen het teveel aan water op en zijn de hoofdafvoerkanalen van Friesland. Het water wordt van laag, hier in de polder omhoog de boezem in gepompt. En vanuit de boezem wordt het weer het IJsselmeer of de Waddenzee in gepompt. Zo wordt hier in Friesland een overstroming voorkomen. Dit gemaal staat er dus niet voor de sier. Het moet nog steeds bijspringen bij te hoog water in de Friese boezem. Dan wordt-ie onder stoom gebracht. En... hello, wat kan dat ding een herrie maken. Een stoomgemaal draait op water en vuur. Door veel water te verhitten krijg je veel stoom. Gebeurt in deze ketels. Het Woudagemaal wordt door stoom in beweging gezet. Maar hoe werkt het nou? Als je water aan de kook brengt, verhit tot 100 graden Celsius, verandert het in stoom. En die stoom wil weg. Bij een fluitketel zet je er een leuk fluitje op. Dan gaat het door die fluit eruit waardoor je het toontje krijgt. Maar bij een stoommachine kan de stoom niet weg. Dus de druk wordt hoger en hoger. Als die druk hoog genoeg is, wordt die stoom afgevoerd via een buis. In deze vier ketels maken ze stoom in het heel groot. In elke ketel pompen ze 25.000 liter water en dat water stroomt door dit soort buizen in de ketel. Vlambuizen. Het vuur onder in de brander verhit het water tot 100 graden en maakt er stoom van. Zoveel dat de druk in deze ketels opbouwt en opbouwt en opbouwt. De stoom kan geen kant op. Hij kan alleen weg via deze rode buizen. En die leiden de stoom naar de stoommachines. Als je duizenden liters water aan de kook wil brengen, ben je even bezig. Daarom duurt het opstarten van de stoommachine zo'n 6-8 uur. De stoom die zich ontwikkelt bij het opwarmen, gebruiken ze nog niet. Gaat nog niet richting machines. Maar het moet ergens naartoe. En daarom moeten ze af en toe even stoom afblazen. Als de druk hoog genoeg is, wordt de stoom via deze rode leidingen naar de stoommachines gepompt. En hier kan de stoom echt zijn werk doen. Dit zijn de motoren. In deze hal staan vier stoommachines. Met deze motoren worden 8 van deze hele grote waterpompen aangedreven. In zo'n stoommachine zit een cilinder. Met daarin een stang en een zuiger. Die zuiger gaat heen en weer. Dat komt doordat om de beurt aan weerszijden stoom wordt binnengelaten. Als de zuiger bijna helemaal hier zit, heeft het ventiel deze ingang vrijgemaakt en wordt hier stoom binnengelaten. Zuiger naar de andere kant. Als hij bijna hier is, is deze kant open. Dan laten ze hier stoom binnen. Zo gaat-ie constant op en neer. Die stang zit weer vast aan een krukas. Die krukas maakt van de heen-en-weer-beweging, een ronddraaiende beweging. Aan de krukas zit een vliegwiel. Dat vliegwiel zorgt dat de hele machine gelijkmatig blijft draaien. Zo'n vliegwiel weegt in het echt 10.000 kilo. Het vliegwiel draait en drijft zelf de waterpomp aan. Dat is waar het om draait, water pompen. Van buiten ziet hij eruit als een slakkenhuis en van binnen zit er zo'n soort schoepenrad. En dat draait heel hard rond. Water wordt hier aangevoerd en door het schoepenrad naar buiten geslingerd tegen de binnenkant en kan zo worden afgevoerd. Zo kan dit gemaal vier miljoen liter water per minuut wegpompen. En al dat water stroomt langs die zwarte deuren het IJsselmeer in. Alle rookgassen moeten ook afgevoerd worden. Dat gaat via deze 60 meter hoge schoorsteen. Is eigenlijk gewoon de uitlaat van het Woudagemaal. Dit gemaal draait niet zo vaak. Alleen als het echt nodig is. Bijvoorbeeld als er heel veel regen is gevallen. Maar het hangt ook af van de windrichting en stand van de Waddenzee. Als de sluizen en elektrische gemalen het niet meer aan kunnen dan wordt het Woudagemaal ingezet. Gemiddeld een keer per jaar. Weet je, die stoomtechniek, het is misschien ouderwets, maar ik vind het vet. En we maken er nog gebruik van. We hebben duizenden gemalen in Nederland. Maar als je 't grootste nog werkende stoomgemaal ter wereld bent mag je je met recht Werelderfgoed noemen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20009988 555.712 2187 2022-10-05T09:56:17+00:00 yes no waterbeheersing stoom werelderfgoed https://schooltv.nl/video-item/joop-den-uyl-de-premier-die-een-uitweg-zocht-in-de-oliecrisis-watzoujijdoen 2024-01-04T13:04:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39787.w613.r16-9.0bdd442.webp Joop den Uyl | De premier die een uitweg zocht in de oliecrisis Wat deze carnavalskraker te maken heeft met een premier, vertel ik je zo. Maar eerst even dit. Op 2 augustus 2022 is Mark Rutte de langstzittende minister-president van Nederland. Dan zit hij twaalf jaar in het Torentje. Langer dan wie ook bepaalt hij de koers. En je kan het je haast niet meer voorstellen. Maar er waren nog premiers voor hem. En elke minister-president heeft ze: grote uitdagingen, ingewikkelde kwesties en onoplosbare problemen. In deze video zie je het hoofdpijndossier van Joop den Uyl. De meest linkse premier die we ooit hebben gehad. In Museum Bredius, recht tegenover het Torentje, leggen we dit dossier voor aan Daphne Lodder, voorzitter van de jongeren van de VVD. Wie weet wordt zij ooit de minister-president. Wat zou zij doen als ze in de schoenen van premier Den Uyl zou staan? Ok, Joop den Uyl dus. Hoe zat het ook alweer? Het is 1973. De PvdA'er Joop den Uyl vormt het meest progressieve kabinet dat Nederland ooit had. Het motto is spreiding van kennis, macht en inkomen. In het Midden-Oosten is er oorlog en ons land steunt Israël. Het leidt tot een olieboycot uit de Arabische landen. Den Uyl moet reageren. Hij besluit tot een autoloze zondag en spreekt het volk toe in een sobere, maar iconische speech. En dat zorgt voor discussie en satire. Boer Koekoek en Vader Abraham zingen: Den Uyl is in den olie. Waar Joop den Uyl ook was, er moest altijd gediscussieerd worden. Dus dat zal hij ook zeker bij de kinderen hebben gestimuleerd. En vader ook en dat betekent gewoon dat ie zulke zinnen maakt, dat ie uren gebruikt om alles heel duidelijk en heel netjes... Daar heb ik niets mee te maken. En als een politicus een onduidelijk verhaal vertelt... Dan is er niemand die erin gelooft. Joop den Uyl, het praatbarok. Daar hadden alle politici hadden in die tijd er wel een beetje last van. Ik ben ook wel vrij lang van stof als het gaat om het om het uitleggen van bepaalde dingen. Dus ik denk dat ik mezelf daar ook schuldig aan zou maken. En dan waren we s morgens om tien uur begonnen. Korte middagpauze met een broodje met kaas. Weet je wel. Stijl van toen. En dan avonds mochten we wat langer van honk, maar toch weer op tijd terug zijn. Acht uur uiterlijk en dan ging dat maar door de hele avond tot twee uur, drie uur, vier uur. Voorbij vier uur, en dan werd er wel eens geroepen van Joop, stel maar wat voor. We zijn het er wel mee eens, want we willen naar huis. Maar Joop den Uyl die kon dat wel trekken want die bleef zijn glaasje melk drinken. De rest zat dan bij wijze van al aan de borrel. Ja, en dan was het 2.00u s nachts en er moesten besloten worden en dan wist Den Uyl alsnog z'n zinnen door te drukken. Ja, dat heb ik trouwens laatst ook gehad. Inderdaad wel een discussie met het bestuur en toen heb ik zo lang lopen discussiëren dat iedereen zei laat maar. Maar toen liep ik niet met het beste gevoel de discussie uit. Dus ik weet ook niet of je dan het meest productieve resultaat uiteindelijk hebt bewerkstelligd. Tot en met voetballen in de tuin. Dat is ook nogal gebeurd. Bij het krieken van de dag, het opgaan van de zon, ging het kabinet tijdens een schorsing eens even een balletje trappen in de achtertuin. Typisch Joop den Uyl, zoals die op het voetbalveldje in de tuin van het Catshuis, maar zeker ook in het uh, in het kabinet dan beet hij zich als een terriër vast in bepaalde onderwerpen. Ja, en dan liet hij niet snel los. Nou, ik denk dat koken juist ook wel wel leuk is voor het bijeenbrengen van mensen. Dan denk ik ook San heb je pizza of Indonesisch of weet ik wat. Maar als je zegt van nou jullie doen het voorgerecht en jullie het dessert en jullie doen dit. Als je echt lang gaat tafelen dan. Dan denk ik dat het ook veel leuker is om mensen bij elkaar te brengen. Het kabinet, mijnheer de voorzitter, wilde zich in zijn beleid laten leiden door het streven naar opheffing van ongelijkheid en achterstelling in inkomen, bezit, macht en kennis. Het was ook een een man van grote woorden, een man van grote idealen en smalle marges zou je wel kunnen zeggen. De PvdA wilde de hele samenleving op de schop nemen, want de politiek kwam tot leven in de jaren zeventig. De verbeelding was aan de macht en dat is precies hoe Den Uyl het wilde. Want als je dat deed, dan zou de burger ook betrokken raken. Maar zij kwamen er ook al wel vrij snel achter dat de politieke realiteit toch wel heel weerbarstig is en dat de marges van die politiek dus heel smal zijn. Dat was ook een term van Joop den Uyl, dus daar zitten eigenlijk al meteen die tegenstellingen. Wanneer de inkt van de regeringsverklaring nog nat is, dient de eerste crisis zich aan. De Arabische landen leveren geen olie meer aan Nederland. Om olie te besparen, verbiedt het kabinet Den Uyl auto rijden op zondag. Tien zondagen achter elkaar. En dat ja, die beelden die we net hebben gezien, ja, die, die bereikten ook het Midden-Oosten. Dat is natuurlijk een heel krachtig signaal als je dat met z'n allen als land kan opbrengen. Dat dat maakt wel indruk. Ook in het Midden-Oosten. Zou jij als premier een autoloze zondag instellen? Is natuurlijk niet zo liberaal hè? Ik denk ook dat dat soort verboden ook niet zo heel goed werken. Waar je denk ik dan eerder op zou moeten inzetten is met mensen stimuleren om goed gedrag... gewenst gedrag in dit geval te vertonen. Als de olie in deze staat op dreigt te raken, wat zou jij dan doen? Nog steeds denk ik meer inzetten op innovatie. Dus we moeten ook van het olie af want kijk naar klimaatverandering en dus er moet gewoon echt veel meer ingezet worden op alternatieve energiebronnen. En denk dan aan kernenergie waar veel meer of veel sneller in in ontwikkeld mag worden. Maar ook het stimuleren van elektrisch rijden, gebruik van het openbaar vervoer. Noem maar op. Dus blijven innoveren wat dat betreft. Gisteren heeft de regering besloten dat vanaf 7 januari benzine alleen nog op de bon te krijgen zal zijn. Dat betekent dat voor het eerst sinds de oorlog een jonge generatie zal kennismaken met distributie en schaarste. We zaten al enige tijd in de oliecrisis. En het moment was gekomen volgens Den Uyl om het land toe te spreken en om de mensen er echt nog een keer van te doordringen dat het echt menens was. Wat wel opvalt in dit filmpje is de sobere setting. Dit doet natuurlijk heel erg denken aan de televisie toespraak van Mark Rutte tijdens de Coronacrisis. Toen had hij er allemaal heel goed over nagedacht. Wat zet ik achter me neer? Dus een portret van Thorbecke en een boek van de bekende filosoof waar ik mij mee wil associëren. Hier zie je alleen maar grijze gordijnen. Het moest soberheid uitstralen. We moesten nou eenmaal met minder energie doen, dus dat vroeg om een andere tijd. Dus daar was duidelijk over nagedacht. Het was de juiste toon die hij vond en dat maakte indruk op de mensen. En als ik tegen die tijd een gezin zou hebben, dan denk ik dat dat wel mooi is om dat ook ergens op dat op de achtergrond hebben of zo. Dat maakt je wat menselijker misschien. En ik denk dat dat ook wel iets is dat kan bijdragen aan een ja, aan het vertellen van je verhaal. De energiecrisis waarmee we van doen hebben is wereldwijd. In een bijna 20 minuten durende speech, legt de premier uit hoe het olietekort is ontstaan en welke reserves het land nog heeft. Ik mis een beetje de infographics ofzo. De powerpointslide die er dan even voor komt. Waar je dan nog even de ja, wat cijfers en getallen op kan zien en die de ernst van de situatie aangeven. Mensen die luisteren niet alleen met hun oren, maar ook met hun ogen. Nu moet blijken wat de Europese Gemeenschap waard is. Blijf jij Israel steunen of geef je toe aan de druk? Goed om bij je idealen te blijven dus wel Israel te te blijven steunen dan wat dat betreft, maar dan te kijken waar je wel de olie vandaan kan halen. Dus Venezuela bijvoorbeeld. Als er dan niet een dictator zit op dat moment. En dan ook kijken met met partnerlanden wat er wat er gedaan zou kunnen worden. En wat als we nou Saoudi-Arabië even vervangen door Rusland? Ja dan denk ik ook dat sancties opleggen echt van ja hele belangrijke aard zijn en dat er uiteindelijk ja en dat is altijd natuurlijk het geval... zal er gekeken moeten worden naar een diplomatieke oplossing. Maar de dader in dit geval vind ik wel dat hij echt gestraft mag worden. Intussen bereidt de regering een pakket van maatregelen voor dat er vooral op gericht is om de werkgelegenheid zo goed mogelijk in stand te houden en de lasten waar we nu mee te maken hebben eerlijk te verdelen. Dus zwaarste lasten op de sterkste schouders. In die regeringsverklaring. Die spreiding van kennis, macht en inkomen zie je nu ook weer in dit verhaal terugkeren. Dus daar heeft ie ja in die zin slim over nagedacht. Dat hij er dus dus ook de boodschap aan heeft verbonden van er is minder energie, maar dat betekent dan ook dat de sterkste schouders moeten daarin de zwaarste lasten gaan dragen. Die medewerking is ook nodig om... als we morgen of overmorgen niet meer met de auto kunnen, het samen te vinden in volle bussen, trams en treinen. Maar als we daartoe bereid zijn, dan wordt het geen koude winter. Al vriest het nog zo hard. Zo mooi dat er waarschijnlijk op zijn op zo'n papiertje ergens staat neem bril af en dan... Op het laatste nog zo'n warme uitspraak doet richting de mensen. Heel grappig hoe je dat geënsceneerd ziet zijn. Je voelt aan alles: hier spreekt een serieuze man, een wijze ietwat ouwe man, die weet waar hij het over heeft. Het komt mediageniek over, zeker. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20009987 647.744 1266 2022-10-05T10:15:00+00:00 yes no olie energie politiek minister-president https://schooltv.nl/video-item/ruud-lubbers-kernwapens-plaatsen-ja-of-nee-watzoujijdoen 2024-01-04T13:04:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39788.w613.r16-9.dd329c6.webp Ruud Lubbers | Kernwapens plaatsen: ja of nee? Tegenwoordig vergeten mensen hoe belangrijk de Koude Oorlog was omdat er echt de mogelijkheid bestond van nucleair armageddon. Dat vergeten mensen. 20.000 kernwapens aan beide kanten. Kernwapens plaatsen ja of nee? Het dilemma van premier Lubbers. Maar eerst even dit. Op 2 augustus 2022 is Mark Rutte de langst zittende minister-president van Nederland. Dan zit hij twaalf jaar in het Torentje. Langer dan wie ook bepaalt hij de koers. En je kan het je haast niet meer voorstellen. Maar er waren nog premiers voor hem. En elke minister-president heeft ze: grote uitdagingen, ingewikkelde kwesties en onoplosbare problemen. In deze video zie je het hoofdpijndossier van Ruud Lubbers. Tot Rutte is hij de langstzittende premier van Nederland. In Museum Bredius, recht tegenover het Torentje, leggen we dit dossier voor aan Don Ceder, Kamerlid voor de ChristenUnie. Wie weet wordt hij ooit de minister-president. Wat zou hij doen als hij in de schoenen van premier Lubbers zou staan? Oké, Ruud Lubbers dus. Hoe zat het ook alweer? Hij is de eerste die besluit om kantoor te houden in het Torentje. Het zijn de jaren tachtig en de Koude Oorlog komt tot een hoogtepunt. Heel Nederland is bang dat de bom valt. De NAVO wil 48 kruisraketten plaatsen in Woensdrecht en voert druk uit op de minister-president. Aan de andere kant is de Nederlandse bevolking massaal tegen plaatsing. Plaatsen of niet. That's the question. Onze bondgenoten in Europa accepteren de raketten, maar de Nederlandse regering doet moeilijk omdat mensen de raketten niet willen. Het besluit moet worden genomen door het Nederlandse kabinet en het parlement. En ze hebben over die kwestie nog geen besluit genomen. Ronald Reagan, ja die zet echt druk op Nederland van jullie moeten nu echt gaan plaatsen. En hij stond er ook wel om bekend dat het echt een Russenvreter was. En Ruud Lubbers was dan wel in 1983 ook wel daar op bezoek geweest en die had daar binnenskamers toch ook wel vernomen dat het toch wel wat genuanceerder lag en dat Reagan ook echt wel constructief was om uiteindelijk tot een oplossing te komen. Dat heeft Ruud Lubbers natuurlijk wel in z'n achterover gestopt en daar ook wel rekening mee gehouden in het blijven uitstellen van dat besluit. Ja, misschien op geven moment valt het dan wel de goede kant op. De internationale druk neemt toe. Ja, dat voel ik ook. Als je dat zo ziet. Als de Amerikaanse President zegt het parlement is aan zet. Nou, dan kan ik me voorstellen dat je als Kamerlid of als premier ook zegt van nou wat gaan wij dan doen? In de politiek merk je soms ook dat tijd soms ook zaken oplost voor zichzelf. En dat is soms ook een hele belangrijke factor om mee te nemen. Het kabinet is verdeeld. Minister van Buitenlandse Zaken Van den Broek is voor plaatsing van de raketten en wil zich houden aan het NAVO besluit. Minister De Ruiter van Defensie is tegen plaatsing. Beiden zijn net als Lubbers van het CDA. Lubbers had voor zichzelf een taak gesteld. Enerzijds zorgen dat het CDA bij elkaar bleef en dat was knap ingewikkeld met zo'n tien dissidenten daar. Ook weer in allerlei soorten en maten. En tegelijkertijd moest ie met de VVD eruit komen en moest hij er met de NAVO uit komen. Dus Lubbers had niet altijd behoefte om al zijn ideeën met iedereen te overleggen Lastig, ik denk dat je inderdaad de verantwoordelijkheid hebt om ervoor te zorgen dat je in ieder geval de boel bij elkaar houdt. Want als het kabinet valt, dan ben je misschien nog verder van huis. Ik zou met de ieder individueel of zij die aangeven dat ze hier moeite mee hebben, zou ik de tijd nemen om echt te kijken: waar zit het hem in? Bedoel je zegt ik ben er tegen of ik wil vrede. Ok prima, maar wat is het onderliggende belang wat jou drijft. Maar ik denk in dit geval dat je ook niet alles voor de schermen en in het openbaar zou moeten uitspelen. Ik heb vaak heel hard gewerkt. Rennen, rennen, rennen, praten, praten, praten. Maar paar dingen die ik nou goed gedaan heb zijn vaak gebeurd in een moment van rust. Dan moet je even afstand nemen. Als ik daar op Margraten zit is de jaarlijkse herdenking. De geallieerden. En ik tijd heb. En dat was daar het geval toen dat idee kreeg. Het idee van Lubbers is Nederland, plaats nu geen kruisraketten. Maar als de Sovjet-Unie over 1,5 jaar het aantal kernwapens niet heeft verminderd, gaat Nederland alsnog over tot plaatsing. Hij legt dus de druk bij de Russen. En ineens, toen ik die ingeving kreeg, toen dacht ik zo gaan we het doen. Dat is geen kwestie meer van overleg geweest. Dus dat was een beetje bot. Ik werd in Washington gebeld waarin mij werd gezegd dat er een ministerraad zou plaatsvinden. De volgende dag geloof ik al. Over de vraag of. Nou en dan komt dat voorstel. Dat was voor mij allemaal nieuw. En ik ben toen direct op een vliegtuig gestapt en die hebben me direct naar Nederland teruggevlogen. En toen heb ik dus de ministerraad kunnen bijwonen waarin dit voorstel van 1,5 jaar et cetera werd besproken. Ik was niet zo snel naar Den Haag teruggekeerd als ik niet het gevoel had gehad dat daar dingen zouden worden beslist zonder dat ik daar aanwezig was. Dit is interessant. Je hebt natuurlijk wel een minister van Buitenlandse Zaken die in principe de verantwoordelijke is. En je hebt een premier die met een nou volgens mij een goeie ingeving komt. Achteraf gezien. Als ik nou naar mezelf kijk zou ik toch geprobeerd hebben van tevoren om ook de minister van BuZa mee te krijgen. Nou als ik dit briljant plan heb, nog even een lijntje uitzetten en dan denk ik dat je in de ministerraad, ja ook gewoon veel sterker staat en ook weet dit gaat m gewoon worden. Lubbers vond zichzelf ook... Hij noemde zichzelf achteraf ook echt een schaker die op allerlei borden tegelijk moest spelen. Ja, en hij zat met alle groten der aarde... heeft ie gesproken en daarin toonde hij zich ook wel een echte regeringsleider die zich kon meten met de top van de rest van de wereld. Hoewel Lubbers tijd heeft gekocht, is de komst van kernwapens naar Nederland nog steeds reëel. De onrust houdt aan. En komt tot een hoogtepunt tijdens een grote demonstratie in de Houtrusthallen in Den Haag. Langzamerhand stroomt die Houtrusthal ook steeds voller. Met name de mensen die hebben meegedaan aan een demonstratie die u hier ziet bij de Amerikaanse ambassade. Wat doe je dan? Ga je wel of ga je niet? Lubbers was daarin heel vastberaden. Hij dacht van als ik nu niet ga, ja dan toon ik m'n zwakte. Dat moet ik niet doen. Ik moet met die tegenstanders in gesprek blijven. Dus ik ga hierheen, ik ga een hele goeie speech schrijven en uiteindelijk ja, heeft hij daar de pot mee gewonnen. Draai Lubbers massaal de rug toe. Een premier die tegen ruggepraat en dan in feite achteraan staat. Mensen kijken duidelijk een andere kant op. Hoe diepgaand de betrokkenheid bij dit immense vraagstuk, dat ons alle raakt. Aan ons vreet. Ook is. Op 1 november aanstaande zal de balans worden opgemaakt. Ja, wat je al meteen ziet is hij komt die zaal binnen en hij heeft eigenlijk geen beveiliging bij zich. Er is geen politie in de buurt. Dat signaal wilde hij ook niet afgeven. Het was Ruud Lubbers die ook als mens en natuurlijk als premier daarheen kwam om de zaal toe te spreken. Hij heeft hiermee echt ja, het verzet heeft ie doen verstillen. Lubbers had al vrij snel in de gaten dat dit een belangrijk moment was en dat ie hier z'n voordeel al uit kon slaan. Wat doe jij als mensen hun rug naar je toedraaien? Ja, ik kan me geen situatie bedenken dat ik op een gegeven moment zeggen jongens doei. Dus ik denk dat je volgens mij juist ook kracht uitstraalt door te laten zien ik sta er, ik ben er. Dit is een boodschap die misschien minder fijn overkomt. Maar het feit dat ik de tijd neem om hier te staan. En dat ik de tijd neem om te luisteren. Het feit dat ik ondanks dat er gejoeld wordt, de rug toegekeerd wordt... en toch ben ik en blijf ik de minister-president ook van jullie en zal ik ook mijn best blijven doen om in gesprek te blijven. Nou voor mij is dat de enige uitweg of de enige weg voorwaarts denk ik. Ja en ik hoop dat ik in zijn schoenen dat ook had gedaan. Ik hoop het wel. Ik denk het ook wel, maar ja, je moet het toch maar doen dan. Lubbers maakt vijf dagen na de demonstratie het officiele regeringsbesluit bekend. Nederland gaat over tot plaatsing. Vandaag 1 november de balans opgemaakt voor wat betreft het vraagstuk van de kruisvluchtwapens... Ben ik erg in geholpen door Gorbatsjov, want die liet mij weten ik ga je in het publiek verrot schelden dat je dat gaat doen. Maar jij moet weten dat ik de kans niet uitsluit dat met een jaar we tot een akkoord gaan komen. Dus ga niet tevoren in de rij zitten, dan hoef je misschien nooit ter plaatse. Dat is natuurlijk ongelooflijk zeg dat zo iemand dat zegt. En zo is het ook gegaan. De schaker Lubbers heeft lang genoeg tijdgerekt. Nog voor de kernwapens in Nederland gestationeerd worden, tekenen Reken en Gorbatsjov de vrede. De Koude Oorlog is ten einde en de oplossing van Lubbers heeft gewerkt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20009989 588.821 864 2022-10-05T10:15:00+00:00 yes no politiek Koude Oorlog minister-president https://schooltv.nl/video-item/wim-kok-wel-of-geen-vader-van-maxima-op-het-huwelijk-watzoujijdoen 2024-01-04T13:04:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39789.w613.r16-9.764c57f.webp Wim Kok | Wel of geen vader van Maxima op het huwelijk? Goeiemorgen. Wat we allemaal willen weten is of het verhaal in de Volkskrant klopt, koninklijke hoogheid. Even afscheid nemen van de burgemeester. Tot ziens. Bedankt en tot ziens. Wat de toenmalige kroonprins te maken heeft met premier Kok, vertel ik je zo. Maar eerst even dit. Op 2 augustus 2022 is Mark Rutte de langstzittende minister-president van Nederland. Dan zit hij twaalf jaar in het Torentje. Langer dan wie ook bepaalt hij de koers. En je kan het je haast niet meer voorstellen. Maar er waren nog premiers voor hem. En elke minister-president heeft ze: grote uitdagingen, ingewikkelde kwesties en onoplosbare problemen. In deze video zie je het hoofdpijndossier van Wim Kok. Acht jaar lang was hij de premier van Nederland. In Museum Bredius, recht tegenover het Torentje, leggen we dit dossier voor aan Tom Scheepstra, voorzitter van de jongeren van het CDA. Wie weet wordt hij ooit de minister-president. Wat zou hij doen als hij in de schoenen van premier Kok zou staan? Ok, het hoofdpijndossier van Wim Kok dus. Hoe zat het ook alweer? Tegen het einde van periode Kok wordt kroonprins Willem-Alexander verliefd op een vrouw uit Argentinië. Haar vader was staatssecretaris van Landbouw geweest. Geen probleem, zou je zeggen. Maar hij was dat in het omstreden regime van dictator Videla. Als minister-president is Wim Kok verantwoordelijk voor het koningshuis. Hoe gaat ie dit varkentje wassen? Heel Nederland is heel blij. Dus mag ik dit u namens het Nederlandse volk aanbieden alstublieft? Ik ga niks zeggen. Er is in Nederland heel veel commotie over het feit dat uw vader in het regime van... minister is geweest van Videla. Er zijn heel veel moorden gepleegd toen. Neemt u afstand van het verleden van uw vader? Wim Kok was iemand die alles heel goed kon overwegen. Dus hij verzamelde alle geluiden vanuit de samenleving, vanuit de verschillende ministers. Dat verzamelde die, ging die lang op broeden en vervolgens kwam die tot een vlijmscherpe analyse. Hij was een goed onderhandelaar, ook bij de vakbonden. Die stijl nam die ook mee in zijn premierschap. Dus als hij om tafel zat met een minister of met andere politici en het duurde te lang, dan ging hij op de tafel kloppen en dan wisten de anderen: we moeten opschieten. Hier, als u nou dit even vasthoudt, zal ik de koffers erin doen. Nee, dank u wel. Wilt u de bloemen niet? Nou dat vinden wij heel onvriendelijk hoor. Nou ok, ik laat het hierbij. Ja, ik wens u veel geluk. En u bent wel een mooie vrouw zeg. Je hebt een jonge prins die verliefd is, die wil je dat ook niet ontnemen. Maar je wil wel iets arrangeren waar de rest van de samenleving en ook de politiek de kamer mee kan leven. Een huwelijk van de kroonprins, dat wordt het belangrijkste nieuws van t hele jaar. Die urgentie, die moet je wel hebben als premier. Nou dan kun je misschien eens gaan vragen van nou ja, in welke richting moet we denken? Uit welk land? Wat is globaal de achtergrond? Wim Kok was een man van lang overwegen. Hier was hij er al wel vrij snel uit. Het besluit was: de vader van Máxima is niet welkom op het huwelijk als dat wordt voltrokken. Ja, dat was een bittere pil natuurlijk voor Willem-Alexander en Máxima om te horen. En als je dan merkt en als de prins ook zegt: Ja, we zijn hartstikke verliefd. Dan misschien al wat eerder dat onderzoek gaan oprichten. Alleen dat heeft maanden, maanden geduurd. Het had... Ja, dat snap ik gewoon echt niet. Meteen moeten alarmbellen. Want nu ook in deze tijd... social media. Iedereen die gaat op onderzoek. Dus dit had nu gewoon niet meer kunnen gebeuren. Wim Kok dacht ik moet hier de regie over houden. Hij voerde gesprekken met Willem-Alexander en Máxima. Hij stuurde verkenners naar New York, Sao Paulo... om af te tasten hoe de vork daar in de steel zat. Maar dat kwam verder niets over naar buiten. In de kamer was daar wel gemor over. Mensen vroeger wel van neem ons mee. Maar dat kon niet. Het laatste wat ik kon gebruiken was een publiek debat hierover, want in een publiek debat raak je de regie kwijt. Ik heb de schrijvende pers net verwezen naar een ingezonden brief in een Argentijnse krant waar tegengesproken wordt waar nu commotie over is. Dat is een open bron waar iedereen naar kan de teruggrijpen. En ik wou gewoon de Nederlandse schrijvende pers er even op wijzen dat die open bron aanwezig is. Helaas voor de kroonprins blijkt deze ingezonden brief geschreven door oud-dictator Videla zelf. Ik heb er verder helemaal niks mee te maken. Ik wijs gewoon op een open bron en ik hoop dat daar gewoon ook gebruik van gemaakt wordt omdat er gewoon zoveel mogelijk bronnen geraadpleegd moeten worden om hun een zo juist mogelijk beeld te geven van iets. Hier zitten wel echt wel typische Wim Kok elementen in. Bij belangrijke zaken de regie naar je toetrekken. En als iets gebeurt wat hem niet zint kan die mensen ook enorm uit de pan vegen. Daar had ie wel gewoonte van. Hij kon echt nukkig zijn, kon enorm boos zijn. Andere ministers waren zelfs een beetje bang voor hem. En ja, als andere mensen met non-argumenten aankwamen, dan maakt ie daar gehakt van. Willem-Alexander. Het gedrag van Willem-Alexander valt een beetje in dat straatje van ja, daar kon die totaal niks mee. Wie gaat er nou een brief van Videla aanhalen om de zaak Zorreguieta te bepleiten? Direct opbellen. Ja, want dit kan niet. Ja of het nou goed bedoeld was of niet. Informeren, dat is ook zo'n karaktertrek van mij. Ik kan heel veel dingen toestaan. Ik vind dingen echt niet zo moeilijk vaak. Als je maar even op de hoogte brengt. Ik wil graag dat de heer Zorreguieta zelf tot het inzicht komt. Dat omdat hij naar ik aanneem het beste voor heeft met zijn dochter en daarmee ook met haar toekomstige rol. Dat hij van zijn aanwezigheid afziet. Uiteindelijk moest Zorreguieta zelf over de brug komen door zelf te zeggen: ik zie ervanaf. Anders geef je ook een verkeerd signaal af als als Den Haag. Dat je te veel druk hebt gezet. Tuurlijk is er druk gezet. Die druk wordt uitgeoefend door oud-minister en top diplomaat Max van der Stoel. Kok werd op een gegeven moment gebeld door Max van der Stoel en die zei hem van ja, het is gelukt. En Kok heeft daar ook wel over gezegd van nou, als Max van der Stoel zegt dat dat gelukt is, dan is het gelukt. Dus dat was een enorme opluchting voor Kok. Persoonlijk is dit natuurlijk heel moeilijk, want je gunt iedere dochter zijn vader of of haar vader op op je huwelijk. Als je als premier dat besluit neemt omdat je denkt daarmee kunnen we het huwelijk redden. En dan kan ik dat het best begrijpen. Maar dan moet je achter dat besluit staan. Dan moet je ook zeggen: wij als regering denken het huwelijk kan doorgaan. Maar we zien ook de gevoeligheden en de vader kan er niet bij zijn. En dan moet je niet via een omweg dat de vader laten zeggen. Er zijn dus meerdere gesprekken tussen hen geweest. Beatrix zat er ook een enkele keer bij. Nou, die was dus op de hand van Kok. Dat was fijn. Maar daar zijn harde woorden gevloeid. En ja, daar heeft ook Willem-Alexander wel gedreigd met het opgeven van de troon. Ja, dan is de monarchie in gevaar. Dan is er dus wel echt wat aan de hand. Hoe reageer jij als de kroonprins dreigt op te stappen? Dingen niet zijn beloop laten gaan, dus direct gewoon alle betrokkenen bij elkaar brengen. Koppen op één lijn. Iedereen moet van alles uitspreken als er emoties of of andere dingen zijn. Zodater niks achter mensen z'n rug om kan gebeuren. Je weet dit is een plan. Nou en dan moet je gezamenlijk optrekken. Hierbij stel ik u allen vol trots mijn lieve verloofde Máxima voor. Een vraag aan de kroonprins. Heeft u zelf druk op uw toekomstige schoonvader uitgeoefend om niet bij het huwelijk aanwezig te zijn? Of heeft u dat aan de politiek overgelaten? Er heeft helemaal niemand druk op mijn aanstaande schoonvader gezet om niet aanwezig te zijn. Het is zijn eigen beslissing geweest, naar aanleiding van gesprekken met Van der Stoel. In New York en Sao Paulo is hij tot die conclusie gekomen. Natuurlijk ontken ik niet dat wij het vaak met hem erover gehad hebben, maar het is zijn zelfstandige beslissing geweest. U heeft in New York een brief van Videla aangehaald in een interview. Premier Kok zei dat had u beter niet kunnen doen. Hoe kijkt u daar zelf op terug? Op dat incident? Dat had ik beter niet kunnen doen. Dat zegt u juist. Nee, dat was stom. Je was een beetje dom.Je was een beetje dom. Ja, als je t zo ziet is het een best goed duo. Het verweer van Willem-Alexander is hier best wel sterk. Hij weet de vraag goed te pareren. Ok, daar gaat veel voorbereiding aan vooraf. En vervolgens is Máxima degene die het ijs breekt. Ja, en daarna is t eind goed al goed en is het ook heel snel in Nederland vergeven, vergeten en we gaan weer door en we maken er een feestje van. En iedereen omarmde het paar en het werd een groots huwelijk. Hoe bereid jij die persconferentie voor? Nou ja, dat moet natuurlijk een mooi moment worden. Weet niet of stil zitten in een zaal, of dat over dertig jaar.. of dat nog een goeie manier is. We werden verrast van oh Maxima spreekt zo goed Nederlands. Kijk, nu zou je natuurlijk denken social media, achter de schermen. De prinses gaat naar taalles. Dat je al veel meer meeneemt in dat proces. Maar ja, Kok kon eigenlijk niks anders en ik weet zeker dat Máxima dat ergens ook wel doorhad. Rondom het huwelijk was natuurlijk voor mij vooral voldoening en dankbaarheid. En nog steeds. Zo ben ik dan ook wel weer. Toch het knagende bijgevoel op dat moment. Bijna calvinistisch schuldgevoel naar Maxima. Ja, je bent toch uiteindelijk de verantwoordelijke voor het feit dat je vader hier niet is. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20009990 625.834 395 2022-10-05T10:25:00+00:00 yes no politiek minister-president koningschap Willem-Alexander https://schooltv.nl/video-item/beestenbrigade-battle-de-vos 2024-01-04T13:04:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39790.w613.r16-9.1f4cee3.webp Beestenbrigade battle | De vos Elke aflevering staat een dier centraal. Dit keer: de vos. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1729820 1134.32 2029-09-20T22:00:00+00:00 6499 2022-08-15T13:37:40+00:00 yes no vos natuur spel https://schooltv.nl/video-item/beestenbrigade-battle-de-slak 2024-01-04T13:04:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39791.w613.r16-9.fdf3ec2.webp Beestenbrigade battle | De slak Elke keer staat een dier centraal. Dit keer: de slak. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1729821 1159.32 2029-09-20T22:00:00+00:00 7989 2022-10-08T07:00:00+00:00 yes no slak weekdier natuur spel https://schooltv.nl/video-item/beestenbrigade-battle-het-wild-zwijn 2024-01-04T13:04:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43588.w613.r16-9.9884b07.webp Beestenbrigade battle | Het wild zwijn Elke aflevering staat een dier centraal. Dit keer: het wild zwijn. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1729822 1111.851 2029-09-20T22:00:00+00:00 4132 2022-10-15T07:00:00+00:00 yes no zwijn natuur spel https://schooltv.nl/video-item/beestenbrigade-battle-de-mier 2024-01-04T13:04:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39793.w613.r16-9.06dec0b.webp Beestenbrigade battle | De mier Midden in het bos speelt Boswachter Tim met een klas spellen om regenwater te verzamelen voor het plassenstampen. Vanuit zijn boomhut kijkt de Eikel toe of het allemaal wel eerlijk gaat. Elke aflevering staat een dier centraal. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1729823 1170.008 2029-09-20T22:00:00+00:00 5618 2022-10-22T07:00:00+00:00 yes no insect mier natuur spel https://schooltv.nl/video-item/beestenbrigade-battle-de-uil 2024-01-04T13:04:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39794.w613.r16-9.ce289e4.webp Beestenbrigade battle | De uil Midden in het bos speelt Boswachter Tim met een klas spellen om regenwater te verzamelen voor het plassenstampen. Vanuit zijn boomhut kijkt de Eikel toe of het allemaal wel eerlijk gaat. Elke aflevering staat een dier centraal. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1729824 1137.64 2029-09-20T22:00:00+00:00 6499 2022-10-29T07:00:00+00:00 yes no vogel natuur uil spel https://schooltv.nl/video-item/beestenbrigade-battle-de-eekhoorn 2024-01-04T13:04:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39795.w613.r16-9.37264cd.webp Beestenbrigade battle | De eekhoorn Midden in het bos speelt Boswachter Tim met een klas spellen om regenwater te verzamelen voor het plassenstampen. Vanuit zijn boomhut kijkt de Eikel toe of het allemaal wel eerlijk gaat. Elke aflevering staat een dier centraal. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1729825 1142.04 2029-09-20T22:00:00+00:00 8719 2022-11-05T08:00:00+00:00 yes no natuur eekhoorn spel https://schooltv.nl/video-item/de-kabelbacterie-stroomgeleider-uit-de-sloot 2025-02-06T12:53:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39797.w613.r16-9.7ef7f9f.webp De kabelbacterie | Stroomgeleider uit de sloot Lampen, laptops, onze mobiele telefoon, de wasmachine, we kunnen niet meer zonder stroom. Zo'n honderd apparaten telt een gemiddeld huishouden. Maar die apparaten zorgen samen voor een hele grote berg vervuilend afval. Maar in deze sloot bevindt zich misschien een duurzaam alternatief: de kabelbacterie. Dag Robin. Hallo, lekker wroeten in de modder voor de wetenschap. Ja, dat is mijn job voor vandaag. Want jij bent op zoek naar de kabelbacterie. Ja, dat klopt. De kabelbacterie kan elektriciteit geleiden over ongeziene afstanden en we hebben die al eerder in de zee gezien, maar er zijn geruchten dat die ook in de vijvertjes te vinden zijn, dus daarom ben ik vandaag op pad. Maar een bacterie die stroom kan geleiden, ik had daar nog nooit van gehoord. Ja, deze bacterie maakt zijn eigen eiwitdraadjes en daarmee kan ie stroom geleiden van de ene naar de andere kant. Het is eigenlijk geen gewone bacterie. Ze bestaat niet uit één cel, maar is een lange ketting van tienduizend cellen achter mekaar en die groeien van boven naar beneden in de modder. En om die cellen beneden met die cellen van boven te laten communiceren, gebruiken ze elektriciteit. Kun je die gewoon in ieder slootje aantreffen? Willekeurig? Wat een goede indicator is, is de geur. Hoe stinkender de modderpoel, hoe meer kans dat er kabelbacteriën zitten. Oke, dus we moeten even onze neus gaan volgen. Ja ja. Ddaar is alvast een glaasje voor jou. Ik ruik nu nog niet echt iets. Jij wel? Nee, maar da's omdat die kabelbacteriën vooral beneden aan de vijve leven. Lekker diep. Ja, we gaan dan even in vijver moeten ploeteren. Oke. Effe kijken. Goed diep? Ja. Dus het is toch maar de vraag dat ie hierin zit. Maar daarvoor moet je hem onder de microscoop leggen. Dus dat weten we niet. We kunnen op zoek gaan. Oke, we hebben in ieder geval twee keer kans. Wat ik eigenlijk wil is een dun transparant draadje wat tussen mijn haakje en de modder blijft plakken. Als ik dat draadje vind, dan weet ik dat ik beet heb. Er zit iets. Echt waar? Ja. Hebben we beet? Ik heb een kabelbacterie. Er zit echt een kabelbacterie in. Oh wat geweldig! Kijk maar. Ja, ik zie een draadje zo de uit de bel getrokken Ja, een soort gouddraad lijkt het zo. Ja, het is eigenlijk een soort van gouddraad he. Die kabelbacterie is eigenlijk een lang draadje van bacteriecellen, allemaal achter mekaar geplakt, dus ik kan het misschien daar even tonen. Hier zie je een aantal kabelbacterie. Elk draadje wat je hier ziet is een zo'n bacterie. Ja. Dus een zo'n kabelbacterie, als je daar op zou inzoomen, daar zitten tienduizenden cellen achter mekaar en die werken eigenlijk samen om elektriciteit te geleiden. Dat heeft te maken met de omgeving waarin dat ze leven, omdat dat voedsel hier beneden zit en die zuurstof van boven, heeft de natuur dus zelf iets verzonnen om een draadje te maken van boven naar beneden om die twee met mekaar te verbinden. Dit is gewoon echt de reus onder alle geleidende bacteriën. Ja, als we het op mensenschaal zouden bekijken stellen we nu nu een ketting zouden maken van hier in Diepenbeek tot in Amsterdam en alleen in Diepenbeek zouden er appels te vinden zijn. Alleen in Amsterdam is er zuurstof. Als we die zouden moeten doorgeven, dat is de afstanden waarover dat we hier spreken. Een ketting van tienduizend mensen. En de ene kunnen niet eens eten en de andere kunnen niet eens ademen. Wauw. En als ik nou echt zou inzoomen, ik ga in die kabelbacterie, zie ik daar dan binnen? Hoe werkt het? Als je echt gaat inzien, dan ziet ie er zo uit. Net onder de huid van die bacterie zie je hier die groene draadjes. Dat zijn de stroomdraadjes. Dat zijn de draadjes die dat elektriciteit kunnen geleiden over die enorme afstanden. En om te bewijzen dat de kabelbacterie echt werkt, heeft Robin een bijzonder experiment voor ons klaargezet. Jij gaat nu muziek afspelen door middel van een stukje kabelbacterie. Klopt ja. Wat je ziet is gewoon, ik heb hier mijn gsm en hier een gewone geluidsbox. Dus als ik een een draadje van de ene naar de andere kant zou plaatsen, dan gaat het geluidssignaal echt door die klassieke kabel. Die heb ik nu in twee geknipt en ik heb er onze kabelbacterie tussen gelegd of ik ga die daar meteen tussen leggen. De kabelbacterie vormt dan de enige brug van en lijkt dat signaal tussen mijn gsm en de geluidsspreker. Maar het is spannend hoor. Ik weet nog niet of dit gaat werken. Nee? Oke. En het is biologisch materiaal, dus de ene dag kan het werken en de andere dag niet. Precies. We zitten hier met een levende bacterie natuurlijk. Dus ik zie nu twee kleine goudplaatjes met twee druppeltjes erop. Ja klopt en hier zal ik precies de bacterie tussen leggen. Tussen die twee druppels. Ik hoor het heel zachtjes, zet hem eens wat harder. En dit is gewoon AC*DC, afgespeeld door een kabelbacterie. Je kan het zien als je wil. Ja graag. Dus tussen die twee draadjes kan je normaal gezien een transparant draadje zien lopen. Ah ik zie het nog niet. Oh ja, ik moet heel goed kijken, het is een heel dun draadje. De dikte van de bacterie bepaalt hoe goed de geleiding is. Dus als Robin er nog een kabelbacterie naast legt, horen we de muziek ineens veel harder. Goeie timing Robin! Echt te gek. Ja, het DJ Robin nu. Dj Robin in da house. Nou Robin, je hebt eigenlijk bewezen dat het principe werkt. Maar hoe zie jij dan nu de toekomst? Ik bedoel, we hebben sloten vol kabelbacteriën, hebben we straks moddertelefoons of hoe moet ik dat voor me zien? Ja, da's de vraag natuurlijk. Het toepassen van de kabelbacterie in elektronica, dat zal nog wel een tiental jaar op zich laten wachten, denk ik. Tientallen jaren? Ja. Dus het is de vraag vooral: hoe gaan we ze maken in het lab? We kunnen niet elke keer als we een nieuwe smartphone willen maken naar een vijvertje gaan. Dus het is de vraag kunnen we een pure cultuur van die bacterie in het lab groeien? Of misschien die eiwitkabeltjes? Kunnen we die zelf maken in het lab, dan hebben we de bacterie niet meer nodig. Genoeg geleerd uit de natuur en aan de slag voor de elektronica. Afgekeken van de natuur. Ja. Die weet toch hoe dat het beste moet. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20010238 381.12 430 2022-10-09T22:00:00+00:00 yes no bacterie elektriciteit duurzaamheid onderzoek https://schooltv.nl/video-item/de-waterstofkorrel-als-alternatief-voor-olie-en-gas-een-duurzame-energiedrager 2025-05-15T09:23:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39798.w613.r16-9.d30d1c2.webp De waterstofkorrel als alternatief voor olie en gas? | Een duurzame energiedrager We kunnen in Europa nog niet zonder Russisch gas. En dat moet anders. Een kortetermijnoplossing is vloeibaar gas uit de Verenigde Staten, maar erg duurzaam is dat niet. Om verdere klimaatverandering tegen te gaan, kunnen we maar beter helemaal stoppen met fossiele brandstoffen. Waterstof is een veelgehoord alternatief, maar de waterstofkorrel? Daar is minder over bekend. En wij stellen dan ook de vraag: gaat die waterstofkorrel ons helpen om van het olie en gas af te komen? Dat vraag ik aan Chris Slootweg. Hij studeerde in Nederland en Engeland. In 2005 promoveerde hij op gespannen organofosforverbindingen en sinds 2016 is ie universitair hoofddocent voor moleculaire wetenschappen en geeft de kennis door, hier te zien, aan de volgende generatie in wetenschapsmuseum Nemo. Chris, welkom! Goed dat je er bent. Ja. Het staat hier op tafel. Niet één, maar een hele hoop korrels. Het lijkt wel poedersuiker, maar dat is het niet. Wat is het? Het is een duurzame energiedrager. Natriumboorhydride. Het is met twee lichte elementen natrium en boor, is het mogelijk om waterstofgas om te vormen in een wit poeder. En dan zit het in dat poeder. Maar dan moet die energie natuurlijk nog wel vrijkomen om het te gebruiken, om erop te rijden of om een schip op te laten varen. Hoe gaat dat? Dus natriumboorhydride wordt hier toegevoegd aan water en direct ontstaat waterstofgas, wat dan direct bruikbaar is in een brandstofcel of in een verbrandingsmotor. En dat heb je hier ook in een formule voor ons opgeschreven. Wat zien we hier? Hier zien we de productie van waterstof uit natriumboorhydride. En het unieke hier is dat de vier waterstofatomen van natriumboorhydride die worden omgevormd naar twee moleculen waterstof en de andere twee die komen van het water. Dus dat is een heel erg efficient proces om op die manier waterstof te maken. En dus energie te krijgen. Exact. Want als het gaat om waterstof, dan kennen we waterstofgas. Dat wordt ook al gebruikt. En dus deze korrel die nog in de maak is. Wat is nou het verschil? Ja, het grote verschil is de energiedichtheid. Dus waterstofgas kan direct gebruikt worden via een pijpleiding, bijvoorbeeld om een fabriek te voeden. Maar heb je nu echt een hoge energiedichtheid nodig voor zwaar transport? Daar is de korrel essentieel om op die manier ook voor lange afstanden je energievoorraad op peil te houden. Moet je nog je auto wel aanpassen om er energiekorrels of waterstofkorrels in te stoppen? Een brandstofcel. Ja dus dat moet wel... Dat komt daar ook bij kijken. Ja. Huub Bergstein, die studeerde af op de waterstofkorrel bij de TU Delft en hij vergelijkt de korrel met diesel. Nou, dit is de korrel. Het is het spul. En het grappige is eigenlijk dat je in dit zout, in deze korrels ontzettend veel energie daar in kan stoppen. Dan kun je het transporteren en ik het later ook weer uithalen. Je kunt het eigenlijk een beetje zien als een soort batterij waar eigenlijk bijna evenveel energie in kan per liter als als dingen als ruwe olie of diesel. En deze twee potjes is exact even veel energie en dan kun je het gaan transporteren. En dat transport is ontzettend veilig. Een heel groot voordeel dat het poeder heeft. Om maar even te demonstreren hoe veilig dat kan zijn. Bijvoorbeeld kun je er gewoon een vlam, open vlam, hiernaast houden en er gebeurt helemaal niets. En dan wil je even de vergelijking trekken met bijvoorbeeld waterstofgas of aardgas of andere fossiele brandstoffen. Dan moet je dat trucje niet mee uithalen. Hoe ziet het eruit als we uit de korrel de energie vrij willen maken? Nou, het eerste wat je moet doen is het oplossen in water. En vervolgens heb je twee opties eigenlijk. Je kunt een katalysatorkorrel toevoegen die de waterstof gaat vrijmaken of je kunt zuur toevoegen. We gaan allereerst even kijken naar optie één: het toevoegen van de katalysatorkorrel. Nu komt de good stuff. Het lijkt een beetje alsof het gewoon melk geworden is, maar als je goed kijkt van dichtbij zie je dat het hele kleine minuscule waterstofgasbellen zijn. Proces is heel simpel, hier in de reactor maken we de waterstof, hier koelen we het, hier je zuiveren we het en wat hier uit komt is pure waterstof. Nou om te laten zien dat die energie dan vrijkomt, kunnen we hier die waterstof in brand zetten. Typische verbrandingsmotoren in auto's bijvoorbeeld, die is ongeveer 30% efficiënt. Probeer maar na een lange rit even je motorblok aan te raken. Dat is allemaal loze energie die gewoon weg is en niet gebruikt is om de auto vooruit te brengen. Er zijn al voertuigen die tegenwoordig op schone energie kunnen rijden. Maar die heeft nog een paar nadelen, want de energiedichtheid van een batterij is ontzettend laag. Als je dat dan weer vergelijkt met het poeder. Hier zit evenveel energie in als in zoveel poeder. Dus die batterijpakketten van een elektrische auto, die kunnen tot wel dertig keer lichter en daarmee kun je veel efficiënter je die auto gaan aandrijven. Ja, dat scheelt nogal. En ik heb het hier ook weer op tafel. Dit potje in vergelijking met dit. Nou dit is ook veel zwaarder. Maar hoeveel energie kost het nou om dit te maken? Deze korrel als je het afzet tegen het maken energie maken voor deze batterij. Bij een batterij die een kilowattuur aan elektriciteit kan opslaan. Daarvoor heb je 50 tot 65 kilowattuur aan elektriciteit nodig om te produceren. En diezelfde hoeveelheid aan elektriciteit, die is geschikt om om één kilogram waterstof in vaste vorm te produceren. Dus het is veel efficiënter ook. Ja exact, want als, als je het hebt over een batterij, er zit van alles in, allerlei metalen die ook niet per se milieuvriendelijk zijn. Hoe zit dat voor dit zout? Waar moet je het vandaan halen? De grondstof van de waterstofkorrel is borax, dus borax is een mineraal. Dat is te vinden in, ja in Amerika, in China, maar ook in Turkije. Het is gewoon een veel voorkomende grondstof, veilig. En ja als je hem eenmaal hebt kan je hem continu gebruiken. Dat is ook waar jullie onderzoek naar hebben gedaan in het lab. Jullie hebben een methode ontwikkeld om het hele proces circulair te maken. We gaan even kijken hoe dat werkt. Dit is natriummetaboraat, en dat kun je hier zien. Is ook een wit poeder, alleen zoals je ziet, hier zijn alle waterstofjes die zijn weg. Dus ook alle energie is hieruit en dat zul je ook zien als ik het toevoeg aan water dan gebeurt er eigenlijk helemaal niks. Wat wij hebben ontwikkeld is een manier om de spent fuel, de natriummetaboraat op te waarderen tot waterstofkorrel natriumboorhydride. Dat gebeurt in deze opstelling met behulp van elektrolyse. Dat gaat als volgt. Dit is de natriummetaboraat, de spent fuel. Dat lossen we op in water en dan maken we met behulp van elektriciteit, dat gebeurt met behulp van dit apparaat, maken we boorzuur. Dus dit is de spent fuel. Die hebben we opgelost in water en in deze kolf gedaan. Dan wordt het rondgepompt met behulp van deze pomp. Het gaat door de flow cel. Hier wordt elektriciteit toegevoegd. Dus als de reactie een tijdje heeft gelopen zit in deze vloeistof het boorzuur. Als we het water weghalen houden we deze vaste stof over en dat vormt eigenlijk de basis voor de waterstofkorrel. Het natriumboorhydride. En zo maken we dus van een afvalstof een nieuwe grondstof. Het proces is circulair geworden en kan eigenlijk eindeloos doorgaan. Op dit moment is bekend ook dat Duitsland waterstofgas wil gaan halen uit Australië. Wat kan de waterstofkorrel daarin betekenen? Het belangrijkste voordeel van de waterstofkorrel is weer die energiedichtheid. Dus waar een schip met waterstof onder hoge druk veel minder energie kan vervoeren dan LNG, kan juist dat schip met de waterstofkorrel dezelfde hoeveelheid energie als zo'n LNG-tanker meenemen? En dan kan ook dat schip nog op die schone energie van de waterstofkorrel varen. En wat is de verhouding tussen bijvoorbeeld die waterstofkorrel en waterstofgas? Kan die ook veel meer energie vervoeren dus dan eigenlijk dan het andere schip? Absoluut. Vier keer meer, dus vier keer meer energie kan je meenemen. Zijn allemaal voordelen en tegelijkertijd denk je dan: maar waarom gebeurt dat dan nog niet? Normaal duurt opschaling van ontdekking naar markt, rijpheid naar een grote fabriek tien jaar of vijftien jaar. Maar die tijd hebben we niet. De energietransitie dicteert: het moet sneller. Dus daarom werken we eigenlijk direct samen met commerciële partijen zodat dat sneller kan en we ook de vragen oplossen en de antwoorden stellen die nodig zijn. Dank je wel, Chris Slootweg. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20010347 547.56 876 2022-10-10T22:00:00+00:00 yes no waterstof fossiele brandstof energie https://schooltv.nl/video-item/de-prijsknaller-in-de-klas-de-rekening-van-goedkope-wijn 2024-01-04T13:04:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39802.w613.r16-9.e4f86f7.webp De prijsknaller in de klas | De rekening van goedkope wijn Goedkope wijn kan voor weinig geld worden verkocht omdat het in enorme hoeveelheden wordt geproduceerd. Maar voor de grootst mogelijke oogst gebruiken boeren bestrijdingsmiddelen die slecht zijn voor mens en milieu. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20011031 537 231 2022-10-11T22:00:00+00:00 yes no prijsvorming wijn biodiversiteit https://schooltv.nl/video-item/de-prijsknaller-in-de-klas-een-eerlijke-prijs-voor-rozen 2024-01-04T13:04:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39803.w613.r16-9.228548a.webp De prijsknaller in de klas | Een eerlijke prijs voor rozen Een bos roosjes kost in de supermarkt vaak minder dan drie euro. De rozen worden geproduceerd in Kenia, waar arbeid veel goedkoper is. Zo kan er maximaal verdiend worden aan de rozen. Maar wat betekent dat voor het loon van de Keniaanse werknemer? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20011030 566.72 549 2022-10-11T22:00:00+00:00 yes no prijsvorming duurzaamheid arbeidsmarkt https://schooltv.nl/video-item/de-prijsknaller-in-de-klas-spaanplaat-het-goedkope-hout 2024-01-04T13:04:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39804.w613.r16-9.a5ef436.webp De prijsknaller in de klas | Spaanplaat, het goedkope hout Een kastje of tafeltje hoeft tegenwoordig niet veel te kosten. Het geheim: spaanplaat. Dit materiaal is weliswaar goedkoop, maar niet erg duurzaam. Het kan niet gerecycled worden en er gaan veel bomen door verloren. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20011029 557.16 424 2022-10-11T22:00:00+00:00 yes no meubel prijsvorming duurzaamheid recyclen https://schooltv.nl/video-item/de-prijsknaller-in-de-klas-de-prijs-van-goedkope-melk 2024-01-04T13:04:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39805.w613.r16-9.6b7e8f2.webp De prijsknaller in de klas | De prijs van goedkope melk Melkveehouders moeten steeds meer melk produceren om het hoofd boven water te kunnen houden. Wat zijn daarvan de gevolgen voor ons landschap en de biodiversiteit? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20011028 587.44 521 2022-10-11T22:00:00+00:00 yes no melk prijsvorming veeteelt biodiversiteit https://schooltv.nl/video-item/de-prijsknaller-in-de-klas-oordopjes-tegen-bodemprijzen 2024-01-04T13:04:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39806.w613.r16-9.cab0448.webp De prijsknaller in de klas | Oordopjes tegen bodemprijzen Koptelefoons zijn soms zo goedkoop dat je je bijna niet kunt voorstellen dat ze ook echt werken. Het is een wegwerpproduct, terwijl er waardevolle materialen in zitten. Het zorgt vooral voor veel afval dat niet gerecycled kan worden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20011027 606.8 527 2022-10-11T22:00:00+00:00 yes no duurzaamheid prijsvorming afval recyclen https://schooltv.nl/video-item/de-prijsknaller-in-de-klas-kleding-in-de-uitverkoop 2024-01-04T13:04:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39807.w613.r16-9.675216d.webp De prijsknaller in de klas | Kleding in de uitverkoop Hoe vaak koop jij nieuwe kleren? De kleding die wij afdanken komt voor een groot deel terecht in ontwikkelingslanden. Daar maakt het de economie en het milieu kapot. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20011026 538.32 2378 2022-10-11T22:00:00+00:00 yes no kleding mode prijsvorming duurzaamheid https://schooltv.nl/video-item/de-prijsknaller-in-de-klas-de-resten-van-onze-kip 2024-01-04T13:04:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39808.w613.r16-9.bc08462.webp De prijsknaller in de klas | De resten van onze kip In Nederland zijn we gek op kipfilet, maar de poten, ruggen en vleugels exporteren we naar het buitenland. Dat klinkt als een goede deal, maar door al die goedkope importkip is de pluimvee-industrie in landen als Ghana compleet ingestort. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20011025 564.96 589 2022-10-11T22:00:00+00:00 yes no kip exporteren prijsvorming https://schooltv.nl/video-item/de-prijsknaller-in-de-klas-de-echte-prijs-van-koffie 2024-01-04T13:04:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39809.w613.r16-9.cc299e4.webp De prijsknaller in de klas | De echte prijs van koffie Koffie verbouwen is hard werken. De koffieboeren in Afrika die onze goedkope koffie produceren, lijden vaak verlies. Terwijl de grote koffiebedrijven miljarden verdienen. Worden de koffieboeren uitgeknepen door de grote koffiebedrijven? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20011024 617.28 610 2022-10-11T22:00:00+00:00 yes no koffie prijsvorming winst https://schooltv.nl/video-item/kinderen-voor-kinderen-gi-ga-groen-in-gebarentaal 2024-04-09T12:51:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39810.w613.r16-9.080a0f7.webp Gi-ga-groen in gebarentaal | Kinderen voor Kinderen Theo heeft de clip Gi-ga-groen in gebaren gedaan. Hoe vet is dat! Kun jij Gi-ga-groen al in gebaren? Oefen mee met deze video! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_BV_20010994 179.861 1601 2022-10-11T11:25:17+00:00 yes no zingen gebarentaal kinderboekenweek https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-werelderfgoed-wat-is-werelderfgoed 2024-01-04T13:04:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39812.w613.r16-9.22e8beb.webp Het Klokhuis | Werelderfgoed: Wat is werelderfgoed? Meer dan 1100 plekken over de hele wereld staan op de Werelderfgoedlijst. Bekende voorbeelden zijn de piramides in Egypte, de Eiffeltoren in Parijs en de Chinese Muur, en in Nederland de Waddenzee en de molens van Kinderdijk. Deze plekken zijn zo belangrijk voor de mensheid, dat ze altijd bewaard en beschermd moeten worden. Janouk zoekt uit hoe die Werelderfgoedlijst is ontstaan en hoe je er op komt. Ridder William wil dat zijn kasteel op de Werelderfgoedlijst komt te staan. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1325755 929.08 1975 2022-10-12T17:05:00+00:00 yes no werelderfgoed kasteel beschermen https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-kimono-1 2024-01-04T13:04:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39813.w613.r16-9.0f67bdc.webp Het Klokhuis | Kimono Het is een wereldberoemd kledingstuk uit Japan met de meest prachtige kleuren en patronen: de kimono. De kimono is een bijzonder kledingstuk met veel betekenis, bijpassende regels en een speciale manier van dragen. Janouk duikt in de wereld en tradities van dit kledingstuk. De Dansers van 155 passen een kimono aan. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1325806 904.173 2352 2022-10-13T17:05:00+00:00 yes no kleding Japan traditie https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-walvis-1 2024-01-04T13:04:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39814.w613.r16-9.75047df.webp Het Klokhuis | Walvis Wat weten we van walvissen, of de baleinwalvissen, zoals de blauwe vinvis? Dat is het grootste dier dat op aarde leeft, deze walvis wordt gemiddeld ongeveer 30 meter lang en kan wel 150 ton zwaar worden. Op de Azoren, een eilandengroep van Portugal, wordt er onderzoek gedaan naar het gedrag van deze zoogdieren. Er wordt vooral gekeken hoe ze zich onder water bewegen en met elkaar communiceren. Het Klokhuis mag mee op walvissenexpeditie om te achterhalen hoe ze onder water (over)leven. De vader in het Ruimteschip flirt met een ruimtewalvis. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1337400 916.859 8768 2022-10-14T17:05:00+00:00 yes no zee zoogdier walvis https://schooltv.nl/video-item/natuur-de-luxe-baby-hertje-in-nood-en-verliefde-oehoes 2024-01-04T13:04:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39815.w613.r16-9.18b1882.webp NATUUR DE LUXE | Baby hertje in nood en verliefde oehoes Shownieuwsprogramma dat de kijkers door ons prachtige NATUUR DE LUXE nieuws leidt. Het zet je steeds weer met beide luxe benen op onze grond. Een heerlijk snackie voor je hoofd. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1341205 1116.324 377 2022-10-16T15:40:00+00:00 yes no natuur hert oehoe https://schooltv.nl/video-item/brainstorm-waar-smaken-hersenen-naar 2024-01-04T13:04:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39816.w613.r16-9.eaa26c4.webp Brainstorm | Waar smaken hersenen naar? Waar smaken hersenen eigenlijk naar? Kun je beter schrijven of typen om iets te onthouden? Wat is beter voor je prestaties, stilte of herrie? En wat doet presentator Jurre Geluk om zich te concentreren? Dat en nog veel meer. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1339552 1217.897 1667 2022-10-16T16:30:00+00:00 yes no hersenen herinnering emotie https://schooltv.nl/video-item/het-verdrag-van-versailles-vredesondertekening-na-de-eerste-wereldoorlog 2024-09-25T09:59:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39817.w613.r16-9.55b868f.webp Het Verdrag van Versailles | Vredesondertekening na de Eerste Wereldoorlog Op 11 november 1918 is de Eerste Wereldoorlog voorbij en wordt er in Compiègne in Frankrijk een wapenstilstand afgesproken. De Geallieerden, waaronder Frankrijk, Engeland en de Verenigde Staten winnen de oorlog. De Centralen, waaronder Duitsland en Oostenrijk-Hongarije zijn de grote verliezers. De officiële vredesondertekening volgt ruim een half jaar later, op 28 juni 1919. Precies 5 jaar na het startschot van de oorlog. De partijen komen bijeen in het Paleis van Versailles bij Parijs. Dit prachtige gebouw, met sierlijke zalen en aangelegde tuinen, was ooit de thuisbasis van de Franse Koning Lodewijk XIV. In 1919 is het de plek waar de Eerste Wereldoorlog officieel ten einde komt. Het verdrag van Versailles bestaat uit 15 delen met wel 440 artikelen. De belangrijkste bepalingen zijn voor Duitsland. Dit land wordt schuldig bevonden aan de oorlog, de schade en de vele slachtoffers. Duitsland wordt veroordeeld tot het betalen van hoge herstelbetalingen voor de schade die is aangericht. Tenminste dat vinden de geallieerden. Daarnaast moet Duitsland haar koloniën en verschillende bezette gebieden, waaronder Elzas-Lotharingen, afstaan aan andere landen en ook het leger wordt uitgedund tot maximaal 100.000 soldaten. Naast straffen voor Duitsland, wordt er in Versailles nog iets anders geregeld. De Volkenbond wordt opgericht. Een organisatie die oorlogen in de toekomst moet zien te voorkomen. Later zal de Volkenbond de Verenigde Naties worden. In Duitsland voelen de mensen zich vernedert. Het land heeft net zoveel geleden en is totaal bankroet. Door de hoge herstelbetalingen komt Duitsland in een zware economische crisis terecht. Al deze ellende zal later de voedingsbodem zijn voor de opkomst van een nieuwe Duitse leider: Adolf Hitler. Hij zal Europa in een nieuwe oorlog storten: De Tweede Wereldoorlog. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20011244 151.637 22037 2022-10-12T12:25:00+00:00 yes no Eerste Wereldoorlog versailles Duitsland https://schooltv.nl/video-item/de-wereld-rond-spanje 2024-01-08T14:34:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39818.w613.r16-9.b58d213.webp Spanje | De wereld rond In het zuiden van Europa, op het Iberische schiereiland, ligt Spanje. De hoofdstad van dit land is Madrid. In Spanje heeft ruim 47 miljoen inwoners. Dat is bijna drie keer zoveel als in Nederland. Vanaf de jaren ’50 van de vorige eeuw verhuizen veel mensen van het platteland naar de steden. Tegenwoordig woont ruim 80 procent van de Spanjaarden in de dichtbevolkte steden, waaronder Barcelona, Valencia, Bilbao en hoofdstad Madrid. Het binnenland van Spanje is het dunst bevolkt. Naast de voertaal Spaans, zijn er ook nog vier officiële regionale talen. Het Catalaans, Galicisch, Baskisch en Aranees. Veel inwoners van deze regio’s zien zichzelf meer als Catalaan of Bask, dan als Spanjaard en zouden zelfs onafhankelijk willen worden van Spanje. Aan het eind van de middeleeuwen voert het Koninkrijk Spanje een lange oorlog tegen de Moren. En daarnaast varen door Spanje betaalde zeevaarders, de wereld rond en ontdekken nieuwe gebieden. Zo ontdekt in 1492 Christoffel Columbus Amerika. Na deze ontdekking worden gebieden over de hele wereld door Spanje gekoloniseerd. Al het goud en zilver uit deze koloniën maakt Spanje een rijk land. In Europa heeft Spanje veel macht. Ook de Nederlanden zijn rond 1550 onderdeel geweest van het koninkrijk Spanje. Maar de strijdlustige Nederlanders komen in opstand en na tachtig jaar oorlog worden de Nederlanden een onafhankelijke staat. In de jaren ’30 van de vorige eeuw breekt in Spanje een burgeroorlog uit tussen communisten en fascisten. Na deze bloedige oorlog wordt Spanje een dictatuur onder leiding van generaal Franco. Wanneer hij in 1975 sterft, wordt Spanje weer een koninkrijk en uiteindelijk ook een democratie. Spanje is net als Nederland lid van de Europese Unie. Het is één van de grootste economieën in Europa. Belangrijke economische sectoren zijn de overheidsdiensten, gezondheidszorg, horeca en industrie. De belangrijkste exportproducten van Spanje zijn wijn, olijfolie en citrusvruchten. Het klimaat in Spanje bestaat uit vier types. In het noordoosten vind je een mediterraan klimaat met warme zomers en milde winters. De zuidkust heeft een subtropisch klimaat met een gemiddelde jaartemperatuur van 20 graden Celsius. In het binnenland is het vooral droog. En ook zijn er veel bergen in Spanje en hier vind je een hooggebergteklimaat. Deze berggebieden vind je vooral in het noorden van het land. De meest bekende zijn de Pyreneeën op de grens met Frankrijk en in het zuiden ligt de Sierra Nevada. In de Spaanse landschappen groeien veel verschillende planten en bomen. En in de ruige gebieden leven nog bruine beren, damherten en lynxen. Een groot deel van Spanje grenst aan de Middellandse zee. Hierdoor zijn er veel stranden. Deze stranden en het warme weer zijn heel populair bij toeristen. Door het warme klimaat, houden veel Spanjaarden tussen de middag siësta, een rustpauze. Tijdens de siësta zijn veel winkels gesloten. Door de koloniale geschiedenis, heeft Spanje ook een aantal overzeese gebieden. Dit zijn onder andere de Canarische eilanden en de Balearen. Van oorsprong is Spanje een rooms-katholiek land. Tegenwoordig is ongeveer 60 procent van de bevolking katholiek. Het land heeft een culturele geschiedenis met beroemde kunstenaars, zoals Salvador Dalí en Pablo Picasso. Ook zijn er in Spanje indrukwekkende historische gebouwen te vinden, waaronder het Alhambra in Granada en de kerk de Sagrada Família in Barcelona. Flamenco is een populair dans- en muziekgenre. Bij deze muziek wordt vaak gitaar gespeeld en danseressen dragen vaak lange, rode jurken. De Spaanse keuken is veelzijdig. Visgerechten staan vaak op het menu, zoals de Paëlla. Ook bekend zijn tapas. Dat is niet een gerecht, maar dit bestaat uit verschillende kleine hapjes. De historische steden, het warme klimaat en de stranden maken Spanje tot een populaire vakantiebestemming. Ook onder veel Nederlanders. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20011260 293.866 10323 2022-10-12T13:10:00+00:00 yes no land Spanje https://schooltv.nl/video-item/hoe-word-je-honderd-bewegen-gezond-eten-en-andere-tips-uit-de-blue-zones 2024-01-10T14:51:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39819.w613.r16-9.457df72.webp Hoe word je honderd? | Bewegen, gezond eten en andere tips uit de ‘Blue Zones’ Ik ben Marie Blommaart en ik ben geboren in 1921. Dus ben ik 101 jaar oud. Wow, zal ik het vanaf hier dan maar even overnemen? Ja, prima! Dankuwel voor deze intro! Marie hoort bij een bijzonder gezelschap. Bij de ongeveer 2600 mensen in Nederland die zichzelf 100-plusser mogen noemen. Of met een veel, veel mooier woord: 'eeuweling'. En die bijzondere club van 100 wordt groter. Er zijn al 400 eeuwelingen meer dan vijf jaar geleden en in het jaar 2030 zijn dat er waarschijnlijk 3500. Wat is hun geheim? Dat gaat Marie je vertellen. Ik beweeg heel veel, ik doe zelf mijn tuin. Ik doe nog yoga. Ik heb, al zeg ik het zelf, vrij veel vrienden. En we kijken naar vijf bijzondere plekken op de wereld waar ze wel weten hoe je heel oud wordt. Hier, hier, hier, hier en hier hebben ze de 100 halen tot kunst verheven. Negen geheimen om 100 te worden, ontdekten onderzoekers. En die ga ik je vertellen. Dus, dit is de 100 halen, uitgelegd. We worden sowieso steeds ouder. Kijk maar. In 1950 werden Nederlanders gemiddeld nog begin 70. Tegenwoordig begin 80. En vrouwen houden het langer vol dan de mannen. Zoals altijd. We worden ouder door veel betere leef- en werkomstandigheden. En de moderne geneeskunde doet een hoop. Geldt wereldwijd. In 1800 mocht je in je handjes knijpen als je de 30 haalde. Halverwege vorige eeuw lag de wereldwijde levensverwachting nog ergens in de 40. Nu is dat ongeveer 70. Overal steeg de levensverwachting, maar natuurlijk zijn er grote verschillen. In ontwikkelingslanden praat je in termen van oud worden over zestigers, en in rijke landen over tachtigers. Zelfs vitale negentigers zijn daar geen grote uitzondering. Over 50 jaar groeien hier andere boomsoorten. Dan zal ik hier niet meer zijn. De eeuwelingen zijn wél uitzonderlijk. Op een totale wereldbevolking van... Goed... van die 8 miljard mensen zijn volgens de laatste schatting zo'n 573.000 eeuwelingen. Dus wereldwijd grofweg slechts 1 op de 14.000 mensen. Met een paar opvallende uitschieters. Die vijf zogeheten 'Blue Zones'. Dit zijn de gebieden waar opvallend veel 100-plussers wonen. Dat zijn Sardinië, Okinawa, Loma Linda, Nicoya en Ikaria. In deze studie keken de onderzoekers naar wat deze plekken gemeen hebben en wat mogelijk hun succes verklaart. Komt straks. En nee, een goed genenpakket hoort daar niet bij. In een Deens onderzoek vergeleken ze 3000 tweelingen. De conclusie was: slechts 20 procent van je levensverwachting wordt bepaald door je dna. Die andere 80 procent, veel belangrijker voor het ouder worden, door je levensstijl. Ok, die zones. Komen ze. 1. Sardinië. Op dit Italiaanse eiland wonen relatief de meeste mannelijke eeuwelingen ter wereld. Een gemeenschap van herders, met dagelijkse bergwandelingen van een kilometer of 10. Goed voor de hart- en bloedvaten en het opbouwen van spieren en botten. Het schijnt dat in dat dorp de mensen meer dan 100 jaar worden. Daar wonen mensen die nóg ouder zijn dan 100. Je mag hier niet toeteren, want er zijn hier heel veel 100-jarigen. *toet* Combineer dat met een ultragezond dieet en je wordt misschien wel centocinquanta. Centocinquanta? 150 hahaha. En o ja, dagelijks een bescheiden wijntje. 2. Okinawa. Op dit Japanse eiland wonen de oudste vrouwen ter wereld. Zogeheten moai zijn hier heel belangrijk. Levenslange kleine vriendenkringen van 4 of 5 personen, die elkaar helpen om gezond te leven en elkaar ondersteunen op sociaal, financieel en spiritueel vlak. Ik ben lid van drie moai. Mijn oudste moai gaat al 50 jaar terug. En het oude mantra van: Hara Hachi Bu. Dat betekent stoppen met eten als je nog niet vol zit. 3. Loma Linda. Een protestants-christelijke gemeenschap net buiten Los Angeles, de Adventisten. Hier worden ze gemiddeld 10 jaar ouder dan de rest van de VS. Ze eten hier vegan. Ze leven in een kleine gemeenschap met een heel regelmatig levenspatroon. En een gedeeld spiritueel doel. In God vertrouwen en eerlijk zijn, dat helpt. 4. Nicoya. Op dit Costa Ricaanse schiereiland hebben ze een 'plan de vida', een doel in het leven. Ze verstaan de kunst van het lachen, lekker blijven bewegen en geloof en familie zijn superbelangrijk hier. Hoeveel kleinkinderen heeft u? - Geen idee! Ik heb kleinkinderen en achterkleinkinderen. En o ja, verrassing: een kerngezond dieet met veel tropisch fruit, rijk aan anti-oxidanten. En tot slot 5. Ikaria. Goeie oud-word-truc op dit Griekse eilandje: middagdutjes, en als je weer wakker wordt, verbouw je je eigen voedsel. Groente, fruit, volkoren. En: zelf vis vangen. Geen stress, frisse lucht, goed gezelschap... Het eten? De wijn is het beste onderdeel! Voordat we hun geheim ontrafelen, ben ik eerst eigenlijk wel benieuwd naar Marie. Vertel. Wat is uw geheim? Positief blijven! Een mensenleven is iets van, ja hoe zeg ik dat, pieken en dalen. Je hebt altijd tegenwind. En daarom moet je positief blijven. Heel veel is er gebeurd... Mijn ouders zijn verongelukt, ik heb een zoon, die is vermist, al jaren, een zoon overleden... Dat zijn dingen, die hakken er wel in. En dan mag je best in de put zitten. Maar... ik heb wel verdriet. Maar ik ben niet ongelukkig. Dan denk ik toch: ik leef wel, hè! Leef dan ook! En dan nu de levensstijl-tips van de blauwe zones. We hebben er al een paar verklapt toen we de blauwe zones afgingen, maar volgens de onderzoekers zijn er negen specifieke levenslessen die ze met elkaar gemeen hebben. 1. Natuurlijk bewegen. En dan niet 'je moet natuurlijk bewégen', nee... beweeg natuurlijk. Dus in je dagelijks leven, met normale dingen. Geen sportschool of marathon, maar bewegen zonder erbij na te denken. Zoals je eigen tuintje verbouwen. Na 63 jaar huwelijk doen Gabriele Mereu en zijn vrouw Ermelinda nog altijd samen hun moestuin. En niet bij elk huishoudelijk klusje een apparaat het werk laten doen. Ik heb ook een hulp in huis. Maar soms dan denk ik, ik ga de ramen lappen. Niet voor die ramen, maar dat je weer eens lekker beweegt. 2. Een doel hebben in het leven. De Nicoyanen noemen het dus 'plan de vida', de Okinawanen 'ikigai'. Vrij vertaald: 'Waarom ik 's ochtend wakker word'. Geen grootse carrièreplannen of Olympisch goud. Nee, de kleine dingen op dagelijkse basis. Elke donderdag hebben we karaoke-avond. Zou een paar jaar extra moeten opleveren. 3. Ontstress. Makkelijker gezegd dan gedaan, maar... Relax! Ontspan. Rust uit. Mediteer. Stress leidt tot chronische ontstekingen en die zijn gerelateerd aan alle ouderdomsziektes. 4. De 80 procent-regel. Dat is die Hara Hachi Bu. Tip: stop met eten als je ongeveer 80 procent vol zit. Alle blauwe zones hebben met elkaar gemeen dat ze hun maal met aandacht eten op gezette tijden, en niet naar binnen schrokken vlak voor het slapen. Nou, toen we jong waren, hebben we vanzelf minder gegeten. Want er was gewoon weinig te eten! 5. Eet plantaardig. Inkoppertje dit maar eh, pssst: een plantaardig dieet is veel gezonder. De mensen op Ikaria eten nauwelijks vlees. Hun dieet is bijna volledig plantaardig. Heel veel groenten, die weeg ik af. En altijd verschillende groenten. Ja, dat doe ik wel. Snappen ze in alle blauwe zones. Wat opvalt bij alle vijf, overal op het dagelijkse menu: bonen. 6. Wijn. Maar dan wel één, max twee glaasjes per dag. En niet stiekem voor twaalven beginnen. En ook niet de boel opsparen, zodat je in het weekend lekker los kan. Gewoon even proosten einde middag, in goed gezelschap. Doen ze in de blauwe zones overal, behalve de Adventisten, heeft met het geloof te maken. 7. Ergens bij horen. Toneelclub, en de boekenclub. Op 5 van de 263 geïnterviewde eeuwelingen in dit onderzoek na behoort iedereen tot een soort 'community'. Vaak in combinatie met een geloof. Je leven lang regelmatig samenkomen met gelijkgestemden geeft je jaren extra. 8. Familie. Je geliefden heel erg dicht bij je houden. Ik heb vijftien klein- en achterkleinkinderen. In alle blauwe zones staat familie op één. Dus ook grootouders gewoon in huis. Eén levenspartner, investeren in kinderen. Het helpt allemaal. Jose viert vandaag dat hij 106 is geworden. Zijn familie is zijn steun en toeverlaat. En last but not least, nummertje 9, vrienden. Ik heb, al zeg ik het zelf, vrij veel vrienden. Natuurlijk een goede vriendenkring en genoeg sociale contacten die jou dan wel stimuleren tot gezond gedrag, want studies laten zien dat slechte gewoontes als roken en over-eten in zekere zin besmettelijk zijn. Een hechte groep vrienden met gezond gedrag, zoals de moai op Okinawa, helpt jou de 100 te halen. Het is fascinerend dat ze zoveel investeren in hun sociale leven. Zelfs op zo'n hoge leeftijd. In de woorden van onderzoeker Dan Buettner: Voor een lange levensduur bestaat geen simpel snel antwoord, een pil of wat dan ook. Maar besef dat je vrienden langetermijn-avonturen zijn. En om die reden misschien wel de belangrijkste factor voor meer jaren in je leven, en meer leven in je jaren, dankjewel. Nou, doe er je voordeel mee. Wat dit onderzoek vooral duidelijk wil maken is dat de 100 halen niet zozeer een individuele klus is, maar vooral iets is wat je samen moet doen. Je kan zelf beter eten en meer bewegen. Maar je omgeving is daarin heel belangrijk. Die Blue Zones-lessen zijn wereldwijd enthousiast ontvangen. Het boek dat erover werd geschreven, werd een bestseller. En het wordt in de praktijk gebracht. Maar er is ook wel wat kritiek hoor, op dit onderzoek. Zo konden niet overal de echte leeftijden van de onderzochte mensen worden geverifieerd. En het Blue Zones-dieet is volgens critici meer gebaseerd op aannames dan op keiharde wetenschap. Dus adviseren wij ook altijd een heel klein korreltje zout bij het ontbijt... Flaaauw. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20011128 804.437 1941 2022-10-11T15:18:56+00:00 yes no ouderdom leeftijd https://schooltv.nl/video-item/hoe-werd-nederland-groots-in-landbouw-vruchtbare-grond-specialisatie-en-ruilverkaveling 2024-01-04T13:04:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39820.w613.r16-9.f59175c.webp Hoe is Nederland groots in landbouw geworden? | Vruchtbare grond, specialisatie en ruilverkaveling Nederland behoort tot de absolute wereldtop. Kijk maar naar onze dijken meesterschilders, voetballers, maar vooral ook naar onze boeren. Nederland is dan wel niet zo groot. We zijn groots in vee... en veedichtheid. Want als er één ding is waar Nederland goed in is, is het landbouw. Na de VS zijn we de grootste voedselexporteur ter wereld. Best knap voor zo'n klein landje. Maar die landbouwgrootsheid leidt nu tot stikstofcrisis. En tot boze en bange boeren. ‘Stik in je stikstof.’ ‘Emotioneel.’ ‘Ik ben er wel een beetje verdrietig van.’ ‘Dit is onhaalbaar.’ ‘Dit is onrealistisch.’ ‘Als wij weg zijn, komen we niet meer terug.’ Dit is Nederland, landbouwsupermacht, uitgelegd. Ik begin met wat cijfers. Want waar moet je aan denken, als 't gaat over landbouw? Allereerst, dat is meer dan alleen de veehouderij. Je hebt ook nog de akker- en tuinbouw bijvoorbeeld. De totale verdiensten in die landbouwsector? Dat was in 2020 71 miljard euro. Maar wat we hier produceren, blijft niet allemaal hier. Zo'n 60 procent is voor de export - vooral Europa in. Alleen zij exporteren meer dan wij. Terwijl 'wij' 237 keer in de VS passen. Maar, in de Nederlandse exportcijfers tellen ook zogenaamde 'doorvoergoederen' mee. Producten die in Rotterdam aankomen en bijna direct weer doorgaan. Bijvoorbeeld bananen en avocado's. Maar alsnog: ook met die doorvoer eraf komt nog steeds ruim 70 procent van onze landbouwexport echt van Nederlandse bodem. En dat is vooral vlees en zuivel. Dat betekent dat je, naast 17 miljoen medebewoners, Nederland ook deelt met onder meer 3,9 miljoen koeien en 11,4 miljoen varkens. Al het vee in Nederland bij elkaar heet de veestapel. En van álle EU-landen heeft Nederland in totaal de meeste geiten, schapen, varkens en koeien per vierkante kilometer. Vergelijk je ons met bijvoorbeeld België, qua landoppervlak ongeveer hetzelfde dan hebben wij er hier bijna twee keer zo veel. En kort gezegd: de mest en urine die die dieren produceren zorgt voor stikstofuitstoot. In de buurt van sommige beschermde natuurgebieden is die uitstoot zó hoog, dat het kabinet nu moet ingrijpen. De stikstofuitstoot moet omlaag. En daarom staat in kabinetsplannen dat de veestapel kleiner moet. Met dit als resultaat. Om te begrijpen hoe we überhaupt aan zo'n grote veestapel zijn gekomen, neem ik je even een stukje mee terug in de tijd. Want 'het boeren' is volledig verweven met de Nederlandse geschiedenis. Ons land is namelijk zeer geschikt voor de landbouw. Het is plat én we zijn Neder-land, laag land. Overal is water. Dat betekent: vruchtbare grond en lekker voor de handel. Hoewel wij niet het énige land in Europa zijn met een lekkere ligging, gingen wij wel een heel stuk sneller vorige eeuw van dit... Zo bewerken sinds eeuwen, overal ter wereld, boeren hun akkers. Voedsel, de meest elementaire behoefte van de mens. Naar dit... Die ontwikkeling begon rond 1880. Toen Nederland, ten opzichte van andere landen, een tactische keuze maakte. De Verenigde Staten zijn dan dé grote graanleverancier voor Europa. Maar veel Europese landen willen hun eigen graanproductie beschermen en sluiten de grenzen voor goedkoop Amerikaans graan. Nederland niet. Wij gooiden de grenzen juist open. Door grote gewassen zoals graan te importeren, kon Nederland zich focussen op specialisatie. In bijvoorbeeld veehouderij, tuinbouw en aardappelen. Dan, fast forward. Naar ná 1945. Nederland ligt na vijf oorlogsjaren in puin en heeft honger. Mede doordat buitenlands graan amper het land in komt. Onder anderen deze guy komt met een plan om Nederland er weer bovenop te helpen. Hij dacht: wie niet sterk is moet slim zijn. Er moest voedsel komen. Veel voedsel. Dat is A: goed tegen de honger. Maar B: vooral heel goed voor de economie. Mansholts plan is: we gaan landbouw-exporteren. Vanaf eind jaren '40 zet de overheid in op efficiëntie en modernisering om dat mogelijk te maken. Dus er gaat geld naar boerenbedrijven, en alle ballen gaan op onderzoek en innovatie. Hét toverwoord is: schaalvergroting. In de jaren 50 en 60 groeien boerderijen en gaat de productie drastisch omhoog. Dat kwam door allerlei factoren. Zoals de komst van machines. En dat gebeurde eigenlijk op heel veel plekken. De Nederlandse welvaart neemt toe: de lonen stijgen in alle sectoren. Boeren is hard werken, en als je een vette boterham kunt verdienen buiten de landbouw, is dat aantrekkelijk. De boeren die stopten, verkochten hun grond aan anderen, die zo weer groter werden. Oké: arbeid is dus duur - en machines zijn goedkoop en efficiënt. Mits je die op grote schaal gebruikt. Dus op die manier komt de mechanisatie en modernisering van de landbouw in een stroomversnelling terecht. En misschien is het je weleens opgevallen: van boven ziet Nederland er zó uit. Bijna als een strak geblokt tafelkleed. Dat komt door de ruilverkaveling die met de schaalvergroting op gang komt. Boeren hebben allemaal kleine stukjes land en gingen onderling wisselen, zodat er grotere stukken land ontstonden die efficiënter te bewerken waren. Vanaf de jaren 60 zie je dus steeds vaker dit: Alleen volledige automatisering kan tot grote productie leiden. Op een lopende band wordt het voer langs de legbatterijen geleid. De werkdag van een kip duurt hier achttien uur. Als boer heb je eigenlijk twee keuzes: meedoen en dus: groeien, of kappen. Want ontwikkel je niet mee, dan kun je ook niet concurreren. Overigens, schaalvergroting gebeurt in heel veel sectoren. Kruideniertjes bestaan nu bijvoorbeeld ook niet meer, dat zijn supermarkten. Als je dat weet, klinkt het dus ook minder gek dat het aantal boeren grofweg elke twintig jaar met de helft daalt. Terwijl de sector niet krimpt. Kijk maar wat er in dezelfde jaren met de veestapel is gebeurd: De landbouw gaat door het dak. Mede ook door die Mansholt dus. Hij nam trouwens in 1962 zijn plannen mee naar de voorloper van de Europese Unie, waar werd nagedacht over een gemeenschappelijk Europees landbouwbeleid. Ze besloten daar dat Europese landen graanvervangers zoals soja zonder importheffingen kunnen kopen. En let wel: van soja maak je krachtig veevoer, waar je dikker vee van krijgt. En raad eens waar dat Europa binnenkomt? Jep. Rotterdam. Ideaal voor Nederlandse boeren dus. Het effect: de veehouderij groeit door en door. En dit zijn allemaal factoren die eraan hebben bijgedragen dat Nederland een agrarische supermacht werd. Onze boeren horen bij de slimste, efficiëntste van de wereld. We importeren hier veel veevoer en exporteren veel agrarische producten. Maar... wat blijft hier liggen? Jep, de keerzijde van het agrarisch succes. Die intensieve landbouw is niet goed voor het milieu. Naast voorloper in de wereldwijde landbouw, werd Nederland door de jaren heen ook een mega poep- en plasfabriek. Mede daarom belanden te veel schadelijke stikstofverbindingen in de natuur. Doordat bepaalde planten daar heel goed op gaan, verdwijnen andere plantensoorten juist. En ook de dieren die daarvan leven. De natuur lijdt eronder. Kijk maar. Wat betreft stikstofuitstoot doet het kleine dichtbelandbouwde Nederland het dus slecht, vergeleken met andere landen. En terwijl de stikstofcrisis nog niet zo heel oud is, weten de politiek, de banken en de industrie al heel lang dat mest een probleem is. Het ministerie van Landbouw waarschuwde er al voor in de jaren 60. En twintig jaar later nog steeds. De directe aanleiding is het grote mestoverschot in de intensieve veehouderij. Er zijn miljoenen tonnen mest te veel. Omdat de mest schadelijke stoffen bevat, is het een milieuprobleem van de eerste orde. Maar niemand - en vooral de politiek niet - zei: het wordt te veel zo. En daarom groeide de agro-sector gewoon door. Met name ook omdat met de groeiende welvaart en globalisering de vraag naar landbouwproducten enorm blijft: melk, vlees, enzovoorts, is niet aan te slepen. Tegelijkertijd groeit ook het milieubewustzijn in de wereld en daarmee de druk op de landbouw. En de Europése milieuregels worden steeds strenger. De regering vroeg om dierwelzijn, boeren hebben geïnvesteerd in dierwelzijn. De regering stelde milieu-eisen, boeren investeerden en voldeden aan milieu-eisen. Daardoor zijn we wel gegroeid. Want bij elke investering die we deden, zeiden de banken: 'Prima, maar dan ga je tien koeien meer melken.' En nu zegt de regering: ga maar halveren. We zijn naar een klif gedreven en nu? Wat moeten we nu? Boeren investeren flink in hun bedrijf om de boel bij te kunnen benen. Neem bijvoorbeeld de 'emmissie-arme vloer'. Die moesten sommige boeren in hun stal leggen. Is beter voor het milieu. En ze kregen er weliswaar subsidie voor, maar moesten toch ook een heel groot deel zelf betalen. Maar nu blijkt die vloer niet goed genoeg. ‘Drie jaar geleden is deze stal nieuw gebouwd. We hebben toen meteen gekozen voor een emissie-arme vloer. Dat was toen goedgekeurd. En drie jaar later hoor je toch dat ie niet voldoet. Wanneer is het wel goed? Je denkt overal aan te voldoen en voor de toekomst klaar te zijn. Maar dat blijkt toch weer niet zo te zijn.’ In 2019 verandert opeens alles: de stikstofcrisis. ‘Dit is een crisis voor ons land van een ongekende omvang. Ik heb 'm in mijn negen jaar in deze baan, in deze heftigheid niet eerder meegemaakt.’ De Raad van State, de hoogste rechter die de overheid controleert, oordeelt dat het Nederlandse stikstofbeleid niet deugt. De Raad van State vindt dat de overheid kwetsbare natuurgebieden niet voldoende beschermt tegen stikstof. Die uitspraak betekent: de stikstofuitstoot in moet in Nederland drastisch omlaag. En de ogen zijn vooral gericht op de boeren. Want uit berekeningen van het RIVM blijkt dat 40 procent van de neerslag op kwetsbare natuurgebieden met te veel stikstof van de landbouw komt. De andere 40 procent komt uit het buitenland, en de rest van industrie en verkeer. De boeren zijn woest. Een deel van hen zet vraagtekens bij de berekeningen en vindt dat andere sectoren onterecht minder hard worden aangepakt. En ze vinden het oneerlijk dat zij nu opeens drastisch worden aangepakt. Om brandjes te blussen. Die wij dan in de praktijk een plek moeten geven. Als de doelen die door de politiek zijn gesteld hetzelfde blijven, betekent dat onherroepelijk dat sommige boerenbedrijven zullen verdwijnen. Hoe dat er precies uit gaat zien, ligt bij de provincies. Want zij hebben namelijk de taak gekregen om dit probleem aan te pakken. Voor sommige boeren betekent dat dat na generaties boeren ze hun land en levensstijl kwijtraken. Maar de politiek houdt voet bij stuk. Dat het uiteindelijk tot een reductie van de veestapel zal leiden, dat is evident. En nu zijn we hier beland. ‘Wij zijn hier nu de lul!’ Althans, dit is wat nu het beeld bepaalt. Maar niet alle boeren reageren hetzelfde. Er zijn er ook die willen nadenken over een oplossing en gewoon perspectief willen voor hetgeen waar zij generaties lang voor hebben gewerkt, ook voor de toekomstige generaties. Hoe dan ook, over dit complexe onderwerp is het laatste woord nog niet gezegd. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20011261 723.861 2545 2022-10-12T14:07:02+00:00 yes no veeteelt boer landbouw https://schooltv.nl/video-item/hoe-kunnen-zee-egels-bijdragen-aan-het-herstel-van-het-koraal-zee-egels-kweken-en-uitzetten-op-sa 2024-01-10T14:32:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39821.w613.r16-9.10d8562.webp Hoe kunnen zee-egels bijdragen aan het herstel van het koraal? | Zee-egels kweken en uitzetten op Saba Dood koraal. Helaas geen uitzondering hier in de Caribische Zee en dus ook op Saba. Er wordt gelukkig onderzoek gedaan naar het herstel van koraalriffen en de zee-egel speelt daarbij een speciale rol. Om erachter te komen hoe het koraalrif van Saba gered kan worden, doen Alwin Hielkema en Tom Wijers van de Hogeschool Van Hall Larenstein in Leeuwarden onderzoek. Alwin is gespecialiseerd in kunstmatige koraalriffen. Collega Tom doet onderzoek naar het kweken van zee-egels. Algen overwoekeren het koraal waardoor die afsterft. In de jaren tachtig is een groot gedeelte van de zee-egels is verdwenen door een ziekte. Die zijn massaal gestorven en wat je onmiddellijk zag is dat de ogen de overhand namen op het koraalrif. En die namen eigenlijk de ruimte in van het koraal en van veel andere organismen. Dus we missen die belangrijke grazer eigenlijk nu, veertig jaar later, nog steeds. Hier worden de zee-egels opgekweekt tot ze groot genoeg zijn om in de zee geplaatst te kunnen worden. Het soort is diadema antelarem, het is ja een langgestekelde zwarte egel. Dit is een volwassen dier die we hier uit de haven halen en die gebruiken we om de eitjes af te geven en het sperma om zo weer nieuwe larven te kunnen maken. De zee-egels moeten verplaatst worden naar een bak met water dat vijf graden warmer is, waardoor ze hopelijk eitjes en zaadjes los gaan laten. Soms laten ze in één keer los, soms na een half uur pas. Nou nu goed opletten wat er gebeurt als er straks eentje wat loslaat dan gaan we dat met pipet, kunnen we ze mooi direct de eitjes of het sperma opvangen. Kijk kijk kijk daar gaat ie. Toms taak is nu om de bevruchte eitjes op grote schaal te kweken tot levensvatbare larven en dat gebeurt hiernaast in het lab. Nou dit is de broedkamer waar we in bezig zijn. In de container op Saba met ja schudtafels vol met larven en water. Normaal gesproken is kweken toch heel moeilijk? Van dit soort, dit specifieke soort is heel moeilijk om te kweken. Het probleem dat ze weg zijn is al veertig jaar en in die veertig jaar is het nog nooit iemand gelukt om ze echt goed na te kunnen kweken en op een constante manier te kunnen doen. En ons is dat gelukt. En hoe is dat dan gelukt? Wat is je geheim? Het geheim is uiteindelijk drie dingen. Het is een goede waterkwaliteit, goede voeding, micro-algen, kleine plantjes in dat geval en de juiste beweging. Dus ja, zoals de schudtafels die hier staan te schudden. Het nabootsen van de beweging van de zee. Maar dat bewegen, dat was nieuw he, want dat was tot dan toe nog niet gedaan. En het bewegen was ook al gedaan. Op heel veel verschillende manieren was het geprobeerd. Maar wij hebben het op een schudtafel gedaan waardoor ze heel constant rond worden bewogen en het lijkt te werken, want wij hebben eigenlijk gewoon ja, heel goed succes met deze methode. De suggestie van de schudtafel kwam van een student van Tom en bleek een eurekamoment. De resultaten waren spectaculair. Kweken van zee-egels op grotere schaal werd door deze vinding ineens mogelijk. Dit zijn dus de kleine larfjes. Ze zijn nu acht dagen oud. We moeten ze ongeveer zo'n 40, 50 dagen lang moeten we ze op die schudtafels houden om uit te groeien. De larven zelf worden uiteindelijk iets van een millimeter groot en dan zijn ze klaar om te transformeren naar een klein egeltje. En dat proces duurt dan ongeveer een dag. Dus ja hopelijk zijn dit over een paar maanden mooie egels op het rif. Stel we zouden ze niet schudden dan zink naar de bodem, dan gaan ze dood. Met zijn ontdekking kunnen Alwin en Tom grote hoeveelheden zee egels uitzetten op plaatsen rond Saba waar slecht koraal is, zodat algen weggegraasd kunnen worden. Tijd om een bak met Toms gekweekte zee egels uit te zetten op plekken waar het koraal slecht is. En dat is het begin van hoeveel? Ja, uiteindelijk hebben d'r duizenden, tienduizenden nodig. Of dat wij die allemaal gaan uitzetten, dat eh... Behalve de ziekte in de jaren tachtig is een tweede probleem voor de matige zee-egelpopulatie dat de larven moeilijk hechten aan het rif. Ook daaraan hebben de onderzoekers gedacht door een speciale vinding van Alwin, de biobal. En dit begroeit helemaal met een met een dunne biofilm van algjes en bacteriën. En dat is wat die zee-egellarfjes aantrekt. Ja, en het belangrijkste is dat je ze op het goede moment in het jaar, want ze hebben echt een reproductieseizoen en op de juiste plek. Op sommige plekken zijn er veel meer dan andere ze uitzet en dan werkt het supergoed en heb je in een aantal maanden tijd heb je honderden kleine zee-egeltjes die zich vestigen op de bioballen. Tijd om de eerder geplaatste bioballen te inspecteren en jong gekweekte zee-egels van Tom naar het koraal te brengen. We hebben eigenlijk nu op kleine schaal laten zien dat het kan. Tom heeft laten zien dat hij ze kan kweken. Ik heb laten zien dat ze zich hierop vestigen en dat we daarmee ook hogere dichtheden van jonge zee-egels op het rif krijgen. En nu willen we die methode perfectioneren en zorgen dat we het op grotere schaal kunnen inzetten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20011311 371.12 651 2022-10-13T07:08:14+00:00 yes no zeedier koraal onderzoek https://schooltv.nl/video-item/hoe-smaken-hersenen-bakken-met-je-brein 2024-01-04T13:04:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39822.w613.r16-9.9bd09fe.webp Hoe smaken hersenen? | Bakken met je brein We gaan vandaag iets heel goors doen en dan denk je misschien Janouk, stel je niet zo aan, want er staan allemaal lekkere dingen hier op tafel. Inderdaad. Ja, maar kijk heel even wat de prof van snijden is. Hersenen, kalfshersenen. Maar toch. Ja en daar gaan we allemaal heerlijke gerechtjes mee maken. Ja, dat bedoel ik dus. Goor. En echt totaal niet woke. Niet woke? Ha, hier ik heb hier bieswoke, knofwoke. Ja en wokeworst en gewokete zalm. Heel grappig, prof. Ja, maar we doen dit dus omdat wij heel vaak de vraag krijgen: hoe smaken hersenen nou eigenlijk? Dus we gaan bakken met het brein. Ja, zin in. Lekker plakje. Beetje beslag d'rop en in het vet. Net als een frikandelleke. Mmm. En nu is het even wachten. Finishing touch sesamzaadjes. En alstublieft, mevrouw, braintempura geserveerd op een bedje van Japans zeewier met sesamzaadjes. Smakelijk! Ja, je hebt heel erg je best gedaan. Het ziet er prachtig uit. Die gefrituurde hersenen, maarre vegetarier in hart en nieren. Dus hier kijk 'ns, je mag 'm zelf eten. Ja oke, nou goed. Iew hij krakt. Alles voor de wetenschap. Ja, ach. Hij is wel crunchy he? Ja. Hoe smaakt ie? De bite, de structuur. Ja, beetje als tofu eigenlijk. Proef je herinneringen misschien? Goed. Tijd voor de gewone bereidingswijze. We gaan bakken in een koekenpan. Het is ook heel belangrijk, we gebruiken echte olijfolie en het komt van een boer is familie van mij, die heeft zijn eigen plantage. Ja prof, is het klaar? Euh ja, volgens mij wel. Oke, mooi. Et voila, de brainburger. Ja, smakelijk! Mmm spannend hoor, deze. Ben benieuwd. Smaakt een beetje naar gebakken kip. Proef je nou eigenlijk verschil tussen de amygdala, the orbito frontale cortex, de thalamus, de hypothalamus en de hippocampus? Dat is een hele mond vol, nice. Nou kijk, die gebieden, die bestaan wel uit verschillende type cellen, hebben verschillende samenstellingen, maar voor mij smaakt jet allemaal hetzelfde. Mooi. Is dit hele gore breinexperiment nu eindelijk klaar? Nee, het hoogtepunt moet nog komen. Janouk, in deze pan zit een Noorse delicatesse. Smalahova. En dat is? Fat is dus een hele schapenkop. Die moet je dan 3 uur koken. En er is heel belangrijk dat je de hersenen erin laat zitten, want die kan je dan met een vorkje of een lepeltje als je wat behendiger bent, zo vanuit de oogkas eruit peuteren en dan opeten. Beste lekker. Oh bah! Janouk, heb je wel meegeschreven met recepten? Dit wil toch niemand onthouden? Best lekker. Beetje curry, mayo, uitje. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20011313 194.12 2018 2022-10-16T18:00:00+00:00 yes no hersenen koken https://schooltv.nl/video-item/schrijven-of-typen-wat-is-beter-voor-je-brein 2024-01-04T13:04:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39824.w613.r16-9.1fd5ef6.webp Schrijven of typen | Wat is beter voor je brein? Schrijven met pen op papier wordt langzaamaan ouderwets. Tegenwoordig leren we eigenlijk al op de basisschool om met een toetsenbord om te gaan. Maar wat is nou eigenlijk beter? Schrijven of typen? Welkom testteam. We gaan zodadelijk schatzoeken en ik ga jullie zo meteen de precieze locaties van de schatten nog even vertellen. Die moeten jullie noteren. Jullie doen dat met pen en papier en jullie doen dat met een tablet. Is niet heel ingewikkeld, toch? Nee. Dat moet lukken. Top! Gaan we met jullie beginnen, team schrijvers. Nou, pen in aanslag, daar gaan we. Aanwijzing één: als je met je rug tegen de paarse kist gaat staan, aan de kant waar de kist open gaat, loop dan acht passen naar voren en vier naar rechts. Oke. Aanwijzing twee. Als je met je neus tegen de neus van de vogelverschrikker gaat staan, doe je vijftien stappen naar rechts en acht naar voor. Dan de laatste. Als je met je rug tegen de linkerkant van de grasmaaier gaat staan, zet je twee stappen naar voor en acht stappen naar rechts. Ja, en dan gaan we starten, maar de aanwijzingen moet je hier laten. In dit weiland liggen drie schatten begraven. De aanwijzingen om die te vinden hebben de testteamleden net gekregen. We gaan nu testen hoe goed ze die onthouden hebben en de metaaldetector kunnen ze gebruiken om de exacte plek vast te stellen. Nou jongens, we hebben jullie even een antiblubberzak om die mooie schoentjes heen gedaan? It's fashion, zullen we maar zeggen. Ik ga jou deze geven. Ja. Zitten de notities goed in jullie hoofd? Ik hoop het zo. Oké, goed. Drie, twee, een, go! Oke, wacht. Acht passen naar voren. Oké, één, twee, drie en vier...Hier. Ga eens hier kijken. Een kistje. Ze hebben wat gevonden. Even met je neus. Een, twee...veertien, vijftien. Ja, hier graven. Kijk, de tweede schat gevonden. Dat is een goeie buit, zeg. Twee, drie. Ja, graaf jij hier. Ja, wacht, ik pak het. Ik zie het. Kijk! Zo, laatste schat gevonden. Ik heb de tijd stopgezet en jullie tijd genoteerd. Het is tijd voor de volgende. De typers krijgen exact dezelfde aanwijzingen als de schrijvers. Loop dan acht passen naar voren. Hoe snel vinden zij de schatten? 3, 2, 1. En de tijd is gestart. Go jongen. Oke waar moeten we heen? Oke, dit is de opening van de kist. Ja, één. Twee. Maar dat kan nooit, dat kan nooit nee. Dus kom, we gaan hierheen, acht stappen deze kant op. Één. Twee. Ze zitten verkeerd. Hier ligt ie denk ik niet. Zullen we die andere kant op proberen? Ja, dit kan wel. Oke, ze hebben de eerste gevoelig maar lijkt meer geluk dan wijsheid. Acht stappen naar voren en vier naar rechts. Toch? Vier naar links volgens mij. Ja, vier naar links. Een, twee, drie vier. Ja, ik zie het. Oke ik heb hem, dit is het enige. Kom, we gaan daarheen. Oke. Hier ligt wel wat ja. Ja, we hebben hem. Heb je hem? Zo, jullie hebben ze alle drie gevonden. Nou jongens, één ding kan ik vast verklappen, beide teams hebben alle drie de schatten gevonden en dat is wel een applausje waard voor jezelf denk ik zo. Goed, maar wat wel opvalt, team schrijven, jullie moesten natuurlijk alles opschrijven en jullie hebben de schatten gevonden in 10 minuten en 28 seconden. En de typers hebben er 14 minuten en 33 seconden over gedaan om de schatten te vinden, dus dat is beduidend langer. Maar hoe kan dat? Uit onderzoek blijkt dat je brein beter informatie kan onthouden als je met de hand schrijft. Het lijkt heel veel werk om tijdens een les met een pen aantekeningen te maken. Je laptop openklappen of tablet pakken is vaak sneller. En typen kan bijna iedereen zonder na te denken. En daar zit het grote verschil. Omdat schrijven langzamer gaat, maak je al meteen een samenvatting van de informatie. Dat helpt je brein beter onthouden. Ja, dat lijkt me duidelijk zo. Voortaan alleen nog maar pen en papier mee naar school. Lekker ouderwets. En die tablets, die gaan naar de apen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20011339 299.08 1814 2022-10-16T18:00:00+00:00 yes no hersenen geheugen schrijven https://schooltv.nl/video-item/het-effect-van-stilte-op-je-brein-meer-of-minder-focus 2024-01-04T13:04:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39825.w613.r16-9.8847366.webp Het effect van stilte op je brein | Meer of minder focus? Ja, zet de speaker hier maar op. Ja. Ja, goed. We gaan testen wat de invloed van stilte is op je brein. We gaan ons testteam opdelen in twee groepen. Ik neem ze mee naar de stilteruimte en jij gaat ze wegblazen met een muur van geluid. Nice, een wall of sound. Oke jongens, ga daar maar zitten. Zo. Nou, jullie mogen lekker gaan genieten van de stilte, zodadelijk. Niet praten met elkaar. Het moet echt gewoon helemaal stil zijn en ik blijf hier zitten. Lekker, met jullie genieten van de stilte. Welkom testteam! Neem plaats en geniet van de mooie geluiden die jullie kant op komen. Zo! Dank jullie wel. Ik heb jullie oortjes nu wel lang genoeg getrakteerd op deze lekkere muziek. Tijd voor het volgende onderdeel van dit experiment. Zo. Jullie zien hier een deur. En de bedoeling is dat jullie die deur gaan barricaderen, zo goed mogelijk. Daar heb je creativiteit en vindingrijkheid voor nodig, want over 10 minuten staan hier twee zware jongens om die deur in te trappen. En de bedoeling is om die mensen zo lang mogelijk buiten te houden. En het team die daar in slaagt, die wint. Jongens, tien minuten, die lopen al, dus ik zou beginnen als ik jullie was. Succes! Oke. Oke jongens, we gaan wel een strategie gebruiken. Ja, eerst met deze. We kijken wel. Doe ook spijkers. Denk je dat dit gaat werken? Nou jongens, jullie zijn al vier minuten bezig van de tien dus ik zou een beetje op gaan schieten als ik jullie was. Stop de tijd. Jongens, 10 minuten zitten erop en ook precies op tijd want ik zie de zware jongens daar precies aankomen. Dus ik zou zeggen snel een stap naar achter en dan ga ik timen hoe lang ze over doen voordat ze binnen zijn. Oke jongens, jullie zijn nou lang genoeg stil geweest. Tijd voor onderdeel twee. Voor jullie dezelfde regels en dezelfde opdracht. Over 10 minuten zijn hier de zware jongens om jullie deur open te breken. Dus die 10 minuten, die gaan nu in. Let's go! Oké, laten we eerst even rustig een plan bedenken. Ja, oké, wat is het slimst? Oke jongens, jullie zijn al 3 minuten bezig. Kijk bam, die zit. Kijk, het grove geschut. Oke jongens, nog 30 seconden. Oké, jongens, tijd voorbij, weg daar, weg daar. De jongens komen eraan. Kom kom kom. Zo. Nou oke, tijd is genoteerd. Tijd voor de uitslag. Nou allereerst team Herrie heeft het echt uitstekend gedaan en ze hebben die zware jongens maar liefst 45 seconden buiten de deur weten te houden. Oke, oke. Ja, mooie tijd. Mooie tijd. Ja, Team Stilte heeft dat ook heel goed gedaan, want zij wisten de zware jongens namelijk een minuut en 3 seconden buiten de deur te houden. Lekker bezig. Ah jammer. Hoppa. Nou is dit natuurlijk wel een klein onderzoekje waar we niet zomaar conclusies aan kunnen verbinden. Maar er is al wel vaker wetenschappelijk onderzoek gedaan naar het effect van stilte op je brein. Ja, en daaruit blijkt dat stilte ervoor zorgt dat stress en spanning in je hersenen afnemen. Kijk, de hele dag door krijg je ontzettend veel geluidsprikkels te verwerken. Continu dat getetter in je oren en je brein raakt daar een beetje uitgeput van. Nou, door stilte kunnen je hersenen een beetje tot rust komen en daardoor kun je vervolgens veel beter focussen en allerhande problemen een stuk beter oplossen. En ja, in onze test betekende dat dat jullie, team Stilte wat rustiger en relaxter aan deze opdracht konden beginnen, ook wat beter konden overleggen. En dus ook de zware jongens langer buiten de deur wisten te houden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20011366 332.44 860 2022-10-16T18:00:00+00:00 yes no hersenen geluid stress https://schooltv.nl/video-item/wat-kunnen-we-leren-van-skeletten-informatie-over-stress-bloedarmoede-en-malaria 2024-01-04T13:04:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39826.w613.r16-9.af4c558.webp Wat kunnen we leren van skeletten? | Informatie over stress, bloedarmoede en malaria Skeletten kunnen niet praten, maar toch kunnen ze ons een heleboel vertellen. Bijvoorbeeld of de persoon veel stress had op het moment van overlijden of aan welke ziekte die is gestorven. En zelfs of degene malaria had of niet. Waar komen de skeletten vandaan? De skeletten die hier liggen die we hier gaan bekijken, die komen allemaal uit Zeeland. Die zijn in de in de loop van de jaren hier opgegraven en dan komen ze hier terecht. En worden er vaker skeletten gevonden? Ja, best vaak. In Nederland vinden de meeste opgravingen plaats in stadskernen. En ja als er dan iets moet gebeuren dan ja vind je wel eens skeletten en die worden dan meteen opgegraven. Dus we vinden ze eigenlijk best wel vaak en we kunnen er dan nog best wel heel veel mee doen ook. Wow. Ja. Hier liggen dus allemaal schedels hier. Ja inderdaad, want er was een beetje een focus op schedels en de wat oudere opgravingen. Dus dit zijn opgraving uit de jaren vijftig. En dan maken ze dus inderdaad als er alleen maar schedels in zitten dan hebben ze dat er opgezet. Een stempel? Ja. Hier hebben we bijvoorbeeld een bovenbeen los. Oh ja, en dit zijn onder de plekken maar waar ze zijn opgegraven? Ja ja, dus dit zijn inderdaad de verschillende locaties in Zeeland waar dan dus deze skeletten zijn opgegraven. Jij onderzoekt dus dagelijks dit soort skeletten. Realiseer je je dan altijd nog dat het een echt mens is geweest met een heel leven? Mannen, vrouwen, kinderen? Ja, absoluut. Ja, dat is ook heel belangrijk denk ik. Dat we dat blijven realiseren. Dit zijn mensen en wij hebben echt het voorrecht om deze te mogen te mogen analyseren. En dat vind ik ontzettend fascinerend. Ik ben er ook heel dankbaar voor dat ik naar deze skeletten kan kijken en daardoor over het verleden kan leren. En welke wil je me laten zien? Deze. En hoe oud zijn deze? Beetje wisselend maar vooral middeleeuwse skeletten. Dus dan hebben we het over van 500 tot 1500 ongeveer. Dat is zeg maar jouw specialisatie. Dat is mijn specialisatie. Rachel neemt het skelet mee voor onderzoek. Ze kijkt naar sporen van malaria. Deze ziekte kwam tot 1950 voor in Nederland en was volgens Rachel ook volop aanwezig in de Middeleeuwen. In dit laboratorium hebben ze verschillende methodes om de skeletten te onderzoeken. Ik zoek dus naar tekenen van bloedarmoede, omdat dat dus een van de belangrijkste symptomen van malaria is. Ja. En dat kunnen we op plekken in de skelet zien waar de buitenkant van het bot heel erg dun is. Want wat er gebeurt bij bloedarmoede is dat je lichaam gaat proberen meer rode bloedcellen aan te maken en als het gevolg daarvan zet je beenmerg uit. Het wordt als het ware groter. En dat gaat ten koste van de buitenkant van het bot. En dat kan je dus zien hier in die oogkassen. Ja, die gaatjes. En dat is eigenlijk dus de binnenkant van het bot die je nu aan de buitenkant kan zien. Ja. En dit vertelt mij dus dat deze persoon bloedarmoede had. Waarschijnlijk, het ziet er vrij actief uit inderdaad. Dus op het moment van overlijden had deze persoon bloedarmoede. En hoe weet je nou dat dat de basis was van malaria en niet van iets anders? Ja, dat is natuurlijk inderdaad lastig te zeggen zo met het blote oog, want bloedarmoede kan dus door andere dingen ook veroorzaakt worden. Maar daardoor heb ik een klein monster genomen hier aan de binnenkant van het bot. En waar we naar zoeken is hemozoine. En hemozoine is een heel klein kristalletjes dat door de parasiet gemaakt is en achtergelaten is aan de binnenkant van het bot dus in het lichaam en dat kunnen wij dan hopelijk terugvinden. Wat zou nou de betekenis kunnen zijn van jouw onderzoek? Nou ik denk dat malaria een grote impact had op de Middeleeuwse samenleving, omdat het echt een chronische ziekte is die heel veel families schaadde. Dus ik hoop daar met dit onderzoek veel meer inzicht in te krijgen. Omdat ziektes nu beter behandeld worden, laten ze dus minder sporen na in de skelet. Haren vormen een andere bron van informatie. Sarah onderzoekt eeuwenoud haar op sporen van stress. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20011380 426.2 778 2022-10-13T22:00:00+00:00 yes no skelet onderzoek DNA https://schooltv.nl/video-item/wat-moet-je-eten-voor-een-gezond-brein-onverzadigde-vetten-veel-vezels-en-weinig-suiker 2024-01-04T13:04:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39829.w613.r16-9.e0b90ec.webp Wat moet je eten voor een gezond brein? | Onverzadigde vetten, veel vezels en weinig suiker En hoppa. Wil jij ook zo'n frikandelletje Janouk? Met mayo, curry, of lekker speciaal, uitje. Nee prof, ik eet dat niet en het is ook helemaal niet gezond. Ach...De vraag is: welke voeding is goed voor je brein? Ja, wat moet je wel en wat moet je niet eten voor een gezond stel hersens? Ja, nou ja, dat dus in ieder geval niet. He, dit zit boordevol met verzadigde vetten. Dat zit vooral in dierlijke producten en in volle melk. Ja, te veel vet eten is natuurlijk weer niet goed, want daarvan kunnen je aderen dichtslibben. En vooral als die bloedvaten in je brein dichtslibben, dan kunnen bepaalde delen van je hersenen geen zuurstof meer krijgen, afsterven en heb je dus een herseninfarct. Ja... Kijk. Deze vis is ook vet, maar hier zitten dan vooral omega-3 vetzuren in en dat zijn vetzuren die zorgen voor een goede communicatie tussen je zenuwcellen. Nou. Ja, dan doe je het ook nog op een wit broodje. Je kan dus eigenlijk beter volkoren producten eten, want volkoren producten zorgen voor een stabiele bloedsuikerspiegel, in tegenstelling tot witte graanproducten zoals witbrood, witte pasta en witte rijst. Ja, da's eigenlijk wel een stuk beter. Ja oke. Oh ja, bakken in roomboter is een optie, maar veel beter voor je brein is olijfolie. Zout is heel belangrijk voor ons lichaam, maar daar krijgen we wel heel makkelijk te veel van binnen. Dat kan dan weer leiden tot een hoge bloeddruk, is slecht voor je hersenen, want daar kun je dan weer geheugenverlies van krijgen. Het advies is dan ook om niet meer dan 6 gram zout per dag te eten. En geloof me, da's echt niet zo veel hoor. Nee. Oke, da's duidelijk. En weg met die vette, zoute zooi. Ik krijg wel dorst van dit proefje trouwens. Oh ja, alleen in frisdrank zitten dan weer echt heel veel suikers. Ja, kijk. Kristalsuiker, honing. fruitsuiker, stroop. Boordevol calorieën allemaal. En als je daar te veel van binnenkrijgt, kan dat leiden tot overgewicht. En dat heeft dan weer gevolgen voor hoe goed je brein kan denken en hoe het zich ontwikkelt. Oke. Ja, kijk, maar drinken is natuurlijk wel heel belangrijk. Het liefst ook 1,5 tot 2 liter per dag. Maar drink dan gewoon water of thee. Ja, en verder moet je natuurlijk 250 gram groente per dag zo... Het liefst iets van twee stuks fruit. Ja en ik weet ook wel waarom. Dat is natuurlijk voor die vitaminen en mineralen. Kijk hop, alles in één pot. Is natuurlijk hartstikke belangrijk voor de ontwikkeling van je brein en voor je denkvermogen en voor de bescherming van die hersencellen. Ja, maar je moet het natuurlijk niet alleen maar nemen uit zo'n pot. Het beste kun je het dan nemen naast al dit soort producten. Ja, nou weet ik wel een ding zeggen. Kijk, als hersenwetenschapper weet ik dat dat natuurlijk allemaal veel gezonder en beter is voor je brein dan dit. Maar ik vind het wel gigantisch saai, hoor. Mag ik een voorstel doen? Ja. Let op. Frietjes? Hamburgertje? Klein glaasje cola en twee spekjes. Toch een klein beetje zondigen. Akkoord. Akkoord. Maar alleen als je jarig bent. kindermenuutje voor jou. Ik ben twee keer per week jarig. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20011789 193.24 7119 2022-10-23T18:00:00+00:00 yes no hersenen voeding https://schooltv.nl/video-item/wat-helpt-als-je-gefrustreerd-bent-iets-slopen-is-lekker-maar-niet-slim 2024-01-04T13:04:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39830.w613.r16-9.8464a05.webp Wat helpt als je gefrustreerd bent? | Iets slopen is lekker, maar niet slim Hoe kan dit nou joh? Nou heb ik echt al vier handjes van die blauwe bessen gegeten. Supergoed voor je concentratie. Gefocust ben ik zeker, maar dit in elkaar zetten? Oh, dat lukt gewoon niet. Ah jongens, hoe kan het nou? Ik word echt helemaal gek en dat ligt aan dat tafeltje. Oh zo, dat moest er even uit. Maar de vraag is: lucht het nou echt op om je frustratie eruit te rammen? Dat ga ik uitzoeken. Welkom testteam! Wij gaan een heel bijzonder experiment doen. Bodil en Janice. We beginnen bij jullie twee. Mogen jullie even deze smartwatch omdoen. Oke. En dan starten we dadelijk hier binnen. Ah, zo komt u maar. Nou jongens, de opdracht is eigenlijk heel simpel. Jullie moeten gewoon zorgen dat je met z'n tweeën zo snel mogelijk uit deze escaperoom ontsnapt. Geen zorgen, het is level twee, dus een kind van zes moet hier met een kwartiertje nog uit kunnen zijn. Oke. Yes? Succes! Zijn jullie er klaar voor? Dan gaan we van start. Drie twee een go! Het mooie aan deze escaperoom is dat ze dit nooit op gaan lossen. Die puzzels, die kloppen niet. De sleutels passen niet op de sloten, dus het is echt onmogelijk dat ze hier uit gaan komen. We hebben een code nodig... Maar ik denk wel dat ze gefrustreerd gaan raken. En hoe erg ze gefrustreerd raken, dat kunnen we meten met de smartwatches door middel van hun hartslag en hoe erg ze gaan zweten. Oke jongens dit is level twee zoals ik al zei. Dus kinderen van zes kunnen dit ook. We kunnen het ook. Oke. Wacht. Ik begin nu echt gek te worden. Kom op nou jongens, jullie moeten nu echt door gaan pakken want dit gaat echt veel te traag. Dat heb ik echt nog nooit gezien met deze escaperoom. Wat? We moeten eerst die blokjes denk ik. Waar zie jij blokjes? Jongens, jullie zijn nu echt aan het spelen. We moeten echt door. Jullie zijn al bijna een kwartier binnen en een zes-jarige was al buiten geweest. Waar zijn die...Ja, stop maar! En voelden jullie je echt gefrustreerd? Het is echt stomme escaperoom. Het is echt zo stom. Gewoon met die blokken. Wat moest ik met die blokken doen? Ik snapte er helemaal niks van. Sloeg nergens op. Oh mijn god. Het zit echt hier. Ik kan het ook hier zien. Tijd voor team twee. Mijn god. Team twee is nu ook binnen. Uiteindelijk gaan ze er ook niet uitkomen. Ik denk dat nul nul vier is. Jongens er zit wel tijdsdruk op he en jullie bewegen nu een beetje in slowmotion. Jongens, kom op, dat tempo moet er nu echt in, want dit gaat echt veel te traag. We hebben ook niet de hele dag nog He. Doe open dan, maak het open dan. Jongens, ik ga jullie helpen. In de kist zit een sloophamer en daarmee mogen jullie helemaal losgaan op het bruine tafeltje en het witte tafeltje. Die mag je helemaal kapot rammen. Jongens! Hoe is het? Gefrustreerd. Maar lucht het op om dan een beetje zo ergens tegenaan te rammen en iets kapot te maken? Ja. Nou, dat kon ik heel goed zien ook hier aan jullie smartwatch, want het ging echt op gegeven moment door het dak heen volgens mij jullie frustratie. Die hartslag ging omhoog en jullie zweetten veel. En uiteindelijk nadat jullie je dingen kapot mochten rammen, zakte dat weer een beetje. Iedereen maakt het wel eens mee. Je vreet jezelf op en staat het trillen van frustratie. Stoom komt uit je oren. Bijna iedereen heeft geleerd dat je je moet inhouden. Dat kan ervoor zorgen dat je je woede en frustratie opkropt. En dat is niet fijn. Als je ontzettend boos bent, voel je een enorme lading energie in je lijf die eruit wil. Dat kan je doen door spullen te slopen, maar dat levert vaak alleen maar meer problemen op. Er zijn natuurlijk veel betere manieren. Ga rennen, opdrukken, schiet kneiterhard een bal tegen een muur aan of ga houthakken. Op deze manier ontlaad je ook. En maak je niet per ongeluk spullen van jezelf kapot. Of nog erger: die van een ander. Oh ja, en een ding. We hadden deze escaperoom zo gebouwd dat je er nooit uit had kunnen komen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20011790 273.44 684 2022-10-23T18:00:00+00:00 yes no hersenen stress https://schooltv.nl/video-item/kun-je-iemand-laten-denken-dat-hij-ziek-is-het-effect-van-een-fake-diagnose 2024-01-04T13:04:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39831.w613.r16-9.4ead779.webp Kun je iemand laten denken dat hij ziek is? | Het effect van een fake diagnose Meneer de professor, mevrouw Kelderman. Dag meneer de dokter. Of mag ik nu nog Allard zeggen? Zeg maar Allard, hoor. Superfijn dat je er bent. Allard is acteur en hij gaat ons vandaag helpen bij het volgende experiment. Aan jou de taak om ons testteam te laten denken dat ze iets mankeert. Moet ik ze een enge ziekte aanpraten of zo? Nou nou ja, je hoeft ze ook geen trauma aan te praten natuurlijk. Nee, de bedoeling is dat je met dit mobiele rontgenapparaat, wat in feite gewoon een föhn is met een fietslampje erin, naar de ellebogen van onze testleden kijken en dan zul je zien natuurlijk, net toevallig, dat ze alle drie slijtage in een scharniergewricht hebben. Je bedoelt artritis tussen de articilus condylaris? Kijkt ik hoor het al. Komt helemaal goed. We hebben onze proefpersonen net al eventjes keihard laten rammen op onze boksbal. Kijk maar even. Dit is dus onze nulmeting. We kijken hoe hard ze nu tegen die boksbal aanslaan zonder dat ze er last van hebben. Hallo. Dokter Warnas. Julia. Fijn dat je mee wilt werken aan het onderzoek. Ja. Wat het apparaat doet is we meten binnen een paar seconden, voel je niks van. Kijk je haar ogen? Zie je het? Als ik naar de knie ga... Zijn prima. Elleboog is goed zo. Negentig graden is prima. Dan zie ik wel iets wat ik niet helemaal snap. Dus daar zit een beetje extra slijtage. Heb je wel eens last van je elleboog of niet? Ja soms, ja gewoon hier beetje maar niet per se. Oke, nou ik zie dat ook moet ik eerlijk zeggen. Oh wat was een sport doe je? Ik boks. Daar heb je 't al he. Ja, vind je het goed als ik even een collega bel? Want dat is een orthopedisch specialist. Ja Allard Warnas hier, goeiedag. We zijn bezig met het onderzoek naar de FDMX-ray 500. Nou heb ik hier een proefpersoon op de bank liggen. Alleen ik zie een hele erge slijtage bij de ellebogen wat ik niet helemaal vertrouw. Kun je daar even naar kijken? Heb jij misschien een patientnummer of dossiernummer voor mij? Ja dat is 1812C. Ja ja. Echt Ja. Duidelijk? Ja duidelijk. Artritis denk ik. Of niet? Ja, ik denk ook. Nee. Ja. Artritis condylaris, kan niet missen. Dame van zeventien of zo. Nee, hoe oud ben je? 14. Misschien kun je straks alle beelden even in hoge resolutie doorsturen en dan kunnen we een doorverwijzing maken. Is goed, ga ik doen. Ja ja, dank je wel. Spreek je later. Dag? Mooi he, dat jij dan ineens een octaaf lager zo'n doktersstem opzet. Oke. Nou dank je wel. En dan spreken we mekaar. Dank je wel he. Ja, om ik hier voor tv-opnames zit ik ineens met artrose hier. Hashtag shit. Wissan en Mees worden ook onderzocht met het rontgenapparaat. Zij krijgen exact dezelfde behandeling en dezelfde fake diagnose. Ik zie, ik zie een beetje slijtage hier in het gewricht. Zie je dat? Vind je het goed als ik heel even een collega bel. Dat is een specialist op gebied van de gewrichten. En ja, dan even vragen wat zijn mening is daarover. Ook nu kijkt dokter Pieter even mee om de diagnose te bevestigen. Pieter Heymans. Ja, Allard Warnas, goeiedag. De elleboog ja. Ja ventraal mediaal zie ik duidelijk een laesie. Hoe oud is de patient? 65? Hoe oud ben je. Ik ben veertien. Hij is veertien. Veertien. Ja. Oh. Ik zou hem even doorverwijzen naar een specialist. Oke bedankt voor u. Het is slijtage. Normaal is dat bij mensen van 60, 65, die hebben die slijtage. Ja ik hoor wel gekke dingen. Het doet geen pijn maar ik hoor wel...Je hoort wat, ja precies. Daar heb je 't al. Ik ben heel benieuwd hoe hard ie nu tegen de boksbal aan gaat slaan. Ja, ik ook. In the left corner, de nulmeting. In the right corner, de klappen na de diagnose. Hai jongens, welkom testteam! We moeten jullie eigenlijk iets opbiechten. Ja inderdaad al. Allard is acteur. Sorry. Ik ben geen dokter. En er is ook helemaal niks mis met jullie ellebogen. Ja, maar jullie hebben wel iets heel moois aangetoond, namelijk dat je iemand echt kan laten denken dat er iets mis is met diegene. Ja, en dat hebben we als volgt gedaan. Jullie hebben eerst zo hard als jullie konden tegen een boksbal aan geramd en we hebben die score genoteerd. En toen bleek dus dat jullie na de diagnose een stuk minder hard tegen die boksbal aansloegen. Bizar eigenlijk, he. Ik vraag me dan wel af hebben jullie iets gevoeld in jullie elleboog. Rare prikkeltjes. Nou, ik dacht wel eventjes. Ik keek ernaar. Maar ja, dat zie je niet. Maar ik merkte wel dat ik toen ging slaan dat ik automatisch zeg maar wat voorzichtiger ging doen. Dus toch een bepaald effect gehad op ja op hoe hard je kon slaan. Maar ik maakte me echt heel veel zorgen. Ik dacht echt o nee, straks is er iets mis. Ja, en had het invloed? Ook al had je het gevoel dat je dus ook wel wat minder kracht zette of zo? Ja, ja, dat had ik wel al ja. Ja, dat is precies eigenlijk wat we wilden aantonen. Want wat er in je brein gebeurt als een dokter tegen je zegt dat er iets mis is met een lichaamsdeel, dan ga je heel erg op letten van ja, ik voel inderdaad wat en dan ga je geloven dat er dus iets mis is. Wat je trouwens ook hebt is cyberchrondrie. Mensen gaan online al hun eigen symptomen opzoeken. Komen er allemaal ernstige ziektes tegen op dat internet en denken dan ja, dit heb ik ook en die voelen zich daarom dus ook echt ziek. Vriendin van mij die gaat dan bingo opzoeken en zegt jongens, ik heb kanker. Ja, dat gebeurt heel veel. Ja, zo snel kan het gaan dan he. Dus als je ergens last van hebt of je voelt iets, ga dan vooral niet online van alles opzoeken, maar ga gewoon eventjes naar een dokter. Ja, en dan niet naar zo'n nepdokter als ik. Nee, niet zo'n kwakzalver. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20011794 386.56 700 2022-10-23T18:00:00+00:00 yes no hersenen ziek pijn https://schooltv.nl/video-item/wat-doet-plastic-met-het-leven-in-de-sloot-de-effecten-van-micro-en-nanoplastics 2024-01-10T14:31:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39832.w613.r16-9.5d5d512.webp Wat doet plastic met het leven in de sloot? | De effecten van micro- en nanoplastics Iedereen kent wel de beelden van vogels met grote stukken plastic in hun maag of zeeschildpadden die erin verstrikt raken. Maar wat nou de impact van plastic, en dan vooral de kleinste deeltjes, op bijvoorbeeld insecten is, dat weten we eigenlijk helemaal nog niet. En dat onderzoeken ze hier in het Levend Lab in Leiden. En ik mag vandaag een dagje met ze mee. Met een schepnet, laarzen aan, insecten vangen. Zo, goeiemorgen. Goeiemorgen. Wat een bijzondere werkplek heb jij! Zeker. Ja, welkom op ons prachtige buitenlab. Ja. ja. Waarom wilde jij juist die kleinste stukjes plastic onderzoeken, wat die met dieren doen? Ja, nou, ik vond het heel interessant, zeker omdat we weten dat de mensen plastic heel veel gebruiken. Er zijn nu publicaties dat het op de Noordpool zich bevindt. In de Alpen, overal ter wereld. En dit zullen dus steeds meer van grote stukken, naar kleine stukken, naar nanodeeltjes gaan. En ik wil eigenlijk weten: wat doet dat met de biodiversiteit in de sloten? Ja. Hoe heb je dat precies onderzocht? Nou, we hebben verschillende plastic deeltjes. Ik zal ze even komen laten zien. Hebben we hier een aantal buisjes. Dit zijn nanoplastics. En in een halve liter hebben we ongeveer 400 miljoen deeltjes en die hebben we gebracht in deze sloten. Daarnaast hebben we microdeeltjes. Dat zijn 40.000 ongeveer in een halve liter en die hebben we in een andere sloot gebracht. En dan hebben we ook altijd een blanco sloot. Dus iets waar we niet deeltjes inbrengen. En zo repeteren we dat door al deze sloten heen. De kleine deeltjes plastic zitten nu dus in verschillende sloten. Maar wat voor effect heeft dat op de insecten? Daarvoor moet Elizabeth ze samen met Tom vangen. Goeiemorgen. Goeiemorgen. Je bent al bezig? Ja, klopt. Insecten scheppen. Onder andere. Ja. Ja, moet ik gewoon...over de bodem halen of? Niet te ver over de bodem, stukje erboven in eerste instantie. Dit is gewoon echt het wetenschappelijke handwerk he. Het is echt handwerk. Haal hem maar omhoog, dan kun je het zien. Oke. Zoals je ziet komt er wel wat bodem mee. Ja. Dus dat wil je eigenlijk weg hebben. Ja. Wat we dan doen is dat we het in eerste instantie zo veel mogelijk opschonen. Dus dat wil zeggen blijven schudden en roeren. Totdat er zoveel mogelijk uit is. Oke, is dit dan goed genoeg zo? Ja, dat is goed genoeg. Dat kan in de bak hier. Dit is dus gewoon: vangen, tellen en dan opschrijven? Vangen, sorteren, tellen en identificeren. En nu? Nu uitzoeken. Gewoon met de hand overzetten? Gewoon met de hand overzetten. Oh echt? Absoluut. Kunnen we hier wat optellen, dat maakt het wat makkelijker. Oh ja, oh, dit is een soort kreeftachtige of niet? Ja, klopt helemaal. Oh hoe lastig man, dat vangen. Oeps, ik voel me een beetje Mister Miyagi die vliegen proberen te vangen. Dat snap ik heel goed. Oh, maar die zijn snel. Zijn heel snel. Zo moeilijk. Zal kijken of ik er één te pakken krijg. En dan, dan zijn ze allemaal in deze bak? Ja dus hier kunnen we goed zien wat erin zit en dan gaan we het uitsorteren. Pak alles wat op elkaar lijkt, en doe dat allemaal in aparte petrischaaltjes dus eigenlijk aparte bakjes. Deze zijn ook mooi he, dat zijn een soort kreeftachtigen. Deze heeft een soort aas in z'n bek. Ja, die is aan het paren of eten. Oh paren of eten. Ja ja, een van de twee. De beste dingen in het leven. Ja, precies. Wat was je verwachting toen je begon met het onderzoek? Gaan ze eerder dood, de waterdieren. Worden ze beschadigd? Wat moet ik me daarbij voorstellen? In ieder geval nemen de beesten de plastics op. En dat hoeft niet schadelijk te zijn, maar het zit wel in het lichaam van dat beest en het hoort daar niet. Dus dat is wel een eerste bevinding bij ons. Daarnaast gaan we kijken van nou ja is er dan ook een effect? En wat wij zien is dat de soortenrijkdom zich niet helemaal, dat blijft gelijk, maar dat de biomassa dus hoe veel en hoe groot, dat dat aangetast wordt. Oke. En dan heb je ze dus allemaal per soort in die petrischaal. Je hebt ze natuurlijk geteld. Je bent al vier maanden bezig. Wat zie je? Ja, nou wat we zien, we willen natuurlijk weten: zit er een verschil tussen die micro- en in nanoplastics? En wat we zien is dat er effecten van die nanoplastic zijn op de totale hoeveelheid aan beesten die wij in onze sloten hebben. En dan zien we specifiek dat het afneemt. Dus we zien minder beesten in sloot. En we zien dat niet voor de microplastics. We zien dat specifiek voor de nanoplastics waar we eigenlijk nog niet zoveel vanaf weten. Maar jullie doen ook DNA-onderzoek. Ja klopt. Er zijn natuurlijk een hele hoop dieren die we niet kunnen zien met het blote oog. Dieren, planten, bacteriën, schimmels. Maar daar zijn wij ook in geïnteresseerd. En wat we daarom doen is dat we een watermonster nemen. Dus dan neem je gewoon een klein deel water uit een sloot, ongeveer een halve liter. Vervolgens filteren we dat en daarbij blijven alle DNA-fragmenten die aanwezig zijn in het water, blijven achter. Dat nemen we mee naar het lab. Daaruit kunnen we dan afleiden, wat er ook aan die bacteriën, aan die schimmels, maar ook wat we hier zien dus werkelijk alles wat leeft, alles wat DNA achterlaat, zit in het monster. Deze DNA-techniek brengt nieuwe mogelijkheden voor onderzoekers. En dat is nodig, want ondanks dat we weten dat er door nanoplastic minder beestjes in de sloot zijn, is het nog onbekend wat plastic voor schade aanricht in de hele sloot. Waar bevinden deze deeltjes zich? Dat weten we, we weten wie het opneemt. En we zijn nu aan het kijken of ook het functioneren van zo'n sloot zich aanpast of beïnvloed wordt door deze plasticdeeltjes. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20011837 365.32 546 2022-10-17T14:05:12+00:00 yes no plastic sloot organisme vervuiling https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-werelderfgoed-kolonien-van-weldadigheid 2024-01-04T13:04:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39834.w613.r16-9.a917ced.webp Het Klokhuis | Werelderfgoed: Koloniën van Weldadigheid In Drenthe zijn de 'Koloniën van Weldadigheid' onlangs uitgeroepen tot Werelderfgoed. 'De Koloniën' waren bijna 200 jaar geleden unieke experimenten om de sociale problemen van de grote stad op te lossen op het platteland. Is dat gelukt? Tirsa gaat op bezoek. De Dat-kan-toch-anders-man is bij het ontstaan van de eerste Kolonie van Weldadigheid. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1325798 936.68 950 2022-10-19T17:05:00+00:00 yes no werelderfgoed Drenthe platteland https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-sterke-draad 2024-01-04T13:04:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38682.w613.r16-9.18ac6b1.webp Het Klokhuis | Sterke draad Wol, katoen, leer of polyester; iedere stof heeft unieke eigenschappen. De een is warm, de ander waterafstotend. Maar hoe maak je sterke kleding? Kleding die niet scheurt of zelfs kogels tegen kan houden? Bart bezoekt een fabriek waar draden gemaakt worden die sterker zijn dan staal. Hij onderzoekt hoe motorkleding beschermt en toch lekker zit. Vlogger Hetty demonstreert de voordelen van een motorpak voor ouderen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1301783 855.69 3645 2022-10-20T17:05:00+00:00 yes no stof kleding draad https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-toiletpapier 2024-01-04T13:04:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39835.w613.r16-9.d815109.webp Het Klokhuis | Toiletpapier Hoe wordt toiletpapier eigenlijk gemaakt? Toiletpapier wordt vaak gemaakt van oud papier. Maar omdat het oude papier nog hard en stug is, wordt het eerst geweekt in heet water. Vervolgens wordt dat gezeefd en geperst en dan heb je zacht papier om je billen mee te vegen. Nizar kijkt een dagje mee bij een (toilet)papierfabriek. De Vrachtwagenchauffeuses leggen het verschil uit tussen vouwers en proppers. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1325809 899.321 3522 2022-10-21T17:05:00+00:00 yes no toilet papier productieproces https://schooltv.nl/video-item/brainstorm-een-gezond-brein 2024-01-04T13:04:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39836.w613.r16-9.36db1d3.webp Brainstorm | Een gezond brein Wat moet je eten voor een gezond brein? Helpt het om je boosheid eruit te rammen? Kan je iemand een ziekte aanpraten? En wat doet Ridder van Kooten om zich te concentreren? Dat en nog veel meer. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1339553 1215.852 3031 2022-10-23T16:30:00+00:00 yes no hersenen emotie lichaam https://schooltv.nl/video-item/brainstorm-ons-brein-en-poepen-en-schrikken 2024-01-04T13:04:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39837.w613.r16-9.a119cf4.webp Brainstorm | Ons brein en poepen en schrikken Waarom houdt je brein niet van poepen op vakantie? Wat is de invloed van strenge ogen die naar je kijken? Wanneer schrik je harder, als je bang bent, of als je vrolijk bent? En wat doet presentator Romy Ruitenbeek om zich te concentreren? Dat en nog veel meer. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1339554 1225.76 1461 2022-10-30T17:30:00+00:00 yes no hersenen emotie lichaam https://schooltv.nl/video-item/brainstorm-ons-brein-en-gamen-complottheorie-en-brainfreeze 2024-01-04T13:04:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39838.w613.r16-9.a0e8838.webp Brainstorm | Ons brein en gamen, complottheorie en brainfreeze Ga je door gamen beter of slechter nadenken? Hoe gaat je brein om met een complottheorie? Wat is een brainfreeze eigenlijk? En wat doet Thomas van Luyn om zich te concentreren? Dat en nog veel meer. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1339555 1226.177 1701 2022-11-06T17:30:00+00:00 yes no hersenen lichaam emotie complot https://schooltv.nl/video-item/brainstorm-ons-brein-en-muziek 2024-01-04T13:04:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39839.w613.r16-9.bf71087.webp Brainstorm | Ons brein en muziek Wat doet muziek met lichamelijke prestaties? Waarom zijn games eigenlijk zo verslavend? Hoe snel kunnen je hersenen lezen? Wie wint de Brain Train Challenge? Misschien presentator Tim Senders? Dat en nog veel meer. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1339556 1217.524 1801 2022-11-13T17:30:00+00:00 yes no hersenen emotie lichaam https://schooltv.nl/video-item/brainstorm-de-spectaculairste-onderzoeken 2024-01-04T13:04:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39840.w613.r16-9.c06c4ce.webp Brainstorm | De spectaculairste onderzoeken Terugblik met de meest spectaculaire hersenonderzoeken van het afgelopen seizoen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1339557 1209.8 1707 2022-11-20T17:30:00+00:00 yes no hersenen emotie lichaam https://schooltv.nl/video-item/wat-kunnen-eeuwenoude-blaadjes-ons-vertellen-over-het-weer-onderzoek-naar-berkenblaadjes-uit-de-v 2024-01-04T13:04:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39841.w613.r16-9.963fe84.webp Wat kunnen eeuwenoude blaadjes ons vertellen over het weer? | Onderzoek naar berkenblaadjes uit de Vikingtijd Klimaatverandering is het sterkst merkbaar in de poolstreken. Hoe zich dat in het verleden heeft voltrokken, is lastig te onderzoeken, omdat er weinig data voorhanden is. Toch is het onderzoeker Fabian Erkan gelukt om die geschiedenis bloot te leggen. En wel door hele oude berkenblaadjes, soms wel uit de Vikingtijd, op celniveau te bestuderen. En wat blijkt? Die duizenden blaadjes vertellen niet alleen het verhaal van het poolgebied, maar ze voorspellen ook het weer hier in West-Europa. En onze vraag is: hoe kun je uit planten ons weer aflezen? En dat bespreek ik met Fabian Erkan. Als kind was ie vaak in de tuin in de natuur te vinden om dinosaurussen te zoeken. Het werd hem al vroeg duidelijk dat ie biologie wilde studeren aan de Universiteit Utrecht. En aan diezelfde universiteit klonk afgelopen week Hora est, want hij mag nu Doctor voor z'n naam zetten en hij is hier vanavond. Fabian, hartelijk welkom en gefeliciteerd natuurlijk. Dankjewel! Ja, jij hebt voor je promotie-onderzoek onder andere heel Finland op en neer gereden om blaadjes te verzamelen van de berk. We zien hier wat foto's. Waarom heb je dat gedaan? Laten we daar beginnen. Nou, waarom ik dus eigenlijk meer wil weten over het klimaat middels het gebruikmaken van de berk is dat we niet na één punt in de tijd kunnen kijken en zeggen er verandert wat. Daarvoor wil ik terug in de tijd. Ik weet dat blaadjes goed fossiliseren dus daar wil ik wat informatie uit kunnen halen. Veel bomen verliezen eigenlijk jaarlijks hun blaadjes en maken dan eigenlijk opnieuw elk jaar blaadjes aan. En dat zegt dus eigenlijk heel veel over wat er in dat jaar gebeurt in termen van temperatuur van dat jaar. Om goed te kunnen weten wat eigenlijk het verschil is tussen een blaadje dat in een koud gebied is opgegroeid of in een warm gebied heeft gegroeid, ben ik naar Finland gegaan. Da's een lang uitgestrekt land van noord tot zuid waarin je dus eigenlijk een gradiënt hebt tussen warm en koud. Waar ik dus eigenlijk achter ben gekomen is dat er in de cellen tussen de blaadjes van warm en koud een groot verschil zit, namelijk de de cellen op het blad van een berkenboom die zijn veel ronder of vierkanter eigenlijk, in een gebied waar het koud is geweest in een bepaald jaar en als het warm is geweest in een ander jaar dan zijn de cellen wat gelopter of wat meer als een soort puzzelstukje. En hoe is dat te verklaren? En er zijn een aantal biologische redenen waarom een cel zich zo gaat gedragen als die ouder wordt. Maar het betekent dus dat als een cel volwassener wordt, dan is er eigenlijk meer temperatuur geweest in dat jaar. En dat zegt dus eigenlijk heel veel over, ja, de condities die dan in dat jaar geweest zijn. Dus als je die cellen later terugvindt in een fossiel, dan kun je dus zeggen van goh, het was warmer en of het was kouder. En omdat dus precies te kunnen na rekenen eigenlijk, heb ik dus die relatie tussen koud en warm in die cellen eigenlijk wiskundig geformuleerd in een model. Daar heb je dan vervolgens wel eeuwenoude bladeren voor nodig om de temperatuur te kunnen ontrafelen. Hoe kom ik aan eeuwen of hoe kwam jij aan eeuwenoude bladeren? Nou, dan ga je eigenlijk op fossielenjacht met geografische informatie, met ecologische informatie ga je dan eigenlijk van tevoren bepalen van goh, daar en daar en daar, zouden we wel eens als we in de grond gaan graven of daar onderzoek gaan doen, dan vinden we dus bewaarde blaadjes. Blaadjes die dus in zulk soort om condities zijn gevallen in de herfst. Dat ze heel mooi intact zijn gebleven. En dat zijn vaak meerbodems of veenbodems of veengebieden. En als je dan dus eigenlijk een soort rioolbuis in de grond steekt.. Die heb je hier in je handen. Die heb ik daar in m'n handen. Dan heb je eigenlijk in één klap misschien wel honderden of zelfs duizenden jaren aan klimaatinformatie te pakken. Een proefboring eigenlijk. Je doet eerst proefboringen en daarna probeer je dus echt te vinden van nou hier zitten de blaadjes, soms zitten ze daar ook niet in. Ik ben ook in Groenland geweest waar ik bijvoorbeeld een paar ja boorkernen heb genomen waar uiteindelijk niks in bleek te zitten. Dat is eigenlijk altijd het risico, maar ook de spanning van deze fossielenjacht. Ja, je bent echt op zoek. Ja, want even tussendoor we zien wat foto's en beelden. Het is een geweldig, Indiana Jones-achtig avontuur ook. Toch zo'n onderzoek? Absoluut. Het is echt een avontuur en niks is zeker ook en je komt ook van alles tegen en ja da daar geniet ik enorm van. Ja hoe weet je nou zeker dat die bladeren door de temperatuur zijn aangetast en niet door iets anders, de luchtvochtigheid of wat dan ook. Ze zijn eeuwenoud. Ja, dus wat je dus eigenlijk hebt als je zo'n boorkernen uiteindelijk openmaakt, terug in het lab. Dan vind je de blaadjes bijna in perfecte conditie terug. Alsof ze afgelopen herfst gevallen zijn. En wat ik eigenlijk de eerste stap zet wat ik doe is, ik laat ze dateren. Dus dan laat ik me het radioactief verval van koolstofatomen in het bladmateriaal kan ik bepalen hoe oud het materiaal is geweest. Dat doe je dus niet voor elk blaadje in de hele kern, maar dat doe je bijvoorbeeld op vier vijf plekken, zodat je de rest kan uitrekenen. En elk blaadje symboliseert eigenlijk een jaar omdat die een jaar is gegroeid, een jaar is gevallen. En omdat die blaadjes dus nog zo perfect bewaard zijn gebleven weten we eigenlijk dat dus die die celcondities zoals ze dat zijn dat die nog hetzelfde zijn als in het jaar waarin ze gegroeid zijn en waarom temperatuur dus eigenlijk daar uitspringt. Dat heb ik dus met veel rekenen en statistiek kunnen bepalen van temperatuur is echt datgene wat dus die cellen gerafeld maakt. Prachtig onderzoek, prachtig historisch onderzoek. Wat kunnen we uiteindelijk met deze kennis ook voor de toekomst? Nou, dit onderzoek is inderdaad iets wat het verleden, het heden en de toekomst bij elkaar brengt. Door naar het verleden te kijken kun je dus leren hoe condities zich in de toekomst kunnen gaan ontwikkelen en veranderen. En wat je dus ziet of wat ik heb gezien in het verleden is dat als er een klimaatverwarming ontstaat dat dat dan eigenlijk altijd voorafgegaan wordt door een warming in de lente. Dus de lentes worden dan steeds warmer en dan pas kaartje krijg je eigenlijk een warmere tijd. En wat ik ook heb gezien in de in Denemarken vanaf het jaar 700 ongeveer ben ik gekomen is dat je dus eerst een warme Middeleeuwen krijgt en dan in de renaissance een koeling, een kleine ijstijd zoals ze dat noemen, ook bekend van Hollandse winterlandschappen. Zoals we hier zien. Inderdaad. Dus dat is geen toeval dat in de renaissance we veel besneeuwde landschappen zien. Nee, precies, in Nederland was het weer toen gewoon echt kouder dan dat het nu is. En eerder in de middeleeuwen was het ongeveer zelfs wat warmer dan dat het nu is. En dat zie je dus echt terug in de bladeren en dat kun je dus ook voor de toekomst dan voor toekomstige veranderingen dus ja je lering uit trekken omdat als het als de lente warmer wordt dan kan er dus ecologische mismatch ontstaan. Dus dat de timing van soorten die bijvoorbeeld na een winterslaap wakker worden dat dan de timing tussen soorten verschilt of vogelsoorten die terugkomen naar Nederland op een ander moment, verkeerd moment. En dat is gewoon, dat heeft heel veel ecologische impact en daar moeten we echt op letten. Ja, en in die zin, want we merken natuurlijk vaak al dat het ongebruikelijk warm is buiten. In die zin is dit onderzoek ook echt een echt een waarschuwing. Op het moment dat iedereen met klimaatverandering bezig is en met veranderingen in het weer, komt jouw onderzoek. Ja inderdaad. Dus om die patronen in een context te kunnen plaatsen is dit onderzoek eigenlijk heel nuttig om te kunnen zeggen van ja, de lente gaat veranderen en ja misschien kunnen we er wat aan doen of in ieder geval rekening mee houden. Ja schiet me nog een vraag te binnen waarom de berk eigenlijk? Of is die willekeurig? Waarom de berk, de berk is een is een soort die dus elk jaar z'n blaadjes verliest in het noordpoolgebied ook en in in Scandinavië en daar heel veel voorkomt en dus ook veel fossiliseert. Ja unieke boom, uniek onderzoek. Heel veel dank voor je tekst en uitleg vanavond Fabian Erkan. Dank u. Wel. Dank u wel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20011921 488.96 320 2022-10-18T22:00:00+00:00 yes no weer klimaat blad https://schooltv.nl/video-item/natuur-de-luxe-paddenstoelen-en-burlende-edelherten 2024-01-04T13:04:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39842.w613.r16-9.f62abb6.webp NATUUR DE LUXE | Paddenstoelen en burlende edelherten Shownieuwsprogramma dat de kijkers door ons prachtige NATUUR DE LUXE nieuws leidt. Het zet je steeds weer met beide luxe benen op onze grond. Een heerlijk snackie voor je hoofd. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1341206 1116.818 663 2022-10-23T16:00:00+00:00 yes no dier natuur milieu https://schooltv.nl/video-item/moet-levenslang-ook-echt-levenslang-zijn-de-zwaarste-straf-in-nederland 2024-01-16T15:33:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39847.w613.r16-9.b5dda10.webp Moet levenslang ook echt levenslang zijn? | De zwaarste straf in Nederland Nooit, maar dan ook nooit meer de wereld buiten de gevangenis zien. 'Een levenslange gevangenisstraf.' 'Levenslang.' De zwaarste straf die we in Nederland kennen. En die is nog nooit zó vaak opgelegd als dit jaar: maar liefst acht keer. De laatsten die erbij zijn gekomen? Vier mannen in het enorme liquidatieproces Eris, rondom motorclub Caloh Wagoh. De moorden die zij pleegden waren gewetenloos en zeer gewelddadig, zei de rechter. Zo werd op de openbare weg soms in het bijzijn van getuigen gebruik gemaakt van automatische wapens waarbij meerdere kogels van dichtbij onder meer in het hoofd werden afgevuurd. En toch... Het is uniek dat in één zaak zo veel verdachten terechtstaan en dat de rechter ook zulke hoge straffen oplegt. Daar komt ook nog eens bij, in Nederland is levenslang langer dan in veel andere Europese landen. Hoe kan het dat er steeds meer mensen levenslang vastzitten? En waarom gaat dat misschien wel veranderen? Dit is levenslang uitgelegd. Goed, de straf levenslang. Dat betekent dat zo lang als je leeft, je niet meer buiten de muren van de gevangenis komt. Klinkt logisch. Maar dat Nederland daar zo mee omgaat is bijzonder. Kom ik straks nog even op terug. Alle levenslang gestraften zitten vast voor één of meerdere moorden. Sommigen bijvoorbeeld ook voor moord met een terroristisch motief. Zoals Mohammed B., de moordenaar van Theo van Gogh, en Gökmen T., die in 2019 vier mensen vermoordde bij een tramaanslag. Op dit moment zitten in Nederland 56 mensen levenslang vast van wie er vijftien nog wachten op een definitief oordeel. Bijvoorbeeld ook die vier bij het Eris-proces. En daar blijft het waarschijnlijk niet bij. Want er lopen ook nog zaken waarin levenslang is geëist. Zoals tegen Delano G. En Kamil E. voor de moord op Peter R. de Vries. Tegen Ridouan Taghi en nog vier anderen in het Marengo-proces en tegen drie verdachten in het MH17-proces. Steeds vaker oordeelt de rechter: levenslang. Kijk maar. Rond 2000 zaten er nog tien mannen vast. Dit jaar zijn dat er al minstens vier keer zo veel. Trouwens, de enige vrouw die sinds de Tweede Wereldoorlog levenslang kreeg, was kinderverpleegkundige Lucia de B. in 2003. Zij werd veroordeeld voor vijf kindermoorden en twee pogingen tot moord op ziekenhuispatiënten. Maar in 2009 bleek dat zij ten onrechte was veroordeeld en werd ze vrijgesproken. 'Er is geen spoor van bewijs gevonden. Dat was de uitspraak.' 'Ik moet het echt allemaal laten bezinken.' Hoe kan het dat het er nu zoveel zijn? Er worden in elk geval niet méér moorden gepleegd in Nederland. Dat aantal is in twintig jaar ongeveer gehalveerd. Of de moorden die worden gepleegd ook gewelddadiger zijn, dat is niet onderzocht. Wat we bijvoorbeeld wél weten: Rechters straffen gemiddeld 11 procent zwaarder dan twintig jaar geleden. Vooral seksuele en geweldsmisdrijven worden harder aangepakt. De straffen hiervoor waren in 2018 ongeveer 65 procent hoger dan in 1998. Hoe dat komt? Eén van de redenen: rechters lijken te reageren op de maatschappelijke roep om zwaarder te straffen. Denk bijvoorbeeld aan de rechtszaak tegen Volkert van der Graaf, de moordenaar van Pim Fortuyn. In 2003 eist het Openbaar Ministerie levenslang tegen Van der Graaf, maar dat krijgt-ie niet. '...veroordeelt hem tot een gevangenisstraf voor de duur van 18 jaar.' 'Ik ben ervan overtuigd dat als er een lid van het koninklijk huis was omgebracht dat dat dan wel levenslang was geweest. Uitermate teleurstellend wat dat betreft.' Het maatschappelijke sentiment speelt dus een rol, maar de politie is ook een stuk slimmer geworden in het oprollen van moordcommando's. Ze halen de laatste jaren bergen bewijs uit onderschepte berichten, waardoor meerdere mensen tegelijk kunnen worden veroordeeld. Het lukte de politie om een versleutelde chatdienst voor criminelen te kraken. En op die manier konden ze meer dan 260.000 berichten inzien. Criminelen dachten vrijuit te kunnen communiceren zonder dat wij deze communicatie zouden kunnen onderscheppen. Of straffen in deze zaken ook hoger liggen, weten we niet, maar feit is wel dat door deze nieuwe opsporingstechnieken het vaker lukt om niet alleen moordenaars maar ook de opdrachtgevers in liquidatiezaken te veroordelen. Ik zei het net al even: Hoe Nederland omgaat met levenslang is uitzonderlijk. Het is namelijk één van de weinige Europese landen waar levenslang meestal ook écht levenslang is. In Noorwegen bijvoorbeeld bestaat deze straf niet eens. En in Duitsland beoordelen rechters na 15 jaar of iemand weer klaar is om terug te keren naar de maatschappij. En ook in België werkt het zo. Trouwens, sommige landen hebben wel een soort back-upsysteem waardoor in extreme gevallen mensen langer opgesloten kunnen worden. Zoals Noorwegen: na de aanslagen van 2011 wilden de Noren Anders Breivik voorgoed achter slot en grendel krijgen. Hij doodde 77 mensen bij een aanslag op een zomerkamp op het eiland Utøya en in een regeringswijk in Oslo. Zolang hij een gevaar voor de samenleving is, kan zijn maximale straf van 21 jaar iedere vijf jaar worden verlengd. Terug naar Nederland. Wij delen vanaf 1870 levenslange gevangenisstraffen uit als vervanging voor de doodstraf, die toen werd afgeschaft. De eerste honderd jaar betekende die straf nog niet écht levenslang. Daarna wordt het geleidelijk strenger. En vanaf 2004 gaat de knop echt om. Toenmalig minister Piet Hein Donner van Justitie zegt dan dat levenslang ook écht levenslang moet zijn. Niemand komt meer eerder vrij. Maar dat leidt tot kritiek. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens verbiedt inhumane, uitzichtloze straffen. Alle Europese landen moeten een systeem in hun wet hebben waarbij levenslanggestraften uitzicht hebben op vrijlating. Ook Nederland moet anders omgaan met levenslang. Gevolg? Nederlandse rechters worden terughoudender in het opleggen van levenslang. 'Het systeem waarop we levenslang hebben ingericht, daarvan hebben rechters gezegd: dat deugt niet. Dus als ik niks doe dan wordt het een soort museumstuk dat nooit meer gebruikt wordt en dan zitten mensen dus niet lang genoeg vast.' En dus stelde Dijkhoff vanaf 2017 een adviescollege in dat moet kijken of iemand die levenslang is veroordeeld na 25 jaar terug kan keren naar de samenleving. Uiteindelijk beslist een staatssecretaris of minister of iemand na meerdere keren en jaren op verlof gratie krijgt. De straf wordt dan dus kwijtgescholden. Op papier voldoet Nederland daarmee aan de Europese regels. Maar in de praktijk brandt een minister zich hier liever niet aan. Je zult maar degene zijn die de moordenaar van Theo van Gogh weer vrijlaat, of Willem Holleeder of terrorist Gökmen T. Gebeurt dus ook bijna nooit. Eén van de uitzonderingen komt in januari 2021. Toenmalig minister Sander Dekker komt er dan echt niet meer onderuit. Met tegenzin en voor het eerst in jaren verleent hij gratie aan Cevdet Y. Bijna veertig jaar geleden kreeg hij levenslang voor het doodschieten van zes mensen in café 't Koetsiertje in Delft. 'Toen zaten er twee jongens te kaarten waarvan die een na verloop van vijf minuten opstond en zomaar een klant uit de zaak doodschoot, midden in zijn gezicht.' Uiteindelijk krijgt Cevdet Y. gratie, na een advies van de rechter. Onder meer omdat straffen niet langer nodig is en hij klaar is om terug te keren in de maatschappij. Een paar maanden later kreeg ook een ander levenslang veroordeelde gratie: Loi Wah C. Hij zat uiteindelijk 33 jaar vast voor vier moorden. En één van de voorwaarden van zijn vrijlating is dat hij moet vertrekken naar zijn geboorteland China. Gedetineerden kunnen dus gratie vragen bij de minister, maar het ook echt krijgen is zeldzaam. En dus moet er iets veranderen, zeggen critici. Niet de minister maar rechters moeten beslissen over vrijlating. Ook de nieuwe minister voor Rechtsbescherming Franc Weerwind vindt dat. Hij wil de wet veranderen. 'Het kan te politiek worden. Ik vind dat je dat moet willen voorkomen. En daarom zeg ik: leg het neer bij deskundigen.' Een speciale rechtbank gaat dan over vervroegde vrijlating. De levenslang gestrafte moet dan wel minstens dertig jaar zitten, anders zou levenslang korter kunnen duren dan de langste tijdelijke straf. Een paar voorwaarden. De gevangene moet een positieve ontwikkelingen hebben doorgemaakt en er mag geen risico zijn op herhaling. Het zou een keerpunt in het Nederlandse recht zijn. Wat vind jij? Betekent levenslang dat iemand nooit en te nimmer meer buiten mag komen? Of moet iemand na een bepaalde tijd weer een tweede kans krijgen? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20012768 548.629 1754 2022-10-24T13:38:36+00:00 yes no gevangenis straf https://schooltv.nl/video-item/natuur-de-luxe-zeldzame-ekster-en-schorpioenen 2024-01-04T13:04:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39849.w613.r16-9.1098ff6.webp NATUUR DE LUXE | Zeldzame ekster en schorpioenen Shownieuwsprogramma dat de kijkers door ons prachtige NATUUR DE LUXE nieuws leidt. Het zet je steeds weer met beide luxe benen op onze grond. Een heerlijk snackie voor je hoofd. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1341207 1169.24 609 2022-10-30T17:00:00+00:00 yes no milieu vogel schorpioen https://schooltv.nl/video-item/natuur-de-luxe-wormenhotels-wasbeerhonden-en-paardenkapsels 2024-01-04T13:04:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39850.w613.r16-9.9fad5bc.webp NATUUR DE LUXE | Wormenhotels, wasbeerhonden en paardenkapsels Shownieuwsprogramma dat de kijkers door ons prachtige NATUUR DE LUXE nieuws leidt. Het zet je steeds weer met beide luxe benen op onze grond. Een heerlijk snackie voor je hoofd. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1341208 1144.371 496 2022-11-06T17:00:00+00:00 yes no worm hond paard https://schooltv.nl/video-item/natuur-de-luxe-de-amerikaanse-rivierkreeft-en-trekvogels 2024-01-04T13:04:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39851.w613.r16-9.9f52f6d.webp NATUUR DE LUXE | De Amerikaanse rivierkreeft en trekvogels Shownieuwsprogramma dat de kijkers door ons prachtige NATUUR DE LUXE nieuws leidt. Het zet je steeds weer met beide luxe benen op onze grond. Een heerlijk snackie voor je hoofd. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1341209 1178.33 382 2022-11-13T17:00:00+00:00 yes no dier natuur milieu https://schooltv.nl/video-item/natuur-de-luxe-leren-paardrijden-en-op-stadssafari 2024-01-04T13:04:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39852.w613.r16-9.39facc7.webp NATUUR DE LUXE | Leren paardrijden en op stadssafari Shownieuwsprogramma dat de kijkers door ons prachtige NATUUR DE LUXE nieuws leidt. Het zet je steeds weer met beide luxe benen op onze grond. Een heerlijk snackie voor je hoofd. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1341210 1099.68 574 2022-11-20T17:00:00+00:00 yes no natuur dier milieu https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-de-eerste-spoorlijn 2024-01-04T13:04:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39853.w613.r16-9.d6b4bdf.webp Het Klokhuis | De eerste spoorlijn Bijna 200 jaar geleden reed de allereerste trein in Nederland. Auto's waren er nog niet. Dankzij de treinen konden mensen opeens veel sneller naar andere delen van het land. Ze konden bij familie op bezoek, of gaan werken in fabrieken in andere steden. Nizar rijdt mee op een echte oude locomotief en leert hoe een stoommachine werkt. Wesley en Rodney hebben moeite met het hedendaagse treinreizen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1330858 886.442 5647 2022-10-25T17:05:00+00:00 yes no spoorweg trein reizen canon https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-werelderfgoed-de-hollandse-waterlinies 2024-01-16T15:56:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39854.w613.r16-9.77645e8.webp Het Klokhuis | Werelderfgoed: De Hollandse Waterlinies Nederlanders zijn goed met water. We gebruiken water ook om ons te verdedigen. Dat doen we met de Hollandse Waterlinies: een systeem dwars door Nederland, dat ons al ooit beschermde door het land tijdelijk te laten overstromen. Tirsa bezoekt de forten, bunkers en kanonnen langs de waterlinie en ontdekt hoe water als wapen kan worden ingezet. Zelf houdt ze het ook niet droog. Ook Pien en Lobbert verdedigen hun kasteel met water. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1337409 920.92 1588 2022-10-26T17:05:00+00:00 yes no waterbeheersing dijk verdediging werelderfgoed https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-rioolwateronderzoek 2024-01-16T15:55:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39855.w613.r16-9.16193ef.webp Het Klokhuis | Rioolwateronderzoek Rioolwater zit vol stinkende poep, maar toch zijn wetenschappers er dol op. Waarom? Eva duikt het riool in en ontdekt dat ons rioolwater een goudmijn aan informatie is. Debbie is bang dat ze via het rioolwater in de gaten wordt gehouden. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1325810 897.96 2200 2022-10-27T17:05:00+00:00 yes no riool afval water https://schooltv.nl/video-item/wie-was-tula-leider-van-de-slavenopstand-op-curacao 2024-01-04T13:04:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39857.w613.r16-9.6b8b4b2.webp Wie was Tula? | Leider van de slavenopstand op Curaçao Honderden jaren geleden veroverde Nederland Curaçao en speelde daar lang de baas. En ze lieten er slaven voor zich werken, zoals Tula. Mensen die tot slaaf waren gemaakt moesten hard werken op plantages. En Nederland verdienden daar veel geld aan. Maar Tula kwam in opstand en protesteerde daartegen. Samen met vijftig anderen besloten ze op 17 augustus 1795 te stoppen met werken en dat was het begin van een grote slavenopstand op Curaçao. Maar Tula werd gearresteerd en gedood. Daarom is er ieder jaar een herdenking voor Tula en de opstand. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20013054 49.749 2640 2022-10-26T10:10:00+00:00 yes no slavernij Curaçao opstand https://schooltv.nl/video-item/wat-is-vogelgriep-probleem-voor-pluimveehouders 2024-01-10T14:31:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39858.w613.r16-9.7741c24.webp Wat is vogelgriep? | Probleem voor pluimveehouders Kijk, kijk, kijk, dat is een brandgans. En dat, dat is een boerenzwaluw. Die is hier van april tot oktober en in de winter vliegt-ie naar het zuiden van Afrika. En dit? Dit zijn Siberische rotganzen. Vijfduizend kilometer hebben ze er al op zitten. Eindbestemming: het waddengebied en de Zeeuwse Delta. Om te overwinteren. Want... Nee, nee, nee, nee, oh shit. Hij heeft gepoept. Want het kan maar zo dat die rotgans, dat die vogelgriep bij zich heeft. En als dat zo is en zijn poep komt hier terecht. Dan heb je een probleem. Nee maar effe serieus, we moeten het echt even hebben over de vogelgriep. Want waarschijnlijk ben je het al wel ergens tegengekomen... Dit weekend zijn ruim 120.000 kippen geruimd. 28.000 vleeskuikens, 102.000 vleeskuikens, 67.000 kippen worden geruimd. Wat is er aan de hand? Waarom worden al die dieren afgemaakt? En waarom krijg ik hier corona-flashbacks van? Dit is de vogelgriep in vogelvlucht. Allereerst: wat is vogelgriep? Nou, de naam zegt het al: vogelgriep is een virus dat van oorsprong voorkomt bij wilde vogels. Denk aan eenden, ganzen en zwanen. En dat is eigenlijk niet zo erg. Want dat is wat ze noemen: een laag pathogene variant. En vogels worden daar helemaal niet ziek van. Tot 1996. Want toen ging het virus opeens muteren in pluimvee. En een muterend virus, waar hebben we dat eerder gehoord? 'De nieuwe mutatie.' 'Britse mutatie...' ‘…door de mutatie.' 'Iemand trekt plotseling een andere jas aan en dan herken je 'm niet meer.' Waar waren we? 1996. In een Chinees pluimveebedrijf muteert het virus tot een hoog pathogene, een ziekmakende variant en springt in Azië over van pluimveebedrijf naar pluimveebedrijf. En een paar jaar later, in 2003, gebeurt zoiets ook in Nederland. 'Goedenavond. De pluimveebedrijven in de Gelderse Vallei waar mogelijk vogelpest is uitgebroken, worden vanaf morgen geruimd.' Als een laag-pathogene variant hier muteert tot een hoog-pathogene en ontzettend veel schade aanricht. Er worden uiteindelijk dertig miljoen kippen en ander pluimvee afgemaakt. Ook, wat je tegenwoordig nog steeds hoort: preventief. 'We hadden geen idee. Vogelgriep hadden we al vijftig jaar, bij wijze van spreken, niet gehad. Dus we wisten echt niet wat ons overkwam.' Nog iets later springt die ziekmakende variant in Azië over van pluimvee naar wilde vogels. En vanaf dan gaat het eigenlijk de wereld over. En in 2016 komt het ook Nederland binnen. En met die variant, daar hebben we op dit moment nog steeds mee te maken. Maar hoe komt zo'n virus dan de kippenstallen binnen? Nou, gaat zo: Die vogelgriep die komt mee met besmette trekvogels die hier komen overwinteren. En dat ze hierheen komen, dat is op zich geen ramp. Dat is gewoon wat vogels doen. Maar wat vogels ook doen is: poepen. Kijk, vogelpoep is niet alleen vies en slecht voor de lak van je auto, als het komt van een besmette vogel dan kan het ook virusdeeltjes bevatten. En als zo'n besmette vogel dan ook nog eens gaat poepen boven een pluimveebedrijf, dan, ja. 'Nouja, ik zag net een gans vliegen en dat zijn wel heel gevaarlijke dieren want die zijn heel snel besmet.' 'Ik ben Pieter Wiltenburg, ik woon in Hekendorp. We hebben 121.000 kippen, voor de leg.' 'Dan zie je al die zieke dieren en denk je toch: 'het zal toch niet, het zal toch niet', en dan ga je nog verder de stal in en oh, nou en ik huilen in die stal, tranen. En op een gegeven moment... Wel verschrikkelijk, het ergste dat een pluimveehouder kan overkomen. En er zijn veel potentiële slachtoffers hoor, want we hebben alleen al in Nederland 100 miljoen kippen. Honderd miljoen! En oh ja... Je weet inmiddels dat vogelgriep in stallen terechtkomt door vogelpoep. Maar hoe precies weet je nooit. Een vogel zou in theorie recht boven de stal zijn poep kunnen droppen, maar het komt ook binnen door bijvoorbeeld laarzen van mensen, voertuigen, ongedierte, stof. Het kan echt overal op zitten. In één gram poep kunnen zo'n 100 miljoen virusdeeltjes zitten. Dus je hebt echt maar een speldenpuntje nodig om een vogel te besmetten. 'Nouja, als je bijvoorbeeld een zandkorreltje hebt ofzo, die is niet zo heel groot. En een kip dat is een alleseter en die eet dat zandkorreltje op en er zit een virusdeeltje op, dat is het eigenlijk ook al klaar.' En daarnaast kan het virus in de winter ook nog eens langer overleven dan in de zomer, omdat het lekker gaat op koude temperaturen. En wat je ook niet wil, is dat het virus overspringt van vogels op zoogdieren. Dat gebeurt gelukkig niet vaak, maar er zijn wel voorbeelden bekend van vossen, zeehonden en otters met vogelgriep. Waarschijnlijk omdat ze een geïnfecteerde vogel hebben gegeten. Ik hoor je denken: en mensen dan? Nou, ja, er zijn ook mensen die vogelgriep hebben gekregen omdat ze bij besmette dieren in de buurt zijn geweest, maar die zijn bij deze variant echt maar op één hand te tellen. Bovendien, mensen worden meestal gelukkig niet zo ziek van vogelgriep en we geven het ook niet makkelijk door. Maar met een paar mutaties zou dat kunnen veranderen. Vooral als die vogelgriep samengaat met ander soort griepen en het overgaat van mens op mens. En als dat op wereldwijde schaal gebeurt dan heb je een... pandemie. Dat zagen we bijvoorbeeld in 2009 met de Mexicaanse griep. Dat was een mix van varkens-, vogel- en mensengriep waar vooral mensen jonger dan 65 jaar last van hadden. Terug naar nu. Op dit moment zijn er een paar maatregelen tegen de verspreiding van vogelgriep. Er is een ophokplicht. Dat betekent dat dieren niet naar buiten mogen. Er gelden strenge hygiënevoorschriften. En het is verplicht om verdachte gevallen te melden, zodat er snel ingegrepen kan worden. En ingrijpen betekent in de meeste gevallen gewoon het doden van de dieren. En dat is niet het enige. Als jij als bedrijf vogelgriep hebt dan gaat de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, de NVWA, kijken of de dieren van bedrijven binnen één kilometer van jou ook preventief afgemaakt moeten worden. Vroeger ging dat trouwens anders. Toen werden de dieren die binnen een straal van één kilometer zaten standaard afgemaakt. Nu wordt het per case bekeken. Binnen een straal van drie kilometer komt de NVWA monsters nemen van de dieren. Die worden dan getest op besmettingen. Binnen een straal van tien kilometer wordt een vervoersverbod opgelegd voor pluimvee, andere dieren, mest en eieren. Nu zou je kunnen denken: Als we al zo lang vogelgriep hebben, waarom is er dan geen andere oplossing? Waarom blijven we al die dieren afmaken? Kan dit niet anders? Er zijn experts die zeggen: als we zo door blijven gaan, dan komen we nooit van de vogelgriep af: 'Ik denk dat zolang als er intensieve pluimveehouderij is, dat we niet van ziekmakende vogelgriep afkomen. Het is wel zo dat in Nederland de pluimveedichtheid zo'n zes keer hoger is dan het Europese gemiddelde. Dus er is best wel veel ruimte om af te slanken. Hier zijn zeker niet alle experts het mee eens. En pluimveehouders hopen op iets anders: vaccinatie. 'Ja, we hopen dat er snel een vaccin komt. Liever vandaag dan morgen.' Want er zijn vaccins tegen vogelgriep, maar die worden hier in Europa eigenlijk niet gebruikt. Komt door het Europese non-vaccinatiebeleid. Want de gedachte is: door niet te vaccineren, kun je snel en gemakkelijk zien waar er uitbraken zijn. En daarnaast, een vaccin is niet voor eeuwig effectief. En waar je ook nog eens tegenaan loopt is dat niet alle landen producten van gevaccineerde dieren accepteren. En da's best wel een ding. Want drie vierde van al onze pluimveeproducten wordt geëxporteerd naar het buitenland. D'r komen spannende tijden aan en het is maar net de vraag wat de winter gaat brengen. En die spanning voel jij misschien niet. Maar Pieter voelt 'm zeker. 'Dan komen de meeste uitbraken en het begint nu ook al heel erg te worden en het is niet nog niet eens echt koud.' https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20013131 464 561 2022-10-27T08:11:19+00:00 yes no ziekte virus vogel https://schooltv.nl/video-item/wat-is-tinnitus-schade-aan-je-gehoor-na-te-hard-geluid 2024-01-04T13:04:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39860.w613.r16-9.41f1895.webp Wat is tinnitus? | Schade aan je gehoor na te hard geluid Dit is een video over tinnitus. Oorsuizen. Maar no worries. Die piep, ruis, brom of wat je dan ook hoort laten we in deze video niet horen. Neem van ons maar aan hoe irritant dat is. En belangrijker nog: die geluiden kunnen een trigger zijn voor mensen die al tinnitus hebben. Want dat zijn er nogal wat. Zo'n twee miljoen Nederlanders hebben er in een vorm last van. En hoor jij daarbij of maak je je zorgen? Weet dan ook: heel veel mensen vinden een manier om te leven met dat ál-tijd aanwezige geluid. Ook al denk jij op sommige momenten dat dat nooit gaat lukken. 'De vierde dag na het concert werd ik letterlijk midden in de nacht wakker met een geluid dat ik hoorde. Eigenlijk had ik pas twee dagen daarna weer door dat het in m'n oren zat, dus dat ik een piep had. Dat was ook echt heel eng. Vooral omdat je niet weet hoe lang het gaat duren en wat het is.' Omdat tinnitus vaak niet is op te lossen, slaan hoor-experts alarm. Grijp in, zeggen ze. Anders vrezen ze voor een tinnitus-vloedgolf. Vooral onder jonge mensen en kinderen. Want nu al heeft 1 op de 10 van hen hoorschade. Dit is tinnitus uitgelegd. Je kent het gevoel wel: je lievelingsband of -dj staat op het podium. En dan na lang wachten... De eerste tonen komen binnen. Via je borstkas, via de grond en in je oren. En lang niet iedereen heeft deze in. Flash forward naar de volgende dag. Je wordt wakkker met een piep in je oren en denkt: poh wat een lekker feestje. Óf... gehoorschade. Gelukkig trekt die piep bij de meeste mensen weer weg, of wordt-ie minder. Om dat te begrijpen, leg ik eerst uit hoe je gehoor überhaupt werkt. Kom effe dichterbij! M'n oor in. Nah, beetje goor. Kijk effe mee naar dít oor: We hebben dit orgaan om geluid te kunnen horen. Dat geluid is eigenlijk trillende lucht die binnenkomt in je gehoorgang en tegen je trommelvlies botst. Dat geeft die trillingen ook weer door, via de trillende gehoorbeentjes in het middenoor, aan je binnenoor, ook wel het slakkenhuis. Met daarin superslimme haartjes, die de binnengekomen trillingen omzetten in elektrische pulsjes. Ook die reizen weer verder. Via je gehoorzenuw naar je hersenen. Allemaal in een split second. Vooral die microscopisch kleine haartjes zijn superkwetsbaar. Door bijvoorbeeld lawaai, ziekten, infecties of ouderdom kunnen ze afbreken. En helaas: herstellen kan niet. Maar gelukkig gaan ze niet zomaar kapot. Een trein die heel kort met harde piepende geluiden een station binnenkomt zal geen schade geven. Maar die koptelefoon waardoor jij misschien wel dagelijks muziek luistert, moet niet op standje maximaal staan. En ook niet onbelangrijk: als je hier drie volle dagen zonder oordoppen vooraan staat, loop je echt wel risico. De Wereldgezondheidsorganisatie adviseert dat geluid gemiddeld genomen niet harder is dan 100dB. Maar het punt is: dat staat nergens vastgelegd in een wet. Clubs mogen ook zélf hun volume meten - en een aantal van hen zei een paar jaar geleden wij houden ons aan gemiddeld 103dB. En even voor je beeld: dat is dus zo hard als een dik hardcore- of technofeest. Daar komt nog bij: ze gaan er bij die 103dB dan vanuit dat je oordoppen draagt. En als je dat niet doet, zijn die dB's dus schadelijker. Ik dacht eerst ook: 103 is toch niet zo veel meer dan 100 dB? Tot ik er even indook. Als je naast een speaker van 100dB nog een speaker van 100dB zet, heb je niet ineens 200dB. Dan heb je 103dB. Iedere keer dat een geluidsbron verdubbelt, komt er ongeveer 3dB bij. Die drie dB-tjes, die kunnen dus een intens verschil zijn voor je oren. Het overschrijden van die decibelgrens betekent niet meteen gehoorschade. Die haartjes in je oren zijn weliswaar kwetsbaar, maar gelukkig ook erg veerkrachtig. Maar als ze dus wél beschadigen, gebeurt dit: De haartjes kunnen geluidstrillingen van buitenaf niet meer doorgeven aan je hersenen. Dus die denken: huh, er komt geen geluid binnen. Je hersenen gaan dan overcompenseren en zelf 'geluid' maken als 't ware. En dat is vaak een hoge piep, omdat de haarcellen die dat soort tonen doorgeven, vooraan in het slakkenhuis zitten. Die raken bij hard geluid dus het eerst beschadigd. De piep die je dan hoort bestaat dus alleen voor jou. En die kan weggaan, maar dat betekent niet dat er geen schade achterblijft. Als jij bijvoorbeeld 6000 haartjes in je oren hebt zitten, kunnen er door dat ene avondje stappen 50 kapotgaan. Je raadt het al: week in week uit in té hard geluid, dan blijven er steeds minder gezonde haartjes over. Maar er kunnen er ook in één keer heel veel tegelijk beschadigen. Hoe dan ook: hoe meer beschadigde haartjes, hoe groter de kans op tinnitus. 