https://schooltv.nl/video-item/waar-ben-ik-veilig-oorlog-stories-seizoen-2-de-oorlog-is-over-maar-ik-moet-vluchten-3 2026-03-31T15:03:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39308.w613.r16-9.3496522.webp Oorlog-Stories | De oorlog is over, maar ik moet vluchten! (afl. 3 seizoen 2) In deze editie van OORLOG-STORIES vertelt Antje over haar dagelijks leven in de Tweede Wereldoorlog. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_EO_16871975 764.28 3132 2022-04-27T13:00:00+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog NSB https://schooltv.nl/video-item/de-kennis-van-nu-in-de-klas-aardmagnetisch-veld 2024-01-16T16:03:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39309.w613.r16-9.afff4e3.webp De Kennis van Nu in de klas | Aardmagnetisch veld Rondom de aarde vind je een aardmagnetisch veld. Dit is aan te tonen met een kompas, waarbij de kompasnaald naar het aardmagnetische noorden wijst. Het aardmagnetisch veld is ontstaan door stromingen van vloeibare ijzer en nikkel in de binnenste kern van de aarde. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16887895 203.72 3511 2022-04-27T22:00:00+00:00 yes no magnetisme aarde geologie https://schooltv.nl/video-item/de-kennis-van-nu-in-de-klas-wat-is-biokerosine 2024-01-04T13:01:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39310.w613.r16-9.5c1a804.webp De Kennis van Nu in de klas | Wat is biokerosine? Vliegtuigen gebruiken kerosine als brandstof. Kerosine is net als benzine een brandstof die wordt gewonnen uit aardolie. Biokerosine wordt niet gemaakt uit aardolie, maar komt uit organische grondstoffen. Dat kunnen allerhande plantaardige of dierlijke producten zijn. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16887896 331.28 638 2022-04-27T22:00:00+00:00 yes no brandstof milieu fossiele brandstof https://schooltv.nl/video-item/de-kennis-van-nu-in-de-klas-wat-is-deepfake 2024-01-09T15:14:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39311.w613.r16-9.f79dbf7.webp De Kennis van Nu in de klas | Wat is deepfake? Met moderne techniek is het mogelijk om mensen dingen te laten zeggen, die zij oorspronkelijk niet zelf hebben gezegd. Bij deepfake meet een computer de contouren op van een bestaand gezicht en plaatst het een ander gezicht, dat is ingeladen, in het bestaande gezicht. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16887897 463.48 1585 2022-04-27T22:00:00+00:00 yes no mediawijsheid informatie media https://schooltv.nl/video-item/de-kennis-van-nu-in-de-klas-co2-te-lijf-met-olivijn 2024-01-04T13:01:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39312.w613.r16-9.fe1ac4a.webp De Kennis van Nu in de klas | CO2 te lijf met olivijn Olivijn is een natuurlijk mineraal dat bij verwering CO2 uit het zeewater en de atmosfeer kan opnemen en omzetten in carbonaat of kalk. Olivijn zou daarom kunnen helpen om klimaatverandering tegen te gaan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16887898 326.48 261 2022-04-27T22:00:00+00:00 yes no gesteente klimaatverandering https://schooltv.nl/video-item/de-kennis-van-nu-in-de-klas-vliegen-als-een-vogel 2024-01-10T14:34:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39313.w613.r16-9.3373560.webp De Kennis van Nu in de klas | Vliegen als een vogel Door de miljoenen jaren heen hebben vogels zich ontwikkeld als de ideale, natuurlijk vliegmachines. De vliegbeweging is daarbij geperfectioneerd. Wat kan de mens hiervan leren? En kunnen we onze vliegtuigvleugels inspireren op de vleugels van vogels? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16891057 365.76 1496 2022-04-28T22:00:00+00:00 yes no vogel vliegen vliegtuig https://schooltv.nl/video-item/de-kennis-van-nu-in-de-klas-vulkaan-redt-de-aarde 2024-01-04T13:01:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39314.w613.r16-9.07a357c.webp De Kennis van Nu in de klas | Vulkaan redt de aarde Door de uitstoot van CO2 door menselijk handelen verandert het klimaat. Vulkaanuitbarstingen kunnen klimaatveranderingen afremmen. Vulkanen stoten zwaveldioxide uit in de stratosfeer dat er verzorgt dat de atmosfeer lichtelijk afkoelt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16891058 288.72 1150 2022-04-28T22:00:00+00:00 yes no vulkaan CO2 klimaatverandering https://schooltv.nl/video-item/de-kennis-van-nu-in-de-klas-wittere-wolken 2024-01-04T13:01:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39315.w613.r16-9.b2ff4ba.webp De Kennis van Nu in de klas | Wittere wolken Grote witte oppervlakten op aarde reflecteren zonlicht terug de ruimte in. Denk bijvoorbeeld aan grote ijsmassa’s of witte wolken. Dit heet het albedo effect. Als er meer witte wolken zouden zijn, zou er meer licht en warmte worden weerkaatst en zou de aarde minder snel opwarmen. Wittere wolken zou daarom kunnen helpen om klimaatverandering tegen te gaan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16891059 357.52 980 2022-04-28T22:00:00+00:00 yes no wolk klimaatverandering zon https://schooltv.nl/video-item/de-kennis-van-nu-in-de-klas-wat-is-de-zandmotor 2024-01-15T09:54:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39316.w613.r16-9.c4ba20b.webp De Kennis van Nu in de klas | Wat is de Zandmotor? Bij kustsuppletie wordt ervoor gezorgd dat er genoeg zand op de stranden ligt de Nederlandse kust te beschermen. Hiervoor wordt zand vanuit zee op het strand gespoten. De zandmotor gaat nog iets verder. Hierbij wordt een groot zandeiland bij de kust van Hoek van Holland aangelegd om van hieruit de hele Nederlandse kuststrook te voorzien van zand voor de komende twintig jaar. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16891061 286.52 3282 2022-04-28T22:00:00+00:00 yes no zand duin klimaatverandering https://schooltv.nl/video-item/wat-doet-een-rechter-uitspraak-doen-in-rechtszaken 2024-01-04T13:01:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39317.w613.r16-9.56f6c7d.webp Wat doet een rechter? | Uitspraak doen in rechtszaken Als rechter behandel ik strafzaken. Strafzaken zijn er in twee soorten, namelijk misdrijven en overtredingen. Overtredingen behandel ik als ik kantonzittingen doe en dan zit ik dus als kantonrechter. 'En als u weer in de fout gaat, dan loopt u een kwaaie kans dat u het rijbewijs echt kwijt bent.' En misdrijven, die behandel ik als politierechter of als het zwaardere zaken zijn in een meervoudige kamer. Dus met twee collega's. 'Goed dan, voordat we het onderzoek sluiten, krijgt u het laatste woord. Wat wilt u nog zeggen?' In zaken die je alleen behandelt, doe je meteen uitspraak. 'Dan sluit ik het onderzoek. Ik zal meteen uitspraak doen. Ik ga je vrijspreken.' Dat is anders als je meervoudig zit, dan doe je meestal niet direct uitspraak. Je kunt nooit de uitspraak doen zonder daarover overleg te hebben met je met je collega's. En dat overleg met de collega's, dat doen we dus in de raadkamer. Ik vind het geen zwaar vak. Ik vind het een mooi vak. Dat blijft alleen maar mooi als je naar huis gaat, de zaken van je rug kunt laten glijden en ze niet meeneemt. Want dan, je ziet zoveel ellende. Dan lig je d'r wakker van. Als je er wakker van ligt, is het niet goed. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16883683 94.869 2317 2022-04-21T12:13:49+00:00 yes no rechter rechtbank https://schooltv.nl/item/marokko 2024-01-18T10:38:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/11000/images/11658.w613.r16-9.65ebf80.png Wat weet jij over Marokko? | Quiz over een kleurrijk koninkrijk Net buiten Europa ligt Marokko: het land van couscous, muntthee en de grootste woestijn ter wereld. Wat weet jij van dit mooie land in Noord-Afrika? Klik op de afbeelding om de quiz te starten. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 3201 yes no Marokko Afrika cultuur https://schooltv.nl/item/israel 2024-02-06T08:42:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/11000/images/11689.w613.r16-9.339296e.png Wat weet jij over Israël? | Quiz over het land van melk en honing Israël bestaat pas sinds 1948 en staat bekend als 'het land van melk en honing'. Hoeveel weet jij over dit Midden-Oosterse land? Test je kennis in de quiz! https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 3020 yes no Israël Jodendom islam land christendom https://schooltv.nl/video-item/is-dit-echt-eerlijk-oorlog-stories-seizoen-2-ik-zit-gevangen-in-kamp-westerbork-4 2026-03-31T15:04:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39319.w613.r16-9.64d9543.webp Oorlog-Stories | Ik zit gevangen in Kamp Westerbork (afl. 4 seizoen 2) In dit tweede seizoen van OORLOG-STORIES vertelt Antje over haar dagelijks leven in de Tweede Wereldoorlog. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_EO_16871976 667.68 3719 2022-05-04T13:00:00+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-oceanen-plankton 2024-01-04T13:01:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39320.w613.r16-9.7b41637.webp Het Klokhuis | Oceanen: Plankton Oceanen bedekken bijna driekwart van onze aarde. En ze zitten vol met leven. Heel groot leven, zoals walvissen. En heel klein leven: plankton! En juist plankton is enorm belangrijk voor al het leven op onze planeet. Want dat is voedsel voor veel zeedieren en het maakt ook 50% van alle zuurstof die we inademen. Janouk gaat plankton vissen op de Azoren, midden in de Atlantische Oceaan! Ze komt erachter dat er zoveel soorten plankton zijn, dat er steeds nieuwe ontdekt worden. En dat klimaatverandering ook gevolgen heeft voor plankton. En daarmee voor al het leven op aarde. In een sketch komt het plankton zelf aan het woord. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1325823 887.16 3647 2022-05-13T05:00:00+00:00 yes no plankton oceaan klimaatverandering https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-ultimate-frisbee 2024-01-04T13:01:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39321.w613.r16-9.22a5fde.webp Het Klokhuis | Ultimate frisbee Een duik in de enige teamsport zonder scheids: ultimate frisbee! Wiebe van den Brink is met zijn club Europees Kampioen geworden. Janouk doet mee aan een ultimate frisbee training met Wiebe en ze mag zelfs meespelen met een echte wedstrijd. Klokko heeft de Long Distance Frisbee in de aanbieding. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1325796 926.184 2843 2022-05-14T05:00:00+00:00 yes no frisbee sport team https://schooltv.nl/video-item/hoe-werkt-chemotherapie-medicijnen-die-tumoren-doden-maar-ook-andere-cellen 2024-01-04T13:01:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39323.w613.r16-9.dc8f48f.webp Hoe werkt chemotherapie? | Medicijnen die tumoren doden, maar ook andere cellen Als de dokters zeker weten dat iemand kanker heeft, beslissen ze samen met de patiënt welke behandeling het beste is. Je kunt medicijnen krijgen, geopereerd worden, of bestraald worden. Vaak wordt er gekozen voor meerdere behandelingen tegelijkertijd. Een van de meest gebruikte behandelingen is chemotherapie. Maar wat is chemo precies? Chemotherapie zijn medicijnen die sneldelende cellen zoals kankercellen aanpakken. Zodat ze niet meer kunnen delen, niet meer kunnen groeien en zelfs uiteindelijk doodgaan. Maar dat is toch goed, als ze doodgaan? Zeker. Maar ze pakken niet alleen sneldelende kankercellen aan maar ook je gezonde sneldelende cellen. Zoals je haar? Want je wordt vaak kaal met chemotherapie. Je kunt inderdaad haaruitval krijgen. Maar ook je maagcellen, je kunt misselijk worden. Cellen van je bloed kunnen worden aangepakt waardoor je heel moe wordt. Dus dat zijn tijdelijke bijwerkingen? Ja, dat zijn bijwerkingen op korte termijn. Maar er zijn ook effecten op langere termijn. Zoals vruchtbaarheidsproblemen. Dus of je kinderen kunt krijgen? Ja. En dat geldt voor de jongens en voor de meisjes. Chemotherapie is een verzamelnaam voor allerlei medicijnen die tumorcellen beschadigen en voorkomen dat ze kunnen delen. Dus eigenlijk gewoon dat ze doodgaan? Ja, dat klopt. Dit zijn tumorcellen. Elk klompje bestaat uit meerdere cellen en die blijven maar delen. Dit zijn allemaal slechte cellen? Ja, dat klopt. Chemo werd bij toeval ontdekt tijdens de Tweede Wereldoorlog. In 1943 werd een vrachtschip met mosterdgas aan boord geraakt door een Duitse bom. Het giftige gas ontsnapte en in de dagen daarna overleden er duizenden mensen. Bij het onderzoeken van de doden kwamen de artsen erachter dat het giftige gas de witte bloedcellen kapot had gemaakt. Bij gezonde mensen is dat dodelijk, maar mensen met leukemie, oftewel bloedkanker, hebben juist te veel verkeerde witte bloedcellen. De Amerikaanse onderzoekers Goodman en Gilman vonden dat interessant. Zij ontwikkelden uit dat mosterdgas het medicijn Mustine wat dus verkeerde witte bloedcellen kapot maakt. Na de uitvinding van Mustine werden er ook nog andere chemomedicijnen ontwikkeld, tegen leukemie maar ook tegen andere soorten kanker. Van sommige soorten chemo weten we niet eens hoe ze werken. Je kunt het vergelijken met onkruidverdelger waarmee in je tuin het onkruid verdwijnt. Dat beschadigt ook de mooie planten en de beestjes waardoor de tuin ongezonder wordt. Maar waarom gebruiken we chemo dan überhaupt nog? Omdat het werkt als een tierelier, het maakt alle tumorcellen dood. Dit zijn tumorcellen voordat ze behandeld zijn met chemo. Nu doen we er chemo bij, een rood stofje. Je ziet dat de cellen langzamer gaan delen en langzaam sterven. Het lijkt wel alsof ze ontploffen, uit elkaar vallen. Ja, dat klopt. En chemo zit door je hele lijf toch? Ja, en daarom werkt het zo goed. Want eventuele uitzaaiingen die de dokter niet heeft gezien die worden ook aangepakt, daarom is het zo effectief. Wauw. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16901333 199.701 816 2022-05-11T13:33:37+00:00 yes no kanker medicijn https://schooltv.nl/video-item/hoe-wordt-een-chemokuur-toegediend-emma-16-krijgt-haar-17e-chemo 2024-01-04T13:01:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39324.w613.r16-9.7823330.webp Hoe wordt een chemokuur toegediend? | Emma (16) krijgt haar 17e chemo Vorig jaar kreeg ik veel pijn in mijn been maar de huisarts wist niet wat er aan de hand was. Die heeft me doorgestuurd naar het plaatselijke ziekenhuis. Ze kwamen erachter dat ik een tumor in mijn been had, ongeveer zo groot. En die hebben me doorgestuurd naar het Maxima in Utrecht. Daar kreeg ik drie opties voor een operatie. Daar schrok ik wel van, want een optie was amputatie. De andere optie was dat mijn onderbeen op mijn bovenbeen werd gezet. En de laatste optie was een inwendige prothese en daarmee heb ik mijn been kunnen behouden, daar ben ik erg blij mee. En nu krijg ik nog chemotherapie in Utrecht. Een klein voordeel van de chemotherapie is dat er nu een duidelijk verschil is tussen mij en mijn tweelingzus Babette(!) Gaan we nog even bloed afnemen bij je. Wat is je geboortedatum, Emma? Dank je wel. Dan duurt het ongeveer een uurtje en dan is de uitslag bekend. Emma, jij krijgt vandaag je 17e chemo? Ja, klopt. En dat is mijn voorlaatste chemo, dus ik ben bijna klaar. Fijn. En is daarom ook dat kastje? Ja, dat kastje heb ik gekregen voor de chemo's. Maar het is ook handig om bloed te prikken als je het niet via je elleboog wil. Doet het nog pijn, dat aanprikken? Nee, daarvoor hebben ze een speciale crème en die verdooft de huid, dus daar voel je niets meer van. Nou, Emma. Wij hebben de chemo al in de computer gecheckt. En dan komen we jouw naam en geboortedatum weer vragen. Emma van der Wiel en (PIEPTOON) Ja, dat klopt helemaal. Dan hangen we 'm aan. Alles steeds checken? Ja, alles dubbel checken. Voel jij nou al meteen iets? Ja, ik begin al wel een beetje misselijk te worden. Dat gaat altijd heel snel bij deze kuur. Ondanks alle medicijnen tegen de misselijkheid? Ja, maar anders hing ik nu al spugend boven de wc, dus ik denk wel dat ze goed helpen. Oke, gelukkig maar. De behandeling is meestal in een ziekenhuis maar kan ook thuis worden gegeven. Een chemokuur bestaat vaak uit twee tot vier soorten medicijnen om te voorkomen dat kankercellen met slimme trucjes de chemo omzeilen. En in de apotheek van het centrum worden die medicijnen klaargemaakt. Lidwien. De chemo wordt klaargemaakt in 'n aparte afdeling, de cleanroom. Die is heel schoon, dus we moeten een pak aan. In deze ruimte maken wij de chemo klaar door een precieze hoeveelheid van de chemo af te meten. Dat controleert ze door het te leggen op de weegschaal en dan te checken of het de goede hoeveelheid is. Ze maakt er een foto van en dan spuit ze het bij de infuuszak. Dan is er een tweede assistente die het allemaal controleert. Dan wordt er een etiket op geplakt en gaat het uit de cleanroom. Wauw, dus het is echt check, check, dubbelcheck? Ja, klopt. En wat is voor jou nou het allernaarst aan de chemo? Dat ik wondjes en blaren in mijn mond krijg. Dat doet ontzettend veel pijn. En ik kan er ook minder goed door eten. Dus dan val je weer af, word je nog zwakker. Dus dat is wel vervelend. Van alle bijwerkingen vind ik haaruitval eigenlijk nog het minst erg. Het is even wennen dat je kaal bent, maar je hebt er verder geen pijn of last van. Wat hoop je voor de toekomst? Als eerste wil ik mijn school afmaken. En dan wil ik gaan studeren, maar ik heb nog geen idee wat. En natuurlijk ook revalideren zodat ik zo snel mogelijk weer kan golfen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16901334 246.037 840 2022-05-11T13:39:44+00:00 yes no kanker medicijn https://schooltv.nl/item/kijk-rond-in-de-rechtbank 2026-03-25T09:19:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43233.w613.r16-9.e918fcd.jpg Kijk rond in de rechtbank | Interactieve schoolplaat over rechtspraak in Nederland In deze 360º interactieve schoolplaat van Schooltv en ProDemos kijk je rond in een rechtbank. Ontdek de verschillende rollen, zoals de rechter, advocaat en officier van justitie, test je kennis in de quizzen of ga met je klas in debat aan de hand van stellingen over het Nederlandse rechtssysteem. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 14510 yes no rechtbank recht rechter straf https://schooltv.nl/video-item/kapitalisme-en-communisme-het-ontstaan-van-twee-machtsblokken 2024-01-16T16:09:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39327.w613.r16-9.b03a844.webp Kapitalisme en communisme | Het ontstaan van twee machtsblokken In 1945 komt er een einde aan de Tweede Wereldoorlog. Het Duitsland van Hitler wordt verslagen. De hoofdstad Berlijn wordt ingenomen. De overwinnaars, de geallieerden, beslissen dat Duitsland wordt verdeeld in vier bezettingszones. Amerika, Engeland en Frankrijk bezetten het westelijk deel. De Sovjets het oostelijk deel. Berlijn ligt midden in de Sovjet-zone. Omdat hier Hitlers regering zat, wordt het ook verdeeld onder de geallieerden. De Sovjet-Unie voert in het oostelijk deel het communisme in. De regering heeft hier alle macht. Ze bezitten fabrieken en grond en bepaalt waar mensen moeten werken. Kritiek wordt streng gestraft. In de westelijke zones zijn bedrijven in handen van de ondernemers. Bedrijven proberen zo veel mogelijk winst te maken. Mensen bepalen zelf waar ze gaan werken en hoe ze hun geld uitgeven. Dit systeem wordt het kapitalisme genoemd. Beide landen vinden dat hun systeem het beste is. De kapitalistische landen zijn bang dat de Sovjet-Unie het communisme overal in Europa wil invoeren. De Sovjet-Unie is bang dat ze wordt aangevallen door de kapitalistische landen en zo ontstaan twee machtsblokken: een kapitalistisch westblok en een communistisch oostblok. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16893522 95.486 7205 2022-05-02T13:47:34+00:00 yes no communisme Koude Oorlog Sovjet-Unie https://schooltv.nl/video-item/de-pacificatie-van-gent-een-verbond-van-de-opstandige-gewesten 2024-01-09T15:32:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39328.w613.r16-9.34d2a45.webp De pacificatie van Gent | Een verbond van de opstandige gewesten Het is 1576. Het Spaanse gezag in de Nederlanden vecht al jaren tegen de opstandelingen. Maar al die tijd krijgen de Spaanse troepen nauwelijks betaald. Op zoek naar voedsel gaan ze plunderen en daarvoor kiezen de Spaanse soldaten de rijkste provincies. En laat dat nou net de provincies zijn die katholiek en trouw waren gebleven aan de Spaanse koning. De Spaanse soldaten storten zich op Antwerpen, waar ze heftig tekeer gaan. Er wordt verkracht, gemoord, geplunderd, alles om aan geld en voedsel te komen. De Spaanse Furie gaat dat heten. De katholieke bevolking van het Zuiden is zo kwaad over dit Spaanse geweld dat ook zij besluiten zich tegen koning Filips de Tweede te keren. Ze sluiten een verbond met Willem van Oranje, de Pacificatie van Gent. Katholieken en protestanten strijden nu samen tegen de Spaanse koning. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16893512 71.765 1241 2022-05-02T13:10:12+00:00 yes no Tachtigjarige Oorlog Willem van Oranje Spanje https://schooltv.nl/video-item/het-beleg-van-groenlo-een-nederlaag-voor-het-spaanse-leger 2024-01-04T13:01:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39329.w613.r16-9.18c592f.webp Het beleg van Groenlo | Een nederlaag voor het Spaanse leger In de Tachtigjarige Oorlog wordt de strijd weer opgepakt na het Twaalfjarig Bestand. Maar niet meer in het westen van de Nederlanden. In Holland en Zeeland is het nu al jaren vrede. Daar wordt veel geld verdiend met de handel. Daar laten mensen zich schilderen door beroemde schilders als Rembrandt. Daar breekt de Gouden Eeuw aan. Nee, de strijd gaat verder in het oosten en zuiden, in Gelderland en Brabant. En daar krijgt de bevolking heel wat te verduren. De commandant van de Spaanse troepen is Hendrik van den Bergh. Gewoon uit de Nederlanden dus. En de aanvoerder van de Staatse troepen is zijn volle neef, Frederik Hendrik van Oranje. Die Frederik Hendrik is een zoon van Willem van Oranje en de broer van de befaamde legerleider Maurits. Maar is Frederik Hendrik een even goeie legerleider als zijn broer? In dat jaar komen de twee neven voor het eerst tegenover elkaar te staan in Groenlo, dat toen Grolle of Grol werd genoemd. Op 15 augustus 1627 valt Hendrik van den Berg de circumvalatie van zijn neef Frederik Hendrik bij Groenlo aan. De slag die volgt, wordt in Groenlo nog altijd om de twee jaar nagespeeld door honderden vrijwilligers. Hendrik van den Bergh weet de slag niet te winnen. Frederik Hendrik komt als grote overwinnaar uit de strijd. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16893514 130.453 538 2022-05-02T13:13:54+00:00 yes no Tachtigjarige Oorlog Spanje https://schooltv.nl/video-item/het-zag-het-leven-op-een-kasteel-eruit-terug-naar-de-middeleeuwen 2024-01-16T16:17:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39330.w613.r16-9.8b9e93a.webp Het zag het leven op een kasteel eruit? | Terug naar de Middeleeuwen De Middeleeuwen waren roerige en gevaarlijke tijden. Landeigenaren probeerden regelmatig land van elkaar af te pakken en er bestond nog helemaal geen politie. Iedereen moest dus zelf zijn eigen huis, haard en dieren beschermen. Koningen en rijke families van adel, die hadden het geld om burchten te bouwen, om zich te beschermen tegen hun vijanden en de eerste kastelen, die zagen er dan zo uit. Een houten toren op een heuvel met een hekwerk eromheen en het hekwerk had dan vaak scherpe punten. Een houten kasteel zet je natuurlijk zo in de fik en daarom bouwden ze vanaf 1100 stenen kastelen met dikke muren en hoge torens waarmee je over het land van de kasteelheer uit kon kijken. Dat land reikte zo'n vijftien kilometer ver en dat is net zo ver als je in één dag met een paard heen en weer kan lopen, want alles ging in die tijd nog te voet of te paard. Gruwelijk toch, ik zie mezelf al gaan op zo'n paard. Ho paard! Om het de vijand nog lastiger te maken groeven ze om het kasteel heen een brede slotgracht die ze vulden met water, want bijna niemand kon in die tijd nog zwemmen en zo werd het de vijand te moeilijk gemaakt om het kasteel te bestormen. Natuurlijk moesten de bewoners van het kasteel er zelf wel makkelijk in en uit kunnen en daarom bouwden ze over het water een ophaalbrug naar de poort toe. En als de vuil te rapen kwam, dan ging de brug natuurlijk omhoog. In het kasteel wonen de kasteelheer samen met zijn gezin en de belangrijkste ruimte in het kasteel is deze grote zaal: de Ridderzaal. Er was een groot vuur om iedereen warm te houden. Er werd gegeten, gedronken, gezongen, gedanst, er werden spelletjes gespeeld en voor het vermaak was er ook nog de hofnar, die trouwens ook iedereen in de gaten hield als een soort spion. Glas was heel zeldzaam in de middeleeuwen omdat het toen nog hartstikke duur was en daarom waren de ramen vroeger open gaten. Dat is ook waarom het altijd zo koud was in het kasteel, altijd rond de vier graden. En omdat de vensters niet heel groot waren, kon de zon het kasteel ook niet opwarmen. En daardoor was het zelfs in de zomer zo fris. Koud he? De keuken, heel belangrijk. Hier bereidden de koks het eten en het eten was simpel. Vaak aten de kasteelheer en de ridders hetzelfde als de boeren, namelijk soep met brood en wijn. En de kruiden, die kwamen uit de kruidentuin van het kasteel zelf. Iets meer zout, wel. En de keuken was ook gelijk de badkamer. Omdat het hier zo lekker warm was, gingen de bewoners van het kasteel hier dan in bad. En dat deden ze staand. Yes. Dankjullie. Volgende. Geen badkamers maar de kasteelbewoners hadden al wel een wc en dat is voor die tijd heel bijzonder. Ze noemen het een gemak of een plee en eigenlijk was het gewoon een gat dat uitkwam bij de gracht. Die uitsteeksels daar, dat zijn de wc's. En als de kasteelheer dan aan het poepen was, zag je z'n drollen zo naar beneden vallen. Zo zat je hier dan op je gemakkie. Wel een beetje koud aan je billen. Alleen de kasteelheer en zijn gezin woonden in het kasteel. De ridders woonden wel bij het kasteel in de buurt, maar niet erin. Zij wonen namelijk in de barakken van de voorburcht. Binnen deze dikke kasteelmuren ligt de voorburcht en die muren beschermen dus de voorburcht, maar natuurlijk ook de hoofdburcht, het kasteel zelf. Binnen deze muren kon er veilig worden geleefd en tegen de muren aan werden ruimtes gebouwd, bijvoorbeeld huizen. Die stonden daar voor de mensen die in het kasteel werkten, dienstmeisjes, bediendes, stalknecht, de torenwachter en de koks, maar ook stallen voor de paarden en het vee en ruimtes waar het werkmateriaal kon worden opgeslagen. De boeren die op het land rondom het kasteel woonden, werkten ook voor de kasteelheer. Ze leverden bijvoorbeeld voedsel en ze hielpen ook met allerlei klusjes en in ruil daarvoor kregen ze dan bescherming van de kasteelheer. Dat hield in dat ze hier dan mochten schuilen binnen deze dikke kasteelmuren met hun gezinnen als er gevaar dreigde. De gaten in de kasteelmuren zijn kijkgaten en zo konden de kasteelbewoners de vijand dan goed in de gaten houden. Natuurlijk werd er ook geschoten en dat deden ze in de uitsparingen tussen de kantelen. Mooi schot. De winnaar kreeg de macht over het kasteel en over het land en daarna ging het leven eigenlijk gewoon verder. Ik moet zeggen, het leek me eerst geweldig het kasteelleven, maar ik heb nu mijn twijfels. Er zijn ook heel wat minpunten. Je had geen schoon drinkwater, het was koud in het kasteel. Je moest keihard vechten, strijden voor je eigen bestaan en om te overleven. Er kon elk moment oorlog uitbreken. De mensen werden sowieso niet echt oud, dus ik ben blij dat ik nu leef. Maar we hebben er wel wat prachtige kastelen aan overgehouden. En nu weer terug naar onze tijd. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16893528 318.613 21472 2022-05-03T10:07:05+00:00 yes no kasteel ridder Middeleeuwen https://schooltv.nl/video-item/hoe-creeren-we-ruimte-voor-de-rivier-dijken-verder-van-de-rivier-af 2024-01-16T10:30:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39333.w613.r16-9.7f05475.webp Hoe creëren we ruimte voor de rivier? | Dijken verder van de rivier af Vandaag staat het land hier in Limburg droog. Maar wist jij dat de gebieden rond de Maas in 1993 en 1995 bijna helemaal onder water kwamen te staan? Veel van onze rivieren beginnen in het buitenland en stromen door ons land richting de zee. Ze voeren het water af dat ergens in West-Europa als regen valt of als gesmolten sneeuw uit de bergen naar beneden is gekomen. Als de sneeuw in bijvoorbeeld de Alpen snel smelt en het ook nog eens veel regent, dan kunnen die rivieren dat water maar moeilijk verwerken. Dat gebeurde in 1993 en 1995. Iedere seconde stroomde er wel 12,5 miljoen liter water Nederland binnen. Tijdens dit hoog water moesten 250.000 mensen uit de omgeving van de rivier hun huis op zoek naar een veiligere plek. Ook werden er een miljoen dieren geëvacueerd. Het scheelde niet veel of er hadden nog veel meer delen van Nederland onder water gestaan. Zo'n gevaarlijke situatie moesten we koste wat het kost voorkomen, dachten we in Nederland. Maar, ja, hoe dan? Nederland is echt een waterland. We liggen onder de zeespiegel en hebben grote rivieren die water vanuit heel Europa afvoeren naar de zee. En daarom bouwen we al bijna 1000 jaar dijken om ons tegen dat water te beschermen. Maar juist het plaatsen van die dijken zorgt ervoor dat het water minder ruimte heeft. Dat water moet zich tussen die dijken door persen richting de zee. Als je je dan bedenkt dat er door klimaatverandering steeds vaker zware regenval voorkomt, dan kun je je ook voorstellen dat er ook steeds vaker veel water tegelijkertijd moet worden afgevoerd. Nu zou je de dijken steeds een stukje kunnen verhogen, maar dat is een hele kostbare operatie en dat kan niet overal. Dus daarom hebben ze na het hoog water in de jaren 90 gezegd: Weet je wat we doen, we gaan het water mee ruimte geven, bijvoorbeeld door de dijken verder van de rivier af te schuiven. En daardoor wordt het uiterwaardengebied groter. Dat is het gebied tussen de rivier en de dijken. En heeft het water dus meer ruimte om te stromen. Ja! Nou, het werkt, de dijk houdt het. Maar dijken verplaatsen is niet het enige. Je kan nog meer doen om de rivier ruimte te geven. Je kan dat uiterwaardengebied ook afgraven, verlagen waardoor er nog meer ruimte ontstaat om het water af te voeren. Ook kan je de rivier dieper maken en je kan naast de rivier een tweede rivier graven. Zo'n extra rivier noem je een nevengeul. En al het water dat door die nevengeul stroomt, zorgt ervoor dat het water niet meer door de rivier zelf hoeft te stromen. En daardoor stijgt het waterpeil dus minder snel. Ja! Eén van die plekken waar ze dat doen is hier in Noord-Limburg. Bij de dorpen Wanssum en Ooijen. En ik mag zo met die graafmachine daar meehelpen om een tweede stuk rivier te graven naast de bestaande om op die manier meer water kwijt te kunnen. Op wel 50 plekken is de afgelopen jaren hard gewerkt om meer ruimte te maken voor rivierwater. Maar dat heeft ook nadelen. Er moesten 250 huizen worden afgebroken en er moest heel veel boerenland worden aangekocht. Maar er moest iets gebeuren om overstromingen in de toekomst te kunnen voorkomen. Kom maar, kom maar, kom maar naar Sosha. Ja! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16901335 233.152 3587 2022-05-16T08:30:00+00:00 yes no rivier dijk https://schooltv.nl/video-item/natuur-in-de-nevengeul-biodiversiteit-en-minder-kans-op-overstroming-in-een 2024-01-16T10:29:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39334.w613.r16-9.b800648.webp Natuur in de nevengeul | Biodiversiteit en minder kans op overstroming in één Dat een project om ruimte aan de rivieren te geven niet alleen goed is voor droge voeten, maar ook de natuur een goede boost kan geven, dat kun je hier heel mooi zien. Dit is de Hemelrijkse Waard aan de Maas bij Oss. Hier is het graafwerk al jaren geleden gedaan. Oh, moet je toch eens kijken wat een prachtig gebied er is ontstaan. Nu kun je ook mooi die nevengeulen zien, want dat achterste water is de Maas. En die twee geulen ernaast hebben ze erbij gegraven om zo meer water kwijt te kunnen. Dus als er ooit echt hoog water komt, ja, dan komt dit hele gebied dus onder water te staan. Maar Lianne, voordat de rivier ruimte kreeg, was dit er allemaal niet. Nee. Helemaal niks gewoon, eigenlijk. Het is bijna niet meer voor te stellen, maar hier waren vijf jaar geleden nog maisakkers. Maisakkers? Ja, en eentonige graslanden. Dit ontstaat dus gewoon vanzelf? Ja. Dit is, eh... Ja, helaas uitgebloeid, maar rode ogentroost. Alleen die naam al. Rode ogentroost? Ja. Wat is dat? Moet je eens ruiken. Oeh, munt! Ja. Volop aan de waterkant, watermunt noemen we het dan. Meteen zin om thee te drinken. Ja. Elk plantje en bloemetje is hier gewoon vanzelf gekomen? Ja, dat is zelf meegekomen met de rivier of met de wind. En het zoekt z'n eigen plekje waar-ie zich thuisvoelt. De ene plek is wat meer afgegraven en de andere wat minder. En ieder plekje heeft zo z'n plantjes die zich daar thuisvoelen. En zo krijg je veel verschillende planten en dieren die van die plant afhankelijk zijn. En zo krijg je diversiteit in je planten, biodiversiteit. Biodiversiteit, mooi. O, kijk hier. Ja, daar zie je ze al, dat is ook precies waarom we het doen. Op de Maas hebben we de grote vissen, maar die kunnen daar niet goed paaien. Een jonge vis kan daar niet goed opgroeien, in die snelstromende donkere bak. Maar hier vinden ze wat beschutting. Ondiep water wordt sneller warm door de zon. Dus moet je kijken, je ziet honderden kleine visjes. Ja, je hebt 'm. Wow! Kijk eens. O, ja, wauw! Dit is een zoetwatermossel. We hebben planten, we hebben onderwaterleven. Hoe zit het met vogels? Nou, misschien heb je ze al gehoord, maar we hebben ontzettend veel watervogels erbij gekregen. Je moet je voorstellen dat in een maisakker natuurlijk niet veel te zoeken is voor een meerkoet of een visdief of een kluut. Allemaal soorten die je hier ziet terugkomen, massaal. Duizenden vogels zie je hier. En die boom, stond die er al toen dit nog een maisveld was? Nee, die stond daar niet, die hebben we er expres ingelegd. Die zorgt dat daar eigenlijk een soort bos onder water ontstaat. Waar een mossel zich aan kan hechten, waar planten op kunnen groeien. Een visje schuilt er mooi onder, terwijl het visdiefje hem probeert te pakken. Met de plannen om meer ruimte voor de rivieren te maken, sla je dus eigenlijk twee vliegen in een klap. Enerzijds zorg je ervoor dat het water weg kan, dus dat de kans op overstromingen kleiner wordt. En aan de andere kant krijg je er een prachtig stuk natuur voor in de plaats! Toppie. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16903807 220.586 702 2022-05-16T09:08:02+00:00 yes no rivier biodiversiteit https://schooltv.nl/item/het-verhaal-van-nederland 2024-01-16T15:27:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43225.w613.r16-9.5cbe4e0.png Het verhaal van Nederland | Tijdlijn over de geschiedenis van ons land Hoe is Nederland geworden zoals het nu is? Onze geschiedenis heeft nog steeds invloed op hoe wij leven en wat we belangrijk vinden. Deze tijdlijn neemt je mee door de tien tijdvakken, van de jagers en boeren uit de prehistorie tot de bevrijders en bezetters uit de Tweede Wereldoorlog. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 9976 yes no canon prehistorie Tweede Wereldoorlog industrialisering Middeleeuwen Romeinse Rijk https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-de-voetafdruk-van-nederland 2025-11-28T08:34:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39336.w613.r16-9.92dacb4.webp Het Klokhuis | De voetafdruk van Nederland Om te leven heeft iedereen een stukje van de aarde nodig: landbouwgrond voor je groente, katoen voor je kleding, bomen voor hout. Het stuk land dat één persoon nodig heeft om een jaar te leven, noem je je ecologische voetafdruk. De voetafdruk van een Nederlander is behoorlijk groot, bijna even groot als 40 Olympische zwembaden bij elkaar! Janouk zoekt uit hoe dat komt en of onze voetafdruk niet wat kleiner kan. Ook de ene cowboy heeft een grotere voetafdruk dan de andere. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1325758 949.464 9045 2022-04-08T12:42:30+00:00 yes no ecologische voetafdruk duurzaamheid milieu natuur https://schooltv.nl/item/story-over-de-veertigste-dag-na-pasen 2024-07-10T10:23:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43172.w613.r16-9.c0be9de.jpg Wat is Hemelvaart? | Story over de veertigste dag na Pasen Hemelvaart is in Nederland een officiële feestdag. Maar het christelijke verhaal achter Hemelvaart is niet zo bekend. Klik op de afbeelding om te lezen waar Hemelvaartsdag precies vandaan komt. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 1694 yes no christendom Jezus https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-oceanen-klimaat 2024-01-04T13:01:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39337.w613.r16-9.dd37fbb.webp Het Klokhuis | Oceanen: Klimaat Oceanen bedekken bijna driekwart van onze aarde. Al zijn ze enorm groot, oceanen hebben last van ons. Van onze CO2-uitstoot, waardoor het oceaanwater opwarmt en verzuurt. En van alle troep die we in de oceaan gooien. Janouk gaat duiken om met eigen ogen de gevolgen te zien: plankton, een belangrijke voedselbron voor oceaanleven, gaat achteruit. Koraalriffen sterven af. En... ons klimaat verandert. Toch is er ook goed nieuws. Want oceanen kunnen de planeet helpen herstellen. Maar dan moeten we ze daartoe wel de kans geven. Wat weten Bert en Joke over koraal? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1325826 924.744 10769 2022-05-20T05:00:00+00:00 yes no oceaan zee klimaatverandering https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-haaienverzorger-1 2024-01-04T13:01:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39338.w613.r16-9.6751299.webp Het Klokhuis | Haaienverzorger Nizar loopt een dagje stage bij haaienverzorger Dayen. Nizar leert verschillende haaiensoorten kennen: van de zwartneushaai tot de verpleegsterhaai, die wel vier meter lang kan worden. Hij mag de haaien voeren, met de hand! Ook helpt Nizar met het zoeken van haaieneieren én hij gaat met ze zwemmen. Als dat maar goed gaat! Klokko heeft tips voor een haai als huisdier. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1325816 888.264 12239 2022-05-21T05:00:00+00:00 yes no beroep haai dier https://schooltv.nl/item/wat-is-de-vn 2024-07-04T07:23:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43160.w613.r16-9.774294a.jpg Wat is de VN? | Story over het doel van de Verenigde Naties Bijna alle landen op de wereld zijn lid van de Verenigde Naties. De VN wordt in 1945 opgericht met als doel internationale conflicten en oorlogen te voorkomen. Klik op de afbeelding om meer te lezen over wat de VN allemaal doet. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 1793 2022-05-18T08:50:00+00:00 yes no Verenigde Naties vrede oorlog https://schooltv.nl/item/wat-is-het-internationaal-strafhof 2024-07-04T07:23:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43173.w613.r16-9.7e6aa81.jpg Wat is het Internationaal Strafhof? | Story over de vervolging van oorlogsmidadigers In 2002 wordt het Internationaal Strafhof opgericht. Een onafhankelijk strafhof om oorlogsmidadigers te vervolgen die in hun eigen land niet veroordeeld kunnen worden. Hoe werkt het Internationaal Strafhof? Klik op de afbeelding om de story te lezen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 305 2022-05-19T08:54:00+00:00 yes no oorlog straf criminaliteit https://schooltv.nl/item/wat-zijn-cryptos 2024-07-04T07:23:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43157.w613.r16-9.fb881e6.jpg Wat zijn crypto's? | Story over digitale valuta Cryptocurrencies zijn een vorm van digitaal geld. Cryto's worden verhandeld via de blockchain, zonder tussenkomst van banken. Klik op de afbeelding om meer te lezen over de wereld achter crypto's. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 754 2022-05-20T09:02:00+00:00 yes no geld internet https://schooltv.nl/item/wat-is-smaak 2024-07-04T07:22:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43186.w613.r16-9.a8749c2.jpg Wat is smaak? | Story over waarom je iets lekker of vies vindt Smaak is voor iedereen anders. Waarom vind jij iets lekker waar een ander van moet kokhalzen? In deze story lees je dat smaak meer is dan wat je proeft in je mond. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 678 2022-05-23T09:05:00+00:00 yes no smaak eten zintuig https://schooltv.nl/item/hoe-kan-je-iets-leren-eten 2024-07-04T07:22:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43113.w613.r16-9.210bf57.jpg Hoe kan je iets leren eten? | Story over het ontwikkelen van je smaak Als je iets maar vaak genoeg eet, ga je het vanzelf lekker vinden. Is dat echt zo? In deze story lees je alles over hoe je je smaak kunt ontwikkelen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 372 2022-05-24T09:10:00+00:00 yes no eten smaak zintuig https://schooltv.nl/item/wanneer-ben-je-kleurenblind 2024-07-04T07:22:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43145.w613.r16-9.b021308.jpg Wanneer ben je kleurenblind? | Story over het niet kunnen zien van kleur In Nederland hebben meer dan 1 miljoen Nederlanders last van kleurenblindheid. Dat heeft alles te maken met de kegeltjes in je oog. Weten of jij ook kleurenblind bent? Klik op de afbeelding om de story te lezen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 1204 2022-05-25T09:12:00+00:00 yes no oog zintuig kijken https://schooltv.nl/item/wat-is-pinksteren 2024-07-03T11:16:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43181.w613.r16-9.23451c6.jpg Wat is Pinksteren? | Story over het feest van de geest Met Pinksteren genieten veel mensen van een extra vrije dag. Maar lang niet iedereen weet wat er met Pinksteren gevierd wordt. Klik op de afbeelding om te ontdekken wat Pinksteren voor christenen betekent. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 1268 2022-05-30T09:15:00+00:00 yes no pinksteren christendom feest https://schooltv.nl/video-item/het-lichtste-vliegrobotje-ter-wereld-vliegt-als-een-fruitvliegje 2024-01-04T13:01:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39339.w613.r16-9.4aea14a.webp Het lichtste vliegrobotje ter wereld | Vliegt als een fruitvliegje Dit is een van de werkplaatsen van de faculteit Lucht- en Ruimtevaarttechniek in Delft. Een hele toffe werkplaats, want hier wordt uitgebreid geëxperimenteerd met vliegende robotjes. Ze proberen hier antwoord te vinden op twee vragen. Hoe kunnen we een zo eenvoudig mogelijk en licht mogelijk vliegmachientje ontwerpen. En hoe kunnen we eenvoudige vliegmachientjes zo slim mogelijk een taak laten uitvoeren. Dit is het lichtste vliegrobotje ter wereld. Helemaal afgekeken van de natuur. Het vliegt als een fruitvliegje en kan helemaal zelf zonder besturing van buitenaf, rondvliegen zonder dat het ergens tegen aan botst. Dit is wel echt een prachtig stukje techniek. Ik geef hem snel weer terug. Dit is de Delfly Nimble. Een heel kleine, lichte robot. Weegt ongeveer zoveel als zes blaadjes papier, dus heel weinig. En wat hier bijzonder aan is, is dat hij met zijn vleugels flapt. De vleugels gaan open en dicht en terwijl hij flapt, ontstaan er op die vleugels tornado's. Die zuigen hem in de lucht. Daarmee heeft hij veel meer kracht en is wendbaarder dan andere soorten robotjes. En hoe vliegt hij dan? Hij heeft een batterijtje voor zijn energie, twee motortjes waarmee hij afzonderlijk kan flappen. Flapt hij aan één kant harder, dan draait hij die kant op. En andersom. Hij heeft ook nog een autopiloot in het midden. Daarmee kan hij zelfs zijn stand regelen. Dus als ik hem schuin houd, zie je dat hij vanzelf harder en zachter gaat flappen zodat hij altijd met zijn neus omhoog blijft. Dan zou hij alle kanten op kunnen zonder te botsen. Oh, ja. Omdat die flappende vleugels zo krachtig zijn, is hij heel wendbaar. Kijk maar. Van links naar rechts en ik kan zelfs loopings. Wat?! Vet. Oké dan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16906653 135.36 780 2022-05-17T12:53:11+00:00 yes no drone robot vliegen https://schooltv.nl/video-item/hoe-kunnen-kleine-drones-samenwerken-vliegende-robots-geinspireerd-op-een-zwerm-vogels 2024-01-04T13:01:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39340.w613.r16-9.b2b63f3.webp Hoe werken kleine drones samen? | Vliegende robots geïnspireerd op een zwerm vogels Dit is het laboratorium voor de vliegende zwermrobotjes. En dit zijn ze. Hier in Delft zijn ze de eersten die zo'n zwerm kunnen laten vliegen. Daar gaan ze. Het lijken wel diertjes! Prachtig om te zien, Guido. Waar heb je zo'n zwerm voor nodig? Eigenlijk net als in de natuur. Als je kijkt naar kleine diertjes, zoals mieren. Een enkel miertje is niet zo slim en kan niet zoveel uitrichten. Maar met velen kunnen ze fantastische dingen voor elkaar krijgen. Bijvoorbeeld als je denkt aan hoe ze voedsel zoeken. Samen vinden ze het kortste pad naar het voedsel terwijl één miertje dat niet kan. Wij denken dat als er een ramp is geweest, zoals een aardbeving en je wilt mensen zoeken, dan kun je het beste zo'n hele zwerm dronetjes rondsturen. Waarom je dat niet gewoon met één hele slimme, wat grotere robot? Eén hele slimme robot moet dan heel veel rekenkracht krijgen, dan wordt hij groot en gevaarlijk voor mensen en als hij ergens tegenaan botst, is het helemaal voorbij. Die kleine dronetjes zijn veel minder slim en hebben veel minder rekenkracht. Maar door simpele regeltjes te volgen die goed bij elkaar passen en bij wat de anderen ook doen, kunnen ze samen heel snel een gebied ontdekken. En als er een of twee vast komen te zitten, komen de anderen wel terug en is het geen probleem. Het gaat dus niet zozeer om de intelligentie maar meer om de hoeveelheid. Precies. Als ze met meer zijn, kunnen ze echt meer voor elkaar krijgen. Uit onderzoek blijkt dat zelfs de meest ingewikkelde zwermbewegingen een aantal hele simpele basisregels hebben: bots niet tegen elkaar aan, beweeg dezelfde kant op en blijf bij de groep. Kimberley, zo'n robotje is dus onderdeel van de zwerm. Dat klopt, en die krijgen per droontje een set heel simpele basisregels mee. Je hebt dan dus een chip en die gebruikt de sensoren die erop zitten om door de omgeving te gaan. En ze kunnen ook met elkaar communiceren en ze zijn ook in contact met een computer met een beacon zodat ze alle informatie daar op kunnen laten slaan. Cool, en wat zijn ze dan nu aan het doen? Nu zijn ze bezig om de omgeving te verkennen. En alzo een obstakel tegenkomen, in dit geval een muur dan gaan ze de muur volgen. En als ze elkaar tegenkomen, dus als ze met elkaar communiceren, dan gaan ze met een ander basisregeltje uit elkaars weg. Ze ontwijken elkaar dan. Precies, ja. En ongeveer halverwege hun batterijleven proberen ze weer terug te komen en dan gebruiken ze het signaal van de home-beacon om weer terug te komen. Geniaal. Maar werkt dit ook in de praktijk? We zijn hier nu in een naargeestig leegstaand gebouw. Wat gebeurt er hier allemaal? Gebeuren er hier misschien rare dingen? Het zou zomaar kunnen, we weten het niet. Dus tijd voor onderzoek. Tijd voor de zwermrobotjes. De robotjes krijgen nu de opdracht om deze ruimtes hier te verkennen. Hoe ziet het gebouw eruit? Dat weten we zogenaamd niet en willen we wel weten. Dus ik ben benieuwd. Daar gaan ze. Ze hebben eigenlijk maar een paar hele simpele regeltjes. 1. Vlieg de ruimte in op een vaste hoogte met een vaste snelheid. 2. Als je iets tegenkomt, volg het. 3. Ontwijk andere robotjes. En 4: Ga als je batterij nog 60 procent heeft, terug naar de basis. Dan weet je zeker dat je thuiskomt. Vlieg dan in de richting waar het radiosignaal van de basis sterker wordt. Dit is het basisstation. En daar zijn ze weer, op zoek naar nieuwe energie. Net als mieren die een suikerpot vinden. Ik zie er alleen maar drie, dus ik denk dat er een gesneuveld is. Toch gaaf om te bedenken wat je allemaal kunt leren van mieren, fruitvliegjes, zwermvogels. Dat zit namelijk allemaal in dit kleine apparaatje. En zo is de natuur techniek geworden. Mooi toch. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16906654 288.832 1684 2022-05-17T12:58:59+00:00 yes no drone robot vliegen https://schooltv.nl/video-item/wie-heeft-de-burcht-van-berlage-ontworpen-architect-hendrik-berlage-hield-van-simpel-en-sober 2024-01-04T13:01:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39341.w613.r16-9.fc186a6.webp Wie heeft de Burcht van Berlage ontworpen? | Architect Hendrik Berlage hield van simpel en sober Heb je ook wel eens dat je om je heen naar gebouwen kijkt en dat je je afvraagt: Wie heeft dit bedacht? Soms is het net of gebouwen een eigen persoonlijkheid hebben. Zo heb je het statige centrale station in Brussel, gemaakt door de Belgische architect Victor Horta. Dat is net een sjieke hofdame. Of het strakke en moderne Glass House in Amerika. Van Philip Johnson. Dat is net een snelle zakenman. Of het swingende Dansende Huis in Tsjechië, gemaakt door Frank Gehry. Dan is net die oom die op verjaardagen als eerste gaat dansen. Het zal je dan ook niks verbazen dat dit gebouw, de Burcht van Berlage in Amsterdam, is ontworpen door een vrij statige, norse man: architect Hendrik Berlage. Als je kijkt naar die bruine stenen, die mooie statige houten deur. En die enorme toren die ver boven het gebouw en de rest van de straat uitsteekt. Hendrik Berlage, hij ontwierp dit gebouw 120 jaar geleden, in 1900. Dat was een tijd dat andere gebouwen heel uitbundig werden ontworpen. Met veel sierlijke details en kleurrijke decoraties. Die zie je hier ook wel terug, de tijd van de Art Nouveau. Maar Berlage wilde het anders. Hij hield van strakke vormen, simpel en sober. Zoals deze bank eigenlijk. Daar zie je niet teveel poespas. Daar hield-ie van. Dus Berlage, simpel en sober. Je ziet in de gebouwen van Berlage dus gewoon de betonnen balken de ijzeren constructies en zoals hier de bogen waar z'n gebouwen op steunen. Want een gebouw, zo vond hij, was een kunstwerk op zichzelf. En deze bouwstijl wordt het rationalisme genoemd. Simpel, rechtlijnig en geen onnodige versieringen. Hendrik Berlage is een van de belangrijkste Nederlandse architecten uit de 20e eeuw. Eén van de eerste opdrachten die hij deed was de beurs in Amsterdam. Dat is een groot gebouw. Hij ontwierp niet alleen grote gebouwen, maar ook hele woonwijken. Zoals bijvoorbeeld deze in Amsterdam-Zuid. Plan Zuid. Dat is duidelijk Berlage, ik zie het meteen. Dat komt door de vormen. Hier en daar. Maar ook door de rechte lijnen en de rechthoekige huizenblokken. Dat was heel modern voor die tijd. Maar even terug naar de Burcht. Kijk, dit is het plan. En je ziet dat hij oog had voor detail. Elke traptrede, elke leuning is al door hem bedacht. En deze burcht, ontworpen als kantoorgebouw, daar ontwierp hij bijvoorbeeld de tegels op de vloer. Maar ook de meubels die je overal ziet. En de bakstenen. En hij was erg modern. Want dit gebouw in Nederland is één van de eerste met centrale verwarming. En nog een leuk detail. Zelfs de ventilatieroosters heeft hij ontworpen. Hij was super perfectionistisch en wilde dat alles in zijn gebouwen zo bleef zoals hij het bedacht had. En hoe deed hij dat? Hij zette de meubels gewoon vast aan de muur en aan de grond. Ja, daar is geen beweging in te krijgen, natuurlijk. Berlage had nog een ander trucje. Hij wilde deze tafel heel graag op deze plek houden. Kijk. Als we kijken naar de vloer dan zie je... Tada! Deze kant is prachtig bewerkt en gelakt met mooie patronen. En dit is gewoon een hele lelijke, kale, onbewerkte vloer. Zo komt niemand op het idee om die tafel te verplaatsen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16906657 227.797 643 2022-05-17T22:00:00+00:00 yes no architectuur gebouw https://schooltv.nl/video-item/jachthuis-sint-hubertus-een-huis-ontworpen-als-een-groot-kunstwerk-door-berlage 2024-01-04T13:01:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39342.w613.r16-9.6511ce5.webp Jachthuis Sint Hubertus | Een huis ontworpen als een groot kunstwerk door Berlage Berlage was in 1915 echt hot. En een steenrijk echtpaar uit die tijd, Helene Kröller-Müller en Anton Kröller, die wilden wel zo'n paleisje van Berlage. Ze huurden hem in om als privé-architect een enorm huis te ontwerpen. Dat werd Berlages meesterwerk. Het Jachthuis Sint Hubertus. Midden op de Veluwe, vernoemd naar de heilige van de jacht: Sint Hubertus. En het heeft zelfs de vorm van een hertengewei. Het Jachthuis Sint Hubertus, gebouwd voor het steenrijke echtpaar Kröller-Müller. Hoog, hè? Wow! Het lijkt erop alsof we in een andere tijd beland zijn. Is dit het begin van de vorige eeuw? Dat is correct. Dit huis is in gebruik genomen in 1920. U gaat ons rondleiden, begrijp ik. Dat is op zich de bedoeling. Maar ik verzoek u wel om uw schoenen even schoon te maken. Sorry. Kijk, zo ging dat dus vroeger, ontvangen worden door een butler. Wat doet een butler eigenlijk? Een butler is eigenlijk het hoofd van de huishouding. Dus de baas over het personeel. En in dit huis was-ie tevens de huisknecht van de heer des huizes: Anton Kröller. Wow, wat een mooie welkomsthal, hee. Je kunt duidelijk zien dat deze ruimte ook ontworpen is door Berlage. Al die steentjes in de muur komen me bekend voor. Ja, geglazuurd hè, aan de buitenkant. Kijk even aan, nu lopen we de eetkamer in. Wow! Die is groot. En typisch Berlage. En Berlage wil echt absoluut dat de meubelen op hun plaats blijven staan. Daar had hij een truc voor. O, wacht, dit weet ik. Zeg niks meer. Let op. Ja, dacht ik het niet, onafgewerkte vloeren. Want zo moet dit kleed hier blijven en die tafel daar blijven staan. Heel goed. Net als in De Burcht. Hier liggen alle reservestenen van het park. O! En waarom hebben ze dan reservestenen? Ja, weet je, Berlage ziet dit huis, en de familie Kröller-Müller ook, als een groot kunstwerk. Als er iets kapot gaat, moet het meteen vervangen kunnen worden. Dus van elke steen in het huis hebben we reserve-exemplaren. Kijk, deze herken ik wel. Die komt uit de eetkamer. Klopt. En de rest? Deze komt bijvoorbeeld uit de kamer van Anton. Voor de haardpartij. En dit is in de winterkamer, die ligt aan de vijver. Ja, dit is een blauwe kamer, zo heet-ie ook, de Blauwe Kamer. De werkkamer van Helene Kröller-Müller. En daar hangt ze. Zij wilde uitkijken over de vijver, terwijl ze aan het werk was. Daardoor moest dit stukje uitgebouwd worden, maar dat verstoort de lijnen van het gebouw. En hij vertikte het om dit stukje te bouwen. Dus een andere architect heeft dit uiteindelijk gebouwd. En zo zie je maar hoe streng Berlage was. En de heer deze huizes, Anton, had natuurlijk ook een eigen werkkamer. En... Een eigen badkamer. Heel luxe. Maar ook... Een eigen slaapkamer. Eva, ik heb iets leuks voor je. O? De eerste elektrische personenlift in Nederland in een woonhuis. En doet-ie het nog steeds? Hij doet het nog steeds en jij mag erin. Ik moet gaan lopen, want het personeel gaat hier te voet. Naar vier. Oeh, daar gaan we. Het is wel heel bijzonder dat ik in deze lift mag staan. Het is dus niet voor personeel, alleen voor de familie. Wauw, wat een uitzicht! Eva? Je thee. Oh, wat lekker! Ik kan me wel voorstellen dat iedereen hier een theekransje wil. Ja, dat zou iedereen wel willen, maar eigenlijk mochten alleen de familie en hun vrienden. En jij? Ik stond hier alleen maar klaar om thee in te schenken. Maar er zijn twee kopjes en twee stoelen. Ik, eh, zal het niet doorvertellen. Wat een plek dit, zo mooi. Het is echt heel bijzonder. Berlage heeft dit ontworpen als één groot kunstwerk. Ja, dat zie je ook wel. Ik zou zeggen, proost, op Berlage. Eén van de allergrootste architecten van de 20e eeuw. Proost. Proost. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16906658 290.474 952 2022-05-17T22:00:00+00:00 yes no architectuur gebouw https://schooltv.nl/video-item/tegenlicht-in-de-klas-propaganda-en-desinformatie-in-oorlogstijd 2024-09-16T12:42:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46231.w613.r16-9.38c8b29.webp Tegenlicht in de klas | Propaganda en desinformatie in oorlogstijd Oorlog wordt allang niet meer gevoerd met wapens alleen. Propaganda en desinformatie zijn machtige wapens geworden in een oorlog. Dit gebeurt ook in de oorlog in Oekraïne. Propaganda en nepnieuws worden ingezet om de publieke opinie in eigen land gunstig te stemmen en tegelijk de vijand te misleiden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16906669 553.96 2894 2022-05-17T22:00:00+00:00 yes no nepnieuws Oekraïne Rusland propaganda https://schooltv.nl/item/frankrijk 2024-01-18T10:38:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/11000/images/11589.w613.r16-9.4e58268.png Wat weet jij over Frankrijk? | Quiz over la douce France Frankrijk is een populaire vakantiebestemming met een rijke geschiedenis. Wat weet jij van het land van wijn, kastelen en beroemde schilders? Klik op de afbeelding om de quiz te starten. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 5563 2022-05-20T06:44:00+00:00 yes no Frankrijk land quiz https://schooltv.nl/video-item/kinderen-voor-kinderen-avond4vierdaagse 2025-05-19T17:46:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39347.w613.r16-9.8c762a8.webp Avond4vierdaagse | Kinderen voor Kinderen Dit jaar wordt de Avond4daagse extra feestelijk met een eigen lied. Kinderen voor Kinderen heeft speciaal voor hét wandelevenement een nieuw nummer geschreven, genaamd Avond4daagse. En hierbij hoort natuurlijk een swingende clip. https://player.ntr.nl/index.php?id=BV_101408206 177 3657 2022-04-25T14:25:10+00:00 yes no wandelen zingen https://schooltv.nl/video-item/proefjes-colafontein-maken 2025-08-04T12:12:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39349.w613.r16-9.c2a8f7e.webp Colafontein maken | Proefjes Vandaag in ons proefjeslaboratorium: knutselen of knallen. Ze zijn er klaar voor. Calvin en Sybren. Sybren heeft thuis een metaaldetector en Calvin heeft vijf honden. Voor dit superspannende proefje hebben jullie nodig: papier, plakband en sateprikkers. Ja, ga toch maar even zoeken. Dit zijn sateprikkers. Ah bingo. Ja. Goed nieuws mannen, we gaan lekker knutselen. Ik ga niet meedoen. Ja doei. Gefopt, gefopt. We gaan iets anders doen. Met cola. Oh oh, dan zijn ze ineens wel enthousiast. Misschien moeten we de verrekijker gebruiken. Misschien is dit cola. Dit is totaal geen cola. Waar kan cola nou... Oh Calvin! Hoort dit bij een proefje of hebben we de cola gevonden? Gefeliciteerd! En er is nog een glas. Ik wist het he. Oh, ik wou net hierachter kijken. Deze is van mij. En nu nog Mentos. Nou, hoe raad je het slimmerik? Vriendje, waar lig je? Lekker opeten. Nee, ho ho. En wat gaat er gebeuren? Dan gaat het bubbelen en poef! Een klein beetje. Nou, laat dat spectaculaire bubbelen maar zien, jongens. Ohnee, Sybren die van mij groeit. Mmm, een beetje teleurstellend dit. Waarom doet hij het niet? Het moet een fles cola zijn, want nu komt er meer lucht in en dan doet hij het niet. Aha. Hoe groot willen jullie de fontein maken? Zo groot. Vanaf de grond tot en met het dak. Nou, dan moeten jullie toch echt een lanceerbuis knutselen. Dus toch lekker knutselen, heren. Sybren, help met plakband! Oh nee. Nee, wacht even. Nee het valt eruit. Het moet juist zo eruit. Dan moet je die op de colafles doen, moet je mentos erin doen, en dan moet je het op de colafles houden en dan spuit het eruit. Nou, wat denk je ervan Calvin? Wordt het tijd? 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16. Oke nou. 17, 18. Dit begint al ergens op te lijken. Er zitten er nu 19 in. Nu nog een fles cola. Tot waar zal de fontein komen? Ik denk iets van tot hier. Recht houden. Ja, tot aan het dak, mannen? Is dat niet een beetje te veel van het goede? Sybren ik ben bang! 174. We zijn er klaar voor! Oke, ik ook. En wat is jullie masterplan? Dan ga ik de dop afdraaien, hebben we al zes kauwgomsnoepjes en trek ik de bovenste eruit. En dan Calvin de onderste. Daar gaan we. Hij ging goed! Hij ging goed, maar niet tot aan het plafond. Ik ga lekker drinken. Oh, wat een bende. Dit is ons proefje, kun jij dat beter? Ik ga het zeker proberen. Calvin en Sybren. Bedankt! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16909033 267.72 4917 2022-05-23T12:24:30+00:00 yes no proefje Cola snoep https://schooltv.nl/video-item/de-aardbei-liedje-van-groenteman-gijs 2024-01-04T13:01:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39350.w613.r16-9.39a6fea.webp De aardbei | Liedje van Groenteman Gijs Wist je dat een aardbei van nature alleen in de zomer groeit? Ik sta op en ik kijk oh zo tevreden naar de tuin Halsoverkop lijken je bloemen uitgekomen De winter is voorbij En in het voorjaar, dan kom jij De zoete rode schijnvrucht uit mijn dromen Aardbei, van oktober tot aan mei Is het te koud voor jou maar kom je in mijn dromen steeds voorbij Oh, aardbei, in de jam wil ik je doen Met je kroontje mooi en groen Mijn liefste dit seizoen De zomer gaat voorbij, maar met de bloemen en de bijen wacht ik hier met mijn gitaar Tot volgend jaar https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16909034 61.504 4009 2022-05-23T12:53:43+00:00 yes no aardbei fruit https://schooltv.nl/video-item/proefjes-vulkaan-met-bakpoeder 2025-08-04T12:12:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39351.w613.r16-9.c409ed7.webp Vulkaan met bakpoeder | Proefjes Vandaag in ons proefjeslaboratorium: zelf een natuurramp maken. Ze zijn er klaar voor. Tijn en Sophie. Tijn houdt van zwemles en Sophie weet hoe een rups een vlinder wordt. Ra ra ra. Het lijkt op een berg, de binnenkant is rood en het is superwarm. Een vulkaan! Dat gaan we maken met bakpoeder en azijn. Daar! Daar! Oh bakpoeder. Er zit water in. Nee, dat lijkt zo. Het is azijn. Jullie hebben ook kleurstof nodig. Ik zie het al. Top. En natuurlijk afwasmiddel. Wat is het plan voor de vulkaan? Hier water in en hier ook rood in. Mm-hm, leuk plan. Maar ga eerst maar eens onderzoeken wat kleurtjes, bakpoeder en azijn samen doen. Zo...met zo'n glijbaan. Vulkaan! Vulkaan. Lekker veel. Niet alles opmaken he. Oke, zo is het goed. Nu is het op. Opperdepop. Nu wordt het heel lekker. Proef het eens. Ja, dat kan je eten. Zuur. Ah zuur. Zuur. Maar we stoppen het ook in cake en zo. Gadver. Wel mooi. Het is raar als een vulkaan. Ja, ik zie nog geen vulkaan hoor. Nee, er moet nog een beetje rood. Ja, maar dat komt vast goed. Zo. Ja. Er wordt hard gewerkt. Ik ben benieuwd waar dit voor is. Hoe was de regenboog ook alweer? Rood, oranje, en nog geel. En dan groen en blauw. En paars. Ja. Ja, dat ziet er prachtig uit. Maar het is nog geen vulkaan. Het is in elk geval een uh ja kleurrijk bord. Paars is hard. Ja, paars is hard. Deze vind ik echt heel lekker. Nu mag de azijn d'rover. Ja toe maar. He! Voorzichtig, brillen goed op, want azijn in je ogen, dat wil je niet. Er komen bubbels. Oeee. Oh nee. Wat gebeurt er? Er komt water. Het wordt kleurig! Hoe kan het dat het bubbelt? Omdat er zit kleurstof in. Nou, het zijn bakpoeder en azijn, die zorgen voor de bubbels. De mijne is bijna leeg. De mijne is ook echt bijna leeg. Lijkt het al op lava? Nee, het lijkt op de steen van lava. Welke kleuren zitten er dan in goede lava? Mmm. Rood. Groen. Blauw. Geel. Mm-hm. Paars, oranje. Alles dus? Ja. Nu is het wel tijd om een echte vulkaan te bouwen. Die vorm lijkt er al op. Even aan de achterkant. Ja, de vulkaan heeft natuurlijk meerdere kanten, want hij is rond. Zullen we hem helemaal in gaan graven, tot we hem niet meer kunnen zien? Tot aan het puntje. Zo? Nu klaar. Klaar. En wonen er nog dieren bij die vulkaan? Ja, dino's! Oei. Die dino heeft een probleem als de vulkaan straks gaat uitbarsten. Aha, dus zo zijn die beesten uitgestorven. Nou, alle kleuren voor een goede lava gaan erin. Groen. Ja. Geel. Uh, vergeet het rood niet. Dit wordt de derde schep. Ja, en nu wat afwasmiddel erbij. Een twee, drie, vier, vijf. En wat gaat er gebeuren als je de azijn erbij doet? Dan barst ie uit. Ja. Ja. De vulkaan barst uit, maar het ziet er niet echt uit als lava. Misschien toch te weinig rood toegevoegd. Elkaar. Wordt de uitbarsting van vulkaan Sophie dan nog groter? Oh rood! Het is een fraaie, kleurige vulkaan. Uh, dat moet gezegd worden. Overleeft de dino het? Aaahh! Dit was ons proefje, kan jij het dan beter? Goed gedaan Tijn en Sophie. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16909035 378.88 16586 2022-05-23T13:17:24+00:00 yes no proefje vulkaanuitbarsting azijn chemie https://schooltv.nl/video-item/proefjes-statische-ballonnen 2025-08-04T12:12:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39352.w613.r16-9.180b73c.webp Statische ballonnen | Proefjes Vandaag in ons proefjeslaboratorium. Wilde haren en vliegende confetti. Ze zijn er klaar voor. Selina en Alyssa. Alyssa laat alles dansen en Selina is een turntalent. We gaan proefjes doen met ballonnen! Inderdaad. Maar waar zijn ze? Ja, ik weet het! Ja, inderdaad gevonden. Doe jij paars. Ik neem roze. Opblazen? En nu kan die laten vliegen. Oja? Zo, die had er zin in. Maar nu moet je nog een keer blazen. Zo. Nou, dat schiet ook lekker op. Maar we komen d'r wel. Ah gelukt. Maak de ballonnen maar statisch. Lukt dat? Ja! Statisch is dat ie plakt of zo. Dat ie plakt? Statisch. Wat doe je nu dan? Zo statisch. Oh, dat is dus statisch. De ballon trekt de haren aan. Statisch! Maar hoe werkt dat eigenlijk? Omdat de ballon, je erover wrijft en dan is het...de ballon is dan statisch en dan wordt je haar ook statisch. Duidelijk en werkt het ook op andere dingen? Mijn haartjes worden statisch. Dat zal wel lekker kietelen. Kan de ballon ook aan dingen plakken? Nee. Zeker weten? Hij plakt! Selina, hij plakt, hij plakt! Plakken zonder lijm? Dat is cool. Er zijn ballonnen. Jullie zijn er. Dan is het feest. Niet te enthousiast, want we missen nog de... confetti. We hebben confetti. Inderdaad. Oh nee, die confetti zit nog opgesloten in de ballon. Wat nu? Oh ja, mandarijnenschil en een ballon. Een mandarijnenschil? Dat moet je me even uitleggen hoor. En daar moeten we wat sap op doen. En dan gaat ie. Pang! Confetti kan hierin. Met sap een ballon knappen? Ja, dat kan toch nooit? Om confetti te maken. Ja, er komt zuur uit. Ja. Ja. Het komt er niet uit. Misschien hebben we meer nodig. Jullie denken meer mandarijnen, meer schil? Wacht, misschien kunnen we ook een mandarijntje gebruiken, daar kan ook zuur uit komen. Ja, kom Selina. Zou kunnen. We gaan het zien. Nee, kan niet. Ja, t is ook wel moeilijk hoor. Maar wel lekker. Ja eh.... Nou kijk maar, daar waren ze niet voor. Toch nog maar een keer de schil proberen? Wow! Het werkt. De confetti zit overal. Feestelijk hoor. Confetti! Ah handig, confetti in de bril verzamelen? Uh meisjes, zo zie je toch helemaal niks? Dat lukt niet maar zo wel. Aha. Daar waren jullie mee bezig. Ik zie het. Kunnen jullie confetti laten vliegen? Ja. Ja. Hoe dan? Die kan je ook nog een beetje pakken. Uh, dit is de stapeltechniek, zie ik. En de gooitechniek. Maar dit is toch geen vliegen? Dat kunnen jullie veel beter. Ah, de wilde harentechniek. Zijkanten. Zou de confetti daarvan gaan vliegen? Wauw kijk, de confetti stijgt op. Nou ja, het is een wonder! Dit zijn nog eens feestballonnen hoor. Ah, wat gaaf die statische ballonnen. En je kunt er ook nog eens een keer confetti mee opruimen. Superhandig! Het lijkt wel regen want dan hoor je een soort van regengeluid. Soort confettiregen. Confettifeest! Dit was ons proefje, kan jij het beter? Nou, bedankt voor de bende, Selina en Alyssa. Doeg! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16909036 300.4 6593 2022-05-23T13:39:20+00:00 yes no proefje ballon elektriciteit https://schooltv.nl/video-item/wat-is-phishing-digitale-dieven-vissen-naar-jouw-persoonlijke-gegevens 2024-01-16T16:02:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39353.w613.r16-9.8a09e92.webp Wat is phishing? | Digitale dieven vissen naar jouw persoonlijke gegevens Hi, ik ben Query en we gaan het deze keer hebben over phishing. Phishing is een manier waarop criminelen naar jouw persoonlijke gegevens vissen. Met deze gegevens willen ze bijvoorbeeld toegang krijgen tot jouw bankrekening. Het zijn dus eigenlijk digitale dieven! Dus als een crimineel bij jou aankomt met een nepmail, gaat dat zo: Whiehaa! Ploink! Beste klant, we hebben gister last gehad van een storing. Hierdoor heb je misschien problemen gehad met inloggen. Om soortgelijke storingen te voorkomen, vragen wij jou binnen 24 uur in te loggen op onze nieuwe server. Klik hier om doorgestuurd te worden naar de beveiligde inlogpagina. Nadat je je hebt aangemeld, hoef je verder geen actie te ondernemen. Met vriendelijke groet, Directeur van De Bank. Hehehe… Okee, even invullen, zo gepiept. Ha, domme oen! Bedankt! Je hebt jouw gegevens ingevuld in mijn systeem en niet van de bank. Nu trek ik jouw bankrekening lekker helemaal leeg! Huh? Ohnee, wat is er gebeurd? Hoe kan al mijn geld nou weg zijn? Cybercriminelen gebruiken dus niet letterlijk een hengel, maar sturen neplinkjes die jou doorverwijzen naar valse websites. Deze mails zien er vaak heel echt uit, maar zijn nagemaakt. Vaak doen criminelen zich voor als een officiële instantie zoals jouw bank, of de belastingdienst, je zorgverzekeraar, een winkel, of zelfs een goed doel. In die mail vragen ze dan naar persoonlijke gegevens, of je moet op een link klikken. Door op de link te klikken, geef je zonder dat je het weet toestemming aan de crimineel om iets op jouw computer te installeren. Zo kan deze crimineel bij je persoonlijke documenten of foto’s. En als je je gegevens zelf intypt of doorgeeft, hebben de criminelen dus ook direct jouw privé-informatie! Zo’n mail ziet er dus vaak heel echt uit. En er zijn daarom ook heel veel mensen die erin trappen. Maar jij kunt zo’n mail herkennen. Let maar eens op de afzender: is dat een gek e-mailadres? En begint de mail met jouw naam? Een officiële afzender noemt jou bij je naam. Onthoud ook dat de bank NOOIT om jouw gegevens zal vragen in een mail. Twijfel je? Ga naar de officiële website van de afzender en bel naar het nummer wat je daar vindt. Dan kun je vragen of het bericht wat je kreeg ook echt klopt. Zo worden de cybercriminelen gepakt, én zorg je ervoor dat niemand naar jouw privégegevens kan vissen! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16909037 170.026 8165 2022-05-23T16:24:40+00:00 yes no mediawijsheid internet https://schooltv.nl/video-item/proefjes-magnetisch-slijm 2025-08-04T12:12:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39354.w613.r16-9.e0bde18.webp Magnetisch slijm | Proefjes Vandaag in ons proefjeslaboratorium: machtige magneten. Ze zijn er klaar voor: Siem en Evelien. Siem gaat graag vissen en Evelien knutselt veel. We zoeken iets roods en groens. Magneet! Geef nu aan mij. Heel voorzichtig zijn. Ja, en er zijn nog meer magneten. Boven. Ditte? Nee. Woow. Woow. Hee hallo, niet afdwalen. Er moeten nog ergens meer magneten zijn. Zullen we alle magneten aan elkaar plakken? Ja, daar kunnen we proberen iets van te maken. Deze zo omhoog. Ah, een bouwwerk. Ik ben benieuwd. Wat gaat het worden? En een slak? Nee, wacht even dit, ja, dit is een trein. Nee, we beginnen met deze. Zullen we... Het is veel te moeilijk om met magneten te bouwen. Ze plakken aan elkaar. Ja, 't is natuurlijk ook een beetje lastig. Tada. Plakken die aan elkaar? Ja, dat doen ze. Zal ik die op tafel zetten? Maar hoe zat het ook alweer met dat plakken? Dan werkt ie niet. Maar zo wel. Dat is een soort van kracht, dat ie wegduwt. Dat klopt. Nu gaan we battelen. Wie kan twee magnetische dingen vinden? Deze. Ik weet dat die met stift magnetisch is, omdat ik zelf zo'n bord heb. Oh, je wist het al? Plantenpotje. Een potje. En wat kiest Siem? Verrekijker. Dat is een verrekijker inderdaad. En je kan er ook daarin kijken. Uh, dat klopt. Dat is om in te kijken. En wat nog meer? Oh, de schoen van Harry. Is het magnetisch? Het lijkt wel metaal, maar helaas Siem, het is van plastic. Ik denk dat ik er wel meer goed heb. Deze is wel magnetisch. Ja, maar dat wist je toch al? Deze ook? Dus wie is de winnaar? Ik! Wat is dat nou weer? Soort van steentjes. Steentjes? Kijk 'ns goed. Ik neem een grote. Wat is dit? Magnetisch poeder. Wat cool. Kijk, zie je het bewegen. Het lijkt een beetje op slijm. Hoor ik daar slijm? Kun je dan ook magnetisch slijm maken? Ik denk eerst de lijm en dan deze en dan goed kneden moet vaak ook, dat doen ze ook vaak met slijm. Kijk, daar wordt serieus veilig gewerkt. Heel belangrijk. Hoppa. Een mooie taak voor oma's kookspullen. Het lijkt een beetje...heel gek. He gekleurd wasmiddel! Magnetisch poeder wordt gemengd met lijm en wasmiddel. Mmm, lekker! En roeren maar. Ja, kijk 'ns aan. Het wordt al een lekker prutje. Ik denk iets meer lijm. Ja, dat denk ik ook. Dat kan je gewoon erover doen. Wel een smeerboel. Het wordt echt al wittig. Eerst wordt het nog een beetje paarsig. Kijk eens aan, dan moet je die spikes zien. Het doet wat. Lekker bezig. Wat vinden jullie van dit spul? Slijmachtig. Ja. Wat zou het zijn? Het zit vast. Dit is nog eens magnetisch slijm. Ja, daar sta je wat te kijken he? Dit is ons proefje, kan jij dat beter? Ja opgelet, want de magneet wordt er helemaal opgeslokt. Bedankt Siem en Evelien. Ja, je gelooft je ogen niet he? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16909038 292.04 5108 2022-05-24T08:36:33+00:00 yes no proefje magneet slijm https://schooltv.nl/video-item/bloedsinaasappel-liedje-van-groenteman-gijs 2024-01-04T13:01:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39355.w613.r16-9.41dba79.webp Bloedsinaasappel | Liedje van Groenteman Gijs Dit verhaal heet: een bloederig misverstand. Als ik ga hakken, dan spuit het in het rond Haar zoete vruchtvlees houdt me jong, in zekere zin Haar mooie rondingen, zo puur, het water loopt me in de mond Ik zet het liefst meteen mijn tanden erin Zo lekker sappig gaan ze open De kleur zo donkerrood en zo monsterlijk gezond Je lacht je dood, hahaha! En dan hak ik haar in stukken en ik doe haar in de sla Of ik pers haar tot ze leeg is, hahaha! En dan pak ik de machine Als de bliksem, kijk maar goed Weer een hele sinaasappel vol met bloed! Wacht eens even, da's geen bloed Dit is helemaal geen bloed Dat is sinaasappel, sinaasappelbloed! Een kilootje bloedsinaasappels. Kun je me midden in de nacht van wakker maken. Mwahahahaha, hahahahaha! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16909039 61.504 2691 2022-05-24T22:00:00+00:00 yes no sinaasappel fruit https://schooltv.nl/video-item/champignons-liedje-van-groenteman-gijs 2024-01-04T13:01:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39356.w613.r16-9.ad57f01.webp Champignons | Liedje van Groenteman Gijs Even opletten, want ik ben een mysterie op het spoor. Het was al een tijdje dat ik deze zaak in de gaten hield. Zodra de kust veilig was, sloop ik naar binnen. Het viel me meteen op dat het licht niet werkte en het was er warm en vochtig. Ik zag er grote rekken met bakken en tonnen vol onbekende witte korrels. Dit zaakje stinkt, dacht ik nog. En inderdaad. In de bakken vond ik stront. Paardenstront. Aha, sporen! Hier groeit iets dat het daglicht niet verdragen kan. Een hele loods met grote bakken, gevuld met witte ronde dingen. Champignons! Ik heb er een paar in beslag genomen. Ik zal nog moeten uitzoeken wat het zijn. Het zijn champignons Ja, ik heb nog meer tijd nodig voor het onderzoek. Champigno-ons Het zouden inderdaad champignons kunnen zijn, maar je weet het nooit zeker natuurlijk. Zeker wel! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16909040 61.504 1972 2022-05-31T22:00:00+00:00 yes no champignon groente https://schooltv.nl/video-item/proefjes-lavalamp-maken 2025-08-04T12:12:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39357.w613.r16-9.f988546.webp Lavalamp maken | Proefjes Vandaag in ons proefjeslaboratorium: kleurrijke bubbels en iets dat lijkt op cola. Ze zijn er klaar voor: Lynn en Indy. Indy is een echte dierenvriend. En Lynn weet alles van kleurtjes. Zijn jullie klaar voor een spectaculair proefje? Ja. Wat denken jullie ervan om een lavalamp te maken? Een lavalamp? Hoe dan? Hoe dan? Mooi he? Een lavalamp. Zoekt de ingrediënten maar, ze staan dicht bij. Daar? Ja, kleurtjes. Check. Olie, check. Ben ik warm? Ik heb hem Indy! En bruistabletjes. Wat zit daarin? Bah, dat stinkt! Nu mogen jullie je eigen lavalamp maken. En mag je ook alle kleuren doen? Ja, alles mag. Maar dan wordt het wel bruin. Ja, daar moet je wel mee oppassen inderdaad. Ik weet wat dit samen wordt. Uh rood en geel, vertel? Oranje. Nou wauw. Olie d'rbij. Ik allemaal bubbeltjes. En nog een beetje. Ja, doe maar een beetje olie erbij. Stop maar, stop maar. Wat zie je? Flubbertjes. Rode en gele bubbeltjes. Mm-hm. En bij Lynn? Nee, helemaal niks op de grond. Lynn had de kleurtjes er nog niet bij gedaan, maar dat haalt ze snel in hoor. Oh, ik heb bubbeltjes! Kijk eens! Kijk eens! Kijk eens naar die van mij. Nog een beetje indoen. Nog meer kleur? Ik heb het blauw, groen, geel en roze er bij in gedaan. Oke. En jij Lynn? Een beetje oranje-achtig een beetje zo en een beetje blauw en een beetje rood. Oh, maar daar wordt het toch bruin van? Dit gaat heel makkelijk. Het wordt een beetje kleurig. Ik zie allemaal regenboogbubbels bij jou. Het wordt nu toch wel echt een bruine soep. Ik wil nog even blijven roeren. Nog bruiner? Oh ja, water erbij. Het wordt net cola! Cola, in plaats van lava? Ik zie allemaal lichte bubbels. Nog een beetje roeren, want dat is het allermooiste. Ingrediënten is dit. Beetje roeren. En nu het laatste ingrediënt: een bruistablet. Ik heb deze gepakt. Ik heb deze gepakt. Lynn, kijk hoeveel bubbels komen. Beetje kleine. Ah, die tabletjes maken bubbels. Ik hoop dat ie niet zo bam! Oh nee, dat hoop ik ook niet Lynn. Het lijkt op cola met wel allemaal bubbels erin maar je kan het ook niet drinken. Oke dames. Zullen we dan nu een echte lavalamp maken? Ja. Oke. Het begint met water. En nu? Kleurtjes? Inderdaad Lynn. Is dat al lava? Ja, heel precies. Knap. En nu deze? Inderdaad, dat klopt. Jij ook. Ja, kom op dames! Zien jullie al de bellen? Als je zo kijkt dan zie je een beetje geel? Ja gelig he. Oh hier komt een hele grote bubbel! Oke dan kunnen beginnen met het andere gedeelte. En wat gebeurt er dan? Alles gaat bubbelen. Zo Alles schiet eruit. 3, 2, 1, 0. Oh, daar gaan ze. Wat gebeurt er wel? Het proeft niet zo lekker. Proeft? Het is niet om te drinken, hoor. Zullen we er nog eentje in doen? En start. Wauw! Het is een echte lavalamp. En hele dikke bubbel. En die gaat zo... Ja, ik vind het resultaat indrukwekkend. Maar wat gebeurt er precies? Omdat dit heel gezond is, komen zo...Ja ja. Dit is ons proefje, kan jij dat beter? Fantastisch. Ohhhh, wat doen jullie nu? Nou ja, in ieder geval. Bedankt Lynn en Indy. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16912632 321.72 5394 2022-05-24T09:57:29+00:00 yes no proefje lamp olie https://schooltv.nl/video-item/zuurkool-liedje-van-groenteman-gijs 2024-01-04T13:01:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39358.w613.r16-9.83d6c16.webp Zuurkool | Liedje van Groenteman Gijs Wist je dat je van een kool zuurkool kunt maken? Je stopt een kool met zout en kruiden in een pot Het is niet duur Al gesneden wordt de kool daarbinnen op den duur Door een wonderlijke speling der natuur Zuur Er lijkt niks te gebeuren Als ik ernaar tuur Van de volgende gedachte ben ik nu al overstuur Na een week of vier eet ik het op binnen een uur En dat is zuur, zuur, zuur https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16912633 61.12 3110 2022-06-07T22:00:00+00:00 yes no groente kool fermentatie https://schooltv.nl/video-item/nos-de-macht-van-het-beeld-opkomst-en-ondergang-van-hitler-deel-1-opkomst-1921-1932 2024-01-04T13:01:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39360.w613.r16-9.3554557.webp NOS De macht van het beeld. Opkomst en ondergang van Hitler | Deel 1: opkomst (1921-1932) Fotografie en film ontwikkelen zich in de jaren 20. De nazi's zetten het al snel in als propagandamiddel. https://player.ntr.nl/index.php?id=POW_05221641 2748.264 2029-04-30T22:00:00+00:00 6287 2022-03-25T10:17:50+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog Hitler https://schooltv.nl/video-item/nos-de-macht-van-het-beeld-opkomst-en-ondergang-van-hitler-deel-2-fuehrer-1933-1939 2024-01-04T13:01:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39361.w613.r16-9.a5294e0.webp NOS De macht van het beeld. Opkomst en ondergang van Hitler | Deel 2: führer (1933-1939) Hitler heeft zijn beeldvorming volledig onder controle. Nu is het zaak die te onderhouden en te sturen. https://player.ntr.nl/index.php?id=POW_05221642 2738.76 2029-04-30T22:00:00+00:00 2309 2022-03-25T10:18:03+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog Hitler film https://schooltv.nl/video-item/nos-de-macht-van-het-beeld-opkomst-en-ondergang-van-hitler-deel-3-oorlog-en-ondergang-1939-1945 2024-01-04T13:01:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39360.w613.r16-9.3554557.webp NOS De macht van het beeld. Opkomst en ondergang van Hitler | Deel 3: oorlog en ondergang (1939-1945) Als de resultaten op het slagveld beginnen tegen te vallen, verschijnt Hitler nauwelijks meer in het openbaar en wordt hij nog maar zelden in beeld gebracht. https://player.ntr.nl/index.php?id=POW_05221643 2877.672 2029-04-30T22:00:00+00:00 2170 2022-03-25T10:18:17+00:00 yes no Hitler Tweede Wereldoorlog propaganda https://schooltv.nl/video-item/proefjes-schrijven-met-kleur 2025-08-04T12:12:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39363.w613.r16-9.bfad944.webp Schrijven met kleur | Proefjes Vandaag in ons proefjeslaboratorium: alle kleuren van de regenboog. Ze zijn er klaar voor. Fox en Demi-Lynn. Fox houdt van verstoppen. En Demi-Lynn doet graag experimenten. We gaan een proefje doen. Pak maar, borden, snoepjes en tot slot water. Ja, het is zwaar, inderdaad, voorzichtig doen. Jullie gaan chromatografie doen. Chromatografie? Yep. Wat zou dat dan weer zijn? Ehm dat ze, dat ze de snoepjes in een andere kleur gaat veranderen? Ja, het heeft zeker met kleurtjes te maken. Maar jullie hebben nog een ding nodig. Pipetjes. Ik zie ze, hier. Waarvoor is dit? Nou, jullie gaan een kleurtjeskunstwerk maken, maar zonder stiften. Tja! Leg de snoepjes maar op het bord. Nee, nee, niet eten. Een beetje zuur. Ja, dit is helemaal niet de bedoeling. Jongens, dit is een serieus wetenschappelijk onderzoek. Pfff. Ja, zijn we uitgegeten? Best wel lekker. Gelukkig. Maar nu wel netjes in een rondje leggen. Ik doe een regenboog. Natuurlijk, een regenboog mag. Daar gaan ze, snoepje voor snoepje. Gaaf, een smiley. En waar zijn die pipetjes nou voor? Indrukken? Roeren? Dan zit er water in. Dan druk ik deze in. Dan druk ik hem zo erin. Ja, en met een soort speciaal rietje. Hier Demi-Lynn. Dankjewel Fox. Ah, zo werken ze dus. Nee, nee, het is geen waterpistool. Spuit maar op je bord. Oh dat ziet er echt vet uit. Wauw. Bij mij geven ze een beetje kleur af. Wat cool. Ja, da's hartstikke cool. Natuurlijk, Fox, drie tegelijk. En er komt heel veel kleur vanaf. Het ruikt ook heel lekker. Eigenlijk gaan we...mijn bord maag ik helemaal met regenboogkleur. Ja hoor, maak je bord maar nat. Het wordt al een echt kunstwerk. Deze krijgt steeds minder kleur. Nog even proeven, of ze zo ook nog lekker smaken. Ah lekker. Ja uh, een beetje zuur, zo te zien. Ik vind het niet lekker. En dat water, zou dat ook lekker zijn? Dat is zoet! Gadver. Zoet. Heb je nou een bord voor je kop, Fox? Ah. Jullie tekenen uhm poppetjes. Hoe heten ze? Lisa. Lieve naam. Dikke sneeuwman. Dikke sneeuwman? Oké. We gaan een wedstrijdje doen. Wie is het eerst bij het snoepje. Lisa of dikke sneeuwman? Wat gebeurt er als je er water bij doet? Dan gaat het weg. Of? Blijft het zitten. Of? Misschien komen ze los. Nou, klaar voor de start? Af. Ze komen los. Oeh lastig om te zien, maar dikke sneeuwman en Lisa gaan stuk. Poging twee, twee. Ja ja. Ah. Ze bewegen nu echt. Mijne kwam er eerst bij, mijne ging echt het snoepje aanraken. Mijn poppetje was eerst. Hij ging gewoon zo en toen kwam ie zo en toen ging ie weer zo die kant op. Wat cool. De getekende poppetjes kunnen dus zwemmen. Fox. Dit was ons proefje. Kan jij het beter? Bedankt Dem-Lynn en Fox. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16912635 298.52 4533 2022-05-24T11:18:23+00:00 yes no proefje kleur tekenen https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-de-voetafdruk-eten 2025-11-28T08:33:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39364.w613.r16-9.8e8535d.webp Het Klokhuis | De voetafdruk: Eten Door te leven gebruikt iedereen een stukje van de aarde. We noemen dit stukje land je ecologische voetafdruk. Een groot deel van je voetafdruk is nodig voor het maken van eten. Vooral voor de productie van vlees is veel land nodig. Alleen een weiland voor de koe is niet genoeg. Janouk zoekt uit hoe dat zit. Bezorgde Ouders heeft tips voor de omgang met een kind dat vegetariër wordt. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1337385 927 5254 2022-04-15T14:27:25+00:00 yes no ecologische voetafdruk duurzaamheid vlees vegetarisch https://schooltv.nl/item/de-rechtbank 2024-01-18T10:37:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43055.w613.r16-9.c58fb3e.png Wat weet jij over de rechtbank? | Quiz over het Nederlandse rechtssysteem Iedereen in Nederland moet zich aan de wet houden. Doe je dat niet, dan heb je kans dat je voor de rechter moet verschijnen. Wat weet jij over het Nederlandse rechtssysteem? Klik op de afbeelding om de quiz te starten. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 1982 yes no recht rechtbank rechter straf https://schooltv.nl/video-item/hoe-wordt-digitale-kunst-gemaakt-kunst-door-middel-van-kunstmatige-intelligentie-en-algoritmes 2024-01-04T13:01:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39365.w613.r16-9.426ae56.webp Hoe wordt digitale kunst gemaakt? | Kunst door middel van kunstmatige intelligentie en algoritmes Digitale kunst kan je ook al maken met behulp van kunstmatige intelligentie oftewel AI. Kunstenaar Jeroen van der Most, jij maakt digitale kunst en gebruikt daar AI bij. Hoe werkt dat? Een computer is eigenlijk heel dom, en ook een beetje blind eigenlijk. Als je 'm een plaatje van een bloem laat zien, ziet-ie eigenlijk alleen maar cijfertjes. Dus de computer ziet alleen maar cijfers. En je moet de computer eerst leren wat een bloem is? Ja, en dat doe je met algoritmes. En die algoritmes zijn instructies die je de computer geeft om een bepaald doel te bereiken, bijvoorbeeld: herken de vorm van een bloem, of de kleur. En die algoritmes schrijf ik zelf. Zo'n algoritme laat je heel veel plaatjes van bloemen zien. Soms wel 8000 plaatjes van bloemen. Dat noem je dan samen een dataset. En langzamerhand gaat-ie dan snappen wat de vorm en de kleur van een bloem is. Of wat de blaadjes zijn en wat de steeltjes zijn. En als-ie dat dan snapt, dan kan-ie zelf een bloem gaan maken. En wat krijg je dan? Dan krijg je dit soort plaatjes. Dus dit is hoe een computer na 8000 plaatjes een bloem ziet. Het is nog een beetje grof en vaag, maar het is al wel een soort van bloem aan het worden. Superinteressant, maar hoe maak je daar dan weer kunst mee? Dat doe je met een computerprogramma dat geleerd heeft wat bijvoorbeeld een bloem of een vogel is. Zo'n computerprogramma noem je een neuraal netwerk. Dat is een soort verzameling van algoritmes en die lijken samen op het menselijk brein. En zo kun je het neurale netwerk van een vogel ongeveer voorstellen: Al die bolletjes staan voor verschillende kenmerken, bijvoorbeeld de vorm, de kleur, de bek of snavel, maar ook de veren. Ja, en omdat dat neurale netwerk dan een vogel kan herkennen, kan je 'm ook een opdracht geven om vogels te herkennen in een ander plaatje. Bijvoorbeeld in een plaatje van wolken. Eigenlijk zoals een kind een dier herkent in wolken. En dan krijg je zoiets. Wow. Dit is wel echt weird, hoor. En volgens hetzelfde principe heb ik mijn kunstwerk 'Hyperdream' gemaakt. Het neurale netwerk heb ik allemaal plaatjes laten zien van steden bij nacht, een dataset en vervolgens heb ik een gezicht laten zien. En dan gaat-ie allemaal patronen herkennen uit die steden bij nacht in dat gezicht. En dan krijg je dit soort plaatjes. Wauw! Je kunt een neuraal netwerk dus ook vragen iets te bedenken bij een afbeelding en dan kun je dit soort te gekke droombeelden krijgen. Dus jij als kunstenaar werkt samen met de computer die jouw ideeën gaat bewerken en daar dan weer iets heel nieuws mee maakt. Ja, en voor mij is het ook steeds een verrassing wat-ie gaat maken. En hij leert ook steeds bij. Dus iedere keer heb je dan weer een ander kunstwerk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16912644 177.92 1735 2022-05-24T13:35:07+00:00 yes no digitaal kunst artificial intelligence https://schooltv.nl/video-item/hoe-wordt-een-autoband-gemaakt-stevige-elastische-banden-van-rubber 2024-01-04T13:01:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39366.w613.r16-9.7e4afce.webp Hoe wordt een autoband gemaakt? | Stevige, elastische banden van rubber Rubber. Het is flexibel. Het stuitert. Het laat geen lucht door. En... het is waterbestendig. Kortom: een superhandig materiaal. Maar het wordt het meest gebruikt voor: autobanden. Alleen al in Europa zijn er ieder jaar 250 miljoen nieuwe autobanden nodig. Rubber is een natuurproduct van de rubberboom: de hevea. Onder de bast van die boom zit een witte, kleverige vloeistof. Dat is latex. Door een sneetje in de bast te maken, loopt die latex eruit en kun je het opvangen. Als je dat verder verwerkt, kun je er dikke vellen natuurrubber van maken. Dit is het natuurrubber uit Azië zoals het hier in de fabriek binnenkomt en gebruik wordt. Het voelt heel plakkerig. En dit is de doorsnede van zo'n autoband. Als je goed kijkt, zie je dat zo'n autoband uit verschillende onderdelen bestaat. De zijkanten. Het loopvlak. En de binnenkant. Die is extra verstevigd met vezels. En als je goed kijkt ook met staaldraad. Een rubbermix van autobanden bestaat uit minimaal tien ingrediënten. En een kwart daarvan is natuurrubber. Hier worden al die ingrediënten bij elkaar gegooid, gemengd en opgewarmd tot een stevig mengsel. Elk onderdeel van de band heeft zijn eigen rubberpasta. En hier zie je hoe helemaal automatisch al die onderdelen tot één geheel gemaakt worden. Het is een bouwwerk van verschillende rubbermixen. Nu is die band nog zacht en warm. En als ik een beetje mijn best doe, dan kan ik hem ook uit elkaar plukken. Maar na de volgende stap kan dat niet meer. Hier worden de banden tien minuten lang gebakken op 180 graden. En ook pas dan wordt het profiel erin geperst en krijgt de band zijn vaste vorm. Vulkaniseren noem je dat. Hij is klaar. En dan heb je een mooi stevig, elastisch bandje. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16912646 146.026 1539 2022-05-24T22:00:00+00:00 yes no rubber auto fabriek https://schooltv.nl/video-item/proefjes-supersterke-eieren 2025-08-04T12:12:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39369.w613.r16-9.0c17a63.webp Supersterke eieren | Proefjes Vandaag in ons proefjeslaboratorium: supersterke eieren. Ze zijn er klaar voor. Fox en Demi-Lynn. Demi-Lynn rijdt paard en houdt van alle dieren. En Fox is een echte bouwer. Opgelet! Wie kan de meeste eieren vinden? Ik! Oke en start. Oef, dat gaat er ruig aan toe. Ik heb de meeste eierdozen. Ja, ja, ja. Ik heb wel de meeste gezien. Dit zijn bruine eieren. Wat nu? Zijn ze gekookt? Ja, hard. De eieren zijn niet gekookt. He? Dus? Dat we voorzichtig moeten zijn want als het valt ligt er allemaal prut op de tafel. He bah. Even een battle. Wie kan zijn ei rechtop laten staan? Ik heb hem! Niet helemaal. Blijf staan ei. Fox, ik ga je een geheime truc verklappen. Demi-Lynn, ogen en oren dicht. Ouders thuis, ook even je oren en ogen dicht. Ja, dankjewel. Strooi eens stiekem wat zout op de tafel. Ja. Ik heb het! En nu voorzichtig het zout wegblazen. Goedzo Ja, je mag weer kijken. Kom maar. Ik zie zout liggen lijkt het. Nee, we hebben het niet met zout gedaan. Jwel, ik zie zout eronder liggen. Nee joh. Ha, is ons geheimpje he Fox. Nu kan Demi-Lynn ook een trucje bij Fox uithalen. Ze waren niet gekookt. Hou het ei maar boven zijn hoofd. Ja. En nu, keihard knijpen. Oh, daar gaat je haar. Oh nou wel even je best doen, Demi-Lynn! Huh? Lukt het niet? Het bleef zo hard als steen. Zou het ei dan wel echt ongekookt zijn? Doe maar. Ja, echt een vers ei dus. Niet gekookt. Ze zijn heel sterk. Ik wil een ei kapot knijpen. Nee, dat lukt dus niet. Hoe sterk is een ongekookt ei dan echt? Kan het ook zware dingen dragen, zoals die boeken? Hoeveel van die boeken zouden er op vier eieren kunnen liggen? Vier op elk ei één, want eieren zijn heel sterk. Ik denk zo, meer zo. En dan eieren erop. Ah slim die jullie maken een standaardje voor de eieren. Plakband. Dus uh, hoeveel boeken kunnen hierop? Demi-Lynn denkt vier, Fox, jij denkt maar een. Wat denk jij zelf eigenlijk? Een is alvast gelukt. Nu deze. Demi-Lynn dacht dat het bij de volgende mis zou gaan. En het gaat goed! Maar nu het zwaarste boek. En ook 5 boeken gaat goed. Nog meer boeken. Zouden ze het houden? Wanneer zeggen de eieren krak? Ik, ik, ik ben de tel ineens kwijt. Niet normaal, wat een stapel! Wat zijn die eieren sterk. Niet normaal, wat een stapel is dit. Een, twee, drie, vier, vijf, zes, zeven, acht, negen, tien, 11, 12, 13, 14, 15. Werkelijk waar? Ongelooflijk. Eieren zijn echt sterk. Kunnen ze jullie dan ook dragen? Ja. Echt? Oke, laat maar zien. Heb je niet andere schoenen nodig? En we gaan nu kijken hoe ze op eieren lopen. Ze kunnen een reuzenvoet dragen. Ik ben benieuwd of het goed gaat. Oh! Het kan. Ja. Eitje toch? Ja, daar kunnen ze niet tegen. Dit was ons proefje, kan jij het beter? Bedankt Fox en Demi-Lynn. Fantastisch gedaan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16913364 334.36 8913 2022-05-30T09:36:43+00:00 yes no proefje ei kracht https://schooltv.nl/video-item/proefjes-muziek-maken 2025-08-04T12:11:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39370.w613.r16-9.b6fee19.webp