'Vier jaar geleden heb ik tinnitus opgelopen bij een concert in de AFAS Live. Halverwege het concert ging de gitaar 'off grid', zoals ze dat noemen. Dus dat de gitaar echt een onwijze knal maakte door heel de zaal. En dat iedereen dan ook gelijk met z'n handen in z'n oren zit van: wat gebeurt hier? Dat was echt een heel naar geluid. Wel last van gehad die avond van m'n oren. Dat het echt prikte. En dat ik nog wat geluiden hoorde. Maar ik dacht eigenlijk: Gaat wel weer over. De vierde dag na het concert, toen werd ik letterlijk midden in de nacht wakker met het geluid wat ik hoorde. En eigenlijk had ik pas twee dagen daarna door dat het in m'n oren zat. Dus dat ik echt een piep had. Dat was ook echt heel eng, vooral omdat je niet weet hoe lang het gaat duren en wat het is. Ik had natuurlijk heel veel zitten googelen, heel veel lezen. En zag best wel wat horrorverhalen over wat dat mentaal met je kan doen. Raakte ik wel een beetje in paniek.' Je hoort zometeen ook hoe Ronald omgaat met zijn tinnitus. Die hij dus kreeg hij door hard geluid, wat bij de meeste mensen het geval is. Maar een heel belangrijk punt hier: Er hoeft geen schade aan die haartjes te zijn om tóch oorsuizen te hebben. Een andere belangrijke oorzaak is: stress, bijvoorbeeld in een burn-out. Huh, hoe kan stress nou voor een piep zorgen? Je bent dan minder weerbaar. Merk jij misschien ook weleens, als je bijvoorbeeld van die aften in je mond hebt of als je ziek wordt na een stressvolle periode. Dat werkt door in je hele lichaam, dus ook in je hersenen. Die raken ontregeld en geven signalen minder goed door. En dat kan dus ook gebeuren met die signalen van je oor naar je hersenen. Bijvoorbeeld als je een keer een piep hoort, na een feestje, maar het kan ook zomaar ontstaan. Dat hebben we allemaal weleens en kan echt geen kwaad. Maar als jij al niet goed in je vel zit, kun je in een soort vicieuze cirkel belanden. Stel je hoort die piep, en denkt: oh nee, nu heb ik tinnitus. Bijvoorbeeld doordat je vrienden hebt die het hebben. Maar je hersenen denken dan: oké, dit is kennelijk belangrijk voor jou, ik ga dat geluid blijven produceren. Gevolg? Je blijft er aandacht aan besteden en je hersenen blijven denken dat jij dat geluid belangrijk vindt. Oorsuizen kan zo steeds erger worden. Tinnitus is dus niet per se altijd hoorschade. Waarbij we wel willen benadrukken: ben je een keer gestrest en hoor je iets? Dan wordt dat echt niet altijd oorsuizen. Probeer er niet teveel aandacht aan te besteden en maak je vooral niet al te druk. Waar je na dit hele verhaal misschien op hoopt: Zijn er oplossingen? Ja en nee. De haartjes in je oren en die overactieve reactie in je hersenen fiksen lukt waarschijnlijk niet. Maar met therapie kun je echt een heel eind komen, vertellen deskundigen ons. Zo kun je bijvoorbeeld onderzoeken wat die stressreactie bij jou triggert en daar de oorzaak weghalen. Zodat je hersenen niet gaan compenseren met geluid. Andere behandelingen, zoals elektrische stimulatie in je oor, worden nog onderzocht. Maar of dat voor iedereen een oplossing biedt, is nog maar de vraag. Nog even terug naar Ronald, met ook een hoopvolle afsluiter. 'Toen heb ik mezelf eigenlijk een beetje herpakt door wel dingen te proberen. En dat noem ik een beetje re-integreren. Ik werk bijvoorbeeld in Rotterdam. Ik ga elke dag met de metro. Van de een op de andere dag dat ik dit had kon ik het geluid van de metrodeuren die dichtslaan niet eens handelen. Dat deed zo'n pijn en kwam zo binnen. Dat zijn wel echt heftige dingen wat je mentaal ook een beetje op maakt. En eigenlijk door een beetje te proberen, telkens weer een stapje vooruit te gaan, daarom noem ik het re-integreren, lukte het wel om dat steeds beter op te pakken. Toen heb ik mezelf eigenlijk een beetje herpakt door wel dingen te proberen, voordat ik weer een beetje mezelf was en de oude was daarin. Ik ben heel erg blij dat die piep niet meer m'n leven beheerst zoals die dat in de eerste periode wel deed. Ik kan gewoon werken. Ik kan leuke dingen doen. Ik denk altijd goed na van: hier doe ik m'n oordoppen in. Die piep die is er nog steeds. Altijd. 24/7. Maar je leert het op gegeven moment los te laten, dat het meer naar de achtergrond gaat. Tenminste ik, in mijn geval.' En dat laatste is ook de reden voor ons om voorzichtig zijn met het laten zien en horen van voorbeelden. De echt extreme gevallen zijn er gelukkig maar weinig. Maar voor mensen die tinnitus hebben, kan het horen van zulke verhalen wel hun klachten verergeren. Terwijl tinnitus dus vaak, net als die brommende koelkast die je na een tijdje ook niet meer hoort, in veruit de meeste gevallen op de achtergrond verdwijnt. Voorkomen is eigenlijk de enige echt goede optie. En daarom wil de Tweede Kamer dus actie. Zoals een halfjaarlijkse gehoortest, de volumeknop op feesten omlaag en meer preventie. Dankjewel weer voor het kijken en tot de volgende! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20013205 584.981 2108 2022-10-27T12:43:42+00:00 yes no oor gehoorschade https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-onderzoek-naar-overstromingen 2024-01-16T08:06:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39862.w613.r16-9.a86e751.webp EenVandaag in de klas | Onderzoek naar overstromingen Om te leren hoe we kunnen omgaan met stijging van de zeespiegel, onderzoeken aardwetenschappers de effecten van hoogwater op het land. Hiervoor maken ze proefmodellen, maar ze kijken ook naar overstromingen in de geschiedenis. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20013587 453.52 1225 2022-10-30T23:00:00+00:00 yes no overstroming water zeespiegel https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-oceanen-onder-druk 2024-01-04T13:04:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39864.w613.r16-9.b564830.webp EenVandaag in de klas | Oceanen onder druk Zeeën en oceanen worden steeds zuurder. Onderzoekers zien de gevolgen hiervan al in de Waddenzee. En ze waarschuwen: de mens heeft een enorme impact op het leven onder water. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20013623 372.08 762 2022-10-30T23:00:00+00:00 yes no plankton zee oceaan https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wat-is-allerzielen 2024-04-25T09:00:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39865.w613.r16-9.84d2580.webp Wat is Allerzielen? | Clipphanger Van oudsher geloven katholieken dat je ziel na je dood naar 1 van deze drie bestemmingen gaat: de hel voor de slechteriken, de hemel voor de toppertjes en het vagevuur voor de rest. In het vagevuur word je gezuiverd en levende mensen kunnen een handje helpen door fanatiek voor jou te bidden, zodat jij kunt promoveren naar het hemelse paradijs. Holy moly! Zo’n 1000 jaar geleden wordt er in een klooster in Frankrijk de 2de november aangewezen om die al zielige zielen te herdenken. Eeuwen later heerst in Europa een ware pestepidemie, en veel overledenen komen terecht in anonieme (massa)graven. Om te zorgen dat ook zij nog een kansje maken op een ticket voor de hemel, wordt vanaf die tijd overal op 2 november gebeden voor de gedachtenis aller zielen. Die tweede november is niet willekeurig gekozen. De dag ervoor is Allerheiligen. In Mexico vieren ze op deze beide dagen de Dia de Muertos. En tegenwoordig doen wij weer een dag eerder ook massaal mee aan Halloween. Er is in deze dagen dus bijna niet te ontkomen aan mensen die overleden zijn. Of je nou gelooft of niet. Muhahahaaaa! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20013654 89.36 4118 2022-10-31T23:00:00+00:00 yes no katholicisme doden allerzielen https://schooltv.nl/video-item/is-een-winterslaap-voor-mensen-weggelegd-onderzoek-naar-winterslaap-bij-mens-en-dier 2024-01-04T13:04:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39866.w613.r16-9.389f85b.webp Is een winterslaap voor mensen weggelegd? | Onderzoek naar winterslaap bij mens en dier Koud he. Nu de winter weer langzaam dichterbij komt, kijken sommigen van ons verlekkerd naar hoe beren en egels het aanpakken. Warm in je bed kruipen en alle kou en donker overslaan. Heerlijk. En ja, heus, dat ook: nuttig. Stel je eens voor dat we mensen ook in winterslaap zouden kunnen brengen. Plots kun je dan langer wachten op een donororgaan. En bij een complexe hartoperatie houden je hersenen en overige organen het langer vol. In sciencefictionfilms is die winterslaapdroom zelfs al werkelijkheid geworden. Daar is het overigens vooral populair om door de ruimte te reizen. Op die manier hoeven ruimtevaarders de allesomvattende saaiheid van superlange ruimtetrips niet bewust mee te maken. Ga lekker liggen in een slaapcapsule, leg je metabolisme stil en je wordt onderweg nauwelijks ouder en hebt zo goed als geen voedsel nodig. Dat is nog eens reizen in stijl. Maar kan het ook in het echt? Anekdotes die suggereren van wel zijn er genoeg. Neem nu het verhaal van de Japanner die volgens de overlevering 24 dagen lang in leven bleef zonder eten of drinken, nadat hij in de sneeuw onderkoeld raakte en zijn lichaamstemperatuur daalde tot 22 graden Celsius. En ook in het lab boeken wetenschappers al voorzichtige slaapsuccesjes. In 2005 liet de Amerikaanse biochemicus Mark Roth een stel labmuizen winterslapen door ze waterstofsulfide te laten inademen. Helaas mislukten vervolgexperimenten met schapen en varkens, waarna de geplande klinische testen op mensen werden afgeblazen. Ook andere ideeën, zoals het vervangen van al het bloed door een handige chemische oplossing, boekten voorzichtige successen bij dieren. Maar van een winterslaap bij mensen is het nog niet gekomen. In 2014 probeerde de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA het onderzoek daarom eens verder aan te zwengelen. Twee jaar later zagen winterslaap optimisten in hun resultaten aanwijzingen dat het uiteindelijk wel goed zou komen met die kosmische winterslaapjes. De onderzoekers presenteerden namelijk de eerste basale ontwerpen voor echte slaapcapsules en stelden onomwonden dat winterslaapexperimenten bij astronauten mogelijk moeten zijn. Toch zijn veel resultaten bij nadere beschouwing nog...hoe zeg je dat subtiel? Minder rooskleurig dan gedacht. Zo vertelde bioloog Kenny Drew vorig jaar dat de winterslaapmedicijnen die zij had getest op ratten succesvol leken te werken. Althans, totdat de lijven van de dieren al na twee weken winterslaap ernstige orgaanbeschadigingen bleken op te lopen. Niet bepaald een lekker vooruitzicht bij een jarenlange kosmische reis. Welterusten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20013702 181.6 590 2022-10-31T14:10:00+00:00 yes no winterslaap slaap wetenschap https://schooltv.nl/video-item/waarom-kun-je-moeilijk-poepen-op-vakantie-verstopping-diarree-en-vieze-toiletten 2024-01-04T13:04:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39867.w613.r16-9.37e8d0f.webp Waarom kun je moeilijk poepen op vakantie? | Verstopping, diarree en vieze toiletten Oohhhh! Nou, dat was wel even een projectje hoor. Dat duurde best lang he. Ja, vind je het gek. Dat is voor het eerst deze week dat ik kon. En dan heb je het over grote porties hoor. Mmm, ik mis dan gewoon m'n eigen vertrouwde potje van thuis waar ik gewoon een mooie bruine pudding... Hohoho, too much information. Wist je trouwens dat de helft van de mensen last krijgt van z'n darmen als ze op vakantie zijn? Ja, en de vraag is: zit dat lastige ontlasten nou in je hoofd of is het meer iets in je buik? Of is het misschien een combinatie van die twee? Ja, waarom poepen we eigenlijk zo moeilijk op vakantie? Tijd voor de poepprobleem top-3. Probleem 1: vieze toiletten. Volgens onderzoek is dat een van de grootste vakantie-ergernissen. Ja, en dat zorgt er dan voor dat je het toiletbezoek lang uitstelt. En dat heeft dan weer niet zo'n goed effect op je spijsvertering en je stoelgang. Nee, als je merkt dat je moet gaan, kun je maar beter gaan. Want die aandrang, die is niet voor niets. Je brein krijgt het signaal dat de ontlasting klaarstaat om je lichaam te verlaten. Ja. En dan kun je er maar beter gehoor aan geven. Plop. Mooi. Als je dus niet meteen gaat, dan blijft die ontlasting dus onnodig lang in je darm zitten, wordt er te veel vocht aan onttrokken en dan krijg je verstopping en dan wil het niet meer, net als ik net, van die droge keutels die er maar niet uit willen. Ja stop maar. Klaar. Dat zit vast. Probleem 2: Diarree. Ook wel bekend als spuitpoep, slingerdrollen, racekak... Ja ja, ja, duidelijk, duidelijk. Reizigersdiarree wordt dat ook wel genoemd als je aan de dunne bent op vakantie. En het kan komen door bijvoorbeeld ja, ongaar vlees van de barbecue, ongeschild fruit, schepijs, ijsklontjes of besmet kraanwater. Kijk. Die symptomen: ontzettend dunne ontlasting die je maar moeilijk kan ophouden. Buikkrampen, overgeven, vochtverlies, uitdroging. Het is vaak exit vakantie hierna. Ja, bij diarree is het heel belangrijk dat je gewoon goed water blijft drinken, want ja, anders droog je uit. En uitdroging is dan weer ontzettend slecht voor je hersenen en eigenlijk al je organen. Punt 3: je darmen gaan ook in een vakantiestandje. Ja die worden gewoon wat luier. 's Avonds een uurtje langer opblijven, 's ochtends lekker lang blijven liggen, hoge temperaturen, geen zin om te sporten, net effe wat meer zweten. Genoeg redenen voor je darmen om ook gewoon even wat trager te doen. En als je thuis altijd van dat donkere stevige volkorenbrood eet, maar op vakantie witte stokbroden, dan kun je verstopt raken. Dan krijgen je hersenen wel een signaaltje dat je darmen vol zitten. Maar het lukt gewoon niet. Gevolg: darmkrampen en een opgeblazen buik. Ja, dat krijg je dus zoiets. Oh ja. Heel veel lucht. Nou ja, tip: nooit je scheten ophouden, want dan krijg je ook weer last van je buik. Maar pas op voor natte winden, want niemand wordt blij van een vingerhoedje poep in z'n broek. Wat je ook niet moet doen is heel hard persen, want dat is ook heel slecht. Ja nou goed he. Gewoon genoeg blijven bewegen, veel vezels eten, goed drinken en gewoon blijven eten. Dan komt het allemaal goed. Mag ik er trouwens nog eentje toevoegen aan onze lijst? Ja. Van die buitenlandse wc-hokjes met zo'n enorme kier tussen de deuren. Dat je zo prinsheerlijk zit te poepen en dat er ineens twee van die ogen zo bij je naar binnen loeren. Dan kruipt m'n drol meteen weer naar binnen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20013860 224 1551 2022-11-01T07:49:10+00:00 yes no hersenen poep spijsvertering vakantie https://schooltv.nl/video-item/wat-bepaalt-hoe-erg-je-ergens-van-schrikt-de-invloed-van-je-gemoedstoestand-op-je-schrikreactie 2024-01-04T13:04:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39868.w613.r16-9.59e746f.webp Wat bepaalt hoe erg je ergens van schrikt? | De invloed van je gemoedstoestand op je schrikreactie Oeh. Dit is leuk! Nou laten we het nog een keer even doornemen. Oke, dus ik ga zo meteen een gesprekje voeren met die tweeling. Ja, precies. Over hoe het is om een eeneiige tweeling te zijn. Iets willekeurigs, maakt ook niet uit. En om te checken of ze vergelijkbare schrikreactie hebben, laat jij op een onverwacht moment midden in de zin een knal afgaan? Oke, en als ze dan geschrokken zijn en niet weten wat er wat ze is overkomen, spring jij te voorschijn, heb je dat masker echt niet voor nodig, en dan schrikken ze nog een keer. Is goed prof. Oke. Hoe is het nou eigenlijk om een eeneiige tweeling te zijn? Ja, leuk, leuk! Nou, het heeft zo z'n nadelen. Reageren jullie ook een beetje hetzelfde op verschillende situaties? Ja, op zich ja. We zijn echt wel met heel veel situaties ja, wel hetzelfde. Waarnemen van een bepaalde prikkel bijvoorbeeld. Heel goed. Jullie hebben allebei een smartwatch om, die wil ik graag nu even zien. Ja, dank je wel. Dan kan ik namelijk even jullie hartslag bekijken. Ja, zie je allebei geschrokken. Ja. Maar wel heel vergelijkbaar. Hartslag is ongeveer hetzelfde, stressreactie heel erg vergelijkbaar. Ze schrikken echt wel hetzelfde. Ja, en dat is mooi, want dan kunnen we nu namelijk gaan testen hoe het jullie beïnvloedt als we jullie allebei in een andere gemoedstoestand gaan brengen. Spannend. Spannend. Het idee is simpel. We proberen Daan heel vrolijk te maken. Hij gaat kijken naar komische filmpjes. Broer Job laten we een VR horrorgame spelen. Kan hij vast een beetje wennen aan angst en de schrikreacties. Wie zal er harder schrikken? De lachebek? Of zijn bange broer? Goed prof. De jongens die weten dus nu dat het een test is die gaat over schrikreacties. Dus we moeten wel echt effe met wat goeds komen. Ja. Maar heb ik natuurlijk al iets op bedacht. Tuurlijk. Kijk, we gaan die boys opsluiten in een kist. Oké. We boeien ze aan hun polsen vast met een ketting. Dan maken we er een touw aan vast. Kist dicht en dat touw dat rollen we dan uit. Dan doen we net of ze een hele moeilijke puzzel moeten oplossen om te ontsnappen. Oke. Wat ze niet weten is dat jij daar in de bosjes zit met zo'n detonator. Ah ja. Als ze dan halverwege zijn, dan bom laten we een bom ontploffen en dan gaan we kijken of hun schrikreacties anders zijn omdat ze in een andere gemoedstoestand verkeren. Goed, oké, dus ik ga de bosjes in? Dan ga ik die boys halen. Oke. Zo Daan en Job. Ja ja. Jullie zien in deze kist en de bedoeling is dat jullie hier samen in gaan liggen. Euh ja hoor, daar gaan we. Zijn jullie klaar om de puzzel op te lossen? Go! Oke, en jullie je horloges weer? Kom eens even. Gaat het? Even kijken. Kom even rustig bij! Is niet normaal! Deze was heftig. We hebben gekeken naar jullie hartslag en jullie stressreactie. Ja. En? Nou ja, volgens mij als we dit zo analyseren en naast elkaar houden dan is het vrij duidelijk. Als je vrolijk bent schrik je minder hard dan wanneer je op voorhand al bang bent. Ja, maar die uitslag had ik niet helemaal verwacht prof, want ik dacht eigenlijk Daan die heeft die horrorgame gespeeld, dus die is al een beetje voorbereid op angst. En ik dacht als je brein is voorbereid op die schrikreactie, dan schrik je ook veel minder hard. Maar dat is dus niet zo. Zou je zeggen. Is ook wel verrassend eigenlijk he. Er is een hele hoop onderzoek gedaan naar het effect van je gemoedstoestand op jouw schrikreacties. Jaja. En wat blijkt nou, als je al angstig bent, dan is je brein al helemaal klaar om te vechten of te vluchten. En die springt dus meteen in actie als er iets heel onverwachts gebeurt. De adrenaline giert door je lijf en je hartslag slaat op hol. Ja, dat heb je dus niet als je in een kalme, rustige, vrolijke mood bent. Dus ja, lang verhaal kort: je schrikreactie is afhankelijk van hoe je je op dat moment voelt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20013861 296.16 1208 2022-11-01T07:56:41+00:00 yes no hersenen angst stress https://schooltv.nl/video-item/wat-is-de-invloed-van-kijkende-ogen-op-je-gedrag-meer-zelfbewust-als-je-wordt-bekeken 2024-01-04T13:04:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39869.w613.r16-9.8d66332.webp Wat is de invloed van kijkende ogen op je gedrag? | Meer zelfbewust als je wordt bekeken Ken je dat gevoel dat je bekeken wordt? Dat je de hele tijd zo ogen voelt kijken, dat je gewoon zelf een beetje ongemakkelijk voelt? Ja, ik ga onderzoeken wat het effect is van bekeken worden op je gedrag. En daarvoor heeft Janouk de hulp ingeschakeld van het testteam. Komt u maar jongens. De testteamleden zijn in twee groepen verdeeld en moeten in deze kamers wachten. Het is belangrijk dat jullie je hier even rustig voorbereiden en dan kom ik jullie dadelijk halen voor de echte test. Ja? Top. De testteamleden denken dat ze in deze ruimtes alleen maar moeten wachten en weten dus niet dat de eigenlijke test al begonnen is. Er staan hier allemaal spulletjes in een ruimte die ze kunnen pakken, dus ze kunnen wat te drinken pakken. Ze kunnen een snoepje pakken. Als ze zich echt gaan vervelen dan kunnen we tennisballen gaan schieten en ze kunnen handtekeningkaarten jatten. Het enige grote verschil is: in de ene kamer hangt een tv-scherm met daarop ogen en in de andere kamer niet. Ja, hier worden ze dus in de gaten gehouden door de strenge ogen van de prof. Nou, hier gebeurt nog niet zo veel. Even kijken bij de ruimte zonder ogen. Nou ze zitten nog geen minuut in deze kamer, het is nu al chaos. Ik hou ervan. O nee, Kijk dan, hij heeft al de tennisbal. Oh! We gaan heel even kijken in de ruimte met de wakende ogen van de prof. Nou, is niet veel gebeurd. Ja, hehe, daar gebeurt wat. Kijk, er wordt een snoepje gegeten. Nou, nou. Kijk papiertjes worden netjes opgeborgen. Maar over het algemeen is dit hartstikke braaf hier. Ik ga weer heel even naar die andere ruimte. Zo, daar wordt gewoon geschoten, op elkaar ook echt. Nou, het is hier echt totaal ontspoord joh. Overal liggen knalerwten op de grond. Ze hebben de chocolaatjes opgegeten, die tennisballen zijn niet meer terug te vinden en in die andere ruimte zitten ze nog steeds heel braaf met elkaar te kletsen. Zou dat nou alleen maar komen door die streng kijkende ogen? Als iemand je aankijkt, ga je nadenken over hoe je jezelf op dat moment presenteert. Bijvoorbeeld welke houding je op dat moment hebt aangenomen. Je wordt je dus wat meer zelfbewust. Kijkende ogen hebben ook invloed op je gedrag. Als een paar ogen je aankijken, geef je bijvoorbeeld eerder geld aan een goed doel, stelen mensen minder snel en gooien we minder afval op straat. En dat werkt dus al met afbeeldingen van ogen. En hoe bozer de ogen kijken, hoe braver je je gaat gedragen. Ja, want jullie hebben je eigenlijk nou ja, best wel braaf gedragen. Een snoepje werd er gegeten, maar dat was het. Nou ja, het is toch een beetje awkward of zo als je zo aankijken. Ja precies. Je voelt gewoon de druk of zo. Alsof je letterlijk gewoon bekeken wordt met de tv. Alsof je in de gaten gehouden wordt. Ja. Jullie daarachter. Jullie hadden geen wakende ogen. Hoe was het voor jullie in die kamer? Leuk! Waarom voelden jullie je zo vrij, jongens? Er was niemand. Er werd niet gekeken op je. En het stond er. Dus we dachten nou, we gebruiken het wel ja. Jullie hebben dus iets heel moois aangetoond, namelijk dat een paar wakende ogen heel veel invloed hebben op je gedrag, zelfs als die ogen helemaal niks zien. Mooi experiment. Jullie daarachter. Jullie hebben er echt een zooitje van gemaakt, dus jullie mogen het opruimen. Ik zei het je! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20013863 204.72 911 2022-11-01T08:04:06+00:00 yes no hersenen gedrag https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-trijntje 2024-01-04T13:04:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39870.w613.r16-9.3e899d3.webp Het Klokhuis | Trijntje Het oudste skelet van een mens dat ooit in Nederland gevonden is, is van een vrouw. Haar naam is Trijntje. Trijntje leefde in de prehistorie, zo'n 7500 jaar geleden. Dat is de tijd die we de middensteentijd noemen. Wie was deze vrouw en hoe leefde zij lang geleden in ons land? Archeoloog Luc Amkreutz neemt Janouk mee terug in de tijd. En Debbie vraagt aan Lara of ze net zo begraven kan worden als Trijntje. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1330870 938.848 5704 2022-11-01T18:00:00+00:00 yes no fossiel prehistorie archeologie canon https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-werelderfgoed-romeinse-limes 2026-03-10T14:33:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39871.w613.r16-9.afa2fa6.webp Het Klokhuis | Werelderfgoed: Romeinse Limes Nederland maakte zo'n tweeduizend jaar geleden deel uit van het machtige Romeinse Rijk, een enorm gebied dwars door Europa, het Midden-Oosten en Afrika. De grens van het Rijk, de 'Limes', werd bewaakt door forten, legerkampen en wachttorens. Serah volgt het spoor van de Limes en ontdekt dat we van alles aan de Romeinen te danken hebben: lezen, schrijven, kippen, katten, perziken, riolering, dobbelstenen en zelfs hele steden. De Dat-kan-toch-anders-man is erbij als de Romeinen het riool uitvinden. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1337410 894 6648 2022-11-02T18:00:00+00:00 yes no Romeinse Rijk riool werelderfgoed https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-stijn-maakt 2024-01-10T15:50:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39872.w613.r16-9.7b07fdd.webp Het Klokhuis | Stijn maakt Janouk staat in de badkamer van kunstenaar Stijn ter Braak, maar er is iets bijzonders aan de hand. Waarom ziet ze zichzelf niet in de spiegel? En is die kraan nou van aluminiumfolie? Stijn bouwt alles in zijn huis na van afval. Niets is dus wat het lijkt! Samen gaan Janouk en Stijn op pad om oude spullen te verzamelen en ze knutselen een lamp voor in de slaapkamer. In de sketch houdt een jongen met een optische illusie zijn ouders voor de gek. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1337390 898.64 1221 2022-10-06T10:03:49+00:00 yes no afval kunstenaar knutselen https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-bosbouw-2 2024-01-16T15:24:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39873.w613.r16-9.ea57c05.webp Het Klokhuis | Bosbouw Wat is er bij jou thuis allemaal van hout? De tafel, misschien wel je bed, een potlood, een pollepel, een broodplank, een kast? Een deel van het hout dat we dagelijks gebruiken komt uit Nederlandse bossen. Wat zijn dat precies voor bossen en hoe zaag je van boomstammen uiteindelijk mooie rechte planken? Eva neemt ons mee. En Bezorgde Ouders Nederland waarschuwt voor de gevaren van de natuur. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1337404 890.24 2813 2022-11-04T18:00:00+00:00 yes no bosbouw hout natuur https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wie-was-john-f-kennedy 2024-04-25T09:00:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39874.w613.r16-9.74ba4c4.webp Wie was John F. Kennedy? | Clipphanger In 1917 wordt in Massachussetts een zekere John Fitzgerald Kennedy geboren. Na Harvard gaat hij bij de marine, hij voert het bevel over een motortorpedoboot, en daarna is het tijd voor de politiek. En vanaf dan gaat JFK zelf ook als een torpedo. Al op zijn 43ste wordt de charismatische Kennedy namens de Democratische Partij verkozen tot president van de VS. Hij wil een nieuwe start maken met Amerika, de economie een boost geven en ongelijkheid bestrijden. In het buitenland heeft hij te dealen met de oorlog in Vietnam en de Cubacrisis. Door te onderhandelen weet hij te voorkomen dat de Koude Oorlog een Hete wordt. Hij steekt de West-Berlijners een hart onder de riem, en hij heeft grootse plannen voor de Amerikaanse ruimtevaart. Ondertussen heeft hij ook nog tijd om regelmatig met diverse dames de bloemetjes buiten te zetten. Zijn eigen vrouw Jackie is erbij als JFK op 22 november 1963 een rondrit maakt door de stad Dallas. Dan wordt er geschoten. De jonge president overleeft de aanslag niet, maar veel van zijn dromen komen later wel uit. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20013864 88.76 3650 2022-11-20T23:00:00+00:00 yes no president Amerika politiek https://schooltv.nl/video-item/de-dierenvoedselbank-gratis-voer-voor-arme-huisdieren 2024-01-04T13:04:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39876.w613.r16-9.1f8f748.webp De dierenvoedselbank | Gratis voer voor arme huisdieren Rob gaat helpen bij de dierenvoedselbank. Hier kunnen baasjes die geen voer voor hun huisdier(en) kunnen betalen, gratis voer ophalen. Als je het voer voor je huisdier niet meer kunt betalen, dan is er de Dierenvoedselbank. Dit is een plek die ervoor zorgt dat alle huisdieren kunnen eten, ook als er geen geld is. Jans, jij bent van de dierenvoedselbank. Ja, klopt. En waarom komen mensen hier? Mensen krijgen gewoon steeds minder geld en dingen worden duurder en daardoor krijgen wij meer aanvragen voor het voer voor de dieren die ze hebben. Maar ik zie dat jullie ook een opvang hebben. Ja. Ik durf bijna niet te vragen, maar eh, die katjes zitten me aan te kijken. Moet ik heel even mee knuffelen. Mag dat? Ja, je mag best even bij de poesjes. Vandaag zijn er een paar mensen die hier komen, die hebben een afspraak gemaakt. Ja klopt. En dan gaan wij iets voor halen. We zijn er weer voor de voedselbank. Oké, mooi. Uh. Wij hebben hier dieetvoer voor honden. Dit is voor kittens. Dit is voor kleine hondjes. Kleine hondjes. Dat moeten we hebben. Ja. We pakken ook effe wat koekjes. Ja koekjes. Jij weet echt wat ze lekker vindt eigenlijk hè. Ja anders als ze het niet lusten dan hoor ik dat wel weer. Ja nou ja een gegeven paard moet je niet in de bek kijken. Precies. Het is er hoor. Ik ben Yannick. Hallo! Ik ben Ger. Hallo, ik ben Rob. En wie is dit? Dit is Fieneke. Hé Fieneke. Zal ik geen vinger uitsteken? Nee, kan wel. Tanden zijn eruit, dus het kan wel. En Yannick, hoe is het nou zo gekomen dat jullie hier naartoe moeten? Mijn moeder had vroeger heel weinig geld. Ja, geen werk en uh ja dan moet je wat minder doen. Er zijn ook mensen die die zeggen van ja als mensen geen geld hebben maar wel een beestje, dan moeten ze het beestje maar wegdoen. Nou dat vind ik juist niet leuk want dan komen de beestjes natuurlijk op straat. Dus hamsters komen dan op straat. Poesjes, hondjes...Die doe je ook niet zomaar weg, dus alles voor de beestjes. Nou dit is voor jullie. Je mag het meenemen en ik heb ook nog wat voor de kleine. Is dat een beetje te groot misschien? Denk ik wel. Oh, als jij nou die snoepjes neemt, alsjeblieft. Ja, ik ben al sterk genoeg hoor. Zo, alsjeblieft. Ja. Eet smakelijk. Kijk eens effe. Dat zit er goed uit. Dag! Ja en zo gaat het hier dus de hele dag aan toe, in de Dierenvoedselbank. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20014022 164.437 287 2022-11-01T15:40:00+00:00 yes no natuur dier armoede https://schooltv.nl/video-item/waar-komen-paddenstoelen-vandaan-vruchten-van-schimmelnetwerken 2024-01-16T16:08:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39877.w613.r16-9.2a815ed.webp Waar komen paddenstoelen vandaan? | Vruchten van schimmelnetwerken Als je bijvoorbeeld daar kijkt, daar staat een hele lieve paddenstoel. Ja, maar die zie jij nu al. Ja, dat is het roze heksenschermpje. Schimmelkopjes. Deze is echt heel gaaf! Is echt een vette paddenstoel. En dit is een kastanje boleet. Mooi, romige bruine kleur. Ja lijkt een beetje op eekhoorntjesbrood. Paddenstoelenliefhebbers zijn er gek op. Maar kan ik deze mee naar huis nemen en opeten? Als je paddenstoelen gaat eten moet je eerst met iemand mee die je uitlegt welke soort je kan eten, want je kan je te makkelijk vergissen. Dat moet je echt doen. Ik zou m nou nog effe laten staan. Oke. Maar wat is dan precies een paddenstoel? Een paddenstoel is eigenlijk de vrucht van de schimmel. Overal op de grond ligt een heel netwerk van schimmels en de paddenstoelen zijn daar de bloemen van. Dus gewoon hier onder mij is een netwerk van schimmels? Je kan het bijna vergelijken met hersenen van een mens met allemaal verbindingen van schimmels. Maar hoe ver gaat dat dan? Nou dat gaat heel erg ver, dan moet je echt een heel stuk die kant op. Ok, dus uhm hier? Nee, dat kan echt nog veel verder. Ok tot hier? Nog een stuk verder en dan ook nog... Tot hier ongeveer? Nee, nog een stuk naar achter. Ok, ja. Nog verder. Tot hier. Oh, nog verder? En er is nog steeds één organisme, die hoort nog steeds bij die paddenstoel. Nee. Ja, en dan zal ik je vertellen, het grootste organisme van de wereld is ook een paddenstoel. Da's de honing zwam. Die kan wel 800 voetbalvelden groot zijn en nog steeds één paddenstoel, 800 voetbalvelden groot. Dan ben je al lang buiten het park. Ja, maar die gaat ook van stad naar stad. Meen je? Met deze paddenstoel daar, die komt dan tot hier? Makkelijk. Ja dit is de rood met witte stippen paddenstoel, oftewel de vliegenzwam. Ja, die herken ik wel uit alle boekjes... liedjes over geschreven. Ja die is denk ik gisteren de grond uit gekomen. Echt als een klein balletje en dan in één dag klapt ie open. En daarmee is t ook echt een van de sterkste organismen. Hij moet uit de grond komen. Wurmt zich zeg maar door die bodemlaag heen, soms liggen er takken op. En doet dan in een eigenlijk... Even die tak uit je gezicht halen. Ah ja, we zitten in een bos hè. Ja, dat is waar. En daarmee is is eigenlijk zo sterk... Zou voor ons te vergelijken zijn als we twee vrachtwagens zo in een keer omhoog zouden tillen. En dat hele stuk is ie dus helemaal omhoog. Ja, maar deze zou ik heel voorzichtig zijn mee om ook niet aan te raken. Niet alleen omdat ie kwetsbaar is, maar deze. Deze paddenstoel is dus giftig. Je wordt helemaal geknuffeld door een boom. En deze paddenstoel is dus giftig. En als je m dus aanraakt moet je ook echt je handen wassen en zou je m zeg maar eten. Dat betekent dan moet je echt binnen een dag naar het ziekenhuis. Niet aanzitten en zeker niet in je salade doen. Nee, je mag er liedjes over zingen, je mag ernaar kijken, je mag er veel foto's van maken. Dat is allemaal prachtig. Maar niet aanraken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20014023 190.101 7290 2022-11-01T15:40:00+00:00 yes no paddenstoel bos schimmel herfst https://schooltv.nl/video-item/meer-muziek-in-de-klas-muzikale-verhalen-verliefde-vampiers 2024-04-10T16:47:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39878.w613.r16-9.c01140f.webp Verliefde vampiers | Méér Muziek in de Klas: muzikale verhalen Heel voorzichtig sluip ik de trap op. Tree voor tree. lk moet stil zijn, mijn zus mag mij niet horen. Ze zit op haar kamer. Daar zit ze wel vaker - om keiharde muziek te luisteren, om in haar dagboek te schrijven of om boeken over vampiers te lezen. Dat zijn heel andere boeken dan mijn vampierboeken. lk lees spannende boeken over gevaarlijke, stoere vampiers. Mijn zus leest saaie boeken over verliefde vampiers. Echt belachelijk. Iedereen weet toch dat vampiers mensen bijten? Natuurlijk worden die niet verliefd. Maar als er ooit een vampier verliefd op mij wordt, weet ik precies wat ik moet doen. Héél veel knoflook eten. Dat moetje namelijk ook doen als een vampier je wil bijten. Vampiers houden niet van knoflooklucht en blijven dan uitje buurt. Volgens mama schrik je trouwens élle mensen af als je uitje mond stinkt naar knoflook. Dat weet ik niet zeker. Maar het werkt in ieder geval bij vampiers. Dus zie je een vampier, verliefd of niet, eet snel knoflook! Vandaag zit mijn zus niet in haar eentje op haar kamer. Ze is samen met Donny. Donny is 'de allerstoerste en allerknapste jongen van de klas'. Dat zijn niet mijn woorden, zo staat het in haar dagboek. Mijn zus is verliefd op Donny. En dat staat ook in haar dagboek. Ze is zo verliefd dat ze pagina's vol heeft geschreven met alleen maar zijn naam: Donny Donny Donny Donny Donny Donny Donny Donny... Mama zegt dat ze verkering hebben. En ze zegt ook dat ik ze met rust moet laten. lk laat ze ook wel met rust. lk moet alleen eventjes kijken wat ze daarboven aan het doen zijn. Ze luisteren geen muziek, anders had mama al wel naar boven moeten roepen dat het zachter moest. Zou ze hem voorlezen uit een van haar stomme vampierboeken? Misschien leest ze hem wel voor uit haar dagboek. lk hoop het niet voor Donny, want dan moet hij uren luisteren naar zijn eigen naam. Donny Donny Donny Donny Donny Donny... Moet ik eigenlijk ook verliefd zijn? Bijna iedereen is verliefd. Papa is op mama. En mama toevallig ook op hem. Oma was bijna 163 jaar lang op opa. Maar opa is al een paar jaar dood, dus ik weet niet op wie ze nu verliefd is. Misschien op die ene man van de bingo met wie ze altijd ruziemaakt? Oma's plagen, kusjes vragen. Mijn zus is dus verliefd op Donny. En mijn broer is verliefd op Miguel, dat is 'de allerstoerste en allerknapste jongen uit zijn klas. En ook dat zijn niet mijn woorden, zo staat het in zijn dagboek. Mijn broer is misschien wel iets minder verliefd dan mijn zus - in zijn dagboek staan geen pagina's met daarop steeds 'Miguel Miguel Miguel Miguel'. Wel staan een paar pagina's vol met tekeningen van hem. Mijn broer kan goed tekenen. Oom Andy was verliefd op tante Willy, maar nu niet meer. Volgens mijn moeder is hij nu verliefd op zijn tennislerares en is hij met haar op een 'veel te lange vakantie naar zee' gegaan. Tante Mariana en tante Sofia zijn verliefd op elkaar. Zelfs z6 verliefd dat ze vorig jaar gingen trouwen. lk mocht de ringen vasthouden op de bruiloft. Dat vond mama geen goed idee, maar ik ben ze maar één keer kwijtgeraakt. Eventjes maar. Na een uurtje hadden we ze alweer gevonden. In mijn klas is ook iedereen verliefd: Celeste is op Isaac, Isaac is op Isabella, Isabella is op Isaac en Thiago tegelijk, Thiago was eerst op Celeste, maar is nu op Isabella. Iedereen, écht iedereen is verliefd. Dus ik moet ook verliefd zijn. Maar op wie? lk sluip op m'n tenen naar de kamer van m'n zus. Wat zouden ze daar toch aan het doen zijn? lk kan niet naar binnen kijken. Mama heeft vanmorgen nog gezegd dat haar deur open moet blijven als er een jongen op bezoek is, maar toch heeft mijn zus hem dichtgedaan. Hij staat niet eens op een kiertje. En er zit ook geen sleutelgat in waar ik doorheen kan gluren. Heel even twijfel ik of ik niet op het dak moet klimmen. Dan kan ik door het raam kijken. Maar mama zit in de tuin en als ze me op het dak ziet, begint ze meteen te gillen. Dan schrik ik natuurlijk en val ik van het dak. Dat overleef ik niet. En als ik het wel overleef, krijg ik straf van mama - dus ik weet niet of ik het wel wil overleven. lk besluit dus maar om het niet te doen. Aangezien ik geen superheld ben die door muren en deuren kan kijken, zit er nog maar één ding op: afluisteren. lk buig naar voren, leg mijn oor tegen de deur en lk struikel voorover tegen de deur. Die zwaait open en ik val de kamer in, met mijn neus op het vloerkleed van mijn zus. lk weet hoe ik me tegen de aanval van een gevaarlijke vampier moet beschermen, maar ik weet niet hoe ik me moet beschermen tegen een aanval van mijn gevaarlijke zus! Ze springt meteen op van haar bed. 'Ga weg, kleine viespeuk!' roept ze en ze begint met dingen te gooien. Haar kussens, haar knuffels, haar dagboek, haar vampierboeken... lk krabbel overeind en haast me de kamer uit, voordat ze met grotere dingen gaat gooien. lk ren de trap af, de tuin in en ga snel naast mama in het gras zitten. Ze kijkt op van haar krant. 'Wat is er?' vraagt ze. 'Niets,' antwoord ik. 'Er is niets.' Maar er is wél iets. lk heb gezien wat mijn zus en Donny aan het doen waren. Ze waren aan het kussen. En het waren geen kleine kusjes, het was één grote kus. Een grote, kleffe kus. En ook een hele vieze. Met smakgeluiden. Met speeksel. Met tong! Met hun tongen zaten ze tegen elkaar aangeplakt. Het was zo vies. Wie gaat er nou met hun tongen tegen elkaar aan zitten? lk moet er niet aan denken! Bah. Bah. Bah. Bah. lk schud met mijn hoofd om het beeld kwijt te raken. Als dit is wat verliefde mensen doen, dan word ik voorlopig niet verliefd. Nee, dan word ik helemaal nooit verliefd. Vanaf nu ga ik elke dag knoflook eten. En niet alleen tegen verliefde vampiers. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20022238 439.76 1095 2022-11-02T08:53:51+00:00 yes no muziek verhaal verliefd https://schooltv.nl/video-item/meer-muziek-in-de-klas-muzikale-verhalen-ballonvaart 2024-04-10T16:46:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39879.w613.r16-9.bfb3fdc.webp Ballonvaart | Méér Muziek in de Klas: muzikale verhalen Melita had alles wat haar hartje begeerde en meer dan dat. Ze woonde met haar ouders in een kast van een huis aan de rand van de stad. Het huis had tien slaapkamers, twaalf badkamers, vier woonkamers, een bioscoopzaal, een sportzaal, een zwembad en een gigantische tuin. Het huis was zo groot dat Melita een elektrische step gebruikte om van de ene naar de andere kant van de woning te komen. Waar Melita woonde was het altijd mooi weer: de zon scheen dagelijks en het was meestal rond de 23 graden. Perfect dus. Maar toch. Maar toch... verveelde Melita zich helemaal kapot. Ze woonde met haar ouders, die altijd aan het werk waren en daarom een huishoudster in dienst hadden die ook voor Melita zorgde. Molly was een lief mens maar ze had het zo verschrikkelijk druk met het schoonhouden van dat enorme huis, dat ze geen tijd had om ook nog eens te spelen met Melita. De ouders van Melita waren wel vaak thuis met eten, maar dan aten ze aan tafel terwijl haar vader op zijn telefoon naar de stand van zijn aandelen keek en haar moeder haar e-mail bijwerkte op haar laptop. Melita keek dan vaak maar een filmpje op haar telefoon, en ook dan verveelde ze zich kapot. Ze had vriendinnen waar ze soms naar toe ging, maar als ze eerlijk was vonden haar vriendinnen andere dingen leuk dan zij zelf. Als ze echt eerlijk was, dan wist Melita niet zo goed wét ze leuk vond. Het enige dat ze deed was rondzoeven op haar elektrische step, zwemmen in haar zwembad en hangen op haar kamer die zo groot was als een tweekamerappartement in de stad. Tot, op een zoals altijd zonnige dag, een nieuwe tuinman naar het huis kwam om te werken. Het was een wonderlijk mannetje om te zien: hij was klein van stuk, had een donkere huid met een spierwit, puntig krulbaardje en net zulk wit kort haar. Zijn zwarte ogen waren klein en fonkelden, alsof het geen ogen waren maar edelstenen. Zijn handen waren groot, eigenlijk te groot in vergelijking met zijn kleine postuur en ze waren ruw en eeltig van het vele werken in de tuin. Melita bekeek hem vanuit haar kamer op de eerste verdieping. Soms keek hij even naar haar op, maar hij zei niks, lachte niet en zwaaide niet naar haar. Dat was Melita niet gewend. De mensen die in het huis kwamen werken, waren altijd in haar geïnteresseerd. Na twee dagen vanuit haar slaapkamer te hebben neergekeken op de werkzaamheden van de tuinman, besloot Melita naar buiten te gaan. Ze hing een tijdje rond in de buurt van het aparte mannetje, maar nog steeds zei hij niks en keek hij alleen af en toe haar kant op. Na nog een dag zo langs elkaar heen te hebben bewogen, besloot Melita naast hem te gaan zitten toen hij zijn lunch at, op een bankje achterin de gigantische tuin. Een tijdje zaten ze zwijgend naast elkaar. verveelt je vroeg het mannetje opeens. Zijn stem was anders dan ze had verwacht; wat hoger en lijziger en ze was even van haar stuk gebracht. Melita keek opzij en zag tot haar verbazing dat hij haar recht in de ogen keek. Net als genegeerd worden, was Melita ook daar niet aan gewend. De meeste volwassenen in haar buurt keken op hun telefoon, naar de stofzuiger of in de krant. 'Het is toch zo?' zei de tuinman. 'Je verveelt je toch?' Melita knikte. Hij keek haar nog steeds recht aan en ze keek terug. 'Waarom speel je niet?' 'lk weet niet wat ik moet spelen,' gaf Melita toe. 'Waarom spreek je niet af met vriendinnen?' 'lk heb niet echt vriendinnen,' zei Melita zachtjes. 'lk maak nooit wat mee. 'Hmm,' mompelde de tuinman. Hij at zwijgend zijn eten en Melita zat in stilte naast hem. De tuinman begon zijn spullen op te ruimen en Melita dacht koortsachtig na hoe ze met hem kon blijven praten. Uiteindelijk, toen hij al opstond en naar haar knikte, riep ze uit: 'Wat moet ik doen? 'Wat wil je doen?' kaatste hij terug. 'lk weet het niet,' verzuchtte Melita. 'Alles is saai in mijn leven. Mijn ouders, mijn huis, mijn school. Zelfs in mijn dromen gebeurt niks.' Het mannetje veerde op bij het horen van die laatste zin en hij keek peinzend naar een struik achter het bankje. 'Wil je spannendere dromen?' vroeg hij. Melita keek hem verbaasd aan. De tuinman liep naar een struik met rode bessen achter de bank en brak er een tak vanaf terwijl hij voor zich uit mompelde. Hij liep naar zijn gereedschapskist en tilde de bovenste laag eruit. Hij hield de tak van de struik in zijn linkerhand en rommelde met zijn rechterhand in de kist. Na enkele ogenblikken kwam hij overeind en kwam weer naast Melita zitten. In zijn rechterhand had hij kleine, zwart-roze gestreepte korrels. 'Elke avond voor je slapen gaat, prakje drie rode bessen en twee korrels helemaal fijn. Het mengsel smeer je op je voorhoofd. Watje ook doet, je neemt nooit meer, nooit minder, en je smeert alleen je voorhoofd in!' zei hij en hij keek haar doordringend aan met zijn kleine, fonkelende oogjes. 'Heb je dat begrepen? 'Wat gebeurt er als ik dat doe?' vroeg Melita en ze voelde iets dat ze al tijden niet meer had gevoeld. Het duurde even voor ze het herkende, maar ze voelde iets van opwinding, de drang om een avontuur te beleven en oh wat had ze hier zin in! 'Als je dat doet, droom je de prachtigste dromen die je je voor kunt stellen. Ze zullen levendig zijn en mooi en warm en avontuurlijk. En je zal elke ochtend gelukkig wakker worden.' Melita lachte, hardop. 'Maar hoe kan dit? Bent u een tovenaar? 'Nee, ik ben geen tovenaar,' zei de tuinman en hij glimlachte een beetje. 'Maar ik heb soms wel wat magisch groen waar ik iets mee kan.' Hij stond op en gaf haar de tak en de korrels. 'Wat heb ik gezegd?' 'Drie bessen, twee korrels, fijnprakken en op mijn voorhoofd smeren. Niet meer en niet minder.' 'Heel goed,' zei de tuinman en hij ging aan het werk. Die avond kon Melita niet wachten met naar bed gaan. Ze prakte de bessen en korrels en smeerde het mengsel voorzichtig op haar voorhoofd. Ze moest met haar hoofd achterover naar haar bed lopen en ging toen voorzichtig op haar rug liggen. Dit was niet haar favoriete slaaphouding, maar ze had bijna alles gedaan voor het hebben van een avontuurlijke, mooie droom. En mooi en avontuurlijk werd het! Die nacht droomde ze dat ze op een vliegend tapijt vloog over de stad. Overal waren lichtjes en de zonsondergang zag er schitterend uit. Ze voelde de wind door haar haren gaan, ze voelde zich vrijer dan ze zich ooit had gevoeld. 's Morgens werd ze dolgelukkig wakker. De nacht erna droomde ze dat ze een popster was en dat ze op een podium stond te zingen terwijl het publiek haar toejuichte en haar naam scandeerde. De nacht daarna droomde ze dat ze zwom in een zee die blauwer was dan het mooiste blauw en warm aanvoelde, terwijl de prachtigste vissen om haar heen zwommen. De volgende dag was de tuinman er weer. Melita huppelde naar hem toe. 'Het waren geweldige dromen!' zei ze. De tuinman glimlachte en knikte. 'lk wil meer!' zei Melita. 'Heeft u meer? 'lk heb nog wel wat,' zei hij, maar hij klonk een beetje afwerend. 'Maar je moet rustig aan doen. Mooie dromen zijn leuk, maar het is niet het belangrijkste. Alsje te veel gebruikt, gaat het fout.' 'Wat gebeurt er dan?' vroeg Melita nieuwsgierig. 'Dan worden ze werkelijkheid. Maar dromen zijn niet echt en dat moeten ze ook niet worden.' 'Maar zou ik dan echt kunnen vliegen? Of echt kunnen zwemmen tussen de vissen in een prachtige zee? Of word ik echt beroemd?' 'Je kan misschien wel vliegen, maar het gaat niet zo fijn zijn als in je droom. En je kan misschien wel zwemmen, maar de vissen zullen angstaanjagend zijn. Dus test het niet uit!' waarschuwde de tuinman. 'lk geef je nog wat. Hier moetje een maand mee doen. Als het op is, is het op.' Melita nam gretig de bessen en de korrels aan. Ze verstopte ze zorgvuldig in het nachtkastje naast haar bed en nam zich voor om het magische middel slechts om de dag op te smeren. Toen ze echter de volgende dag wakker werd zonder een mooie droom te hebben gehad, sloeg direct weer het aloude, verveelde gevoel toe. Molly de huishoudster was aan schoonmaken, haar ouders waren aan het werk en Melita voelde zich leeg en somber. Die nacht, na het insmeren met het magische mengsel, droomde ze dat ze door een uitgestrekt, fris, groen grasveld rende en dat haar ouders bij haar waren. Ze lachten naar haar en speelden met haar. Melita werd dolblij wakker. Maar naarmate de nachten met mooie dromen elkaar op bleven volgen en ze iedere keer gelukkig wakker werd, begon ook later op de dag haar somberheid terug te keren. Melita merkte dat het geheimzinnige, magische middel van de tuinman haar niet meer de hele dag gelukkig maakte. Alleen 's nachts voelde ze zich vrolijk en vrij en dat gevoel verdween steeds sneller na het ontwaken. Na nog een paar nachten werden de dromen ook minder zaligmakend. Het begon, kortom, allemaal een beetje af te vlakken. De tuinman had gezegd dat ze een maand met het middel moest doen, maar omdat ze het iedere avond had opgesmeerd - op die ene avond in het begin na - ging ze snel door haar voorraad heen. En dus nam Melita een besluit. Haar vader zat de zaterdagkrant te lezen, terwijl haar moeder haar wenkbrauwen epileerde en met oortjes in naar iets luisterde. Melita nam de laatste hap van haar ontbijt en viste toen alle overgebleven besjes en korrels uit haar zak. Ze prakte ze tot een mengsel op haar lege bord. Toen het een redelijk glad goedje was, twijfelde ze even, maar vervolgens begon ze te smeren. Ze begon zoals gewoonlijk op haar voorhoofd, maar smeerde daarna ook haar wangen en kin in. Daarna waren haar armen aan de beurt, haar handen en het laatste beetje smeerde ze in haar haren. Haar ouders hadden niks door, ze keken niet op of om van hun bezigheden en in stilte wachtte Melita af wat er zou gebeuren. Het begon bij haar linkerhand, een minuut of twee, drie nadat ze zich had ingesmeerd. Of eigenlijk bij haar linkerringvinger: die werd dikker. Hij tintelde ook een beetje, maar het deed geen pijn. Vervolgens zwol haar pink op, haar middelvinger en vervolgens haar hand. Haar rechterhand en haar voeten begonnen te tintelen. Ze keek naar beneden en deed haar slippers uit, zodat die niet kapot konden gaan. Haar rechterbeen begon enorme proporties aan te nemen en dus stond ze snel op; anders kwam ze niet meer uit de stoel met armleuningen. Dit was het moment dat haar moeder verstoord op keek en een korte gil slaakte. 'Mens, doe eens rustig!' riep haar vader geschrokken en hij keek net zo verstoord op. Hij snakte naar adem toen hij zijn dochter zag. Melita was inmiddels ongeveer drie keer zo dik als normaal, maar het opzwellen was nog steeds niet opgehouden. Ze voelde de tinteling nog steeds, maar er kwam een ander gevoel bij dat ze eerst niet kon thuisbrengen. Tot ze zich realiseerde dat ze lichter werd. En toen ze dat besefte, snapte ze wat er gebeurde: ze werd een ballon! En inderdaad, terwijl ze ronder en ronder werd, werd ze ook lichter en lichter en kwam ze langzaam van de grond. Haar moeder gilde inmiddels echt, haar vader zat met zijn mond open naar haar te staren. En Melita kon alleen maar lachen. Ze probeerde te bewegen en ze merkte dat ze de richting kon bepalen door haar ronde ballonnenlijf te draaien. Haar voeten kwamen van de grond en ze draaide zich richting de openstaande schuifdeuren van de keuken. 'Melita, wat doe je! Kom terug!' Riep haar moeder. 'Harold, doe dan wat!' gilde ze naar Melita's vader. Hij kwam eindelijk in actie en schoot overeind. 'Waar ga je heen? Wat heb je gedaan?' vroeg hij en Melita hoorde tot haar genoegen paniek in zijn stem. Ze zei niks tot ze bij de deur was en voelde dat ze bijna het plafond aanraakte. 'lk ga op avontuur!' lachte ze. Ze keek naar de verbijsterde gezichten van haar ouders, naar haar vader die sprong om haar nog bij haar benen te grijpen. Maar Melita zweefde al naar buiten. Het opwindende gevoel in haar nam haar helemaal over. Ze zweefde verder omhoog naar de top van de bomen. Haar ouders waren naar buiten gestrompeld en stonden verstijfd van afschuw te kijken hoe hun dochter op dat moment, voorgoed uit hun leven wegzweefde. Melita draaide haar ronde lijf en daar beneden, achter in de tuin, zag ze hem staan: de mysterieuze tuinman. Hij keek naar haar, hij zei niks, hij lachte niet. Hij keek volkomen rustig naar haar op. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20017917 853 775 2022-11-02T09:30:00+00:00 yes no verhaal muziek https://schooltv.nl/video-item/meer-muziek-in-de-klas-muzikale-verhalen-hanna-en-hamza-laten-de-hond-uit 2024-04-10T16:46:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39880.w613.r16-9.dc7e7f8.webp Hanna en Hamza laten de hond uit | Méér Muziek in de Klas: muzikale verhalen Hanna en Hamza zitten zich op Hanna's balkon te vervelen. 'Met de Lego?' vraagt Hanna. 'Nee,' zegt Hamza. 'Geen zin.' Wat een ellende, vervelen is zo saai! Maar dan komt Loetje het balkon op lopen. Loetje is een grote zwarte kater. 'Hé, Loetje,' Hamza aait de kat over zijn kop. 'lk wou dat Loetje een hond was, dan konden we hem uitlaten,' zegt Hanna. 'We kunnen doen alsof Loetje een hond is,' zegt Hamza. Hanna springt op. 'En dan gaan we hem uitlaten in het park!' 'Maar hij heeft geen riem,' zegt Hamza. Hanna denkt na. 'Dat moet wel, want honden mogen niet los in het park.' 'Wacht, ik heb een riem!' Hamza heeft een trui met een capuchon aan. Hij trekt het touwtje eruit en geeft het aan Hanna. Hanna bindt het touwtje vast aan de vlooienband van Loetje. Nu is Loetje net een echte hond. 'Kom, Loetje,' zegt Hanna. 'We gaan naar het park, wantje moet plassen.' Ze trekt een beetje aan de riem. Maar Loetje wil helemaal niet aan de riem. Hij slaat ernaar met zijn poot. 'Je kunt hem misschien beter naar het park dragen,' zegt Hamza. 'Want hij mag nog niet alleen oversteken, zoals wij.' Dat vindt Hanna een goed idee, ze tilt Loetje op. Hij Iaat zich rustig meedragen, want dat is hij wel gewend. 'We gaan naar het park!' roept Hanna naar boven, waar haar moeder zit te werken. 'Oké, alleen oversteken bij de 'Stoplichten!' roepen Hanna en Hamza in koor. Loetje wringelt een beetje als ze buiten zijn. Er zijn zoveel geluiden en geuren die hij niet kent! Maar Hanna houdt hem stevig vast. 'Hij moet heel nodig plassen denk ik,' zegt Hamza. Zo snel ze kunnen lopen ze naar de overkant. Hanna zet Loetje op het pad. 'Zo, ga maar wandelen. Brave hond.' Eventjes lijkt Loetje een echte hond. Hij doet een paar stapjes en snuffelt aan een plant. 'Hij denkt zelf ook dat hij een hond is,' fluistert Hanna. Hamza knikt. 'Als je door je oogharen kijkt, is het ook precies een hond.' Hanna doet wat Hamza zegt, en hij heeft gelijk! Ze hebben een kleine, zwarte hond. Trots loopt ze nog een stukje. Maar dan komen ze langs het terras. En bij dat ene tafeltje, waar een dame een kopje koffie drinkt en de krant leest, ligt een grote bruine hond onder tafel te slapen. Nee, hij slaapt niet echt, kijk maar, zijn neus beweegt. Hij doet één oog open en nog één. Plotseling schiet Loetje ervandoor, pijlsnel. Hanna kijkt verbaasd naar het slappe touwtje in haar hand. 'Loebas, hier!' roept de dame. Maar Loebas stuift op, zijn riem sleept over de grond. Het tafeltje valt om, een koffiekopje vliegt door de lucht, steentjes schieten weg. 'Loetje!' roept Hanna. 'Stop, Loebas, stoooop!' roept de dame. Onhandig probeert ze tussen de tafeltjes door te lopen. 'Help!' roept Hanna. 'Help!' roept Hamza. 'Loebas kom hierrrrr!' roept de dame. Hanna moet bijna huilen, straks eet die hond Loetje op! Hij is veel groter dan Loetje en hij blaft zo hard. Loetje rent verder door het parkje, met de hond achter zich aan en daarachter Hanna, Hamza en helemaal achteraan het baasje van de hond, die niet zo hard meer kan rennen. Loetje schiet tussen de voetballende jongeren door, langs struiken en holderdebolder over de hoed van de straatmuzikant, muntjes vielen alle kanten op. De muzikant maakt van schrik een valse noot. 'Hé!' En dan zet Loetje koers naar de kastanjeboom, dat is slim! Maar Loetje is een beetje moe geworden, hij is het helemaal niet gewend om zo hard te rennen. Nog even en Loebas haalt hem in. 'Waf, waf, waf!' blaft hij blij. lk heb je bijna te pakken, betekent dat. 'Loetje, pas op!' gilt Hanna. 'lk kan niet meer,' puft Hamza. 'HO!' klinkt dan plots een zware stem. Meneer Beer stapt zijn kraampje uit en pakt Loebas zé bij zijn riem. Voor wespen is hij dan misschien bang, voor grote honden niet! 'Stil jij!' zegt meneer Beer streng tegen Loebas. Die is zo verbaasd dat hij ophoudt met blaffen en braaf gaat zitten. Loetje roetsjt langs de stam van de kastanjeboom omhoog. Eindelijk veilig! 'Is dit jullie hond?' vraagt meneer Beer. 'Nee,' zegt Hamza. 'Onze hond zit in de boom. 'Miauw,' zegt Loetje zachtjes. 'Een hond die kan miauwen, dat is bijzonder,' zegt meneer Beer lachend. 'We speelden dat hij een hond was,' legt Hanna uit. 'Maar toen kwam er een echte hond en die wilde hem opeten.' 'Nee, hij wilde alleen maar spelen,' zegt het baasje van Loebas, die eindelijk ook aan komt lopen. 'Stoute hond, poezen willen niet met jou spelen, wanneer leer je dat nou eens? Sorry, kinderen, gelukkig is het goed afgelopen.' Het baasje van de hond kijkt naar meneer Beer. 'Dank u wel, dat was heel dapper van u.' 'Ach,' zegt meneer Beer bescheiden. 'lk ben niet zo gauw bang.' De mevrouw loopt weg met Loebas en dan durft Loetje na een tijdje eindelijk uit de boom te komen. Snel pakt Hanna haar kat en drukt hem stevig tegen zich aan. 'Zullen we bij jou thuis met de Lego?' vraagt Hamza. Dat vindt Hanna een heel goed idee. Ze bedanken meneer Beer en gaan dan gauw naar huis. Even later hebben ze een mooie stad van Lego gebouwd, en Loetje mag er middenin liggen slapen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20017921 374.92 1269 2022-11-02T08:44:28+00:00 yes no verhaal muziek huisdier https://schooltv.nl/video-item/een-nest-van-afval-de-meerkoet-bouwt-een-huis-van-plastic 2024-01-04T13:04:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39881.w613.r16-9.7c027d0.webp Een nest van afval | De meerkoet bouwt een huis van plastic Zo keer jij deze maar effe om. Maar waarom moet ik eigenlijk jouw vuilnis.. Oké. Weet je wat. Kieper maar om! Nee, dit is natuurlijk niet mijn huisvuil. Ja het is niet heel fris. Maar dit is dus eigenlijk iets heel bijzonders. Dit is namelijk het nest van een vogel. Een nest van een vogel? Dit is vuilnis. Waar heb je het over? Vroeger bestond een nest natuurlijk uit takjes en uit blaadjes. Maar inmiddels is dat niet meer. En dit is dus een nest van een meerkoet. Deze vogel. Dit geloof ik niet. Ja, en toch is het echt waar. Een meerkoet maakt er een soort hoopje van en daarop legt ie gewoon z'n eieren en dan is dit zijn huis. Een vogel die in de stad woont. Ja, die heeft niet heel veel natuur, maar heeft wel veel afval en wij mensen laten allemaal dingen rondslingeren. En zo'n vogel denkt ja, daar kan ik misschien wel wat mee. Laat ik daar maar een nest van maken. Oké, ik zelf gooi nooit plastic op straat, maar ergens. Het is helemaal niet zo erg wanneer mensen dat doen. Ik zou in ieder geval nooit plastic op straat gooien, dus doe dat ook vooral niet. Maar het is wel interessant en daarom doe ik als bioloog daar dus onderzoek naar van wat is nou de impact op de meerkoet? Wat betekent dit voor de meerkoet? Waarom gebruik hij plastic? En kan dat eigenlijk wel kwaad? Dat weten we nog niet. Het zou kunnen bijvoorbeeld dat het gebruik van plastic... dat dat het nest heel sterk maakt. Wat je bijvoorbeeld hier ziet is spanbanden. Ik heb soms wel nesten met negen meter hiervan en het is dan gewoon drie vier keer om zo'n nest heen geslingerd. Dat nest wordt dan heel sterk. Aan de andere kant. Je kan je ook voorstellen met zulke touwen als je als kleintje daarin vast komt te zitten... Dan zit je gewoon vast en dan is t einde verhaal. De meerkoet is echt een moerasvogel. Vroeger maakte hij zijn nesten van riet. Nou ja, en tegenwoordig dus van deze dingen. Plastic rietjes! Hoe kom je aan zo'n nest? Deze hele hoop met afval, is verzameld door één meerkoet. Aan het eind van t broedseizoen dan laten ze hun nest achter en dan valt dat weer uit elkaar. En net voor het uit elkaar valt, als de meerkoet t niet meer nodig heeft.... dan kom ik langs met mijn kano en dan schep ik dat nest op en neem ik t mee naar Naturalis. Zodat ik t hier kan onderzoeken. Ja ok, dus je bent geen nest aan het stelen of zo? Nee, nee nee nee nee nee Ik. Ik probeer bevriend te blijven met de meerkoet. Is de meerkoet ook de enige die afval verzamelt als nest? De zwanen doen het, De futen doen het, De ooievaars doen het. Zij verzamelen heel veel elastieken. Postelastieken in het nest, want dat is makkelijk om zo'n nest mee te bouwen. Alleen die kleine ooievaars, die zien iets wat ongeveer zo lang is. Het is bruin, het kronkelt een beetje, dus die denken dat is een...? Worm. Een worm! Ja, en dus zijn er heel veel dooie kleine ooievaars gevonden met de hele buik gewoon vol met postelastieken. Ik ben echt helemaal verbaasd gewoon. Ik zie een spatbord van een fiets. Ja ja, ik zie hier ook een duimstok. Oh ja, ja. Maar dat is natuurlijk wel handig als meerkoet. Als je een nest aan t bouwen bent dat je denkt kun je zien hoe moet ik nog bouwen? Nog een beetje? Is het wel recht? Ja ja nee joh. Dus echt de gekste dingen. Alles wat je kan vinden in de gracht, ja, de meerkoet bouwt daar een nest van. Als ie in een stad zit en er is niet veel natuur, ja wat moet je dan? Je moet toch een nest maken. Dan maar van afval. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20022409 210.624 502 2022-11-02T09:25:00+00:00 yes no natuur plastic vogel https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wie-was-anton-de-kom 2025-03-11T12:42:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39883.w613.r16-9.7cf9f14.webp Wie was Anton de Kom? | Clipphanger De kleine Anton de Kom wordt in 1898 geboren in Paramaribo. Suriname is dan een kolonie van Nederland, en vader De Kom is zelfs nog geboren in slavernij. Geen wonder dat Anton al snel politiek actief wordt. Na zijn studie boekhouding emigreert Anton naar Nederland. Hij schrikt van het gebrek aan kennis over de geschiedenis van Suriname en de slavernij. Hij schrijft kritische artikelen en houdt lezingen, geïnspireerd door de strijd tegen racisme in de VS en de gelijkheidsidealen van het communisme. In de jaren 30 keert het gezin De Kom terug naar Suriname. Anton begint een adviesbureau, maar zijn activiteiten worden niet gewaardeerd door de autoriteiten. Hij wordt vastgezet -onder groot protest van de Surinamers- en uiteindelijk weer verbannen naar Nederland. Die route kent-ie inmiddels. In 1934 verschijnt Wij Slaven Van Suriname, het eerste geschiedenisboek over Suriname, door een Surinamer. Als de Tweede Wereldoorlog uitbreekt gaat De Kom in het verzet. Hij wordt gearresteerd en overlijdt vlak voor het eind van de oorlog in een concentratiekamp. Tot op de dag van vandaag is Anton de Kom een inspiratiebron voor activisten die opkomen voor emancipatie en gelijkheid. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20022412 85.12 3989 2022-11-09T23:00:00+00:00 yes no Suriname slavernij canon Anton de Kom https://schooltv.nl/video-item/waarom-geloven-mensen-wel-of-niet-in-de-maanlanding-je-gelooft-wat-jouw-overtuiging-bevestigt 2024-01-04T13:04:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39884.w613.r16-9.0d1e61b.webp Waarom geloven mensen wel of niet in de maanlanding? | Je gelooft wat jouw overtuiging bevestigt We gaan onderzoeken of mensen die geloven dat de maanlanding een complot was, een andere kijk hebben op dingen. Ja, en daarvoor gaan we ons testteam indelen in twee groepen. Zo welkom testteam. We hebben zo dadelijk twee video's voor jullie die allebei een andere kijk hebben op een belangrijke historische gebeurtenis. Op 16 juli 969 wordt op Cape Canaveral, de Amerikaanse lanceerbasis van de Verenigde Staten, Apollo 11, richting de maan gelanceerd. De hele wereld kijkt mee naar deze historische gebeurtenis. Na een reis van vier dagen stappen Armstrong en Aldrin in de Eagle, de maanlander, en koppelen hem los van de raket. Uiteindelijk zet de Amerikaanse astronaut Neil Armstrong als eerste mens een voet op de maan. Een ongekende prestatie. Zo, dat was video 1. We gaan meteen door naar video 2. Als je de beelden van de maanlanding analyseert, kun je niet anders dan concluderen dat het allemaal in scène is gezet. Dit is het pak van Neil Armstrong. Eerste mens op de maan, ligt in een museum. Kijk goed naar de zolen van zijn laarzen en kijk nu dan naar de voetafdrukken die gefotografeerd zijn op de maan. Waarom is er eigenlijk geen krater onder the Eagle? Als voetstappen al een afdruk achterlaten, dan moet de landing toch stof doen opwaaien en een krater achterlaten? En kijk dit dan. Kijk eens naar deze schaduwen. Die van Neil richt zich op 12.00 uur en deze schaduw gaat meer richting 10.00 uur. Klassiek voorbeeld van schaduwen in een filmstudio met meerdere lampen, terwijl de enige lichtbron op de maan toch echt de zon is. Hoe kan de Amerikaanse vlag wapperen? Er is helemaal geen wind op de maan. En waar is de berg op de achtergrond gebleven? En dan tot slot het antwoord van Buzz Aldrin, een van de astronauten, op de vraag van een kind. Oké, dus dan is het nu tijd voor een deel twee. Loop maar achter mij aan. Ik ga jullie zo dadelijk een berichtje sturen en daar zit een link in met twee vragen die je moet beantwoorden. Ja. De eerste vraag is of jullie wel of niet geloven dat de maanlanding echt is gebeurd. En voor de tweede vraag zien jullie hier negen afbeeldingen hangen. En we hebben in sommige van die afbeeldingen een gezicht verstopt. Aan jullie de taak om aan te geven in welke van die afbeeldingen je een gezicht heb gezien ja of nee. Het testteam zoekt rustig verder. Hoeveel gezichten zie jij eigenlijk in deze vreemde plaatjes? We hebben net gekeken naar de uitslagen van jullie testjes. En 60% gelooft dat de maanlanding nep is en 40% gelooft dat ie echt is. En als we dan gaan kijken naar degenen die niet geloven dat de maanlanding echt is gebeurd. Die zien gemiddeld vier gezichten op plekken waar eigenlijk geen gezicht in verstopt zat. Als ik dat dan vergelijk met degenen die wel geloven dat de maanlanding echt is gebeurd. Die zien gemiddeld twee gezichten op plekken waar geen gezicht te zien is. Interessant. In drie van de negen afbeeldingen zat een echt gezicht verstopt. Had je ze goed? Wie van jullie gelooft er dat de maanlanding nep is? En waarom geloof je dat die nep is? Nou, omdat in het tweede filmpje al duidelijke verklaringen waren zoals dat er geen wind op de maan is. Dus waarom wappert de vlag? Ik denk dat er echt te veel informatie achterhouden wordt. En de argumentatie dat in de filmpjes wordt genoemd lijkt me zo duidelijk dat ik niet eens over nadenk van kan dit wel? Want als ook dan astronauten het gaan zeggen dat het klopt en dat het niet waar is, ja dan moet ik toch me aansluiten bij degenen die denken dat het niet waar is. Heel interessant. Dan hebben we nu nog een filmpje voor jullie. De mens is maar liefst zes keer op de maan geweest en heeft honderden kilo's maanstenen mee naar de aarde genomen. De complottheorie van de laarzenafdruk klopt echt niet. Ze droegen andere boots tijdens de wandeling op de maan. De vlag op de maan lijkt te wapperen, maar door een slimme constructie, gewoon een dwarslatje, blijft de vlag mooi staan, ook bij gebrek aan wind. De foto van de vlag met de berg op de achtergrond is vanaf de andere kant genomen. Wij hebben deze foto gespiegeld zodat de vlag steeds dezelfde kant op staat. En het vreemde antwoord van astronaut Buzz Aldrin is een montagetrucje. Het echte antwoord van Buzz duurde 2 minuten. Wij hebben het zo geknipt dat het net lijkt dat Buzz nooit op de maan is geweest. Wie van degenen die net zei ik geloof dat de maanlanding nep is, heeft daar nu een andere mening over? Nou, dat hadden we eigenlijk ook wel verwacht hoor. Het is heel menselijk om sterk vast te houden aan een overtuiging die je hebt. Dus als je heel erg sterk in iets gelooft, dan ben je geneigd om informatie die jouw geloof bevestigt voor waar aan te nemen. En dat wordt ook wel de confirmation bias genoemd. Ja, en bewijzen die dan jouw geloof tegenspreken, die vind je dan dus ineens heel moeilijk om te geloven. Da's heel normaal. Ja. Maar bedankt voor jullie eerlijkheid. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20024009 332.48 6812 2022-11-07T07:00:00+00:00 yes no hersenen maan astronaut https://schooltv.nl/video-item/ga-je-door-gamen-beter-of-slechter-nadenken-het-effect-van-gamen-op-je-hersenen 2024-01-04T13:04:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39885.w613.r16-9.637565e.webp Ga je door gamen beter of slechter nadenken? | Het effect van gamen op je hersenen Ons testteam moet straks met deze spullen in de kist een echte raket gaan bouwen en lanceren. Ik geef ze alleen één probleempje mee: ze krijgen geen handleiding van mij. Hoppa. Zo welkom testteam. Als het goed is zijn jullie twee fanatieke gamers en jullie twee absoluut niet. Ja. Oké gamers, denken jullie dat jullie brein zo getraind is dat je goed bent in problemen oplossen? Ja, ik denk het wel eigenlijk. We zijn heel de tijd bezig met gamen. De hele tijd concentratiespelletjes. Zal toch wel een beetje extra getraind zijn toch? Oké, oké, goed punt. En wat denken jullie dames? Ik denk dat ik het makkelijk aankan. Jullie denken dat je het wel gewoon aankan, ook zonder gamen. Ja, ok. Let's see. Tijd voor een explosief experiment. We laten onze gamers eerst nog even snel een potje spelen als warming-up voor de hersenen. Kijken of het werkt. Ladies, zijn jullie er klaar voor om een raket te bouwen? Zeker weten! Goed, dan ga ik de tijd starten in 3, 2, 1 go! Wat is dit? Dan moet die bij de andere. Dat ga ik dan wel vinden. En dan dit. Dit is de branddinges. Dit ding. 3, 2, 1. Oké meiden, ik heb de tijd gestopt. Goed gedaan. Ik ga jullie straks vertellen wat die tijd was. Goed? Ja. Nice. Zo gamers hebben jullie lekker gegamed. Ja. Zijn jullie er klaar voor? Ik denk het wel ja. Oke, dan ga ik de tijd starten in 3, 2, 1, go! Hoppa. Nee nee. Maar dit is in rekenen. Ja oké, oke. Oh ja, ja. Oke tijd loopt door, tijd loopt door. Oké jongens, dat jullie in ieder geval allemaal gelukt om de raket te lanceren. Dat vind ik al een hele prestatie op zich. Maar hoe vonden jullie het zelf gaan? Beter dan verwacht, maar wel veel tijd. Ja, te lang. Duurde het te lang? Oke, maar jullie? Ja, het ging beter dan verwacht eigenlijk. En snelheid, wat denk je? Ik weet het niet. Ik heb geen idee. Maar ik ga het jullie verklappen want ik heb hier namelijk de tijden. Oke, de niet-gamers. Jullie hebben de raket gelanceerd in 14 minuten en 26 seconden. En jullie gamers, jullie hebben dat gedaan in 9 minuten en 55 seconden. Wij zijn echt keisnel! Maar dat is ook echt heel veel sneller. Hoe kan dat? Door videogames te spelen kun je leren om problemen op te lossen. Als je vaak videospelletjes speelt waarin je veel problemen moet oplossen, dan word je daar in het echte leven ook beter in. Sommige onderzoeken bewijzen zelfs dat schoolcijfers hoger worden als je gamet. Als kinderen games spelen, moeten ze keuzes maken, problemen oplossen en snel reageren op nieuwe situaties. Daardoor leren gamers snel. Sorry ouders, niet te streng zijn dus als je kind lekker zit te gamen. Maar je moet er wel op letten dat af en toe een potje gamen niet omslaat in een verslaving. En een beetje bewegen is ook belangrijk. Kom jongens, hop met die beentjes, deze kant op, volgt u mij maar. Hakken-billen, hakken-billen. En knietjes, hop hop hop hop hop. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20024007 203.76 10568 2022-11-06T19:00:00+00:00 yes no hersenen game https://schooltv.nl/video-item/wat-gebeurt-er-in-je-hersenen-bij-een-brainfreeze-krimpende-bloedvaten-zorgen-voor-hoofdpijn 2024-01-04T13:04:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39886.w613.r16-9.897edf7.webp Wat gebeurt er in je hersenen bij een brainfreeze? | Krimpende bloedvaten zorgen voor hoofdpijn Wat ben je aan het doen, de dampkring aan het namaken? Nee, nee, nee...Ik ben een heerlijk ijsje voor ons aan het maken met vloeibare stikstof. Ik ben dol op moleculaire gastronomie. Scheikundig koken. Schitterend! Ja. Hier, kijk eens. Hoppa. Lekker! Mmm. Mmm. Wel lekker. Smaakt goed he. Goed gelukt. Goh, ik krijg echt een enorme brainfreeze nu. Mmm das niet fijn he. IJshoofdpijn, dat ken ik wel. Dat bederft ook echt meteen al je ijspret. Vertel even wat er nu in je hoofd gebeurt. Ja, geef me even een minuutje alsjeblieft. Gaat ie? Dit is wat er ongeveer in je hoofd gebeurt bij een brainfreeze. Ja. Als je iets heel kouds eet, dan sturen die zenuwen achter in je mond hier, in je gehemelte zo een signaaltje naar je hersenen met pas op: kou. Ja oké, maar je hersenen bevriezen dus niet echt. Nee, gelukkig niet. Maar wat ze wel doen is een signaaltje naar die aderen sturen dat ze snel moeten vernauwen. Nou, dat kunnen we als volgt demonstreren. Stel je voor, dit blikje is zo'n ader in je hoofd he. Ja, zo'n ader is warm, daar gaat warm bloed doorheen, dus misschien kan jij hem even verwarmen. Kijk. Ik denk dat ie wel kookt. Let op. Nu stuurt je brein dat signaaltje naar die bloedvaten dat ze moeten vernauwen. Let op. Whoo! Dit is wat er gebeurt in je hersenen? Heftig, he. Zo, dat kan ik me wel voorstellen dat je van die steken voelt. Nou, na verloop van tijd, dan ga je aderen weer open staan en dan verdwijnt de pijn, dat duurt enkele momenten. Maar goed, als het nou wat langer duurt dan is het wel slim om even wat warm water te drinken. Is toch vet spul he dat stikstof. Kijk nou. Ja, heel cool. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20024005 109.4 961 2022-11-06T19:00:00+00:00 yes no hersenen ijs bloedvat pijn https://schooltv.nl/video-item/waarom-bestaat-een-pincode-uit-vier-cijfers-een-geheime-code-die-makkelijk-te-onthouden-is 2024-01-04T13:04:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39887.w613.r16-9.20df303.webp Waarom bestaat een pincode uit vier cijfers? | Een geheime code die makkelijk te onthouden is Hallo? Hallo? Dag Pascal, welkom in deze kamer. Ik heb jou opgesloten. Opgesloten? Om te ontsnappen krijg je van mij een opdracht en je moet voltooien. Wat voor opdracht dan? 6164. Een pincode misschien? Zou kunnen toch? Is het een pincode. Dat klopt, maar om te kunnen ontsnappen uit deze kamer moet je het antwoord vinden op deze vraag. Waarom heeft een pincode vier cijfers? Even kijken hoor, waarom een pincode vier cijfers heeft. Er is dus een code die eigenlijk alleen de eigenaar van de bankpas weet. Is een soort geheime code eigenlijk. Dan weet ik eigenlijk nog steeds niet...sorry. Heb jij misschien iets van een hint of zo, iets kleins of zo? De afkorting voor PIN betekent persoonlijk identificatienummer. In 1985 deed de toenmalige minister van Verkeer, Neelie Smit-Kroes, de allereerste pinbetaling bij een benzinestation. Even kijken, het staat voor persoonlijk identificatienummer. Ja, een soort van, kijk, een tankstation, toch die Nelly, nog wat, die pinde bij een tankstation? John Shepherd-Barron staat erop. Ja, daar staat die de naam. John Shepherd-Barron. Bent u John Shepherd-Barron? En zo ja, wat heeft u te maken met de PIN-code? Die heb ik bedacht toen ik de geldautomaat aan het ontwikkelen was. Ik ken de geldautomaat waarmee je geld uit de muur haalt en zo bij de supermarkt. Zeker. In die tijd kon je nog niet digitaal betalen. Geld haalde je bij de bank en als de bank dicht was had je dikke vette pech. Slim bedacht, maar wat ik moet weten is waarom heeft de pincode maar vier cijfers? Goeie vraag. Let maar op. Onthoud: 5290. Makkelijk. Vijf. Twee. Negen. Nul. Correct onthoud nu: 86729. Negen. Oeh, acht zes, zeven twee... is toch wel een stuk moeilijker eigenlijk. Precies. Daar had mijn vrouw dus ook last van toen ik een pincode bedacht. Had je het over mij? Ja, dat je maar vier cijfers kan onthouden. Oké, dus wacht even, dat is serieus het antwoord. Het goede antwoord is omdat de vrouw van John Sheppard Barron maar vier cijfers kon onthouden. Ik heb jou onderschat. Ja? Yes, dat is het goeie antwoord. We kunnen naar buiten. Trakteer jij effe op een drankje. Ik hoef je pincode niet te weten, want eh...contactloos. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20024103 190.12 1056 2022-11-07T19:00:00+00:00 yes no betalen geld code https://schooltv.nl/video-item/hoe-bedruk-je-een-t-shirt-een-zeefdruk-met-inkt-en-licht 2024-01-04T13:04:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39888.w613.r16-9.0ef97ce.webp Hoe bedruk je een T-shirt? | Een zeefdruk met inkt en licht Je kan het zo gek niet bedenken of je kunt het wel laten drukken op een T-shirt. En de manier waarop ze dat doen, bijvoorbeeld hier in Utrecht, noem je een zeefdruk. Het enige wat er eigenlijk nog mist in mijn kledingkast is een T-shirt met het Klokhuis-logo erop. Daar gaan we even verandering in brengen. Hee hallo! He Janouk. Ik zou graag een T-shirt willen laten bedrukken met het Klokhuis-logo erop. Dat kan. Ja. Ik heb dan wel echt een goede scherpe afbeelding nodig. Ik vind deze heel vet. Leuk! Gaan we eerst naar de computer. Oke. Ee gaan nu het logo uit elkaar halen. Elke kleur wordt een aparte laag. En eerst gaan we de kleuren omzetten in grijstinten. Om het uit te kunnen printen als een film. Nou, die zijn ze. De films. Nice. Dan kunnen we hier de zeefdrukramen mee belichten. Om ervoor te zorgen dat de kleuren niet door elkaar heen gaan lopen, gebruiken we voor elke kleur een apart zeefraam. Kijk, dit is zo'n zeefraam. Heeft een hele harde aluminium rand en dit gaas is gemaakt van een stof dat polyester heet. En die stof, die is heel strak in het raam gespannen en er zitten allemaal kleine gaatjes in zodat de inkt bij het drukken er straks goed doorheen kan. Het zeefraam wordt ingesmeerd met dit paarse mengsel en dat reageert op licht. Om het logo vervolgens op de zeeframen te krijgen wordt deze lichtmachine gebruikt. Dan gaat de klep dicht en wordt het logo belicht. Waar het licht wel kon komen is het hard geworden en waar het licht niet kon komen bleef het zacht. Dat heeft Casper daarna uitgespoeld met water en toen kwam het logo weer te voorschijn. Daarna moest het even drogen en dit is dan ons uiteindelijke sjabloon. En precies op dit gedeelte, het zachte gedeelte. Dat is nog open en daar kan dus straks heel goed de inkt doorheen. En we hebben twee zeeframen, want we gebruiken natuurlijk twee kleuren en die ga ik nu uitzoeken. Ja, ik vind deze wel bubblegumroze toch? Dit is ook wel een mooie kleurencombi denk ik. Dus we hebben nu de zeefdrukramen. Yes! En we hebben de kleurtjes. Kunnen we nu T-shirts gaan drukken. We beginnen met het binnenste gedeelte van het logo, het roze gedeelte. En dat wordt hier met deze trekker als het ware door de gaatjes heen gedrukt en die wordt dan daar gedroogd onder een felle warme lamp. Kijk, hier zit dan de buitenkant van het appeltje, dus voor de groene inkt en die wordt dan hier op gedrukt. En als dan allebei de kleuren erop zitten, dan gaan ze hier de droogtunnel in. En dan komen ze er aan de andere kant helemaal klaar en drogen uit. Nou, dit is echt een heel leuk T-shirt geworden. Hier, moet je kijken. Tevreden? Ja. En zo bedruk je dus een T-shirt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20024102 174.4 1318 2022-11-07T19:00:00+00:00 yes no kleding techniek https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-moorden-op-banda-om-nootmuskaat 2024-01-16T15:43:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39891.w613.r16-9.59c1d05.webp EenVandaag in de klas | Moorden op Banda om nootmuskaat Weinig mensen kennen de bloederige geschiedenis van nootmuskaat. De Nederlandse VOC-generaal Jan Pieterszoon Coen liet duizenden inwoners van de Banda-eilanden vermoorden om de handel veilig te stellen. Desondanks blijven we Coen vereren als zeeheld. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20024587 260.959 4844 2022-11-06T23:01:00+00:00 yes no VOC specerij Indonesië https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-duurzaam-beton 2024-01-08T22:11:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39893.w613.r16-9.90b6552.webp EenVandaag in de klas | Duurzaam beton Bij het maken van beton komt veel CO2 vrij. Bouwbedrijven zoeken daarom naar alternatieven, zoals een andere samenstelling van het beton en hergebruik. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20024593 352.32 610 2022-11-06T23:01:00+00:00 yes no duurzaamheid beton bouw https://schooltv.nl/video-item/waarom-zijn-games-zo-verslavend-zo-raak-je-verslaafd-aan-gamen 2024-01-04T13:04:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39896.w613.r16-9.aa82b55.webp Waarom zijn games zo verslavend? | Zo raak je verslaafd aan gamen Och jij bent het. Om te checken waarom videogames ontzettend verslavend kunnen zijn, gaan we onze proefpersonen vandaag in een levensgroot computerspel zetten, een real-life game. Ja, en om erachter te komen wat games nou zo verslavend maakt, gebruiken we eeneiige tweelingen en de helft van die eeneiige tweelingen krijgen een speciale gamebehandeling. Ons testteam bestaat er twee tweelingen die exact dezelfde eigenschappen hebben. We halen de zussen uit elkaar. Ze spelen niet met, maar tegen elkaar. Goed, kijk eens. Hier zijn jullie wapens. Zijn jullie er klaar voor? Zo, dat begint al goed. Doet het. Zijn jullie er klaar voor? Zeker? Ja. Oké, dan mogen jullie een plekje gaan zoeken hier ergens in de hal en dan gaan we zo beginnen. Succes! Team geel heeft op hun geweer een speciaal monitor gemonteerd gekregen. Daar op krijgen ze straks allemaal van die typische videogamebeloningen te zien. Ja, precies. En wij kunnen dus vanaf hier precies zien wat er gebeurt. We kunnen alles in de gaten houden en we kunnen ook vanaf hier die gamebeloningen instarten. Kijk hier bam lekker of hier score. Het gaat helemaal niet om die punten, het gaat erom dat we willen weten wat die beloningen doen met hun game-ervaring. Zijn jullie er klaar voor? Ja. Oke. 3, 2, 1, go! De tweelingen beginnen lekker op elkaar te schieten. Team geel krijgt dus tijdens het spel speciale gamebeloningen op een monitor te zien. Team rood krijgt dit niet. Tijdens dat gamen is dat brein hyperactief. Alle aandacht moet gaan naar de opletten waar de tegenstander zit, maar ook waar je zelf zit. Maar het gutst nu van de adrenaline en het dopamine van het plezier wat ze ervaren. Oh raak! Oe dit was echt een headshot. Tien punten. Maar geldt dat voor beide teams? Of is er een verschil door de speciale gamebehandeling? Raak. Bam. Honderd. Nou het is nu wel genoeg geweest denk ik. Ja, man ik ben echt kapot. Oke ladies, leg jullie wapens maar neer en kom naar het midden van de hal. Nou team geel, dat was een lekker potje. Zeker. Nu ga ik jullie een paar vragen stellen en dat is voor dit onderzoek. Janouk gaat straks aan team rood diezelfde vragen stellen en dan kunnen we die antwoorden vergelijken en misschien wat conclusies gaan trekken. Op een schaal van 1 tot 10. Als jullie moeten aangeven hoe leuk jullie dit vonden, wat zou je het dan geven? Nou, ik denk echt een negen. Nou ik denk een 9,5. En op een schaal van 0 tot 10. Hoe leuk vond je het? Wel een zeven. Ja, ik zou zeggen een 7,3. Hoe graag hadden jullie nog door willen spelen? Negen, bijna tien denk ik echt. Ja, ik denk ik denk ook wel 9,2. 9,2. Ja interessant. Nou het zijn goeie scores. Nou, het duurde best wel lang voor mijn gevoel en ik had het ook best wel erg warm dus ik denk wel een vijf. Dus je hoefde niet heel erg graag nog door te gaan. Nee, niet per se. Ja, ik vind het ook wel voldoende want ik vond het wel leuk. Alleen, nadat ik een beetje merkte dat het niet zo heel goed ging ja toen wou ik er eigenlijk wel mee stoppen. Dus ik zou zeggen een 5,5. Hoe lang heeft het potje geduurd? Nou, volgens mij wel kort. Ik denk ja, het voelde niet zo lang. 8 minuten of zo? Tien. Tien minuten denk ik. Ja, 20 minuten, 25 minuten of zo. Ja, ik denk ook zoiets. Kwartiertje, 20 minuten. Team geel, jullie speelden in een soort videogamemodus vandaag, jullie hadden zo'n monitortje. En er kwamen van die typische gamebeloningen op te staan. Extra punten voor een headshot of voor goeie sneakskills. Ja, jullie kregen eigenlijk niks te zien. Nee, nee. Gelukkig ging het daar ook niet om. Wat wij eigenlijk wilden testen is of die speciale game-effecten die jullie beleving zou beïnvloeden. Nou en wat blijkt? Het team met de extra game-elementen heeft het spel als leuker gewaardeerd dan team rood. Ja, en jullie hadden ook het gevoel dat je veel minder lang aan het spelen was dan team rood. Time flies when you're having fun. Kraakhelder resultaat. Ja precies. Dus het lijkt erop dat die gamebeleving in jullie ervaring is ook wel echt heeft beïnvloed. En dat blijkt ook uit onderzoek. Het zijn precies dat soort geen dingen zoals extra punten krijgen of het vinden van zeldzame wapens of het unlocken van nieuwe levels die een spel zo verslavend kunnen maken. Tijdens het gamen maakt je brein veel stofjes aan, waaronder deze drie: adrenaline, endorfine en dopamine. Endorfine en dopamine horen bij het beloningssysteem in de hersenen. Deze stofjes hebben een verslavende en aantrekkende werking. Te veel gamen kan dus leiden tot een gameverslaving. Wanneer je stopt met spelen zakt de concentratie van deze stofjes weer naar een normale waarde en de gamer krijgt last van afkickverschijnselen. Daardoor wil je weer gaan gamen om dat fijne gevoel te ervaren. En als je dan eenmaal gameverslaafd bent, dan raak je in een sociaal isolement en word je eenzaam. En om dat eenzame gevoel te vergeten ga je juist nog meer gamen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20024625 321.6 3484 2022-11-13T19:00:00+00:00 yes no hersenen verslaving game https://schooltv.nl/video-item/wat-is-het-effect-van-muziek-op-je-prestaties-beter-harder-sneller 2024-01-04T13:04:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39897.w613.r16-9.a6ce078.webp Wat is het effect van muziek op je prestaties? | Beter, harder, sneller Ah, die geur, die muziek, die attracties. Ik ben echt dol op de kermis. Yo yo, wacht let op, he. Moet jij eens opletten wat ik kan. Oke. Check dit uit, Harry. Ik ga die chips uit die boksbal nokken. Nou, laat maar zien dan. Impressive. Laat mij eens? Oke. Oh! Lekker! Zullen we naar de botsauto's gaan nu? Nee, we gaan die test doen, namelijk om te checken wat voor een invloed muziek heeft op je lichamelijke prestaties. Ja, maar experimenten, daar ben ik wel goed in. King of Science. Ja...Oke prof. Ik ga echt zo hard mogelijk tegen die bal aan rammen. Heel goed. Ik ga verschillende soorten muziek spelen en dan gaan we kijken of we de kracht waarmee jij kan slaan, kunnen beïnvloeden. Oké. Ja, kom maar. Ja, oké, Komt ie Janouk? Ja. 931. Nou, dit wordt 'm niet prof. Kom effe een ander deuntje als het kan. Vond je het niet mooi dan? He? Had ik speciaal voor jou geschreven he. Nou kom, next. Nou dan ga ik iets meer gas geven. Ja graag. Funky drumming. Oh ja beter lekker! Oke, bam! Who dat is echt nice man! 1900, dat was echt veel beter! Hele dikke score en je ziet meteen: muziek zorgt ervoor dat je minder bewust bent van die sportinspanning. Nou blijkt uit onderzoek ook dat dit soort muziekjes kunnen zorgen voor wel 15% prestatieverbetering. Oh ja, en het werkt volgens mij beter bij snelle nummers. Nou, laten we dat dan ook nog effe testen. Ik heb wel een ideetje. Oke cool, kom maar. 1, 2, 3, 4. Ohja dit is lekker hoor. Hier krijg ik energie van prof. Harder! Oke komt ie. Oh kijk, kijk, kijk, kijk, kijk. Yes! Dikke score. Dikke Score. Lekker man! En je ziet meteen, bij snelle nummers hebben je hersenen veel meer informatie om te verwerken. Ja, dan hebben ze minder aandacht voor de pijn en de vermoeidheid bij het sporten. Daarom werkt dat zo goed. Oke ja, maar ik vind het wel een beetje jammer dat ik die harde muziek nodig heb om echt hard te kunnen slaan. Nee, helemaal niet jammer. Zie het als een truc om verborgen krachten te unlocken. Oke. Kun je dat nu eens gewoon helemaal los gaan? Maar echt helemaal. Dan ga ik gewoon kijken hoe hard ik kan meppen op mijn allerhardst. Oeh wow, heel indrukwekkend! Netjes. Zo zie je maar. Muziek heeft gewoon echt invloed op je lichamelijke prestaties. En prof, ik moet zeggen, je slaat nog geen deuk in een pakje boter, maar je kan wel muziek maken. Zullen we dan nu naar de botsauto's gaan? Oh ja oke vooruit, kom. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20024624 200.08 940 2022-11-13T19:00:00+00:00 yes no hersenen muziek sport https://schooltv.nl/video-item/versiertips-van-edelherten-vrouwtjes-versieren-tijdens-de-bronsttijd 2024-01-04T13:04:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39898.w613.r16-9.1a380fb.webp Versiertips van edelherten | Vrouwtjes versieren tijdens de bronsttijd Om indruk te maken op iemand moet je je natuurlijk super goed voorbereiden. Haar goed, kleding goed en vergeet een lekker geurtje ook niet. En ik heb gehoord dat edelherten dat ook doen. Maar hoe dan? Wat ga ik voor je uitzoeken? Goeiemorgen. Morgen! Alles goed? Ja zeker. Gaat goed. Ik heb vandaag echt super veel zin want jij weet alles over de edelherten en hoe mannetjes-edelherten chicks proberen te versieren. Dus mag ik met jou mee vandaag? Ja zeker. Ik neem je mee. Ja. Mag je de sleutels dan? Nee, nee, ik ga rijden. Ja, oké. Maar je mag wel mee. Oke. Dankjewel! Maar dat versieren hè, van die mannetjes... lijkt dat een beetje als op hoe wij mannen het doen? Je kan het wel een beetje met elkaar vergelijken. Ja, jij doet ook je haar goed als je op date gaat toch? Ja maar zij hebben toch geen borstel ofzo om hun haar te doen of hoe doen zij dat dan? Nee, dat niet. Maar ze krijgen wel bronst-manen. Als echt zoals een leeuw ook, maar dan zie je aan de onderkant van hun kin krijgen ze echt een hele volle dos haar eigenlijk. En hoe groter de maan, hoe meer chicks. Werkt dat zo? Niet helemaal... nee. Maar wat moeten ze nog meer doen dan? Ze moeten ook een beetje lief zijn voor de vrouwen. Oké. Ja, niet alleen maar heel stoer doen en er mooi uitzien en macho zijn. Maar dus is ook een beetje liefde en romantiek hebben ze ook wel nodig. Ok, dus jongens, jullie horen het. Romantiek werkt altijd. Als ik uitga heb ik wel altijd een parfummetje mee. Ja, heel goed. Dat doen herten ook maar op een andere manier. We hebben hier natuurlijk geen parfum, maar ze hebben wel hun eigen parfum. De geur van hun eigen plas. Ze plassen zichzelf helemaal onder. Het klinkt een beetje vreemd. Dat klinkt heel vreemd en heel vies. Ja, maar blijkbaar werkt het voor ze. Ze maken zich daarmee kenbaar. Dus haartjes goed, romantisch zijn, en ze moeten over zichzelf heen plassen. Ja. Niet doen guys. Niet doen, niet goed.. Draaien of niet doen. Goed. Dat verschilt niet zo veel eigenlijk tot nu toe, maar bij mij in de buurt zie ik nog wel eens jongens met dit op de fiets. En dan spelen ze muziek af om aandacht te zoeken. Hoor maar. Ja, alleen dat kunnen we hier natuurlijk niet helemaal doen, want we zijn in een natuurgebied. Ok, ok, ik zet m wel uit, maar een toffe beat produceren, dat hoor ik ze niet doen. Nou ik wel hoor. Luister maar. Wat een raar geluid is dat. wat is dat? Ja, dat is burlen. Dit klinkt niet als Harry Styles ofzo.Dat is hun manier om eigenlijk kenbaar te maken dat ze er zijn en dat de andere herten daar niet bij in de buurt moeten komen. Ze zijn vooral de hele tijd bezig met met elkaar knokken, mannen te imponeren en daarmee ook weer vrouwen in hun territorium te kunnen krijgen. Al die edelherten, krijgen die dan ook allemaal een vriendinnetje? Ja, dat werkt niet zo als bij ons, dat ze echt een relatie krijgen. Één hert kan ook meerdere hindes dekken en het gaat eigenlijk vooral om voortplanting. Toch wel hard werken voor die mannetjes als ze zoveel kindjes maken. Ja eigenlijk. Na de bronst hebben ze er niet zoveel meer mee te maken en dan halen ze hun handen ervan af en denken ze mijn werk is gedaan en die vrouwen die mogen de rest van t werk doen. Dat is bij mensen niet zo. Hmm nou. Wat doen ze nog meer? Ze versieren hun gewei, dus wat je dan ziet is dat ze met hun gewei eigenlijk over de grond gaan, waarbij ze dan hoge planten of gras in hun gewei krijgen als een soort van sieraden die wij dan om onze pols doen of om onze nek hangen. Ze komen ook nog met een enge drift, zeg maar gewoon. Hun kleding is goed, hun haar is goed, hun geurtje is goed. Ja man, ze lijken op ons. Ze lijken echt op ons. Misschien ben ik een edelhert. Kan dat zijn? Ja, voel je verbonden nu met het edelhert? Ja, ik denk het wel. Het is best wel goed. Ja ja, ik hoor al reactie. Ja. Pas op hoor, straks moet je knokken. Oh nee dat wil ik niet. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20024727 262.357 829 2022-11-07T15:00:00+00:00 yes no natuur hert https://schooltv.nl/video-item/wat-zijn-de-kleinste-en-grootste-landen-ter-wereld-van-nog-geen-halve-tot-miljoenen-vierkante-kil 2024-02-20T10:45:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39899.w613.r16-9.7b791ca.webp Wat zijn de kleinste en grootste landen ter wereld? | Van nog geen halve tot miljoenen vierkante kilometer In totaal zijn er 196 landen op de wereld. Ze zijn er in alle vormen en maten. En de allerkleinste, dat is Vaticaanstad. Klinkt als een stad, maar toch is het een land, namelijk de staat Vaticaanstad. Het ligt in Italië en wordt helemaal omringd door de stad Rome. Nog geen halve vierkante kilometer in oppervlakte. Da's ongeveer even groot als zestig voetbalvelden naast elkaar. Het op één na kleinste land is Monaco of officieel het vorstendom Monaco. Dat ligt in Frankrijk aan de Middellandse Zee en heeft een oppervlakte van zo'n 2 m2. Je kent het misschien wel als sjieke badplaats en van de Grand Prix van Monaco, een Formule 1-race die helemaal in de straten van Monaco wordt gereden. Tot zover de kleintjes. Joekels zijn er natuurlijk ook. De één na grootste is Canada. Gigantisch groot is het, bijna 10 miljoen vierkante kilometer. Dat is ongeveer even groot als alle landen in Europa bij elkaar. Het land staat bekend om de uitgestrekte natuur met wilde dieren zoals beren. En dan de grootste reus van allemaal. Tja, misschien had je het al geraden. Rusland. Onvoorstelbaar groot, zo'n 17 miljoen vierkante kilometer, dus dat is net zo groot als Canada. Met bijna heel Europa erbij. Terug dan naar de ukkepuk, Vaticaanstad. Nog een leuk weetje over dit kleinste land ter wereld: weet je wie daar eigenlijk de baas is? De paus. Het hoofd van de Rooms-Katholieke Kerk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20024737 123.797 7284 2022-11-07T15:23:11+00:00 yes no land oppervlak https://schooltv.nl/video-item/waarom-is-fietsen-zo-populair-in-nederland-37000-kilometer-aan-fietspad 2024-01-04T13:04:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39900.w613.r16-9.11c4b2e.webp Waarom is fietsen zo populair in Nederland? | 37.000 kilometer aan fietspad Op weg naar school, om te sporten of gewoon voor de lol. Veel kinderen gebruiken 'm dagelijks. Van alle landen in de wereld gebruiken Nederlanders de fiets zelfs het vaakst. Niet gek dat er hier dan ook veel van zijn, zo'n 23 miljoen. Ja, dat zijn meer fietsen dan er mensen in Nederland wonen. En het vervoersmiddel wordt al een lange tijd gebruikt. De eerste fiets verschijnt in 1817, een loopfiets. In de jaren daarna voegen uitvinders een stuur, trappers en een ketting toe. En uiteindelijk op sommige fietsen zelfs een batterij, elektrische fietsen dus. En er zijn niet alleen veel fietsen, in Nederland heb je zo'n 37.000 kilometer aan fietspaden. Leg je die allemaal achter elkaar, dan kan je bijna de hele wereld rond. Fietspaden kwamen er onder andere door actievoerders zo'n vijftig jaar geleden. Auto's werden toen steeds populairder en er gebeurden meer ongelukken. Zoveel dat mensen de straat op gingen om te demonstreren. Ze wilden meer ruimte om veilig te kunnen fietsen. En door al die fietspaden kan je nu makkelijk overal naartoe. Maar er zijn meer redenen. Het landschap is plat, geen last van steile bergen dus. En we wonen in een klein land. Veel plekken liggen dicht bij elkaar. Ook kiezen mensen voor de fiets omdat het goedkoper en gezonder is dan autorijden. Maar ook gewoon omdat ze het leuk vinden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20024738 103.786 1135 2022-11-07T15:27:52+00:00 yes no fiets fietsen https://schooltv.nl/video-item/zijn-muggen-nuttig-als-voedsel-voor-andere-dieren 2024-01-04T13:04:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39901.w613.r16-9.3848719.webp Zijn muggen nuttig? | Als voedsel voor andere dieren (Zoemgeluid) Tja, niks zo irritant als dit geluid als je net wil gaan slapen. Voor je het weet word je helemaal lek geprikt. "Ik had ze allemaal geteld, het waren er vijftig precies." Ja, heel vervelend. Toch zijn muggen ook nuttig. Voor mensen helaas niet, maar wel voor andere dieren in de natuur. Sander Coenraad weet er alles van. "Die volwassen muggen die rondvliegen, die kunnen ook voedsel zijn voor allerlei beesten zoals vogels en vleermuizen." En dat geldt ook voor de larven, zeg maar de eitjes van muggen die leven in het water en zijn lekkere hapjes voor bijvoorbeeld kikkervissen en salamanders. Je kunt de insecten vooral vinden in de buurt van water, dus als je er veel last van hebt, is het slim om stilstaand water rondom je huis weg te halen. "Bijvoorbeeld in je eigen tuin zou je op zoek kunnen gaan naar waar die larfjes van die muggen voorkomen. Dat kan soms in de regenton zijn, dus zorg ervoor dat die goed is afgedekt, of een ander bakje met water waar die muggenlarven in zitten en gooi dat water gewoon weg." En ben je toch geprikt, dan is het belangrijk om vooral niet te krabben. Hoe moeilijk het ook is. "Als je gaat krabben, dan vererger je het eigenlijk. Dan wordt die bult nog roder en wordt die jeuk vaak nog net wat heftiger." Wat je wel kunt doen? Een beetje azijn op de muggenbult smeren. "Omdat dat een beetje verkoeling geeft en daarmee dus de jeuk een stukje vermindert. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20024748 91.221 1205 2022-11-07T15:51:09+00:00 yes no mug https://schooltv.nl/video-item/zijn-er-verschillen-tussen-mannen-en-vrouwenvoetbal-zelfde-spelregels-maar-minder-betaald 2024-01-04T13:04:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39902.w613.r16-9.046b684.webp Zijn er verschillen tussen mannen- en vrouwenvoetbal? | Dezelfde spelregels, maar minder betaald Vroeger was voetbal echt een jongenssport. "Ze zweten, zwoegen en ploeteren door de modder voor de eer van hun school." Meisjes die voetbalden, dat konden mensen zich niet voorstellen. Het was lange tijd zelfs verboden. Meisjes zouden niet gebouwd zijn om te voetballen en de voetbalbond vond het geen gezicht als meiden zouden rennen, hijgen en zweten op het veld. In 1955 veranderde dat. De Dames Voetbal Bond is toen opgericht voor vrouwen die willen voetballen en inmiddels lopen op de meeste voetbalclubs ook flink wat meiden rond. Vorig jaar voetbalden er zo'n miljoen jongens en mannen bij een club en 160.000 meisjes en vrouwen. Soms spelen jongens en meisjes samen in een team, soms los van elkaar. Maar een echt verschil, dat is er eigenlijk niet. De bal is hetzelfde en ook de spelregels zijn bij jongens en meisjes hetzelfde. Wel een groot verschil is er bij de profvoetballers. En dan natuurlijk niet in de spelregels, maar wel in de manier waarop ze worden betaald. Topvoetballers als Ronaldo en Messi krijgen meer dan €100 miljoen per jaar, terwijl dat bij de bestbetaalde vrouwen een paar miljoen is. Veel minder dus. Maar dat begint een klein beetje te veranderen. De voetbalvrouwen van Oranje krijgen voortaan van de voetbalbond KNVB net zo veel geld als de mannen. "Alles wat de KNVB onder controle heeft, wordt uiteindelijk nu hetzelfde betaald. Inderdaad, het maakt niet uit wie je bent, maar, ja, volgens mij is dat iets heel moois." De voetbalsters zijn blij, ze vinden het een goede stap naar meer gelijkheid. Maar er blijft een groot verschil, want de KNVB gaat alleen over het geld dat de voetbalsters krijgen als ze spelen voor Oranje. Maar ze spelen natuurlijk ook voor hun eigen club en daar krijgen ze natuurlijk ook geld van. En van hun sponsor of meerdere sponsoren. Die betalen meestal meer aan mannen. Voorlopig blijft er dus ongelijkheid tussen voetballende mannen en vrouwen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20024750 119.509 2519 2022-11-07T15:58:01+00:00 yes no voetbal vrouw gender https://schooltv.nl/video-item/wat-betekent-consequent-doen-wat-je-zegt 2024-01-04T13:04:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39905.w613.r16-9.cc3594d.webp Wat betekent consequent? | Doen wat je zegt Huh?! Consequent. Wat is dat? Stel: je zit lekker op je schermpje, maar dan is je schermtijd voorbij. Ahhh nog even. Nee! Voor deze ene keer? Neehee. Ahhh. Je moeder pakt je scherm af, want je moeder is consequent. Wie consequent is, doet dingen steeds op dezelfde manier. Je moeder pakt altijd na een uur je schermpje af. Nou moe. Ik eet geen gele snoepjes. Als je consequent bent, doe je wat je zegt. Ik zal nooit een bril nemen. Wat er ook gebeurt. Nooit. Lenzen dan misschien? Gezellig, feessie! Ik vind feestjes echt aso. Met de politie? Als je consequent bent dan gedraag je je op een manier die past bij wat je eerder hebt gezegd of gedaan. En als je zelf jarig bent is een feestje zeker niet aso? En dat is dus niet consequent. Oh. Soms is consequent zijn best moeilijk. Taart? Ehm...oke! En soms is het gewoon leuker om niet consequent te zijn. Ik ga sowieso heel de dag binnen spelen. En soms veranderen de omstandigheden, waardoor consequent zijn nergens op slaat. Je gedrag kan ook consequenties hebben. Wat hadden we nou afgesproken? Nog even dit met level af. Dat wordt afwassen, jongedame. Consequenties zijn de gevolgen van je gedrag. Als de consequenties van je gedrag consequent niet leuk zijn, dan stop je er vanzelf mee. Ik moet altijd afwassen als ik te lang geen game. Consequent, toch? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20024790 134.52 637 2022-11-14T19:00:00+00:00 yes no uitdrukking regels https://schooltv.nl/video-item/welke-rol-speelde-nederland-in-de-slavernij-nederlanders-gingen-naar-landen-in-afrika-en-maakten 2024-01-04T13:04:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39907.w613.r16-9.639c7a0.webp Welke rol speelde Nederland in de slavernij? | Nederlanders gingen naar landen in Afrika en maakten mensen tot slaaf Nederlanders hadden een grote rol in de slavernij. Dat gaat over mensenhandel en het uitbuiten van mensen. Vanaf de zeventiende eeuw gingen Nederlandse schepen naar landen in Afrika waar ze mensen tot slaaf maakten en meenamen naar andere landen, bijvoorbeeld Suriname. De tot slaaf gemaakten moesten hard werken op plantages, werden mishandeld en velen kwamen om het leven. Over een periode van zo'n 200 jaar werd er veel geld verdiend aan de slavernij. Nederland was een van de laatste landen die stopte met de slavenhandel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20024805 35.52 2846 2022-11-08T09:57:49+00:00 yes no slavenhandel slavernij https://schooltv.nl/video-item/hoe-plassen-en-poepen-dieren-in-winterslaap-energie-besparen-als-er-weinig-voedsel-is-met-winters 2024-01-16T15:26:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39908.w613.r16-9.ec0ea99.webp Hoe plassen en poepen dieren in winterslaap? | Energie besparen als er weinig voedsel is met winterslaap of winterrust Egels, vleermuizen, maar ook reptielen en insecten. Er zijn een heleboel diersoorten die een winterslaap houden. De kampioenen, ze heten niet voor niets slaapmuizen, die slapen soms wel zes maanden lang. Ze beginnen met slapen als het kouder wordt, vaak in oktober of november. Komt doordat er in de winter weinig voedsel is. En als er weinig voedsel is, hebben dieren niet genoeg energie om te rennen, spelen of zelfs gewoon om stil te liggen. Daarom heeft de natuur een trucje bedacht: de winterslaap. Zo besparen dieren energie. Dat zit zo: Tijdens de winterslaap gaat het hart veel minder kloppen en dieren halen ook minder adem. De temperatuur van hun lijf gaat een stuk omlaag. Want ja, warm blijven kost energie. En de meeste dieren eten niets tijdens de winterslaap, dus plassen en poepen ze ook niet. Er zijn ook dieren die geen winterslaap, maar winterrust houden. Die dieren dutten wel veel, maar ze worden soms ook wakker om wat te eten. En heel af en toe gaan ze dan ook even naar de wc. Dat doen eekhoorns bijvoorbeeld. Maar beren doen dat dan weer niet. Die worden in de lente een stuk magerder wakker en met flinke honger. En dan gaan ze wel weer eten en drinken en dus ook weer een heleboel poepen en plassen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20024803 93.866 3119 2022-11-08T09:36:37+00:00 yes no winterslaap https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-johan-van-oldenbarnevelt 2024-01-09T15:11:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39914.w613.r16-9.92dd6c3.webp Het Klokhuis | Johan van Oldenbarnevelt Nederland is een koninkrijk, maar vanaf 1588 was Nederland ruim twee eeuwen lang een republiek, dus zonder koning. Nizar volgt het leven van een van de belangrijkste personen uit die tijd én uit onze geschiedenis: de grote staatsman Johan van Oldenbarnevelt (1547-1619). Johan was zelfs betrokken bij de geboorte van Nederland als onafhankelijk land. Toch werd hij onthoofd en nog wel in opdracht van de zoon van zijn grote held Willem van Oranje. Ard en Fjodor doen een eigen poging om het uit te leggen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1330874 964.32 2982 2022-10-14T12:46:41+00:00 yes no staatshoofd Nederland Willem van Oranje https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-pruiken 2024-01-04T13:05:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39915.w613.r16-9.515f069.webp Het Klokhuis | Pruiken Janouk is in het grootste pruikenatelier van Europa, met maar liefst 16.000 verschillende pruiken. De pruiken die hier verkocht en verhuurd worden zijn bedoeld voor televisieseries, films en theater. Toneelkapper Thomas vertelt wat er allemaal komt kijken bij het ontwerpen van de juiste pruik. En Janouk krijgt een metamorfose: van blondine naar brunette! Wendel en Liza proberen voor een pruik eerst hun haar te laten groeien. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1325815 937.766 2594 2022-11-09T18:00:00+00:00 yes no pruik haar beroep https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-mijn-vader-heeft-als 2024-01-04T13:05:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39916.w613.r16-9.ef18d89.webp Het Klokhuis | Mijn vader heeft ALS ALS is een spierziekte waarbij de spieren langzaam uitvallen. Igor is de vader van Kaat, Mink en Fedor en hij heeft ALS. Hoe is het om hiermee te leven en hoe doe je dat als je vader deze dodelijke ziekte heeft? Janouk bezoekt de familie. Marion Sommers-Spijkerman heeft onderzoek gedaan naar wat kinderen zou kunnen helpen, om praten over ALS een stukje makkelijker te maken. En wat doet een cowboyvader met ALS? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1337402 914.498 1439 2022-11-10T18:05:00+00:00 yes no spieren ziek dood ALS https://schooltv.nl/video-item/wat-doen-de-verenigde-naties-193-samenwerkende-landen 2024-01-16T15:58:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39917.w613.r16-9.bce14be.webp Wat doen de Verenigde Naties? | 193 samenwerkende landen De Verenigde Naties. Die intergouvernementele organisatie van 193 samenwerkende landen. Je kent ze wel, maar ken je ze ook echt? Tuurlijk. Het begon allemaal in 1945 na de Tweede Wereldoorlog. Met als core business het bewaken van de wereldvrede. Maar in die ruim zeventig jaar is de VN veel meer geworden dan alleen een peacekeeper. De VN is overal en elke dag wel ergens op de één of andere manier in het nieuws. De VN heeft al heel veel bereikt, maar loopt ook tegen muren op. Eerst: wat is de VN nou precies? De VN is een internationale duizendpoot met zoals gezegd 193 lidstaten, vijf bestuursorganen, zes officiële talen, twintig gespecialiseerde organisaties en nog een stuk of wat gespecialiseerde programma's. Wat ik zeg, een duizendpoot. Eerst die bestuursorganen. Dat zijn er dus vijf. De algemene vergadering, zeg maar het parlement. De enige plekken waar alle 193 leden bij elkaar komen voor overleg. De Economische en Sociale Raad, die wereldwijd verbetering van de levensstandaard en het beschermen van mensenrechten voorstaat. Het Internationaal Gerechtshof hier bij ons in Den Haag, die zich bezighoudt met rechtsgeschillen tussen staten. Het secretariaat, voor de administratieve rompslomp en de communicatie tussen de bestuursorganen, met aan het hoofd een secretaris-generaal, het gezicht van de VN. En de allerbelangrijkste: de Veiligheidsraad. Het paradepaardje van de internationale vrede. Maar daar valt nog wel een kanttekening bij te plaatsen. Kom ik zo op terug. Eerst de gespecialiseerde organisaties van de VN. Denk bijvoorbeeld aan UNESCO voor onderwijs, wetenschap en cultuur, de Wereldbank voor geld voor ontwikkelingssamenwerking en de Wereldgezondheidsorganisatie voor, jawel, wereldwijde volksgezondheid. Bij gespecialiseerde programma's moet je vooral denken aan hulporganisaties zoals Unicef voor kinderen in nood, de UNHCR voor vluchtelingen en het Wereldvoedselprogramma tegen honger. En dus nog heel veel meer, maar nu heb je in ieder geval een beeld van de vele gezichten van de VN. Die hebben ons van alles opgeleverd. Een kleine greep. Wat dacht je van minder oorlogen en doden dankzij diplomatie en vredesmissies. De Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens. Oorlogsmisdadigers zoals Milosevic en Charles Taylor die konden worden berecht. Een wereldwijde standaard voor veilig vliegen. Het uitroeien van ziektes zoals pokken. Het beschermen van werelderfgoed zoals de Galapagoseilanden. Het klimaatakkoord van Parijs en de opvang van vele, vele vluchtelingen wereldwijd, zoals hier in Libanon. En ik kan best nog wel even doorgaan. De Verenigde Naties zijn dus veel meer dan alleen een paar mooie woorden op papier. Maar ja, daar is 'ie, de grote 'maar'. De VN heeft ook flinke beperkingen. Neem die Veiligheidsraad, waar wereldvrede gegarandeerd moet worden. De vijf permanente leden van de Veiligheidsraad, China, de VS, Rusland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk hebben elk een heel bijzonder recht, het vetorecht. Daarmee kunnen zij individueel elke VN-resolutie blokkeren. Daardoor zitten sommige conflicten gewoon muur- en muurvast. Denk aan het Israëlisch-Palestijnse conflict of de uitzichtloze situatie in Syrië. Door onenigheid tussen de grootmachten binnen die VN zijn echte oplossingen soms mijlenver weg. En zelfs als de VN op vredesmissie gaat in conflictgebieden, kan het heel lelijk aflopen. Denk aan de massaslachtingen in Rwanda van Hutu's op Tutsi's of de val van Srebrenica en de moord op duizenden moslims. Zeer, zeer pijnlijke dossiers. De VN stond erbij en keek ernaar. Machteloos. En er zijn nog wel meer zwarte bladzijden. Bijvoorbeeld zware misdragingen door VN-militairen in Congo of corruptie bij het olie-voor-voedselprogramma in Irak. Ook is er kritiek op de machtsverhoudingen binnen de VN en de manier waarop het gefinancierd en bestuurd wordt. De macht en de daadkracht van de VN is uiteindelijk soms gewoon heel beperkt. Er valt dus meer dan genoeg aan te merken op de VN. Maar vergeet toch vooral ook dat eerdere mooie lijstje niet. Want laten we eens even een gedachte-experimentje doen. Zet deze video 2 minuten op pauze en denk eens na over een wereld zonder zulke internationale samenwerking, waarin iedereen alleen z'n eigen hachje redt. Oké, doe maar even na de video, want we zijn er wel zo'n beetje. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20024870 259.434 10181 2022-11-08T14:43:46+00:00 yes no Verenigde Naties oorlog vrede https://schooltv.nl/video-item/waarom-laten-we-scheten-bij-het-verteren-van-je-eten-komt-gas-vrij 2024-01-16T16:17:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39918.w613.r16-9.4d0b596.webp Waarom laten we scheten? | Bij het verteren van je eten komt gas vrij Wie zegt dat 'ie nooit een scheet laat, nou, die liegt. Want scheten laten is heel normaal en zelfs heel gezond. Een scheet is eigenlijk een mengsel van gassen. Het grootste deel is lucht die we inademen. Het andere deel komt door bacteriën in de dikke darm. Die verteren ons voedsel tot poep, waarbij allerlei gassen vrijkomen. Die gassen moeten eruit en dat is een scheet. Gemiddeld laten we zo'n 10 tot 20 scheten per dag. Dat is bij elkaar zo'n één liter gas. Poeh. De geur van je scheet heeft te maken met wat je eet. Scheten stinken vooral van voedsel met eiwitten zoals vlees, eieren of bepaalde groenten. Houd je je scheet in, dan kan je daar buikpijn van krijgen. Al zijn er altijd momenten waarop je 'm liever even niet laat. Dat overkwam ook deze juf tijdens een online les. Wat was dat? Ik denk dat ze een scheet liet. Iedereen laat dus scheten. Ook de koning, minister-president Mark Rutte en zelfs je idool. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20024876 73.109 4176 2022-11-08T14:50:34+00:00 yes no darm gas https://schooltv.nl/video-item/hoe-wordt-divali-gevierd-lichtjesfeest-van-het-hindoeisme 2024-01-04T13:05:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39919.w613.r16-9.cd66ed8.webp Hoe wordt Divali gevierd? | Lichtjesfeest van het hindoeïsme Shubh Divali. Shubh Divali. Shubh Divali, oftewel gelukkig lichtjesfeest. Hier op de Shri Ganeshaschool in Almere is het groot feest. Het is namelijk Divali, een belangrijke feestdag voor hindoes. "We vieren dat het duistere weg gaat, dat het goede zeg maar overwint van het kwade. Ik vind het belangrijk dat we altijd gewoon eerlijk, lief en respect voor elkaar hebben. Je moet gewoon naar je innerlijk kijken. Zo ben je niet zo negatief en kan je al heel vaak blij zijn." Er worden gebedsliedjes gezongen. "Dan vraag je een klein beetje kracht voor jezelf en voor wat je doel is voor deze dag." Een hindoepriester spreekt over geluk. "Als je gezond bent dan ben je gelukkig, ja toch?" En er wordt samen gegeten. "Wat is dit?" "Dat is een bara, dat is zeg maar deeg met spinazie erin." "Heel lekker. Zijn er eigenlijk nog regels tijdens Divali met wat jullie wel en niet mogen eten?" "Tijdens divali zijn we dus vegetarisch. We mogen geen vis, vlees of ei eten. Alles dat we eten is allemaal vegetarisch." Divali is een feest dat hoort bij het hindoeïsme. Dat is een van de oudste godsdiensten ter wereld. Het bestaat al 4000 jaar. Het feest duurt in totaal vijf dagen. Over de hele wereld vieren meer dan een miljard hindoes Divali, vooral in India, maar ook bijvoorbeeld in Nepal en Sri Lanka. In India wonen de meeste hindoes. Zo'n 80% van de bevolking heeft het hindoeïsme als geloof. Nu met Divali komen dan ook heel veel mensen samen om lichtjes aan te steken. En dat gebeurt ook hier op school. "Je steekt het aan voor als het donker wordt, dat alle slechte dingen, negativiteit enzo, weggaat." Ook wordt hiermee Lakshmi vereerd, de Hindoegodin van het licht, geluk en de rijkdom. "Dan bidden we tot haar, zodat ons innerlijk en uiterlijk, dat we schoon blijven. En dan word je ook gezegend door de goden." En dat doen ze niet alleen op school. Thuis gaat het feest nog door. "Eerst naar mijn oma en opa, dat noem je in onze taal nanni en nanna. Vanavond, mijn moeder gaat koken. Ik ga haar helpen. We krijgen ook cadeautjes van papa en mama. En dan zetten we een lichtje in iedere kamer van ons huis. Shubh Divali allemaal. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20024872 142.101 8128 2022-11-08T14:47:15+00:00 yes no divali hindoeïsme https://schooltv.nl/video-item/wie-was-kenau-de-heldin-van-haarlem-vestingverhalen 2024-01-09T15:32:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39920.w613.r16-9.a55b56c.webp Wie was Kenau, de heldin van Haarlem? | Vestingverhalen Hoi, welkom bij Vestingverhalen. Vandaag ben ik in Haarlem samen met cameraman Jonathan en ik sta hier bij het beeld van Kenau. Vandaag ga ik in een paar minuten de mythe rondom deze vrouw ontrafelen. Ik ben Merel en ik ben gek van geschiedenis. In deze serie duik ik in de verhalen van Nederlandse vestingsteden. Steden die door hoge muren, sterke wallen en water de inwoners beschermen tegen de vijand. Dit verhaal speelt zich af in Haarlem. Het is 1572. Nederland komt onder leiding van Willem van Oranje in opstand tegen de Spaanse overheersing. In Haarlem wordt zwaar gevochten. De Spaanse koning stuurt zijn beruchte legerleider Alva, maar de Haarlemmers verzetten zich hevig. Volgens de legende vocht Kenau mee met de mannen. In die tijd voor een vrouw heel bijzonder. Maar klopt het verhaal? Ik heb afgesproken met stadsarcheologe Anja van Zalinge. Hoe hebben de Spanjaarden geprobeerd Haarlem in te nemen? Nou, ze kwamen vanuit de noordkant en dachten we gaan die stad even innemen. Dat gaat helemaal lukken. En dat viel een beetje tegen. Want ze begonnen te schieten. Drie dagen lang. Duizenden kanons hebben... veertien kanonnen opgesteld en soldaten op afgestuurd. En de Haarlemmers die hadden zich verschanst. Vanaf bijna het begin deed iedereen gewoon mee. Mannen, vrouwen, kinderen. Dus ook de vrouwen hebben heel veel betekend tijdens het beleg. Ze hebben bijvoorbeeld hele grote kannen, potten en ketels met kokende olie en pek... En ze hebben ook bijvoorbeeld goten gemaakt van hout waarmee ze kokend water gewoon van de muur afgooiden. Ja, als je dat op je kop krijgt in je harnasje. Best een goeie techniek. Wel heel effectief. En heel simpel. Kenau, waarom is zij zo belangrijk geweest voor het beleg in Haarlem? Een hele goeie vraag En ze is ook inderdaad heel belangrijk geweest voor het beleg in Haarlem. Wat was dat nou voor een vrouw? Kenau was eigenlijk in haar tijd een bekende Haarlemmer. En waarom? Ze behoorde tot de elite, want zij had dus een scheepswerf en een houthandel. En daar had ze dus ook veel personeel bij nodig. Dus ze was ook echt een bekende werkgever in Haarlem, dus iedereen kende haar wel. Ze was dus echt een zakenvrouw. Ja, echt een echte zakenvrouw. Hoe kwam zij aan die scheepswerf? Haar man, die zat al eeuwen zeg maar... Die familie zat al eeuwen in die scheepsbouw. En... Maar ja, hij overleed helaas na zeventien jaar. Dus toen was ze rond de 35. Ja, dan heb je vier kinderen, vier dochters en een zoon, vijf kinderen. En dan? Wat ga je dan doen als vrouw? Nou normaal was het de bedoeling dat je dan maar gewoon ja, het opgeeft, een andere man trouwt of wat dan ook. Maar zij had zoiets van nee, ik ga dat gewoon, die business ga ik voortzetten. En dat was in die tijd helemaal niet zo normaal voor een vrouw om zaken te doen. Je werd toch geacht het aan de mannen over te laten en nou ja, ze te helpen desnoods. Maar echt zelf in die tijd alleen in je eentje zakendoen was voor vrouwen gewoon eigenlijk not done. Waarom was die scheepswerf zo belangrijk voor Haarlem tijdens het beleg? Op die scheepswerf had ze allerlei materialen Bijvoorbeeld wat ik zei over die vrouwen, die kokende pek en dat soort dingen over de muur gooiden. Dat is spul wat je op een scheepswerf gebruikt, dus haar had dat in voorraad dus ook. Waarschijnlijk leverde zij daar de spullen voor. De houtvoorraad die ze had, daarvan heeft de stad gezegd het stadsbestuur van ja, weet je... We moeten al die gaten die nu in de stadsmuur worden geschoten... Of de poorten die zo zwak zijn en dreigen in te storten, die moeten we versterken. En dat doen we dan met aarde en met oude bakstenen, maar vooral ook met hout. Ja, en Kenau, die kon dat dus leveren en die heeft dus voor 400 gulden aan hout geleverd aan de stad omdat nouja... Is dat heel veel voor in die tijd? Ja voor die tijd is dat echt ontzettend veel. Dat is zo'n beetje een een jaarloon van een gemiddelde... Nou ja, ambachtsman. Het verhaal gaat dat Kenau naast haar hulp met de scheepswerf ook zelf heeft meegevochten tijdens het beleg. Zij wordt heel vaak afgebeeld op dit soort plaatjes al helemaal in vol ornaat met met wapens. Dat klopt. Want men zegt dat zij dus ook heeft meegedaan in de strijd. Dat kan men wel zeggen, maar als historicus wil ik het wel zeker weten. We gaan op bronnenonderzoek in het Noord-Hollands Archief, waar speciaal voor ons een dagboek uit 1572 is klaargelegd. Kijk. Oh mijn god. Daar ligt ie dan, 450 jaar oud mind you. Van wie is dit dagboek? Van Willem Janszoon Verwer. Dat was een Haarlemmer. En het belangrijkste deel van dit dagboek bestaat uit een beschrijving van het beleg van Haarlem. Staat hier dan ook iets in over Kenau? Ja, maar dat ga ik je niet in deze laten zien, want dit is de echte die is 450 jaar oud. Gaan we niet in bladeren denk ik. Daar mogen we niet aanzitten, want het is zo kwetsbaar en zo bijzonder. Dus dan gaan we naar beneden en daar ligt een kopie en daar mogen we wel in snuffelen. Hij schrijft heel veel op veel plekken, ook over burgers, kinderen maar ook vrouwen. Staat er nou ook echt iets over Kenau? Ja. Bladzijde dertig. Hij zegt Daar was een zeer mannelijke vrouw die met recht een manneke. Mannineke. Dus niet een man.. Een man-vrouw. Een manninne genoemd mag worden. Met de naam Kenau. Ja. Dit zegt hij gewoon over Kenau. Ja, want hij zegt ook: Ze ging alle dagen door de straat met al haar wapens. Maar er zijn nog meer bronnen uit die tijd, ook uit dat jaar, die daarover schrijven en die schrijven eigenlijk hetzelfde over haar. Gaat steeds gewapend en draagt een geladen pistool en een korte spies. Bij de eerste aanval heeft zij de verdedigers aangevoerd en kogels aangedragen en vechtende soldaten op de wallen voorzien van kannen bier. Zo! En dan zegt hij ook nog: ze doet mij aan uitvallen door groepen stadssoldaten naar vijandige legerkampen. Dus dat is wel echt vechten zeg maar. Echt naar buiten. Ja precies. En die Spanjaarden aan te vallen. Ja. Onze mythe is eigenlijk wel waar. Geen mythe, maar gewoon waarheid. Ja, gewoon echte waarheid. Nou, Kenau heeft dit beleg overleefd, maar op een gegeven moment voerde ze rechtszaken met de gemeente Haarlem en met de staat. Omdat ze namelijk dat hout had geleverd, maar ze had niet betaald gekregen. Dus je zei hallo, ik krijg nog 400 gulden. Uiteindelijk had ze dus ook geldnood en toen is ze naar Noorwegen gegaan om in hout te handelen... om daar weer wat nou ja boost aan haar bedrijf te geven. En ja, ze is nooit meer teruggekomen. Kenau is dan ook niet ouder dan begin vijftig geworden. Nee, maar ze heeft wel een heldendaad verricht in dat leven. Zeker, ja absoluut. Ben je trots op haar? Tuurlijk. Ja. Kijk, Kenau is eigenlijk ook wel hier in Haarlem een soort erewoord. Als je een kenau wordt genoemd, dan is t eigenlijk geen belediging, maar gewoon een compliment. Dan ben je stoer. Ja, dan ben je gewoon een stoer wijf. Een powervrouw. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20024885 433.941 1056 2022-11-07T15:05:00+00:00 yes no Tachtigjarige Oorlog https://schooltv.nl/video-item/hoe-werd-napoleon-verjaagd-uit-naarden-vestingverhalen 2024-01-04T13:05:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39922.w613.r16-9.5eca4c1.webp Hoe werd Napoleon verjaagd uit Naarden? | Vestingverhalen Hoi! Welkom bij Vestingverhalen. Vandaag leer ik meer over het Franse beleg van Naarden en ga ik een kanon afschieten. En dat doe ik natuurlijk niet alleen. Dat doe ik met cameraman Jonathan, die deze vesting woont. Ik ben Merel en ik ben gek van geschiedenis. In deze serie duik ik in de verhalen van de Nederlandse vestingsteden. Steden die door hoge muren, sterke wallen en water de inwoners beschermen tegen de vijand. Vandaag zijn we in Naarden. Het is 1813. De Fransen zijn al bijna tien jaar de baas in Nederland als Napoleons droom van een groot rijk in duigen valt. Toch houden de Fransen de vesting van Naarden nog in hun greep. De Nederlandse bevolking zit opgesloten. Daarom wordt generaal Krayenhoff gestuurd om de Fransen te verjagen en de Nederlanders te bevrijden. Hoe is het om een oorlog mee te maken in een vesting? Sarah Remmerts de Vries vertelt ons er alles over. In de kazematten, de donkere bunkers van de vesting, horen we de kanonnen bulderen. Ik vind het heel eng. Ik ben me helemaal doodgeschrokken. Nou ik ook. Naar wat voor vreselijke plek heb je me meegenomen? Dit is dus de luistergang. En wat de Fransen daarin deden is... Als ze helemaal naar het punt van het bastion toe liepen, konden ze eigenlijk door openingen in het gewelf konden ze precies horen... Of de vijand de hoofdgracht probeert over te steken en andere dingen die de vijand van plan was. Dus ze zaten hier vast, bedenk ik me zo. Een paar Franse soldaten heel de dag om te luisteren... Ik vind dit niet normaal, maar die Franse soldaten hoorden dit dus ook. Ja ja dat klopt. En je moet je voorstellen dat dit dus de hele nacht doorging op deze manier. Dit was echt een strategisch onderdeel van de vesting. Terwijl de Fransen de vesting met slimme trucs bezet houden, zitten daar nog wel Nederlandse burgers. Die Nederlanders zaten hier gevangen in hun eigen stad. Ja. Die moesten bevrijd worden. Ja zeker. En daarom nam generaal Krayenhoff nam het initiatief om een leger samen te stellen. Eigenlijk is dat het begin van het Nederlandse leger geweest. En die vestigde een basis in s-Graveland. En ze rukten op langs de karnemelksloot, die loop daar. Rukten ze op richting de vesting Naarden. En ondertussen slonk de voedselvoorraad en was er eigenlijk steeds minder minder te eten. Maar de Fransen laten zich niet zomaar pakken. Hoe ze de vesting verdedigen, leer ik van Tammo en zijn mannen. Oh kijk is. Zo, kijk dan! Dag, ik ben Merel. Ik ben Tammo. Hoi, wat ziet u er geweldig uit. Is dit speciaal een kanonniers... Een kanonnier. Ik ben een kanonnier uit 1850. Wauw! Na een snelle kledingwissel ben ik klaar om mijn medekanonniers te helpen. Oke. Nou, kom verder, kanonnier. Kannonier-maat. Ik zal je eerst even leren groeten. Da's misschien wel zo mooi. In die tijd... Tegenwoordig wordt er zo gegroet door de militairen, maar in die tijd groette men zo. En wat zeg je dan? Je zegt niets. Dus vanaf hier met deze kanonnen werd er geschoten op Krayenhoff, dus de Fransen schoten vanaf hier naar het oosten. Ja, alle aanvallen kwamen vanuit het oosten en dan schiet ie ongeveer 2,5 kilometer. Echt gericht is 1500 tot 1750 meter. Voorterrein is veilig. Kolonel, op uw order. Vuur! Sara, hoe was dat voor die Nederlanders in de vesting? Niemand mocht de vesting in of uit. En die mensen zaten in een hele benauwde situatie, want ze waren eigenlijk gevangene in hun eigen stad. Ze werden constant gebombardeerd, ze moesten schuilen en het eten raakte op. En hoe konden die Nederlanders dan communiceren met de buitenwereld? De enige mogelijkheid die mensen hadden om contact te zoeken met hun naasten buiten de vesting, was door een briefje te versturen per postduif. Die kreeg in kleine kokertjes aan hun beentjes met de briefjes erin opgerold. Er is er één bewaard gebleven in de collectie van het Vesting museum. Een briefje van Nancy aan Angelique en die vertelt hoe de situatie in de vesting was tijdens het beleg. Wat schijft Nancy hier aan Angelique? Nou, het is best lastig leesbaar, maar gelukkig weten we wat er staat. Ze schrijft dat het goed met ze gaat, maar dat ze voortdurend aan het schuilen zijn in hun kelder onder hun nieuwe huis en dat ze daar compleet gestoord wordt. Wat moeten die mensen in paniek hebben gevoeld en zich opgesloten hebben gevoeld. Ik zou helemaal claustrofobisch worden als ik in zo'n kelder zou zitten en je hoort alleen maar kanonskogels om je heen, dat is toch vreselijk? Dat is vreselijk. En dan hadden zij dus nog een eigen kelder onder hun huis, want de mensen die dat niet hadden moesten met de soldaten in de kazematten schuilen. Met de vijand eigenlijk, met de Fransen. Met Anthony beklimmen we de toren van de Grote Kerk in Naarden. Boven vertelt Sara ons over het einde van het beleg. Ik weet nog niet hoe het afgelopen is, dus ik ben heel benieuwd. Nou, generaal Krayenhoff had allemaal troepen en manschappen om de stad heen verzameld, eigenlijk om de stad te omsingelen. En gezorgd voor een blokkade eigenlijk, waardoor de Fransen er niet meer in en uit konden. Vanaf 14 februari heeft ie ervoor gezorgd dat er iedere nacht, elk halfuur een granaat de vesting in werd geworpen. Dus je kan je voorstellen dat niemand meer lekker kon slapen. Nee, en doden? Nee, dat viel mee, want mensen konden zich verschuilen in de kazematten van de vesting, zowel burgers als als de Franse soldaten. En toen? En toen... die bombardementen, die werden steeds heviger. En zelfs nadat Napoleon begin april zich had overgegeven en afstand had gedaan van de troon, wilden de Fransen nog niet de vesting opgeven. Vanaf dat moment stopte Krayenhoff ook met bombarderen, want hij dacht de Fransen hebben zich al hadden overgegeven en zond hij gezanten naar de vesting om de Fransen van het nieuws op de hoogte te stellen. 7 Mei 1814 werd de witte vlag gehesen in de toren waar we nu staan. De witte vlag. De Fransen hebben hier de witte vlag opgehesen. Ja, ja, dat klopt ook. En toen was het voor de Nederlanders duidelijk de Fransen geven zich over. En vier Naardense mannen zijn toen ook zelf in de toren geklommen en hebben we daar direct achteraan de Nederlandse vlag opgehangen. Ah, we hebben gelijk onze vlag opgehangen. Zo van nu is Nederland weer terug in Naarden. Ja. Nu is Naarden weer van ons. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20025020 459.669 603 2022-11-09T09:15:00+00:00 yes no vesting Napoleon https://schooltv.nl/video-item/de-dikke-data-show-e-sporter 2024-01-04T13:05:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39924.w613.r16-9.c55c1a6.webp De dikke data show | E-sporter Elke dag gamen: Fifa, Counterstrike, Fortnite. De wereld overvliegen voor toernooien en tegelijkertijd bakken met geld verdienen. Wat een droombaan! Maar wat is ervoor nodig om professioneel gamer, oftewel E-sporter, te worden? En is het echt wel zo leuk? Quinty spreekt met E-sporters en mag mee met FC Twente naar de halve finale van de eDivisie. Gaan ze winnen? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1340059 1235.04 2030-10-02T22:00:00+00:00 1414 2023-01-01T17:30:00+00:00 yes no game beroep computergame https://schooltv.nl/video-item/de-dikke-data-show-crypto 2024-01-04T13:05:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39925.w613.r16-9.1c7e5f3.webp De dikke data show | Crypto Quinty duikt in de wereld van crypto, een soort digitaal geld waar je razendsnel rijk mee kan worden. Maar wat is het precies, cryptogeld? Wat kun je er mee? En betalen we straks alleen nog maar in cryptomunten, of zitten er ook risico's aan? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1340058 1206.282 2030-10-02T22:00:00+00:00 732 2022-12-25T17:30:00+00:00 yes no geld digitalisering betalen https://schooltv.nl/video-item/de-dikke-data-show-offline 2024-01-16T15:12:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39926.w613.r16-9.01747b6.webp De dikke data show | Offline Kunnen we eigenlijk nog wel zonder internet? Hoe zou dat zijn? Haal de bordspelletjes maar tevoorschijn! Maar, wat als naast jouw smartphone ook belangrijke systemen het niet meer doen zonder internet, zoals bijvoorbeeld het riool? Zitten we dan letterlijk in de shit? Quinty gaat naar een supergeheime plek in Nederland waar ze het internet goed in de gaten houden, en spreekt met iemand die zo veel mogelijk zonder internet leeft. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1340057 1204.285 2030-10-02T22:00:00+00:00 1345 2022-12-18T17:30:00+00:00 yes no internet social media smartphone https://schooltv.nl/video-item/de-dikke-data-show-data-na-de-dood 2024-01-04T13:05:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39927.w613.r16-9.5168249.webp De dikke data show | Data na de dood Wat gebeurt er met jouw socials als je er niet meer bent? Blijven die dan altijd online? Dood is dood. Of toch niet? Quinty gaat onderzoeken of je iets kan vastleggen over je socials na je dood. Ze praat door middel van deepfake met haar overleden opa en ze spreekt een vriendengroep die iemand verloren is, waarvan nog alles te vinden is op Instagram en TikTok. Als je socials voor altijd op het internet blijven, ben je dan online onsterfelijk? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1340056 1207.683 2030-10-02T22:00:00+00:00 450 2022-12-11T17:30:00+00:00 yes no privacy social media internet https://schooltv.nl/video-item/de-dikke-data-show-hacken 2024-01-04T13:05:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39928.w613.r16-9.53f578d.webp De dikke data show | Hacken Is jouw wachtwoord toevallig ook 123Welkom? Dan zou je zomaar eens gehackt kunnen worden. Maar wat is hacken eigenlijk? Wie zijn die 'hackers' en waarom doen ze dat? Quinty spreekt met een 'goede' hacker en met iemand die ooit een 'slechte' hacker was. Ook gaat ze langs bij de politie met de vraag: kun je met hacken in de gevangenis belanden? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1340055 1193.001 2030-10-02T22:00:00+00:00 1982 2022-12-04T17:30:00+00:00 yes no hacken computer internet https://schooltv.nl/video-item/de-dikke-data-show-onbedoeld-viral 2024-01-04T13:05:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39929.w613.r16-9.22eb1b7.webp De dikke data show | Onbedoeld viral Wie wil er nou niet viral gaan? Duizenden views pakken en overal herkend worden! Maar wat als je ongewild viral gaat? Het kan gebeuren dat iemand beeld van jou online zet en jij daarmee overal op het internet belandt. Is het dan ook leuk? Quinty onderzoekt wat de gevolgen kunnen zijn van viral gaan. Kan je de video of foto bijvoorbeeld nog van het internet krijgen? En zo ja, hoe dan? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1340054 1229.771 2030-10-02T22:00:00+00:00 747 2022-11-27T17:30:00+00:00 yes no social media internet smartphone https://schooltv.nl/video-item/de-dikke-data-show-chips 2024-01-04T13:05:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39930.w613.r16-9.b02cbb9.webp De dikke data show | Chips Door een wereldwijd chiptekort kan de Playstation 5 niet geleverd worden. En nee, dan gaat het niet over dat knapperige zoutje. Maar wat zijn chips dan wel? Quinty gaat langs bij een techbedrijf waar ze chips maken en ze spreekt mensen die zelf een chip in hun lichaam hebben. Huh, kunnen mensen ook een chip in hun lichaam hebben? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1340053 1242.08 2030-10-02T22:00:00+00:00 2386 2022-11-20T17:30:00+00:00 yes no chip computer technologie https://schooltv.nl/video-item/de-dikke-data-show-tiktok-hit 2024-01-04T13:05:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39931.w613.r16-9.8565f87.webp De dikke data show | TikTok-hit Tegenwoordig kun je niet alleen bekend worden via een talentenjacht of YouTube, maar is ook TikTok dé plek om door te breken als zanger. Gewoon vanuit je slaapkamer een nummer opnemen, net als zangeres Meau, en dan keihard viral gaan, toch? Of zit er een heel team aan mensen achter zo'n TikTok-hit? En wie bepaald eigenlijk wanneer het een hit is? Quinty gaat op onderzoek uit en probeert zelf een TikTok-hit te maken. Gaat het haar lukken? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1340052 1230.76 2030-10-02T22:00:00+00:00 747 2022-11-13T17:30:00+00:00 yes no social media internet popmuziek https://schooltv.nl/video-item/het-glasmysterie-de-overgang-van-vloeibaar-naar-vast 2024-01-12T08:23:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39933.w613.r16-9.2bc6ee4.webp Het glasmysterie | De overgang van vloeibaar naar vast Bij het ontstaan van glas en die overgang van vloeibaar naar vast gebeurt er iets mysterieus wat nog niet begrepen wordt door de natuurkunde. Het wordt wereldwijd bestudeerd, onder andere hier op de TU Eindhoven. Hallo. Goeiedag. Welkom. Mooi glas hier. Ja, kom binnen. Wat is glas precies? Wat is jullie definitie ervan? Ja, nou, één definitie is inderdaad een heel alledaags materiaal zoals, deze vaas. Maar voor ons als natuurkundigen is het een veel breder begrip. Glas is namelijk ook een fase waarin een materiaal zich kan bevinden en in feite kan ieder denkbaar materiaal in een glasfase bestaan. Wat is voor jullie het mysterie van dat glas? Wat er interessant aan is, is dat die structuur niet lijkt te kloppen met die van een vaste stof. Het is een vaste stof. Ja, precies. Een glas is een vaste stof. En het bijzondere daaraan is als je zou inzoomen op hoe de atomen of moleculen zijn gestructureerd in zo'n materiaal, dan is dat in een glas op een wanordelijke wijze. Als je hier kijkt naar de structuur van dat materiaal, dan zou je verwachten dat het een vloeistof is. Zou je kunnen zeggen dat het een vloeistof is die bevroren is in de tijd, dat het lijkt alsof het plotseling gestopt is met ronddraaien? En dat is inderdaad precies hoe glasblazers een glas maken. Je verhit het eerst naar een hoge temperatuur waar het vloeistof is. En dan koel je hem heel snel af zodat het materiaal geen tijd heeft om te kristalliseren. Maar de grote vraag waar wij en niet alleen wij, maar ook honderden wetenschappers over de hele wereld al jaren mee worstelen, is waarom die structuur nauwelijks verandert. Maar de materiaaleigenschappen, die veranderen gigantisch, want je gaat van vloeistof naar harde, vaste stof. Om dieper tot de kern te komen van het glasmysterie wordt gekeken naar de beweging van de moleculen. Hier hebben we dan vloeistoffase. Daar zijn de deeltjes vrij om rond te bewegen en het hele gebied te verkennen. Hier zie je een kristal, daar zitten de deeltjes allemaal op een rooster. Waar ze alleen nog kunnen bewegen. En jullie haten structuur, dus daar kan je niks mee. Je wil wanorde. Ja. Voor een glas willen we wanorde. Hier zie je eigenlijk bijna dezelfde structuur, maar hierin bewegen de deeltjes dus helemaal niet. Die gaan eigenlijk nergens heen. Het mysterie van dat glas zit hem dan in de overgang van vloeibaar naar vast. Ja, ook met dit model kunnen we echt meer begrijpen over de structuur en over de dynamica en hoe het echt op een enkel deeltjesniveau gebeurt dus op een enkel atoomniveau gebeurt. Wat bepaalt nou die overgang? Is er een soort heilige graal in de glaskunde? De heilige graal in het vakgebied is om een universele theorie voor glasvorming op te stellen omdat glasvorming in ieder denkbaar materiaal kan optreden zouden we graag een theorie willen die dat proces kan verklaren in al die verschillende materialen. Alle materialen kunnen dus een glasstructuur hebben, ook plastic. Dus als je zo duurzaam mogelijk plastic wil maken moet je dat ook beter begrijpen. Ook dat wordt onderzocht hier aan de TU. Wat we hier zien is eigenlijk een heel scala aan glasachtige polymeren. Dus plastic. We hebben hier verschillende voorbeelden. Dit kennen we allemaal. Dit is eigenlijk nu al bros en als ik hier nu koffie in zou doen gaat ie waarschijnlijk al stuk. Dit is een voorbeeld van polycarbonaat. Een DVD is wat buigzamer, maar van hetzelfde polycarbonaat waar we dvd's van maken, hetzelfde molecuul, kunnen we ook kogelvrij glas maken. Dus kogelvrij glas is een plastic. Is een combinatie meestal van normaal glas en polycarbonaten. Nou, wat wij nu willen begrijpen. Ik heb hier een zogenaamde trekstaaf van polystyreen, dus waar we plastic bekertje van net van hadden. En ik heb hier een trekstaaf van polycarbonaat. En wat we zien is polystyreen, dat breekt heel erg bros. Dat veroudert veel sneller dan polycarbonaat. We kunnen dat proces versnellen. Lieven als jij zo hard als je kan. Zo snel of hard? Zo snel als je kan. Oh. Verjongen is hard werken. Nog een stukje. Dan zie je dat die polystyreen staaf van net in één keer taai is geworden. Dat verouderen bij polystyreen gaat zo snel dat als we nu heel even een paar tellen wachten terwijl jij en ik dit gesprek voeren, het materiaal waarschijnlijk alweer bros geworden is. Ja. Niet alleen plastics, maar vele materialen kunnen dus bestaan in de glasfase. En behalve voor duurzame plastics wordt de glastheorie bijvoorbeeld gebruikt voor de ontwikkeling van snellere computerchips. Maar er is nog een bijzondere toepassing. Vito Conte houdt zich binnen de werkgroep bezig met het toepassen van de glastheorie voor onderzoek naar kanker. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20025130 393.52 1031 2022-11-10T09:00:00+00:00 yes no glas vloeistof wetenschap https://schooltv.nl/video-item/wat-is-literatuur-een-kwaliteitsstempel-of-een-persoonlijk-oordeel 2024-01-11T12:41:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39934.w613.r16-9.a19a83a.webp Wat is literatuur? | Een kwaliteitsstempel of een persoonlijk oordeel "Er verschijnen natuurlijk ontzettend veel boeken waar ik niks op tegen heb, die en je een aangenaam uurtje bezorgen, maar die je leven niet grondig verandert." "Dat is een heel breed begrip, literatuur." "Maar geen chicklits en zo." "Wat maken Suzanne Noort literatuur en waarom Sjors en Sjimmie niet?" "Dat vind ik het mooie van literatuur. Het laat onze pijnlijke kanten zien en het troost niet. Nee, het geeft je ook nog eens een keer een stomp in je smoel." "Bijvoorbeeld Gijp, om eens wat te noemen. Kijk, ik denk niet dat er heel veel mensen zullen zeggen dat Gijp nou hele doorwrochte literatuur is." "Elke boekhandelaar in Nederland kan je vertellen dat door Saskia Noort of door Kluun mensen in de boekhandel komen die er anders niet zouden komen." "Scheer je weg, nietsnutten in het land van de literatuur. Donder op!" Ja, ja, het maakt wat los. De vraag wat maakt literatuur? Dat bespreek ik met Karina van Dalen - Oskam. Welkom! Fijn dat je er bent. Je bent literatuurwetenschapper aan het Huygens Instituut. Het is misschien wel bijna een onmogelijke vraag. Waarom is het überhaupt belangrijk om die vraag te stellen? Wat is literatuur? Ik denk dat heel veel leerlingen op middelbare scholen hiermee geconfronteerd worden. Wat mag ik wel lezen? Wat mag ik niet lezen? En dan is het heel erg moeilijk uit te leggen, waarom mag ik dit wel en dat niet lezen. Want het moet literatuur zijn natuurlijk. Het moet literatuur zijn, maar niemand kan uitleggen wat dat precies is. Toch heb jij het geprobeerd om het te vangen, het begrip, hoe heb je dat gedaan? Wij hebben twee methodes gecombineerd. We wilden aan de ene kant weten van heel veel lezers wat zij vonden over een lijst van 400 romans. Daar hebben we meningen over verzameld in een grote enquête in 2013, Het Nationale Lezersonderzoek. En we wilden die meningen vergelijken met hoe de teksten er zelf uitzien. Dus we hebben ook de digitale versies van die 400 boeken verzameld. En die zijn we gaan doormeten. En bijvoorbeeld wat hebben jullie gemeten? Bijvoorbeeld hoeveel verschillende woorden komen erin voor? Welke onderwerpen komen er aan de orde? Hoe lang zijn de zinnen gemiddeld? Noem maar op. We hebben van alles gemeten. En uiteindelijk dus ook: welk boek is het meest literair? Heeft dat opgeleverd en welk het minst? Dat hebben we ook even op een rij gezet hier. Dan zien we hier de top tien van meest literaire boeken, ieder geval zoals de lezers dat beschouwen. Wat betekent dit nou? Wat heel erg intrigerend is, de maximumscore was een zeven die mensen aan een boek konden geven. Dat was het meest literair. En wat we in die top-tien zien is dat er alleen maar boeken van mannelijke auteurs staan. En op nummer één staat een vertaling uit het Engels, Essence of een ending van Julian Barnes. En dat boek had het jaar daarvoor de Booker Prize gekregen, een heel prestigieuze literaire prijs. Nou, ik wil zo meteen natuurlijk wel weten waardoor dat komt. Maar we gaan eerst naar Simone van der Vlugt. Zij staat namelijk precies in het midden tussen literair en niet-literair. En Elisabeth ging bij haar op bezoek. Simone, jij schrijft historische romans, thrillers, jeugdboeken, 2,5 miljoen boeken heb je inmiddels meer verkocht. Meer dan drie al? Ja. Wat is voor jou literatuur? Voor mij is literatuur om te beginnen natuurlijk een goed geschreven tekst met gevarieerd taalgebruik, liefst niet te uitleggerig. Maar literatuur moet je ook raken. De tekst moet ook iets met je doen. Het moet iets bij je oproepen. Wie bepaalt eigenlijk wat literatuur is? Ik vind dat je dat, iedereen dat zelf moet bepalen. Alleen het wordt bepaald door recensenten en door vakjury's. En die hebben natuurlijk de macht om te zeggen dit is literatuur en dat niet, terwijl het zo arbitrair is, want je kan een heel lijstje van criteria maken, maar moet je dan aan al die criteria voldoen in een boek? Uit het onderzoek blijkt dat alle lezers vrouwelijke auteurs als minder literair beoordelen dan mannelijke auteurs. Ja. Wat is jouw ervaring daarmee? Ja, ik hou me er niet heel veel mee bezig, maar ik weet al aan het begin dat de recensies er af en toe niet om logen. En nou vind ik recensies vind ik helemaal geen probleem, als daar kritiek in staat, dat heb ik ook heel veel van geleerd moet ik zeggen. Maar soms wordt het wel heel persoonlijk. Niet alleen naar mij, maar ook naar mijn collega-auteurs. Ze schreven bijvoorbeeld dingen als van dat je beter in die schrijfsters opduiken dan in hun boeken en dat stonden in recensies in gerenommeerde kranten. Wat ontzettend vrouwonvriendelijk! Nou, absoluut. Uit het onderzoek blijkt dat jij precies in het midden uitkomt. Dus je bent niet literair, maar je bent ook niet het niet-literair. Nou, zo voel ik het zelf ook wel. Zo voel je dat zelf ook? Ja ja, maar dat is wat ik bedoel met dat ik heel bewust ook verhalen leesbaar wil houden. Dus jij zal er geen nacht minder om slapen dat jij niet als literatuur wordt gezien. Nee, maar ik zou het ook niet leuk hebben gevonden als ik nou helemaal onderin die ranking zou staan. Nee, dat snap ik. In het midden vind ik helemaal prima. Ja en zo'n recensie werkt dan natuurlijk ook niet. Ja, echt schandalig toch? Ja, dat kan toch niet? Want als we even teruggaan naar die lijst. We zagen het net al. Dat roept natuurlijk toch vragen op. Waarom staan er alleen maar mannelijke schrijvers in die top-tien? Mensen zeggen dus ja, we vinden dat toch kwalitatief beter. Zie je dat ook terug in je onderzoek? Dat is heel erg lastig, maar misschien is het leuk om eerst naar de andere kant van de lijst ook te kijken, welke boeken de minst literaire waren. Want wat daar gelijk opvalt is dat daar alleen maar vrouwelijke auteurs op staan en de chicklits die een van de geïnterviewden op straat ook noemde. Blijkbaar is het genre van de chicklits ja absoluut niet literair in de ogen van heel veel mensen. Maar ja, waarom dan? Ja, want zit er dan verschil in literaire kwaliteit bij mannelijke en vrouwelijke schrijvers, volgens de lezers. Als je de lezers vraagt leg nou eens uit waarom je deze score hebt gegeven aan een boek, dan komen ze met de opmerking: vanwege de schrijfstijl en vanwege de diepere lagen. Maar meer details geven ze eigenlijk niet. En dat is wat wij hebben geprobeerd te vinden in de teksten zelf. En als we dan de teksten zelf doormeten, dan lijkt het erop dat hoe hoger de literaire kwaliteit is volgens de lezers, hoe moeilijker het boek is. En hoe langer de zinnen bijvoorbeeld zijn. Zien we hier in deze wolk, in deze grafiek? Wat kun je hierover zeggen? Hierin zie je op deze as hoe literair het boek gevonden werd door de lezers. En hier hoe lang de zinnen het waren. En dit zijn alle Nederlandse romans van mannen en vrouwen in de categorie literaire roman. En dan zie je echt dat er een trend is: hoe langer de zinnen, hoe hoger de literaire kwaliteit. Maar als we dat gaan opsplitsen naar mannelijke en vrouwelijke auteurs, dan zien we ineens dat de mannelijke auteurs altijd een hogere score halen dan de romans van de vrouwelijke auteurs. En over het geheel genomen is gemiddelde zinslengte dus een hele mooie voorspelling van hoe literair een boek wordt gevonden. Maar als we dan naar het geslacht van de auteur kijken, dan werkt dat niet meer. En waar komt dat nou door? Wij vermoeden dat er toch een bepaalde associatie is met vrouwelijkheid die strafpunten oplevert als je literair prestige wil halen als auteur. Maar is het ook niet zo dat is ook een beetje wat Simone van der Vlugt zegt en wat we ook al eerder zagen, wat je vertelde over de bookerprize. Als je een prijs krijgt een en de in de in de marketing wordt gepusht, dan kom je ook sneller bovenop die stapel te liggen. Maakt dat ook nog uit? Dat maakt zeker uit. Dus literaire prijzen zijn heel belangrijk. Maar als je gaat tellen hoeveel vrouwelijke auteurs krijgen een literaire prijs vergeleken met mannelijke auteurs, ja, dan is het het nog steeds niet, echt minder dan een derde. We gaan weer even terug naar Elizabeth, want die is naar de boekwinkel gegaan om dit verschil te testen. Ik heb hier twee fragmentjes van schrijvers wiens boek allebei even literair gewaardeerd. 5,81 in het boek van Karina. De ene is een vrouw Anna Enquist, de andere man, Jan Siebelink. En eens kijken of deze fervente lezers hier dat ook vinden. Welke tekst is volgens u het meest literair? Ik kan niet kiezen. Deze. Ik ga m'n moeder achterna. Ik denk dat de eerste inderdaad literairder is dan de tweede. Ik zou toch de eerste kiezen? Ik zou ook de eerste. De eerste. Ja? Ja. En waarom? Omdat die voor mij het meest beeldend wordt. Het begint heel spannend. Het schetst een situatie waar je onmiddellijk in zit. Hij gaat misschien iets verder in op karakter. Die andere, die praat meer vanuit een vertellersopzicht. Ja, en dit vind ik ook heel prettig omdat het zo ja, er zit zo'n vaart in. En wanneer is voor jullie iets literair? Lastige vraag. Als het best wel wat diepte heeft voor mijn gevoel. Je hebt sommige boeken zijn meer gewoon oppervlakkig. Gewoon leuk om te lezen. Maar literaire boeken gaan echt meer dieper in op het plot en op de symboliek eigenlijk. Nou, is wel heel bijzonder wat hier gebeurde. Het is natuurlijk maar een superkleine steekproef, maar alle zes de deelnemers schatten de tekst van Anna Enquist als literairder in dan die van Jan Siebelink. En dat is toch wel echt unaniem. Het is niet precies wat er uit het onderzoek kwam, maar ik vind het wel een leuke uitkomst. Ja, ja, ik ook wel eigenlijk. Ja, er is nog hoop. Er is nog hoop. Gelukkig maar. Wat zou je scholen willen meegeven? Wat moeten zij met dit onderzoek? Het is heel erg afhankelijk van de lezer, welk boek moeilijk is voor iemand. Dus ja, de stapjes die een lezer maakt verschillen per lezer, dus ook per leerling en ook per volwassene tussen wat iemand wil lezen, wat moeilijk voor iemand is. Dat kan voor een ander misschien ondoenlijk zijn, of heel erg makkelijk. Moet je dan eigenlijk af van het stempel literatuur om die drempel misschien te verlagen? Ik ben heel benieuwd hoe dat in andere landen is want ik heb het idee dat er in Nederland toch wat meer nadruk op dat literaire aspect wordt gelegd dan bijvoorbeeld in het Engelse taalgebied. En nou ja, we zouden ze kunnen vergelijken. We zouden dit onderzoek ook elders kunnen doen en kijken of daar iets vergelijkbaars uitkomt en hopen dat we dan aanknopingspunten vinden om goede adviezen te geven aan docenten literatuur. Een nieuw onderzoeksproject is geboren. Dank je wel Karina. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20025151 638.8 1621 2022-11-10T23:00:00+00:00 yes no literatuur boek schrijver https://schooltv.nl/video-item/hoe-berekenen-forensisch-onderzoekers-het-tijdstip-van-overlijden-op-basis-van-lichaamstemperatuu 2024-01-04T13:05:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39935.w613.r16-9.a4ab570.webp Hoe berekenen forensisch onderzoekers het tijdstip van overlijden? | Op basis van lichaamstemperatuur Jaarlijks komen er in Nederland zo'n 120 mensen om door moord of doodslag. Het precieze tijdstip van overlijden is voor de politie cruciale informatie om erachter te komen wie de dader zou kunnen zijn. Tot nu toe was dat vaak nog een ruwe schatting, maar dat kan binnenkort veel preciezer. Hoe vaak moeten jullie ter plaatse komen? Ter plaatse komen bij een moord, zo'n 120 keer per jaar. Dat schommelt een beetje over de jaren. Maar dit wordt breder gebruikt dan alleen moord en doodslag. Als iemand bijvoorbeeld onder verdachte omstandigheden onderaan de trap ligt, ja, we weten niet op een moment dat we op een plaats recht komen of dat het moord of doodslag betreft. Dus het zou zomaar kunnen dat we misschien wel 5000 onnatuurlijke overlijdens hebben in een jaar. In de meeste gevallen wordt het tijdstip van overlijden door de politie ingeschat. Chris neemt Elisabeth mee naar een oefenplaats delict waar een moord in scene is gezet. Ja, ze heeft iets om haar nek. Ik zie hier allemaal spullen omgevallen, dus het ziet eruit alsof er een worsteling is geweest. Bij ingewikkelde zaken wordt de politie bijgestaan door het Nederlands Forensisch Instituut. Wetenschapper Martin Roos komt zelf geregeld op een plaats delict. En jullie worden dus ook gevraagd voor een precieze bepaling van het tijdstip van overlijden. Waarom is dat zo belangrijk in het onderzoek? Nou, je kan je voorstellen op moment dat de tactiek weet wanneer iemand overleden is of wanneer iemand ongeveer overleden kan zijn, een bepaald tijdsframe. Hoe korter dat tijdsframe is, hoe beter zij, hoe gerichter zijn hun onderzoek kunnen gaan doen. Pas op, het is een beetje een raar gezicht. Ja, het is best een beetje freaky ja. Ja. Wat zou jij nu doen op een plaats delict? Nou ja, op het moment dat we dus de tijdstip van overlijden moeten gaan bepalen, dan wil ik best graag een rectale temperatuurmeting maken. Ik wil weten wat de omgevingstemperatuur is. Die gaan we meten. En ik wil dus uiteindelijk ook weten hoe zwaar het lichaam is. De afkoeling van een lichaam is dus cruciaal om te bepalen hoelang geleden iemand is overleden. Biofysicus Maurice Aalders legt het principe van warmte-uitwisseling tussen verschillende materialen uit. Daarvoor hebben we een paar blokjes hebben we wat warm gemaakt. Het bovenste blokje ligt op metaal en het onderste blokje dat ligt nu op vloerbedekking. Ja. Nou wat we zien is dat dat bovenste blokje, dat gaat zo warmte afgeven aan die metalen plaat. Dus we zien nu die warmte in die metalen plaat gaan. En dat gebeurt natuurlijk ook als een lichaam op een vloer ligt die makkelijk warmte op kan nemen. Dit blokje, dat blijft eigenlijk veel warmer. Dus dat blokje, dat ligt op vloerbedekking, op een isolerende ondergrond en het kan in de forensische praktijk natuurlijk ook voorkomen. En wat we hier zien is, is het verschil in snelheid van afkoeling en deze gaat veel sneller naar de omgevingstemperatuur terug. En je ziet dus dat die de warmte afgeeft aan die ondergrond. Ik wil jou vragen of je even op je rug wil gaan liggen, je armen een beetje langs het lichaam, benen gestrekt. Nou, dit is natuurlijk een houding waarbij je dus het lichaam niet altijd aantreft. En zeker dit is de meest ideale houding. Maar wat we ook wel eens hebben, dat is bijvoorbeeld dat iemand bijvoorbeeld in de foetushouding ligt. Anne, wil je nou misschien voor mij even gaan doen? Even in die foetushouding te liggen. Kijk en dan zie je al gelijk dat dat lichaam een stuk compacter wordt. Dat er wat minder raakvlak is met de lucht. En dan kan je je voorstellen dat die afkoeling dan toch effe iets anders gaat. Ja. Dus dit willen we heel graag ook in beeld brengen en hier gaan we dan rekening mee houden. De nieuwe methode gebruikt vijf thermobuttons om de temperatuur van het lichaam te meten. Deze buttons worden op het hoofd, de borst, de buik, een been en een bovenarm bevestigd. Nu kan er een 3D-scan van het lichaam worden gemaakt met behulp van de exacte locatie van de buttons en tientallen overlappende foto's van het lijk. Dit is mijn eerste keer in een mortuarium. Hier liggen nu allemaal mensen. Ja, hier liggen de lichamen van mensen die zich ter beschikking hebben gesteld van de wetenschap. Wat was jullie rol hier in het project? Eigenlijk het unieke van waar we nu zijn, het Amsterdam UMC, heeft een body donation programme. Dat is ons grote winst geweest. En het mooie is dat wij op heel veel verschillende lichamen die hier binnenkomen van mensen die zich ter beschikking hebben gesteld van de wetenschap, kunnen wij metingen doen En de lichamen komen daar binnen. Warm, nog? Nog warm. Ja, het is een beetje luguber. Dan komen wij hiernaartoe en dan kunnen we gelijk die metingen doen die we nodig hebben voor ons model. Als iemand klein is en heel tenger koelt natuurlijk anders af dan wanneer iemand fors is. ,En dat leggen wij wel allemaal vast. Dus ieder lichaam heeft z'n specifieke snelheid van afkoelen. Ja en dat is zo mooi dat we dat hier natuurlijk kunnen, eigenlijk testen. We hebben we hebben aan de hand van de gegevens die we hebben gemeten hebben ons model ontwikkeld. Maar we hebben natuurlijk ook een hele grote validatieset meten. Dus in welke houding die ook ligt, hoe die ook ligt, hoe groot die is, wat het formaat van het lichaam is. Dat brengen we allemaal in ons computermodel. En dan kunnen we heel nauwkeurig uitrekenen hoe snel dat specifieke lichaam in die specifieke situatie afkoelt. Oke, nou wat we hier zien het model, het 3D-model van Anna. En als je goed kijkt dan zie je de thermobuttons op haar bovenarm zitten en die zien we eigenlijk ook hier terugkomen. Je ziet de liniaal mooi terugkomen. Ja. Het is vrij grof. Is dat erg? Nee, in principe niet. Het programma wat een programma eigenlijk nodig heeft is puur alleen maar de omtrekken van het lichaam. Ja dus. We willen precies de de afmetingen van dat lichaam meten. Ja, en dat is eigenlijk al voldoende voor het programma. Precies. Hoe bepaal je nou op basis van die foto's de afkoeling van het lichaam? Dat lijkt me heel ingewikkeld. Met natuurkundige wetten kunnen we eigenlijk niet goed beschrijven hoe dat afkoelt. Je kan allerlei simpele geometrie, je kan het wel uitrekenen, bolle cilinders, maar van een lichaam niet. Dus de truc hier is om dat hele complexe lichaam onder te verdelen in hele simpele blokjes. Dus digitaal hakken we dat hele lichaam plus omgeving, hakken we op in allemaal kleine blokjes. Dus er zijn blokjes die beschrijven die beschrijven dat is weefsel, dit is lucht. En dit is weefsel, dat is lucht. En dan gaan we gewoon per blokje bekijken hoe snel de warmte-uitwisseling is met de buurblokjes. Blokjes dan heb je dus de vijf blokjes in de vingers en dan twintig blokjes in de handen en dan kun je allemaal gaan door. En dan kunnen we dus kijken hoe wat de warmteverdeling is na een seconde. En dat doen we dan voor ieder tijdspunt. Het maakt helemaal niet uit hoe dat lichaam ligt. Dan wordt dit een blokje weefsel en dat een blokje lucht. We kunnen alle lichamen in alle houdingen met alle soorten postuur kunnen we beschrijven. En dan puur op basis van natuurkunde kunnen we dan die afkoeling beschrijven. Denk je nou dat er meer moorden opgelost kunnen worden met dit programma? Of het er meer zijn dat durf ik niet te zeggen, maar wat ik wel denk is dat het de politie gaat helpen om die tijdsframe waarin ze moeten gaan zoeken naar he wat er gebeurd is dat dat steeds nauwer gemaakt kan worden waardoor ze zich veel meer op dat stukje kunnen concentreren. Dus je durft te zeggen meer maar misschien wel sneller. Misschien wel sneller. Oke. Nauwkeuriger. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20025152 426.2 906 2022-11-13T23:00:00+00:00 yes no moord temperatuur lichaam https://schooltv.nl/video-item/de-proefkeuken-auto 2024-01-04T13:05:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39937.w613.r16-9.ecfdd81.webp De proefkeuken | Auto Pieter en Willem krijgen het aan de stok met een stel straatracers en worden uitgedaagd voor een wedstrijd. Onverschrokken als ze zijn, deinzen Pieter en Willem hier uiteraard niet voor terug. Maar hoe komen ze in hemelsnaam aan een auto? Een wagen die niet alleen mooi, maar ook nog eens snel is. Slagen ze erin om de race te winnen, of gaan ze met piepende banden naar huis? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1342452 1552.72 2029-11-09T23:00:00+00:00 8343 2023-01-01T08:30:00+00:00 yes no sport vervoersmiddel wedstrijd https://schooltv.nl/video-item/de-proefkeuken-game 2024-01-04T13:05:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39938.w613.r16-9.d1fc4f5.webp De proefkeuken | Game Van lang achter je beeldscherm zitten krijg je vierkante ogen. Maar buitenspelen is ook niet zonder risico's. Dus proberen Pieter en Willem hun eigen game te maken. Pieter gaat op bezoek bij wereldberoemde game-ontwikkelaars en laat zich omtoveren tot een gamekarakter. Willem stort zich daarentegen op een real life variant. Als dat maar goed gaat, anders is het game over. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1342451 1572.896 2029-11-09T23:00:00+00:00 9108 2022-12-25T08:30:00+00:00 yes no snoep eten voedsel https://schooltv.nl/video-item/de-proefkeuken-1 2024-01-16T15:12:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39939.w613.r16-9.8795eab.webp De proefkeuken | Marshmallow Pieter zit in de problemen en moet zo snel mogelijk ergens een marshmallow zien te regelen, anders zet hij zijn toekomst op het spel. Er is maar een manier waarop hij zichzelf kan redden; zo snel mogelijk zelf een nieuwe marshmallow proberen te maken. De lekkernij vindt zijn oorsprong in het oude Egypte en wordt van oudsher gemaakt van de geneeskrachtige heemstwortel en het mystieke Arabische gom. Maar hoe komt Pieter daar zo snel aan? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1342450 1540.843 2029-11-09T23:00:00+00:00 6371 2022-12-18T08:30:00+00:00 yes no game computer internet https://schooltv.nl/video-item/de-proefkeuken-boek 2024-01-04T13:05:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39940.w613.r16-9.862fd3f.webp De proefkeuken | Boek Pieter en Willem willen hun levens vereeuwigen en besluiten zelf een boek te gaan maken. De avonturen uit 'De proefkeuken' zijn echter met geen pen te beschrijven, dus moet een drukpers uitkomst bieden. Terwijl Willem inspiratie opdoet als schrijver, gaat Pieter op zoek naar ingrediënten voor zelfgemaakt papier. Lukt het Pieter en Willem om een bestseller te schrijven, of blijven ze bedrukt achter? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1342449 1547.531 2029-11-09T23:00:00+00:00 4509 2022-12-11T08:30:00+00:00 yes no boekdrukkunst boek lezen https://schooltv.nl/video-item/de-proefkeuken-wekker 2024-01-04T13:05:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39941.w613.r16-9.03e7dbe.webp De proefkeuken | Wekker Zoals het klokje thuis tikt, tikt het nergens. Maar dan moet je er natuurlijk wel eentje hebben. Pieter en Willem besluiten zelf een wekkerklok te gaan maken en dat vergt de nodige aandacht en precisie. Het wordt een gevecht tegen de klok, haalt de tijd ze in? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1342448 1451.56 2029-11-09T23:00:00+00:00 3702 2022-12-04T08:30:00+00:00 yes no klok tijdmeter tijd https://schooltv.nl/video-item/de-proefkeuken-dj 2024-01-04T13:05:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39942.w613.r16-9.057e7e5.webp De proefkeuken | Dj Pieter en Willem worden geweigerd in de rij voor de meest exclusieve club ter wereld. Er zit maar één ding op; zelf dj worden. De jongens gaan op muzikale ontdekkingstocht in de wereld van house en techno. Lukt het Pieter en Willem om die ene 'banger' te maken, of draaien ze helemaal door? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1342447 1554.69 2029-11-09T23:00:00+00:00 3888 2022-11-27T08:30:00+00:00 yes no dj house disco https://schooltv.nl/video-item/de-proefkeuken-donut 2024-01-11T09:51:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39943.w613.r16-9.d1a67bc.webp De proefkeuken | Donut Vraag en aanbod bepalen de prijs; hoe schaarser iets is, hoger de prijs. Pieter en Willem proberen hier slim op in te spelen en beginnen hun eigen donutfabriek. Want zeg nou zelf, wie houdt er nou niet van donuts? Besprenkeld en versierd komen de donuts van de lopende band, maar klopt het masterplan van Pieter en Willem wel? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1342446 1513.8 2029-11-09T23:00:00+00:00 6184 2022-11-20T08:30:00+00:00 yes no brood snoep eten https://schooltv.nl/video-item/de-proefkeuken-haring 2024-01-16T16:13:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39944.w613.r16-9.0629670.webp De proefkeuken | Haring Pieter en Willem krijgen het aan de stok met de lokale visboer. Hoe moeilijk kan het zijn, een haring vangen? Makkelijker gezegd dan gedaan. Pieter komt bedrogen uit van een middagje zeevissen in Zeeland. De jongens moeten het hogerop zoeken. Pieter gaat op expeditie naar Noorwegen, op zoek naar de zilte waarheid achter onze Hollandse Nieuwe. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1342445 1479.003 2029-11-09T23:00:00+00:00 3333 2022-11-13T08:30:00+00:00 yes no vis zee eten https://schooltv.nl/item/spanje 2024-01-18T10:33:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/11000/images/11603.w613.r16-9.bcfa4c2.jpg Wat weet jij over Spanje? | Quiz over het land van zon, zee en tapas Het Zuid-Europese Spanje is rijk aan cultuur, geschiedenis en lekker eten. En wist je dat Nederland niet alleen door Sinterklaas verbonden is aan Spanje? Test jouw kennis van Spanje in de quiz. Klik op de afbeelding om de quiz te starten. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 4228 2022-11-11T07:45:00+00:00 yes no Spanje land cultuur https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-beleggen-in-crypto 2024-01-04T13:05:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39954.w613.r16-9.7c9d3a0.webp EenVandaag in de klas | Beleggen in crypto? Online is veel reclame te vinden over cryptocurrency, zoals bitcoins. Influencers geven tips en zeggen dat je snel rijk wordt als je investeert in bepaalde cryptomunten. Maar er zijn ook criminelen actief in de cryptowereld. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20025765 366.44 923 2022-11-13T23:00:00+00:00 yes no geld internet social media fraude https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-vies-drinkwater 2024-01-04T13:05:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39956.w613.r16-9.c5489da.webp EenVandaag in de klas | Vies drinkwater Een groot deel van de waterbronnen in Nederland is verontreinigd. Er zitten bestrijdingsmiddelen en andere chemische stoffen in. Het kost veel tijd en moeite om dit water te zuiveren zodat we het kunnen drinken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20025807 410.16 1204 2022-11-13T23:00:00+00:00 yes no drinkwater zuiveren water https://schooltv.nl/video-item/wat-betekent-gemiddeld-een-samenvatting-van-een-reeks-getallen 2024-01-16T16:11:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39957.w613.r16-9.6c5f022.webp Wat betekent gemiddeld? | Een samenvatting van een reeks getallen Huh?! Gemiddeld. Wat is dat? Stel, je bent op een feestje en je krijgt taart. Hoera! Maar je ene vriend krijgt twee stukken en je andere vriend krijgt er zelfs drie. Ja, maar dat is niet eerlijk! Nee, want gemiddeld zijn er twee stukken voor iedereen. Het gemiddelde vertelt je hoeveel taart iedereen zou krijgen als hij eerlijk verdeeld wordt en zes gedeeld door drie is gemiddeld twee dus. In deze wijk heeft iedereen gemiddeld € 5 op de bank staan. In deze wijk ook. Een gemiddelde zegt dus iets over een groep, maar niet per se over de personen in de groep. Zeg dat wel ja. Als je iets wil verkopen is het handig dat je weet wat de gemiddelde klant wil hebben. Het gemiddelde is vaak oke voor het grootste deel van de groep. De perfecte stoel voor de gemiddelde pinguïn. Maar niet voor de uitschieters. Ja, maar jij bent niet gemiddeld. Maar als je de temperatuur op kantoor instelt op de gemiddelde wens van het personeel, dan hebben zij het te warm en zij hebben het te koud. En als je een medicijn voor pony's alleen op blauwe pony's test... Hij is oke! Dan heeft vooral de gemiddelde blauwe pony daar wat aan. Ik zit vol! En hoe gemiddeld mensen ook lijken... Ik heb nog steeds honger. En ik lust helemaal geen taart. Helemaal gemiddeld is eigenlijk niemand. Hoera! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20025815 110.56 2034 2022-11-21T19:00:00+00:00 yes no rekenen getal uitdrukking https://schooltv.nl/video-item/kunnen-dieren-kippenvel-krijgen-kippenvel-om-te-imponeren-en-te-isoleren 2024-01-04T13:05:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39958.w613.r16-9.c0c4d1b.webp Kunnen dieren kippenvel krijgen? | Kippenvel om te imponeren en te isoleren Hallo, mijn naam is Sanne en mijn vraag is: soms staan mijn haren rechtop. Wat is kippenvel en zouden dieren het ook kunnen krijgen? Nou, wat een leuke vraag. Ik krijg er gewoon helemaal kippenvel van en we zoeken het uit in deze dierentuin in Arnhem. Want inderdaad, zowel mensen als dieren kunnen het krijgen: kippenvel. in de oertijd, een paar miljoen jaar geleden, was ons lichaam nog veel behaarder, eigenlijk net zo behaard als een aap. Als je toen in extreme kou terecht kwam, dan wilde je lichaam zichzelf warm houden. Ja, en dan kwam die beharing goed van pas. De spiertjes in de haarwortels trokken samen en zo gingen de haren rechtop staan en ontstond er dus een prima extra isolerend laagje, een soort natuurlijke jas. Of je zette je haren overeind om indruk te maken op de vijand. Bij kippenvel gaan de haartjes vooral op je onderarmen en je benen, je nek en je rug overeind staan. Kijk, dit is een huidmodel. En aan al die haartjes zit een haarzakje met aan de onderkant spiertjes. En bij kippenvel spannen die spiertjes zich aan. Die trekken dan die haartjes omhoog en daarmee wordt ook die huid een beetje mee omhoog getrokken. En dan zie je dus altijd van die bultjes. Het aanspannen van die haar spiertjes gebeurt onder invloed van het hormoon adrenaline, ook wel bekend als het het vecht- of vluchthormoon. Het is een stofje dat ons lichaam aanmaakt als we iets heel spannend vinden of juist als we iets heel mooi vinden. We krijgen er een beetje een kippenhuidje van en die naam verwijst naar de huid van een vogel na het plukken van de veren. Dus onze huid lijkt bij kippenvel een beetje op die van een kale vogel. Je kunt kippenvel krijgen bij het horen van mooie muziek, bij het zien van een prachtige film of bij een mooie herinnering. Ik vind dit bijvoorbeeld een heel mooi liedje. Ja, is prachtig. En zeker de verwachting dat dat ene mooie stukje er aankomt. Ja, dat geeft ook kippenvel. Dus de muziek triggert je kippenvelreactie. Dieren met een vacht of veren kunnen ook kippenvel krijgen, en bij dieren vormt het ook een isolerend laagje tegen de kou. Of ze gebruiken het om te imponeren, om zich groot te maken en hier bij de chimpansees, kun je dat heel goed zien, want ze krijgen nu wat lekkers. En Gino, die wil dan laten zien dat ie de baas is dus hij zet al zijn haren overeind zodat ie eigenlijk zegt van jongens, allemaal wegwezen, want dat lekkers is voor mij. Tegenwoordig hebben we nog maar weinig lichaamshaar over om te imponeren of te isoleren. Kippenvel heeft nog maar een kleine functie. Als je bijvoorbeeld buiten zit en je krijgt kippenvel, dan is dat een teken of een waarschuwing dat je het koud hebt. En ja, laten we eerlijk zijn. Kippenvel van een mooi liedje. Dat is toch eigenlijk heel fijn. Moet je horen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20025812 187.6 685 2022-11-21T19:00:00+00:00 yes no kippenvel huid haar https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wat-is-de-navo 2024-04-04T09:04:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39959.w613.r16-9.087dd63.webp Wat is de NAVO? | Clipphanger Na de Tweede Wereldoorlog is Europa in tweeën gedeeld: in het Westen zijn de landen kapitalistisch, in het Oosten communistisch. De Oostbloklanden worden feitelijk bestuurd vanuit Moskou, en dat vinden de West-Europeanen niet zo’n veilig gevoel. Deze gespannen verhouding noemen we de Koude Oorlog. Om te voorkomen dat die overgaat in een echte oorlog, richten Amerika en West-Europa een clubje op: de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie, oftewel de NAVO. Een belangrijke regel uit het NAVO-verdrag is artikel 5: een aanval op 1 land, wordt beschouwd als een aanval op alle landen. Alle andere NAVO-landen schieten dan letterlijk te hulp. De NAVO heeft zelf geen leger, maar kan een beroep doen op de legers van de lidstaten. Die beloven dan ook dat ze elk jaar een flink bedrag aan Defensie besteden, zodat ze niet halverwege zonder kogels komen te zitten. In de jaren 90 valt het Oostblok uit elkaar. Maar de NAVO blijft bestaan, en inmiddels zijn veel Oost-Europese landen ook lid geworden. De NAVO is er niet alleen meer voor militaire doeleinden, maar doet ook aan antipiraterijmissies en hulpverlening bij rampen. Hebben we aan die koude oorlog toch nog iets warms overgehouden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20025829 87.44 5473 2022-11-15T23:00:00+00:00 yes no Koude Oorlog oorlog vrede https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-grutto-beschermen 2024-01-10T14:31:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39963.w613.r16-9.2e49edb.webp EenVandaag in de klas | Grutto beschermen Weidevogels als de grutto hebben het moeilijk, want er is steeds minder ruimte voor ze. Vogelbeschermers zetten alles op alles om ze te beschermen. Zelfs als ze daarvoor een ander dier, de vos, moeten doden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20025905 283.32 318 2022-11-13T23:00:00+00:00 yes no weide vogel dierenbescherming https://schooltv.nl/video-item/het-rampjaar-1672-in-de-klas-het-stadhouderloze-tijdperk 2024-01-11T12:49:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39964.w613.r16-9.64a1b0e.webp Het rampjaar 1672 in de klas | Het stadhouderloze tijdperk Na de dood van stadhouder Willem II is zijn zoon en zijn opvolger net geboren. De regenten grijpen hun kans om de macht over te nemen in de Republiek, zonder inbreng van de oranje dynastie. De spanningen lopen op en leiden uiteindelijk tot het eerste stadhouderloze tijdperk. Niet de oranjes, maar de burgers zijn nu aan de macht. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20025939 617.48 4019 2022-11-13T23:00:00+00:00 yes no stadhouder republiek Nederland https://schooltv.nl/video-item/het-rampjaar-1672-in-de-klas-vijand-engeland 2024-01-04T13:05:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39965.w613.r16-9.be2ffb9.webp Het rampjaar 1672 in de klas | Vijand Engeland Na 1648 ontstaat een nieuwe wereldorde. Spanje is haar wereldmacht kwijt en de kleine Nederlandse Republiek presenteert zich als de nieuwe grootmacht in de wereld. Dit tot grote ergernis van Engeland die de wereldhandel wil opeisen. Dit leidt tot verschillende zeeoorlogen met de Engelsen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20025940 671.12 2082 2022-11-14T23:00:00+00:00 yes no Engeland Nederland oorlog https://schooltv.nl/video-item/het-rampjaar-1672-in-de-klas-de-zonnekoning 2024-01-16T16:02:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39966.w613.r16-9.7bdf12e.webp Het rampjaar 1672 in de klas | De zonnekoning In de 17e eeuw wordt Frankrijk geregeerd door de zonnekoning Lodewijk XIV. Hij aast ook op de Republiek om zijn macht te bestendigen. Het gaat hem niet alleen om grondgebied, maar ook om de onmetelijke rijkdom van de Republiek. Een land dat hij veracht, omdat het een land is zonder koning. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20025944 458.84 6102 2022-11-15T23:00:00+00:00 yes no Frankrijk Lodewijk XIV Nederland https://schooltv.nl/video-item/het-rampjaar-1672-in-de-klas-de-franse-aanval 2024-01-04T13:05:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39967.w613.r16-9.c7c9a24.webp Het rampjaar 1672 in de klas | De Franse aanval In de 17e eeuw wordt Frankrijk geregeerd door de zonnekoning Lodewijk XIV. In 1672 staat hij aan de grens van de Nederlanden, klaar om aan te vallen. Als de aanval wordt ingezet lijken de Nederlanden reddeloos verloren. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20025946 525.56 5332 2022-11-16T23:00:00+00:00 yes no Lodewijk XIV Frankrijk Nederland oorlog https://schooltv.nl/video-item/het-rampjaar-1672-in-de-klas-duitse-en-engelse-aanvallen 2024-01-04T13:05:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39968.w613.r16-9.7f0f96f.webp Het rampjaar 1672 in de klas | Duitse en Engelse aanvallen In het rampjaar 1672 worden de Nederlanden niet alleen aangevallen door de Fransen in het zuidwesten. Ook het noorden en oosten van het land krijgen het zwaar te verduren. Staphorst, Coevorden, Winschoten en Oudeschans worden in de zomer van 1672 zonder pardon onder de voet gelopen door de troepen van ‘Bommen Berend’, de bisschop van Münster, Bernhard van Galen. Door de Engelsen worden ook aanvallen gepland over zee. Maar de Hollanders weten de aanval af te slaan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20025947 576.36 2992 2022-11-17T23:00:00+00:00 yes no republiek oorlog Duitsland https://schooltv.nl/video-item/kun-je-de-korst-van-kaas-eten-een-oranje-laagje-plastic 2024-01-04T13:05:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39970.w613.r16-9.060fadc.webp Kun je de korst van kaas eten? | Een oranje laagje plastic Hallo, ik ben Lotte en ik ben dol op kaas en mijn vraag is: kun je ook het korstje van de kaas eten? Het geheim van de kaas en de korst, dat zoek ik vandaag uit op deze biologische kaasboerderij. En het begint allemaal met een bekertje rauwe melk van deze dames. Boeren Jan en Evert maken een biologische kaas hier in het dorpje Stuifzand in Drenthe. Evert maakt de kazen allemaal zelf en daarvoor gebruikt ie rauwe melk, vers van de koe, en daar gaat dan zuursel bij en stremsel. He, wat is dat? Stremsel heb ik er nog net erbij gedaan. Dat is zorgt ervoor dat de melk dik wordt en het zuursel zorgt er vooral voor dat de kaas langer houdbaar is. Snijden is nodig om de vaste stof, de eiwitten en vetten in de melk, weer te scheiden van het water in de melk het vocht. Oke. De wei uiteindelijk, da's de wei. Dat is het groene wat je nu ziet. Ja, de stukjes die in de wei drijven, dat is de uiteindelijke kaas. Dat heet nu nog wrongel. En de wrongel gaat nu in deze kaasvaten. Met deze pers worden de laatste restjes wei eruit gedrukt en dan krijg je een mooie stevige kaas. Dan gaan de kazen nog een aantal dagen in een bad met zout, het pekelbad. En daar krijgen de kazen een nog betere smaak van. Als de kaas klaar is, dan moet hij eerst weken en soms zelfs maanden in deze kaaskamer blijven liggen om te rijpen. Maar goed, je kan zo'n kaas niet zomaar gewoon laten liggen, want dan droogt ie uit en daar wordt ie heel hard van. Er is nog een belangrijke reden en dat is schimmel. Schimmels zijn micro-organismen, hele kleine levende deeltjes. Sommige schimmels maken gifstoffen aan. Een soort schimmelpoep en als je dat eet, dan kun je behoorlijk ziek worden. Om ervoor te zorgen dat de kaas niet vol met schimmel komt te zitten en om ervoor te zorgen dat ie niet uitdroogt, komt er een laagje coating overheen. Dat is een soort van plastic laagje. Dus ik breng een heel dun laagje aan van deze kaascoating en dan kan die vandaag drogen en dan pak ik hem morgen weer terug en dan doe ik de andere kant. En hoeveel laagjes heeft zo'n kaas nodig voordat het goed is? In vier weken doe ik het ongeveer vijf keer aan beide kanten. Nou, de kaaskorst. Die kunnen we dus niet eten, want dat is een soort van plastic laagje. Maar hoe zit het dan met die donkere rand hier aan de buitenkant? Ja, ja die donkere rand is ingedroogde kaas. En ja, die kun je dus heel goed eten. Dus alleen dit vliesje, die kunnen we niet eten. Dat is dus het randje wat ik ook in de kaaslokaal heb opgesmeerd. Die moet je niet in je mond doen. Maar de rest...De rest eet je gewoon. Is gewoon eetbaar. Ja, stukje proeven? Gaan we doen. Ik snij een stukje voor je af. Mmm. Mmm. Korstje is wel harder, maar smaakt gewoon supergoed. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20024735 182.88 2946 2022-11-14T19:00:00+00:00 yes no kaas plastic melk https://schooltv.nl/video-item/wat-is-een-wormenhotel-wormen-maken-van-compost-van-gft 2024-01-04T13:05:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39971.w613.r16-9.2e62705.webp Wat is een wormenhotel? | Wormen maken van compost van gft Hé Leafs, welke van deze twee hoopjes is poep? Ja, die natuurlijk. Het ruikt niet goed, het ziet er niet uit en dit is gewoon aarde toch? Nee, de grap is. Dit zijn allebei hoopjes poep. Wat? Nou dit is natuurlijk hondenpoep, dat zie je, maar dat is een hoopje wormen compost. Dat zijn de uitwerpselen van de regenworm. Maar hoe dan? Het is gft, groente, fruit en tuinafval wat door die regenwormen is omgezet in wormen compost. En dat geef je aan je planten en die groeien er heel goed op. En die wormen compost, die komt hieruit. Dit is een wormenhotel of worm-boerderij en hier kan heel de buurt zijn of haar GFT afval in gooien en dan worden deze bananenschillen omgezet tot wormen compost. Maar hoe moet zo'n kleine worm ooit zo'n schil opeten in z'n eentje? Dat is een goeie vraag, want dat kan die inderdaad niet in z'n eentje doen. Dat doet ie samen met allemaal bacteriën en schimmels en kleine beestjes zoals mijten en springstaartjes. Die breken die bananenschil af en dan kan de regenworm ervan gaan eten. Want de regenworm heeft helemaal geen tandjes, dus die heeft wel de hulp nodig van al die andere beestjes. Maar waar zit de mond van een regenworm dan? Zullen we er eentje van dichtbij gaan bekijken? Let's go. Nou dus dit is een kleinere versie worm-boerderij als degene die we daar zagen. Dus dat is een mansion en dit is een appartement. Dit is dan een klein appartementje voor de wormen. Oh wow! Kijk ik durf ze niet zelf te pakken omdat ik bang ben dat ik m pijn doe. Maar je mag m wel op mijn hand zetten. Ja? Dan doe ik het heel voorzichtig. Is het een speciale worm? Ja, dus je hebt de familie van de regenworm. En dan heb je weer een onderfamilie. Dat zijn de compost-wormen en dan een hele speciale daarvan, dat is deze. Dat is de tijger-worm. En de tijger-worm is heel goed in heel veel GFT op te eten. Maar hoeveel tijger-wormen zitten er dan daadwerkelijk in deze bak? Als de mensen met zo'n wormen-boerderij beginnen, dan begin beginnen ze met iets van 500 wormen, maar die kunnen zich elke twee maanden weer vermenigvuldigen in aantal. Dus nu denk ik dat er wel duizenden wormen in zitten. Duizenden wormen? Duizenden tijger-wormen. Wow. Nou ik vind dat wel deluxe. Ik bedoel van je afval gewoon weggooien en de natuur doet de rest. Ik wil ook zo'n wormen-boerderij beginnen. Wat heb ik nodig? Hebben we een jongetje en een meisje nodig? Een jongetje en een meisje? Ja wormen, die zijn onzijdig. Er is helemaal geen jongetje en meisje. Dus bijvoorbeeld hier als ik een worm pak... Dan zie je dat dit een volwassen worm is met een kleine verdikking hier. Ja. Dat is zijn geslachtsorgaan, dus daarmee kunnen ze voortplanten. Maar alle wormen, alle volwassen wormen hebben die. Dus er is helemaal geen jongetje of er is geen meisje. Je hebt gewoon twee volwassen wormen nodig om een wormen-eitje te krijgen. En uit zo'n wormen-eitje, daar komt dan een klein baby-wormpje uit. Ok, dus ga je met me mee naar mijn nieuwe crib? Ja, alleen er is een probleempje, ze zijn hartstikke doof. Ze kunnen je niet verstaan. What? Er is een keer een bekende bioloog geweest, Charles Darwin en die heeft veertig jaar van z'n leven onderzoek gedaan naar wormen. En hij heeft allemaal experimenten gedaan... en bijvoorbeeld ook piano voor ze gespeeld. En die kwam er toen achter: wormen zijn hartstikke doof. Waar die ook achter kwam is dat ze niet van licht houden. Ze kruipen gelijk weg in de grond als ze licht zien. Oké cool, dan zetten we ze terug in het bakje. Dat is wel zo lief he? Ja bro. Emiel, bedankt man. Ik vond t ook echt heel leuk. Ciao! Later. Ah, kak! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20026009 220.629 1699 2022-11-15T09:10:00+00:00 yes no natuur worm compost https://schooltv.nl/video-item/wat-zijn-wasbeerhonden-wilde-honden-met-een-lief-en-knuffelig-uiterlijk 2024-01-04T13:05:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39972.w613.r16-9.64a5e3d.webp Wat zijn wasbeerhonden? | Wilde honden met een lief en knuffelig uiterlijk En het eerste waar ik dan aan denk als ik hoor wasbeerhond... Is het een hond of is het een wasbeer? Ja snap ik, snap ik. Ze zien er ook uit als wasberen. Maar eigenlijk zijn het gewone hondachtigen. Damn. Dus het is gewoon echt een hond wat ik hier ga zien. Ik kan ze er ook wel even bij roepen. Kan je ze roepen? Ja hoor. Kom maar jongens! Ze luisteren wel echt, net als echte honden. Ze zien eruit als hele sjieke, dure, fancy honden. Hallo meneer de wasbeerhond. Ik ben Raïsha van NATUUR DE LUXE en ik heb hier wat appels voor jou meegenomen. Ik hoop dat jij het lekker vindt. Kan ik ze dan ook gewoon thuis als huisdier nemen? Zou ik niet aanraden. Nee, nee, nee. Het blijven toch wilde dieren. En misschien zien ze er heel lief en knuffelig uit. Jazeker. Ik zou zeggen gewoon lekker in het wild laten en niet in huis als huisdier. En dan vraag ik me eigenlijk ook wel af, want deze wasbeerhonden komen van oorsprong niet uit Nederland maar ze zijn nu wel hier. Hoe zijn ze hier terecht gekomen? Ja als gewoonlijk komen ze uit Azië. Zo, dat is nog wel een stukje. Ja dus dat hebben ze niet gewandeld. Vroeger hebben wat mensen ze hiernaartoe gehaald voor de pels. Er worden bontkragen en bontjasjes van de wasbeerhonden gemaakt. Ja. En daar zijn er wat ontsnapt en zodoende zijn ze ook een beetje hier in het wild terechtgekomen. Wow. Dus jullie zijn niet alleen super schattig. Jullie zijn ook gewoon strijders. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20026059 92.757 1143 2022-11-15T09:30:00+00:00 yes no natuur https://schooltv.nl/video-item/qatar-piepklein-steenrijk-en-eigenwijs 2024-01-04T13:05:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39973.w613.r16-9.601e12f.webp Qatar | Piepklein, steenrijk en eigenwijs Qatar. Iedereen heeft het erover, maar weet je eigenlijk waar het ligt? Ik denk... daar ergens? Ik denk dit. Waarom Qatar? Vraag iets anders. Turkije is hier, Nederland is hier. Volgens mij hieronder. Ik denk hier ergens, in Azië. Nee, nee, nee. Allemaal fout. Het ligt hier. Dat is 'm ja. Het superrijke, maar piepkleine Qatar. Maar echt, piepklein. Zeg maar iets groter dan Noord-Brabant en Gelderland samen. En sinds dit moment... Het land dat het WK voetbal in 2022 mag organiseren is Qatar. ...raken we er niet over uitgepraat. Er zijn dus al duizenden doden gevallen. Totale onzin. Ga je kijken of ga je niet kijken? Wat is de rol van de KNVB, wat doet de FIFA? Maar wat weten we nou eigenlijk van dit land? Dit is Qatar uitgelegd. Zes uurtjes vliegen, klokkie twee uur vooruit en je staat hier. In Doha. De hoofdstad van Qatar. Tegenwoordig kennen we Doha zo. Maar nog niet zo lang geleden zag Doha er zo uit. Eén grote zandvlakte. Eeuwenlang is er maar één ding dat een beetje geld opbrengt. Parels. Die duiken ze op uit zee. Het is historisch, zonder dit konden mensen vroeger niet overleven. Zwaar en gevaarlijk werk, vaak gedaan door arme Qatari en tot slaaf gemaakten. Tot de uitvinding van dit. Kunstparels. Dus duiken naar echte parels, dat heeft niet zo'n zin meer. Het zijn zware tijden voor Qatar, met hongersnood, armoede en veel mensen houden het zelfs voor gezien. Ze vertrekken. Een bevolking van zo'n 30.000 man halveert. Maar dan... olie. In een klein dorpje genaamd Dukhan ontdekken geologen olie. Eindelijk iets dat goed geld verdient. Een paar jaar later, 1971: onafhankelijkheid. We gaan meteen beginnen met het nemen van de nodige stappen om onze Arabische staat aan te sluiten bij de Arabische gemeenschap en bij de Verenigde Naties. En het wordt alleen maar beter. In de jaren 70 vinden ze gas. Veel gas. Wat ooit werd gezien als waardeloos, is nu een van ’s werelds meest waardevolle goederen. Voor de kust ligt het South Pars/North Dome, een giga-gasveld. Maar echt, giga. Alleen Rusland en Iran hebben grotere gasvoorraden. Besef even. Rusland en Iran, die landen zijn huge. En Qatar... niet. Zo'n grote gasvoorraad voor zo'n klein land, da's best bijzonder. Bovendien: door de oorlog in Oekraïne is de gasprijs enorm gestegen. Heb je vast wel gemerkt. Het is dus cashen voor Qatar. En dat blijft nog wel even zo. Want, de gasreserves van de EU zijn nu nog oké, maar volgende winter moeten we die wel aanvullen. En dan is Qatar onmisbaar. Trouwens, Qatar is geen democratie, het is een absolute monarchie. De emir, een soort koning, bepaalt bijna alles. Ook wat er gebeurt met al dat geld. Die rijkdom verandert Qatar. Je kunt het gewoon zien. Zo groeide de skyline van Doha in de afgelopen twintig jaar. Qatar heeft niet de mankracht om dat zelf te kunnen bouwen. Dat doen migranten uit het buitenland. Vooral uit Azië en Afrika. En die migranten zijn vandaag de dag met zo veel, dat ze de meerderheid vormen in Qatar. En als ik zeg meer, dan bedoel ik ook echt veel meer. Van de bijna drie miljoen mensen is 90 procent arbeidsmigrant. 90 procent. Het overige deel? Qatari. Mijn mensen, Qatari, zijn minder dan tien procent van de bevolking. Zij hebben een welvarend leven. Met gratis zorg, onderwijs en ze betalen geen belasting. Dus als je zo leeft, misschien maak je je dan wat minder druk om democratie. Maar niet iedereen in Qatar is zo rijk. Gastarbeiders hebben wel allerlei voordelen, maar veel minder dan Qatari. En ook de arbeidsomstandigheden zijn niet altijd goed. Kom ik straks op terug. Eerst nog even over Qatars inkomsten. De rijkdom van Qatar hangt af van de prijs van olie en gas, en de vraag ernaar. Neemt die vraag af, dan is er nog een plan B. Een soort nationale spaarpot van olie- en gasdollars. De Qatar Investment Authority. En daar zit nogal wat geld in. Hoeveel precies, dat is onduidelijk. Maar het gaat om honderden miljarden. Dat geld gebruikt Qatar om overal ter wereld te investeren. Ze hebben aandelen in Volkswagen, kopen voetbalclub Paris Saint-Germain en het Britse warenhuis Harrods. Allemaal om zich voor te bereiden op de toekomst. Qatar krijgt steeds meer invloed. En dat is precies wat de emir wil. Er is alleen een probleem: Qatar is klein en kwetsbaar. En buurland Saoedi-Arabië groot en machtig. Aan die schaduw wil Qatar ontsnappen. Bijvoorbeeld door open te staan voor nieuwe banden. Te beginnen met Iran, de aartsvijand van Saoedi-Arabië. Ook belangrijk: Qatar bouwt gratis en voor niks een militaire basis voor de VS en Groot-Brittannië. De grootste in het Midden-Oosten. Goede bescherming tegen Saoedi-Arabië. Daarnaast onderhoudt Qatar banden met de moslimbroederschap, Hamas en de Taliban. Groepen die Qatars buurlanden zien als terroristen. Doet Qatar zodat het kan bemiddelen in conflictsituaties. Tussen de VS en de Taliban bijvoorbeeld. Maar 't maakt buurlanden nogal pissig. Wat ze ook pissig maakt? Al Jazeera. Een internationale nieuwszender betaald door Qatar. De eerste in de regio met een kritische blik. Nou ja, als het niet over Qatar gaat dan. Ze laten tegenstanders van regimes en buurlanden aan het woord. Bijvoorbeeld tijdens de Arabische Lente. Mensen zweren wraak. Het dodelijke nationale optreden wordt internationaal veroordeeld. Het anti-overheidssentiment bouwt op. Waren die buren niet zo blij mee. Ze worden zelfs zo boos op het eigenwijze Qatar dat ze het in 2017 boycotten. Het gaat om Egypte, Saoedi-Arabië, Jemen, de Verenigde Arabische Emiraten en Bahrein. Betekent dat lucht, land en zeeroutes helemaal dichtgaan en dat de handel tussen Qatar en die landen volledig stopt. Een groot probleem als je bijna alles importeert. We willen dat dit eindigt. Geloof me, we willen dat dit eindigt. Drie jaar later wordt de boycot opgeheven, en Qatar overleeft. Sterker nog: het land wordt minder afhankelijk van andere landen aan de Perzische Golf. Binnen vijftien dagen hebben we boerderijen met airconditionng voor de eerste fase van 4000 koeien. De emir krijgt zijn zin. Hij wil dat de hele wereld Qatar kent. Op allerlei manieren probeert-ie aandacht te trekken. En misschien voel je 'm al. Er is geen beter podium dan het grootste sportevenement ter wereld. Het WK Voetbal in Qatar krijgt inderdaad veel aandacht. Maar of het nou de spotlight is waar de emir op had gehoopt... Broeders en zusters, sinds we de eer kregen om het WK te organiseren, is Qatar bekritiseerd zoals nog nooit een ander gastland is overkomen. Er is dus kritiek. Vooral over drie punten: Corruptie, lhbti-rechten en arbeidsomstandigheden. Niet zo helder qua mensenrechten, dat is niet al te best. Het is een conservatief land. Ja, dat die bouwvakkers niet goed behandeld zijn. Dat geeft je wel zo'n schuldgevoel. Er moet wel actie tegen anti-homolanden komen. Het is echt omgekocht, het is zo corrupt allemaal. Eén: corruptie. Qatar kan je moeilijk een voetballand noemen. Dus toen dit gebeurde, werd er meteen gefluisterd: ze hebben het gekocht. Zeker is dat veel van de FIFA-leden die mochten stemmen later in verband zijn gebracht met corruptie. Toch is een link met Qatar nooit bewezen. Twee: lhbti-rechten. Qatar is een islamitisch land met een conservatieve bevolking. Homoseksualiteit is er verboden en er staat op papier zelfs gevangenisstraf op. Dat is een probleem. Lhbti-supporters vragen zich dus niet voor niks af: kan ik wel veilig naar het WK? Ze moeten onze regels accepteren. Vindt u homoseksualiteit verboden? Dat is verboden. Dat is schade in de geest. Drie: arbeidsomstandigheden. De stadions voor het WK zijn gebouwd door arbeidsmigranten. Ik zei het al eerder: die zijn in de meerderheid in Qatar. Maar ze hebben weinig rechten. En dat is eigenlijk altijd zo geweest. Weet je nog, die parelduikers uit het begin? Qatar was een van de laatste landen waar slavernij werd afgeschaft. Gebeurde pas in 1952. Daarna wordt het niet veel beter, want migranten die in Qatar komen werken, worden slecht behandeld. Ze betalen niet altijd de beloofde loonkosten en opgebouwde toeslagen. Ik ben zelf ook slachtoffer. De laatste jaren zijn er veel verbeteringen. Als het te warm is, stopt het werk. Maar de arbeidsomstandigheden blijven belabberd. Er zouden veel bouwvakkers zijn omgekomen. Ook bij de bouw van voetbalstadions. En dat maakt deze jolige reclame wel heel pijnlijk... Het is weer top, het is weer toppie. Grappig bedoeld, maar het doet natuurlijk meteen denken aan de vele bouwvakkers die bij de bouw van de stadions zijn omgekomen. De supermarktketen voelde dat niet meteen aan. Nu wel. Ze bieden excuses aan en halen de spotjes van de buis. Zo, ik denk dat we Qatar nu wel op de kaart hebben gezet. Deze. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20026107 650.709 1406 2022-11-15T10:46:22+00:00 yes no Qatar voetbal Midden-Oosten https://schooltv.nl/video-item/hoe-wordt-vanille-gemaakt-van-orchidee-tot-smaakbom 2024-01-04T13:05:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39974.w613.r16-9.ced7397.webp Hoe wordt vanille gemaakt? | Van orchidee tot smaakbom Als je zo langs deze planten loopt en je weet niet zo heel veel van tuinieren af, dan zou je je hier lelijk kunnen vergissen. Kijk, dit ziet er uit als een sperzieboon, maar als je dit heel lang laat liggen, dan krijg je dit. Het ziet er een beetje uit als een gek verschrompeld boontje maar moet je kijken als je hem opensnijdt, dan knalt het aroma je tegemoet. Vanille, lekker man. En al die zwarte dingetjes, dat zijn dus vanillezaadjes. Dit is de enige vanillekweker in Nederland. Vanille kweken: hoe doen ze dat? De bloem van een vanilleplant is een orchidee en dat is echt een prachtige bloem, kijk. Maar, deze orchidee heeft een beetje een gebruiksaanwijzing. Hij doet er namelijk duizend dagen over om tot bloei te komen. En als ie dan eenmaal bloeit, dan bloeit die maar superkort. Hij gaat 's ochtends open en dan moet je hem binnen een paar uur bestuiven om die mooie peulen eraan te krijgen. En ben je er niet op tijd bij, dan verwelkt de bloem en dan is je kans bekeken. Het bestuiven van zo'n orchidee gebeurt in de natuur natuurlijk door vogels en door insecten, maar hier in de kas moeten ze dat zelf doen. En dat doe je door het mannelijke en vrouwelijke gedeelte van de bloem samen te brengen. Hier vouw ik hem open en dan moet ik ervoor zorgen, dit pieletje onder deze komt te zitten. Dan druk ik hem samen en dan is ie bevrucht. Hier kun je heel goed zien hoe er uit zo'n bestoven bloempje een mooi klein peultje groeit. En als je dat dan zo'n zes weken zijn gang laat gaan, dan krijg je zo'n mooie, volwassen peul. De volwassen groene peulen moeten nog zo'n acht maanden aan de plant blijven hangen en daarna kun je er al heel veel lekkere gerechten mee maken. Maar als je nou de echte intense vanillesmaak wil, dan moeten ze eerst nog even de droogkast in. Kijk, en zo ziet dat er dan dus uit. Het zijn gewoon helemaal donkerbruine peulen geworden en door de rijping wordt dus de smaak van die vanillebonen nog intenser. Ja, en hier kun je dus echt heerlijke dingen van maken. Erik, wat ga jij maken? Ik ga vanille op vier manieren bereiken en dan gaan we er een gerechtje van maken. Ik heb hier de vanille in zijn geheel verwerkt in banketbakkersroom. Daarop doen we een koekkruim, vanille-ijs, een mango gesneden en daar wat vanille ook weer doorheen gedaan. We hebben een siroop gemaakt van bruine suiker. Koekje, oftewel tuille, Frans gezegd. Daar is ook weer vanille doorheen gedaan en daarop komt een leuk Hollands viooltje. Hmmm. Dit is wel echt heel lekker. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20026136 189.16 1534 2022-12-26T19:00:00+00:00 yes no smaak peul plant https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-de-gastarbeiders 2024-01-04T13:05:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39975.w613.r16-9.68bea92.webp Het Klokhuis | De gastarbeiders In de jaren 60 was er in Nederland heel veel werk, maar er waren niet genoeg mensen die dat werk wilden of konden doen. Nederlandse bedrijven gingen op zoek naar mensen in andere landen zoals Griekenland, Turkije en Marokko. Ze kwamen hier zwaar werk doen in fabrieken of in de haven en werden gastarbeiders genoemd. Nizar ontmoet de elfjarige Dunya, wiens opa als gastarbeider naar Nederland kwam. Meral zingt een lied over haar opa, één van de eerste gastarbeiders. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1330873 943.685 3936 2022-11-15T18:00:00+00:00 yes no gastarbeider werk immigratie canon https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-demonstreren 2024-01-04T13:05:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39977.w613.r16-9.3e7a807.webp Het Klokhuis | Demonstreren Bij een demonstratie gaan meerdere mensen tegelijk de straat op om hun mening te laten horen. Bijvoorbeeld omdat ze zich zorgen maken over het klimaat of omdat ze het niet eens zijn met nieuwe regels voor het boerenbedrijf. Demonstreren is een mensenrecht, iedereen mag demonstreren. Maar hoe organiseer je een demonstratie? Wat mag wel en wat mag niet? En hoe gaat het in landen waar demonstreren verboden is? In een sketch maakt een cowboyscholier gebruik van zijn demonstratierecht. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1337419 904.12 2962 2022-11-17T18:00:00+00:00 yes no demonstreren democratie overheid mensenrechten https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-breakdance 2024-01-04T13:05:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39978.w613.r16-9.dbbf849.webp Het Klokhuis | Breakdance Is het een dans, is het een sport of is het kunst? Breakdance. Breakdance mag zich vanaf de Spelen van 2024 definitief een olympische sport noemen. Breakdance is een dansstijl waarbij je moeilijke en spectaculaire bewegingen maakt op hiphop-muziek. Vaak dans je het in een 'battle waarbij je een ander uitdaagt met de meest bijzondere dansbewegingen. Janouk bezoekt Menno en India die zich al aan het voorbereiden zijn op de Olympische Spelen. Varkentje Rund doet aan inwendige breakdance. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1325821 883.089 4880 2022-11-18T18:00:00+00:00 yes no breakdance dansen sport hiphop https://schooltv.nl/video-item/wat-is-morsecode-communiceren-met-lange-en-korte-signalen 2024-01-16T16:10:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39984.w613.r16-9.4bbca5d.webp Wat is morsecode? | Communiceren met lange en korte signalen Hallo? Hallo? Dag Pascal, welkom in deze kamer. Ik heb jou opgesloten. Om te ontsnappen krijg je van mij een opdracht die je moet voltooien. Zoek uit wat dit betekent. Dus drie korte piepjes, drie lange en dan drie korte weer of? Oke, dat is de opdracht. Piepjes. Effe kijken. Dus misschien iets met geluid of zo? Zo. Klikjes. Ik had vroeger met een vriend van me, dan deden we altijd zo. Effe kijken. Twee snelle. Dat was dan midden in de nacht een teken. Hij woonde aan de overkant dat je dan stiekem naar buiten wilde sneaken en zijn lange, dat was dan uh ja, sorry man, ik moet pitten en het is niet hetzelfde als die piepjes, maar het lijkt er wel een klein beetje op, toch? Ah ja, even kijken. Twee, acht, negen. We gaan door. Who, kijk dit dan Oh wacht, kijk hier. Dit moet het zijn, toch? 2, 8, 4. Ja, ja, dit is hem denk ik, de volgende hint. Samuel. Samuel Morse. Ja, dat ben ik. Yes! Meneer Morse. Helder. Maar wie bent u eigenlijk? Ik ben de bedenker van de morsecode rond 1835. Ik bedacht dat je via een elektrische kabel een signaal kon versturen. Elk elektrisch signaal heeft een geluid, kort of lang. En elke letter van het alfabet heeft zo zijn eigen code. Bijvoorbeeld A was kort-lang. de B, lang-kort-kort-kort. Eigenlijk was het een soort geheimschrift. Ik kon vanuit hier, een lekkere stoel, signalen versturen naar een ontvanger die luisterde daar dan en die kon het opschrijven. Respect. Maar nu hebben we gewoon het internet toch? Dus eigenlijk niet meer helemaal van deze tijd. Wat? Heb ik dat mooie alfabet voor niks verzonnen? Weet je wel hoeveel werk dat is geweest? Lang-kort-lang-kort... Wacht eens even, zie ik daar nou een alfabet achter u? Dus dan kunnen we ook de code kraken natuurlijk. Kort-kort-kort is dan de S. Lang-lang-lang is de O. Oke en dan kort-kort-kort is dus weer de S. SOS, save our souls. En dat betekent dus eigenlijk: hellup! Help! SOS! Ik herhaal SOS! Wat heerlijk om jou dat te horen zeggen. Jullie mogen eruit! Oh yes! Man man man. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20026297 191.96 7011 2022-11-21T19:00:00+00:00 yes no communicatie elektriciteit https://schooltv.nl/video-item/kabam-knuffelboom 2024-01-04T13:05:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39986.w613.r16-9.d5b5b30.webp Kabam! | Knuffelboom Kyona moet voor het eerst naar haar nieuwe school en is bang dat ze geen vrienden zal maken. Gelukkig staat er een oude boom op het schoolplein die haar een handje helpt. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1725613 465.76 2029-11-09T23:00:00+00:00 3485 2022-11-17T06:00:00+00:00 yes no vriendschap school angst https://schooltv.nl/video-item/kabam-muzieklift 2024-01-04T13:05:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39987.w613.r16-9.492da96.webp Kabam! | Muzieklift De lift bij oma maakt zoveel lawaai dat Kemal er bang van wordt, maar als hij goed luistert blijkt er meer muziek in de herrie te schuilen dan hij dacht. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1725614 496.2 2029-11-09T23:00:00+00:00 2034 2022-11-17T06:00:00+00:00 yes no muziek geluid angst https://schooltv.nl/video-item/kabam-gymtovenaar 2024-01-04T13:05:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39988.w613.r16-9.a57a804.webp Kabam! | Gymtovenaar Berith is haar gymtas vergeten en moet iets uit de gevonden-voorwerpen-bak aan. Ze is hartstikke bang dat ze wordt uitgelachen. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1725615 474.526 2029-11-09T23:00:00+00:00 2140 2022-11-17T06:00:00+00:00 yes no angst kleding uiterlijk https://schooltv.nl/video-item/kabam-spijkerbroek 2024-01-04T13:05:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39989.w613.r16-9.a3bc8fa.webp Kabam! | Spijkerbroek Dorus moet naar de kapper, maar kan met geen mogelijkheid stilzitten. Hij is bang dat hij in zijn oor wordt geknipt. Met zijn timmermansoog weet hij er een oplossing voor te vinden. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1725616 468.802 2029-11-09T23:00:00+00:00 1852 2022-11-17T06:00:00+00:00 yes no angst kapper schaar https://schooltv.nl/video-item/kabam-voetbalketting 2024-01-04T13:05:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39990.w613.r16-9.4c33f7f.webp Kabam! | Voetbalketting Jairo kan heel goed voetballen, maar lezen vindt hij moeilijk. Hij krijgt al buikpijn als hij eraan denkt. Gelukkig heeft hij een bijzondere ketting die hem helpt. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1725618 460.615 2029-11-09T23:00:00+00:00 1578 2022-11-17T06:00:00+00:00 yes no angst bang lezen https://schooltv.nl/video-item/kabam-zwemspelletje 2024-01-04T13:05:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39991.w613.r16-9.6f66eed.webp Kabam! | Zwemspelletje Op zwemles moet Alisa door het gat onderwater zwemmen. Ze durft niet, en is bang dat ze door het gat opgezogen zal worden. Tot ze er een spelletje in ziet... https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1725619 467.614 2029-11-09T23:00:00+00:00 4487 2022-11-17T06:00:00+00:00 yes no angst bang zwemmen https://schooltv.nl/video-item/kabam-superheld 2024-01-04T13:05:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39992.w613.r16-9.c090ff4.webp Kabam! | Superheld Toby moet alleen naar school lopen, maar durft niet langs een grote hond. Door zijn superkrachten aan te spreken, lukt het hem alsnog. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1725620 444.619 2029-11-09T23:00:00+00:00 2829 2022-11-17T06:00:00+00:00 yes no bang angst held https://schooltv.nl/video-item/kabam-billenwinkel 2024-01-04T13:05:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39993.w613.r16-9.f91b494.webp Kabam! | Billenwinkel Sammy is trots dat hij alleen naar de bakker mag. Als hij ziet dat de winkel enorm druk is, durft hij alleen niet meer naar binnen. Gelukkig weet hij de situatie toch nog de goede kant op te sturen. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1725621 433.292 2029-11-09T23:00:00+00:00 2343 2022-11-17T06:00:00+00:00 yes no angst bang kleuter https://schooltv.nl/video-item/kabam-schoolreisje 2024-01-04T13:05:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39994.w613.r16-9.7f10a7e.webp Kabam! | Schoolreisje De klas gaat op schoolreisje en Shirley kan haar geluk niet op. Als grote kinderen haar wegjagen, durft ze alleen niet voor zichzelf op te komen. Ridderlijk weet ze zich te herpakken. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1725622 450.738 2029-11-09T23:00:00+00:00 3936 2022-11-17T06:00:00+00:00 yes no angst bang pesten https://schooltv.nl/video-item/qatar-de-wereld-rond 2024-01-04T13:05:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39995.w613.r16-9.94dce9e.webp Qatar | De wereld rond In het Midden-Oosten op het Arabische schiereiland, ligt Qatar. Het land is een Arabisch koninkrijk, met aan het hoofd een Emir. Het land ligt aan de Perzische golf en grenst aan Saoedi-Arabië. De hoofdstad is Doha. Qatar is wat landoppervlakte betreft, bijna vier keer kleiner dan Nederland. Er wonen bijna 3 miljoen mensen en daarmee is het een van de kleinere landen in de Arabische wereld. De bevolking is een mix van immigranten uit met name Zuid-Azië en Noord-Afrika. Ongeveer 11 procent van de bevolking zijn geboren Qatari. De meeste inwoners wonen in de hoofdstad Doha. Qatar is sinds 1971 een onafhankelijke staat. Hiervoor wordt het land lange tijd bestuurd door Islamitische rijken en later door het Ottomaanse Rijk. Na het verlies van de Eerste Wereldoorlog, komt er een einde aan de Ottomaanse overheersing. Vanaf dan wordt Qatar gedeeltelijk bestuurd door de Britten. In die tijd is Qatar een arme vissersgemeenschap, maar dat verandert wanneer er in de jaren 30 van de vorige eeuw, aardolie en aardgas in de bodem wordt ontdekt. Wanneer het land in 1971 onafhankelijk wordt, veranderd Qatar in een rijke oliestaat met aan het hoofd de machtige Emir. Vanaf dat moment krijgt het kleine, rijke Qatar steeds meer aanzien bij andere landen. In 2010 maakt Qatar een grote stap richting het wereldtoneel. Dan wordt door de voetbalbond FIFA, Qatar aangewezen om in 2022 het Wereldkampioenschap voetbal te organiseren. Door het bezit van aardolie en vloeibaar aardgas is Qatar uitgegroeid tot het op vier na rijkste land ter wereld. Deze rijkdom is vooral te zien in de hoofdstad Doha. In de stad staan hypermoderne wolkenkrabbers en door de straten rijden extreem dure auto’s. Maar niet alle inwoners van Qatar profiteren van de rijkdom. Verreweg de meeste mensen zijn immigrant en verdienen weinig geld. In Qatar heerst een woestijnklimaat en dat maakt het land een van de warmste landen op aarde. Qatar heeft warme winters en hete zomers. Vanaf april kunnen de temperaturen overdag al snel oplopen tot 40 graden Celsius. Door het hete woestijnklimaat is er weinig flora en fauna. Er leven vooral dieren die goed tegen de droogte en warmte kunnen, zoals kamelen, ezels en het nationale dier: de Arabische oryx. Qatar is een streng-islamitisch land met een sharia-wetgeving. Dit zijn regels en geloofsrituelen waar de inwoners van Qatar zich aan moeten houden. Volgens de sharia zijn in Qatar vrouwen wettelijk verantwoordelijk voor het huishouden en moeten ze hun man gehoorzamen. Maar er zijn ook regels over voedsel en de omgang met de natuur. De jaarlijkse vastenmaand, de Ramadan, met aan het einde het Suikerfeest, is een belangrijke maand in het Islamitische Qatar. In de Qatarese keuken wordt er veel gekookt met groenten en vlees, die vaak flink gekruid worden. Ook dadels en olijven staan vaak op tafel. Arabische koffie en thee wordt veel gedronken. Het bekendste bouwwerk in Qatar is het machtige Al Zubara Fort, dat op de werelderfgoedlijst van UNESCO staat. Populaire sporten zijn onder andere voetbal en kamelenraces. De kleine oliestaat Qatar is in korte tijd uitgegroeid tot een machtig land in de wereld. Het land is dan ook vaak in het nieuws. Maar vooral na de toewijzing van het WK voetbal, is er ook veel kritiek. Zo zijn er bij de bouw van stadions, wegen en hotels voor het WK, miljoenen arbeidsmigranten ingeschakeld. Door het zware werk en de slechte en gevaarlijke arbeidsomstandigheden, zouden er al veel van hen gewond zijn geraakt of zelfs overleden. En vanwege het hete klimaat, moet het WK gespeeld worden in stadions met airconditioning, wat erg belastend is voor het milieu. En daar staan klimaatcritici niet bepaald om te juichen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20026321 290.709 3591 2022-11-16T13:30:00+00:00 yes no land Midden-Oosten https://schooltv.nl/video-item/freeks-wilde-wereld-ijskrabben 2024-01-04T13:05:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39996.w613.r16-9.014db39.webp Freeks wilde wereld | IJskrabben Het is ijskoud in Noorwegen, maar dit weerhoudt Freek er niet van om een levensgevaarlijke duik onder het dikke pak ijs te maken. Door een wak daalt hij af naar de zeebodem, waar hij stuit op reusachtige koningskrabben. Terwijl Freek het liefdesspel van twee krabben bewondert, laat geluidsman Bange Bassie zien hoe je ook op het droge lekker warm blijft. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1340500 639.332 2029-10-30T23:00:00+00:00 3282 2022-11-21T17:20:00+00:00 yes no kreeft natuur Noorwegen https://schooltv.nl/video-item/freeks-wilde-wereld-de-weg-naar-het-noorden 2024-01-16T16:26:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39997.w613.r16-9.29e4d85.webp Freeks wilde wereld | (De) Weg naar het noorden Meestal is Freek op zoek naar dieren, maar dit keer reist hij met behulp ván dieren. Samen met een groep husky's reist Freek op de slee door het besneeuwde landschap van Noorwegen. En dat dit niet zo makkelijk is als het eruitziet, daar komt hij al snel achter. Het gaat met vallen en opstaan. Freek komt verderop een kudde rendieren tegen. Freek legt uit hoe rendieren overleven in hun ijzige omgeving. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1340501 639.286 2029-10-30T23:00:00+00:00 4611 2022-11-22T17:20:00+00:00 yes no rendier Noorwegen hond https://schooltv.nl/video-item/freeks-wilde-wereld-verborgen-gevaren-op-de-savanne 2024-01-04T13:05:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39998.w613.r16-9.c7b14f8.webp Freeks wilde wereld | Verborgen gevaren op de savanne Freek zoekt met een zender naar olifanten op de savanne van Namibië. Maar ze laten zich niet makkelijk vinden. Plotseling staat Freek oog in oog met zo'n dreigende reus. Terwijl ze afstand nemen, ontdekken Freek en zijn team dat er ook kleine gevaren loeren op de savanne, verstopt tussen het gras. Als dat maar goed gaat... https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1340502 633.288 2029-10-30T23:00:00+00:00 4689 2022-11-23T17:20:00+00:00 yes no olifant Afrika https://schooltv.nl/video-item/freeks-wilde-wereld-vliegende-honden 2024-01-04T13:05:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39999.w613.r16-9.c9b3263.webp Freeks wilde wereld | Vliegende honden Een roedel Afrikaanse wilde honden krijgt een nieuw thuis op de Namibische savanne. De verhuizing is een flinke kluif! Freek en zijn team helpen de wilde dieren te verdoven en per vliegtuig naar hun nieuwe omgeving te vervoeren. Freek laat van dichtbij zien wat een geweldige roofdieren Afrikaanse wilde honden zijn. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1340503 634.48 2029-10-30T23:00:00+00:00 2451 2022-11-24T17:20:00+00:00 yes no hond wild Afrika https://schooltv.nl/video-item/freeks-wilde-wereld-onverwacht-bezoek 2024-01-04T13:05:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40000.w613.r16-9.f9a396a.webp Freeks wilde wereld | Onverwacht bezoek Freek en geluidsman Bange Bassie ontdekken een vliegensvlugge wurgslang in het oerwoud van Suriname. Wanneer de nacht valt, worden Freek en zijn team verrast door een onverwachte bezoeker: een tapir! Freek heeft deze bijzondere en schuwe dieren nog nooit eerder van zo dichtbij mogen bewonderen. Hij legt uit hoe tapirs op en top zijn aangepast aan de jungle. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1340504 617.8 2029-10-30T23:00:00+00:00 2503 2022-11-25T17:20:00+00:00 yes no slang Suriname oerwoud https://schooltv.nl/video-item/freeks-wilde-wereld-kamperen-met-beren 2024-01-04T13:05:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40001.w613.r16-9.448c349.webp Freeks wilde wereld | Kamperen met beren Freek kampeert in de ruige wildernis van Peru. 's Nachts houdt hij de omgeving in de gaten met 'trapcams'. Wat zou er in de duisternis allemaal rond zijn tentje sluipen? 's Ochtends wordt Freek verrast door de enige beren van Zuid-Amerika: Andesberen! Ze komen wel heel dichtbij. Als dat maar goed gaat. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1340505 636 2029-10-30T23:00:00+00:00 4361 2022-11-28T17:20:00+00:00 yes no beer Peru oerwoud Zuid-Amerika https://schooltv.nl/video-item/freeks-wilde-wereld-katten-in-het-kelpwoud 2024-01-04T13:05:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40002.w613.r16-9.c89e862.webp Freeks wilde wereld | Katten in het kelpwoud Freek duikt in Zuid-Afrika dwars door een 'jungle'op de zeebodem: kelpwoud. Hij legt uit dat kelpwouden op bossen lijken, ondanks dat kelpwier heel anders is dan bomen. En net zoals in de tropische jungle, zit het hier ook vol met katten. Ze hebben geen scherpe klauwen of een zacht vachtje, maar het zijn wel meesters in verstoppen. Aan het einde van de duik worden Freek en zijn team verrast door een nieuwsgierige groep Kaapse pelsrobben, ook wel Zuid-Afrikaanse zeeberen genoemd. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1340506 599.723 2029-10-30T23:00:00+00:00 1616 2022-11-29T17:30:00+00:00 yes no zee zeehond zeedier Zuid-Afrika https://schooltv.nl/video-item/freeks-wilde-wereld-oerhaaien 2024-01-16T15:53:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40003.w613.r16-9.7db1b67.webp Freeks wilde wereld | Oerhaaien Freek is op zoek naar haaien voor de ruige kust van Zuid-Afrika. Onder water stuit hij op echte oerbewoners van de zee: gevlekte zevenkieuwshaaien. Freek vertelt hoe deze haaien nog lijken op familieleden die vele miljoenen jaren geleden in zee zwommen. Verderop komt Freek zandtijgerhaaien tegen, die onderweg zijn naar hun paargronden. Hij legt uit hoe hun jongen al voor hun geboorte voor zichzelf leren opkomen. Geluidsman Bange Bassie vindt al die haaien maar spannend. Zou hij zelf een duik durven nemen? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1340507 649.566 2029-10-30T23:00:00+00:00 10361 2022-11-30T17:20:00+00:00 yes no haai Zuid-Afrika zeedier https://schooltv.nl/video-item/freeks-wilde-wereld-dieren-in-de-duisternis 2024-01-04T13:05:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40004.w613.r16-9.07e9e04.webp Freeks wilde wereld | Dieren in de duisternis In een pikdonkere nacht zijn Freek en zijn team op pad in de zandduinen van de Namibwoestijn. Freek vindt een bijzondere gekko en een kleine pofadder. Freek legt uit waarom deze dieren 's nachts pas op stap gaan en waarom je ze, ondanks hun grootte, zeker niet moet onderschatten. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1340508 638.64 2029-10-30T23:00:00+00:00 4569 2022-12-01T17:20:00+00:00 yes no adder slang woestijn hagedis https://schooltv.nl/video-item/freeks-wilde-wereld-badgasten-in-de-woestijn 2024-01-04T13:05:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40005.w613.r16-9.52e28c5.webp Freeks wilde wereld | Badgasten in de woestijn Freek laat zien hoe zelfs waterdieren zich prima redden in de kurkdroge Namibwoestijn. Hij neemt een duik tussen de zeeberen. Hoe log ze op het zand misschien ook lijken, zo sierlijk zijn ze onder water. Verderop vindt Freek kleurige flamingo's, die lekker staan te pootjebaden. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1340509 635.367 2029-10-30T23:00:00+00:00 3196 2022-12-02T17:20:00+00:00 yes no zeedier flamingo woestijn https://schooltv.nl/video-item/freeks-wilde-wereld-kattenkwaad-en-apenstreken 2024-01-04T13:05:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40006.w613.r16-9.8e14c5a.webp Freeks wilde wereld | Kattenkwaad en apenstreken In het Naankuse wildreservaat van Namibië worden geredde dieren opgevangen. Freek ontmoet hier de kampioen hoogspringen van de savanne: een caracal. Hij is omgeven door nog veel meer bijzondere dieren, zoals leeuwen en neushoorns. Verderop maakt Freek vrienden met een troep beerbavianen. En die maken er een gezellige boel van. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1340510 638.726 2029-10-30T23:00:00+00:00 5521 2022-12-05T17:20:00+00:00 yes no wilde kat wildpark baviaan aap https://schooltv.nl/video-item/freeks-wilde-wereld-jagers-aan-de-oever 2024-01-16T16:15:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40007.w613.r16-9.a32b87f.webp Freeks wilde wereld | Jagers aan de oever Freek vaart per kano over de rivier in de Surinaamse jungle. Aan de drooggevallen oever vindt hij een wolfsvis in een benarde situatie. Is Freek op tijd om de vis te redden? Verderop ziet Freek de grootste slang ter wereld: de groene anaconda. Freek legt uit hoe deze kolossen hun prooien in het water vangen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1340511 639.32 2029-10-30T23:00:00+00:00 3208 2022-12-06T17:20:00+00:00 yes no slang Suriname oerwoud vis https://schooltv.nl/video-item/freeks-wilde-wereld-harde-pantsers-en-scherpe-tanden 2024-01-04T13:05:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40008.w613.r16-9.a011c16.webp Freeks wilde wereld | Harde pantsers en scherpe tanden In de jungle van Suriname doet Freek het een dagje rustig aan, net als de schildpad die hij op zijn pad tegenkomt. Na een lekkere plons in de rivier vindt Freek een dier met een bloedstollende reputatie. Hij legt uit dat je eigenlijk helemaal niet zo bang hoeft te zijn voor piranha's. No spang, geen zorgen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1340512 615.36 2029-10-30T23:00:00+00:00 2987 2022-12-07T17:20:00+00:00 yes no schildpad vis Suriname oerwoud https://schooltv.nl/video-item/freeks-wilde-wereld-ruige-bergen-en-wollige-vriendjes 2024-01-04T13:05:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40009.w613.r16-9.4773649.webp Freeks wilde wereld | Ruige bergen en wollige vriendjes Freek en zijn team zijn hoog in het Andesgebergte van Peru op zoek naar alpaca's en hun wilde familieleden: vicuña's. Tijdens de zoektocht vecht het team tegen hoogteziekte en Freek legt uit waar dat nou door komt en wat ze eraan kunnen doen. Hij vertelt hoe de schattige, lama-achtige dieren zich hebben aangepast aan hun ruige omgeving. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1340513 631.641 2029-10-30T23:00:00+00:00 4621 2022-12-08T17:20:00+00:00 yes no alpaca kameel Peru gebergte https://schooltv.nl/video-item/freeks-wilde-wereld-de-koning-van-de-andes 2024-01-16T15:35:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40010.w613.r16-9.8d999c6.webp Freeks wilde wereld | De Koning van de Andes In de bergen van Peru zijn Freek en zijn team op zoek naar de koning van de vogels: de Andescondor. Andescondors zijn gieren én de allergrootste vogels ter wereld. Maar toch zijn ze bijzonder moeilijk te spotten. Freek haalt alles uit de kast om deze machtige vogels te vinden. Zullen ze zich laten zien? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1340514 639.929 2029-10-30T23:00:00+00:00 4166 2022-12-09T17:20:00+00:00 yes no roofvogel vogel Peru https://schooltv.nl/video-item/qatar-stipje-op-de-kaart-maar-megarijk 2024-01-04T13:05:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40013.w613.r16-9.f775b1a.webp Qatar | Stipje op de kaart maar megarijk Je vindt er de grootste indoor achtbaan van de wereld. En een kilometer lang wandelpad, helemaal gekoeld met airco's. Als je dit ziet geloof je het misschien niet, maar Qatar is een piepklein landje. Het ligt in het Midden-Oosten en zoals je ziet is het maar een klein stipje op de kaart, ongeveer zo groot als een kwart van Nederland. Toch is Qatar megarijk. Het is zelfs een van de rijkste landen ter wereld. Dat komt doordat er heel veel olie en gas in de grond zit. Dat verkopen ze aan de rest van de wereld. De baas van het land, de emir, verdient daar heel veel geld mee. Hij is een soort koning en leidt het land volgens heel strenge regels. Zo is het er verboden om homoseksueel te zijn en hebben vrouwen veel minder rechten. In Qatar wonen ongeveer 3 miljoen mensen, maar slechts een klein deel is ook echt Qatarees. Bijna alle inwoners komen uit andere landen. Zij zijn er meestal alleen maar om te werken, bijvoorbeeld aan de bouw van wolkenkrabbers in de hoofdstad Doha. En aan de hotels en de stadions voor het WK voetbal. De buitenlandse werknemers krijgen voor al dat zware werk maar heel weinig betaald. Er zijn in Qatar dus niet veel inwoners die kunnen genieten van alle rijkdom. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20026491 97.472 945 2022-11-17T10:28:17+00:00 yes no Qatar Midden-Oosten voetbal https://schooltv.nl/video-item/hoe-geven-schepen-boodschappen-door-via-vlaggen-vlaggentaal-van-de-marine 2024-01-04T13:05:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40014.w613.r16-9.bf9c389.webp Hoe geven schepen boodschappen door via vlaggen? | Vlaggentaal van de marine Niet elke vlag staat symbool voor een groep, een land of een organisatie. Sommige vlaggen vertellen je een boodschap. Deze bijvoorbeeld, die vertelt dat je gefinisht bent en deze witte vlag die vertelt dat je je over wilt geven. Dat je een wapenstilstand wil. Soldaten die een witte vlag dragen of ermee zwaaien, mogen niet worden aangevallen. Doe je dat wel, dan wordt het gezien als een oorlogsmisdaad. Dat vlaggen een goed middel waren om een boodschap door te geven, dat wisten ze in de scheepvaart al veel langer. Nu gebruiken we mobiele telefonie en internet om berichten te versturen. Maar die mogelijkheid is er nog niet zo heel lang. Om toch een bericht van het ene schip naar het andere schip te sturen, waren vlaggen heel goed middel. Er bestaat nu zelfs een echte vlaggentaal. Ah, daar moet ik zijn. Hoe ik dat weet? Nou, de blauwwitte vlag, dat is de Blue Peter, oftewel de blauwe Peter. Die wordt gehesen als het schip op punt van vertrekken staat. Dat de scheepvaart al vroeg gebruik maakte van vlaggen is niet vreemd. Ieder schip moest goed herkenbaar zijn om te zien of het een vriend of een vijand was. We staan hier op een Nederlands schip, vandaar dat er een Nederlandse vlag hangt en daarachter zie je de Portugese vlag. Dus dat is een Portugees schip. Hee Lisa. Hee! Hoi, jij bent korporaal bij de marine en jij kunt mij vast vertellen waarom vlaggen zo belangrijk zijn, of misschien wel beter, waren. Vlaggen zijn nog steeds heel erg belangrijk bij de marine. We kunnen er nog steeds mee communiceren. Dat is ontstaan in ongeveer 1850. We hadden toen niet de beschikking over satellietcommunicatie of een mobieltje. Maar we zijn nu een stuk verder. Dit is een spiksplinternieuw marineschip en ik zie hier nog allemaal vlaggen. We gebruiken het nog steeds als wij in stilte willen communiceren, dus geen radiosignalen willen uitzenden zodat de vijand ons anders kan achterhalen. We gebruiken dit bijvoorbeeld dagelijks nog in de haven. En deze betekent dus dat we olie aan het laden zijn, of munitie. Als iemand varend van het schip valt, kan je deze vlag hijsen, de Oscar. Dan hebben we een probleem. Dan is er echt een probleem. Ja, dan ligt er iemand in het water. Maar dit zijn heel veel vlaggen. Hoe onthoud je dat nou allemaal? Wij hebben hier het internationaal seinboek. Internationaal seinboek, dus dat geldt in elk land. Elk land heeft dit boek. Ja. Okee. Dus jullie gebruiken de vlaggen als de communicatie wegvalt. Ook als een Portugees bijvoorbeeld geen Engels kan. Maar ook voor jullie eigen codes, toch? Ja, onze eigen geheime codes. Geheime codes? Want wij willen bijvoorbeeld niet over de marifoon gaan vertellen dat wij iemand gaan aanvallen. Want dan weet iedereen het. Dan weet iedereen het. Dan kunnen wij met geheime codes seinvlaggen ophangen en dan weet de vijand niet wat wij gaan doen, maar onze vriendelijke eenheden weten het wel. Okee, en dat staat dan hierin? Dat staat allemaal in dit boek. Nou, ik ben hartstikke vriendelijk, dus ik ben wel benieuwd wat er in staan. Dat gaan we dus niet doen. Maar waarom niet? Jij bent niet van de marine. Das effe jammer. Een rode en een rood-gele vlag. Even kijken wat dat is. De Bravo en de Oscar. Wij gaan parachute springen. Ze geven dus de boodschap dat ze gaan parachute springen en daar hebben ze geen mobieltje voor nodig. Hee, dat zijn gewoon vier vlaggen. De patiënt heeft een blindedarmontsteking. Ja, dat kan natuurlijk ook gewoon gebeuren aan boord. Maar dat ze met vier vlaggen zo'n specifieke boodschap door kunnen geven, dat is wel bijzonder. Rood witte vlag met verticale strepen. Einde missie, we gaan weer naar huis. Okee, wel thuis, Lisa. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20026542 205.461 1099 2022-11-17T14:01:36+00:00 yes no vlaggen communicatie https://schooltv.nl/video-item/hoe-is-racisme-ontstaan-europese-kolonisten-vonden-zichzelf-beter-dan-anderen 2024-01-04T13:05:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40015.w613.r16-9.53c3c03.webp Hoe is racisme ontstaan? | Europese kolonisten vonden zichzelf beter dan anderen Hee, Nancy. Hai. Nancy, waar komt racisme nou eigenlijk vandaan? Ja, je zou eigenlijk kunnen zeggen, uit Europa. Al in de 17e eeuw en eigenlijk misschien al eerder, gingen Europeanen buiten Europa gebieden veroveren. Dat noem je koloniseren. En daar kwamen ze allemaal mensen tegen die er heel anders uitzagen dan zij, bijvoorbeeld helemaal zwart waren, maar ook hele andere gebruiken hadden. Dus ze gingen dat eigenlijk ook een beetje rangschikken en zeggen: wij als witte Europeanen zitten eigenlijk helemaal bovenin. Wij zijn wel het beste. Dat is een idee dat eigenlijk nog steeds door sommige mensen wel wordt geloofd. En wat gebeurt er hier? Hier zie je dat er Afrikaanse mensen, mannen en vrouwen gevangen zijn genomen, op een schip worden gezet en dan meegenomen worden naar Amerika en de Cariben. En daar worden ze dan eigenlijk verder verkocht als slaven. En dan moeten ze keihard aan het werk op een koffieplantage of een suikerplantage. En ze worden ook gebrandmerkt door hun eigenaar, zodat de eigenaar weet: deze hoort bij mij. En ze moeten zo hard werken dat ze zich soms ook letterlijk doodwerken. Ze werden dus niet gezien als mensen, maar als handelswaar. Ja, klopt, als handelswaar en als vee, zou je bijna kunnen zeggen. Maar niet als mensen. Nog niet zo lang geleden hadden veel landen racistische wetten. Zo was er in Zuid-Afrika bijvoorbeeld apartheid. Witte en zwarte mensen waren van elkaar gescheiden. De zwarte mensen hadden minder rechten. Ze mochten bijvoorbeeld niet stemmen en mochten op bepaalde plekken niet komen. En in de Verenigde Staten was dat ook zo. Zwarte en witte kinderen mochten bijvoorbeeld niet naar dezelfde scholen en mensen met een donkere huidskleur moesten achter in de bus zitten op de slechtere plekken. Sterker nog, als iemand met een witte huidskleur op hun plek wilde zitten, moesten ze opstaan. Op 1 december 1955 was er een vrouw, Rosa Parks, die streed tegen al dat onrecht. Ze vond dat zwarte mensen hetzelfde behandeld moesten worden als witte mensen. Ze weigerde haar plek in de bus af te staan aan een wit persoon. Logisch, zou je nu misschien denken, maar in die tijd supermoedig. Ze werd erom gearresteerd, maar haar actie werd wel wereldnieuws. Samen met vele anderen streed Rosa voor gelijkheid. Gelukkig is er heel veel veranderd vergeleken met vroeger. Slavernij is bijvoorbeeld afgeschaft. Gelijke rechten zijn nu in de grondwet echt opgenomen. Dus we hebben allemaal dezelfde rechten nu. Maar ondanks dat het in de wet staat dat we allemaal gelijk zijn, worden mensen nog wel ongelijk behandeld. Ja, dat klopt. Je moet het eigenlijk vergelijken met onkruid. Als je dat niet helemaal weghaalt met wortel en al, dan blijft dat onkruid doorgroeien. En het is daarom ook iets waar we met z'n allen echt aan moeten blijven werken om te zorgen dat dat onkruid, die wortels van dat racisme ook wegblijven. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20026551 221.824 3223 2022-11-17T14:08:43+00:00 yes no racisme slavernij kolonisten https://schooltv.nl/video-item/hoe-maak-je-sojamelk-sojabonen-mixen-tot-melkachtig-drinken 2024-01-04T13:05:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40016.w613.r16-9.06f1e78.webp Hoe maak je sojamelk? | Sojabonen mixen tot melkachtig drinken Zo. Hee. Jij kan mij laten zien hoe je dus van sojabonen sojamelk maakt. Dat kan ik jou laten zien. Okee, top! Staat je goed, Janouk. Bedankt! Vertel. Om te beginnen, we hebben net de soja van het land gehaald. Dus we hebben hier de droge sojaboon. Ja. En dan gaan we naar stap twee. Het weken van de boon. Gaan we ze in water leggen en je ziet dat ze een stuk groter zijn geworden. En zachter. En zachter. Dan gaan we de geweekte bonen die we dus net hadden, die gaan we nu met water samen tot een slurrie mengen. Hoe? Een slurrie. Slurrie? Slurrie. Okee. Dus sojaboontjes, hop, water erbij in. En dan gewoon malen. Keihard mixen? Ja, succes! Bedankt! Is gewoon hard werken dit, hoor. Ja, gaat de goeie kant op. Is 'ie al goed? Dit ziet er goed uit. Het ziet er een beetje uit als een enorme dikke milkshake. Okee, en nu gaan we zeven. Okee, check. Nou, hebben we een zeef nodig. Hatseklats. Zo. Nou, we hebben al best wel wat toch? Ja, volgens mij ook. En dan hebben we sojamelk van Nederlandse bodem. Verser dan vers! Verser dan vers. Dit is het moment van de waarheid, jongens. Ja, het is romig, vettig is 'ie, vol en het smaakt een beetje... Ruikt ook wel een beetje naar noten, een beetje nootachtig. Goedgekeurd hoor. Mooi. Zeker. Kijk. Geweldig. Dop erop. Yes! Die zit, nice. Zelfgemaakte sojamelk. Hoppa. Zo. Naast soja kun je ook van andere plantaardige gewassen een melkachtige drank maken. Wat dacht je bijvoorbeeld van erwtenmelk, amandeldrink, rijstmelk, haverdrank en kokos? Hmm... Mmm! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20026556 155.584 985 2022-11-17T14:12:46+00:00 yes no soja vegetarisch https://schooltv.nl/video-item/hoe-werkt-een-pijnstiller-een-pijnstiller-weet-ook-niet-precies-waar-de-pijn-zit 2024-01-04T13:05:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40017.w613.r16-9.1d6cb0b.webp Hoe werkt een pijnstiller? | Een pijnstiller weet ook niet precies waar de pijn zit Hoe weet zo'n pilletje, zo'n pijnstiller nou precies waar die moet zijn? En hoe zorgt hij ervoor dat we geen pijn meer voelen? Daarom ben ik hier op de kartbaan. Want stel je voor dat die hele kartbaan het menselijk lichaam is. Dan beginnen we bij de start. Dat is de mond, want daar neem je het pilletje in. Daar komt geluidsman Joris al aan, die komt me even helpen. Kijk eens, pilletje voor jou. Joris zorgt ervoor dat het pilletje via de keel en de slokdarm uiteindelijk bij de maag terechtkomt. Effe remmen! Top. Daar in de maag wordt het medicijn vaak door het maagzuur in kleine stukjes gebroken. Dan moet er iets belangrijks gebeuren. De medicijnbrokjes moeten door de darmwand de bloedbaan in, zodat het bloed het overal naartoe kan vervoeren, door het hele lichaam. Als dat medicijn goed gemaakt is, dan passen die medicijn brokjes precies door de gaatjes van de darmwand heen. Okee. Ik wil naar de pijnplek. Geen bestemming gevonden. De pijnplek. Geen bestemming gevonden. Dan zoek ik het zelf wel. Ik ga de bloedbaan op, op weg naar de pijn. Maar eerst moeten we nog langs de lever zien te komen. Dat is een soort checkpoint, een controlepost. Stop. Het is net als op een vliegveld. Hier wordt de bagage gecontroleerd. Alles wat niet in het lichaam thuishoort, dus vreemd is, haalt de lever eruit. Kak, die moet ik inleveren. Maar nou hebben ze die pil zo gemaakt dat ik een flinke kans heb dat ik d'r toch wat doorheen gesmokkeld krijg. Ik mag door, de bloedbaan op, maar waar de pijn zit, dat weet ik niet precies en daarom drop ik overal maar wat. Oef, zo. Nou kijk jongens, hier. Die medicijnen zijn dus ook hier aangekomen. En die zijn dus via de bloedbaan door het hele lichaam verspreid. En nu moeten we gaan kijken of die pijnstillers precies op de ingang passen van de pijndetective. Als dat medicijn goed gemaakt is, dan past 'ie precies in de ingang van die pijndetective. En als je dan dus die stofjes hebt die aankomen, die vallen dus niet meer door die pijndetective heen. En dus slaat dit wipwapje niet meer door en dus heb je ook geen pijn meer. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20026568 178.154 897 2022-11-18T01:00:00+00:00 yes no pijn medicijn https://schooltv.nl/video-item/maastricht-en-de-drie-musketiers-vestingverhalen 2024-01-04T13:05:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40018.w613.r16-9.5b84411.webp Maastricht en de drie musketiers | Vestingverhalen Hoi, welkom bij vestingverhalen. Vandaag ga ik erachter komen hoe Lodewijk XIV Maastricht heeft ingenomen en wat het te maken heeft met één van de drie musketiers. Dat doe ik natuurlijk niet alleen, maar dit doe ik samen met Jonathan, de cameraman. Ik ben Merel en ik ben gek van geschiedenis. In deze serie duik ik in de verhalen van Nederlandse vestingsteden. Steden die door hoge muren, sterke wallen en water de inwoners beschermen tegen de vijand. Vandaag ben ik in Maastricht. Dit lijkt misschien nu geen vesting meer, maar vroeger was dat zeker het geval. Dit verhaal speelt zich af in 1673. De stad aan de Maas wordt aangevallen door de Franse legers van Lodewijk XIV. De koning van pracht en praal die Versailles liet bouwen. Pepijn Reeser, conservator van het Limburgs Museum, vertelt me er alles over. Is dit ook uit de tijd van Lodewijk? Nee, dit is eerder. Rond 1200 hebben ze in Maastricht voor het eerst een stadsmuur aangelegd. Maar de stad werd groter en rond 1500 hebben ze eigenlijk een nieuwe stadsmuur aangelegd. En dat is ook de muur waar in 1673 zo om gevochten is. Kijk. Kom eens, heel cool! Wat zie ik hier en wat heeft dat met de inname van Maastricht te maken? Nou er is enorm gevochten hier in deze regio. Groot leger en er is niet heel lang geleden is er een heel groot paardengraf gevonden bij het plaatsje Borgharen in de buurt van Maastricht. Meer dan zestig paarden. Het idee is nu van ja dat t zijn officieren geweest die hun paard uit het lijden hebben verlost. Dus is een Frans paard eigenlijk? Dat staat natuurlijk niet op. Dat weet je nooit helemaal zeker bij dit soort dingen. Maar ja die kans is wel wel groot dat inderdaad in Borgharen dus een Franse cavalerie lag. En dat is wat dit paard ons eigenlijk vertelt. Dit is een aanwijzing dat het Franse leger voor de stadsmuren van Maastricht lag. Maar waarom wilde de Franse koning Maastricht innemen? Nou, we zitten hier op de Sint Servaasbrug. Het is eigenlijk al eeuwen ang, al sinds de Romeinen is dit de plek als je de Maas wilt oversteken. Een belangrijke strategische positie. Er is ook een tweede reden en dat heeft ook wel heel erg meegespeeld. Dat Lodewijk XIV ook een glorieuze grote overwinning wilde. Nou, wat kun je beter veroveren dan het bolwerk der Nederlanden? De stad Maastricht die internationaal bekend stond als een van de sterkste vestingen van Europa. Nou en dat is ook gelukt. In dertien dagen uiteindelijk. Supersnel. En hij wilde ook dat iedereen dat wist. Dus er is ook een brief bekend dat die ook aan de minister vraagt wil je een schilder sturen om het allemaal vast te leggen? Ik denk dat er iets moois te zien zal zijn. Dat is ook gebeurd en dat geeft natuurlijk wel aan hoezeer hij bezig was... ja met het opbouwen van zijn eigen imago als onoverwinnelijke, glorieuze nieuwe soort Alexander de Grote. Hij was echt bezig met eigenlijk zijn merk opzetten met zijn PR. Ja ja, super theatrale man eigenlijk. De Kim Kardashian van die tijd, soort Instagram met al die schilderijen. Dat is het. Lodewijk XIV zou in deze tijd enorm succesvol zijn. Ik denk dat er weinig mensen in die tijd zijn geweest die zo bezig zijn geweest met zichzelf positioneren. Maar ook heel erg over de top, enorm theatraal en alles moest het grootste ooit zijn, het snelste ooit. Maar ook deze verovering, dat moest natuurlijk gewoon... Ja dat moest beter zijn dan alle andere veroveringen ooit. Zo kun je het wel een beetje zien. Hoe heeft Lodewijk zich voorbereid op deze inname? Aan een rivier hebben ze een soort oefenterrein aangelegd. We weten dat daar gewoon zeker 10.000 man de inname van Maastricht al een aantal jaar van tevoren zijn gaan oefenen. Dat zegt wel iets over hoe belangrijk deze inname voor hem was. Ze zijn hier met een groot leger naartoe getrokken, 45.000 man. En als je met zo'n enorm leger naar Maastricht trekt, ja dan staat de uitkomst wel een beetje vast. En toen hebben ze de stad geïsoleerd. Een grote linie eromheen gelegd. Zodat er niemand uit het meer in en uit kon. En ze hebben kanonnen daar neergezet en ze zijn gewoon gaan schieten. Tussen die 45.000 man zal toch een van de drie musketiers? Eigenlijk de vierde musketier, d'Artagnan. Officieel heette hij Charles de Batz de Castelmore. Castelmore is het kasteel waar hij geboren is in Lupiac. Dat is in het zuidwesten van Frankrijk. D'Artagnan ken ik uit de boeken over de drie musketiers en in spannende verhalen. Maar dat hij echt bestaan heeft, dat wist ik niet. De man die we hier zien is niet helemaal de man die het echt was, dus wat we hier zien is een soort jonge god. Sterke man, held. Maar de man die hier echt gevochten heeft was al een veteraan in de zestig, al behoorlijk op leeftijd. Had echt zijn sporen wel verdiend. Maar hij zal er niet meer zo jong hebben uitgezien als de man die hier staat. Dit is veel meer de verbeelding zoals we die kennen door de boeken van Dumas vanaf de negentiende eeuw en de films die daarna zijn gekomen. En ja, wat echt soort wereldwijd icoon is geworden. D'Artagnan en die musketiers. Waarom was d'Artagnan zo belangrijk? Die musketiers, dat was echt een soort erewacht. Ze waren ook bij de koning in de buurt vaak. Ze deden ook allerlei diplomatieke moeilijke missies. En ja gold daardoor als bij uitstek iemand waar je op kon bouwen. En dat is natuurlijk ook wel waarom Lodewijk XIV hem graag erbij wilde hebben bij het beleg van Maastricht. Hij wilde vertrouwelingen hebben zodat er zo weinig mogelijk mis kon gaan. En waarom staat het standbeeld van d'Artagnan hier? We vermoeden dat ie ergens hier in deze buurt gesneuveld is. Je hebt hier de stadsmuur nog staan, maar daar lagen ook een aantal verdedigingswerken voor en die probeerden de Fransen te veroveren. D'Artagnan leidde die troepen en er is enorm hard gevochten. Een hele nacht lang en daarbij zijn enorm veel slachtoffers gevallen. En is hij zelf ook geraakt door een musketkogel in z'n hoofd? Dat heeft ie niet overleefd. En wat betekende zijn dood voor Lodewijk? Lodewijk was er erg over bedroefd. Hij heeft dezelfde dag een brief aan zijn echtgenote gestuurd waarin die ook vertelt van nou mijn trouwe d'Artagnan, de man op wie ik altijd kon vertrouwen, die is er niet meer. Hij heeft ook studiebeurzen voor de twee zoons van d'Artagnan betaald. Dus hij was echt wel... Nou hij heeft op allerlei manieren heeft hij dat echt betreurd. Ook wel weer bijzonder dat een Fransman hier in Maastricht staat. Ja, hij wordt dus ook niet echt als vijand gezien. En het is tuurlijk ook wel heel lang geleden. Dit heeft denk ik ook wel heel erg te maken met dat dit misschien niet de echte d'Artagnan is, maar de romanfiguur. D'Artagnan is toch een wereldwijd icoon geworden. En ook een symbool van trouw. Dat staat er ook onderop. Een voor alle, alle voor een. Iedereen kent dat. En ja, dat is natuurlijk ook iets waar Maastricht ook wel een beetje trots op is. Nou, dat ie dan toevallig aan de andere kant stond in 1673, dat wordt hem volgens mij wel vergeven. We zagen net al bij d'Artagnan, die is overleden de 25e. Maar toen hebben de Fransen best wel wat vestingwerken... verdedigingswerken weten te veroveren. Er is rond die tijd ook een bres in de muur geschoten en daarop heeft de stad eigenlijk toch wat besloten: het heeft geen zin meer om verder te vechten. We geven ons over. Dat hebben ze gedaan. Lodewijk is als triomfator de stad binnen komen rijden. Hij is er echt trots op geweest. Dat wordt wel gezegd ooit... dat ie misschien liever Parijs of Versailles had opgegeven dan Maastricht. Oh dat vind ik nogal wat. Maar het feit dat die anekdote bestaat, ja, dat zegt tuurlijk wel veel. Wat zien we vandaag de dag nog van die Franse inname? Deze belegering is echt wel speciaal geweest. En Lodewijk XIV was een katholieke koning en vond dat de katholieke kerk.... het katholicisme moest een prominente plek hebben in zijn rijk. En hij heeft ook bedongen dat dat zo moest blijven. En hier in de regio Maastricht is toen iets nieuws ontstaan. Katholieken en protestanten moesten vanaf dat moment kerken delen. Het zogeheten simultaneum. Unieke situatie in de Nederlandse kerkgeschiedenis. En dat is wel echt een resultaat geweest van het feit dat Lodewijk XIV Maastricht en de regio heeft veroverd. Fijn, Dank je wel. Ik vond een hele leuke dag. Graag gedaan. Lodewijk XIV is een van zijn beste musketiers verloren, maar hij heeft Maastricht wel ingenomen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20026572 484.864 611 2022-11-17T14:50:00+00:00 yes no Lodewijk XIV Frankrijk https://schooltv.nl/video-item/hoe-worden-microgroenten-gekweekt-knapperige-kleine-plantjes-van-een-paar-dagen-oud 2024-01-04T13:05:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40019.w613.r16-9.a2a3ae6.webp Hoe worden microgroenten gekweekt? | Knapperige kleine plantjes van een paar dagen oud Deze kas staat in het Westland. Dat noemen ze ook wel de Glazen Stad, vlakbij Den Haag. Deze kas is echt gigantisch. Elf hectare, dus bijna net zo groot als 22 voetbalvelden. Maar ja, dat moet ook wel, want dit bedrijf levert microgroenten aan 70.000 restaurants in heel Europa. Dus ja, wat hier gekweekt wordt, dat ligt gewoon over een paar dagen op het bord in Londen, Parijs en Rome. Zo snel gaat dat. Maar Stijn, waarom nou eigenlijk een kas? Plantjes hebben drie dingen nodig om te groeien: warmte, licht en water. En in deze kas kunnen wij geven wat die planten nodig hebben. Dus wij geven water wanneer het nodig heeft, hebben licht wanneer het nodig heeft en het is er altijd lekker warm. Precies. En dan kun je dus het hele jaar door geven wat ze nodig hebben en dan ben je niet afhankelijk van het weer. Nee, dus zo zorgen wij voor de beste omstandigheden voor onze mooie plantjes. Kijk, dit is onze traditionele kas, maar we hebben een kas waar we nog veel meer techniek hebben toegepast. Oké. Wow! Zo, gaaf hè? De kas van de toekomst. Dit paarse licht bestaat eigenlijk uit blauw en rood licht. Het blauw zorgt ervoor dat het plantje klein wil blijven en het rode zorgt dat het plantje wil gaan groeien. En omdat 'ie dan zo hard moet werken, krijgt hij een hele mooie smaak. En LED is natuurlijk duurzamer, kost minder energie. Deze kas is ook superzuinig. Gebruikt helemaal geen CO2? Nee, wij gebruiken geen fossiele brandstof, dus CO2-vrij. Wauw. Microgroenten zijn eigenlijk plantjes van pas een paar dagen oud. Ze zijn pas net begonnen met groeien, met ontkiemen. Daarom noem je ze ook wel kiemplantjes. En dat begint natuurlijk allemaal eerst met een zaadje. Deze blauwe bakjes worden gevuld met papierpulp, dat is een hele vezelige, vochtige substantie. Dit is echt de perfecte voedingsbodem. En dan komen de bakjes hier onder de zaaimachine terecht en die zorgt ervoor dat alle zaadjes worden verdeeld over de bakjes. Maar dat gebeurt nog niet altijd helemaal perfect en daarom wordt er ook altijd nog een beetje met de hand bijgezaaid als dat nodig is. Kijk, hoppa. De eerste paar dagen brengen de zaadjes hier door onder een doek, want een plantje heeft pas iets aan licht op het moment dat hij blaadjes krijgt, want dan kan die de energie van de zon opslaan. Maar in de natuur begint een zaadje in de grond, in het donker en hier bootsen ze dat na, zo, onder een doek. Kijk, hier begint het ontkiemingsproces en je ziet ze al een heel klein beetje groeien. In de natuur gebeurt dit dus onder de grond, maar hier onder een doek zonder licht en zonder water. Maar gelukkig heeft het plantje wel een beetje hulp, want de moederplant heeft namelijk heel veel goede voedingsstoffen meegegeven aan het zaadje om zo de eerste paar dagen door te komen. Nou, ga nog effe lekker verder groeien. En zo kan het plantje uiteindelijk wortels gaan maken en dan na een paar dagen ook blaadjes en dan kan het doek eraf. Kijk, en dan zul je zien dat dat plantje worteltjes heeft om water mee op te nemen en kleine blaadjes om het zonlicht mee op te slaan. En op die manier kan ie dus gewoon makkelijk zelf verder groeien. En in de kas groeit zo'n kiemplantje dan uiteindelijk uit in één of twee weken tot een microgroente. Daarna zijn ze klaar om ingepakt en vervoerd te worden naar een chefkok ergens in Nederland of in Europa. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20026570 214.784 1083 2022-11-18T01:00:00+00:00 yes no tuinbouw groente kweken https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-schoenen-1 2024-01-04T13:05:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40020.w613.r16-9.c9a1dcc.webp Het Klokhuis | Schoenen Nizar gaat langs bij schoenontwerper Floris van Bommel. Hij heeft speciaal voor Nizar een nieuwe schoen ontworpen. In de fabriek van Floris, de enige schoenfabriek in Nederland, ziet Nizar hoe zijn schoen gemaakt wordt. Er staat een prins met een glazen muiltje voor de deur van Pien en Lobbert. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1325803 891.192 1151 2022-03-10T15:24:13+00:00 yes no schoen beroep lopen https://schooltv.nl/video-item/hoe-worden-schoenen-gemaakt-een-nette-herenschoen-van-leer 2024-01-04T13:05:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40021.w613.r16-9.fcb72a1.webp Hoe worden schoenen gemaakt? | Een nette herenschoen van leer Ik krijg mijn eigen schoen en het leer is ook al uitgekozen. En nu kan eindelijk het ontwerpen beginnen. En dat, dat gebeurt hier bij de computer. Hier worden de ontwerpen en de tekeningen gemaakt en aan de hand daarvan worden de patronen gemaakt. En als dat klaar is, dan kan het maken van de schoen beginnen. De patronen die je op dit scherm ziet, die worden daarboven boven via de beamer op een spiegel geprojecteerd en die belanden zo op dit leer en daar worden ze nauwkeurig uitgesneden en krijg je een stukje leer. En dit past weer perfect op m'n schoen. Een. De losse onderdelen worden hier aan elkaar gestikt. En dan krijg je zo'n slappe schoen. Dat noemen ze de schacht. De schacht gaat de oven in en dat zorgt ervoor dat het leer lekker soepel wordt. De schacht gaat nu over de leest heen en wordt vastgelijmd aan de binnenzool. Dan worden er nietjes ingeslagen. Leesten zijn dus heel belangrijk, want het is de basis van de schoen. Je hebt schoenen met een spitse vorm, maar ook met een ronde vorm. En zo heb je dus ook die leesten nodig die die vorm hebben. Een ronde vorm en een spitse vorm. Maar je moet die leesten ook nog in allerlei schoenmaten hebben en daarom liggen hier duizenden leesten. Kijk, bij deze schoen zit er nog overtollig leer op. Dit overtollige leer, dat wordt helemaal weggehaald. Voordat de zool erop komt, wordt het leer nog in een juiste kleur geverfd en dat gebeurt hier. Als de kleur erop zit, wordt 'ie geborsteld. Daarna wordt de onderkant verder opgevuld met kurk. En dat kurk is niet voor niets, want kurk zit lekker zacht en is flexibel. En dan komt de zool onder de schoen. Hier wordt de zool dus echt op de schoen gestikt. Ik mag het ook proberen, let's go. Oeh, dat bochtje is te moeilijk, dat laat ik over aan de vakmensen. En als je goed kijkt, zie je dat de onderkant niet plat is, maar er zit een welving op. En deze welving, dat komt door de vorm van deze leest. Hier zie je precies hetzelfde en dit wordt extra aangedrukt in dit apparaat. Nou de leest kan eruit en het enige wat er nog op moet is de hak. De hak wordt erop gespijkerd en geschuurd en met deze schuurmachine worden de hoekjes van de hand eraf gehaald. En dat is handig, want als je een nette broek of een pak aan hebt, dan blijven ze niet in je zoom steken. Nog wat laatste puntjes op de i. De zool lakken, mooi borstelen en inlegzooltjes erin. En dan kunnen de schoenen de doos in. En dan heb je schoenen van Nederlandse bodem. Ja, maar het allerbelangrijkste: zitten ze lekker? Ze zitten heerlijk. Ik ben er blij mee. Ze zijn mooi hè? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20026573 279.68 2821 2022-11-18T01:00:00+00:00 yes no schoen fabriek https://schooltv.nl/video-item/is-plantaardige-melk-gezond-verschillende-hoeveelheden-eiwitten-calcium-en-b-vitamines 2024-01-16T15:39:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40022.w613.r16-9.26b0c63.webp Is plantaardige melk gezond? | Verschillende hoeveelheden eiwitten, calcium en B-vitamines Kijk, Casper. Jou moet ik hebben. Jij bent de melkprofessor, dus jij kan ons vast vertellen hoe gezond deze plantaardige dranken nou eigenlijk zijn? Jazeker kan ik daar wat over vertellen. Als je kijkt naar koemelk, dan zit daar calcium in, B-vitamines zitten erin, er zit veel eiwit in. Daar verschillen deze plantaardige dranken in. Aan sommigen wordt dat wel toegevoegd, vooral de mineralen en vitamines. Ja precies, hier zie ik het staan. Bron van calcium, vitamine B12 en D2. Ja, precies. Maar op eiwitvlak zitten er hele grote verschillen tussen die producten. Bijvoorbeeld soja komt heel dicht in de buurt van koemelk. Terwijl, als je bijvoorbeeld naar rijstdrink kijkt, dat is gewoon twintig keer minder. Twintig keer minder? Zo. Haver, ook daar zit nog steeds tien keer minder in dan in koemelk. Eigenlijk alleen de erwten en de soja komen qua hoeveelheid eiwit in de buurt van koemelk uit. Eiwitten vormen de bouwstenen van het leven en zijn daarom heel belangrijk voor je gezondheid. De eiwitten in deze drankjes zorgen voor de witte kleur van het drankje. En anderzijds, hoe minder eiwit erin zit, hoe wateriger het drankje is. Tijd voor een testje. Okee, laten we kijken hoe de soja het doet. Okee, ik zie een beetje licht op het papiertje verschijnen en dan gaan we nu naar de rijst, want die heeft de minste eiwitten. Even zien wat voor een licht daar doorheen komt. Oh, zo! Ik zie nu echt veel meer licht op het papiertje. Dat klopt, rijstdrank is veel wateriger doordat er zo weinig eiwit in zit. Ja. En doordat het zo waterig is, komt er ook veel meer licht doorheen. Nou, geslaagd testje dit. Wat hebben we nou eigenlijk aan al die verschillende soorten plantaardige dranken? Nou, dat hangt weer van het product af. Sommige die zijn duurzamer dan koemelk, zoals bijvoorbeeld sojadrink, terwijl dat ook nog steeds een voedzaam product is. Maar andere producten zoals bijvoorbeeld amandelmelk, daar is heel veel water voor nodig om die amandelen te kweken, dus da's al een minder duurzaam product. Ja. Dus ja, daar schiet je ook niet zo heel veel mee op. Dus dan is zo'n sojadrank waarvan de soja verbouwd is in Nederland, zo lokaal mogelijk, is dan dus duurzamer dan koemelk. En het heeft ook nog eens de juiste voedingswaarden. Precies. Wauw! Hee jongens. Hee. Jullie houden je dus ook nog gewoon bezig met de koeien. Ja, klopt. Ja, wat ons betreft kan het heel goed samen. Misschien doordeweeks een glaasje plantaardige melk en in het weekend een glaasje koemelk van deze dames. Nou, dan kom ik nog een keer terug om die te proeven, maar voor nu neem ik lekker mijn flesje sojamelk mee. Dankjewel jongens. Geniet ervan! Doei hè, dag dames. Was gezellig. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20026574 173.824 837 2022-11-18T01:00:00+00:00 yes no vegetarisch soja eiwit veganisme https://schooltv.nl/video-item/wat-zijn-de-hollandse-waterlinies-verdediging-door-middel-van-water-met-sluizen-en-forten 2024-01-16T08:58:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40023.w613.r16-9.d23e520.webp Wat zijn de Hollandse Waterlinies? | Verdediging door middel van water met sluizen en forten Nederland heeft hele mooie natuur en op heel veel plekken in die natuur liggen hele unieke dingen verscholen. Sluizen, van die gekke betonnen huisjes en forten. Nu worden deze plekken vooral gebruikt om te recreëren. Lekker een dagje de natuur in, maar daar zijn deze forten natuurlijk niet voor gebouwd. Ze zijn onderdeel van een systeem dat al honderden jaren de vijand buiten de deur heeft gehouden. Zo slim bedacht dat het deel is van één van de meest unieke verdedigingssystemen ter wereld. De Hollandse Waterlinies. Linies zijn gebieden waar de vijand niet doorheen mocht komen. Maar wat heeft water daarmee te maken? Nederland is zo'n beetje het afvoerputje van Noordwest-Europa, want het ligt laag. Water uit heel veel landen om ons heen stroomt daardoor hiernaartoe. Er werden heel veel manieren bedacht om het water af te voeren of tegen te houden. Er was een tijd dat landen om Nederland heen jaloers waren op de rijkdommen van dit land en het wilden innemen. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de Spanjaarden, de Fransen en later ook de Duitsers. Er werd een plan bedacht om de vijand te stoppen zonder daarvoor te hoeven vechten. Het water wat Nederland zo graag weg wilde houden, kon gebruikt worden als wapen. De vijand komt eraan. Met dit voorbeeld kan ik het laten zien: de Hollandse Waterlinie in het klein. Nouja, klein... Dit gebied wordt beschermd. Daar komt de vijand aan en hier loopt de rivier waarvan het water gebruikt wordt. Best goed nagemaakt, want dit zijn de stadjes van toen, de forten eromheen. En hier loopt de rivier. Belangrijk. Als daar de vijand vandaan komt, openden ze hier de sluis. En dan loopt het land onder water. Uniek, want nergens ter wereld werd water als verdediging ingezet. Zo'n waterlinie bouw je niet zomaar. Zo'n sluisje bijvoorbeeld, ziet er in het echt zo uit. Dit noemen ze de Beersluis. Deze plek is speciaal gekozen omdat daar de rivier loopt en daar de vijand vandaan zou kunnen komen. Een combinatie van sluizen houdt normaal gesproken het water tegen, maar als de vijand er aankwam en de sluizen werden opengezet, vooral deze grote jongen, dan liep dat land onder water. Het water komt niet met een soort vloedgolf het land binnen. Heb je wel eens een badkuip vol laten lopen met water? Dat duurt lang. Dit zijn wel 1 miljoen badkuipen. Heel lang. Het duurde zo'n 10 tot 15 dagen voor het hele landschap onder water stond. En dan ook nog, het water komt ongeveer tot hier ofzo. Daar komt die vijand toch zo doorheen? Gaan we testen. Op deze plek is een weiland onder water gezet, precies zoals ze dat vroeger deden als de vijand eraan kwam. Ik kan zwemmen, dus voor mij geen probleem. Maar we hebben het over meer dan honderd jaar geleden. Kijk, ik heb m'n pak al aan. Oh! Legers bestonden niet alleen maar uit mannen, maar ook nog met lange, zware geweren. Ik kom helemaal niet vooruit. Nou! We hebben het dus over meer dan honderd jaar geleden. Legers bestonden uit mannen met van die lange, grote, zware geweren, paarden, karren met munitie, maar ook nog voedsel. Oh, wat koud. Oh. Vooral in de winter was het natuurlijk berekoud. En je ziet totaal niet waar je loopt. Ik kom wel een beetje vooruit, maar die overkant, die ga ik echt niet redden. Te diep om te lopen en weer te ondiep om te varen. Oh wat koud. Heb je 'm? Moet ik nog iets zeggen? Nee, ga maar terug. Dit is dus echt een geniaal verdedigingsmiddel. Dat werkt wel. Oké, we hebben water. Een enorm stuk ondergelopen land. Sluizen aan de ene kant, sluizen aan de andere kant. Maar toch was het niet genoeg. Om alles te beschermen, werden er forten geplaatst. Zo'n fort is een enorm bouwwerk met een gracht eromheen, hele dikke muren en bovenop stonden hele dikke kanonnen. Het was eigenlijk gewoon een klein dorp. Hier woonden en werkten de soldaten dag in, dag uit. De soldaten sliepen hier in een soort hangmatten aan de muur, allemaal naast elkaar. Hier kookten ze dus. Kijk die pot dan. Er was ook een gevangenisruimte voor soldaten die niet zo goed luisterden, met tralies. Hmm... Regenwater kon omgezet worden in bruikbaar water. En natuurlijk de ruimtes van waaruit de kanonnen konden worden afgevuurd. Zo ingesteld dat je in verschillende richtingen kon schieten. De Hollandse Waterlinie beschermde eerst een paar dorpen. Later kwam Utrecht erbij. Dat was nog niet genoeg, want als de vijand dan toch door wist te breken, dan moest Amsterdam koste wat het kost beschermd kunnen worden. De hoofdstad kreeg dus extra bescherming door een eigen linie, de Stelling van Amsterdam. Aan alle kanten wordt het gebied beschermd, maar één plekje was nog niet beschermd. De Zuiderzee, nu het Markermeer. Daarom werd er een fort gebouwd in het water. De ontwerpers van de forten wisten dat de mogelijke vijand inmiddels sterkere wapens had. Daarom werden de nieuwere forten gebouwd van beton in plaats van steen. Daar ligt Amsterdam en die enorme kanonnen stonden gericht naar zee, waar de schepen vandaan konden komen. Aan deze kant zijn twee hele dikke wallen van zand en steen om bij beschieting de inslag op te kunnen vangen. Als er dan een kanonskogel afgevuurd werd, dan ging dit wel kapot, maar het fort zelf niet. Wow! In deze koepel stond een enorme stellage met daar bovenop de kanonnen en daarmee konden dit soort kogeltjes afgevuurd worden. Bij elkaar zijn de Hollandse Waterlinies 200 kilometer lang, 1 tot 5 kilometer breed, het bestaat uit 96 forten, zes vestingen, twee kastelen, ruim duizend betonnen schuilplaatsen, meer dan honderd militaire sluizen en waterwerken, superbijzonder. En weet je wat? Uiteindelijk werd deze unieke verdedigingslinie opgeheven. De voornaamste reden? De uitvinding van het vliegtuig. Dat het land onder water gezet kon worden, was voor de vijand blijkbaar al afschrikwekkend genoeg. Slechts drie keer is er voor gekozen om weilanden onder water te zetten en in de meeste forten is zelfs nog nooit een schot gelost. Tja, wat doe je dan met al die kastelen, forten en schuilplaatsen? Opknappen en de ruimte gebruiken om lekker van de natuur te genieten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20026634 554.56 1793 2022-11-20T23:00:00+00:00 yes no werelderfgoed verdediging fort https://schooltv.nl/video-item/wat-is-de-romeinse-limes-oude-grens-van-het-romeinse-rijk-dwars-door-nederland 2025-04-08T09:05:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40024.w613.r16-9.7936669.webp Wat is de Romeinse Limes? | Oude grens van het Romeinse Rijk dwars door Nederland Ik sta hier langs de Rijn, een van de grootste rivieren van ons land en heel erg belangrijk vanwege het zoete water dat kan gebruikt worden voor de landbouw en voor drinkwater. Maar ook is de rivier belangrijk voor schepen die van alles en nog wat kunnen vervoeren. Als we even 2000 jaar teruggaan in de tijd, toen was deze rivier ook al heel erg belangrijk. Het bepaalde namelijk de grens van een heel groot en moordzuchtig leger. De Romeinen. Ho maar. Zo moordzuchtig waren ze niet. Door heel veel onderzoek leren we de Romeinen steeds beter kennen. Het was eerder zoiets als dit. De Romeinse Limes. Wat is dat voor een titel? Nou, de Romeinen komen uit een gebied dat nu Italië heet, waarvan toen al de hoofdstad Rome was. Romeinen. Ze spraken daar Latijn en grens in het Latijn is limes. Ze hadden al een enorm gebied veroverd. In Afrika gebruikten ze de woestijn als grens. Daar konden namelijk toch geen legers doorheen. En als er geen natuurlijke grens was, dan bouwden ze zelf een hoge dikke grens. En hier gebruikten ze dus de rivier als grens. We gaan vandaag een aantal plekken langs de grens bekijken en daarvoor heb ik dit nodig. En heel belangrijk: dit tijdglas. Hiermee kunnen we terug de tijd in kijken. Wow, echt een Romeins schip. Hier lag 2000 jaar geleden dus de grens van het Romeinse Rijk, dwars door Nederland. En hier onder de stad hebben ze een belangrijke ontdekking gedaan. We leren nog zoveel over de Romeinen omdat er heel veel onder de grond bewaard is gebleven, zoals hier in hartje Utrecht. Door alle lagen in de grond kunnen we de verschillende tijden herkennen. Dus hier zie je bijvoorbeeld een zwarte laag en dat laat zien dat hier eerst een houten gebouw heeft gestaan dat in de fik is gegaan. Dus een zwarte brandlaag. Daarboven zie je een witte laag, dat laat zien dat daar met steen gebouwd is. Dus er werden nieuwe muren gebouwd en weer vernieuwd. Kijk dan. Dit paaltje is het bewijs dat hier een straatje was en het straatje leidt tot die muur. En dit is een hele bijzondere muur, want toen deze stenen werden gelegd, was er nog niks. Dus dit zijn echt de eerste stenen van de stad Utrecht. En door alle Romeinse spulletjes die hier gevonden zijn, weten we dat het de Romeinen waren die dit gebouwd hebben, op de plek waar nu de Domtoren staat. En daar sta ik nu bovenop. Moet je kijken, wat een uitzicht! Ik was er net onder, maar ik sta nu op de Domtoren in Utrecht. Hij wordt flink gerepareerd, maar moet je kijken, wat een uitzicht! En het staat hier nu vol met gebouwen, maar vroeger zag het er zo uit. Is dat... een Romeins schip! Zo, moet je kijken. Zo ziet zo'n schip er dus 2000 jaar later uit. De bodem in Nederland is vrij uniek. Het is erg drassig en spullen die erin terecht komen, die blijven eigenlijk heel lang goed bewaard, zoals dit schip. Maar dat onderzoekers zo'n schip zouden vinden, ja, dat had natuurlijk niemand gedacht. Dit is trouwens geen soldatenschip, dit is het schip van een timmerman. De hele hut lag vol. Door die spullen goed te kunnen bestuderen, weten we steeds meer over de Romeinen. Kijk dan. Ze hadden toen natuurlijk geen internet of televisie, dus kinderen speelden spelletjes met bijvoorbeeld bikkels. Dat zijn schapenbotjes. Maar ze hebben ook heel veel dobbelstenen gevonden. Het was echt een beetje het gamen van de Romeinse tijd. De meeste mensen denken dat de Romeinen altijd vochten en dat andere volken een hekel aan ze hadden, maar dat schijnt helemaal niet zo te zijn. Kijk. Sterker nog, soms werd er jarenlang helemaal niet of nauwelijks gevochten. Forten werden dorpjes met gezinnen, landbouw, werklieden en als ze ergens in dat gigantische rijk iets nieuws leerden, dan pasten ze dat gelijk toe op andere plekken. Zo hebben ze bijvoorbeeld ontdekt hoe je dakpannen moest maken en, heel handig, hoe je plas en poep moest afvoeren: het riool. Ook werden er gekke dieren meegenomen, zoals kippen en katten en vruchten zoals perziken. En, heel belangrijk: het lezen en schrijven. Allemaal hier gekomen vanwege de Romeinen. De Romeinen waren meester in het bouwen van schepen. De beste timmerlieden, die zijn nog steeds bezig met kijken hoe ze 2000 jaar geleden die schepen zo goed konden maken. En jij maakt ze gewoon. Ja. En wordt dat nog steeds op dezelfde manier gemaakt als de Romeinen dat toentertijd maakten? Of is dat nu anders? Wij gebruiken sowieso als timmerlui nog heel veel gereedschappen die 2000 jaar geleden nog precies hetzelfde waren, maar we gebruiken ook elektrische machines. Maar de Romeinen hadden die machines natuurlijk niet die jullie nu wel hebben, dus ze deden er waarschijnlijk veel langer over. Nee, dat is niet zo. Ik denk dat ze behoorlijk sneller bouwden dan wij. Maar hoe kan dat? Want jullie hebben veel meer apparatuur, nieuwe dingen en zij hadden dat helemaal niet in die tijd. Ja, maar de Romeinen werkten achter elkaar hetzelfde model schip af, dus dan bouwden ze er één, gingen de mallen eruit en dan stond de volgende alweer in aanbouw. En als je dat jaar in, jaar uit doet met een vaste ploeg mensen, dan bouw je een enorme snelheid op. En daar kunnen wij niet tegenop, nee. Waarom vind jij het zo leuk om dit te maken? Nou, voor een timmerman moet je wel alles uit de kast halen, wil je een houten schip bouwen. Dat is best ingewikkeld werk. De Romeinen waren natuurlijk ook met hun gebouwen ongelooflijk goeie bouwers. En dat zie je in de scheepsbouw eigenlijk gewoon terug. Het is echt vakwerk, zo'n schip. Romeinse soldaten hadden wel degelijk een belangrijke rol. Ze moesten het dorp verdedigen of ze werden uitgezonden om ergens anders te gaan vechten. Ja, ik ben zo benieuwd hoe het er hier toen uitzag. Mag ik dat tijdglas eens? Kijk, daar, in de wachttoren. Sommige soldaten werkten, kookten, sliepen daar wel weken achter elkaar voordat ze eens naar het dorp terug mochten. Vanaf hier hielden ze de omgeving goed in de gaten. En als ze iets niet vertrouwden, dan konden ze met vlaggen naar de torens en forten seinen die verderop langs de rivier stonden. Op deze plekken langs de rivier zijn resten van Romeinse forten en nederzettingen gevonden. Ten noorden ervan leefden volkeren in kleine groepjes en aan de andere kant lieten de Romeinen duidelijk zien wie er de baas was. Nouja, eigenlijk heb ik dat tijdglas hier helemaal niet meer nodig, want Nederland staat bekend vanwege wat er in de bodem gevonden is, maar hier over de grens in Duitsland is er ook heel veel boven de grond gevonden. Ja, en hier stroomde dus de rivier. Moet je voorstellen dat hier een haven was en hier was de stad en hier leefden de mensen echt. Kijk dan, dit gigantische amfitheater. Hier vonden de gladiatorengevechten plaats. Dit zijn de opgravingen van een heel groot badhuis en ze zijn erachter gekomen dat hier zelfs vloerverwarming was. Het Romeinse Rijk was overweldigend en gevaarlijk en vooral heel groot. En toen? Het grote mysterie. Wat de mensen die hier woonden daarna gedaan hebben, ja, dat weten we eigenlijk niet precies. Want van die periode is niets teruggevonden. Hoe dan ook, mensen verdwenen, gebouwen verdwenen en een nieuwe tijd brak aan. Nou, ik ga lekker weer naar huis. Vloerverwarminkje aan. Lekker perzikje erbij, druifjes, bad vol laten lopen. Mijn eigen luxeleven weer continuen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20026637 559.189 7432 2022-11-20T23:00:00+00:00 yes no Limes Romeinse Rijk Romeinen canon werelderfgoed https://schooltv.nl/video-item/wat-is-werelderfgoed-unieke-plekken-in-de-wereld-die-voor-altijd-moeten-blijven-bestaan 2026-03-10T14:34:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40025.w613.r16-9.dbfa5f9.webp Wat is Werelderfgoed? | Unieke plekken in de wereld die voor altijd moeten blijven bestaan Nou, hoe Hollands wil je het hebben? De molens van Kinderdijk. Supermooi, heel bijzonder en heel oud, namelijk al 700 jaar. Maar wat hebben deze molens te maken met de piramides in Egypte? Venetië in Italië. De Taj Mahal in India of de Chinese Muur? Ja, het is allemaal Werelderfgoed van UNESCO. Dat zijn plekken in de wereld die zo uniek zijn voor de mensheid dat ze voor altijd moeten blijven bestaan. Hee, Koosje! We kunnen. Koosje, jij bent van UNESCO. Wat is precies de gedachte achter Werelderfgoed? Zo'n tachtig jaar geleden, na de Tweede Wereldoorlog, lagen grote delen van de wereld grotendeels in puin. En toen zeiden we: nooit meer oorlog. Toen is UNESCO opgericht en UNESCO richt zich op vrede en cultuur. En de gedachte daarachter is, is dat je als je elkaars cultuur leert kennen, de mooie gebouwen en de landschappen en begrijpt waarom ze belangrijk zijn, je ze ook meer gaat waarderen, maar je maakt het ook minder snel kapot en op die manier dragen we bij aan wereldvrede. Op dit moment staan er meer dan 1100 plaatsen op de werelderfgoedlijst en ook echt op alle continenten. Denk bijvoorbeeld aan het tempelcomplex Angkor in Cambodja. Of de enorme standbeelden op Paaseiland. Maar ook Auschwitz, het voormalig concentratiekamp in Polen, waar in de Tweede Wereldoorlog heel veel Joden zijn vermoord. Dat is een verschrikkelijke plek. Maar ja, je wil wel zoiets bewaren, want je wil ervan leren en dat het nooit meer gebeurt. Maar hoe is de werelderfgoedlijst ontstaan? In de jaren zestig in Egypte zou de bekende tempel Abu Simbel, nog uit de tijd van de farao's, onder water komen te staan door de bouw van een dam. En dat vonden landen zo erg dat ze besloten samen te werken. En die gezamenlijke reddingsactie waar Nederland ook bij betrokken was, die heeft ervoor gezorgd dat het niet verloren ging. Wow! En dat was het begin van de Werelderfgoedlijst. Dus door samen te werken kun je de wereld mooier maken. Werelderfgoed hebben we over de hele wereld en ook in Nederland hebben we meer dan tien Werelderfgoederen. Wat dacht je bijvoorbeeld van de grachtengordel van Amsterdam, het Rietveld-Schröderhuis in Utrecht of het voormalige eiland Schokland in de Noordoostpolder. En dus ook Kinderdijk. Nergens ter wereld staan er zoveel molens zo dicht op elkaar als hier in de polder in Kinderdijk, maar liefst 19 stuks. Als je goed kijkt dan zie je dat de polder hier een stuk lager ligt dan de rivier en het gebied er omheen. Dus vroeger overstroomde de polder heel vaak, maar 700 jaar geleden bedachten een paar knappe koppen daar iets heel slims op. Dit is één van de oudste, molen Blokweer, al 400 jaar oud en dit is Aart, de molenaar van deze prachtige molen. Jij komt ook echt uit een hele familie molenaars, dus jij kunt mij vast vertellen wat nou deze molens en dit hele gebied zo uniek maken dat ze op de werelderfgoedlijst staan. Het is een heel systeem en de molens doen iets heel bijzonders. Ze brengen het water vanuit het lager gelegen polderdeel omhoog naar het kanaal aan de andere kant. En dat gebeurde dus eeuwenlang, allemaal op windkracht. Wauw. We zijn nu helemaal boven in de molen. En die tandwielen, die worden dus aangedreven door de wind hè? Ja, het grote tandwiel zit vast op de wiekenas. Die brengt de kracht van de wind dus over naar het kleinere wiel en die zit vast op die hele dikke balk die dus vanaf dit punt helemaal naar beneden loopt. Wow. Dit is beneden in de molen, de molenaarswoning. Tegenwoordig is het een museum, hè? Inderdaad, we kunnen hier nu goed zien hoe de aandrijving dus vanaf boven hier eindigt. De dikke balk zien we draaien. Dit wiel drijft het hele grote wiel aan hier en dat zorgt ervoor dat buiten de molen het waterrad gaat draaien. Ja, en dit is waar het om draait: het waterrad. Inderdaad, het waterrad brengt het water dus omhoog vanuit de lager gelegen sloten, een meter hoger naar die kant. Vet hoor. De molens zijn onderdeel van een superslim systeem van sloten, sluizen en dijken die het water wegvoeren uit de polder. Dus zonder de molens zou het hier gewoon onderlopen met water. Dus wat je hier ziet is een knap staaltje watermanagement van wel meer dan 700 jaar oud. En omdat de molens Werelderfgoed zijn, worden ze beschermd, maar wordt ook de kennis erover bewaard. Wanneer wordt iets Werelderfgoed? Nou, dat is een heel proces en duurt wel 10 tot 15 jaar. Zo. Alleen een land zelf kan een erfgoed voordragen. En dan vervolgens zijn er deskundigen uit heel de wereld die gaan beoordelen of het erfgoed belangrijk genoeg is voor de wereld, of het onvervangbaar is en of een land er wel goed genoeg voor zorgt. Vervolgens brengen zij een advies uit en dat gaat naar het UNESCO-comité en die beslist uiteindelijk of het op de Werelderfgoedlijst komt. Ja, en zo komen er dus steeds meer Werelderfgoederen bij. Zo ook onze Waddenzee. Die staat sinds 2009 op de Werelderfgoedlijst. Want naast cultureel Werelderfgoed heb je ook Natuurwerelderfgoed. En dan moet je denken aan het Great Barrier Reef in Australië, de Serengeti in Tanzania en het Yellowstone Park in Amerika. Onze Waddenzee is een binnenzee die loopt via onze Waddeneilanden in Nederland via Duitsland naar Denemarken. Er wonen hier heel veel bijzondere plant- en diersoorten zoals heel veel schelpdieren, krabben, heel veel vissen en zelfs haaien. Maar ook heel veel vogelsoorten en zelfs zoogdieren zoals de bruinvis en de zeehond. Op de Werelderfgoedlijst van UNESCO staan meer dan 200 bijzondere natuurgebieden op de wereld, waaronder onze Waddenzee. Okee, boswachter Jerome van Natuurmonumenten. Ik ben er klaar voor. Mooi. En het is nu eb, dus we gaan gelijk het wad op. Hoppa, hou ik van. Wat maakt de Waddenzee nou zo bijzonder? Nou, het is het allergrootste getijdengebied van de wereld en omdat het zo'n ondiepe zee is, valt 'ie twee keer per dag helemaal droog. Wat zo bijzonder is aan de wadbodem is dat het hier helemaal vol zit met kleine diertjes. Ik denk dat dit wel een mooie plek is om even de vork in de grond te steken. Even kijken wat erin zit, even kijken of we wat kunnen vinden. Wow, je ziet echt meteen die gangetjes, zo mooi! Hier heb je dus echt een gekke wadpier, zie je dat? Aparte dingen. Echt van die dikke. Ja. Een soort kreeftje? Hee, en dit is zo'n duizendpootachtige, lijkt het. Een zager. Oh, ik heb een garnaal. Ik heb ook een garnaaltje. Zo, moet je kijken, wat een goeie catch. Ja, heel goed. Hier, een visje. Ja. Een platvisje. Ja, heel goed. Een krabbetje. Ja, en ik zie hier een garnaaltje. Oh, een heel kleintje. En daar nog een... Heel klein slakje. Oh kijk, daar gaat 'ie. Da's echt een dikke. Ja. Oh, ja, hij gaat er echt vandoor. Dit visje ook. Nou, ik ga ze weer vrijlaten. Zo. Maar wat maakt het nou zo uniek, al die beestjes? Door al die kleine beestjes komen hier wel 12 miljoen vogels per jaar. Ze trekken hier door op weg naar hun zomer- of wintergebied. Op deze plek kunnen ze ontzettend veel eten om aan te sterken. We lopen hier nu op de kwelders, die liggen aan het wad en hier gaan alle vogels rusten als ze uitgegeten zijn. Maar er broeden hier ook heel veel vogels. Er zit bijvoorbeeld een hele grote kolonie lepelaars. Wow, daar zijn ze, man! Vet veel. Ja. Allemaal lepelaars. En hier kunnen ze rustig broeden met z'n allen bij elkaar. Supermooi man. En wat doen jullie eraan om dit werelderfgoed te beschermen? Nou ja, eigenlijk zo veel mogelijk de natuur zijn gang laten gaan en zorgen dat de beesten hier rustig kunnen broeden. En we proberen zoveel mogelijk van alle soorten te leren die hier leven, zodat we ze zo goed mogelijk kunnen beschermen. Ja jongens, daar zijn ze, de zeehonden. Dit is toch wel echt supergaaf uniek Werelderfgoed hè, die Waddenzee van ons. Daar moeten we met z'n allen voor zorgen dat we dat goed beschermen, net als alle andere mooie Werelderfgoedplekken op de wereld. Want ja, die zijn van ons allemaal en dus moeten we er ook samen voor zorgen dat ze voor altijd blijven bestaan. Doei! Oeh, golfje. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20026672 575.829 4679 2022-11-20T23:00:00+00:00 yes no werelderfgoed molen Waddenzee https://schooltv.nl/video-item/wat-zijn-klissen-slimme-plantjes-die-zaden-verspreiden 2024-01-04T13:05:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40026.w613.r16-9.d42f51f.webp Wat zijn klissen? | Slimme plantjes die zaden verspreiden Voordat ik uit huis ga, sta ik minimaal een uur voor de spiegel om er zo uit te zien. Maar als ik naar deze paarden kijk, dan denk ik dat dat niet zo is hè, Arjan. Nee, zij hebben hun haar zoals het willen. Ik zie het. Die manen daar komen gewoon klissen in te zitten. Dat is een plant die hier heel veel groeit. En door dieren zoals deze paarden worden zaden verspreid door het gebied en dat is dus iets wat al echt duizenden jaren zo is. Doe dat geen pijn voor hem? Nee, daar heeft hij eigenlijk helemaal geen last van. Stel dat het bijvoorbeeld bij de ogen gaat zitten, dan gaan we ze wel helpen, maar dat houden we gewoon heel goed in de gaten. Maar zoals deze mrt een matje in zijn pony, is er eigenlijk niks aan de hand. Ah ok, dat hij is eigenlijk gewoon aan het chillen nu. Hij heeft er nu helemaal geen last van. Het staat hem wel goed eigenlijk. Ja, keurig winterkapsel. Die klissen, blijven die lang in hun haar of hebben ze een soort van natuurlijke kapper of zo? Maar die vallen er vanzelf weer uit. Dat is een bolletje met allemaal weerhaakjes eraan en daar zitten zaadjes aan en door het lopen vallen er in de loop van de tijd... vallen overal die zaadjes eraf. En dan kan die plant kan opeens kilometers van waar die eigenlijk... waar een grote plant heeft gestaan... Kan hij ook weer ontkiemen, kan die daar ook een nieuw plekje vinden. Overal zie je dus nu van deze plantjes staan. Dus eigenlijk zijn die klissen nodig in hun haar om te verspreiden. Ja, die plant die heeft heel bewust gekozen om dus van die kleverige bolletjes te maken die dus aan de vacht blijven hangen. En zo komt dus eigenlijk dat dier als kruiwagen om op plekken terecht te komen waar die anders nooit terecht zou komen. Nu wil ik die klisplant wel zien. Ok, loop maar mee. Zo wat voor beesten zijn dit dan? Dit zijn Schotse Hooglanders. En hebben die ook klissen? Ja de hooglanders hebben natuurlijk lange haren, dus je ziet ze ook bijvoorbeeld aan de benen hangen wat bij paarden niet zo is zie je hier wel. Daar zijn we dan. Op klis-island. Ga jij maar toch maar voor. Is goed hoor. Ja klis-island vertrouw ik toch niet zo. Ik herken dit van vroeger. Vroeger pakten we dit en dan gooiden we het op elkaar. Ja dan blijft ie ook hangen hè? En dan zie je meteen mooi die weerhaakjes. Ja, en m'n moeder was altijd zo boos op mij als ik dit deed. Als je dan zo doet, kijk dan vallen meteen de zaadjes er al uit je valt. Die vallen dan wat hier op de grond, maar ook bijvoorbeeld drie kilometer verderop. Ik ben een Koninckpaard. Eet smakelijk! Lekker zeg. Het zit echt overal. Dit gebeurt er dus als een paard hierlangs loopt. Ik heb gewoon handen, maar die paarden lukt het niet. De natuur is zo slim, die laat het eigenlijk in de loop van de komende maanden... vallen die er allemaal vanzelf uit. Waarom halen jullie dit dan niet gewoon weg? Omdat ze in de zomer bijvoorbeeld, dan zitten er heel veel insecten op en vlinders en bijen. En nu bijvoorbeeld, nu die zaden die erin zitten. Die zijn weer heel lekker voor vogels. Het is dus ook nog goed voor andere dieren. Dus weet je wat ik ga doen? Ik laat er een paar ook me en misschien hebben ze in Amsterdam-Zuidoost er wel iets aan waar ik woon. Ja, heel goed. Ja, laten we doen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20026723 198.592 818 2022-11-18T09:10:00+00:00 yes no natuur paard https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-bouwen-met-hout 2024-01-04T13:05:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40029.w613.r16-9.539a803.webp EenVandaag in de klas | Bouwen met hout Huizen en flatgebouwen die niet met beton zijn gemaakt, maar van hout. Dat is net zo stevig en een stuk duurzamer, zeggen onderzoekers en architecten. Is houtbouw de toekomst? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20026934 329.72 933 2022-11-18T23:00:00+00:00 yes no woning bouw hout duurzaamheid https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-het-begin-van-internet 2024-01-16T15:28:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40030.w613.r16-9.e7654f0.webp EenVandaag in de klas | Het begin van internet Internet bestaat nog helemaal niet zo lang. Ongeveer 30 jaar geleden is de allereerste directe e-mail ontvangen in Nederland. De technische mensen die ermee bezig waren hadden toen niet door dat hun uitvinding zo enorm veel zou veranderen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20026957 303.52 1626 2022-11-18T23:00:00+00:00 yes no internet computer communicatie e-mail https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-minder-import-uit-china 2024-01-04T13:05:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40031.w613.r16-9.da12c8a.webp EenVandaag in de klas | Minder import uit China Winkels en handelaars willen graag minder afhankelijk zijn van fabrieken in China en producten dichterbij huis inkopen. Sinds de internationale handel tijdens de coronacrisis tot stilstand kwam, is deze trend in een versnelling gekomen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20026958 329.96 1061 2022-11-18T23:00:00+00:00 yes no importeren China handel https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-oorlog-door-klimaatverandering 2024-01-04T13:05:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40032.w613.r16-9.a42ddf5.webp EenVandaag in de klas | Oorlog door klimaatverandering? Klimaatverandering kan leiden tot oorlogen, zegt oud-Commandant der Strijdkrachten Tom Middendorp. Hij zag bij verschillende buitenlandse missies dat de achterliggende oorzaak van veel conflicten te maken heeft met verandering van het klimaat. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20026959 381.56 752 2022-11-18T23:00:00+00:00 yes no klimaat oorlog milieu https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-minder-stikstof-door-koeienvoer 2024-01-10T14:30:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40033.w613.r16-9.9d63db6.webp EenVandaag in de klas | Minder stikstof door koeienvoer Koeien die voer krijgen waar een speciaal enzym aan is toegevoegd, stoten minder stikstof uit. Onderzoekers zeggen dat ze daarmee een mogelijke oplossing hebben voor het stikstofprobleem. Maar boeren zijn nog niet enthousiast. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20026960 289.32 451 2022-11-18T23:00:00+00:00 yes no stikstof klimaat duurzaamheid veeteelt https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-koraal-kweken 2024-01-10T14:29:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44556.w613.r16-9.35c5927.webp EenVandaag in de klas | Koraal kweken In een woonwijk in Rotterdam laat Burhan koraal groeien in grote aquaria. Zo hoopt hij wild koraal te beschermen. Ook in Burgers’ Zoo kweken ze koraal. Tegelijkertijd worden wilde koraalriffen ernstig bedreigd door vervuiling en opwarming van de aarde. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20026994 320.36 682 2022-11-18T23:00:00+00:00 yes no koraal klimaatverandering zeedier https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-statushouders-aan-het-werk 2024-01-16T14:14:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40035.w613.r16-9.825dc90.webp EenVandaag in de klas | Statushouders aan het werk Ahmed en Mohamed uit Syrië werken in de technische sector. Daar is een enorm tekort aan personeel. Veel werkgevers willen graag statushouders aannemen, maar ze lopen tegen veel praktische bezwaren op. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20026995 285.32 325 2022-11-18T23:00:00+00:00 yes no arbeidsmarkt vluchteling wetgeving https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-onafhankelijkheidsoorlog-nederlands-indie 2024-01-04T13:05:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40036.w613.r16-9.cf6817e.webp EenVandaag in de klas | Onafhankelijkheidsoorlog Nederlands-Indië Jarenlang is er niet over gesproken over het geweld van Nederlandse militairen bij de onafhankelijkheidsstrijd van Nederlands-Indië tussen 1945 en 1950. Maar nu wordt er meer onderzoek gedaan naar de wandaden die Nederlanders er hebben gepleegd. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20026996 367.52 1936 2022-11-18T23:00:00+00:00 yes no Nederlands-Indië Indonesië oorlog https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-migratie-uit-afrika-afremmen 2024-01-04T13:05:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40037.w613.r16-9.d27a006.webp EenVandaag in de klas | Migratie uit Afrika afremmen De EU probeert migratie uit Afrika te verminderen door geld te geven aan landen als Niger. Maar het lijkt niet te werken, want de migratie gaat door terwijl de situatie in Niger verslechtert. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20026997 568.88 1081 2022-11-18T23:00:00+00:00 yes no Niger Afrika migratie emigreren https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-drinkbaar-rivierwater 2024-01-04T13:05:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40038.w613.r16-9.77be72a.webp EenVandaag in de klas | Drinkbaar rivierwater Vroeger kon je het water uit de grote rivieren in Nederland prima drinken, maar tegenwoordig is er teveel vervuiling. Door medicijnresten, pesticiden en microplastics is het ongezond om water uit bijvoorbeeld de IJssel te drinken. Li An en Maarten willen hier wat aan doen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20026998 350.36 600 2022-11-18T23:00:00+00:00 yes no water vervuiling milieu rivier https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-vliegen-op-waterstof 2025-05-15T09:23:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40039.w613.r16-9.d426526.webp EenVandaag in de klas | Vliegen op waterstof Nederlandse ontwerpers, onderzoekers en ondernemers willen het allereerste vliegtuig bouwen dat commerciële vluchten gaat maken op waterstof in plaats van kerosine. Het moet Nederland in één klap weer op de kaart zetten als luchtvaartland. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20026999 293.24 596 2022-11-18T23:00:00+00:00 yes no waterstof brandstof luchtvaart https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-voetballers-uit-de-kast 2024-01-04T13:05:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40040.w613.r16-9.0867f34.webp EenVandaag in de klas | Voetballers uit de kast Homoseksualiteit lijkt niet te bestaan in de professionele mannenvoetbalwereld. Waarom is het in de Eredivisie een taboe om homo te zijn? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20027000 385.68 849 2022-11-18T23:00:00+00:00 yes no voetbal homoseksualiteit discriminatie https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-vrouwen-in-de-techniek 2024-01-16T14:12:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40041.w613.r16-9.a3fff88.webp EenVandaag in de klas | Vrouwen in de techniek Steeds meer vrouwen beginnen aan een opleiding voor een baan in de techniek. Maar door pesterijen, onderwaardering en uitsluiting houden veel van hen het ook vrij snel weer voor gezien. Hoe kan dit worden opgelost? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20027001 339.6 363 2022-11-18T23:00:00+00:00 yes no emancipatie discriminatie arbeidsmarkt https://schooltv.nl/video-item/de-kennis-van-nu-in-de-klas-domesticatie-van-dieren 2024-01-10T14:29:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40043.w613.r16-9.bf6a4de.webp De Kennis van Nu in de klas | Domesticatie van dieren In de afgelopen duizenden jaren voegen mensen wilde dieren toe aan hun menselijke bestaan. Wolven worden vossen en wilde koeien staan nu rustig en kalm in de wei. Als mensen zich tijdens de agrarische revolutie vestigen in nederzettingen worden hun gedomesticeerde dieren steeds belangrijker. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20027031 441.92 936 2022-11-19T23:00:00+00:00 yes no huisdier wild landbouw https://schooltv.nl/video-item/de-kennis-van-nu-in-de-klas-5 2024-01-04T13:05:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/42000/images/42293.w613.r16-9.f52ee1a.webp De Kennis van Nu in de klas | De infectieziekte miltvuur Biologische wapens zijn wapens die biologische sporen bevatten, zoals bacteriën en virussen. Antrax of miltvuur is een ziekte die wordt veroorzaakt door een bacterie. Deze bacterie kwam vroeger bijna overal van nature voor in de grond. Grazende dieren worden besmet en het vlees besmet de mens (zoönose). Nu kan antrax worden gebruikt als biologisch wapen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20027032 407.32 521 2022-11-19T23:00:00+00:00 yes no ziekteverwekker bacterie oorlog https://schooltv.nl/video-item/de-kennis-van-nu-in-de-klas-forensisch-onderzoek-van-grondmonsters 2024-01-04T13:05:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40044.w613.r16-9.e39f6d4.webp De Kennis van Nu in de klas | Forensisch onderzoek van grondmonsters Biologen bij het Nederlands Forensisch Instituut onderzoeken sporen afkomstig van andere levensvormen dan de mens. Zoals bacteriën, stuifmeel, kiezelwieren, een berkenzaadje of een haar van een kat. De kleinste organische sporen kunnen leiden naar een doorbraak in een zaak. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20027033 663.44 382 2022-11-19T23:00:00+00:00 yes no criminaliteit bacterie sporenonderzoek https://schooltv.nl/video-item/de-kennis-van-nu-in-de-klas-de-redding-van-de-noordelijke-witte-neushoorn 2024-01-10T14:28:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40045.w613.r16-9.9d0810a.webp De Kennis van Nu in de klas | De redding van de noordelijke witte neushoorn The Frozen zoo is een dierentuin in San Diego met ingevroren cellen van dieren, waaronder bedreigde en zelfs uitgestorven diersoorten. Zoals de cellen van Nola, de laatste witte neushoorn in de VS. Nu wordt er gepoogd met de huidcellen van Nola de uitsterving van de witte neushoorn te voorkomen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20027034 518.52 579 2022-11-19T23:00:00+00:00 yes no uitsterven cel genetische modificatie https://schooltv.nl/video-item/de-kennis-van-nu-in-de-klas-het-klonen-van-przewalskipaarden 2024-01-10T14:29:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40046.w613.r16-9.939cbcd.webp De Kennis van Nu in de klas | Het klonen van przewalskipaarden Kurt is een przewalskipaard, een paard dat oorspronkelijk voorkomt op de steppen van Mongolië. Maar Kurt is bijzonder, hij is verwerkt als kloon. Przewalskipaarden zijn door domesticatie en inteelt nagenoeg uitgestorven. Kloonpaard Kurt moet het ras van przewalskipaarden redden van de ondergang. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20027035 558.48 747 2022-11-19T23:00:00+00:00 yes no genetische modificatie uitsterven veeteelt https://schooltv.nl/video-item/de-kennis-van-nu-in-de-klas-epidemieen-vroeger-en-nu 2024-01-04T13:05:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40047.w613.r16-9.1929887.webp De Kennis van Nu in de klas | Epidemieën, vroeger en nu Het vogelgriepvirus is een dodelijk virus voor vogels. Maar het virus kan ook overslaan op mensen (zoönose). Als dat gebeurt, kan de vogelgriep net zo ernstig of ernstiger zijn dan de gevolgen van het coronavirus in 2020. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20027036 432.08 481 2022-11-19T23:00:00+00:00 yes no virus vogel corona https://schooltv.nl/video-item/de-kennis-van-nu-in-de-klas-insecten-als-getuigen 2024-01-04T13:05:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40048.w613.r16-9.5506e54.webp De Kennis van Nu in de klas | Insecten als getuigen Als je een misdrijf begaat dan kun je maar beter schone schoenen hebben, niet het water ingaan en geen stuifmeel op je kleding meenemen. En dan zijn er ook nog minuscule beestjes die getuige kunnen zijn, zoals bepaalde insecten die graag hun eitjes leggen in een lijk. Deze insectgetuigen kunnen onderzoekers leiden naar de vindplaats van het dode lichaam. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20027047 346.76 228 2022-11-19T23:00:00+00:00 yes no sporenonderzoek insect moord https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-hoe-werkt-je-immuunsysteem 2024-03-21T10:56:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40050.w613.r16-9.3b71824.webp Hoe werkt je immuunsysteem? | Clipphanger Micro-organismes: er zijn er een hoop die niets liever willen dan jou ziek maken. Gelukkig heb jij je immuunsysteem, dat hard zijn best doet om jou gezond te houden. Allereerst houdt je huid allerlei schadelijke stoffen tegen, samen met de slijmvliezen in je lichaamsopeningen. Zo worden bacteriën van je luchtwegen weggevoerd naar je keelholte, waar ze een spuugbad krijgen. Slurp! Als dit niet helpt, komt je aangeboren afweer in actie met verschillende typen witte bloedcellen. Enge indringers worden gewoon opgegeten door je fagocyten, en er zijn ook speciale eiwitten die bacteriën lekker lekprikken. De derde linie van je immuunsysteem is je verworven afweer die een specifieke ziekmaker signaleert. Deze wordt hardhandig aangepakt door je T-cellen, terwijl je B-cellen antistoffen aanmaken tegen de ongewenste indringer. Die antistoffen blijven bij je, waardoor deze ziekmaker voortaan geen kans meer maakt. Dan ben je dus immuun, oftewel ongevoelig! Voor die ziekte dan hè. Als jouw immuunsysteem aan het werk is, krijg jij vaak koorts. Dat is natuurlijk vervelend, maar het helpt wel om de ziekteverwekkers te bestrijden. Zo ben jij snel weer zo gezond als een vis. Wat een systeem! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20027112 92.56 5755 2022-11-30T23:00:00+00:00 yes no immuunsysteem virus ziekteverwekker https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-anton-de-kom 2025-03-11T10:01:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40058.w613.r16-9.ffcafe3.webp Het Klokhuis | Anton de Kom Anton de Kom groeide op in Suriname, maar kreeg als kind les uit Nederlandse schoolboekjes. Daarin werden de Surinaamse helden die hij kende uit de verhalen van zijn familie, schurken genoemd. Dat vond hij oneerlijk. Net als het racisme en de grote ongelijkheid die lang na de afschaffing van de slavernij bleven bestaan. Anton de Kom werd activist. Tirsa weet precies over welke Surinaamse helden Anton de Kom het had. Zanger Desai brengt hem een eerbetoon. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1330869 893.04 7699 2022-11-22T18:00:00+00:00 yes no slavernij Suriname racisme Anton de Kom https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-prikken-zonder-angst 2024-01-04T13:05:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40059.w613.r16-9.ca70fef.webp Het Klokhuis | Prikken zonder angst Heel veel mensen zijn bang om geprikt te worden. Hoe komt dat? En wist jij dat het al mogelijk is om te prikken zonder naald? Eva zoekt uit hoe dat zit. Cowboy Gilly the Bid gaat boos terug naar de huisarts uit zijn kindertijd. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1337392 899.8 2244 2022-11-23T18:00:00+00:00 yes no vaccin angst dokter https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-prefab-woning 2024-01-04T13:05:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40060.w613.r16-9.6202ce1.webp Het Klokhuis | Prefab woning Om te zorgen dat er genoeg huizen zijn voor iedereen, moet er de komende jaren flink worden gebouwd. Pascal bezoekt een fabriek waar ze prefab woningen maken. Prefab wil zeggen vooraf gebouwd. In de fabriek worden onderdelen van een gebouw gemaakt, soms zelfs hele appartementen. Die worden later vervoerd naar de bouwplaats waar ze als legosteentjes op elkaar worden gezet. In een sketch wil een mevrouw alles prefab, ook haar beste vriendin. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1337403 842.803 3156 2022-11-25T18:00:00+00:00 yes no woning huis bouw https://schooltv.nl/video-item/meer-muziek-in-de-klas-muzikale-verhalen-fietsen 2024-04-10T08:32:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40064.w613.r16-9.9a1a80b.webp Fietsen | Méér Muziek in de Klas: muzikale verhalen Jamal hield heel erg van fietsen. Hij fietste elke ochtend naar school en elke middag naar huis. Hij fietste naar de markt om boodschappen te doen voor zijn ouders en hij fietste naar zijn vrienden. Hij fietste soms gewoon rondjes door de buurt, omdat hij er zin in had. Niemand anders fietste in zijn dorp. Waar Jamal woonde, liepen de mensen, ze namen de bus of ze gingen met de auto. Fietsen, fietsen, fietsen, fietsen, fietsen is het liefste wat ik doe Fietsen, fietsen, fietsen, fietsen, fietsen wil ik en ik word niet moe En ik houd zo van dat crossen, van in beweging zijn Ik houd zo van mijn buurtje, maar soms is het te klein, want ik wil Fietsen, fietsen, fietsen, fietsen, fietsen en ik hoor alleen maar oeehooeee Fietsen was Jamals lievelingsding om te doen, maar toen de oorlog begon en er af en toe bommen vielen, moest hij ermee stoppen van zijn vader en moeder. Toen zijn vader het huis verliet om te gaan vechten voor zijn land, mocht Jamal nauwelijks meer naar buiten van zijn moeder. Ze was als de dood dat er iets met hem zou gebeuren en ze alleen over zou blijven met Jamals oma en zijn kleine zusje. Jamal miste zijn vader, zijn vrienden, zijn school en vooral, meer dan wat dan ook, miste hij het fietsen. Nog veel later, toen zijn vader nog steeds weg was en de oorlog steeds heftiger en zwaarder werd, zei Jamals moeder dat hij moest vluchten. Fietsen, fietsen, fietsen, fietsen, fietsen o wat mis ik dat gevoel Fietsen, fietsen, fietsen, fietsen, fietsen nooit meer, wat een saaie boel Mijn moeder wil niet meer dat ik buiten fietsen ga Er kunnen bommen vallen ergens waar ik ga of sta Mijn oma is te oud, mijn zusje is te klein Van mama moet ik vluchten om ergens veilig te zijn Dus ik moet fietsen, fietsen, fietsen, fietsen, fietsen maar ik weet niet waar naartoe. ‘Ik? Alleen?’ vroeg hij angstig, want dat leek hem verschrikkelijk. ‘Ja, jij alleen. Ik kan oma niet achterlaten en je kunt Jasmine niet meenemen.’ Jasmine was pas vier en Jamal was dol op haar. ‘Maar ik wil niet alleen,’ sputterde Jamal tegen. ‘Dat snap ik lieverd, maar ik wil dat je veilig bent en dat je een toekomst kunt opbouwen. Als je een plek hebt gevonden, komen we je achterna,’ beloofde zijn moeder. ‘Fiets naar het noordwesten, tot je denkt dat je op een goede plek bent, waar je kunt blijven en waar de mensen aardig voor je zijn. Wees aardig en beleefd, maar vertrouw niemand zo maar. En wat er ook gebeurt, kijk uit voor de paarse soldaten, want die willen ons allemaal vermoorden.’ Jamal knikte, knoopte de woorden van zijn moeder in zijn oren, hees een flinke tas vol met eten, drinken en een paar warme truien op zijn rug en pakte zijn fiets. Hij fietste een paar dagen achter elkaar door. Als het begon te schemeren, zocht hij een plekje in het bos of in de beschutting van een schuurtje, at een klein beetje van zijn eten en probeerde te slapen. De eerste nachten sliep hij nauwelijks: hij was verdrietig en bang. Hij lette continu op of hij geen paarse soldaten tegenkwam. Overdag groetten de mensen hem vriendelijk, soms gaven ze hem een stuk brood of wat fruit. Na een kleine week moest hij de rivier oversteken, om in de richting van het noordwesten te blijven gaan, zoals hij aan zijn moeder had beloofd. Tot Jamals afschuw was de brug kapot gebombardeerd. Verward bleef hij even aan de oever van de rivier staan. Hij fietste een stuk stroomopwaarts en vond een plek waar hij de oversteek durfde te wagen. Het zou hem echter niet lukken om zijn tas én zijn fiets droog aan de overkant te krijgen, dus besloot hij om twee keer te lopen. Hij verstopte zijn tas ergens in de struiken en waadde met zijn fiets op zijn rug door het water. Aan de overkant gekomen hijgde hij even uit, zette zijn fiets achter een boom en begon aan de tocht terug. Toen hij met zijn tas de tocht richting zijn fiets bijna had voltooid, zag hij tot zijn schrik een paarse soldaat aan de overkant. De woorden van zijn moeder schoten door zijn hoofd: ‘Een paarse soldaat, een paarse soldaat wil ons allemaal vermoorden’. Maar hij was hem al tot op tien meter afstand genaderd. Bovendien zag Jamal dat de vijand zijn fiets vasthield. ‘Kom maar dichterbij hoor,’ zei de soldaat, in zijn paarse uniform. ‘Ik zal niet bijten.’ Wantrouwend keek Jamal hem aan terwijl hij op de kant stapte en zijn tas, die hij boven zijn hoofd had getild, liet zakken. ‘Is dit jouw fiets?’ vroeg de paarse soldaat. Jamal antwoordde niet. Hij dacht koortsachtig na. De soldaat had een geweer op zijn buik hangen en droeg een revolver in zijn holster; daarnaast was Jamal zeker twee koppen kleiner en een stuk minder sterk, dus een gevecht aangaan was geen optie. ‘Als dit jouw fiets is,’ ging de paarse soldaat verder en hij keek naar de fiets in zijn hand, ‘dan staat het zadel veel te laag voor je. Je trapt je helemaal kapot, of niet soms?’ Jamal knipperde verbaasd met zijn ogen. Het klopte: hij had deze fiets al sinds zijn tiende en hij was inmiddels bijna dertien. Hij was tientallen centimeters gegroeid, maar het zadel stond nog op dezelfde hoogte. ‘Ik kan ‘m hoger zetten voor je,’ bood de soldaat aan. Hij zette de fiets op een vlak stukje grond op de standaard, deed zijn automatisch geweer af en begon te rommelen in zijn rugtas. Jamal keek even toe vanaf een afstandje, maar kwam uiteindelijk schoorvoetend dichterbij. ‘Ga je me niet vermoorden?’ vroeg hij voorzichtig. ‘Wat? Jou?’ de paarse soldaat glimlachte even, maar zijn ogen stonden droevig. ‘Waarom zou ik een jongen zoals jij willen vermoorden? Hoe oud ben je? Twaalf, dertien?’ ‘Bijna dertien,’ antwoordde Jamal. De paarse soldaat had het juiste gereedschap te pakken en begon te sleutelen. Nadat hij het zadel omhoog had gezet, smeerde hij de ketting met olie. Toen ging hij zitten en begon een vuur te maken. Jamal ging voorzichtig bij hem in de buurt zitten. ‘Heb je honger?’ vroeg de paarse soldaat. Jamal knikte; hij had zo zuinig gedaan met zijn eten, dat hij enorme honger had. ‘Laten we eten. Welke kant ga je op?’ ‘Naar het noordwesten,’ antwoordde Jamal. ‘Mijn moeder zei dat ik daar veilig zou zijn, als ik maar ver genoeg doorreed.’ ‘Je moet dan een heel stuk doorrijden, vriend,’ zei de paarse soldaat vriendelijk terwijl hij een pan tevoorschijn haalde en begon te koken. ‘Je bent bijna bij de grens, maar over de grens wonen alleen maar gevaarlijke gekken. Dus zorg dat je er snel doorheen rijdt en vertrouw niemand.’ Jamal knikte. Hij knoopte het advies in zijn oren. Nadat ze gegeten hadden, stond de paarse soldaat op en hing zijn geweer weer om. ‘Het ga je goed jongen. Ik hoop dat je een veilig onderkomen vindt.’ ‘Dankjewel, voor alles,’ zei Jamal en hij keek hoe de soldaat tussen de bomen verdween. Het fietste veel lekkerder met zijn zadel omhoog. Het duurde dan ook nog geen twee dagen voor hij de grens passeerde. ‘Alleen maar gevaarlijke gekken,’ mompelde Jamal terwijl hij al fietsend om zich heen keek. Hij reed door een dor en leeg landschap en toen hij tegen het einde van de middag eindelijk bij het enige huis aanklopte in de wijde omgeving, werd er bijna direct opengedaan door een vrouw. Daar over de grens, daar over de grens Daar wonen allemaal gekken Ze bekeek hem nieuwsgierig aan en vroeg: ‘Heb je een slaapplek nodig?’ Jamal, die na de waarschuwing over de ‘gevaarlijke gekken’ van de paarse soldaat eigenlijk alleen maar zijn drinkfles had willen vullen, aarzelde. Maar toen hij de heerlijke geur rook die uit de keuken kwam, knikte hij als vanzelf. Hij werd aan de keukentafel gezet, tussen zes kinderen die allemaal jonger waren dan hij. De vrouw des huizes fladderde als een vlinder tussen de kinderen en het fornuis door, terwijl haar man een enorme hoeveelheid groente stond te snijden. Jamals hart vulde zich met warmte en geluk en zonder dat hij het gepland had, bleef hij veel langer dan gedacht bij het gezin. Toch besloot hij na enkele dagen weer door te gaan en nam hij met een stevige omhelzing afscheid van allemaal. ‘Je gaat naar het noordwesten,’ zei de vrouw terwijl ze hem doordringend aan keek. ‘Als je hier anderhalve dag vandaan bent, kom je in de stad. Daar wonen alleen maar oplichters en dieven. Kijk uit en ga er zo snel mogelijk doorheen.’ ‘Oplichters en dieven,’ herhaalde Jamal zachtjes en hij knoopte het advies in zijn oren. De banden van Jamals fiets waren opgepompt door zijn gastheer en daardoor voelde het alsof hij over de weg vloog. Sneller dan verwacht, kwam hij de stad binnengereden. Toen hij in het centrum was, met nauwe straatjes, een drukke markt en een enorme hoeveelheid mensen, besloot hij een slaapplaats te zoeken. ‘Oplichters en dieven’, spookte er door zijn hoofd. Hij stond slechts enkele minuten stil, toen een vrouw naar hem toe kwam lopen. ‘Kan ik je ergens mee helpen, jongeman?’ vroeg ze en ze keek hem vriendelijk aan. Jamal keek haar enigszins wantrouwend aan, maar haar blik was zo open en oprecht, dat hij direct vertelde dat hij onderweg was naar het noordwesten, dat hij gevlucht was voor de oorlog en dat hij een plek zocht om te slapen. ‘Wacht hier,’ zei de vrouw. ‘Ik ben zo terug!’ Jamal zag haar verdwijnen in de menigte op de markt, hier en daar weer opduiken, terwijl ze praatte met marktkooplui en naar hem wees. Nieuwsgierig bleef hij haar met zijn ogen volgen en na een minuut of tien kwam ze terug, met in haar kielzog drie mannen. Jamal zette zich schrap; ze zouden hem vast beroven. ‘Je kan bij Mosan slapen,’ zei de vrouw en ze wees op een kleine, gedrongen man, die vriendelijk naar Jamal knikte. ‘Geoffrey wil aan je fiets sleutelen, zodat je straks sneller kunt fietsen,’ ging de vrouw verder. Geoffrey zwaaide even kort. ‘Rashid hier is kleermaker en zal nieuwe kleding voor je maken en ik zal zorgen dat je genoeg eten mee kunt nemen op de rest van je tocht.’ Jamal keek met open mond naar het groepje. ‘Waarom willen jullie dat allemaal voor me doen?’ vroeg hij tenslotte. ‘Omdat we je graag helpen,’ zei Rashid. ‘Je kunt zo lang blijven als je wil,’ zei Mosan op zachte toon. Jamal schudde in ongeloof zijn hoofd en volgde Mosan naar diens huis, terwijl Geoffrey zijn fiets van hem overnam. Ondanks de gastvrijheid van het hele gezelschap, besloot Jamal na enkele dagen alweer door te reizen. Hij haalde zijn fiets op bij Geoffrey, die er tot zijn verbazing een motor opgezet had. ‘Niet te vaak gebruiken, want dan is de benzine zo op,’ waarschuwde Geoffrey. ‘Als je naar het noordwesten gaat, kom je al snel in ons buurland terecht,’ begon Rashid. ‘Je moet daar echt uitkijken, want de mensen daar hebben enge ziektes en zijn knettergek. Ga er zo snel mogelijk langs en maak geen contact.’ ‘Enge ziektes en knettergek,’ herhaalde Jamal zachtjes. Hij bedankte iedereen uitvoerig en stapte op zijn fiets. Na een kleine honderd kilometer zette hij zijn motor voor het eerst aan en het leek wel alsof hij op een scooter zat: de wind vloog door zijn haren en hij zweefde over de weg. Hij was nauwelijks de grens over of hij werd staande gehouden door een jonge man die langs de kant van de weg stond met een kapotte auto. ‘Waar ga je heen?’ vroeg de man. ‘Naar het noordwesten,’ antwoordde Jamal naar waarheid. ‘Ik ben gevlucht voor de oorlog.’ ‘Ik heb autopech,’ zei de man. ‘Zou je me thuis willen brengen? Ik woon hier een paar kilometer vandaan.’ Jamal dacht even aan de enge ziektes, maar knikte toch maar en nam de jonge man achterop. Hij zette zijn motortje aan en samen schoten ze vooruit. ‘Mijn zus kan dit nog beter voor je maken!’ schreeuwde de man boven het geluid van de wind en de motor uit. ‘Ze is heel handig en is dol op fietsen!’ Bij het huis van de man stond een flinke schuur, waar een jonge vrouw, slechts enkele jaren ouder dan Jamal, aan het klussen was. Ze keek geringschattend naar zijn fiets en liep er een paar keer omheen, onderwijl een wijsje fluitend. ‘Ik zorg dat je vliegt, als je hier weg gaat,’ zei ze en zonder hem verder een blik waardig te keuren, nam ze zijn fiets mee. Jamal bleef drie weken bij de jonge man, zijn zus en hun oude vader. Hij hielp de koeien melken en het grasmaaien. Hij raapte eieren, maakte hokken schoon en hielp met koken. Na drie weken kwam de zus van de jonge man, die Nora heette, naar hem toe en zei: ‘Ik heb gezorgd dat je kunt vliegen.’ Ze troonde hem mee naar zijn fiets, die in de garage stond en tot zijn verbazing had ze niet alleen de motor vervangen die erop zat, maar had ze ook twee enorme vleugels toegevoegd aan zijn simpele fietsje. ‘Je gaat fietsen, je zet de motor aan, je drukt op de turboknop en je schiet omhoog,’ zei ze, al kauwgom kauwend. ‘Blijven trappen! Dat is echt belangrijk, want anders stort je misschien neer.’ Jamal slikte, hij had een beetje hoogtevrees, maar het idee dat hij in no-time in het noordwesten zou zijn, stond hem wel aan. Hij nam afscheid van de oude vader, diens zoon en Nora. Hij stapte op zijn fiets en begon te trappen. Hij trapte harder en harder, zette de motor aan en bleef trappen en toen hij dacht dat hij niet meer harder kon, drukte hij op de turboknop en inderdaad, hij kwam van de grond! Eerst niet zo hoog en hij slingerde een beetje, maar al snel ging hij hoger en hoger, over de boomtoppen heen en ver uit het zicht van de mensen beneden. Jamal zette koers naar het noordwesten, terwijl de wind door zijn haren blies en zijn wangen koud maakte. Hij ging op zoek naar een plek waar niemand hem wilde vermoorden, waar niemand knettergek was of gevaarlijk of een oplichter of een dief, waar mensen geen enge ziektes hadden en waar hij boven alles, veilig zou zijn. Ik zoek een plek waar ik kan zijn, zonder opgejaagd gevoel Geen oplichters, geen moordenaars, geen dieven of gedoe Ik wil niet bang zijn voor wat ik niet ken En ik fiets tot ik daar ben https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20027402 913.44 1524 2022-11-23T09:00:00+00:00 yes no muziek verhaal oorlog https://schooltv.nl/video-item/meer-muziek-in-de-klas-muzikale-verhalen-hanna-en-hamza-een-bijzonder-pakketje 2024-04-10T08:32:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40065.w613.r16-9.23dc93c.webp Hanna en Hamza: een bijzonder pakketje | Méér Muziek in de Klas: muzikale verhalen Hamza is ziek en daarom mag Hanna niet met hem spelen. Maar Hanna vindt er niks aan, spelen in haar eentje. Misschien kan ze een paar bloemen plukken in het park en mag ze die naar Hamza brengen, dat is een goed idee! Ze huppelt de trappen af naar beneden, loopt de grote hal met alle brievenbussen door en duwt dan de zware buitendeur open. Aan de overkant van de weg ziet Hanna de postbode staan. En ineens krijgt ze een nog veel beter idee. Hanna draait zich om en rent naar de lift, ze heeft haast! Boven op hun galerij staat een grote doos van de nieuwe wasmachine, die had mama nog niet opgeruimd. Hanna haalt een dikke zwarte stift uit de keukenla. Ze zit in groep twee, maar ze kan al wel haar eigen naam schrijven. En die van Hamza, want dat hebben ze samen geoefend. Hun namen hebben heel veel dezelfde letters, handig is dat. HAMZA schrijft ze zo groot ze kan boven op de doos. Samen met de doos gaat ze in de lift terug naar beneden. Daar zet ze de doos bij de brievenbussen en kruipt erin. Nét op tijd, want de postbode komt eraan! Hanna’s hart klopt in haar keel. Omdat ze met haar hoofd tussen haar knieën zit, kan ze het zelf extra goed horen. Bonk, bonk, bonk. En nog een bonk, van de postbode, die met haar kar de deur van de flat openduwt. Hanna hoort de voetstappen dichterbij komen. De postbode schuift fluitend brieven in de brievenbussen. Ze zal de doos toch wel zien? ‘Woei, is me dat een groot pakket,’ zegt de postbode ineens. ‘Eens kijken waar die bezorgd moet worden…’ Hanna voelt dat de kleppen van de doos iets naar beneden gedrukt worden. ‘Hamza,’ mompelt de postbode. ‘Maar er staat geen verdieping bij, en geen huisnummer.’ Hanna bijt op haar lip. Dat is waar ook. Zijzelf woont op de vierde verdieping, nummer 80. Hamza woont daar precies boven, op de vijfde verdieping. Dat is ze vergeten op te schrijven. Maar er woont maar één Hamza in de flat, dat weet de postbode toch wel?’ ‘Jammer,’ zegt de postbode. ‘Nu kan ik dit pakket niet bezorgen. Vervelend, want bezorgen is mijn werk.’ Bijna wil Hanna ‘op de vijfde verdieping!’ roepen, maar ze bedenkt net op tijd dat pakketjes niet kunnen praten. ‘Misschien moet ik toch iets beter nadenken,’ gaat de postbode verder. Hanna houdt haar adem in, zó spannend vindt ze het. ‘Volgens mij heb ik dat jongetje Hamza wel eens gezien. Hij woont geloof ik op de vierde verdieping.’ ‘Nee!’ roept Hanna. ‘De vijfde!’ Eventjes is het stil. ‘O ja, het is inderdaad de vijfde, nu weet ik het weer,’ zegt de postbode. ‘Wat vreemd, waar kwam die stem vandaan?’ Hanna zegt niks. ‘Nou ja, het zal wel tovenarij zijn,’ zegt de postbode. ‘Laat ik dit pakket dan maar gauw in de lift zetten!’ De postbode probeert de doos op te tillen. ‘Woei!’ zegt ze en ‘hmpff.’ Hanna is te zwaar! ‘Bezorgen zál ik dit pakket,’ mompelt de postbode. ‘Misschien kan ik het duwen.’ En ineens schuift Hanna met doos en al over de vloer. Het lukt! ‘Een goede postbode verzint altijd een oplossing,’ zegt de postbode. ‘En ik bén een goede postbode, vind je niet?’ ‘Ja!’ roept Hanna. Meteen slaat ze haar hand voor haar mond. ‘Dat dacht ik ook,’ antwoordt de postbode, alsof pratende pakketjes de normaalste zaak van de wereld zijn. ‘Ik wou dat alle pakketjes zo dankbaar waren.’ Ze drukt op een van de vele bellen naast de lift. ‘Wie is daar?’ klinkt de stem van Hamza’s vader een beetje krakerig door de intercom. ‘De postbode! Ik zet een pakket in de lift!’ ‘O?’ zegt Hamza’s vader verbaasd. ‘Ik heb helemaal niks besteld.’ ‘Het is voor Hamza, die woont toch op dit adres?’ ‘Ja.’ ‘Nou, dan komt het er nu aan. Maar pas op: het is heel erg zwaar.’ ‘Dat komt wel goed,’ zegt Hamza’s vader. ‘Ik zal het pakket uit de lift halen, bedankt!’ De deuren van de lift springen open en de postbode duwt Hanna naar binnen. ‘Dag hoor!’ ‘Dag!’ roept Hanna. Dan gaan de deuren dicht en zoeft het pakketje voor Hamza omhoog, helemaal naar de vijfde verdieping. ‘Ping!’ zegt het belletje van de lift. ‘Huh, een wasmachine,’ zegt Hamza’s vader. ‘Het moet niet veel gekker worden.’ Hij trekt het pakket naar zich toe en dan gaat Hanna met doos en al de lucht in, Hamza’s vader is écht heel sterk, want hij werkt in de sportschool. ‘Hamza!’ ‘Ja?’ klinkt het een beetje schor. ‘Waarom heb jij een wasmachine besteld?’ ‘Ik heb helemaal geen wasmachine besteld!’ zegt Hamza. Zijn vader zet de doos op tafel. ‘Maakt geen kabaal en wast het schoonst van allemaal,’ leest Hamza’s vader. ‘Nou, ik vind het zonde van je zakgeld, maar ja.’ Hij opent de kleppen van de doos en dan… ‘Hoi,’ zegt Hanna. ‘Hanna!’ roept Hamza blij. Hanna klimt uit de doos en springt op de grond. ‘Ik verveelde me zonder jou en toen liet ik me bezorgen.’ ‘Ik verveelde me ook!’ roept Hamza. ‘Wat zullen we gaan doen?’ ‘Ho!’ roept Hamza’s vader. ‘Ik denk dat we dit pakketje moeten terugsturen. Er klopt niets van, het is geen stille wasmachine, maar een lawaaierig roodharig meisje!’ ‘Dat geeft niet!’ roept Hamza gauw. ‘Dit is veel leuker dan een wasmachine.’ Hamza’s vader zucht diep en schudt zijn hoofd. Hij pakt zijn telefoon en belt Hanna’s moeder. Hanna en Hamza wachten in spanning af. Straks was alle moeite voor niks! Maar dan horen ze Hamza’s vader zeggen: ‘Als Hamza te moe wordt stuur ik het pakketje terug, oké?’ Hanna en Hamza geven elkaar een boks. Gelukt! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20027400 422.04 1444 2022-11-23T09:00:00+00:00 yes no muziek verhaal vriendschap https://schooltv.nl/video-item/meer-muziek-in-de-klas-muzikale-verhalen-tweelingzusjesmagie 2024-04-10T08:31:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40066.w613.r16-9.3b2d0e0.webp Tweelingzusjesmagie | Méér Muziek in de Klas: muzikale verhalen Ik weet het nog goed, onze allereerste schooldag. De wekker ging supervroeg: Wakker worden! Hop, hop! Wangen wassen, billen wassen, kleren aan, ontbijten! Mama is onze wekker. Hille en ik stonden tegelijkertijd naast ons stapelbed. We keken elkaar aan en precies op hetzelfde moment juichten we: ‘Tijd voor school!’ Je vraagt je nu vast af – waarom júíchten jullie? Maar het was onze állereerste schooldag! We dachten dat het leuk zou worden. We hadden nog nooit gehoord van saaie sommen of duivelse dictees. Maar goed, we gingen dus wangen wassen, billen wassen, kleren aan en ontbijten. Ik nam een boterham met hagelslag. Hille nam een boterham met hagelslag. Wij zijn tweelingzusjes. We vinden altijd precies dezelfde dingen lekker en leuk. Ons lievelingsdier is de pinguïn, ons lievelingseten is pizza met ananas en onze lievelingsvriendin is Meltem. Maar we lijken niet alleen vanbinnen op elkaar, ook vanbuiten. Daarom moeten we altijd een andere kleur trui aan, anders weten mensen niet wie wie is. Zelfs papa en mama raken dan in de war. Hille en ik zijn een tweeling, we lijken veel op elkaar Hille en ik zijn een tweeling, dezelfde ogen, hetzelfde haar Ze lijkt op mij en ik op.. Met een mond vol brood en hagelslag, begon Hille te vertellen over haar droom. Nu denk je misschien: met volle mond – dan kon jij dat toch helemaal niet verstaan? Jawel hoor, dat kon ik wel. Dat komt door de magische verbinding tussen tweelingzusjes. Ik vertaal wel even wat ze zei: ‘Ik droomde dus dat we vannacht op een piratenschip zaten en op zoek waren naar een grote schat maar ondertussen achtervolgd werden door zombie-eenhoorns!’ En ook dat is tweelingmagie: we dromen elke nacht dezelfde dingen. We kunnen bovendien ook elkaars gedachten lezen. En heeft een van ons pijn? Dan voelt de ander dat ook. Eigenlijk zijn we dus één persoon, maar dan met twee lichamen. Zij lijkt op mij en ik op haar Mama bracht ons naar de klas. Daar zaten allemaal nieuwe kinderen achter hun tafeltjes. We kregen een luchtkus van mama en toen liep ze weg. Niet veel later kwam een vrolijke vrouw met rode krullen binnen. ‘Goedemorgen allemaal!’ zei ze blij. ‘Ik ben juf Joke.’ ‘Goedemorgen juf,’ zei iedereen in koor. Behalve ik. Ik zei: ‘Hatsjie!’ ‘Gezondheid,’ zei de juf. Hille en ik keken elkaar verbaasd aan. Normaal niezen we áltijd samen. En nu nieste ik ineens alleen! ‘Hatsjie!’ deed ik weer. ‘Hatsjie!’ ‘Dat is drie keer!’ zei de juf, nog altijd op een vrolijke toon. ‘We krijgen dus mooi weer morgen!’ ‘Hatsjie!’ ‘Of toch niet.’ Ik moest nog een paar keer niezen en de juf liep naar ons toe. Bij elke stap die ze zette, nieste ik weer. ‘Gaat het wel?’ vroeg ze. Maar het ging niet. Ik leek wel een niesmachine. Het hield maar niet op – na elke hatsjie kwam er weer een nieuwe hatsjie. Dus de juf belde snel mijn moeder. Ze vond het vreemd dat ik ineens zoveel moest niezen. Maar ik vond het vooral vreemd dat Hille niet moest niezen. In de auto nieste ik nog één keer, een klein mini-niesje. Daarna niet meer. We gingen thuis op de bank zitten. Het was een beetje gek om zonder Hille op de bank te zitten. Mama keek mij aan, wachtte even. Er kwam nog steeds geen nies. ‘Hm,’ zei ze toen. ‘Dan breng ik je maar weer naar school.’ We reden naar school. Geen nies. We stapten uit de auto. Geen nies. We gingen de school binnen. Geen nies. We gingen de klas in, de juf zei: ‘Hallo.’ En ik zei: ‘HATSJIE.’ We gingen diezelfde dag nog naar de dokter. Het was de eerste keer dat ik daar in mijn eentje zat. Als Hille ziek is, ben ik ziek. En als ik ziek ben, is Hille ziek. Ik begon me dus echt zorgen te maken: was dit nu het einde van onze tweelingzusjesmagie? De dokter nam mijn temperatuur op, keek in mijn keel, mijn neus, mijn oren en haalde toen een gum tevoorschijn. ‘Ruik hier eens aan.’ Ik vond het een beetje vreemd, maar volgens mama moet je altijd naar de dokter luisteren. Dus ik rook aan de gum. ‘Geen nies,’ mompelde de dokter en ze hield daarna een rekenschrift voor mijn neus. Na het rekenschrift moest ik aan een etui ruiken, een pen, een schooltas, een whiteboardstift. En iedere keer mompelde ze: ‘Geen nies.’ ‘Wie geeft jou les?’ vroeg ze toen. ‘Juf Joke,’ wilde ik zeggen, maar in plaats daarvan zei ik: ‘Juf HATSJIE!’ ‘Aha,’ zei de dokter. ‘Jij bent allergisch voor juffen!’ ‘Hatsjie!’ antwoordde ik. Sommige kinderen zijn allergisch voor pinda’s of honden, anderen voor gluten of huisstofmijt. En ik voor juffen. Hatsjie! Mama reed meteen terug naar school. Ik was een beetje verdrietig, want dit was voor het eerst dat ik iets had en Hille niet. Ze had niet één keer met mij mee geniest. Dit was dus echt het einde van onze tweelingzusjesmagie. Wat als het nu echt over is? Is het voorbij, tussen mijn zus en mij? Alles is anders en ik mis onze magie We zongen altijd een tweelingmelodie En we deden alles samen, en we waren blij Nu zit ik bij de dokter en Hille is er niet eens bij. We gingen niet naar mijn lokaal. Daar kon ik niet komen zolang juf – hatsjie! – Joke daar lesgaf. We gingen naar de directrice en mama vertelde haar wat de dokter had gezegd. ‘Dat is een probleem,’ zei de directrice, ‘want volgens de wet móéten alle kinderen naar school.’ ‘Gelukkig had de dokter een oplossing,’ zei mama. ‘Ze heeft les van een meester voorgeschreven. Dan zijn de klachten zó voorbij.’ ‘Dat is een probleem,’ zei de directrice. ‘Nee,’ zei mijn moeder. ‘Dat is een oplossing.’ ‘Er zijn erg weinig meesters in het land,’ legde de directrice uit. Ze begon toch met zoeken en zette meteen een advertentie in de krant, ‘29 lieve leerlingen zoeken meester’. Ze zette ook een advertentie op het internet, met een foto van onze klas en daarboven de zin ‘Word jij onze nieuwe meester?’ Maar een meester vond ze niet. Ze maakte een reclamefilmpje waarin ze zong: ‘geef jij leuk les? dan roep ik yes! kom naar onze school, hier maken we lol!’ Maar een meester vond ze niet. Ze ging bij huizen langs, deelde flyers uit in het winkelcentrum, liep met een megafoon door de stad. Maar een meester vond ze niet. Ze liet posters ophangen in bushokjes, huurde billboards langs de snelweg, maakte tiktoks. En ein-de-lijk kwam er een reactie: meester Daan uit Meerwaarderdam. Mijn tweede eerste schooldag was er dus een groot feest op school. De bakker bracht taart, er hingen ballonnen, slingers. Op het schoolplein was met stoepkrijt geschreven: WELKOM MEESTER DAAN. Gespannen wachtten we achter onze tafeltjes in de klas. En toen ging de deur open. ‘Hallo allemaal!’ zei Meester Daan. En iedereen zei: ‘Hallo!’ Bijna iedereen. Er klonk één harde HATSJIE. De hele klas draaide zich om en keek mij aan. Maar ik schudde snel mijn hoofd en wees naar Hille. Wat bleek? Zij was net als ik allergisch. Alleen niet voor juffen, maar voor meesters. En dus ook voor meester Daan uit Meerwaarderdam. De directrice zuchtte, mama zuchtte, de hele klas zuchtte. Ik zuchtte ook, maar dan van opluchting. Onze tweelingzusjesmagie werkte dus nog steeds! Nou ja, een klein beetje dan. Dezelfde ogen, hetzelfde haar We lijken nog steeds op elkaar https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20027396 597.36 1519 2022-11-23T09:00:00+00:00 yes no muziek verhaal zus https://schooltv.nl/video-item/hoe-ontwerp-je-een-goede-vlag-gekleurde-banen-of-vlakken-en-niet-te-ingewikkeld 2024-01-04T13:05:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40067.w613.r16-9.f8eb1e9.webp Hoe ontwerp je een goede vlag? | Gekleurde banen of vlakken en niet te ingewikkeld We hebben van veel bevolkingsgroepen een vlag. Maar wat ontbreekt is een vlag van alle aardbewoners. Een vlag van de aarde. Ja, ook handig als je buitenaardse wezens wil laten zien waar je vandaan komt. Ik heb dit ontwerp gemaakt van mijn aardevlag en die ga ik opsturen naar vlaggendeskundige Teun Okkerse. Benieuwd wat hij ervan vindt. Teun, u bent al jaren vlaggenontwerper. U kunt mij vast vertellen waar een goede vlag aan moet voldoen. Een goede vlag moet eenvoudig van ontwerp zijn. Want de wind maakt het al ingewikkeld genoeg. Dus drie strepen bijvoorbeeld, drie banen, de Nederlandse vlag, dat is perfect. Dus vandaar dat er maar een paar blokken en een paar kleuren in een vlag zitten. Ja, want de vlag moet ook op grote afstand goed zichtbaar zijn. En als je daar teveel details in zet, teveel kleine dingetjes, dat heeft helemaal geen zin. Eenvoud, ja, dat is mijn aardevlag niet echt. Wat moet er anders aan mijn eigen vlag? Ja, ik heb ernaar gekeken en één van de eerste dingen die opvalt is dat je daar tekst op hebt gezet. Ik zal je hier even laten zien wat er gebeurt. De vlag waait ook wel eens een andere kant op en we kunnen dat nu niet meer lezen. Ik heb eerst jouw ontwerpen even wat eenvoudiger gemaakt. De wolken zijn weg. Ik heb er een kleurbaan van gemaakt. Dat is wel simpeler. En is 'ie dan nu al helemaal af? Nee, hij is nog niet af, want ik vind 'm nog steeds te ingewikkeld, dus ik ben nog een stap verder gegaan. Ik heb de aarde in het midden gezet, maar ik vind het een beetje somber. Dus het leek me een aardig idee om het zonlicht erin te brengen. Maar eigenlijk vind ik dit toch te druk, dus heb ik alle banen eruit gehaald. En ik denk dat zelfs het figuurtje eruit helpt. Dus dan mis je eigenlijk alles wat jij erin had gestopt. Maar het gaat om het verhaal dat je erbij vertelt. Je kan het over de mensen hebben, over vrede op aarde. Je kan het over lucht hebben en over het water, de aarde. En als je zegt, nou, dat symboliseert deze vlag allemaal, dan is het waarschijnlijk al genoeg. Ja, dit is 'm dus wat mij betreft: de nieuwe vlag van de aarde, de vlag van en voor iedereen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20027440 145.237 965 2022-11-22T16:24:49+00:00 yes no vlaggen ontwerpen https://schooltv.nl/video-item/waarom-zijn-er-vlaggen-symbool-voor-landen-provincies-of-groepen 2026-02-20T11:19:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40068.w613.r16-9.c262fdf.webp Waarom zijn er vlaggen? | Symbool voor landen, provincies of groepen Vlaggen, stukjes gekleurde stof vastgemaakt aan een paal en wapperen maar. Of is een vlag misschien toch iets meer? Een vlag staat vaak symbool voor een bepaalde groep mensen. Deze stars en stripes bijvoorbeeld vertegenwoordigt de Amerikanen. Deze Deense vlag, dat is het symbool van de Denen en dat is de oudste landenvlag. Die wappert al sinds de 14e eeuw. En weet je wat de één na oudste is? Die daar. Leuk toch? Die kennen we al sinds 1572. De bekendste zijn alle landenvlaggen, zoals de 193 die hier hangen op de vlaggenparade in Rotterdam. Maar niet alleen landen hebben een eigen vlag. Ook elke provincie en elke gemeente heeft een eigen vlag. Zoals deze bijvoorbeeld, die van de provincie Friesland. De stad Amsterdam met de drie kruizen. Die ken je vast ook wel. Of deze, van de gemeente Blaricum. Vlaggen vertegenwoordigen niet alleen bevolkingsgroepen, ook veel andere groepen en organisaties hebben een eigen vlag. De homobeweging heeft de regenboogvlag. Het Olympisch Comité heeft een vlag met vijf ringen. Maar ook andere organisaties en bedrijven hijsen graag een vlag om het groepsgevoel te versterken. Een krachtig symbool dus dat mensen het gevoel geeft dat je ergens bijhoort. Vlaggen versterken het gevoel van eenheid, van samen staan we sterk. Ze staan symbool voor vrijheid of onafhankelijkheid en laten zien: dit zijn wij. In Nederland hijsen we de vlag bij een feestelijke gebeurtenis, bij herdenking of bij rouw. En dat vlaggen meer zijn dan zomaar gekleurde stukjes stof, dat wordt duidelijk in het Nederlandse vlaggenprotocol. Daarin staan alle regels voor het gebruik van een Nederlandse vlag en de belangrijkste regels, dat zijn... Punt 1. Een vlag mag nooit de grond raken. Er zijn geen voorschriften hoe groot de vlag moet zijn, maar de vlaggenstok moet dus lang genoeg zijn, zodat de vlag niet op de grond hangt. Punt 2: Een vlag mag nooit het verkeer hinderen. Hang de vlag dus hoog genoeg. Punt 3: De vlaggen mogen niet tussen zonsondergang en zonsopgang worden gehesen of blijven hangen. Het is dus niet de bedoeling dat je de vlag 's avonds laat hangen. Een vlag hangt ook wel eens halfstok als er iemand overleden is, bij een herdenking op 4 mei of na een dramatische gebeurtenis. En voor het halfstok hangen van een vlag moet hij eerst helemaal naar boven gehesen worden. En als 'ie eenmaal boven hangt, moet hij tot halverwege de stok worden neergehaald, totdat de vlag halverwege de vlaggenstok is. Halfstok dus. Het idee van een vlag halfstok is dat er een onzichtbare vlag des doods boven hangt. Best eng, hè? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20027441 167.744 2380 2022-11-22T16:29:44+00:00 yes no vlaggen https://schooltv.nl/video-item/waarom-hebben-we-een-ambassadeur-hulp-voor-nederlanders-die-in-het-buitenland-wonen-werken-of-re 2024-01-04T13:05:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40071.w613.r16-9.8d9031f.webp Waarom hebben we een ambassadeur? | Hulp voor Nederlanders die in het buitenland wonen, werken of reizen Hmm, mooi jasje! En staat 'ie? Moet je kijken, joh. Soedan, Argentinië en hier Brazilië. De hele wereld op mijn jasje en dat is heel toepasselijk voor vandaag. In zo'n 150 landen in de wereld hebben we namelijk een heel klein stukje Nederland gemaakt en op die plekken hebben wij een consulaat of een ambassade. En een ambassade wordt natuurlijk gerund door een ambassadeur. Maar ja, wat doet zo iemand de hele dag? Waarom hebben we eigenlijk mensen in het buitenland nodig? Sarah Muñoz Grootveld werkt bij Buitenlandse Zaken, bij onze diplomatieke dienst zoals dat heet. Dat zijn onze vertegenwoordigers in het buitenland. Hee, Sara. Hee. Nou, ik ben benieuwd. Wat is een ambassadeur eigenlijk? Nou, heel kort gezegd vertegenwoordigt een ambassadeur Nederland in het buitenland. Oké. En in de eerste plaats is een ambassadeur er voor Nederlanders die in het buitenland wonen, werken, reizen of verblijven. En als ze dan in nood raken, dan kunnen ze contact opnemen met de ambassade of de ambassadeur en dan kan de ambassadeur ze helpen. Het is ook zo dat een ambassadeur of een ambassade bedrijven die in het buitenland actief zijn ondersteunen. En kan ik een ambassade eigenlijk zien als een klein stukje Nederland in het buitenland? Ja, dat klopt helemaal. Ja. Nederland heeft over de hele wereld verspreid 150 vertegenwoordigingen. En sommige ervan zijn heel groot, zoals bijvoorbeeld hier in Noord-Amerika, Washington. Daar werken 150 personen. Maar je hebt ze ook heel klein, zoals bijvoorbeeld hierzo, kijk, in Malta. Daar werken maar vier personen en zoals je ziet is de hele wereld ingedeeld in verschillende regio's. Voor al die regio's, zoals hier de regio Noord-Afrika en het Midden-Oosten, is ook in Nederland een ondersteuningsteam bereikbaar dat contact onderhoudt met al die ambassades in die regio. Dat geldt niet alleen voor ambassades, nee, iedere Nederlander, waar ook ter wereld. Mocht je ooit in de problemen komen, dan kun je altijd bellen naar het noodnummer van Buitenlandse Zaken. Dat is namelijk 24 uur per dag bereikbaar, zeven dagen in de week. En het makkelijkste telefoonnummer ooit: drie keer 24 7. En dan kom je in contact met één van de medewerkers in dit contactcentrum. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20027505 152.149 221 2022-11-23T13:25:10+00:00 yes no buitenland https://schooltv.nl/video-item/waarom-vertrekt-de-kievit-niet-overwinteren-in-nederland-in-plaats-van-het-zuiden 2024-01-04T13:05:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40072.w613.r16-9.0c8449c.webp Waarom vertrekt de kievit niet? | Overwinteren in Nederland in plaats van het zuiden Ik heb geluk, want van alle NATUUR DE LUXE verslaggevers, mag ik de trekvogels volgen. Die vliegen elk jaar naar het zuiden om de zon op te zoeken. En ik hou wel van de zon, dus let's go. Helemaal naar het zuiden. Hé Celine, wat ben je aan het doen? Hé Leafs! Ik ben vogels aan het tellen. Weet je wat voor vogels dit zijn? Eenden? Nee, dit zijn kieviten. Hoor maar eens. Als je goed luistert, roepen ze hun eigen naam. Ik hoor het. En er zijn nog meer trekvogels die hun eigen naam roepen? Ja, ja, ja. De grutto bijvoorbeeld. Wat zegt ie dan? Grutto, Grutto, Grutto! Wauw! Kijk Leafs, hier heb je m. Wat valt je op aan deze vogel? Nou, deze mooie kuif.Ja, cool hè? En uh, nou ja, je ziet het hier ook wel hè. Dat mooie groenige, metaalachtige glansje. Celine, dit zijn er echt veel. Ja, vet hè? Een hele wolk vol kieviten gewoon. Tel jij eens even, Leafs. Maar waarom tel je ze nou eigenlijk? Ja, ik tel ze omdat het eigenlijk best gek is dat er nu nog zoveel hier zijn. Ja, waarom? Ja, omdat de kievit een trekvogel is. En normaal zouden ze nu in Noord-Afrika moeten zijn. Maar misschien is het alleen maar goed dat ze nog hier zijn, want dan kunnen ze ons gewoon leiden naar het zuiden waar de zon is. Ik bedoel ik ben er helemaal op gekleed, Celine.Ja maar weet je wat het nu is, Leafs? Ze gaan hier blijven. Wat? Ja, ze trekken niet meer. Door de klimaatverandering is het hier gewoon prima toeven voor de kieviten. Ze kunnen hier gewoon eten vinden. De wormen kunnen ze gewoon uit de grond halen want die is niet bevroren. De winters zijn niet meer zo koud als die vroeger waren en ja dus zij profiteren eigenlijk van klimaatverandering. Maar als ze het warme weer gewend zijn, waarom zouden ze dan niet gewoon kiezen voor de zon voor een paar maandjes en dan weer terugkomen? Ja, je zou denken dat dat toch eigenlijk veel lekkerder is voor ze. Maar het is ook niet zomaar iets, want ze doen het helemaal op eigen krachten en het is ook niet zonder gevaren. Wat voor gevaren komen ze tegen? De kievit die vliegt vanuit Nederland helemaal naar Noord-Afrika... Tunesië en Marokko. En dan komen ze over Frankrijk en over Italië en daar schieten de jagers op de kievieten. Nee joh! Ja, daar schieten ze nog op trekvogels. Als ze dan die barre tocht hebben gemaakt en ze zijn dan in Noord-Afrika... ja, dan kun je dus ook nog weer terechtkomen in allemaal zandstormen boven de Sahara. Ze zijn hun leven niet per se zeker. Nou Celine, dat klinkt echt niet als een all-inclusive vakantie hoor. Nee. En wat ben je nu aan het doen dan? Ja, ik doe een kievit na die naar een worm zoekt. Doordat gestamp, doordat getril denken de wormen van oeh, ik ga de grond uit want er zit een mol aan te komen. Echt? Ja, die bootsten ze na en dan komen ze bovengronds en dan trekken ze ze zo direct eruit met hun snavel. En dat is ook wel als gevaar als ze hier blijven en het gaat toch ineens vriezen en de grond bevriest. Dan krijgen ze natuurlijk nooit die wormen eruit, dus dat is wel een spannende beslissing. En dan kunnen ze niet meer eten. Dan kunnen ze niet meer eten. Nou da's inderdaad dan wel echt een gok wat ze nemen om hier te blijven en niet naar het zuiden toe te vliegen. Ja zeker. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20027519 206.912 1143 2022-11-23T14:25:00+00:00 yes no vogel trekvogel https://schooltv.nl/video-item/waarom-is-er-plantaardige-melk-voedzame-drank-met-minder-broeikasgassen-dan-melk 2024-01-04T13:05:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40073.w613.r16-9.e0c23ce.webp Waarom is er plantaardige melk? | Voedzame drank met minder broeikasgassen dan melk Ah, zo. Heerlijk, het boerenleven. En dan zou je denken, daar hoort natuurlijk een glaasje melk bij. Nou is dit geen gewone melk van koeien, maar dit is melk gemaakt van deze sojabonen. Hee, Bart. Kan ik deze nog ergens bijgooien? Ja mag je hier wel bijgooien, bij de rest. Top, hoppa. Zo. Hoeveel sojabonen hebben jullie nu geoogst? We hebben zo'n 4500 kilo geoogst dit jaar. Wow, da's best veel. Ja, veel hè. Wauw. En waarom zijn jullie überhaupt sojadrink gaan maken terwijl je ook gewoon koeien hebt? Ja, da's een goeie vraag. Wat we gewoon zien, dat er steeds meer mensen plantaardige drink willen drinken, hè, dat vinden ze lekkerder. Of voor allerlei redenen. En we zien ook dat dat heel veel uit het buitenland komt. En ik dacht, kunnen wij dat nou niet als melkboeren gewoon in Nederland gaan doen? En zo zijn we begonnen om soja te verbouwen op ons eigen land, in Nederland, en da's al heel uniek. En toen zijn we daar ook nog eens die plantaardige drink, sojamelk, van gaan maken. En nu zijn we zover dat we al 50.000 liter van ons eigen land kunnen maken. Wauw, lekker bezig hoor. Goed man. Met een grote machine die een combine wordt genoemd, wordt de soja van het land gehaald. Soja is afkomstig van sojabonen. Die zitten in peultjes aan een tak. De boon is een peulvrucht die je kunt eten en is familie van de erwt. Het zit vol gezonde eiwitten, ijzer en vitamine B. Het zit in vleesvervangers, tofu en tempeh en er wordt ook een soort melk van gemaakt waar geen koe voor nodig is, zoals sojadrank. De wereldbevolking groeit en daarmee ook de vraag naar voedsel. Melk is een heel voedzaam goedje. Er zitten heel veel eiwitten in, calcium, vitamine B en dat heb je allemaal nodig voor sterke botten en spieren. Maar voor de 25 tot 30 liter aan melk die een Nederlandse koe gemiddeld per dag produceert, moet een koe eerst 60 kilogram aan voer per dag eten. Dat voer moet worden verbouwd, de koeien hebben ruimte nodig, dus je snapt: daarvoor is een hele hoop grond nodig. En die koeien die poepen en die scheten en die boeren natuurlijk ook heel veel. En daardoor ontstaan er broeikasgassen en die zorgen er dan weer voor dat de aarde opwarmt. Om melk te produceren moet een koe dus heel veel eten, voornamelijk gras en mais, maar ook krachtvoer. En wat zit er nou eigenlijk in krachtvoer? Nou, onder andere soja. Een Nederlandse koe eet gemiddeld bijna één kilo soja per dag. Maar wat nou als we de koe er tussenuit halen en gewoon meteen van deze sojabonen sojamelk maken? Dan is de weg van de boon naar ons glas veel korter. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20027507 181.397 577 2022-11-23T13:56:35+00:00 yes no veganisme soja vegetarisch https://schooltv.nl/video-item/is-pijn-nuttig-een-seintje-dat-er-iets-aan-de-hand-is 2024-01-04T13:05:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40074.w613.r16-9.2e5b58a.webp Is pijn nuttig? | Een seintje dat er iets aan de hand is Oh, die voel je gewoon bijna, zo'n pijn doet dat. Oké, stel: je hebt pijn, maar echt gewoon helse pijn. Wat gebeurt er dan? Kijk, de cellen die hier in je huid zitten, die slaan alarm. Die geven het door aan pijndetectives, die zitten door je hele lichaam. Aan de dichtstbijzijnde pijndetective zeggen ze eigenlijk: Ho, wacht effe, hier is iets aan de hand. Hier is echt pijn. Nou, die pijndetectives, die geven dan weer een seintje aan de controlekamer hierboven, je hersenen. En zodra dat seintje in je hersenen aankomt, dan voel je pas die pijn. Je moet het je eigenlijk zo voorstellen. Hoppa. Hier gebeurt het, daar heb je pijn, want daar heeft die hamer keihard op je vinger geslagen. Nou, de cellen daar in die hand, die slaan alarm en dat doen ze door stofjes af te geven. Dat zijn deze knikkers. En hoe meer van die stofjes bij die pijndetective aankomen... Kijk! Dan gaat het seintje naar je hersenen en zodra die dan daar in je hersenen aankomt, dan voel je de pijn. Je kent het vast wel, de één heeft sneller pijn dan de ander. Hoe kan dat nou? Nou, dat heeft dus alles te maken met dit wipwapje, je pijngrens. Bij de één slaat 'ie sneller door dan bij de ander. Kijk, bij mij, ik kan niet zo heel goed tegen pijn, dus bij mij hoeven er maar een paar van die stofjes hier in het bakje terecht te komen en dan slaat hij al meteen door. Maar er zijn ook mensen bij wie die pijndetectives dus niet zo heel goed werken of bij wie ze echt gewoon helemaal kapot zijn. Nou, dan denk je misschien superchill, want dan voel je dus ook geen pijn. Lekker, geen pijn voelen. Maar da's dus niet helemaal waar, want stel, ik zit hier zo lekker gezellig een beetje te kletsen. Kaarsje erbij. En op een geven moment hou ik zo per ongeluk een beetje mijn hand in die kaars. Auw! Dan trek ik 'm terug, want dan voel ik dus: gaat niet goed, doe pijn en dan is de schade beperkt, dus niet zo heel veel aan de hand gelukkig. Maar stel: je voelt gewoon helemaal geen pijn. Dan ben je dus lekker aan het kletsen, gezellig. En dan hou je je hand dus in dat vuur. Maar dat voel je niet. En ineens ruik ik verbrand vlees. En dan is die hele hand dus al helemaal verschroeid. Dan is de schade dus echt al enorm. Dus pijn is niet leuk, maar het is wel een hele belangrijke waarschuwer. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20027520 148.352 500 2022-11-23T15:15:05+00:00 yes no pijn medicijn https://schooltv.nl/video-item/waarvoor-worden-microgroenten-gebruikt-verrassend-en-smaakvol-ingredient-populair-bij-chef-koks 2024-01-04T13:05:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40075.w613.r16-9.d923a09.webp Waarvoor worden microgroenten gebruikt? | Verrassend en smaakvol ingrediënt populair bij chef-koks Dit is chefkok Eric Miete en hij werkt voor de microgroentekweker waar we nu zijn en jij denkt iedere dag na met andere chefkoks over spannende gerechten? Ja. Wat gaan we vandaag maken? Het eerste gerechtje is één van mijn favorieten. Het is Aziatisch. De microgroente heb ik hier even gesneden. We hebben hier sakura en die sakura, dat is radijs en die geeft tevens ook een mooie kleur. Sla, een beetje knisperen en dat maakt 'm extra fris. Doen we wat gesneden mango erbij. Pittig sausje. Ja, en dat gaat heel goed samen met die frisse tonen van de sakura en van de mango. Dan rol je 'm dicht. Dan hebben we 'm. Een verse springroll. Ja. Daar gaan we. Nou, hij kraakt goed, in ieder geval. Heel lekker. En dat komt dus... Die echte smaken, die komen dus eigenlijk allemaal van die microgroente. Het zijn allemaal gewoon smaakversterkers, natuurlijke smaakversterkers. Is toch bizar, zo'n klein plantje. Ja, hè. Heel lekker. Ik heb hier een variant, mijn variant op tom kha kai gemaakt, een Thaise soep. Ja, die ken ik. Paddestoelen. Lekker. En zitten hier dan ook al microgroenten doorheen? Of ga je die dan er overheen doen? Er zitten al wat microgroenten doorheen, maar over het algemeen voegen we het aan het einde toe als garnering, maar smaakvolle garnering en ook weer als smaakversterker, want daardoor breng je ook de smaken weer omhoog. Gaan we, proost. Proost. Ja, je proeft echt veel meer al die smaken. Ja, het is toch grappig wat dat doet hè. Oké, en dan nu de aardbeiensmoothie. Wat gaat erin? Aardbei, sinaasappel, citroen en dan daarna tuinkers. Ja, die ken ik. Heel lekker. Ja. En waarom zijn microgroenten nou zo populair bij chefkoks? Nou, het is een heel verrassend element. Het ziet er leuk uit en de smaak zit er heel explosief in. En dat is wat ze zoeken. Het is onderscheidend. Het is echt heel leuk dat je met deze microgroente uit de kassen zoveel lekkere en gezonde dingen kan maken. Waar een klein plantje groot in kan zijn. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20027522 130.986 337 2022-11-24T00:00:00+00:00 yes no koken groente https://schooltv.nl/video-item/wat-is-racisme-iemand-ongelijk-behandelen-vanwege-huidskleur-of-afkomst 2024-01-04T13:05:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40076.w613.r16-9.e51ca1f.webp Wat is racisme? | Iemand ongelijk behandelen vanwege huidskleur of afkomst Hier in Nederland hebben we iets met elkaar afgesproken. Of je nou stokoud bent, krullen hebt, een vrouw bent, in een god gelooft, met een handicap leeft, of je op jongens of op meisjes valt, wat voor huidskleur je dan ook hebt. Hier zijn we allemaal gelijk. En dat is niet zomaar een afspraak, dat staat zo in de grondwet. Sterker nog, het is de allereerste wet die erin staat. Artikel één. Daarin staat: Iedereen in Nederland moet gelijk worden behandeld. En discriminatie op welke grond dan ook is niet toegestaan. Discriminatie is iemand ongelijk behandelen. Bijvoorbeeld: je mag niet geweigerd worden bij het zwembad alleen maar omdat je een meisje bent. En op je werk mag je nooit ontslagen worden door je baas vanwege je geloof. Een vorm van discriminatie is racisme. Dat betekent dat je iemand ongelijk behandelt vanwege huidskleur of afkomst. Lucelle Comvalius is leraar. En niet zomaar één, want ze is verkozen tot leraar van het jaar. Zo, zijn we opgewarmd? Ja! En ze weet heel veel over racisme. En vandaag geeft ze een gastles hier op deze basisschool. Racisme. Wie van jullie heeft er wel iets mee gemaakt op het gebied van racisme? Ik was een keer in de stad en een donkere man liep gewoon door de stad, heel normaal. En toen ging opeens een witte man sprak hem aan en die gingen hem duwen enzo. Ja. Dat vond ik heel raar en heel eng om te zien. Wat vervelend dat je dit hebt meegemaakt. En zag ik daar ook voorzichtig een vinger? Ja. Ik zat eerst op een andere school. Daar werd ik altijd uitgescholden voor Chinees of spleetoog omdat ik spleetogen heb. Ja, dat doet wel iets met me. Ja. En ik zie aan je, en dat doet ook iets met mij, ik moet ook even slikken. Wat doet dat met jou? Gewoon, dan voel ik gewoon geen fijn gevoel. Nee. Als iemand tegen je zegt 'Hee, je hebt zwart haar', dan is dat geen racisme. Maar als iemand tegen je zegt 'Jij mag hier niet naar binnen omdat je zwart bent', dan is dat het wel. Als je slechter wordt behandeld vanwege je huidskleur of je afkomst, dan heet dat racisme. Het is heel oneerlijk. Want eigenlijk word je slechter behandeld door iets wat je eigenlijk, waar je nergens iets aan kunt doen. Ik ben niet vanochtend opgestaan en dacht hee, laat ik vandaag mijn zwarte huidskleur maar eens gebruiken. Ik wilde echt nog even tegen je zeggen dat ik het dus heel dapper van je vond dat jij net je vinger opstak en aan de klas vertelde wat je hebt meegemaakt. Ik snap helaas helemaal wat je bedoelt. Ik heb het dan niet met m'n ogen, maar met mijn huidskleur. Dus ik schoot net ook echt een beetje vol toen je dat vertelde. Want ik kan me gewoon heel goed voorstellen hoe dat is. Maar heel dapper van je. Kom. Vet man, goed gedaan. Hallo Sosha. Hallo Nizar. Alles goed? Ja goed, met jou? Ja, ook. Goed zo. Nizar, jij bent natuurlijk een Nederlander van Marokkaanse afkomst. Heb jij wel eens iets racistisch meegemaakt? Ja, zeker. Meerdere malen. Ik zat in de tweede klas van de middelbare school. En ik fietste aan de andere kant van de weg. En toen schreeuwde een boze vrouw: (Piep)Marokkaan! Aan de andere kant fietsen. Oh echt? Ja. Ja, sommige mensen zijn expres racistisch en dan schelden ze bijvoorbeeld iemand uit. Maar het lastige van racisme is dat het er ook is zonder dat mensen dat bewust doorhebben. Ja, je kan dus ook complimentjes krijgen. En dat kan ook een vorm van racisme zijn. Ik heb een keer meegemaakt, ik ging net studeren en toen zei iemand tegen mij: wat spreek jij goed Nederlands. Ja inderdaad, ik spreek goed Nederlands, maar is dat dan raar? Of omdat ik een Marokkaanse afkomst heb en ik er anders uitzie, moet ik gebroken Nederlands praten? Ja, toen zei ik ook tegen hem: Wat spreek jij goed Nederlands! Nou, we gaan oefenen met 'op de stoel van'. En daarmee bedoel ik eigenlijk dat je in de huid kruipt van iemand anders. Maar wat kunnen we nou aan racisme doen? Ja, erover blijven praten. Heb je wel eens iets meegemaakt in je leven dat iets te maken had met racisme? Niet doen alsof het niet bestaat. En je toch proberen te verplaatsen in die ander. Dat is belangrijk. Lieve mensen, ik hoop dat jullie het een interessante les hebben gevonden. Dit zijn wij hè, dit is onze maatschappij waarin dit gebeurt. En dit moet en dit kan ook anders. Ja, het is dus heel lastig om het over racisme te hebben. En dat is vooral omdat het voor sommige mensen heel pijnlijk is. Maar het is belangrijk om erover te blijven praten, je in elkaar te verplaatsen en naar elkaar te luisteren. Ook als je het oneens bent met elkaar. Want iedereen is gelijk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20027523 354.389 2844 2022-11-24T07:00:00+00:00 yes no racisme discriminatie https://schooltv.nl/video-item/wat-zijn-microgroenten-kleine-groentes-vol-smaak 2024-01-04T13:05:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40077.w613.r16-9.1152838.webp Wat zijn microgroenten? | Kleine groentes vol smaak Grote kans dat je dit wel eens gedaan hebt: het kweken van een bakje tuinkers. Wat je nodig hebt is een bakje met een dot watten erin. Daar doe je dan wat zaadjes overheen en dan een beetje water, zo. En dan na een paar dagen is dit het resultaat. Hier in deze kas in Monster gaan ze nog een stapje verder. Hier kweken ze duizenden bakjes met zogeheten microgroenten. Die kun je niet zomaar in de supermarkten kopen. Deze plantjes gaan allemaal naar restaurants omdat chefkoks ze heel graag gebruiken vanwege de verrassende smaken. Het is heel lekker. Dat de plantjes zo sterk smaken, dat komt omdat ze zo klein zijn. Alle smaakstoffen zitten eigenlijk in deze microgroente gepropt. Stijn, jij weet alles over microgroenten. Er staan hier ook al een paar op tafel. Maar hoeveel kweken jullie er eigenlijk? Wij kweken dertig verschillende microgroenten. We noemen ze ook wel eens cressen. Dat is Engels voor jonge kiemplantjes. En smaakt het dan ook allemaal echt een beetje naar groentes? Het smaakt naar meer dan alleen maar groente, er zitten heel veel verrassende smaken in die je misschien niet gelijk zou plaatsen bij het plantje. Kijk, als bijvoorbeeld een komkommer eet, dan weet je waar het naar smaakt. Maar microgroenten zijn nog niet bekend, dus dat is altijd een verrassing. Knoflook? Klopt. Ja. Knoflook, ja. Zo, deze is wel een beetje pittig. Dit is onze mosterdcress. Dit zijn eigenlijk jonge mosterdzaadjes die net gekiemd zijn. Zo, dat proef je wel hoor. Kijk, dit is onze broccolicress. Een jonge kiem van broccoli. En het smaakt ook naar broccoli? Ja. Oh ja, niet een mega-erge broccolismaak, maar wel een beetje koolachtig. Maar is dit dan ook echt een broccoliplant? Ja, dus van deze zelfde zaden kan je ook broccoli telen. Geldt dat voor alle kiemplantjes die we hier hebben? Nee, niet persé. Er zijn ook cressen die dezelfde smaak hebben, maar van een andere plant afkomen. Deze bijvoorbeeld heeft een hele mooie smaak van komkommer. Ja, dit smaakt heel erg naar komkommer, maar het is dus geen komkommerplant. Dit is niet de komkommer zoals wij die kennen. Deze is een compleet andere plant, maar heeft wel dezelfde smaak. Dus het smaakt naar komkommer, maar het is het niet. Juist. Da's ook bizar. Kijk, dit is mijn favoriet. Deze ken je misschien wel. Die ken ik, tuinkers. Ja, ook de zaden van tuinkers komen van over de hele wereld. Supermooi! Wij brengen zaden van over heel de wereld voor al deze plantjes naar onze kas toe. En zo kunnen we al deze mooie smaken maken. Lekker. Kijk, en deze rooie is ook heel bijzonder. Dit noemen wij onze Sakura Cress. Oh, nou dit ken ik wel, radijs. Ja. Is het ook echt een radijs? Dit is ook echt de radijs. Wauw! Ik proef ook echt wel een beetje dat scherpe randje van een radijsje. Mooi hè. Maar ik vind dit wel heel bijzonder, want ik denk dus iedere keer als ik een klein stukje in m'n mond stop dat ik een groente ga proeven of ga eten. Maar dat is dus niet per se het geval. Nee, zo zie je dat de wereld van planten is ongelofelijk divers. Er zitten allerlei verschillende smaken in die je in eerste instantie niet zou verwachten. Nee, heel cool dit. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20027626 192.277 634 2022-11-24T08:47:00+00:00 yes no groente kweken tuinbouw https://schooltv.nl/video-item/hoe-komt-een-slang-vooruit-bewegen-als-een-accordeon-of-een-rups 2024-01-04T13:05:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40079.w613.r16-9.5a11eb4.webp Hoe komt een slang vooruit? | Bewegen als een accordeon of een rups Hallo allemaal, ik ben Katia en mijn vraag is: hoe komen slangen vooruit zonder pootjes. Doei! Kijk, dat vind ik een leuke vraag: hoe komt een slang voor uit? Want hij heeft helemaal geen pootjes om mee te lopen. Ik weet het zelf niet, maar hier in Denekamp daar weten ze het wel. Hoi, mag ik je voorstellen aan Loesje en Eric. En wat voor slang is dit? Dit is een koningspython. Een koningspython, dat is een wurgslang. Ja, dat klopt. Hoe kan het dat een slang vooruit kan komen en kan kruipen zonder dat ie benen en pootjes heeft? De voorouders van slangen, die hadden wel pootjes. Oh. En bij de python is er nog een souvenir waaraan je dat kunt zien. Ja. Als je aan de onderkant kijkt dan zie je hier zie je... Oh daar zit een dingetje. Ja, daar zitten een grote schub. Die bedekt de cloaca, dus dat is de opening waar de poep en de eieren uitkomen. En als je nou goed kijkt zit bij mijn vingernagel zit een heel klein bruin nageltje, zie je. Ja ja, ja. En dat is dus eigenlijk een souvenir van de achterpoten. En als je hier een röntgenfoto maakt, die kunnen we hier zien, dan zie je twee hele kleine botjes. Het lijkt wel of die zweven in het lichaam en dat is eigenlijk een restant van de beentjes. Kijk, als je de onderkant van de slang bekijkt, dan zie je dat ie hele speciale buikschubben heeft. Zie je dat? Ja, ja, ja. En daar kan ie zich weer af zetten. Er zijn een aantal bewegingen die die slang gebruikt om zich voort te bewegen en de basis daarvan is de accordeonbeweging. Oke. En wat de slang doet is een deel van z'n lichaam laten rusten op de grond en het andere deel licht ie een beetje op en dan kruipt ie zo op deze manier vooruit. En dat kun je hier een beetje zien op deze tekening. Dit is die accordeonbeweging en dan zie je dus dat ie steeds een deel van het lichaam laat rusten en het voorste stuk in dit geval dat richt ie iets op en als dat gestrekt ligt dan gaat die op het voorste deel leunen en dan trekt ie het achterste stuk naar voren. En afhankelijk van de ondergrond heb je daar variaties op. Bijvoorbeeld de rupsbeweging. Dat zijn eigenlijk een aantal accordeonbewegingen achter elkaar en dat kun je hier ook zien. Dat zijn de punten waarop die op de ondergrond leunt. Ja. En dan hebben we natuurlijk nog de bekende kronkelbeweging. Op deze punten rust ie op de ondergrond en in de rest dat heft zich iets op en dan kan die daarmee z'n accordeonbeweging maken. Deze technieken werken niet in zond, in woestijnzand. En daarom zijn slangen die in de woestijn leven, die hebben een zogenaamde zijwaartse kronkeling, zie je dat? Dus die terwijl ze kruipen doen ze hun lichaam ook een beetje opzij. Slangen zijn eigenlijk best wel slim, want die kunnen dus, maakt niet uit wat voor ondergrond er is, altijd vooruit komen. Ja dat klopt. Oh ja, wij zijn eigenlijk best wel saai als mensen. Wij kunnen alleen lopen. Nou, we kunnen ook zwemmen. Oh ja, we kunnen ook zwemmen. En jij? Kun jij ook zwemmen? Ja, slangen kunnen ook zwemmen. Nou, dat kunnen ze ook al. Ja. Nou fantastisch. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20027624 186.72 2587 2022-11-28T19:00:00+00:00 yes no slang reptiel https://schooltv.nl/video-item/hoe-werkt-een-qr-code-geinspireerd-op-een-bordspel 2024-01-04T13:05:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40080.w613.r16-9.16f2259.webp Hoe werkt een QR-code? | Geïnspireerd op een bordspel Hallo? Hallo? Dag Pascal, welkom in deze kamer. Ik heb jou opgesloten. Om te ontsnappen moet je het antwoord vinden op de volgende vraag. Welk spel was de inspiratie voor deze code? Welke code dan? Oke, dit is de code. Ja, die kennen we wel, de QR-code. Dan ga ik hem gelijk effe scannen. Doe het. Ja, zet deze even uit. De QR-code is een code opgebouwd uit zwarte en witte vlakjes. Het is de opvolger van de streepjescode, dat wist ik nog niet. En de code is bedacht door de Japanse Masahiro Hara. Nou, kijk nou, dan zijn we wel weer een stapje verder. Wat ik zei over dat is dus een computercode. Je kan er van alles mee doen naar tekstjes. Je kan er mee betalen en natuurlijk ook naar linkjes. Maar goed, de vraag is: op welk spel is het gebaseerd? Dusse we gaan even op onderzoek. Welk spel. Nou, dat zouden we wel eens in één keer goed kunnen hebben. Deze is makkelijk, schaken. Dammen dan? Tetris. Tetris is het ook niet? He lekker aan het uh eten. Smakelijk! Dank je wel. Wacht even, bent u niet Masahiro Hara. Ja, dat ben ik. Kunt u mij dan iets vertellen over de QR-code? De QR-code heb ik samen met mijn team bedacht in 1994 en we hebben de code gemaakt om allerlei verschillende auto-onderdelen makkelijk en snel te identificeren. Handig! Goed bedacht. Ja, nou en of. Moet je kijken. Deze drie grote vierkanten in de hoeken, deze blokken, die staan dus op iedere QR-code. Dankzij deze drie grote vierkanten kan je mobiel hem altijd lezen, zelfs op zijn kop. Je zou het eens moeten proberen. Kijk eens onder je stoel. Daar zit een QR-code op. Als je die vanuit allerlei hoeken scant. Ja, hij doet het. Nog even zo dan. En weer. Daarom heet het ook QR-code: quick response. Snel antwoord. Ah maar wacht even. Dus staat hier ook iets over het spel. G Is een van origine Oost-Aziatisch bordspel voor twee spelers. Ja, dat is mijn lievelingsspel. Door dit spel kwam ik op het idee om een code uit blokjes te maken in plaats van streepjes. Wacht even. Wat zitten we dan moeilijk te doen? Dan is dit toch ook gewoon het antwoord? De inspiratie voor de QR-code was het spel GO! Goed gedaan, presentator. Trouwens, ik zit erover na te denken, ik heb eigenlijk helemaal geen haast, dus zullen we anders nog effe een potje doen. Ja, let's go! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20027625 188.96 3077 2022-11-28T19:00:00+00:00 yes no smartphone communicatie code https://schooltv.nl/video-item/wat-is-macht-invloed-op-anderen 2024-01-04T13:05:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40081.w613.r16-9.339b20f.webp Wat is macht? | Invloed op anderen Huh?! Macht. Wat is dat? Stel, je werkt in een fabriek, maar vandaag heb je er echt geen zin in. Ik wil een dagje vrij! Maar dat mag niet van je baas. Nee. Zij bepaalt, want zij heeft de macht. Iemand die macht heeft, heeft invloed op anderen. Beetje doorwerken! Die bepaalt dus wat anderen doen en laten. Oke! Ook als ze daar geen zin in hebben. Je ouders hebben macht over jou. Nu naar bed jij. En de populaire kinderen op school ook. We doen mijn zin. Oke! Je kunt macht krijgen als je groter en sterker bent dan de rest, of slimmer. Ik weet het antwoord. Of rijker. Dat is mijn parkeerplek. En je kunt geboren worden met macht. Van wat je doet met je macht...Effe nieuwe weg bouwen! ...daar worden sommigen blij van. En anderen wat minder. Ik woon hier! Soms kun je ruzie krijgen over macht. En nu ben ik de baas. Echt niet. Je kunt ook besluiten om niet te luisteren naar degene die de macht heeft. Verboden toegang! Nou en? Maar dat kan gevolgen hebben. Als je het echt niet eens bent met de machthebbers... Die stomme baas! Dan kun je in opstand komen tegen de macht. Ik wil vrij, ik wil vrij! Hoe groter of sterker of slimmer die tegenmacht is, hoe groter de kans wordt dat je toch je zin krijgt. Yes! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20027627 122.44 1339 2022-11-28T19:00:00+00:00 yes no macht baas werk https://schooltv.nl/item/het-rampjaar 2024-01-16T15:55:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43224.w613.r16-9.725c367.png Het Rampjaar | Tijdlijn over het jaar 1672 in de Republiek 1672 is een bewogen jaar voor de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Na de Tachtigjarige Oorlog met Spanje worden de Nederlanden nu aangevallen door Frankrijk, Engeland en Duitse bisdommen. Wat ging er vooraf aan het rampjaar 1672? En hoe kwamen de Nederlanden uit de strijd? https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 3416 2022-11-29T07:23:00+00:00 yes no republiek Nederland oorlog stadhouder https://schooltv.nl/video-item/de-boterhamshow-aflevering-156 2024-01-25T13:09:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40086.w613.r16-9.0d3c8f5.webp De Boterhamshow | Aflevering 156 In deze poppenshow ontvangt presentator 'Opper de Pop' tafelgasten, muzikanten en side kicks als Nico de Neushoorn en Peter Allesweter. Achter de schermen probeert opnameleider Berny de chaotische boel bij elkaar te houden. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1331320 951.44 1219 2022-11-03T10:19:08+00:00 yes no Boterhamshow https://schooltv.nl/video-item/wat-is-het-verschil-tussen-witte-en-zwarte-peper-dezelfde-besjes-op-een-andere-manier-verwerkt 2024-01-04T13:05:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40095.w613.r16-9.ea2b308.webp Wat is het verschil tussen witte en zwarte peper? | Dezelfde besjes op een andere manier verwerkt Het zit in een handig potje. Even draaien en je brengt zo al je gerechten heerlijk op smaak. Maar wat is peper? En hoe komt het in zo'n potje terecht? Om daar achter te komen ben ik in Rotterdam bij een grote kruidenfabriek. Zwarte en witte peper zijn een van de meest gebruikte specerijen ter wereld. Ze groeien aan de tropische peperplant als besjes en ze zijn heel scherp van smaak. Dat komt omdat er een stofje in zit, dat heet piperine. De peperplant, zo ziet die eruit, groeit het beste in warme landen en daarom vind je peperplantages bijvoorbeeld in Brazilië, maar ook in India en Indonesië. Peperkorrels kan je op verschillende manieren bewerken en zo krijg je dan de groene, de zwarte en de witte peper. Ze verschillen allemaal van kleur. Dat kunnen we zien, maar ook van smaak. Hoe zit dat? Dat weet Peter Dumont, want hij is, kijk picolier. Maar wat is een picolier eigenlijk? Een picolier is een chique woord voor kruidenexpert. Dan kan ik aan jou de vraag wel stellen: wat is nou eigenlijk het verschil tussen zwarte en witte peper? Nou, het begint bij de groene peper. Als de besjes onrijp geplukt worden en die worden daarna kort gekookt en dan gedroogd, dan krijg je de groene peper. Als je ze iets langer aan de plant laat hangen, de besjes, en daarna plukt en dan worden ze in de zon gedroogd. Dan heb je zwarte peper. Bij witte peper, dat is eigenlijk een ander verhaal. Dan worden de bessen geplukt. Die worden in jute zakken gedaan, die worden in stromend water gelegd en die liggen daar te fermenteren, te rotten. Te rotten? Ja, rotten gebeurt bij etenswaren veel meer. Het gebeurt bij kaas, maar ook bij zuurkool bijvoorbeeld. En dat is ook bij peper. Het geeft een specifieke smaak aan de peper. Wat is nou het verschil in smaak? Nou, de groene peper, die brandt niet zo heel erg als je die eet en die heeft een meer fruitige smaak. De zwarte peper. Die heeft direct scherpte, dus daar krijg je gelijk tot branderig gevoel in je mond als je die eet. Ja. En de witte peper. Door dit fermentatieproces heeft ie een hele volle warme specerijensmaak eerst en daarna het branderige van de peper. Ik ben ook nog wel benieuwd: hoe komt die korrel nou in dat potje? Hoe de verschillende kruiden worden gemengd en gemalen, dat is geheim. Kunnen we niet laten zien. Maar je kan hier wel zien hoe die potjes gevuld worden. En vandaag is zwarte peper aan de beurt. En zo worden er dan duizenden potjes per dag gevuld. Die zijn op weg naar miljoenen keukens om daar de meest heerlijke gerechten van een beetje pit te voorzien. En ik kan eigenlijk ook nog wel een beetje pit gebruiken in mijn leven. Dus deze gaat met mij mee. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20028234 176.72 862 2022-12-05T19:00:00+00:00 yes no specerij plant https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-marga-klompe 2024-01-04T13:05:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40096.w613.r16-9.791a273.webp Het Klokhuis | Marga Klompé Wist je dat ruim honderd jaar geleden vrouwen niet mee mochten doen met de politiek? En pas in 1956 was er in Nederland voor het eerst een vrouwelijke minister: Marga Klompé. Ze is het meest bekend geworden door het invoeren van de bijstandswet. Daardoor kregen mensen die arm waren en niet konden werken wat geld van de overheid. Nizar en Pascal gaan terug in de tijd om haar wat vragen te stellen. En de Dat-kan-toch-anders-man is erbij als Marga Klompé minister wordt. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1330866 912.4 1079 2022-11-29T18:00:00+00:00 yes no minister emancipatie wetgeving canon https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-voetbalstatistiek 2024-01-04T13:05:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40097.w613.r16-9.03e0d65.webp Het Klokhuis | Voetbalstatistiek Al tijdens een voetbalwedstrijd is te zien wie het meeste balbezit had, hoeveel voorzetten er waren en of er doelpogingen zijn geweest. Wie houdt dat allemaal bij? Janouk kijkt mee achter de schermen van een voetbalwedstrijd. En de Bouwvakkers weten nog twee limericks over voetbalgetallen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1325788 938.165 1737 2022-11-30T18:00:00+00:00 yes no voetbal wedstrijd beroep https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-hans-klok 2024-01-04T13:05:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40098.w613.r16-9.7dc6fd3.webp Het Klokhuis | Hans Klok Hij staat bekend om zijn snelle wisseltrucs, hangt ondersteboven aan een brandend touw en laat zich vastketenen in een kist onder water: illusionist Hans Klok. Janouk mag hem assisteren bij een truc op het podium en ze komt erachter dat dat behoorlijk pittig is. De cowboys leren hoe je een goeie show geeft. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1337389 945.08 6646 2022-12-01T18:00:00+00:00 yes no goochelen beroep truc https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-afvalophalers 2024-01-04T13:05:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40099.w613.r16-9.930e987.webp Het Klokhuis | Afvalophalers Als er geen professionele afvalophalers zouden zijn, zouden onze huizen en straten binnen de kortste keren helemaal vol liggen met stinkende zakken vuilnis. Wist je dat 1 persoon per jaar meer dan 500 kilo afval produceert? Tirsa gaat in Rotterdam kijken bij de reinigingsdienst en mag op pad met afvalophalers Jamy en Patrick. Debbie en Lara kibbelen over wie het vuilnis buiten moet zetten. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1337406 887.68 2276 2022-12-02T18:00:00+00:00 yes no beroep afval rommel https://schooltv.nl/video-item/high-speed-history-wie-was-anne-frank 2024-10-18T08:53:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40100.w613.r16-9.139ef65.webp Wie was Anne Frank? | High Speed History In 1929 wordt in het Duitse Frankfurt Anne Frank geboren. Als Adolf Hitler aan de macht komt in Duitsland en zijn afkeer tegen Joden verkondigt, besluit het Joodse gezin Frank te vluchten naar Nederland. Maar als Duitsland in 1940 Nederland binnenvalt zijn Anne en haar familie ook hier niet meer veilig. Ze besluiten onder te duiken in het achterhuis van het bedrijf van vader Otto. Tijdens de onderduik schrijft Anne een dagboek over het leven in ‘het Achterhuis’. In augustus 1944 worden Anne en de andere onderduikers verraden en opgepakt en naar concentratiekampen gedeporteerd. De leefomstandigheden zijn vreselijk en Anne wordt ziek. In februari 1945 sterft Anne Frank aan de gevolgen van vlektyfus. Anne’s vader Otto, die de kampen overleeft geeft na de oorlog haar dagboek uit en zo wordt Anne Frank wereldberoemd. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20028259 66.32 4664 2022-11-28T13:50:00+00:00 yes no Anne Frank Holocaust canon https://schooltv.nl/video-item/high-speed-history-wie-was-willem-van-oranje 2024-01-09T14:09:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40102.w613.r16-9.cab5929.webp Wie was Willem van Oranje? | High Speed History Rond 1555 is Willem van Oranje één van de belangrijkste edellieden van ons land. In die tijd regeert de Spaanse koning Filips II over de Nederlanden. Maar er is veel onvrede onder de bevolking tegen de tirannieke koning. Wanneer Filips meer macht opeist en protestantse gelovigen wreed vervolgd, neemt de spanning toe. Willem van Oranje steunt de Nederlanders en als er een opstand uitbreekt moet Willem vluchten naar zijn geboorteland Duitsland. Vanuit hier leidt hij een opstand tegen de koning. Uiteindelijk worden de Spanjaarden verslagen. Maar Willem maakt de overwinning niet meer mee. Hij wordt in 1548 in opdracht van de Spaanse koning, vermoord in Delft. Na zijn dood wordt Willem van Oranje beschouwd als de ‘Vader des Vaderlands’. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20028282 54.52 2336 2022-11-28T14:35:00+00:00 yes no canon Willem van Oranje Tachtigjarige Oorlog https://schooltv.nl/video-item/high-speed-history-wat-is-de-wic 2024-01-16T16:06:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40103.w613.r16-9.817c4d2.webp Wat is de WIC? | High Speed History In 1621 wordt de West-Indische Compagnie, de WIC, opgericht. De WIC voert handel en koloniseert gebieden rondom de Atlantische Oceaan. Ook krijgt het de Nederlandse monopolie op de trans-Atlantische slavenhandel. Tot slaaf gemaakten worden in West-Afrika geruild voor wapens en goederen met plaatselijke slavendrijvers. De tot slaaf gemaakten worden in slavenforten van de WIC vastgezet. En van daaruit varen slavenschepen naar de Nederlandse koloniën in Amerika, waar ze worden verkocht aan plantagehouders. Op de plantages moeten ze verplicht werken en onder andere tabak, katoen en rietsuiker verbouwen. Deze producten worden door de WIC weer naar Nederland vervoerd. Deze route wordt dan ook wel de driehoekshandel genoemd. In 1791 komt er een einde aan de WIC. De slavenhandel wordt in 1815 en de slavernij in 1863 afgeschaft. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20028284 62.52 6160 2022-11-28T14:40:00+00:00 yes no canon slavernij https://schooltv.nl/video-item/de-boterhamshow-aflevering-157 2024-01-25T13:09:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40104.w613.r16-9.b078846.webp De Boterhamshow | Aflevering 157 In deze poppenshow ontvangt presentator 'Opper de Pop' tafelgasten, muzikanten en side kicks als Nico de Neushoorn en Peter Allesweter. Achter de schermen probeert opnameleider Berny de chaotische boel bij elkaar te houden. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1331321 974.403 1243 2022-11-03T10:21:28+00:00 yes no Boterhamshow https://schooltv.nl/video-item/de-boterhamshow-wiekent-de-boterhamshow-22 2024-01-25T13:09:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40105.w613.r16-9.b8e0c4c.webp De Boterhamshow | WieKent De Boterhamshow 22 Een enerverende quiz voor kinderen vanaf zes jaar én hun ouders, waarin teruggekeken wordt op De Boterhamshows van de week ervoor. In de quiz gaat het om de vraag wie van de drie kandidaten De Boterhamshow het beste kent. De winnaar van de quiz gaat naar huis met een fantastisch prijzenpakket. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1339628 805.161 1051 2022-11-07T14:13:10+00:00 yes no Boterhamshow https://schooltv.nl/video-item/de-boterhamshow-wiekent-de-boterhamshow-21 2024-01-25T13:09:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40106.w613.r16-9.6f1516a.webp De Boterhamshow | WieKent De Boterhamshow 21 Een enerverende quiz voor kinderen vanaf zes jaar én hun ouders, waarin teruggekeken wordt op De Boterhamshows van de week ervoor. In de quiz gaat het om de vraag wie van de drie kandidaten De Boterhamshow het beste kent. De winnaar van de quiz gaat naar huis met een fantastisch prijzenpakket. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1339627 927.2 859 2022-10-31T16:19:22+00:00 yes no Boterhamshow https://schooltv.nl/video-item/de-boterhamshow-wiekent-de-boterhamshow-20 2024-01-25T13:08:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40107.w613.r16-9.5af800c.webp De Boterhamshow | WieKent De Boterhamshow 20 Een enerverende quiz voor kinderen vanaf zes jaar én hun ouders, waarin teruggekeken wordt op De Boterhamshows van de week ervoor. In de quiz gaat het om de vraag wie van de drie kandidaten De Boterhamshow het beste kent. De winnaar van de quiz gaat naar huis met een fantastisch prijzenpakket. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1338639 948.12 722 2022-11-16T13:53:17+00:00 yes no Boterhamshow https://schooltv.nl/video-item/de-boterhamshow-wiekent-de-boterhamshow-19 2024-01-25T13:08:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40108.w613.r16-9.923e0da.webp De Boterhamshow | WieKent De Boterhamshow 19 Een enerverende quiz voor kinderen vanaf zes jaar én hun ouders, waarin teruggekeken wordt op De Boterhamshows van de week ervoor. In de quiz gaat het om de vraag wie van de drie kandidaten De Boterhamshow het beste kent. De winnaar van de quiz gaat naar huis met een fantastisch prijzenpakket. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1338638 1085.934 1353 2022-11-11T13:19:06+00:00 yes no Boterhamshow https://schooltv.nl/video-item/de-boterhamshow-aflevering-158 2024-01-25T13:08:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40109.w613.r16-9.2bee650.webp De Boterhamshow | Aflevering 158 In deze poppenshow ontvangt presentator 'Opper de Pop' tafelgasten, muzikanten en side kicks als Nico de Neushoorn en Peter Allesweter. Achter de schermen probeert opnameleider Berny de chaotische boel bij elkaar te houden. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1331322 968.204 699 2022-11-03T10:22:46+00:00 yes no Boterhamshow https://schooltv.nl/video-item/de-boterhamshow-aflevering-159 2024-01-25T13:08:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40110.w613.r16-9.e5cb2df.webp De Boterhamshow | Aflevering 159 In deze poppenshow ontvangt presentator 'Opper de Pop' tafelgasten, muzikanten en side kicks als Nico de Neushoorn en Peter Allesweter. Achter de schermen probeert opnameleider Berny de chaotische boel bij elkaar te houden. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1331323 972.68 573 2022-11-03T10:24:15+00:00 yes no Boterhamshow https://schooltv.nl/video-item/timmyland-koning-willem-alexander-afl-1 2024-01-04T13:06:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40113.w613.r16-9.0c1944e.webp Timmyland | Koning Willem-Alexander (Afl. 1) Lijkt het jou ook zo lekker om de baas te zijn? Tim ziet het helemaal voor zich in zijn eigen land, Timmyland. Wie wil er nou niet in een land wonen waar je de hele dag honden kunt aaien, elke inwoner gratis de Timmysnack krijgt en waar mensen altijd vrolijk gekleed gaan? Hij gaat onderzoeken hoe je de baas wordt en bezoekt daarvoor zelfs koning Willem-Alexander. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1340897 1335.48 2029-11-17T23:00:00+00:00 3488 2022-11-27T19:00:00+00:00 yes no democratie koningschap regering https://schooltv.nl/video-item/kun-je-iets-nog-eten-als-het-minder-dan-vijf-seconden-op-de-grond-heeft-gelegen-de-vijfsecondereg 2024-01-04T13:06:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40115.w613.r16-9.7ffc9f5.webp Kun je iets nog eten als het minder dan vijf seconden op de grond heeft gelegen? | De vijfseconderegel getest NOJ NOJ NOJ. Nee of ja? Welkom bij NOJ! Wat voor hond zei je dat je wilde? Ja, ik dacht, misschien iets uit het asiel of zo? Oh ja, lekker. Een lakense herder of iets van een heidewachtel of zoiets. Oh jammer. Een, twee drie, op tijd. Nee wat doe je nou?! Dat ga je toch niet opeten, dat heeft op de grond gelegen. Maar heb je nooit gehoord van de vijfseconderegel? Zo'n onzin. Nee hoor, je kunt gewoon binnen 5 seconden zo'n spekkie opeten, want die bacteriën hebben helemaal geen kans om daar op te kruipen of lopen whatever. Je kunt hem gewoon opeten. Laten we het uitzoeken. Is de vijfseconderegel waar? Nee of ja? Wat zijn we eigenlijk aan het doen? Nou ja, we gaan zometeen twee spekjes laten vallen. De ene pakken we op na 3 seconden en de andere na 10 seconden. En dan zetten we ze op kweek. Wat dat, op kweek? We moeten die bacteriën die op die spekjes zijn gelopen, gekropen of gezwommen. Whatever. Die moeten we wel zichtbaar maken door ze te laten groeien. Maar waarom staan we op tafel te dansen? Oh, nou ja, omdat we wel een vieze vloer moeten hebben. Kom maar, kom maar. Ga maar naar links. Zit. Goed zo. Volgens mij is ie overal even vies. Ik denk dat we er klaar voor zijn. Klaar voor? Ja. Nu moeten we de spekjes heel dicht bij elkaar laten vallen en dan pak ik hem binnen 5 seconden op. En jij pas na 10 seconden. Ja, en ik heb ook nog een stukje watermeloen. Waarom? Nou, ik zei toch dat bacterien kunnen zwemmen. Dus ik dacht een stukje watermeloen, dat zal ook wel heel bacterien aantrekken. Ah ok. Ben je er klaar voor? In 3, 2, 1 go. Goeie. twee, drie. Ja, ik pak hem al. Moet jij nog even wachten? Zes. Zeven. Acht, negen. Pak ze! Ja, oh, dat vond ik fantastisch. Hoppa kom maar dikke haar. Spekje 3 seconden dus dit wordt S3. Dit was de watermeloen. En dan hebben we nog het spekje van 10 seconden. S10. WEl jammer dat ze niet heeft gewonnen. Weekje wachten? Weekje wachten. Ik heb al een week lang dat nummer in m'n hoofd. Effe kijken, spekje 10 seconden op de grond. Ja, daar zitten toch wel wat bacterien op hoor, moet je kijken. Gadverdamme zeg. Watermeloen. Wauw. Al die verschillende kleuren, dat zijn al die verschillende bacteriën. Ja, dat zei ik toch een bacterie? Die houden van zwemmen, dus die houden ook lekker van dat eten. Maar nu de vijfseconderegel he want deze heb ik na 3 seconden opgepakt en kijk er zitten dus helemaal... Goh, er zitten toch wel bacteriën op. Ieuw! Dus alle drie hebben bacteriën. Ja, ik weet niet of het uitmaakt, want we weten helemaal niet welke bacteriën hier in zitten. Sommige bacteriën zijn niet zo erg, maar van andere kan je gewoon ziek worden. Ja. Dus het is een 5 seconden regel waar? NOJ NOJ NOJ, een dikke vette nee. Dat was hem alweer voor vandaag. Ciao for now en tot de volgende NOJ! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20028649 210.88 759 2022-12-05T19:00:00+00:00 yes no bacterie eten https://schooltv.nl/video-item/wat-is-kwaliteit-het-beste-van-het-beste 2024-01-04T13:06:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40116.w613.r16-9.2eae996.webp Wat is kwaliteit? | Het beste van het beste Huh? Kwaliteit. Wat is dat? Stel, je wil een robot, maar je kan niet kiezen. Dat ouderwetse ding? Of toch die nieuwe, die alles kan. De keus is snel gemaakt. Je gaat voor kwaliteit. Iets wat kwaliteit heeft, is goed. Het woord kwaliteit kan ook beschrijven hoe goed iets is. Hallo? Deze telefoon heeft hoge kwaliteit. En deze lage. Nu al stuk. Lekker lezen. Een kwaliteit kan ook een eigenschap zijn. Dit boekje heeft meerdere kwaliteiten. Wat een hitte! De taartjes uit deze fabriek moeten allemaal dezelfde kwaliteit hebben. Dat kun je testen. Deze is goed. Mislukt! Maar kwaliteit hangt ook af van eigenschappen die je minder makkelijk kunt meten. Hoe bijzonder iets is bijvoorbeeld. Van zelfgemaakte taart van een echte bakker zeg je dus wel dat die kwaliteit heeft. Topkwaliteit. En voor fabriekstaart niet. Niks bijzonders. Kwaliteit is ook een kwestie van smaak. Echt kwaliteitsmuziek dit. Nee joh, dit! Als jouw nieuwe auto waar je heel blij mee bent volgens de smaak van je vrienden minder kwaliteit heeft...Ieuw die auto. Leuke kleur. Dan kun je de neiging hebben om de eigenschappen van de auto te benadrukken die wel kwaliteit zouden hebben. Terwijl eigenlijk het enige wat ertoe doet is dat jij hem goed vindt. Oh ja. Spullen van hoge kwaliteit zijn vaak duur, hoewel een lage prijs ook een kwaliteit kan zijn natuurlijk. Oja! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20028648 127.84 872 2022-12-05T19:00:00+00:00 yes no kwaliteit prijsvorming https://schooltv.nl/video-item/wat-was-de-eerste-spoorlijn-high-speed-history 2024-01-04T13:06:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40117.w613.r16-9.e42129d.webp Wat was de eerste spoorlijn? | High Speed History In 1839 wordt de allereerste Nederlandse spoorlijn geopend. De stoomlocomotieven ‘Snelheid’ en ‘Arend’ trekken de eerste trein van Amsterdam naar Haarlem. Het spoorwegennet wordt vanaf dan verder uitgebreid. Door de komst van de trein neemt ook het transport van grondstoffen en goederen toe. Fabrieken in steden schieten als paddenstoelen uit de grond. Daarvoor is arbeid nodig en veel mensen trekken daardoor naar de stad. Rond 1900 is de trein het belangrijkste vervoersmiddel in Nederland. Mensen komen meer met elkaar in contact en het toerisme neemt toe. En doordat de spoorwegmaatschappij de klokken op alle stations in Nederland op elkaar laat afstemmen wordt in 1909 de standaardtijd ingevoerd. Dankzij de trein hebben we nu overal in Nederland dezelfde tijd. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20028684 60.52 1232 2022-11-30T13:20:00+00:00 yes no canon transport industrialisering trein https://schooltv.nl/video-item/high-speed-history-wie-was-koning-willem-i 2024-01-04T13:06:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40118.w613.r16-9.b51a0b4.webp Wie was Koning Willem I? | High Speed History Willem Frederik Prins van Oranje-Nassau wordt in 1772 geboren. Hij is de zoon van de laatste stadhouder, Willem V. Na de Franse bezetting wordt hij, in 1813 de eerste koning van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden. Door het graven van kanalen en het aanleggen van wegen, verbeterd Koning Willem de transportsector. Voor de handel met Nederlands-Indië richt hij de Nederlandse Handel-Maatschappij op. Ook wordt in Nederlands-Indië het cultuurstelsel ingevoerd. Hierbij moet de lokale bevolking 20 procent van hun opbrengst afstaan aan de Nederlanders. Koning Willem I is in de zuidelijke Nederlanden niet populair. De Katholieke Belgen zijn niet blij met een protestantse koning en Nederlands als voertaal zien ze ook niet zitten. In 1830 komen de Belgen in Brussel in opstand. En na jaren van oorlog erkent Willem in 1839 de Belgische onafhankelijkheid. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20028685 61.52 2577 2022-11-30T13:30:00+00:00 yes no canon koning https://schooltv.nl/video-item/high-speed-history-wie-was-michiel-de-ruyter 2024-01-04T13:06:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40119.w613.r16-9.7dd2f24.webp Wie was Michiel de Ruyter? | High Speed History ichiel Adriaenszoon de Ruyter wordt in 1607 in Vlissingen geboren. Op zijn elfde is hij al bootsmansjongen op een schip. Hierna maakt hij carrière en bevaart hij in verschillende rangen de wereldzeeën. Dan besluit Michiel te stoppen als zeeman. Maar de Republiek der Nederlanden is in die tijd in oorlog met Engeland. En de Ruyter wordt gevraagd om terug te keren als marineofficier. Michiel gaat overstag en wordt uiteindelijk benoemt tot luitenant-admiraal van de Nederlandse vloot. Hij voert meerdere succesvolle zeeoorlogen waaronder de verrassingsaanval op de Engelse vloot bij Chatham. De Ruyter wordt beroemd door zijn formatievaren en het seinen met vlaggen. Hij sneuvelt in 1676 in een zeeslag bij het Franse Syracuse. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20028686 54.56 912 2022-11-30T13:40:00+00:00 yes no canon Michiel de Ruyter https://schooltv.nl/video-item/high-speed-history-wie-was-spinoza 2025-05-22T09:41:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40120.w613.r16-9.3a767d1.webp Wie was Spinoza? | High Speed History Benedictus de Spinoza wordt in 1632 in Amsterdam geboren. Hij is de zoon van uit Portugal gevluchte Joodse ouders. Spinoza is geïnteresseerd in filosofie en heeft kritiek op godsdienstige tradities. Hij spreekt zich uit voor democratie en het belang van vrijheid van meningsuiting. Spinoza’s belangrijkste werk is de Ethica. In dit boek uit hij kritiek op de Bijbel en over hoe men dan over God denkt. Het boek wordt gezien als een eerste aanzet voor het vrije denken en de verlichting van de 17e eeuw. Maar in zijn eigen tijd, is de manier waarop Spinoza over het geloof schrijft strafbaar en daarom wordt de Ethica anoniem en pas na Spinoza’s dood uitgegeven. Spinoza overlijdt in 1677 aan een longziekte. Zijn ideeën over de vrijheid van denken en vrijheid van meningsuiting zijn belangrijk geweest voor de moderne democratie. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20028697 60.52 2057 2022-11-30T13:40:00+00:00 yes no Spinoza filosofie canon https://schooltv.nl/video-item/high-speed-history-de-tweede-wereldoorlog-in-nederland 2024-01-29T08:58:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40121.w613.r16-9.b458b49.webp De Tweede Wereldoorlog in Nederland | High Speed History In 1933 komt in Duitsland Adolf Hitler aan de macht. De extreem nationalistische Führer wil een groot Duits rijk en begint daarom in 1939 de Tweede Wereldoorlog In mei 1940 wordt ook ons land binnengevallen en na het bombardement op Rotterdam geeft Nederland zich over. Nederland krijgt een Duits bestuur, dat hulp krijgt van de NSB, de Nationaal Socialistische Arbeidspartij. Hitler vindt de Joden een minderwaardig volk, waar in zijn rijk geen plaats voor is. De Nazi’s laten miljoenen Joden ombrengen in concentratie- en vernietigingskampen. Ruim honderdduizend Nederlandse Joden, Roma en Sint zijn tijdens de oorlog vermoord. Verzet tegen de Duitsers wordt zwaar bestraft en Nederlandse mannen boven de 18 jaar moeten in fabrieken in Duitsland gaan werken. In het najaar van 1944, wordt het zuiden van Nederland bevrijdt door de geallieerden. De rest van het land wacht een ijskoude hongerwinter die veel levens eist. Op 5 mei 1945 geeft de Duitse bezetter zich over en is heel Nederland bevrijd. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20028699 71.2 6604 2022-11-30T13:52:00+00:00 yes no canon Tweede Wereldoorlog Holocaust https://schooltv.nl/video-item/high-speed-history-wie-was-vincent-van-gogh 2024-01-30T13:05:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40122.w613.r16-9.0efc514.webp Wie was Vincent van Gogh? | High Speed History Vincent van Gogh wordt in 1853 in Zundert geboren. Na talloze baantjes, kiest Vincent ervoor om kunstschilder te worden. In Brabant schildert hij ‘de aardappeleters’ een boerentavereel met donkere tinten. In 1886 vertrekt Vincent naar Parijs. In Parijs raakt hij geïnspireerd door impressionistische schilders als Cézanne en Monet. Vincent heeft weinig geld, dus schildert hij vooral landschappen en zelfportretten. Zijn werk wordt kleurrijker, maar zijn gemoedstoestand somberder. Tijdens een psychische cisis snijdt hij een stuk van zijn linkeroor af. In 1890 maakt Vincent van Gogh een eind aan zijn leven. Pas na Vincent’s dood worden zijn werken wereldberoemd. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20028700 58.624 1211 2022-11-30T13:55:00+00:00 yes no canon Vincent van Gogh kunst https://schooltv.nl/video-item/high-speed-history-waarom-is-nederland-oranje 2024-01-16T16:15:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40123.w613.r16-9.2c20e66.webp Waarom is Nederland oranje? | High Speed History Het Nederlandse Oranje vindt zijn oorsprong in de 16e eeuw dankzij Willem van Oranje. Het Nederlandse koningshuis stamt af van de eerste Oranjes. Oranje wordt de kleur van het Nederlandse nationalisme. En het is ook de kleur van verzet tijdens overheersingen zoals in de Tweede Wereldoorlog. De laatste tijd speelt het oranje vooral een rol in het gevoel van nationale saamhorigheid. Dit is te zien tijdens nationale feestdagen en belangrijke sportwedstrijden. Het oranje is voor het eerst te zien bij de Elfstedentochten in de jaren ’60. Toeschouwers dragen oranje mutsen en de tribunes kleuren oranje. Ook beroemde Nederlandse sporters, zoals atlete Fanny Blankers-Koen en voetballer Johan Cruijff hebben bijgedragen aan het oranjegevoel. De laatste decennia is het vooral bij voetbal dat mensen zich uitdossen in oranje kleding en kleuren de straten in Nederland oranje. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20028701 60.56 1117 2022-11-30T13:55:00+00:00 yes no canon oranje https://schooltv.nl/video-item/wat-was-de-opstand-high-speed-history 2024-01-09T14:07:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40124.w613.r16-9.b9a59e2.webp Wat was de Opstand? | High Speed History Vanaf 1555 worden de Nederlanden bestuurd door de Spaanse koning Filips II. Deze katholieke vorst trekt steeds meer macht naar zich toe en laat andersgelovigen, zoals protestanten, wreed vervolgen. De Nederlandse edelen zijn daar niet blij mee. In een smeekschrift vragen ze de landvoogdes van de Nederlanden Margaretha van Parma, te stoppen met de vervolgingen. Maar de landvoogdes geeft hier geen gehoor aan. De vervolgingen gaan door, maar toch blijven de protestanten in het geheim kerkdiensten houden die hagenpreken worden genoemd. Als de protestanten tijdens een reeks Beeldenstormen katholieke kerken vernielen is koning Filips het zat. Hij stuurt de hertog van Alva naar de Nederlanden om de oproerkraaiers te straffen. Maar dan komen de Nederlanders in opstand. Onder leiding van Willem van Oranje slaan ze terug en de opstand wordt een oorlog. In 1588 komt er een einde aan de Spaanse overheersing en is de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden een feit. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20028713 61.52 2295 2022-11-30T15:35:00+00:00 yes no canon godsdienst opstand https://schooltv.nl/video-item/wie-was-annie-mg-schmidt-high-speed-history 2024-01-04T13:06:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40125.w613.r16-9.13857b3.webp Wie was Annie M.G. Schmidt? | High Speed History Annie M.G. Schmidt wordt als domineesdochter in 1911 geboren in Zeeland. Op jonge leeftijd is Annie al bezig met het schrijven van verhaaltjes en versjes. Na de Tweede Wereldoorlog krijgt ze een baan bij een krant waar ze illustrator Fiep Westendorp leert kennen. Samen maken ze verhaaltjes over Jip en Janneke, die dagelijks verschijnen. Hierna blijven de twee vrouwen samenwerken aan onder andere Pluk van de Petteflet, Otje en Floddertje. Annie schrijft veel over stoute kinderen, die zeggen wat ze vinden en die hun eigen weg zoeken. Haar rebelse teksten zorgen voor opschudding in het brave, burgerlijke en verzuilde Nederland. Maar Annie krijgt ook kritiek. Jip en Janneke zouden rolbevestigend en ouderwets zijn. Ook na haar overlijden, in 1995, zijn de werken van Annie populair en worden over de hele wereld verkocht. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20028714 60.52 1577 2022-11-30T15:40:00+00:00 yes no canon Annie M.G. Schmidt schrijver https://schooltv.nl/video-item/wat-zijn-de-cariben-high-speed-history 2024-04-25T13:50:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40126.w613.r16-9.fb06104.webp Wat zijn de Caraïben? | High Speed History In de Cariben liggen zes eilanden die onderdeel zijn van het Koninkrijk der Nederlanden. De benedenwindse eilanden Aruba, Bonaire en Curaçao en de bovenwindse eilanden Sint Maarten, Saba en St. Eustatius. Deze Nederlandse Antillen, zijn in de 17e eeuw gekoloniseerd door Nederland. In die tijd worden de eilanden gebruikt als handelsposten en militaire forten. Ook zijn er plantages waar tot slaaf gemaakten Afrikanen moeten werken. Na de Tweede Wereldoorlog krijgen de zes eilanden meer autonomie en algemeen kiesrecht. Maar toch groeit het verzet tegen de heerschappij van Nederland. Op 10 oktober 2010 komt er een einde aan de Nederlandse Antillen. Curaçao, Aruba en Sint-Maarten worden zelfstandige landen binnen het Nederlandse Koninkrijk. Bonaire, Saba en St. Eustatius worden ‘bijzondere gemeenten’ van Nederland. Nederland blijft historisch en door de vele familiebanden sterk verbonden met de eilanden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20028715 66.36 1395 2022-11-30T15:45:00+00:00 yes no canon Curaçao Aruba slavernij kolonie https://schooltv.nl/video-item/wat-is-een-kleurcode-elke-kleur-een-eigen-nummer 2024-01-04T13:06:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40127.w613.r16-9.c9c8e60.webp Wat is een kleurcode? | Elke kleur een eigen nummer Dag Tirsa, welkom in deze kamer. Ik heb jou opgesloten. Om te ontsnappen krijg je van mij een opdracht die je moet voltooien. Maar wat moet ik doen dan? Zoek uit waar deze code voor staat. Even kijken wat? C18M0Y79K32. Wat betekent deze code? Maar ik weet niet eens wat voor soort code het is. Mag ik een hint? Ze hebben nu kleurtjes, maar volgens mij is dat dezelfde code. Oh oh kijk, hier zijn die letters hetzelfde. C in het blauw M in het roze Y in het geel. En dan nog de K. Is het de kleurcode voor de printer? Warm, maar niet het antwoord. Rood, geel oh en een beetje groen. Hallo Jacob Kristof Le Blon? Ja, ik ben Jacob Christof Le Blom, de bedenker van de primaire kleuren. Mmm. Weet je dan misschien iets over deze kleurcode? Kleurcode? Ik weet niet wat dat is. Ik ben wel degene die merkte dat alles wat we om ons heen zien te mengen is vanuit rood, blauw en geel. Alles? Niet helemaal, we missen namelijk twee kleuren, wit en zwart. Maar dat zijn ook geen kleuren natuurlijk. Officieel zijn dat tinten. Dank je wel in ieder geval Jacob, ga ik even verder zoeken. Oh hee, dat zijn allemaal verfspullen. Black, cyaan, magenta, yellow heet dat. Dat zijn dezelfde kleuren als op deze code maatbekers. Misschien moet ik het dan afmeten en mengen. C18. 20. Oke, dus dat net iets minder dan dit toch? Oeh oeh, dat gaat hard. Oke. Oeh! K32 Black. Kijken wat het wordt. Oh nice. Kijk, o, wauw. Hier van die kleurdingen. Oh, kijk! Appeltjesgroen. Tuurlijk. Is het appeltjesgroen? Goed gedaan, presentator. Yes, ik mag naar huis. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20028737 186.6 633 2022-12-12T19:00:00+00:00 yes no code kleur https://schooltv.nl/video-item/wat-is-luchtreclame-een-boodschap-in-de-lucht 2024-01-04T13:06:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40130.w613.r16-9.798392b.webp Wat is luchtreclame? | Een boodschap in de lucht Mensen gebruiken allerlei trucs om onze aandacht te trekken. Hoe meer de reclame opvalt, oe beter. Heb je wel eens in de lucht gekeken en van die letters voorbij zien vliegen? Dat is ook reclame. Die letters die worden vooruit getrokken door zo'n klein vliegtuigje. En dat noem je luchtreclame. Hoe je dat maakt, dat weten ze hier bij dit luchtreclamebedrijf in Hoogeveen. Het begint natuurlijk allemaal bij het bedenken van de tekst. Dus ik heb bedacht de legendarische woorden: Je bent lief! Uitroepteken, hartje. En dan hoop ik natuurlijk dat iedereen die dit ziet ook gewoon een beetje blij wordt. Kijk, en hier hangt alles: een hele voorraad van alle letters. Het hele alfabet hangt hier, leestekens en verschillende figuurtjes zoals hartjes. Nou heb ik tien letters uitgekozen, een leesteken en een hartje. En kijk, dit zijn die letters. Hoppa. Oh, kijk! En ze zijn dus gewoon echt supergroot. Dit is de letter B. Twee meter hoog. Gewoon groter dan dat ik ben. Nou, de letters zijn uitgezocht en Betty en Rini maken daar nu een banner van. Betty, hoe doen jullie dat? Nou, dat is dus een houtje-touwtjesysteem. Zo haak je die aan elkaar. Zo breien we dat hele banner vast. We beginnen achterin de tekst en breien we weg en zo naar voren toe. En dan komt daar de balk voor die je de tekst recht houdt. Ah, dan blijft ie mooi recht en dan gaat ie niet in één keer alle kanten op of zo. Ja, dan blijft ie stabiel in de lucht. Zo de banner is klaar en opgerold. Op naar het lvliegtuig. En als je deze letters nu meteen aan een vliegtuig vast zou hangen en dat vliegtuig vliegt ermee weg, dan slepen die letters dus eerst een hele tijd over de grond en dan gaan ze kapot. Dus die letters, die moeten eigenlijk door een vliegend vliegtuig uit de lucht zo opgepikt worden. Hier hebben we een hele grote lus klaargezet. Dit hele ding is de lus en hier precies in het midden moet het vliegtuig het touw zien vast te pakken. En dit is de haak die de banner op moet pikken en die wordt met deze lijn aan de trekhaak van het sleepvliegtuig vastgemaakt. Voor die piloot is het heel moeilijk om te zien of die een beetje goed recht vliegt en daarom geeft Betty richtingaanwijzingen vanaf de grond met deze bordjes. Kijk nou wat vet. En nu kan het vliegtuig onze boodschap gaan overbrengen. Ziet er supergoed uit, man. Als de vlucht klaar is moet de banner nog worden gedropt. De piloot trekt een hendel open in het vliegtuig en dan laat de banner los. Nou top! Oprollen maar dan? Gaan we doen, hij ligt op de grond, pak hem op. Top. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20028738 179.08 498 2022-12-12T19:00:00+00:00 yes no reclame vliegtuig media https://schooltv.nl/video-item/wat-is-een-beperking-een-begrenzing-van-wat-je-kunt 2024-01-04T13:06:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40131.w613.r16-9.e969697.webp Wat is een beperking? | Een begrenzing van wat je kunt Huh? Beperking? Wat is dat? Stel, je hebt zin om een filmpje te kijken. Maar...He, waar is m'n bril? Zonder bril zie je niks. Door je beperking kan je dat filmpje dus wel vergeten. Huh? Als je een beperking hebt, dan kun je iets minder goed dan de meeste anderen. Ja, en wij zien het dus prima zonder bril. Een beperking is een begrenzing. Er zitten dus grenzen aan wat jij zonder bril kan zien. Je hebt lichamelijke beperkingen aan je lichaam dus, maar ook verstandelijke. Dan kun je maar beperkt dingen leren of begrijpen. Ik snap er niks van! En ik snap alles. Of iemand zo'n beperking heeft kun je niet altijd zien. En dat geldt ook voor lichamelijke beperkingen. Ik heb een beperking. Ik ook. Ikke niet. En wat de buitenwereld als een beperking ziet, hoef je zelf helemaal niet zo te ervaren. Helemaal nergens last van. Als je een beperking hebt, kun je beperkt worden in dingen die je graag zou willen doen. Je kunt beperkt toegang hebben. Inderdaad ja. Omdat je letterlijk niet naar binnen kan. Of omdat iets onbegrijpelijk is. Huh? School of werk kan lastig zijn. Ik kan er niet bij! Net als zelfstandig wonen. Ik kan er niet in! Dat moet dan opgelost worden zodat iedereen mee kan doen. Dat is beter. Daar is ie hoor, eindelijk. Als je de hulpmiddelen krijgt die je wil, kan het zomaar zijn dat jouw beperking jou helemaal niet meer beperkt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20028739 123.2 2605 2022-12-19T19:00:00+00:00 yes no beperking lichaam https://schooltv.nl/video-item/hoe-werkt-glow-in-the-dark-stofjes-die-licht-opnemen-en-afgeven 2024-01-04T13:06:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40132.w613.r16-9.fd7e616.webp Hoe werkt glow in the dark? | Stofjes die licht opnemen en afgeven Hallo, ik ben Nathan. Kijk ik heb glow in the dark verf. Hoe kan dat glow in the dark verf oplichten? Doei! Ja, glow in the dark. Supermooi! En hier op de Universiteit Twente weten ze precies hoe dat werkt. Misschien heb jij ze ook wel boven je bed hangen, van die prachtige glow in the dark sterren. Overdag zie je ze eigenlijk bijna niet bij daglicht, maar 's nachts als het donker is, zit je net voordat je in slaap valt naar zo'n prachtige sterrenhemel te kijken. Maar het gekke is, er zit helemaal geen lampje in. Dus hoe werkt dat? Glow in the dark betekent letterlijk gloeien in het donker. En in al deze spullen zitten bijzondere stofjes. In die balletjes, in de sterren natuurlijk, maar ook verf of in viltstift. Zelfs in armbandjes. En die stoffen, die kunnen iets. Die kunnen namelijk licht opnemen, maar ook weer licht afgeven. Licht is meer dan wat je met je ogen kunt zien. Licht is namelijk ook energie. En die energie bestaat uit hele kleine, heel snel bewegende deeltjes. Die deeltjes, die kun je met je ogen niet zien, maar die kun je wel meten. En dat doe je met een luxmeter. De sterkte van licht, die meet je in lux. En hoe hoger dit getal, hoe sterker het licht. En die bewegende deeltjes, die geven het licht dus energie. Dus eigenlijk zitten we de hele tijd naar pakketjes energie te kijken. En die energie, ja, daar kun je wel wat mee. Het speciale stofje in al deze glow in the dark artikelen neemt energie, het licht op, maar geeft die energie ook weer af. En dat zie je als de glow in the dark. Chris is wetenschapper bij de Universiteit Twente. Nou heb ik geleerd dat die stofjes dus energie licht opnemen en het ook weer afgeven, maar na een tijdje doet ie het niet meer. Ja, dat klopt. Na een tijdje doven ze weer uit en dat komt omdat bijvoorbeeld een bureaulamp geeft weinig energie uit, dus wordt er weinig energie opgenomen en het dooft veel sneller uit, maar onder UV-licht wordt veel meer energie uitgezonden en kan er dus ook veel met energie worden opgenomen en branden ze veel beter. Ja. Wat kun je nog meer met dat glow in the dark? Nou wij gebruiken het voor medisch onderzoek bijvoorbeeld. We laten daarmee bijvoorbeeld medicijnen die onzichtbaar zijn, die maken wat zichtbaar door er een glow in the dark stofje aan toe te voegen. Bijvoorbeeld hier heb ik zo'n stofje. Als ik dan zo'n medicijn er aan toevoeg dan zie je het ineens helemaal oplichten. Ja. Dus dan kunnen we medicijnen zichtbaar maken. We gebruiken het om te kijken of de medicijnen inderdaad bij de kankercellen komen en niet de gezonde cellen aantasten bijvoorbeeld. Oh wow, dus die glow in the dark, dat is eigenlijk een techniek waardoor je, ja een lichtpuntje bent voor mensen die echt ziek zijn. Ja, heel mooi gezegd. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20028760 182.12 1489 2022-12-19T19:00:00+00:00 yes no licht energie https://schooltv.nl/video-item/hoe-werkt-de-postcode-handig-voor-de-postbode 2024-01-04T13:06:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40133.w613.r16-9.2251f67.webp Hoe werkt de postcode? | Handig voor de postbode Dag Tirsa, welkom in deze kamer. Ik heb jou opgesloten. Om te ontsnappen krijg je van mij een opdracht die je moet voltooien. Maar wat moet ik doen dan? Zoek uit waar deze code toe leidt. 2011 HK. Klinkt als een postcode waar de code toe leidt. Schotland? Postcodes, postcodes. Oeh, he enveloppen. Ja, Kijk. Vier cijfers. Twee letters. Postcode. Volgens mij is het zelfs zo dat een postbode je huis gewoon kan vinden met alleen de postcode en het huisnummer. Dus dat zouden wij dan ook moeten kunnen doen voor onze code. Maar. Hoe weet ik dan waar die heen gaat? Deze komen allemaal uit Amerika. USA, USA. Dit is ook een Amerikaanse vlag. En hier ook. Hi, ik ben Robert Moon. Hai! In 1963 bedacht ik dat als je het hele land opdeelt in codes, je de post veel faster, I mean sneller, kunt sorteren. Dus als alle post bij elkaar ligt hoef je niet naar miljoenen verschillende straatnamen te kijken, je hoeft alleen maar naar de postcodes kijken. En in 1977, een paar jaar later, werd ook de postcode bij jullie ingevoerd in Nederland. Dus dan betekent dat dat onze opa's en oma's dan ook gewoon misschien een tijd hadden gekend zonder postcodes. Ik ga weer verder met very fast verder werken. He een kaart. Dat is misschien wel handig. Postcodes in Nederland. Wij hebben 2011 dus dat moet hier tussen zitten. Tussen de 2000 en 2999. Hier zo'n beetje Zuid-Holland, Noord-Holland. Kijk, dat zit er gewoon tussen. Postcodegebieden. Eerste twee cijfers en we zochten 2011. Dus dan...Nee, dit gaat dan. Oh ja, hier Haarlem. Postcodekaart Haarlem 1311. En dan HK. En waarschijnlijk is het dan deze groene straat Wijngaardtuin, Klokhuis. Klopt ja natuurlijk is dat hem. Klokhuisplein dat moet hem zijn, zo vet. Dus je hebt gewoon die cijfers, die horen dan bij een gebied. en dan zoom je steeds in. Klokhuis plein in Haarlem. Ik heb jou onderschat. We mogen naar huis! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20028762 186.6 3157 2022-12-19T19:00:00+00:00 yes no code post uitvinding https://schooltv.nl/video-item/wat-zijn-rechten-en-plichten-dingen-die-mogen-en-die-dingen-die-moeten 2024-01-16T15:28:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40134.w613.r16-9.8fd8741.webp Wat zijn rechten en plichten? | Dingen die mogen en die dingen die moeten Huh?! Recht en plicht. Wat is dat? Stel. Ik verveel me. Je verveelt je. Maar je hebt nog schermtijd. Recht om filmpjes te kijken. Huh? Als je ergens recht op hebt, dan mag je dat. Dan kun je erop rekenen dat je het krijgt. Sommige rechten gelden voor iedereen. Recht op onderdak bijvoorbeeld, of op eten. Over andere rechten maak je afspraken. Over je salaris bijvoorbeeld. En als je niet krijgt waar je recht op hebt, dan kun je dat opeisen. Ik zou toch meer krijgen? Je baas heeft de plicht om jou te betalen. Huh? Een plicht is iets dat je moet doen. Oh ja. Bij elk recht hoort een plicht. Dat is iets wat iemand anders moet doen om ervoor te zorgen dat jij krijgt waar je recht op hebt. Als jij recht hebt om weggebracht te worden. Dankje! Dan heeft iemand anders de plicht om jou te brengen. Als jij recht hebt op onderwijs, dan heeft iemand anders de plicht om jou les te geven. Soms zijn plichten verplicht. Balen zeg. Maar soms ook niet. Dan heb je zelf het gevoel dat je iets moet doen. Iets goeds voor een ander. Je kunt de plicht voelen om te geven aan een goed doel bijvoorbeeld. Of om aardig te zijn voor je vriendjes. Mag ik ook effe? Ja hoor. Effe zappen. Maar bij dat soort plichten horen dus geen rechten. En nu wil ik weer. Zap! Ik wil nog. Echt niet. Want iemand recht geven op iets waar je zelf recht op hebt is niet verplicht. Hoe jammer dat ook is. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20028763 128 4894 2022-12-26T19:00:00+00:00 yes no recht https://schooltv.nl/video-item/kun-je-proeven-zonder-neus-als-je-niks-ruikt-proef-je-ook-niks 2024-01-04T13:06:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40135.w613.r16-9.4b28f27.webp Kun je proeven zonder neus? | Als je niks ruikt proef je ook niks NOJ NOJ NOJ. Nee of ja. Welkom bij NOJ! Gezondheid. Oh thanx. Heb jij eigenlijk corona gehad? Nee. Ik had ineens dat ik niks meer proefde. Geen smaak meer. Nul. Ze zeggen dus dat dat komt omdat je dan niks meer ruikt. Checking is facting. Kan je proeven zonder neus? Nee of ja. Deze mag je even proeven en zeggen wat je proeft. Pindakaas. Komt ie komt ie. De combinatien, banaan is dit. Deze laatste is niet om te proeven, maar om te ruiken. Oh wat is dat? Oh is het een sok? Gadverdamme. Nou ja, met jouw reukvermogen zit het dus wel goed. Ja, met mijn smaak ook. Oke, nou dat hoeft dus niet. Nou, op je tong zitten dus allemaal smaakpapillen en daarmee kan je proeven. Maar ik ben wel benieuwd wat er dan gebeurt als je je neus dicht hebt. Want als ik iets niet lekker vind, doe ik ook m'n neus dicht. Ik doe bij jou een neusklemmetje op. Ja. Oh, dat zit lekker strak. Oh dat klinkt grappig. Ik mis nog één ding. Nou, perfect! Ik ga Eva deze dingen laten proeven zonder dat ze het ziet en zonder dat ze het ruikt. We beginnen met...Hoe smaakt het? Naar niks. En wat denk je dat het is? Een bloemkool of zo? Oh, dit is een beetje zoet. Tomaat of zo? Mmm. Ja, ook weer heel knapperig. Misschien iets van augurk of zo? Hoe denk je zelf dat het gaat? Ik denk dat het heel goed gaat? Oh, deze proef ik meteen. Dit is zuur en ik denk dat het een appel is. Zou het iets van broccoli of zo kunnen zijn. Ik denk dat jij deze wel lekker vindt. Peper of een paprika of zo? Nu mag je je neusklem af doen. Oh oh. Heb je me nou uien gevoerd? Dus, kun je proeven zonder neus? NOJ NOJ NOJ, een dikke vette nee. Nee, voor geen meter. Zonder neus kan je dus wel proeven of iets zoet, zuur of zout is, maar je weet alleen niet wat het is. Als je nou op je eten kauwt, dan komen er allemaal geurmoleculen vrij. Dat zijn een soort ja, onzichtbare deeltjes damp. En die geurmoleculen die reizen via je mond naar de achterkant, je mondholte zo omhoog naar je reukepitheel. Maar als je neus nou dicht zit, dan is er geen luchtdoorstroming en gaan die geurmoleculen dus nooit terechtkomen bij je reukepitheel. Dus dan gaan al die geurtjes aan jouw neus voorbij. Nou was hem alweer. Ciao voor now. En tot de volgende NOJ! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20028764 179.56 2870 2022-12-26T19:00:00+00:00 yes no zintuig neus smaak https://schooltv.nl/video-item/de-boterhamshow-aflevering-160 2024-01-25T13:07:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40137.w613.r16-9.8e867aa.webp De Boterhamshow | Aflevering 160 In deze poppenshow ontvangt presentator 'Opper de Pop' tafelgasten, muzikanten en side kicks als Nico de Neushoorn en Peter Allesweter. Achter de schermen probeert opnameleider Berny de chaotische boel bij elkaar te houden. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1331324 961.88 906 2022-11-03T10:25:39+00:00 yes no Boterhamshow https://schooltv.nl/video-item/den-bosch-en-de-moerasdraak-vestingverhalen 2024-01-04T13:06:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40138.w613.r16-9.50bee14.webp Waarom wordt Den Bosch de moerasdraak genoemd? | Vestingverhalen Ik ben net aangekomen in Den Bosch en het schijnt dat een paar honderd jaar geleden hier iets is gebeurd met pannenkoeken en een moerasdraak. En hoe dit precies zit hoop ik vandaag achter te komen. Ik ga dit doen met Jonathan, de cameraman. Goeiemorgen. Ik ben Merel en ik ben gek van geschiedenis. In deze serie duik ik in de verhalen van Nederlandse vestingsteden. Steden die door hoge muren, sterke wallen en water de inwoners beschermen tegen de vijand. Vandaag zijn we in Den Bosch. Dit verhaal speelt zich af in 1629, tijdens de 80-jarige Oorlog. De protestantse noorderlingen vechten tegen de katholieke Spaanse overheerser die de zuidelijke provincies van ons land in handen heeft. Frederik Hendrik, prins van Oranje, is protestant en valt de vesting Den Bosch aan. Is de komst van de prins een bevrijding of een bezetting? Bosschenaar Anne Verwaaij vertelt ons er alles over. En hier zat Frederik Hendrik van Oranje met zijn... eigenlijk zijn hele gevolg en zijn gezin. En hier verbleef hij het hele beleg. Prima optrekje hoor. Ja, dat is m dus hè. Dat is dus Frederik Hendrik van Oranje. Dus de man eigenlijk... Ja, de mastermind achter het beleg van Den Bosch. Anne neemt ons mee het water op. Zo komen we dicht bij de plek waar de prins de stad inneemt. En wij zitten eigenlijk recht voor de vesting. Op dit moment. Aan de Zuidwal. En aan die kant heb je het Bossche Broek. En dat is eigenlijk een ja, een natuurgebied. Een soort beetje moerasachtig gebied. En dat ligt gewoon recht tegen de vesting aan hier. En bij dit stukje bastion, daar is in 1629 een enorme bres in geslagen. Wat is een bres? Een bres is eigenlijk dat de muur gewoon helemaal zeg maar ingestort, opengebroken is. Frederik Hendrik heeft dus hier de stad belegerd. En dat is hem gelukt en dat heeft ie op een super slimme manier gedaan. En zeker als je nagaat dat ze dachten dat deze stad, die ook wel bekend stond als de moerasdraak onoverwinnelijk was. Wat ik best gek vind is dat je eigenlijk als Frederik Hendrik zijnde je eigen volk aanvalt. Als in tuurlijk, de Spanjaarden hadden Den Bosch bezet, maar toen woonden er wel nog Nederlanders. Ja, maar wij zien dit nu als... Wij zijn nu een onderdeel van Nederland. Maar toen was dat heel anders. Het was heel erg verdeeld in provinciën. Dus de provincie die we nu kennen en dit was Brabant. Brabanders waren wel echt... Brabanders waar geen Hollanders. Brabanders waren geen Friezen. Den Bosch werd bezet, bezet door een andere religie. En ook alle katholieke kerken moesten sluiten. De kloosters die gingen dicht. Ja het was minderwaardig en ik denk dat dat er wel voor zorgt dat de identiteit van Brabant nu nog steeds zo sterk is. En wat is nou precies die moerasdraak? Want dat is niet een echte draak. Nee, nee, dat is echt de bijnaam van Den Bosch. Nog steeds, maar dat is dus 400 jaar geleden, was dat dus ook al zo. En dat komt omdat het een supersterke vesting is, midden in het moeras. En ze dacht echt die is onneembaar, da's echt een draak om in te nemen. En hij ligt midden in t moeras, dus moerasdraak. En hoe heeft Frederik Hendrik dat nou precies voor elkaar gekregen dan? Met een enorm slimme tactiek eigenlijk. Hij heeft rondom de vesting Den Bosch, heeft ie eigenlijk een soort tweede vesting gemaakt, namelijk een hele linie van bijna vijftig kilometer rondom de stad met allemaal dijken en verstevigingen en forten. En daarmee kon ie dus en de stad omsingelen. Maar tegelijkertijd met al die dijken kon ie dus ook t water afdammen en kwam dat moeras grotendeels droog te staan. De wegen naar Den Bosch die onder water stonden kwamen ineens droog te liggen en dan kon je in een keer daar doorheen. En dan neem je het moeras van de draak eigenlijk weg. Hé, zullen wij eventjes verder suppen? Want ik wil die beroemde dijken van Frederik Hendrik wel eens even zien. Voor het bouwen van die dijken heb je natuurlijk veel geld nodig. Dat heeft Frederik Hendrik omdat de bekende zeevaarder Piet Hein de zilvervloot van de Spanjaarden heeft gejat. Hierdoor hebben de Nederlanden meer geld en de Spanjaarden minder. Dat water is gaan zakken op het moment dat de dijken aangelegd werden en dus de toevoer vanuit de rivier afgesloten werd. En tegelijkertijd was het een mooie verdedigingslinie van waaruit ze de stad konden aanvallen. Hoe kan het nou eigenlijk dat Frederik Hendrik de tijd kreeg om deze linie te bouwen? Je zou toch denken als Spanjaard of Bosschenaar zit je daar. Je ziet dat gebeuren en je denkt ik moet ingrijpen. Hoe kan dat? Dat had eigenlijk allemaal te maken met geld. Dus het geld van die zilvervloot, waardoor dus Frederik Hendrik heel veel geld had en de Spanjaarden juist niet. En daardoor konden die Spanjaarden dus ook niet snel genoeg een leger op de been brengen dat hier kon helpen. En die kwamen dus te laat. Anne heeft een dagboek meegenomen met verslagen van Bosschenaren. Zij hadden het niet makkelijk in die tijd. Het lijkt erop alsof men nog niet beseft wat er de afgelopen maanden en vooral de afgelopen week is gebeurd. Dat het katholieke bolwerk Den Bosch is gevallen. Dat ons vreemde heersers wachten, dat er iets geheel nieuws gaat komen. Na een beleg van 4,5 maand. Na het neerkomen van ruim 28.000 kanonskogels en bommen op onze stad. Nadat bijna 1700 doden gevallen waren. Jeetje. Dat is niet niks. Eigenlijk het ergste moest nog komen voor de grotendeels katholieke bevolking die gewoon een periode van in feite onderdrukking staat te wachten. Omdat ze hun geloof niet meer mochten uitoefenen hierdoor. Ja dus, de Sint-Jan waar wij zo op gaan klimmen, die werd protestants. Die werd protestants. En daar zijn we dan. Dit is de Sint Jans toren, dus. Dit is de Sint Jans toren en dit is de deur. Deze toren is normaal gesproken niet open natuurlijk, maar. Wow, kijk dan. Oh spannend! Oh, ik ben heel benieuwd. Ok, nou let's go! Zo. Anne, als ik het goed heb is dit dus het stuk moeras wat tussen Kasteel Maurick en de vesting Den Bosch ligt. Klopt dat? Ja, nu kun je echt pas goed zien hoe groot dat Bossche Broek eigenlijk is. En hoe dat dus aan die stadsmuur ligt. Daar is Vught, daar zat Frederik Hendrik, dus dat is eigenlijk helemaal niet zo ver weg. Maar op het moment dat dat hele gebied wat nu groen is onder water staat is dat wel echt een serieus probleem natuurlijk. Want daar ga je met je leger met twintig, dertigduizend man natuurlijk nooit doorheen komen. Nee, en dat dachten ze ook in Den Bosch hè, dat dat nooit zou lukken. Nee, dat dachten ze ook echt. Ik heb hier bijvoorbeeld een stukje dagboek helemaal aan het begin. En daar verteld dus iemand... Vanmorgen vroeg ben ik de toren van onze Sint-Jan opgeklommen. Als je zo hoog staat, heb je een goed uitzicht op de wijde omgeving van de stad. Ja. Daarom was ik ook naar boven gegaan. Ik wilde de verschansingen en kampementen van de vijand bekijken. En ook hier staat het. Het is een mooi plan, dat van Frederik Hendrik, maar hij heeft te weinig tijd om het uit te voeren. Nou. Ja ze hadden dus echt verwacht dat er een ander leger zou komen wat Frederik Hendrik zou aanvallen en eigenlijk al het werk ongedaan zou maken. Nou, niet dus. Nee, dat liep even heel erg anders. Heel anders gelopen. Ja zeker. Arme arme Bosschenaren hè. Zeker. Hoe is t afgelopen precies? En hebben ze zich daarover uitgesproken in het dagboek ook? Nou de laatste bladzijde die we hebben van een dagboek is op maandag 17 september. En daarin beschrijft hij dus hoe het is dat de stad zich overgeeft en dat dus de eerste Hollanders de stad binnenkomen. En dan schrijft hij... één van die ketterse soldaten bleek vanmorgen op de Sint-Jan geklommen te zijn en had er de Prinsenvlag uitgehangen. Dat is de vlag dus van de Oranjes. Nou, dat was natuurlijk ultieme ja overwinning. Ja. Maar dat was voor de Bosschenaren natuurlijk de ultieme vernedering. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20029108 476.757 519 2022-12-02T14:15:00+00:00 yes no vesting Tachtigjarige Oorlog https://schooltv.nl/video-item/de-boterhamshow-aflevering-161 2024-01-25T13:07:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40141.w613.r16-9.566919e.webp De Boterhamshow | Aflevering 161 In deze poppenshow ontvangt presentator 'Opper de Pop' tafelgasten, muzikanten en side kicks als Nico de Neushoorn en Peter Allesweter. Achter de schermen probeert opnameleider Berny de chaotische boel bij elkaar te houden. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1331325 913.817 1163 2022-11-11T13:19:54+00:00 yes no Boterhamshow https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-maria-van-bourgondie 2025-03-11T13:54:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40143.w613.r16-9.e55514b.webp Het Klokhuis | Maria van Bourgondië Maria van Bourgondië (1457-1482) was jong, mooi, sportief en ze hield van de natuur. Na de plotselinge dood van haar vader Karel de Stoute, komt ze als 19-jarige op de troon. Ze is nog niet getrouwd en gaat dus alleen regeren over het huidige Nederland, België en delen van Frankrijk. Dat duurde slechts vijf jaar, want ze sterft al op haar 25e. Janouk zoekt uit waarom Maria belangrijk is geweest voor de Nederlandse geschiedenis. De Dat-kan-toch-anders-man helpt Maria met een groot dilemma. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1330872 929.684 2619 2022-10-20T14:35:14+00:00 yes no koningschap regering canon https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-sterrenkok 2024-01-04T13:06:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40144.w613.r16-9.a6d5e3d.webp Het Klokhuis | Sterrenkok Kaas van amandelen, saus van de bast van een boom, chocolade van kastanjes: de meest onverwachte ingrediënten weet sterrenkok Emile van der Staak om te toveren tot heerlijke gerechten. Janouk neemt een kijkje in zijn keuken. Bij de familie Amin wordt ook verrassend goed gekookt. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1325819 940.323 1805 2022-12-07T18:00:00+00:00 yes no koken beroep eten https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-rust-in-je-hoofd 2024-01-04T13:06:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40145.w613.r16-9.24d4480.webp Het Klokhuis | Rust in je hoofd Ben je je er wel eens van bewust hoe ontzettend veel gedachten er iedere dag door je hoofd gaan? Soms gaat er zoveel door je hoofd dat het een wirwar aan gedachten is. Er zijn trucjes om je dan te helpen. Vandaag in Het Klokhuis leert Pascal hoe je rust krijgt in je hoofd. De ober kijkt voor het eerst echt goed naar een olijf. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1337393 934.8 2545 2022-12-08T18:00:00+00:00 yes no psychologie stress denken mediteren https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-werelderfgoed-kinderdijk-1 2026-03-10T14:31:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40146.w613.r16-9.b172d7d.webp Het Klokhuis | Werelderfgoed: Kinderdijk De wereld zit vol unieke plekken, werelderfgoed. Om er één te bekijken hoef je helemaal niet ver te reizen, want in Nederland hebben we ze ook. We bezoeken Kinderdijk. Bart neemt een kijkje in een molen. Maar waarom wordt zo'n belangrijke plek dan toch afvoerputje genoemd? Eddy Korving gaat het wereldrecord Kinderdijk bezoeken verbreken. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1337421 921.52 2026 2022-07-25T14:28:32+00:00 yes no werelderfgoed molen dorp https://schooltv.nl/video-item/de-boterhamshow-aflevering-162 2024-01-25T13:07:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40147.w613.r16-9.ac9df05.webp De Boterhamshow | Aflevering 162 In deze poppenshow ontvangt presentator 'Opper de Pop' tafelgasten, muzikanten en side kicks als Nico de Neushoorn en Peter Allesweter. Achter de schermen probeert opnameleider Berny de chaotische boel bij elkaar te houden. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1331326 969.13 1229 2022-11-11T13:39:09+00:00 yes no Boterhamshow https://schooltv.nl/item/wat-is-mantelzorg 2024-07-03T11:14:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43179.w613.r16-9.64f0587.jpg Wat is mantelzorg? | Story over zorgen voor een ander Je bent mantelzorger als je zorgt voor iemand anders, zoals een familielid, vriend of buur. In Nederland zijn ongeveer 5 miljoen mensen mantelzorger. Lees meer over wat mantelzorg inhoudt in de story van NPO Kennis. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 364 yes no zorg familie https://schooltv.nl/item/wat-is-yoga 2024-07-03T11:14:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43190.w613.r16-9.1fc3e48.jpg Wat is yoga? | Story over de yoga way of life Yoga staat bij elke sportschool wel op het programma. Maar er zijn heel veel soorten yoga, en voor iedereen betekent het iets anders. Yoga is een manier om fit te blijven maar kan ook een manier zijn om innerlijke rust te vinden. Klik op de afbeelding om meer te lezen over yoga. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 2794 2022-12-07T08:25:00+00:00 yes no lichaam yoga sport https://schooltv.nl/item/waarom-kan-de-een-beter-tegen-pijn-dan-de-ander 2024-07-03T11:14:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43140.w613.r16-9.2329c43.jpg Waarom kan de een beter tegen pijn dan de ander? | Story over persoonlijke pijngrenzen Pijn voel je met je brein. Maar niet iedereen ervaart pijn hetzelfde. En je pijngrens kan gedurende je leven veranderen. Hoe? Dat lees je in de story op NPO Kennis. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 258 2022-12-08T08:30:00+00:00 yes no pijn hersenen https://schooltv.nl/item/waarom-huilen-we 2024-07-03T11:13:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43137.w613.r16-9.0435e1e.jpg Waarom huilen we? | Story over menselijk verdriet Mensen zijn de enige dieren die huilen met tranen. Waarom doen we dat? En welke soorten tranen zijn er eigenlijk? Klik op de afbeelding om alles te lezen over huilen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 512 2022-12-09T08:32:00+00:00 yes no huilen emotie verdriet https://schooltv.nl/item/hoe-herken-je-kindermishandeling 2024-07-03T11:13:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43177.w613.r16-9.85d08f0.jpg Hoe herken je kindermishandeling? | Story over vormen van kindermishandeling Kindermishandeling gebeurt vaak achter gesloten deuren. Wat moet je doen als je vermoedt dat een kind thuis mishandeld wordt? Klik op de afbeelding om meer te lezen over kindermishandeling. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 197 2022-12-12T08:35:00+00:00 yes no kindermishandeling familie https://schooltv.nl/video-item/ode-aan-de-wasmachine-liedje-uit-de-boterhamshow 2024-01-25T13:07:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40149.w613.r16-9.5031d2e.webp Ode aan de wasmachine | Liedje uit De Boterhamshow Ook deze week brengt de koning van de volkszangers, René de Plank, weer een ode aan een ding. Welk ding bezing je deze week, René? Ja, dat zeg ik niet, Opper. Dat mogen jullie lekker zelf raden. René, laat ons niet langer in spanning. Komt ie mensen. Ja handjes. Dit ding staat in de badkamer, de keuken in of de schuur. Hij is wit, groot en zwaar en ook nog eens behoorlijk duur. Het is een soort van kast die is gemaakt van roestvrij staal. Een grappig klein rond deurtje. Dat hebben ze allemaal. En zet je hem aan dan stroomt er water in dit apparaat. Er zit een hele grote trommel in die heel hard draaien gaat. Dat dit ding is doodgewoon. Maar ook dit doodgewone ding verdient het dat ik deze week een ode aan hem zing. Dit ding heeft ook een laatje waar een speciale zeep in moet. En doe je wit bij wit en kleur bij kleur dan gaat het goed. En kan het je niet schelen. Gooi je alles bij elkaar. Dan wordt je witte onderbroek oranje en das raar. Dus is je T-shirt vies, vol met vlekken bovendien, gooi hem maar in dit ding. Een applausje voor...De wasmachine. Ja, René de Plank! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20029536 100.2 880 2022-12-06T12:07:17+00:00 yes no zingen raden schoonmaken https://schooltv.nl/video-item/timmyland-een-wet-en-de-minister-president-afl-2 2024-01-04T13:06:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40150.w613.r16-9.cea8749.webp Timmyland | Een wet en de minister-president (Afl. 2) Tim gaat langs bij premier Mark Rutte en ontdekt hoe je een wet invoert. Voor zijn eigen Timmyland onderzoekt Tim hoe hij een waddeneiland kan laten opspuiten. Timmyland krijgt steeds meer vorm. Zo worden er straten aangelegd, bomen gepland en is 'de wedergeboorte school' in aanbouw. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1340898 1233.204 2029-11-17T23:00:00+00:00 1639 2022-10-03T13:58:13+00:00 yes no minister-president regering wetgeving https://schooltv.nl/video-item/slak-en-skateboard-gedichtje-van-nico-de-neushoorn 2024-01-30T13:25:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40151.w613.r16-9.0aede2c.webp Slak en skateboard | Gedichtje van Nico de Neushoorn Dan stel ik voor dat we doorgaan met een mooi gedicht. Nico, vertel, waar gaat het over? Over een slak en een skateboard. Laatst vroeg een slome slak of ze mijn skateboard lenen mocht. Ik schudde nee, want op een skateboard vliegt een slak zo uit de bocht. Dankuwel. Mooi. Heel mooi, Nico. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20029571 42.44 276 2022-12-06T23:00:00+00:00 yes no gedicht slak https://schooltv.nl/video-item/juffrouw-verbeten-vindt-dat-juffen-streng-moeten-zijn-te-gast-in-de-boterhamshow 2024-01-30T13:22:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40152.w613.r16-9.ab420e7.webp Juffrouw Verbeten vindt dat juffen streng moeten zijn | Te gast in De Boterhamshow Mijn volgende gast is een juf. En niet zomaar een juf. Het is een hele strenge juf en we hebben haar uitgenodigd omdat ze een boek heeft geschreven. Applaus voor juffrouw Verbeten. Juffrouw Verbeten, welkom. U heeft dus een boek geschreven. Nou ja, ik wacht wel even tot het helemaal stil is. Dank je wel. Ik heb inderdaad een boek geschreven, Opper. En het heet Hoe je een strenge juf wordt. En dat boek gaat over jou. U. Sorry, dat boek gaat over u. Nee, dat boek gaat niet over mij. Het gaat erover hoe je een strenge juf wordt. Ja, dat snap je toch wel? Jawel, maar... Nee, dat snap jij dus niet. Dus schrijf maar op: ik moet niet zulke domme vragen stellen. Ja, maar ja maar ik... Komt de zin in stukjes. Ik... Moet...Niet...Zulke...Domme...Vragen...Stellen. Punt. Punt. Heb je dat? Ja. Ja, juffrouw Verbeten. Ja juffrouw Verbeten. Verder nog vragen? Oh ja, ik wilde nog van u weten...Vingers. Ja, zeg het maar. Ik wilde nog van u weten of uw boek veel gelezen of verkocht wordt. Absoluut niet. Ik heb daar nog niet één verkocht, want er is geen juf die het wil hebben. En hoe komt dat denk je? U! Hoe komt dat denkt u? Dat komt omdat juffen het helemaal niet leuk vinden om streng te zijn, maar het juist heel belangrijk vinden dat je geduld hebt en vriendelijk, lief en behulpzaam bent. Nou, gelukkig maar. Ja, zeg dat wel. Wie zei dat? Ik. Ga er maar uit, allebei. Ja, maar juffrouw Verbeten wacht even...Maar dit is toch belachelijk? Waar slaat dit op? Oja? Ga jij er ook maar uit. En jij gaat eruit. En jij eruit en jij ook en jij gaat er ook uit. Allemaal eruit! Wacht! People, wacht! Nou juffrouw Verbeet, ik ga het hier een beetje bij laten. Bedankt dat u er was. Dames heren juffrouw Verbeten. Waarom wordt er niet geklapt? Omdat u iedereen eruit heeft gestuurd. Mmm. Maar nu ga ik u eruit sturen. Dus tot ziens en jullie mogen terugkomen hoor, ga maar weer lekker zitten, want wij gaan verder met De Boterhamshow! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20029665 136.76 969 2022-12-07T23:00:00+00:00 yes no school leren https://schooltv.nl/video-item/baarden-sikken-en-snorren-door-de-jaren-heen-gladgeschoren-of-juist-bakkebaarden-als-koning-wille 2024-01-04T13:06:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40153.w613.r16-9.75954fe.webp Baarden, sikken en snorren door de jaren heen | Gladgeschoren of juist bakkebaarden als Koning Willem II Hoe mensen over haar denken verandert met de jaren. Zo droegen de mannen in de 17e eeuw vaak een snor en soms een sik. En de oudere mannen droegen vaak een baard, want een baard stond in die tijd symbool voor wijsheid. En in diezelfde periode was lang haar bij mannen in de mode. Dan kan je hier ook zien bij Michiel de Ruyter. En eigenlijk waren het steeds weer de rijkere burgers die bepaalden wat er in de mode was. Voor vrouwen gold er in de 17e eeuw nog een opmerkelijk schoonheidsideaal. Voor hun was het namelijk gebruikelijk om de wimpers uit te trekken en ook droegen veel vrouwen haar dan zo strak naar achter. En dan leek het voorhoofd namelijk hoger en dat vonden ze in die periode dan charmant. In de 18e eeuw droegen de mannen geen snor, sik of baard meer, maar waren ze ineens helemaal glad geschoren. Wel droegen de rijke mannen en vrouwen ineens gigantische pruiken. Want ja, hoe groter de pruik, hoe duurder die was en dus hoe meer aanzien je kreeg. Hier zie je Lodewijk Napoleon, de broer van, en Willem II, de koning der Nederlanden. En ja, ze hebben dus geen snorren meer, maar wel ineens van die hele opvallende grote bakkebaarden. En dat is een trend die in de 19e eeuw waarschijnlijk is overgewaaid vanuit Frankrijk. Wie weet. We zijn hier nu bij een echte barbier, te herkennen aan de rood-wit-blauwe kapperspaal. Dat is een specialist in het knippen, scheren en verzorgen van snorren en baarden. Het is mijn eerste keer, dus ik ben benieuwd. Nero, hoi. Kijk, jij gaat mij scheren vandaag? Klopt. Ja, en ik zie gelijk dat ik niet zo'n indrukwekkende baard heb als deze mannen hier. Maar kan jij hier misschien alsnog een soort moderne Willem II van maken? Dat kan ik zeker doen! Ja? Ja, absoluut. Het is best wel intens met zo'n vlijmscherp mes in m'n nek. Is dit ook al eens fout gegaan, of? Nou, fout is een groot woord, maar ik heb wel eens per ongeluk uh mensen gesneden, zeker als ze spontaan vragen stellen bij het scheren. Nee! Haha. Nou, we gaan even de puntjes op de i zetten. Even je neusharen knippen. Zelfs uit je neus groeit er haar en ook dat heeft een functie. Het houdt namelijk vuil buiten je neusholtes wanneer je inademt en beschermt daarmee je longen. En tijdens je hele leven groeit er zo'n één meter tachtig, dus 180 centimeter haar uit je neus, dat is zelfs meer dan de lengte van een gemiddelde volwassene. Nou, dit is 'm geworden. Toch best wel goed gelukt eigenlijk. Dit is toch wel sprekend een Koning Willem II'tje. Maar eerlijk? Niet meer echt van deze tijd toch? Ja, dat is het ding. Het maakt niet uit wat je doet met je lichaamsbeharing, of je het nou laat groeien of weghaalt of bijwerkt, of dus een Koning Willem II'tje doet. Het is toch allemaal wel een beetje afhankelijk van wat er op dat moment in de mode is en natuurlijk ook van je smaak. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20029683 205.44 1119 2022-12-06T16:13:52+00:00 yes no haar gezicht https://schooltv.nl/video-item/de-boterhamshow-aflevering-163 2024-01-25T13:06:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40154.w613.r16-9.3c08ff8.webp De Boterhamshow | Aflevering 163 In deze poppenshow ontvangt presentator 'Opper de Pop' tafelgasten, muzikanten en side kicks als Nico de Neushoorn en Peter Allesweter. Achter de schermen probeert opnameleider Berny de chaotische boel bij elkaar te houden. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1331327 956.013 1313 2022-11-11T14:09:39+00:00 yes no Boterhamshow https://schooltv.nl/video-item/waarom-halen-mensen-lichaamshaar-weg-voor-hygiene-of-omdat-ze-het-mooier-vinden 2024-01-04T13:06:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40155.w613.r16-9.42c2f5a.webp Waarom halen mensen lichaamshaar weg? | Voor hygiëne of omdat ze het mooier vinden Ondanks dat lichaamshaar iets heel natuurlijks is en ook nog eens verschillende functies heeft, laten heel veel mensen het weghalen. Au! Waarom laten mensen in vredesnaam hun lichaamshaar weghalen? Dat heeft verschillende redenen. De een doet het voor hygiëne en de ander doet het vanwege een mooier uiterlijk. En hoe gaat dat ontharen dan precies? Van ontharen zijn er verschillende technieken. Wat ik net bij jou heb gedaan is harsen. Dat is een warme, plakkerige substantie wat ik op de huid en de haren aanbreng. Oeh, warm. Daar blijven de haartjes heel mooi in plakken en dan kan ik in één mooie beweging een heel stuk haar in één keer verwijderen. Au! Maar ik ben wel benieuwd eigenlijk, want het is best wel een dingetje om dit te laten doen. Wie komen hier vooral? Meestal zijn het vrouwen, die doen voornamelijk benen, oksels, maar ook bovenlip. Maar we zien tegenwoordig ook steeds meer mannen die bijvoorbeeld voor rug-, buik- maar ook borsthaar komen. Pijnlijk. Enne, wat gaat er nu gebeuren? Ik ga nu je wenkbrauwen epileren. Dit doe ik met een pincet. Oh ja. Hiermee trek ik een voor een de haartjes eruit. Ik ga natuurlijk niet heel je wenkbrauw weghalen, maar ik werk de natuurlijke vorm bij. En je wenkbrauwen en wimpers, die zitten er natuurlijk niet voor niks. Ze beschermen je ogen tegen zweet, regen en ander vuil. Ja, misschien is het je wel eens opgevallen, maar je wimpers en je wenkbrauwen groeien ook altijd maar tot een bepaalde lengte door. Best relaxed, anders gaan ze voor je ogen hangen of erin. Dat wil je niet, dus wordt het helemaal door je lichaam zelf geregeld. Nou, dat ziet er goed uit. Best wel een wakkere blik heb ik gelijk weer. Dus voor die wenkbrauwen kom ik nog wel een keer terug. Maar dat harsen, dat is niks voor mij. Veel te pijnlijk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20029711 101.44 724 2022-12-07T00:00:00+00:00 yes no haar lichaam https://schooltv.nl/video-item/waarom-hebben-we-haar-beschermt-je-lichaam-tegen-kou-en-zonneschijn 2024-01-16T15:13:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40157.w613.r16-9.bdf2529.webp Waarom hebben we haar? | Beschermt je lichaam tegen kou en zonneschijn Ik ben natuurlijk wel gezegend hè, met deze prachtige wilde lokken. Maar om eerlijk te zijn zou ik ook wel eens gewoon een keer een goeie dikke volle baard willen hebben. Of heel veel borsthaar. Ik sta hier naast José Joordens. Zij is bioloog en om te beginnen wil ik even weten: Waarom hebben we eigenlijk haar? Nou, haar is heel belangrijk, want het beschermt ons tegen de kou, maar ook tegen bijvoorbeeld zonneschijn, dat we niet verbranden. Dus het hebben van haar is heel belangrijk en we danken ons haar aan onze aapachtige voorouders die net zoals de apen nu, de chimpansee en de gorilla, behaard zijn. Bijna alle zoogdieren hebben lichaamshaar. Denk aan katten, honden, geiten, paarden, leeuwen, apen. En net als bij mensen zorgt het lichaamshaar er ook bij dieren voor dat ze minder snel afkoelen en beter beschermd zijn tegen de zon. En van de 5000 zoogdieren die er op de aarde leven, zijn er maar 11 haarloos. Bij dat kale clubje hoort bijvoorbeeld de olifant, maar ook dolfijnen, walvissen, de naakte molrat en wij, de mens. Maar als je ons haar nu gaat vergelijken, van de mens, met een gorilla of een andere aap, dan hebben we een stuk minder haar. Waardoor komt dat? Nou ja, hele goeie vraag. Dat weten we eigenlijk niet. Er zijn verschillende theorieën en een ervan die zegt bijvoorbeeld dat het komt omdat we onze parasieten wilden kwijtraken. Parasieten zijn kleine beestjes die kunnen kriebelen bijvoorbeeld. Maar ze kunnen ook echt ziektes veroorzaken. Dus het idee is als je je haar kwijtraakt, dan raak je die parasieten en die ziektes ook kwijt. Maar het blijven theorieën. Het blijven theorieën. Dit is hoe we denken dat de mens er een half miljoen jaar geleden uitzag. Er is wel haar op het hoofd en ook op de armen, de benen en rond de schaamstreek, maar lang niet zo veel als bij de mensaap. En dan vraag je natuurlijk af: Hoezo denken we dat de mens er toen zo uitzag? Want we hebben geen foto's uit die tijd. Er zijn ook geen fossielen van mensenhaar bewaard gebleven. Dus dit denken we dankzij de botten. Door DNA van opgegraven botten te onderzoeken en te analyseren, weten we dat de mensen in die tijd een donkere huid hadden en dus vooral in warme en droge gebieden leefden. En dan kun je ook bedenken dat we dus geen vachtje meer nodig hadden, maar wel nog genoeg haar om ons te beschermen tegen die brandende zon. Maar blijft een beetje gissen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20029780 168.746 1198 2022-12-07T09:50:04+00:00 yes no haar lichaam https://schooltv.nl/video-item/brutus-bonk-heeft-de-ziekte-van-tje-te-gast-in-de-boterhamshow 2024-01-04T13:06:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40158.w613.r16-9.d6fdc99.webp Brutus Bonk heeft de ziekte van tje | Te gast in De Boterhamshow Mijn volgende gast is Brutus Bonk. Ja dag meneertje Opper de Pop. Fijn om aan dit tafeltje te mogen zitten. Nou, welkom meneertje Bonk. Huh? Meneertje? Noemt u mij nou meneertje? U noemde mij toch ook meneertje? Nou maar daar kan ik dus niks aan doen. De ziekte van tje. Ja, u heeft de ziekte van tje he, daarvoor zit ie namelijk aan tafel. Vertel. Als ik praat maak ik alles klein. Zelfs als ik het over iets heel groots heb, zie ik een heel hoog bergje dan zeg ik niet: he, kijk, een hele hoge...Maar dan zeg ik dus he kijk en een heel hoog bergje. U zegt bergje als u gewoon berg bedoelt. Ja, dat klopt als een busje. Wat vervelend. Nou en of Oppertje. Ik zeg alles in het klein, terwijl ik juist gek ben op grote dingetjes. Uitgestrekte oerwoudjes, gigantische olietankertjes, olifantjes, het heelalletje. Zo, da's pech zeg. Ja, en da's nog niet alles, want bij woordjes die klein moeten, doe ik dit dan weer niet. Oh, da's een beetje onhandig lijkt me. Het is vooral heel onhandig in de liefde. Oh ja? Ja. Een paar maandjes geleden bijvoorbeeld leerde ik een leuk meis kennen. Oh meisje. Dus ik nodig haar uit voor een eten. Tje. Ik ken een restaurantje waar ze ontzettend lekkere pofferts hebben. Heerlijk gegeten met als toet nog een ijs. Zo gezellig! Ik had vlindertjes in mijn buikje. Maar dat klinkt toch hartstikke goed? Dat zou je denken. Tot ik hoorde hoe ze heette. Maar. Maar? Maar wat maar? Oh, ze heette Maartje. Precies. En dat kan ik dus niet zeggen. Nee, en Maar wilde geen verkering met iemand die haar naampje niet uit kan spreken. Ik wil gewoon huis, boom, beest, Oppertje. Oppers, Oppers. Wij willen wel graag met Brutus uiteten. Wij vinden Brutus hartstikke leuk. Ja, sorry, het is niet de bedoeling dat mensen uit het publiek eh...Maar wie zijn wij? Wij passen perfect. Wij hebben ook een gekke ziekte. Wij hebben de ziekte van meer. Wij maken van alles meer, ook al is er maar één van. Zullen wij anders ook even aan de tafels komen zitten? Wat een leuk meiske, mag het Oppertje! Volgens mij passen we perfect bij elkaar. Het lijkt wel een sprook. Hoe heet u? Marjanne. Marjannetje. Marjanne? Nee nee nee, nee, nee. Nu vind ik het echt veel te ingewikkeld worden. Ik stel voor dat jullie lekker na de uitzending afspreken. We geven jullie wel onze telefoonnummers. Oh leuk! Dan gaan we naar een bioscoopje. Dank voor deze gesprekjes. Eh dit gesprek. Meneer Brutus. Veel plezier op date. Dank je Oppertje! En veel succes met het Boterhammetjes Showtje! Ja Brutus Bonk! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20029783 171.92 316 2022-12-08T23:00:00+00:00 yes no woordenschat praten https://schooltv.nl/item/evolutie 2026-03-24T15:14:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43250.w613.r16-9.19b08ce.jpg Evolutie | Schoolplaat over evolutie, ordening en geologische tijdschaal Deze interactieve schoolplaat brengt de evolutie van de aarde en al zijn organismen in beeld. Van de oerknal 14 miljard jaar geleden tot de ontwikkeling van dinosauriërs en zoogdieren tot aan nu: het tijdperk van de mens. In de schoolplaat is veel te ontdekken: het eerste leven op aarde, de invloed van natuurlijke selectie en mutaties op evolutie, de bevolking van de aarde voordat wij bestonden én alle stappen die leidden tot de mens. Ervaar de evolutie door zelf te scrollen en video's aan te klikken of door een van de twee tours te doen en je te laten rondleiden. Bij deze schoolplaat hoort een lesbrief met o.a. gebruikstips, leerdoelen, kernbegrippen en verdieping. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 13011 2022-12-01T14:15:00+00:00 yes no evolutie leven geologie plant dinosaurus dier homo sapiens neanderthaler fossiel erfelijkheid organisme https://schooltv.nl/video-item/waarom-zijn-de-molens-van-kinderdijk-werelderfgoed-molens-als-slimme-uitvinding-in-de-strijd-tege 2024-01-16T08:59:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40159.w613.r16-9.f44a845.webp Waarom zijn de molens van Kinderdijk Werelderfgoed? | Molens als slimme uitvinding in de strijd tegen het water Okee. Wat hebben de toren van Pisa, de piramides van Cheops, de Chinese Muur, de Galapagoseilanden en Kinderdijk met elkaar gemeen? Nou, ze zijn uniek in de wereld. Werelderfgoed, officieel erkend door UNESCO. Je hoeft geen wereldreis te maken om ze met eigen ogen te zien, want we hebben ze gewoon hier in Nederland. Vandaag zijn we bij de molens van Kinderdijk. Nergens ter wereld staan er zoveel molens zo dicht bij elkaar als op deze plek in deze polder, de Alblasserwaard. Nederland, en hier de provincie Zuid-Holland. Alblasserdam en hier de Alblasserwaard. En hier ligt Kinderdijk. Toeristen vanuit de hele wereld komen al jarenlang hier naar de molens van Kinderdijk. En dat is natuurlijk niet voor niets. Want wie aan Nederland denkt, die denkt aan dijken, die denkt aan fietsen, die denkt aan tulpen, die denkt aan klompen en vooral aan molens. Dus wat is er mooier dan een mooie molen op je vakantiefoto? Maar die molens, die staan hier natuurlijk niet voor de sier. Nee, die hebben een belangrijke functie in het watermanagement. Nederland ligt voor een groot deel onder de zeespiegel. Zonder dijken en zonder gemalen zouden we met z'n allen natte voeten krijgen, want dan ligt Nederland voor meer dan de helft onder water. Nu zorgen dit soort moderne gemalen ervoor dat het water snel en efficiënt wordt afgevoerd. Eén druk op de knop en het water stroomt weg. Maar vroeger was de waterhuishouding heel anders geregeld. Ooit lag dit gebied op de grens van zee en land. Bij hoogwater overstroomde de boel, maar door het aanleggen van een slim systeem van slootjes met een hoge dijk eromheen bleef het gebied droog en werd het droger en droger. Nou, dat noemen we een polder en in dit geval heet die polder de Alblasserwaard. Maar door het water uit deze veengrond te halen ontstaat er weer een nieuw probleem: de bodem zakt. Inklinken noem je dat. Kijk, ik sta nu op veengrond en je ziet, het is een beetje drassig, een beetje natter. Je kunt veen heel goed vergelijken met een spons vol met water. Haal je dat water eruit, dan wordt de grond droog, maar ook veel minder krachtig. Langzaam daalt dan de bodem. De afgelopen 700 jaar is de Alblasserwaard anderhalve meter lager komen te liggen en het gevolg daarvan is weer dat er nog meer regenwater naar dat lager gelegen gebied stroomt. Kinderdijk is het laagste punt van deze polder. Het wordt daarom ook wel het afvoerputje van de Alblasserwaard genoemd, want al het water uit de omgeving stroomt hier naartoe en moet ook weer weg. Al deze molens houden stuk voor stuk het land droog. Samen met de sloten, de dijken, de gemalen, de sluizen en de wateropslagplaatsen, de zogenaamde boezems, staan deze molens model voor de waterhuishouding van Nederland. En daarom is Kinderdijk vanaf 1997 werelderfgoed. Zo'n 600 jaar geleden, vanaf de 15e eeuw, plaatsen ze hier op de dijkjes molens om het water weg te malen. Die molens pompten dan met hun schepraderen het water van laag naar hoger gelegen gebied. Die molens zijn dus een hele slimme uitvinding geweest in de strijd tegen het water. Hier in Kinderdijk vind je 19 van zulk soort prachtige molens. Sommige van steen, andere van hout, sommige ook van riet. Ze zijn hier in hele korte tijd neergezet tussen 1738 en 1740. In de hele Alblasserwaard staan molens, tegenwoordig gemalen die het water oppompen naar wat je noemt de lage boezems. De molens bij Kinderdijk malen het water vanuit de lage boezems op naar de hoge boezems. Dan komt het hiervoor terecht. Via een sluis wordt het water vervolgens gepompt hier in de grote rivier de Lek en dan stroomt het via Rotterdam de zee in. Mag ik je voorstellen aan molen Nederwaard nummer twee, gebouwd in 1738? Ja, dat maakt 'm bijna 300 jaar oud. Maar hij loopt nog als een zonnetje en is bijna in originele staat. Bjorn is de molenaar van deze molen. Hij zorgt ervoor dat 'ie blijft draaien en dat is nog een hele klus, want op topsnelheid moet deze molen per minuut 5000 van zulk soort emmers met tien liter water verwerken. Het wordt dan gepompt van de ene kant van de dijk naar de andere kant van de dijk. Maar hoe doet 'ie dat? Hee Bjorn, wat een fantastische molen heb je. Dank je wel. Maar de vraag is: hoe draait 'ie? Hoe krijg je dat voor elkaar? Nou ja, uiteraard op wind natuurlijk. En je gaat eerst de windrichting bepalen waar de wind deze dag vandaan komt en dan ga je heel de molenkap, inclusief de wieken, ga je naar de windrichting trekken. Ga je de juiste richting in zetten? Juist. Zo, daar gaat 'ie. De ketting ligt vast. Ja. Nou, dan ga je het wiel spaak voor spaak overpakken. En dan ga je die ketting strakrollen en dan ga je heel de boel omtrekken naar die paal toe. Dat valt nog niet mee, Bjorn. Nee, dat is vrij zwaar hoor. Zo. Hij beweegt wel, die kap, maar om nou te zeggen dat het snel gaat... Het kan sneller hoor. Dan moet ik het op mijn eigen manier doen. Wat is die manier dan? Dat zal ik je even laten zien. Wel nieuwsgierig naar. Nu ga je de spaken met je volle gewicht naar beneden trappen, dan gaat het iets sneller. Ik ga nu de zeilen spannen op de wieken om extra wind te vangen. Want zonder zeil? Draait ie niet? Dan doet 'ie bijna niks. Dan moet het zo hard waaien. Hou je goed vast. Ja, dank voor de tip, was het bijna vergeten. Het is hoog genoeg zo, Bart, zo is het prima. Ja, zoiets? Ja hoor. Yes. Onderdoor. Onderdoor. Bovenlangs... Wiek bespannen. Nu is het wachten op de wind, Bjorn. Het is keihard gaan waaien. Er is wind genoeg nu ja. Windkracht? Vijf, zes. En zoals je ziet, zonder zeilen door de molen het ook. En als 'ie nog harder gaat, dan gaan de punten van de wieken 150 kilometer per uur. 150? Ja. Daar moet je geen klap van krijgen. Is niet goed, nee. Wauw, ik ben in de top van de molen en wat je hier ziet zijn twee belangrijke tandwielen. Kijk, dit hier is het centrale tandwiel. Het zit vast aan de wieken en zorgt voor de beweging en de overbrenging op deze koningsspil. Dit is het hart van de molen, de centrale as die draait van boven helemaal tot naar beneden. Deze boomstam is nog in originele staat. Hij is 300 jaar oud, maar draait nog als een jong boomstammetje. Kijk, daar hebben we de koningsspil weer. Die loopt helemaal door tot aan beneden en zet hier dit enorme tandwiel in werking, dat weer verbonden is met het schoepenrad buiten. En dan de plek waar het allemaal om te doen is: het waterrad. Dit rad maalt en verplaatst het water anderhalve meter omhoog en dat gaat heel snel met deze wind. Dus hoe zat het ook alweer? Nou, het water van de hele polder, de hele Alblasserwaard, wordt hier verzameld in Kinderdijk, het laagste punt van de polder. Het komt dan terecht daar in de lage boezems, maar het water moet omhoog. De molens van Kinderdijk zijn daarvoor neergezet. De wieken draaien, zetten het rad in werking en het water wordt omhoog gemalen. Anderhalve meter om precies te zijn. Dat is het verschil tussen de lage boezems aan de ene kant en de hoge boezems hier aan deze kant. Dan zit het werk er nog niet op, want vanuit de hoge boezems wordt het via een sluis naar de Lek gepompt en vanuit de Lek stroomt het dan via Rotterdam in zee. Dat hele systeem noem je getrapte bemaling en is uniek in de wereld. Tot de jaren vijftig van de vorige eeuw werden de molens nog gewoon gebruikt, maar tegenwoordig is hun werk overgenomen door twee gemalen, een elektrisch gemaal en dit dieselgemaal. Zo zijn ze niet meer afhankelijk van de wind en kunnen ze nog sneller en nog meer water oppompen en afvoeren. Maar de molens van Kinderdijk staan nog steeds symbool voor onze eeuwenoude strijd met en tegen het water. Vergis je niet, zonder molens zou meer dan de helft van Nederland onder water hebben gestaan. Meer dan een half miljoen toeristen vinden ieder jaar de weg hier naar Kinderdijk. En daar komt vandaag weer eentje bij. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20029784 596.501 2350 2022-12-07T10:19:23+00:00 yes no molen polder https://schooltv.nl/video-item/waarom-zijn-de-kolonien-van-weldadigheid-werelderfgoed-arme-werkloze-mensen-uit-de-stad-werden-b 2024-01-04T13:06:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40160.w613.r16-9.dd22895.webp Waarom zijn de Koloniën van Weldadigheid Werelderfgoed? | Arme, werkloze mensen uit de stad werden boer in Drenthe Welkom op het Fochteloërveen. Een natuurmonument. En waarom is dat nou zo bijzonder? Omdat het er hier precies zo uitziet als 200 jaar geleden. De woeste gronden van Drenthe en Friesland. Ja, zo zag het er hier in het noorden van Nederland 200 jaar geleden dus uit. Totdat er een spectaculair plan kwam om het helemaal anders aan te pakken. En dat plan is zelfs zo bijzonder, dat het is uitgeroepen tot Werelderfgoed. Die woeste gronden moesten worden omgeploegd tot vruchtbare grond. Mooie, regelmatige weilanden die konden worden bewerkt door nieuwe boeren. Maar waar kwamen die boeren vandaan? Uit de sloppenwijken van de grote steden. Arme, werkloze gezinnen zouden hier een nieuw leven kunnen opbouwen. Er werd een compleet nieuw plan bedacht. Revolutionair voor die tijd. De Koloniën van Weldadigheid. Hier is 'ie. Deze man kwam in 1815 op de proppen met een zeer vooruitstrevend plan. Johannes van den Bosch heet 'ie. En nu staan we in zijn werkkamer. Hij wilde de woeste gronden gaan koloniseren. Hij wilde er dus eigenlijk koloniën gaan stichten. Even een plaatje schetsen van die tijd. Nederland was na de oorlog tegen Napoleon arm. Vooral in de grote steden heerste grote werkloosheid. Een derde van de mensen was afhankelijk van steun van de kerk of liefdadigheidsinstellingen. En uitkeringen bestonden niet. Johannes van den Bosch was zo vooruitstrevend omdat hij nadacht over wat er met die mensen moest gebeuren. Hij was ervan overtuigd dat je ze uit de ellende kon krijgen door ze te helpen. Niet alleen met geld, maar vooral ook met werk en opleiding, zodat ze leerden voor zichzelf te zorgen. En daarvoor schreef hij dit plan. En ik heb hier het origineel liggen. De Koloniën van Weldadigheid. Met die Koloniën van Weldadigheid sloeg hij dus eigenlijk twee vliegen in een klap. Een ruw stuk grond werd ontgonnen en bruikbaar gemaakt voor voedselproductie en het armenprobleem in de grote steden werd opgelost. Hij richtte de Maatschappij van Weldadigheid op. Nou, in een recordtijd van zeven jaar bouwde de maatschappij zeven nieuwe koloniën. De eerste was Frederiksoord, vernoemd naar de zoon van de koning. En dit was het plan. De woeste gronden werden omgetoverd tot een landschap met kaarsrechte vakken en op elk vak werd een boerderijtje gezet waar precies een boerengezin in paste, een koloniewoning. Op de kruispunten kwamen de voorzieningen. Een opzichterswoning, een koloniewinkel en soms zelfs een schooltje. Een prachtig plan, maar gaat het ook lukken? Dankzij de Maatschappij van Weldadigheid zijn die woeste zand- en veengronden veranderd in dit keurige, in vakjes verdeelde landschap. De lange, rechte wegen van het plan van de maatschappij zie je nog steeds terug in het landschap en ook de koloniewoningen zijn nog steeds te herkennen. Zo zag zo'n koloniewoning er dus uit. Een klein boerderijtje met aan de voorkant een woongedeelte en daarachter een schuurtje. Ik heb hier een oude bouwtekening en daar kan je dat ook zien. Aan de voorkant het woongedeelte en aan de achterkant het schuurtje. En bij die boerderij hoort een stuk land van 2,5 hectare. Dat is ongeveer vijf voetbalvelden. Een kwart van het land mocht het boerengezin voor zichzelf gebruiken. De opbrengst van de rest was voor de maatschappij. De vraag is dan natuurlijk: konden die mensen uit de stad wel boeren? En leveren al die boerderijtjes genoeg op? Hier in het museum De Proefkolonie kan je de hele geschiedenis van die eerste kolonie in Frederiksoord, Wilhelminaoord bekijken. De arme mensen uit de stad die helemaal geen boeren waren, kregen van de maatschappij een startuitrusting. Dat bestond uit dit soort spulletjes: kleren, meubels, dingen voor in de keuken, landbouwwerktuigen. Maar ja, krijgen was het niet echt. Ze moesten een lening aangaan, want ze moesten het allemaal ook weer terugbetalen. In een schuldenboekje werd precies bijgehouden hoeveel de boeren verdienden en hoe het met de schuld stond. Er waren maar weinig boeren die het lukte om hun schuld af te betalen. Hoewel het voor de meeste bewoners sappelen was om de eindjes aan elkaar te knopen, waren veel dingen op de kolonie toch beter geregeld dan in de stad. Je kon wat geld verdienen, je kon eten, er was een dokter voor de broodnodige zorg. Bovendien werden de mensen op de kolonie opgeleid. Er was een lagere school en ook een tuinbouwschool. En, bijzonder voor die tijd, de maatschappij had een leerplicht. Alle kinderen moesten dus naar school. De eerste boeren kwamen hier min of meer vrijwillig. Ze konden ook weer vertrekken, al gebeurde dat niet vaak. Frederiksoord was een zogenaamde vrije kolonie. Maar gingen die kolonisten het nou redden? Het was moeilijk. Het land was veel minder vruchtbaar dan gedacht en de maatschappij verdiende eigenlijk te weinig. Toch waren ze in de steden al blij genoeg dat ze van die moeilijke groep arme mensen af waren. Daarom werd al snel besloten om ook een onvrije kolonie te stichten voor de minder kansrijke armen. Veenhuizen. Aan de andere kant van de woeste gronden, zo'n veertig kilometer van de eerste proefkolonie Frederiksoord, werd die nieuwe onvrije kolonie gesticht. Veenhuizen. Daar waar de proefkolonie in Frederiksoord vooral bestond uit kleine boerderijtjes, bestond de kolonie in Veenhuizen uit drie grote groepsverblijven, de zogenaamde gestichten. Je ziet hier in het gras de contouren van het derde gesticht. Je ziet een groot vierkant gebouw, een carré, met een grote binnenplaats. Hier woonden de kolonisten in grote groepen bij elkaar. Het werk gebeurde vooral buiten op de landerijen of in de werkplaatsen. Het derde gesticht is dus afgebroken, maar het tweede gesticht bestaat nog steeds. Zo zag zo'n gesticht er dus uit. Hier in de groepsverblijven wonen vooral de probleemgevallen uit de stad. De eerste groep bewoners waren kinderen, wezen. Voor elke opgevangen wees werd een vergoeding betaald. Later kwamen daar ook moeilijke gezinnen bij. Uiteindelijk werden zelfs landlopers en bedelaars gehuisvest. Zij werden verpleegden genoemd. Nu wordt dit tweede gesticht bewoond door het Gevangenismuseum. Het leven in deze kolonie is hard. Een straf regime van hard werken, weinig vrije tijd en bovendien een gezelschap dat je niet zelf hebt gekozen. In dit soort barakachtige slaapzalen werden de bewoners zo'n beetje opgestapeld. De kolonie begon steeds meer op een gevangenis te lijken. De bewoners waren onvrij en kwamen daar in de meeste gevallen ook niet meer uit. Zo'n veertig jaar later kwam er een soort splitsing. Frederiksoord bleef bij de maatschappij, maar de Nederlandse staat nam de onvrije kolonie Veenhuizen over en maakte er een rijkswerkinrichting van. Half gevangenis, half armoedebestrijding. De ambtenaren die hier werkten, kregen hun eigen staatswoning en elke woning kreeg een spreuk die de koloniebewoners eraan herinnerde hoe ze hun leven deugdzaam konden leven. Uiteindelijk kwamen alle koloniebewoners hier terecht, op de begraafplaats. Ze noemden het voor de grap het vierde gesticht. Op dit veld zie je geen grafstenen, maar er liggen tienduizend kolonisten begraven. De ambtenaren, de mensen die hier werkten, die liggen hier wel met grafsteen. Uiteindelijk is deze mooie plek wel symbolisch voor het einde van de koloniën. In rust. Wat was er nou zo bijzonder aan de koloniën van de Maatschappij van Weldadigheid? Het was de eerste keer dat er geprobeerd werd om voor de armen te zorgen door ze mee te krijgen in de maatschappij. Het was eigenlijk de voorloper van onze verzorgingsstaat. Er was een ziekenhuis, er waren scholen en er werd zelfs voor de ouderen gezorgd. Vandaar dat de typische gebouwen en het ritmisch geordende landschap van de koloniën, dat nog steeds zichtbaar is, zijn uitgeroepen tot Werelderfgoed. En dan nog wat. Inmiddels wonen er in Nederland bijna 1 miljoen mensen die op de één of andere manier afstammen van mensen die ooit op de kolonie hebben gewoond. Dat is toch wel bijzonder. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20029785 568.426 793 2022-12-07T10:29:19+00:00 yes no werelderfgoed Drenthe platteland https://schooltv.nl/video-item/wat-doet-een-nederlandse-ambassadeur-een-soort-burgemeester-van-nederland-in-het-buitenland 2024-01-04T13:06:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40161.w613.r16-9.1c80633.webp Wat doet een Nederlandse ambassadeur? | Een soort burgemeester van Nederland in het buitenland Wauw, dit is de prachtige conferentiezaal op het ministerie van Buitenlandse Zaken. Hier worden allemaal buitenlandse delegaties ontvangen om te vergaderen over van alles. En waarom laat ik je dat zien? Nou, omdat het mooi is, maar ook om iets heel belangrijks te vertellen over het diplomatieke verkeer. Dat is de zogenaamde diplomatieke onschendbaarheid. In 1961 hebben 191 landen een verdrag ondertekend, misschien wel in een zaal zoals deze. En in dat verdrag, het Verdrag van Wenen, zo heet het, komen deze landen overeen dat ze elkaars ambassadeurs met rust moeten laten. Landen mogen wel met elkaar van mening verschillen, maar een ambassadeur mag niet opgepakt of vervolgd worden. Je hebt als gastland zelfs de taak om de ambassadeur te beschermen. En dat moet ook wel. Want zelfs als de situatie heel hoog oploopt, dan moet je toch met elkaar in contact blijven. Genoeg gepraat, we gaan op reis, we gaan op officieel staatsbezoek om te kijken hoe een ambassade werkt. En we gaan naar België. Goeiedag, Pieter Jan Kleiweg? Eva? Ja! Welkom. Welkom in Brussel, de hoofdstad van België. En ik heb meteen voor jou hier het Koninklijk Paleis. Ah, wat een mooie plek! Ja, ik herkende je al, want je hebt een oranje stropdas om. Heb je dat altijd? Ik probeer het wel, want dan weet iedereen meteen dat ik de Nederlandse ambassadeur ben. Ja, dat is dan meteen duidelijk. Het was meteen duidelijk. En is België eigenlijk een beetje een leuk land om ambassadeur in te zijn? Fantastisch. Het is ons buurland. Ze spreken hier bovendien Nederlands. Dus het is een beetje familie. Het is alsof je tussen je neven woont. Het is een fantastisch land om te werken en te wonen. En de ambassade? Is die ook hier in Brussel? Jazeker, een paar kilometer hiervandaan. Maar als je wil neem ik je even mee, dan kan je het meteen zien. Nou graag. Wat een sjieke auto zeg. Ja, en voor jou doe ik het officiële vlaggetje erop. Want Klokhuis is voor mij een hele belangrijke gast. Nou, ik voel me vereerd. Zo. Zo. Wat is nou eigenlijk het grootste deel van je werk hier in België? Ik ben eigenlijk een soort burgemeester van Nederland in België. Oh, ja. We helpen dus Nederlanders die hier in de problemen komen. Maar we helpen ook het Nederlandse bedrijfsleven, want er is heel veel handel met buurland België. En we zijn buren, dus heel veel problemen, denk maar aan bijvoorbeeld milieu, of hoe spoorwegen moeten lopen, of criminaliteit. Ja, dat stopt niet bij de grens, die problemen. Dus die problemen moeten we samen met België oplossen. Oh, hier is het. Hier is het. De Nederlandse vlag, ja. Je ziet de Nederlandse vlag. Ik zie 'm. Oh, kijk. Welkom! Nou, je ziet het hè, Nederlandse vlag. Kom met me mee. Ik geef je een rondleiding. Leuk, leuk! Dus dit is het, de ambassade. Ja. En hoeveel mensen werken hier dan? Nou, in totaal werken er 43. Dit is overigens, hier werk ik. Echt? We zitten in een open ruimte. En ja, er zitten collega's, want een ambassadeur kan in z'n eentje helemaal niks. Die moet dat met allemaal mensen doen. En dat zijn deskundigen op het gebied van cultuur of handel of politiek. En zijn zij dan allemaal Nederlands? Sommigen wel, maar we hebben ook Belgen in dienst. En dat is ook maar goed ook, want die kennen dit land hartstikke goed en die kunnen natuurlijk ons heel erg helpen om die vertaalslag te maken naar Nederland. Hier vergaderen we. Ja. Hier onderhandelen we. Hier ontvangen we de pers. Dit is dus de kamer waar wij mensen ontvangen. Ja. Ben je eigenlijk al lang ambassadeur in België? Ik heb een plaatsing voor vier jaar en ik heb er nu één jaar gezeten. Okee, en waar ga je dan na die vier jaar naartoe? Er zijn twee mogelijkheden. Of je gaat weer terug naar Nederland, of je gaat naar een ander land. En we vinden het belangrijk dat diplomaten en ambassadeurs ook regelmatig weer in Nederland zijn, want dan moeten ze de Nederlandse samenleving goed leren kennen. En pas dan kan je weer heel goed burgemeester voor Nederland in het buitenland zijn. En hoe doe je dat dan met jouw vrouw en je kinderen? Want je bent vader ook. Gaan die dan overal maar mee naar toe? Ja, diplomatie doe je met je gezin. Dus die moeten om de vier jaar eigenlijk verhuizen en nieuwe vriendjes maken en naar een nieuwe school. Afscheid nemen moeten ze en dan weer nieuwe vriendjes maken. En dat kan soms wel met een beetje pijn gepaard gaan. Maar tegelijkertijd heb je ook de mogelijkheid om veel van de wereld te zien. Nou meneer de ambassadeur, hartstikke bedankt voor de rondleiding. Tot je dienst. Dank je wel en ik ga naar Den Haag. Tot ziens. Dag! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20029798 276.757 417 2022-12-08T00:00:00+00:00 yes no buitenland beroep https://schooltv.nl/video-item/hoe-hield-groningen-stand-tegen-bommen-berend-vestingverhalen 2024-01-04T13:06:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40162.w613.r16-9.cee7dde.webp Hoe hield Groningen stand tegen Bommen Berend? | Vestingverhalen Hoi! Welkom bij Vesting verhalen. Ik ben Merel en ik ben vandaag in Groningen samen met cameraman Jonathan. Ik ben Merel en ik ben gek van geschiedenis. In deze serie duik ik in de verhalen van Nederlandse vestingsteden. Steden die door hoge muren, sterke wallen en water de inwoners beschermen tegen de vijand. Vandaag zijn we in Groningen. Het is 1672. De Duitse bisschop van Münster, Bernhard van Galen, beschiet de stad met duizenden bommen. Hij krijgt daarom de bijnaam Bommen Berend. Maar de stad wordt goed verdedigd door legerleider Carl von Rabenhaupt, die hier nog altijd een held is. Alexandra neemt ons mee naar de strijd om Groningen. We zijn hier in het Noorderplantsoen en we staan nu eigenlijk bovenop wat vroeger de oude stadswallen van de vesting Groningen waren. Het ziet er natuurlijk anders uit. Vroeger waren ze veel hoger en veel steiler. Maar dit is nu nog het enige deel van de stadswallen wat er nog is. Vroeger was dit gewoon de gracht die dus voor de stadswal lag. Ja Rabenhaupt is eigenlijk de vergeten held van Groningen. En hij had het strategische echt goed onderlegd. En hij heeft het zo slim aangepakt dat we gewoon het op deze manier kunnen hebben kunnen doen. Eigenlijk was het hele gebied... de oost-, west- en noordkant van Groningen is helemaal onder water gezet. Dus dat leger kon eigenlijk alleen ook die smalle landtong aan de zuidkant van de stad Groningen komen. Maar het Reitdiep, dat is een rivier aan de noordkant van de stad Groningen. Die heeft had een verbinding met de Waddenzee. Dus we hadden een vrije ingang aan de noordkant van de stad. Dus manschappen, voedsel, munitie, alles kon gewoon ingevoerd worden. Waardoor eigenlijk deze oorlog gewoon oneindig had kunnen doorgaan. En waarom heeft Bommen Berend dan niet gedacht he, ik ga helemaal naar dat noorden. Voor Nederlanders is dat vrij lastig om voor te stellen. Want we zijn eigenlijk gewoon hè, we worden eigenlijk geboren met dat wij weten wat water is en en hoe je daar mee omgaat. Nou dat is voor een Duitser uit een heel ander landschap is dat niet. Is dat niet het geval. En je moet je voorstellen, zo'n leger van 24.000 man beweegt zich allemaal te voet voort. Is een ontzettend grote stoet eigenlijk, met heel zware materieel. Zoals die kanonnen die moesten voortgetrokken worden door paarden. En ja, daar ga je niet door een een laag water heen. Want wat kwam hij precies doen? Een eeuw daarvoor was Groningen bezit geweest van de bisschop van Münster. En Bernard van Galen, die had bedacht: Ik vind eigenlijk gewoon dat ik daar wel weer opnieuw recht voor heb. Die Bommen Berend, zeg je. Die schoot dus allemaal bommen af. Bommen Berend had verschillende soorten bommen. Een van die bommen was een holle kogel die die vulde met brandbaar materiaal. En naast de brandbommen waren er ook stinkbommen. Hier zit echt een heel mysterieus gangetje. Oh, is echt een heel klein deurtje. Even voor mijn besef: deze poort is nu heel laag en klein. Kwamen ze hier echt doorheen? Je hebt natuurlijk de gewone grote officiële stadspoorten waardoor iedereen in en uit kan. En dit was eigenlijk echt een ja, even een soort klein tussendoortje. Waar je even snel op de onderwal eigenlijk kon komen. Je had hier de grote stadswal die natuurlijk veel hoger en veel steiler was dan wat er nu nog hier ligt. En dan had je dus een het stuk onderbouw en daarna had je de gracht, het verdedigingswater eigenlijk. We zijn hier op Martinikerkhof. Wat je hier ziet zijn eigenlijk de voorbereidingen van een kampement in opbouw. We maken eigenlijk een soort tijdreis. We gaan even terug naar 1672. Hoe het geweest moet zijn in zo'n kampement. Als je in een kampement zit dan heb je het kampgevolg. Dat gaat mee met met zo'n compagnie. Maar dat was rondtrekkend. Dus alles wat meeging. De smid ging mee, de kleding, leerbewerkers. Dus alles wat je maar kan verzinnen dat ging mee. En wij zorgen voor het eten voor de manschappen. We zitten hier bij Martinikerkhof en achter ons is de Martinitoren. Martinitoren is het symbool van de stad Groningen. En in 1672 was dat ook al zo. Waarom gaf Bommen Berend nou op? Bommen Berend heeft waarschijnlijk opgegeven omdat eigenlijk de stad stand bleef houden. Normaal gesproken omsingelde je eigenlijk een vestingstad en dan is het gewoon wachten. Of het voedsel is op of de munitie is op of het volk wordt moedeloos en geeft zich daardoor over. En dat was in Groningen eigenlijk allemaal niet aan de orde. Hier was gewoon voedsel. Manschappen bleven gewoon binnenkomen. Munitie bleef binnenkomen en iedereen raakte eigenlijk bij de vijand heel erg ontmoedigd, terwijl de Groningers gewoon moed hielden. En waarschijnlijk is ie daarom dus ook weggegaan. Uiteindelijk heeft ie het gewoon opgegeven. Ja klopt, hij is echt met de staart tussen de benen afgedropen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20029827 295.232 414 2022-12-07T14:40:00+00:00 yes no vesting https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wanneer-ben-je-introvert 2024-01-04T13:06:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40163.w613.r16-9.53e1b66.webp Wanneer ben je introvert? | Clipphanger Twee klasgenoten: de een is extravert, de ander introvert. De extravert is naar buiten gericht, houdt van afwisseling en krijgt energie van de omgang met anderen. De introvert is meer naar binnen gericht, focust zich graag op 1 taak en laadt zichzelf op door alleen te zijn. De extravert heeft al die extra prikkels nodig om lekker te functioneren. Voor de introvert kan elke prikkel er weer een te veel zijn. In onze ‘sociale’ mediamaatschappij zie je vooral veel extraverte mensen voorbij scrollen. Ze zijn ook nogal AANWEZIG en het is leuk om naar ze te kijken omdat ze lekker alles zeggen wat ze denken en daardoor helemaal wayooo! Introverte mensen vallen wat minder op, maar zij kunnen weer lang en geconcentreerd ergens aan werken. Geen wonder dat veel grote uitvindingen, ontdekkingen en kunstwerken afkomstig zijn van deze introvertoppertjes! Bijna niemand is trouwens alleen maar introvert of extravert. De meeste mensen hebben wat van het een en van het ander. En jij? Als je daar nou eerst nog even een dagje over na moet denken, dan ben je waarschijnlijk wat meer introvert. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20029927 88.72 1605 2022-12-08T08:00:00+00:00 yes no gedrag kenmerk https://schooltv.nl/video-item/niks-doen-is-ook-een-talent-liedje-uit-de-boterhamshow 2024-01-04T13:06:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40164.w613.r16-9.ec2d290.webp Niks doen is ook een talent | Liedje uit De Boterhamshow Jij Leonie. Waar ben jij goed in? Niks. Niks. Dat kan niet. Iedereen is ergens goed in. Klopt. En ik ben goed in niks. Luister maar. De één heeft een talent voor lachend opstaan. De ander voor het stampen op de grond. Een derde kan wel uren op z'n kop staan. De vierde doet graag trucjes met z'n hond. Of is heel handig met een selfiestick maar wat kan ik? De één heeft een talent voor lekker slapen. De ander rent echt keihard om het plein. De één weet hoe je iemand na moet apen. De ander weet juist goed zichzelf te zijn. Ik krijg niet eens m'n veters in een strik. Dus wat kan ik? Wacht even, Een momentje. Ogenblikje. Ik, ik, ik, ik kan ontzettend goed naar wolken kijken. Met mijn talent voor niks doen is niks mis. Ik kan gewoon een week laten verstrijken. Nee, niemand die zo goed in niksen is. Dus of ik een talent heb? Ja, ik knik. Want niksen, niksen, niksen, dat kan ik. Niks doen is ook een talent, hoor. Je hebt gelijk Leonie. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20029939 119.44 1098 2022-12-11T23:00:00+00:00 yes no zingen talent https://schooltv.nl/video-item/de-boterhamshow-aflevering-164 2024-01-25T13:06:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40166.w613.r16-9.759eab2.webp De Boterhamshow | Aflevering 164 In deze poppenshow ontvangt presentator 'Opper de Pop' tafelgasten, muzikanten en side kicks als Nico de Neushoorn en Peter Allesweter. Achter de schermen probeert opnameleider Berny de chaotische boel bij elkaar te houden. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1331328 962.88 954 2022-11-11T14:12:36+00:00 yes no Boterhamshow https://schooltv.nl/video-item/tandenpoetsen-met-hans-en-grietje-te-gast-in-de-boterhamshow 2024-01-04T13:06:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40167.w613.r16-9.8a5191b.webp Tandenpoetsen met Hans en Grietje | Te gast in De Boterhamshow Bij ons in De Boterhamshow te gast zijn Hans en Grietje, applaus!. Hans en Grietje, welkom. De meeste kijkers kennen jullie natuurlijk van jullie sprookje. Krijgen jullie nog steeds veel leuke reacties? Grietje en ik kunnen eigenlijk niet meer normaal over straat. We worden overal nageroepen. En wat roepen ze dan? He, knibbel, knabbel, knuisje, knabbel eens aan mijn huisje. Of he pas op, heks! Maar even. Jullie zijn dus door jullie vader en stiefmoeder tot twee keer toe achtergelaten in het bos omdat jullie thuis te weinig te eten hadden. Ja, ja, er was gewoon weinig geld en we hadden geen eten. Ja, hoe vet is het dan dat je in het bos een heel huis ontdekt, gemaakt van snoep en van koek en van suikergoed? Ja, dat vind ik nog steeds zo bizar. Dat dat huis daar was? Ja überhaupt ja, is bizar toch? En hebben jullie daar veel van gegeten? Ja ja ja. D deur was gemaakt van zuurstokken. De bel was een lolly. Overal spekkies, colaflesjes. En op het dak alleen maar pannenkoeken! En jij werd misselijk! Niet te doen. Ja. En in dat huis bleek dus een heks te wonen en dat was een hele nare heks, toch? Nou ja, wat zij deed dat was...Nou ja, als je zoveel hebt gesnoept, zeker als je snoept van iemand anders huis he. En als je dan blijft logeren zoals wij, dan vind ik het echt niet kunnen dat we niet even onze tanden mogen poetsen. Dat mocht niet? Ze had geen extra borstels. Nou ja, wat een heks. Ja überhaupt geen borstels en ze had zelf ook hele vieze rotte tanden. Dat je ook denkt van uh ja hallo! Ja, nou jullie werden daar door de heks gevangen gehouden zonder dat jullie je tanden konden poetsen en uiteindelijk duwde Grietje haar in de brandende oven. En toen zijn jullie ontsnapt en naar huis gevlucht. Toen hebben we meteen onze tanden gepoetst. En sindsdien...Poetsen we gewoon iedere dag weer twee keer onze tanden. Ja, nou ja, die zijn ook echt prachtig wit en schoon inderdaad. Nou, mooi verhaal natuurlijk, maar nu nog bijzonderder. Want jullie verhaal is nu verfilmd he. Daar is een film van. Ja, heel chill, gemaakt door een tandarts en dan kun je echt zien hoe je je tanden schoon houdt, ook als snoep je de pannenkoeken van het dak. Ja, ja ja ja. Heel bijzonder. Vanaf volgende week te zien in de bioscoop. Tand en Grietje. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20029944 135.4 1453 2022-12-12T23:00:00+00:00 yes no sprookje tandenpoetsen gebit https://schooltv.nl/video-item/een-lied-met-een-refrein-liedje-uit-de-boterhamshow 2024-01-04T13:06:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40168.w613.r16-9.19f17a5.webp Een lied met een refrein | Liedje uit De Boterhamshow Ja, Andre Sifon, de man van de enorme krakers. Ik noem er een paar: Ik ben Joep Banaan, er ligt een banaan in de gang. En natuurlijk, ik heb hele grote bananen. En nu gaat ie z'n nieuwste lied zingen wat niet anders dan weer een waanzinnig feest gaat worden. Vertel Andre waar gaat het over? Ik gok iets met een banaan? Een banaan. Neehoor, deze keer niet. Zing maar lekker mee mensen! Een lied met een refrein. Wat klinkt zo'n lied toch zalig, wat klinkt zo'n lied toch fijn. Zo'n lied met een refrein. Of ik zo'n lied nou langzaam zing, heel langzaam of juist vlug. Ik kan er altijd van op aan, een refrein komt steeds terug. Een lied met een refrein, wat zingt zo'n lied toch zalig. Wat klinkt zo'n lied toch fijn. Zo'n lied met een refrein. Wat ik zing maakt mij niet uit, want ik denk keer op keer. Het gaat om het refrein, en voila, daar komt het weer. Een lied met een refrein. Wat zingt zo'n lied toch zalig, wat klinkt zo'n lied toch fijn. Zo'n lied met een refrein. Ik zing ook wel eens liedjes. Die zijn meer een verhaal. Die hebben geen refrein en dat voelt een beetje kaal. Hoe prachtig ze ook klinken, hoe mooi die liedjes zijn. Toch blijf ik telkens denken, wanneer komt nou het refrein? Een lied met een refrein. Wat klinkt zo'n lied toch zalig, wat klinkt zo'n lied toch fijn. Zo'n lied met een refrein. Want elk liedje dat ik zong, zo'n duidelijk refrein, dan zou ik 24 uur per dag intens gelukkig zijn. Ja, prachtig nummer, verrassend ook, dankjewel Andre! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20029960 136 874 2022-12-13T23:00:00+00:00 yes no zingen liedje https://schooltv.nl/video-item/ik-ben-verkouden-liedje-uit-de-boterhamshow 2024-01-16T15:57:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40169.w613.r16-9.52f514a.webp Ik ben verkouden | Liedje uit De Boterhamshow Als je denkt wat praat ie gek dan kan dat kloppen. Want deze is sinds gister niet te stoppen. Ik nies mezelf kapot. Ik heb groene bellen snot. Dus alsjeblieft wat afstand van me houden. Ik ben verkouden. Verkouden, verkouden, ik hoop zo dat het geneest. Zo verkouden, verkouden ben ik vast nog nooit geweest. Met zakdoekjes en snoepjes voor m'n keel. Ik rochel en ik hoest vandaag zo veel. Verkouden, verkouden, ik hoop zo dat het geneest. Zo verkouden, verkouden ben ik vast nog nooit geweest. Verkouden, verkouden, ik hoop zo dat het geneest. Zo verkouden ben ik nog nooit geweest. Hatsjoe! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20029970 77.48 3326 2022-12-14T23:00:00+00:00 yes no zingen ziek https://schooltv.nl/video-item/de-boterhamshow-aflevering-165 2024-01-25T13:06:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40170.w613.r16-9.d8828b4.webp De Boterhamshow | Aflevering 165 In deze poppenshow ontvangt presentator 'Opper de Pop' tafelgasten, muzikanten en side kicks als Nico de Neushoorn en Peter Allesweter. Achter de schermen probeert opnameleider Berny de chaotische boel bij elkaar te houden. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1331329 973.64 984 2022-11-11T09:54:38+00:00 yes no Boterhamshow https://schooltv.nl/video-item/timmyland-een-eigen-vlag-politie-en-rechter-afl-3 2024-01-04T13:06:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40172.w613.r16-9.a32281a.webp Timmyland | Een eigen vlag, politie en rechter (Afl. 3) Wat is een land zonder eigen vlag? Tim maakt zijn eigen vlag. Daarnaast wil hij in Timmyland ook regels zoals het verbod op saaie kleding. Hoe controleer je zo'n wet en wat als je 'm overtreedt? Tim legt dat voor aan de politie en aan een rechter. Ze praten over een gelijke en eerlijke behandeling voor iedereen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1340899 1223.16 2029-11-17T23:00:00+00:00 1732 2022-12-11T18:30:00+00:00 yes no regering democratie wetgeving https://schooltv.nl/video-item/timmyland-een-eigen-munt-en-het-leger-afl-4 2024-01-04T13:06:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40173.w613.r16-9.98d1ffb.webp Timmyland | Een eigen munt en het leger (Afl. 4) Bij het beginnen van je eigen land, hoort ook eigen geld. Tim ontwerpt zijn eigen munt, de Timmy. Ook gaat hij langs bij het Nederlandse leger en ontdekt hij dat veiligheid bieden de belangrijkste taak is van het leger. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1340900 1288.68 2029-11-17T23:00:00+00:00 1685 2022-12-18T17:30:00+00:00 yes no leger munt (geld) regering democratie https://schooltv.nl/video-item/timmyland-een-eigen-volkslied-en-het-jeugdjournaal-afl-5 2024-01-04T13:06:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40174.w613.r16-9.569f8b4.webp Timmyland | Een eigen volkslied en het Jeugdjournaal (Afl. 5) Samen met zangeres Froukje schrijft Tim zijn eigen volkslied. Tim wil graag mooie fantasieverhalen naar buiten brengen over hemzelf, maar bij Evita van het Jeugdjournaal ontdekt hij dat al het nieuws daar op waarheid wordt gecheckt. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1340901 1244.963 2029-11-17T23:00:00+00:00 758 2023-12-25T17:30:00+00:00 yes no democratie regering volkslied media https://schooltv.nl/video-item/timmyland-de-verkiezingen-afl-6 2024-01-04T13:06:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40175.w613.r16-9.4c82afa.webp Timmyland | De verkiezingen (Afl. 6) Er zijn verkiezingen in Timmyland. Wie mag er de baas worden? Tim leert van een spindoctor hoe hij het beste campagne voert. En hij ontdekt oneerlijke manieren om de verkiezingen naar zijn hand te zetten. Wordt Tim den Besten de baas van Timmyland? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1340902 1141.927 2029-11-17T23:00:00+00:00 2804 2023-01-01T17:30:00+00:00 yes no verkiezingen democratie regering dictatuur https://schooltv.nl/video-item/de-boterhamshow-aflevering-166 2024-01-25T13:05:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40176.w613.r16-9.33b18bc.webp De Boterhamshow | Aflevering 166 In deze poppenshow ontvangt presentator 'Opper de Pop' tafelgasten, muzikanten en sidekicks als Nico de Neushoorn en Peter Allesweter. Achter de schermen probeert opnameleider Berny de chaotische boel bij elkaar te houden. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1331330 972.418 1214 2022-11-17T22:23:20+00:00 yes no Boterhamshow https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-kolen-en-gas 2024-01-10T14:50:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40178.w613.r16-9.22993bb.webp Het Klokhuis | Kolen en gas Mensen gebruiken heel veel energie: om warm te blijven, op vakantie te gaan of om je laptop op te laden. Daar is brandstof voor nodig. Waar komt al die brandstof vandaan? Janouk gaat op reis door de geschiedenis en ontdekt de gevolgen van het gebruik van steenkolen en aardgas. Zit de toekomst in groene energie? Pien en Lobbert verduurzamen hun kasteel. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1330871 892.88 5337 2022-12-13T18:00:00+00:00 yes no fossiele brandstof milieu duurzaamheid canon https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-mondgevoel 2024-01-04T13:06:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40179.w613.r16-9.ed8ec82.webp Het Klokhuis | Mondgevoel Janouk ontdekt wat mondgevoel is. Als je iets lekker vindt, dan komt dat niet alleen door de smaak, maar ook door hoe het eten in je mond voelt. Patissier Hidde de Brabander laat Janouk de lekkerste taartjes proeven. Is het knapperig? Romig? Of toch taai? De ober serveert een maaltijd met harde stukjes. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1325811 924 1632 2022-12-14T18:00:00+00:00 yes no zintuig mond smaak https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-meau 2024-01-04T13:06:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40180.w613.r16-9.8053306.webp Het Klokhuis | Meau Meau is singer-songwriter. Ze schrijft en zingt haar eigen liedjes, waarbij ze zichzelf vaak begeleidt op gitaar. Meau werd plotseling beroemd met een heel persoonlijk liedje: Dat heb jij gedaan. Inmiddels treedt ze op in uitverkochte concertzalen. Meau vertelt Janouk hoe ze haar liedjes schrijft en hoe het allemaal is begonnen. Op advies van Pien gaat ook Lobbert zingen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1337391 937.408 1081 2022-12-15T18:00:00+00:00 yes no popmuziek beroep zingen https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-als-het-thuis-niet-fijn-is 2024-01-04T13:06:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40181.w613.r16-9.11b3964.webp Het Klokhuis | Als het thuis niet fijn is Niet alle kinderen hebben het thuis even fijn. Soms zijn ouders ziek, of hebben ze zorgen, en krijgen kinderen thuis niet de aandacht die ze nodig hebben. Ze worden eigenlijk vergeten. In een speciaal kinderhotel, het Heppie-hotel, kunnen deze kinderen alle zorgen even loslaten en krijgen ze een begeleider die wél aandacht voor ze heeft. Janouk gaat naar een Heppie-weekend en spreekt openhartig met kinderen en begeleiders over hun ervaringen en belevingen. Ridder William maakt een nieuw vriendje. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1337444 886.92 1143 2022-12-16T18:00:00+00:00 yes no wonen huis kindermishandeling https://schooltv.nl/video-item/de-kennis-van-nu-in-de-klas-accubranden 2024-01-04T13:06:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40182.w613.r16-9.21df261.webp De Kennis van Nu in de klas | Accubranden In 2020 maken we in Europa zo'n 15 gWh aan accu's. Maar in 2030 wil Europa naar zo'n 800 gWh aan accu's per jaar, een stijging van 5000 procent. Daarvoor staat een ander belangrijk onderdeel van de accu in de weg: een chemische vloeistof genaamd elektrolyt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20030687 314.64 335 2022-12-11T23:00:00+00:00 yes no accu elektriciteit energie https://schooltv.nl/video-item/de-kennis-van-nu-in-de-klas-wij-willen-accus 2024-01-04T13:06:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40183.w613.r16-9.8f95a73.webp De Kennis van Nu in de klas | Wij willen accu's Na het bouwen van nieuwe elektrische auto's, is het elektrisch maken van oude auto's een groeimarkt. Dat betekent dat we meer en meer accu's nodig gaan hebben. Maar hoe dan? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20030690 505.12 481 2022-12-11T23:00:00+00:00 yes no accu elektriciteit auto https://schooltv.nl/video-item/de-kennis-van-nu-in-de-klas-ajax-op-accus 2024-01-04T13:06:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40184.w613.r16-9.d17f619.webp De Kennis van Nu in de klas | Ajax op accu's Accu's zijn cruciaal voor de opslag van stroom uit zonnepanelen en windmolens. De eerste opslagruimtes vol accu's bestaan al, bijvoorbeeld onder het veld van een bekende Amsterdamse voetbalclub. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20030693 325.36 500 2022-12-11T23:00:00+00:00 yes no accu elektriciteit stroom https://schooltv.nl/video-item/de-kennis-van-nu-in-de-klas-vliegen-op-accus 2024-01-04T13:06:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40185.w613.r16-9.dafe68b.webp De Kennis van Nu in de klas | Vliegen op accu's Als we al onze groene doelen willen halen en van alle fossiele brandstoffen af willen, zullen we ook elektrisch moeten gaan vliegen. En dat kan al, een beetje. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20030695 156.76 332 2022-12-11T23:00:00+00:00 yes no luchtvaart accu elektriciteit https://schooltv.nl/video-item/moonriders-mia 2024-01-04T13:06:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40186.w613.r16-9.b0676ae.webp Moonriders | Mia Mia's hoofd stroomt over van de creatieve ideeën. In haar kunstwerk wil ze graag haar Koreaanse roots verwerken. Aukje weet meteen aan wie ze Mia moet koppelen. Jaasir Linger is een kunstenaar die ook zijn brein niet af kan remmen. Hij werkt met veel verschillende materialen en verwerkt vaak zijn roots in zijn werk. Namelijk de Afro-Surinaamse religie van zijn voorouders, winti. Samen maken ze een kunstwerk op het toilet in museum De Pont waarin hun roots naar voren komen en representatie een grote rol speelt. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1341659 1176.205 2029-11-17T23:00:00+00:00 167 2022-11-15T08:43:55+00:00 yes no kunst cultuur identiteit https://schooltv.nl/video-item/moonriders-alf 2024-01-04T13:06:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40187.w613.r16-9.b77a8c5.webp Moonriders | Alf Alf tekent al lijnen vanaf het moment dat hij een potlood kon vasthouden. Hij wordt er rustig van en zou willen dat de hele wereld uit lijnen bestond. Aukje koppelt Alf aan kunstenaar Anemoon on Fire. Anemoon wil met haar keramiek verhalen vertellen over hoe zij de toekomst ziet. De Moonriders creëren samen op de wc van het museum Kröller-Müller een utopische wereld van lijnen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1341660 1124.84 2029-11-17T23:00:00+00:00 118 2022-12-18T11:00:00+00:00 yes no kunst museum tekenen https://schooltv.nl/video-item/moonriders-kailah 2024-01-04T13:06:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40188.w613.r16-9.bd63780.webp Moonriders | Kailah Kailah vindt dat er wel meer gelachen mag worden en wil graag dat Aukje even regelt dat ze in de Kunsthal kan hangen. Een grote mond en een groot hartje denkt Aukje. Daar past Wayne Horse bij! Een kunstenaar die erg badass is en ook heel gevoelig kan zijn. Hij neemt zichzelf en de kunstwereld zeer serieus maar hij kan het niet laten daar ook juist grappen over te maken. Samen maken ze een tekst waardoor de toiletbezoeker van de Kunsthal met een grote schaterlach de wc zal verlaten. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1341661 1264.767 2029-11-17T23:00:00+00:00 214 2022-12-25T11:00:00+00:00 yes no kunst humor kunstenaar https://schooltv.nl/video-item/moonriders-taliah 2024-01-11T19:32:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40189.w613.r16-9.aef02d3.webp Moonriders | Taliah Taliah wil een kunstwerk maken over haar prachtige afro haar, waar ze enorm trots op is. Aukje hoeft niet lang na te denken. Mette Sterre is de aangewezen kunstenaar om Taliah te helpen bij haar idee. Mette maakt namelijk sculpturale lichaamsmaskers die het hele lichaam bedekken. Zij weet alles van materialen. Ze houdt zich bezig met de zintuiglijke waarneming van structuren en texturen. Lichaamstaal, je trots voelen! Daar kan Mette goed bij helpen. De Moonriders zorgen voor een harige beleving in de toiletten van het museum Verbeke Foundation. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1341662 1283.936 2029-11-17T23:00:00+00:00 239 2023-01-01T11:00:00+00:00 yes no haar kunst lichaam https://schooltv.nl/video-item/moonriders-timo 2024-01-04T13:06:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40190.w613.r16-9.0ad0837.webp Moonriders | Timo Moonrider Timo vindt dat kippen zulke bijzondere ogen hebben. Daarom krijgt hij voor het maken van zijn kunstwerk hulp van kippenkunstenaar Koen van Mechelen. Maar midden in de nacht in het atelier van Koen zien we niet alleen kippen, ook heel andere dieren! https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1330762 1190.712 2029-11-17T23:00:00+00:00 130 2021-05-25T15:47:32+00:00 yes no kunst kip kunstenaar https://schooltv.nl/video-item/moonriders-nur 2024-01-04T13:06:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40191.w613.r16-9.1aee22d.webp Moonriders | Nur Moonrider Nur maakt een kunstwerk van leem. Dat wordt, net zoals zijn lievelingseten lasagne, uit laagjes opgebouwd. Hij krijgt hulp van kunstenaar Narges Mohammadi. Wat geeft jou het gevoel van vrijheid? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1330761 1106.52 2029-11-17T23:00:00+00:00 132 2021-05-18T10:07:28+00:00 yes no kunst grondsoort kunstenaar https://schooltv.nl/video-item/moonriders-amberly 2024-01-04T13:06:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40192.w613.r16-9.b4b88ab.webp Moonriders | Amberly Moonrider Amberly luistert naar wat het kunstwerk dat ze maakt tegen haar zegt. En zo komt het dat de wereldbol lijkt op een blauwe pizza met kleurige handen en pionnen, of zijn het theekopjes? Amberly krijgt hulp van kunstenaar Afra Eisma. Slaat jouw fantasie er al bij op hol? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1330760 1084.215 2029-11-17T23:00:00+00:00 78 2021-05-12T11:47:21+00:00 yes no kunst fantasie kunstenaar https://schooltv.nl/video-item/moonriders-hannah 2024-01-04T13:06:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40193.w613.r16-9.ae4f44b.webp Moonriders | Hannah Moonrider Hannah plaatst een kunstwerk op een plek waar bijna nooit iemand komt. Ze krijgt hulp van kunstenaars Jop Vissers Vorstenbosch en Aukje Dekker. Aukje moet huilen om het gedicht 'Ga met me mee' dat Hannah schreef. Precies wat kunst met je moet doen, zegt Hannah. Het moet je een speciaal gevoel geven. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1330759 1133.84 2029-11-17T23:00:00+00:00 156 2021-05-04T14:52:30+00:00 yes no kunst dichten kunstenaar https://schooltv.nl/video-item/moonriders-soraya 2024-01-04T13:06:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40194.w613.r16-9.fb4bba8.webp Moonriders | Soraya Moonrider Soraya plaatst midden in de nacht een kunstwerk van twee grote konijnenoren in een stadspark. Ze krijgt hulp van kunstenaars Roxette Capriles en Aukje Dekker. Zouden de oren kunnen horen? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1330758 1045.511 2029-11-17T23:00:00+00:00 112 2021-05-20T14:27:18+00:00 yes no kunst kunstenaar https://schooltv.nl/video-item/moonriders-chadi 2024-01-04T13:06:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40195.w613.r16-9.9212697.webp Moonriders | Chadi Moonrider Chadi plaatst midden in de nacht een zombie-achtig kunstwerk in het parkje bij zijn huis. Hij krijgt hulp van kunstenaars Folkert de Jong en Aukje Dekker. Heeft het kunstwerk ook speciale krachten? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1330757 1014.8 2029-11-17T23:00:00+00:00 124 2021-05-14T15:57:23+00:00 yes no kunst kunstenaar https://schooltv.nl/video-item/de-boterhamshow-aflevering-167 2024-01-25T13:04:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40196.w613.r16-9.0c92c47.webp De Boterhamshow | Aflevering 167 In deze poppenshow ontvangt presentator 'Opper de Pop' tafelgasten, muzikanten en sidekicks als Nico de Neushoorn en Peter Allesweter. Achter de schermen probeert opnameleider Berny de chaotische boel bij elkaar te houden. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1331331 971.76 798 2022-11-17T22:38:21+00:00 yes no Boterhamshow https://schooltv.nl/video-item/de-kennis-van-nu-in-de-klas-bomen-en-droogte 2025-10-09T08:06:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40198.w613.r16-9.877a699.webp De Kennis van Nu in de klas | Bomen en droogte Een boomstam is eigenlijk een gigantische waterleiding. Via MRI-scans kunnen we in een boom kijken: waar zit het water en wat gebeurt er bij droogte? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20030778 515.52 1151 2022-12-12T23:00:00+00:00 yes no boom plant klimaatverandering droogte https://schooltv.nl/video-item/de-kennis-van-nu-in-de-klas-het-nut-en-gevaar-van-schimmels 2024-01-04T13:06:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40199.w613.r16-9.5bcbf55.webp De Kennis van Nu in de klas | Het nut en gevaar van schimmels Een schimmeltje klinkt onschuldig, maar kan erg gevaarlijk zijn. Als het begint te groeien in je lichaam, kan het zelfs naar je hersens gaan. Met alle gevolgen van dien. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20030779 513.12 1111 2022-12-12T23:00:00+00:00 yes no schimmel ziekteverwekker lichaam https://schooltv.nl/video-item/pieter-pops-is-verslaafd-aan-zijn-telefoon-te-gast-in-de-boterhamshow 2024-01-25T13:06:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40200.w613.r16-9.721d2be.webp Pieter Pops is verslaafd aan zijn telefoon | Te gast in De Boterhamshow Mijn eerste gast heeft onderzoek gedaan naar mensen die verslaafd zijn aan hun telefoon. Het is Pieter Pops en hier in De Boterhamshow komt ie uitleggen waarom het zo vervelend en vooral ook zo onbeschoft is als mensen voortdurend... Euh, is dit uw telefoon? Sorry, moet ik echt even nemen. Hoi mam, stuur even een berichtje oké, ik kan nu niet bellen. Ja sorry hoor. Ja, daar ben ik weer. Ja goed. U bent hier dus om te zeggen. Ja sorry, dat is het berichtje van m'n moeder. He Lieverd, je bent op tv. Ja, leuk he! Ik zit bij De Boterhamshow, zo. Sorry hoor, daar ben ik weer. Nou dat er uit uw onderzoek naar voren komt...Oh wacht heel even. Mijn moeder vindt het ook heel leuk dat ik hier zit. Is het goed als ik... Ik neem heel even op. Nou liever niet, want ik wil het heel graag met u hebben over telefoonverslaving. Nou ja, dat moet kunnen denk ik. Nou mag ik heel even zwaaien? Mijn moeder zit te kijken thuis. Nou ja, als het heel snel kan. Hoi mam, Oké. Ja, nou, waar waren we? Uh nou...Heel even nog. Oh Jeffrey. Ik bel je zo terug, Jeff, ik zit met Opper de Pop te praten. Ja, van De Boterhamshow. Oh wacht, ik zet je even op speaker dan, goed? Ja, dit is Jeffrey. Hij is heel erg fan van jou en hij wil heel even iets zeggen als dat kan. He Opper. Hoi Jeffrey. Was dat het? Ja. Oké toppie. He, ik ga je hangen Jeff. Is goed man. Meneer Pops, dit werkt zo natuurlijk. En weet je wat? Ik zal het geluid even uitzetten want dit is inderdaad heel storend. Fijn, dan kunnen wij nu eindelijk zonder belletjes, piepjes en ringtones praten over uw onderzoek naar mensen die... Wat is dit nou weer?Oh ja, dat is de trilfunctie. Dan maakt ie geen geluid meer. Maar dan trilt de telefoon als er iemand belt. Dat stoort veel minder. Oh, dat is m'n moeder weer. Meneer Pops, luister. Wij waren in gesprek over uw onderzoek. Maar dat lukt niet door die verdraaide telefoon. Dus wat mij betreft zijn we helemaal klaar. Gaat u maar lekker bellen of sms'en of appen of wat dan ook. Dames heren. Meneer Pops. Inderdaad mam, op tv is ie veel leuker dan in het echt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20033663 125.12 739 2022-12-18T23:00:00+00:00 yes no telefoon praten https://schooltv.nl/video-item/kwijte-dingen-liedje-uit-de-boterhamshow 2024-01-04T13:06:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40201.w613.r16-9.6fbc514.webp Kwijte dingen | Liedje uit De Boterhamshow Dames en heren. Ze gaat haar allernieuwste lied voor ons zingen. Ik ben ontzettend trots en blij dat ze er is. De wereldberoemde zangeres Tina Foetsie. Tina, waar gaat je nieuwe liedje over? Oh eh... Dat ben ik effe kwijt. Nou, dat maakt niet uit, dan horen we het vanzelf. Oh wacht, ik weet het alweer. Het lied gaat over kwijte dingen. Nou, laten we dan maar gauw gaan luisteren. Tina Foetsie. Oh mijn linkerschoen is kwijt, mijn regenjas is kwijt en mijn cavia is kwijt, want die heeft zichzelf bevrijd. Ook mijn onderbroek is kwijt, maar dat is een kleinigheid. Ondertussen tikt de tijd. Kwijt. Oh, mijn fietssleutel is kwijt, mijn achterlicht is kwijt. Nee, mijn hele fiets is kwijt. Wacht, ik zoek zo uitgebreid. Ook mijn moeder, die is kwijt. Ze verdween na het ontbijt. Ondertussen tikt de tijd. Kwijt. Kwijte dingen, kwijte dingen, kwijte dingen, zijn om uit je vel te springen. Kwijte dingen, kwijte dingen, kwijte dingen, zijn om uit je vel te springen. Oh mijn hoofd is alles kwijt, al mijn wachtwoorden zijn kwijt, mijn geduld is bijna kwijt. Sorry dat ik schop en schijt, maar mijn zonnebril is kwijt, waar mijn stemming onder lijdt. Ondertussen tikt de tijd. Kwijt. En straks vind ik het geheid onder kussen of tapijt, maar voorlopig tot die tijd...ben ik het kwijt! Ja, dankjewel Tina Foetsie! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20033666 114.04 358 2022-12-19T23:00:00+00:00 yes no zingen kwijt https://schooltv.nl/video-item/ode-aan-de-kraan-liedje-uit-de-boterhamshow 2024-01-30T13:18:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40202.w613.r16-9.4938146.webp Ode aan de kraan | Liedje uit De Boterhamshow Ook deze week mogen we weer genieten van een ode aan een ding. En wie kan zo'n ode beter vertolken dan de sultan van de schlager, onze eigen René de Plank. Rene, welk ding heb je deze week weer uitgekozen? Dat zeg ik niet. Tipje van de sluier? Het ding van deze week is doodgewoon. Eh ja, daar hebben we natuurlijk helemaal niets aan. Nou ja, raden maar. Dit ding is bijna altijd krom en meestal van metaal, 't is goud- of zilverkleurig, vaak van chroom of roestvrij staal. Dan zit er ook een hendel aan die je bewegen moet totdat je denkt dit is hem hoor. Die temperatuur is goed. Je vindt hem in de keuken, de wc of in het bad. Hij heeft een leuke eigenschap, hij maakt echt alles nat. Dit ding is doodgewoon, maar ook dit doodgewone ding verdient het dat ik deze week een ode aan hem zing! Dus als je wil gaan soppen, ga je dweilen voor de lol. Dan trek je aan de hendel en je emmertje zit vol. Belangrijk is vul jij je beker, was jij je gezicht? Verspil vooral geen water. Doe dit ding dus snel weer dicht. Hij helpt je als je dorst hebt. Ga allemaal maar staan. Hij verdient een supergroot applaus. Hier is die hoor. De kraan. Dankuwel! Dankjewel Rene, voor je eerbetoon aan de kraan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20033667 113.8 790 2022-12-15T23:00:00+00:00 yes no zingen water https://schooltv.nl/video-item/de-pijnlijke-hoorspelen-van-hans-en-kiki-gruismakers-te-gast-in-de-boterhamshow 2024-01-30T13:16:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40203.w613.r16-9.bebfe6c.webp De pijnlijke hoorspelen van Hans en Kiki Gruismakers | Te gast in De Boterhamshow We praten vandaag over iets wat we allemaal wel kennen: luisterverhalen. Lekker een spannend verhaal luisteren op je koptelefoon. En wat de spullen hier op tafel daar precies mee te maken hebben, dat gaan Hans en Kiki Gruismakers ons vertellen. Welkom Hans en Kiki. Dank je wel, Opper de Pop. Ja, dit hebben jullie allemaal meegenomen. WC-rollen, aluminiumfolie, een bak grind en nog heel veel andere spulletjes. En wat is daar nou precies de bedoeling van? Dit gebruiken wij allemaal voor onze gezamenlijke hobby. Hans en ik maken namelijk regelmatig een hoorspel waar we ook geluiden bij maken zodat het extra spannend wordt. Kun jullie misschien even een voorbeeld geven? Oh jazeker, doe je handen maar even voor je ogen, Opper. Hans, ben je er klaar voor? Ja, ja, ik ben er klaar voor. Goed zo. Het was al donker en heel laat. Fred stond voor het huis. Hij liep naar de voordeur over het grindpad. Er brandde geen licht. Was er wel iemand thuis? Er was maar één manier om daarachter te komen. Fred belde aan. Ik snap het. Jij maakt met deze spulletjes de geluiden die bij het verhaal passen. Precies. Hans verzint het verhaal en ik zoek er de geluiden bij. Zo! Luister maar. De volgende ochtend liep Fred het huis uit. Het regende pijpenstelen. Oh, dat is inderdaad precies het geluid van de regen. Hij nam een aanloop, sprong op z'n paard en galoppeerde de straat uit. Oh wow. Einde. Wat ontzettend leuk om te horen zeg! En ik zie daar ook nog een hamer liggen. Is die voor een verhaal met een timmerman of zo? Die is voor het geluid van de pauw. De pauw? Hoe kun je nou het geluid van een pauw maken met een hamer? Oh, dat kunnen we wel even laten horen, toch Hans? Ja. Ja, op zich wel ja. Liever niet natuurlijk. Nee. Nou, Opper. Doe je handen maar weer voor je ogen. O ja, moet het echt? Ja. Els en Bertram wandelen door het park. He, fluisterde Els tegen Bertram. Kijk daar eens! Daar loopt een hele mooie pauw. Auuuu! Auuuu! Dat is inderdaad precies een pauw. Wat knap! Ik ga jullie heel hartelijk danken voor jullie komst en succes met jullie hoorspelen. Bedankt. Graag gedaan, Opper. Applaus voor Kiki en Hans Gruismakers. Die pauw was wel echt de laatste keer, hoor schat. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20033669 153.76 602 2022-12-14T23:00:00+00:00 yes no verhaal geluid pijn https://schooltv.nl/video-item/de-kennis-van-nu-in-de-klas-steeds-meer-gevaarlijke-schimmels 2024-01-04T13:06:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40204.w613.r16-9.e9d2049.webp De Kennis van Nu in de klas | Steeds meer gevaarlijke schimmels De meeste wetenschappers zijn het erover eens: wij maken schimmels zelf resistent met ons overmatige gebruik van antischimmelmiddelen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20033665 120.32 552 2022-12-12T23:00:00+00:00 yes no schimmel weerstand ziekteverwekker https://schooltv.nl/video-item/de-kennis-van-nu-in-de-klas-herkomst-lepra-in-suriname 2024-01-04T13:06:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40205.w613.r16-9.b366ac3.webp De Kennis van Nu in de klas | Herkomst lepra in Suriname Een van de vragen die in Suriname speelt onder historici en ook onder de bevolking: waar komt de ziekte lepra vandaan? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20034051 339 443 2022-12-12T23:00:00+00:00 yes no ziekte Suriname virus https://schooltv.nl/video-item/de-boterhamshow-aflevering-168 2024-01-25T13:03:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40206.w613.r16-9.392f816.webp De Boterhamshow | Aflevering 168 In deze poppenshow ontvangt presentator 'Opper de Pop' tafelgasten, muzikanten en sidekicks als Nico de Neushoorn en Peter Allesweter. Achter de schermen probeert opnameleider Berny de chaotische boel bij elkaar te houden. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1331332 968.281 959 2022-11-18T08:54:15+00:00 yes no Boterhamshow https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wie-was-kurt-cobain 2024-04-25T08:59:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40208.w613.r16-9.dfe723f.webp Wie was Kurt Cobain? | Clipphanger In 1967 wordt vlak onder Seattle Kurt Donald Cobain geboren. Negen jaar later gaan zijn ouders uit elkaar en verandert de kleine Kurt in een stil, teruggetrokken kind. Tot ie op zijn veertiende verjaardag een gitaar krijgt. Hij leert zichzelf spelen en begint met het schrijven van zijn eigen teksten - ook met de spuitbus. Hij experimenteert met drugs, wordt regelmatig gearresteerd en ook nog van school getrapt. Heeft-ie eindelijk tijd om een bandje te beginnen! Nirvana komt in 1989 met het album Bleach en twee jaar later Nevermind. De wereldhit Smells Like Teen Spirit zorgt voor een doorbraak van de muziekstijl ‘grunge’. Beïnvloed door de punk, afwisselend hard en zacht, met frontman Cobain op gitaar en geschreeuw. De voorman van de grunge wordt zo populair dat tieners wereldwijd flanellen ruitjesoverhemden aantrekken en hun spijkerbroek aan stukken scheuren. Sorry mam. Cobain zit niet te wachten op al die aandacht voor zijn persoontje. Hij voelt zich onbegrepen, depressief en grijpt naar de heroïnespuit. Op zijn 27ste neemt hij afscheid van het leven en zakken grungefans wereldwijd in een nog diepere dip. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20038353 90.64 1928 2022-12-14T23:00:00+00:00 yes no muziek artiest depressie https://schooltv.nl/video-item/keuringsdienst-van-waarde-in-de-klas-gemodificeerd-zetmeel 2024-01-04T13:06:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40209.w613.r16-9.f8cb564.webp Keuringsdienst van waarde in de klas | Gemodificeerd zetmeel Als je op de ingrediëntenlijst van een supermarktproduct kijkt, zie je daar negen van de tien keer ‘gemodificeerd zetmeel’ bij staan. Waarom is de voedingsindustrie zo gek op dit goedje? En hoe modificeer je zetmeel eigenlijk? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20038363 474.8 927 2022-12-14T23:00:00+00:00 yes no zetmeel prijsvorming https://schooltv.nl/video-item/keuringsdienst-van-waarde-in-de-klas-beter-voor-keurmerk-of-reclame 2025-07-31T06:55:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/47000/images/47707.w613.r16-9.c62f2ca.webp Keuringsdienst van waarde in de klas | Beter voor: keurmerk of reclame Op steeds meer producten in de supermarkt prijkt het ‘beter voor-logo’. Een stap vooruit in de verduurzaming van onze voedselketen? De Keuringsdienst neemt een kijkje bij een betervoor-varkenshouder en een biologische varkenshouder. Wat is nou echt beter voor het milieu? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20038375 511.12 1234 2022-12-14T23:00:00+00:00 yes no veeteelt biodiversiteit marketing https://schooltv.nl/video-item/keuringsdienst-van-waarde-in-de-klas-lokgroente 2024-01-16T15:53:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40211.w613.r16-9.8f3e7ee.webp Keuringsdienst van waarde in de klas | Lokgroente De voedingsmiddelenindustrie weet maar al te goed dat consumenten het moeilijk vinden om elke dag 250 gram groente te eten. Daarom komen ze met een oplossing: producten waar de groente al in verwerkt is. Zijn al die bietenwraps en groentechips net zo gezond als echte groente? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20038376 533.52 862 2022-12-14T23:00:00+00:00 yes no groente marketing https://schooltv.nl/video-item/keuringsdienst-van-waarde-in-de-klas-duurzaam-op-vakantie 2024-01-04T13:06:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40212.w613.r16-9.7abfada.webp Keuringsdienst van waarde in de klas | Duurzaam op vakantie? Met de gemiddelde zonvakantie of safari stoot je als toerist bergen CO2 uit. Gelukkig bieden reisbureaus nu ook eco vakanties aan. Duurzaam op vakantie: kan dat wel? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20038377 528.4 2212 2022-12-14T23:00:00+00:00 yes no duurzaamheid reizen toerisme CO2 https://schooltv.nl/video-item/keuringsdienst-van-waarde-in-de-klas-ecologische-schoonmaakmiddelen 2024-01-04T13:06:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40213.w613.r16-9.f34795b.webp Keuringsdienst van waarde in de klas | Ecologische schoonmaakmiddelen Tussen de agressieve schoonmaakmiddelen in de supermarkt verschijnen steeds meer ecologische schoonmaakmiddelen. Die zouden beter zijn voor mens, dier en milieu. Maar hoe ecologisch zijn al die ecologische middelen eigenlijk? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20038378 485.4 873 2022-12-14T23:00:00+00:00 yes no schoonmaken chemie milieuvriendelijk https://schooltv.nl/video-item/keuringsdienst-van-waarde-in-de-klas-apen-op-kokosplantages 2024-01-15T16:04:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40214.w613.r16-9.efbfbd9.webp Keuringsdienst van waarde in de klas | Apen op kokosplantages Kokos zit in allerlei producten, van shampoo tot curry. Maar wie plukt die kokosnoten eigenlijk? De Keuringsdienst neemt een kijkje en onderzoekt de claim die op sommige blikjes kokosmelk staat: geen apenarbeid. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20038379 493.52 402 2022-12-14T23:00:00+00:00 yes no kokos aap arbeid Thailand https://schooltv.nl/video-item/tegenlicht-in-de-klas-de-europese-unie-nu-en-in-de-toekomst 2024-01-11T15:15:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40215.w613.r16-9.1ade07c.webp Tegenlicht in de klas | De Europese Unie nu en in de toekomst Na de Tweede Wereldoorlog is de Europese Unie opgericht, mede om te voorkomen dat er ooit nog oorlog zou worden gevoerd in Europa. Maar oorlogen zijn er daarna wel geweest en blijven ook komen. Hoe kan de EU dat voorkomen? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20038426 578.24 839 2022-12-13T23:00:00+00:00 yes no Europese Unie oorlog https://schooltv.nl/video-item/tegenlicht-in-de-klas-de-productie-van-computerchips 2024-01-04T13:06:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40216.w613.r16-9.c70540d.webp Tegenlicht in de klas | De productie van computerchips Ze zitten niet alleen in je computer, maar ook in mobieltjes, auto’s en wasmachines. Eigenlijk zijn ze overal: piepkleine computerchips. Dit Nederlandse bedrijf speelt een belangrijke rol in de productie. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20038430 590.88 601 2022-12-13T23:00:00+00:00 yes no chip computer smartphone elektronica https://schooltv.nl/video-item/tegenlicht-in-de-klas-de-toekomst-van-de-internationale-handel 2024-01-04T13:06:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40217.w613.r16-9.6a25850.webp Tegenlicht in de klas | De toekomst van de internationale handel De handel in de wereld loopt niet meer zo gesmeerd als een paar jaar geleden. Klimaatproblemen, oorlogen en een wereldwijd virus lijken ons wakker te schudden. Is het traditionele handelssysteem wel toekomstbestendig? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20038434 552.92 3031 2022-12-13T23:00:00+00:00 yes no handel exporteren importeren https://schooltv.nl/video-item/tegenlicht-in-de-klas-mobiliteit-van-morgen 2024-01-04T13:06:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40218.w613.r16-9.3ecdf04.webp Tegenlicht in de klas | Mobiliteit van morgen Te voet, op de fiets of met de auto. We zijn altijd onderweg. Mobiliteit zit in onze genen, maar hoe zullen we ons in de toekomst voortbewegen? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20038436 621.96 610 2022-12-13T23:00:00+00:00 yes no vervoersmiddel reizen bewegen https://schooltv.nl/video-item/tegenlicht-in-de-klas-staatsmedia-in-rusland 2024-01-04T13:06:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40219.w613.r16-9.ecb8ca4.webp Tegenlicht in de klas | Staatsmedia in Rusland Sinds het aantreden van Poetin is de vrije pers in Rusland langzaam maar zeker uitgebannen. Na de inval in de Oekraïne in 2022 wordt de media volledig gecontroleerd en is er van onafhankelijke journalistiek geen sprake meer. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20038437 484.52 1063 2022-12-13T23:00:00+00:00 yes no dictatuur propaganda media https://schooltv.nl/video-item/piet-van-tranen-tot-tuiten-heeft-een-winterdip-te-gast-in-de-boterhamshow 2024-01-04T13:06:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40220.w613.r16-9.8dc0ed8.webp Piet van Tranen tot Tuiten heeft een winterdip | Te gast in De Boterhamshow Vandaag gaan wij het hebben over de winterdip. Wat is het precies en wat kun je eraan doen? Bij mij aan tafel zit Annemarie van Tranen tot Tuiten, samen met haar man Piet. Welkom allebei. Dank je wel, Opper de Pop. Ja dankje, dankjewel. Annemarie. Jouw man Piet heeft vaak last van een winterdip. Ja, als de dagen korter worden en het wordt koud en het wordt donker, ja, dan merk je het gelijk. Hij is de hele dag door ontzettend somber. Ja. Zo. Ja, ik zie het. Gaat het Piet? Stil maar. Hebben we misschien iets van een zakdoekje voor Piet? Yes. Ja, ja, zo gaat het dus iedere winter. Ze noemen bij ons in de familie ook wel Piet Verdriet. En is er niks aan te doen, aan zo'n winterdip? Oh zeker wel! Daar hebben wij van de dokter speciale plaatjes voor gekregen waar Piet af en toe naar moet kijken, he. Ja, ik heb ze meegebracht. Misschien kan ik het voordoen op jullie grote scherm? Oh ja, heel graag ja. Nou Piet, kijk eens naar dat plaatje. Kijk, nu is het winter met sneeuw, ijs, koud en donker daarbuiten. Ja, maar kijk eens wat er na de winter komt. De lente! Dat ziet er al beter uit toch? Blauwe lucht en bloesem aan de bomen. Oh ja, dat ziet er veel beter uit. Maar wacht eens, het wordt nog mooier Pietje, want na de lente komt de zomer! Ja. Blauwe lucht en gras en bloemen! Zomer! Oh wat, tuurlijk! Oh Rietje, ik voel me gelijk een stuk beter. Nou heel goed Piet! Hou dat beeld vast nu he? Dat werkt goed, dus je moet eigenlijk gewoon denken: het winterseizoen gaat ook weer voorbij. Na de winter komt altijd weer de lente en dan altijd weer de zomer. Ja precies, en daarna weer de herfst en dan weer de winter. Enzovoort enzovoort. Sorry wat zei je nou? Na de zomer wordt het weer winter? Nou ja, eerst wordt het dus herfst, maar daarna komt weer de winter. Ja. Dat zeg je dus nooit tegen iemand met een winterdip! Pietje, kijk naar de zomer. De zomer. Dat weet ik Rietje, maar ik kan nu alleen maar denken: straks wordt het weer winter! Ai, ik hoop niet dat die nu ook een zomerdip heeft. Nou goed, sterkte ermee Annemarie en Piet natuurlijk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20038543 151.96 1074 2022-12-20T23:00:00+00:00 yes no winter koud seizoen https://schooltv.nl/video-item/leeuw-en-bus-gedichtje-van-nico-de-neushoorn 2024-01-30T13:16:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40221.w613.r16-9.ba5de90.webp Leeuw en bus | Gedichtje van Nico de Neushoorn Het is de hoogste tijd voor een gedicht van Nico de Neushoorn. Nico, waar gaat je gedicht vandaag over? Over een leeuw en een bus. Bij de halte zit een leeuw. En daar komt de bus al aan. De kans is groot dat deze bus de leeuw vandaag niet mee laat gaan. Dankuwel. Zo. Mooi! Jahoor. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20038605 45 454 2022-12-21T23:00:00+00:00 yes no gedicht https://schooltv.nl/video-item/de-meester-liet-een-scheet-liedje-uit-de-boterhamshow 2024-01-04T13:06:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40222.w613.r16-9.a8f47ac.webp De meester liet een scheet | Liedje uit De Boterhamshow We zaten met zijn allen in de klas En net toen iedereen aan het werken was De kinderen die waren superstil Toen floepte er een prffft uit een bil We lachten en we keken elkaar aan En dachten zo van wie heeft dat gedaan? De meester, die had blijkbaar niks gemerkt En die zei: ga weer aan het werk Hij hoopt dat het iedereen het snel vergeet Nou, zeker niet want iedereen die weet: Het was de meester die het deed De meester liet een scheet Het was de meester die het deed Zeg ho eens even, wat is dit nou toch? Kinderen, ik weet niet wat ik hoor Want daar ben ik toch veel te netjes voor? Een meester doet dat nooit in het openbaar Dus het is helemaal niet waar Het is niet erg maar geef het nou maar toe Nee nooit, omdat ik zoiets echt niet doe Oeps, sorry! Het was de meester die het deed De meester liet een scheet Het was de meester die het deed Nou meester, was dat nou zo moeilijk? Ach, het viel eigenlijk wel mee. Applaus voor dit onverwachte optreden van de prinses Mirandaschool. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20038544 123.16 2768 2022-12-22T23:00:00+00:00 yes no meester zingen schaamte https://schooltv.nl/video-item/de-boterhamshow-aflevering-169 2024-01-25T13:03:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/40000/images/40223.w613.r16-9.65c2f50.webp De Boterhamshow | Aflevering 169 In deze poppenshow ontvangt presentator 'Opper de Pop' tafelgasten, muzikanten en sidekicks als Nico de Neushoorn en Peter Allesweter. Achter de schermen probeert opnameleider Berny de chaotische boel bij elkaar te houden. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1331333 975.76 1183 2022-11-18T09:43:21+00:00 yes no Boterhamshow