Muziek maken | Proefjes Vandaag in ons proefjeslaboratorium: dans mee met de muzikale proefjes. Ze zijn er klaar voor. Lynn en Indi. Indi's lievelingskleur is roze en Lynn is heel nieuwsgierig. Horen, horen, horen. Muziek zie je met je...oren! Oren! Gefopt! Vandaag gaan jullie echt muziek zien. Geloof je dat? Ja. Kunnen jullie zelf een trommel maken? Ik denk het wel? Ik ga knippen. Het lukt niet. Ja, knippen. Goed zo. Want om te trommelen heb je iets nodig om op te slaan. Dat doen we hierop. Kunnen we nu gaan trommelen. Nou, lekker trommeltje hoor. Leg er maar iets lekkers op. Dit is het. En dan gaan we eten. Nee joh. We gingen toch muziek zien? Waar smaakt t naar? Koekjes? Ja, dat mocht je willen. Harde rijst? Ja, goed geproefd. Suiker. Ah, lekker! Zien jullie al muziek? Nee. Logisch. De muziek moet nog aan. Daar gaat ie. Ja, dat swingt lekker hoor, dames. En? Hebben jullie muziek gezien? Nee, nee. Ja. Jullie hebben ook helemaal niet naar de trommel gekeken. Ja. En uh, ik geef toe, je moet ook wel heel goed kijken, maar dan zie je de korrels dansen. Ja. Ja. Zie je ze lekker schudden? Kijk 'ns aan. Muziek hoor je met je ogen. Kennen jullie dit instrument ook? Ehm...Dit is nou een xylofoon. Xylofoon. Helemaal goed. Lukt het jullie om 't zelf te maken? Ja. Met water kan ik dat. Hebben jullie nog iets anders nodig? De kleurtjes. Deze. Ja, en die. Geef maar aan mij. Lynn, zo een beetje bij elkaar. Zullen we dit hier het water indoen? En dan daar kleurtjes bij in doen. Dat lijkt me een heel goed plan. Iets meer bij. Stop. Ha, ik hoor al iets. Nog maar een beetje, tot de helft. Ah. Hoe klinkt datzelfde glas nu? Anders. Omdat er meer water in zit. Ja, dat is grappig, he. Ik ga groen doen. Aha. Alle glazen klinken straks anders. Daar gaan we dan. De rode is... En dan gaan we nu luisteren naar een concert van Lynn en Indi. Prachtig, een glazen xylofoon. Hoe klonk het? Heel mooi. Kiekeboe. Ah, een panfluit. Kunnen jullie die ook namaken? Namaken? Wat doe je dat netjes, Indi. Ja, stop maar. En de kleurtjes d'rbij, want dat oogt vrolijker. Zo. Indy, welke had ik nog niet gedaan? Deze. Ja, je moet ze ook niet door elkaar husselen, maar werkt ie ook? Door de hoogte van het water klinkt elk buisje anders. Hoe gaaf is dat? Dit was ons proefje, kan jij het beter? En dan nu: het slotconcert. Prachtig. Ah, fantastisch! Bravo! Bravo! Ook Lynn en Indi. Werkelijk waar. Bravo dames. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16913365 305.44 5275 2022-05-30T10:05:52+00:00 yes no proefje muziekinstrument water https://schooltv.nl/video-item/proefjes-knal-of-plons 2025-08-04T12:11:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39371.w613.r16-9.ce93f55.webp Knal of plons | Proefjes Vandaag in ons proefjeslaboratorium: lekker alles over lekken! Ze zijn er klaar voor. Siem en Evelien. Siem is dol op voetballen en Evelien doet graag vrolijke dansjes. Wat lekt en wat niet? Ze zoeken het uit met...Kijk die ijzeren, daar. ...een grote bak, potloden...Ik zag het allang hoor. En ballonnen en plastic zakjes. Maar een plastic zakje is toch zo lek? Het is er gewoon doorheen gegaan! Oh-oh. Een zak met water? Ik uh, voel al nattigheid. Dat is wel genoeg. Helemaal leeg. Het is wel zwaar Siem. Hou jij hem vast? Dan klik ik hem dicht. Prikken? Prikken, zeg je? Dat gaat toch helemaal mis? Siem, Siem, doe dit. Ga ervoor. Hij gaat er doorheen en het lekt niet! Nee, niet er weer uittrekken. Dat is niet...ohh! Lekker water. Ja, maak er maar weer een kliederboel van hoor. Was dat de bedoeling? Nee. Nou, dat kun je wel zeggen. Nu dus maar opnieuw. En dan doen we het groter. Ja. Doe jij hem dan weer dicht zo? Ja, dat doe ik ook. Nou, kijk nou dat je niet mij giet. Je mag hem helemaal leeg gooien. Echt? Jij durft Siem. Nog een kan er doorheen. Doe jij hem weer dicht? Dat is toch niet erg? Deze is wel zwaar. Maar uh. Vrienden. Iets tegen het knoeien? Ik denk het wel. Net is ie zo dat er overal water mag. Inderdaad. Nee, nee, oh nee, ho ho! Zullen we er nog eentje doen? Inderdaad Siem. Dat is toch gek? Misschien als wij hem nu doorheen hebben gedaan als we hem dan laten zitten, misschien blijft dan gewoon het water erin. Ik ben wel benieuwd hoeveel gaan er in? Stuk of 12. 12, zonder dat hij lekt. En snel erdoorheen drukken he? Hier nog eentje tussendoor. Ja, is dat wel zo verstandig? Hij lekt! Ohnee. Hoeveel zitten er in? Eén, twee, drie, vier, vijf, zes, zeven, acht, negen, zal ik nog tien erbij...Oh! Dat was denk ik net een potloodje te veel, want nu is het één grote kliederboel. Dat was de tiende. Inderdaad. De tiende. Ik zei een stuk of twaalf, zat ik wel in de buurt bij. Oh nee, ik voel het al weer aankomen. Dit bevalt me niet. Ik doe vaak zo. En nu gaan we zeker ballonnen prikken? Jeeee! Dat wordt spectaculair, hoor ik. Dan gaat ie de hele tijd rondjes vliegen. Au. Ja, dat zijn serieuze prikkers. Wat zou er gebeuren als je met een prikker op het puntje van de ballon prikt? Misschien hier op het bultje. Ja, oh ja. Ogen dicht. Huh? Wat vreemd. Zie je dat? De prikker zit er wel in. Hij doet het gewoon net zo goed nog. En maar draaien. Als je zo...zal ik je helpen? Zal ik een klein begin... Maar hoe kan dat nou? Geen idee. De sateprikker zit er nog in denk ik. Maar als we hem er nu uit halen gaat ie wel stuk. Zullen we dat doen? Wat? Ja, hij gaat lek. Dus toch! Hij loopt leeg, maar niet zo snel als normaal. Ja. Nu wel. Oh nee, nog een ballon. En hij lijkt wel gevuld met...water. Daar gaan jullie zeker ook in prikken? Ja? En wat gebeurt er dan? Denk ik dat ie wel lek gaat. Oke. Hieronder, hierzo. Maak maar een vierkant van tape om straks met een prikker in het midden te prikken. Dan ben ik benieuwd wat er gaat gebeuren. Daar de grote. Oh oh waterval. En kijk 'ns. Kijk 'ns vlak bij de ballon. He! Volgens mij lekt het water. Nee, 't lijkt wel een ijspegel. Lijkt wel of het water stilstaat. Of stilstaand water. Het wordt weer waterballet! Stilstaand water, hoe kan dat nou? Dat leek gewoon zo terwijl...Door de tape! Want het stroomde nu alle kanten op. Aha. Dit is ons proefje, kan jij dat beter? Bedankt, Siem en Evelien, maar blijven jullie nu ook nog even om te dweilen? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16913367 377.8 8378 2022-05-30T12:35:16+00:00 yes no proefje ballon water https://schooltv.nl/video-item/waarom-lopen-we-de-avondvierdaagse-vier-dagen-samen-wandelen 2024-01-04T13:01:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39372.w613.r16-9.d6fdb65.webp Waarom lopen we de avondvierdaagse? | Vier dagen samen wandelen De Avondvierdaagse bestaat al heel wat jaren. De allereerste werd gehouden in Nijmegen in 1909. Het was eigenlijk nog geen avondvierdaagse, het was overdag. Ze noemden het ook wel een wandelmars. Door de Tweede Wereldoorlog kon in 1940 de Vierdaagse op sommige plekken overdag niet doorgaan. Mensen wilden toch samen lopen en besloten om dat 's avonds te gaan doen. Tijdens de oorlog was het ook een paar jaar verboden om de Vierdaagse te organiseren, maar toen die voorbij was besloten mensen het weer op te pakken, opnieuw in de avond. 'De Nederlandse Wandelsportbond heeft op vijftig verschillende plaatsen in ons land een massale avondvierdaagse georganiseerd.' Sindsdien lopen ieder jaar duizenden mensen en kinderen de avondvierdaagse. Wat vind je er nou zo leuk aan? Nou, gewoon, een stuk lopen is wel leuk. Gewoon de uitdaging. Het is gewoon gezellig. Vier avonden achter elkaar worden er verschillende afstanden gelopen. 3, 5, 8, 10 en 15 kilometer zijn veelvoorkomende afstanden. Als je verder wil lopen, kun je meedoen aan de Nijmeegse Vierdaagse. Daar kun je iedere dag een route van 30, 40 of wel 50 kilometer lopen. En wist je dat in Suriname ook ieder jaar een avondvierdaagse wordt georganiseerd? Daar lopen ze in traditionele kostuums en wordt er muziek gemaakt. In Nederland wordt natuurlijk ook muziek gemaakt tijdens het lopen, alleen klinkt dat zo: ik heb een potje met vet, al op de tafel gezet... https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16913368 98.837 1941 2022-05-30T14:21:03+00:00 yes no wandelen lopen https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-paleis-noordeinde 2024-01-04T13:01:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39373.w613.r16-9.eb89408.webp Het Klokhuis | Paleis Noordeinde Manon neemt een kijkje achter de schermen van Paleis Noordeinde, het werkpaleis van Koning Willem-Alexander en Koningin Máxima. Er werken ongeveer tweehonderd mensen in het paleis en er gebeurt een hoop. Manon mag een handje meehelpen als lakei. Terwijl ze druk bezig is en haast de weg kwijtraakt in de gangen van het paleis, komt ze oog in oog te staan met... Zijne Majesteit de Koning en Hare Majesteit de Koningin! Ard en Fjodor maken van hun slaapkamer een werkpaleis. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1325789 966.744 3741 2022-05-02T14:28:20+00:00 yes no gebouw koning koningin https://schooltv.nl/video-item/wat-is-woede-een-krachtige-emotionele-reactie 2024-01-04T13:01:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39374.w613.r16-9.08265b2.webp Wat is woede? | Een krachtige emotionele reactie We komen woede al in heel oude teksten tegen. Zo omschreef de Romein Seneca al rond vijftig voor Christus woede als een wilde en lelijke emotie. Woede kan ontstaan als je je bedreigd voelt of geprovoceerd. Bijvoorbeeld wanneer jou of je naasten onrecht wordt aangedaan. Je kunt dan uitbarsten in een krachtige emotionele reactie. Woede dus. Er wordt op dit moment veel onderzoek gedaan naar de oorsprong van woede. Gebleken is dat deze hersengebieden bij woede aangaan. Het gevolg is dat je bloeddruk omhoog gaat, je pupillen verwijden en je hevig kan gaan transpireren. Het interessante is dat de één z'n woede kan reguleren, terwijl de ander in eenzelfde situatie compleet door het lint gaat. Ook hier wordt veel onderzoek naar gedaan. Het blijkt dat de emotieregulatie te zien is in de prefrontale cortex, het hersengebied dat een signaal afgeeft om af te remmen. Maar hoe hard dat gebied werkt en of iemand dus in staat is zijn woede te controleren, verschilt per persoon. Samengevat: hoe gevoelig je bent voor woede is afhankelijk van een heleboel factoren zoals omgeving, opvoeding, hormonen en genetische aanleg. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16917325 78.4 2097 2022-06-08T22:00:00+00:00 yes no emotie boos https://schooltv.nl/video-item/wat-is-weerzin-walging-afkeer-of-aversie 2024-01-04T13:01:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39375.w613.r16-9.eaf87d5.webp Wat is weerzin? | Walging, afkeer of aversie Weerzin wordt ook wel walging, afkeer of aversie genoemd. Het is een heel persoonlijk gevoel, vaak lichamelijk, dat iets acuut weg moet van je uit je hoofd, uit je lijf of uit je buurt. Dat je deze emotie in je lijf kunt voelen, is niet raar. Weerzin vindt plaats in onze insula, een hersendeel onder de oppervlakte van de grote hersenen aan de zijkant. Dat is een hersengebied waar zintuiglijke ervaringen worden gelinkt aan emoties. Bij mensen die weerzin of walging ervaren, gaat de hartslag omlaag. Volgens Charles Darwin is weerzin en emotie die mensen en dieren behoedt voor gevaar. Het is een reactie op de ervaring van het onaangename. Een stank, een smaak, een aanraking. Maar de emotie kan ook moreel van aard zijn. Je kunt ook walgen van een mening. Opvallend is dat vrouwen en kinderen vaak gevoeliger zijn voor walging dan mannen. Van oudsher werd overigens gedacht dat weerzin een biologische functie had om mensen te beschermen tegen giftig eten. Maar volgens onderzoek heeft het veel meer functies het beschermt lichaam, geest en de sociale orde. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16917324 69.8 721 2022-06-08T22:00:00+00:00 yes no emotie hersenen https://schooltv.nl/video-item/wat-is-wanhoop-een-pijnlijk-verlangen-naar-onvervulde-hoop 2024-01-04T13:01:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39376.w613.r16-9.a463478.webp Wat is wanhoop? | Een pijnlijk verlangen naar onvervulde hoop Er zijn meerdere definities van wanhoop, zoals het gevoel dat er niets goeds meer kan gebeuren. Vertwijfeling of geen uitkomst zien uit je huidige toestand. Wanhoop is dus vooral het totale verlies van hoop. En juist die hoop is de emotie die we nodig hebben om vooruit te komen. Om niet bij de pakken neer te zitten. Wanhoop is daarmee volgens psychologen een van de meest negatieve en destructieve menselijke emoties. Wanhoop kan ontstaan als je het gevoel hebt een verloren strijd te voeren, zoals de negentiende-eeuwse Britse schrijfster Mary Evans. Zij leefde in een tijd waarin het voor vrouwen vrijwel onmogelijk was kunstenaar te zijn. Mary was de wanhoop nabij, maar wilde niet opgeven. En dus veranderde ze haar naam in George Elliot, kreeg roem en waardering en schreef over haar strijd. Wanhoop is het pijnlijke verlangen naar een onvervulde hoop en dat is het mooie: wanhoop kan ook leiden tot creatie. Ons wanhopig voelen kan alles ineens in een nieuw licht plaatsen, waardoor je nieuw inzicht krijgt in wat belangrijk is en wat niet. Wanhoop kan dus een manier zijn om in actie te komen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16917323 71.24 974 2022-06-08T22:00:00+00:00 yes no emotie hersenen https://schooltv.nl/video-item/wat-is-vreugde-een-overweldigend-gevoel-van-blijheid 2024-01-04T13:01:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39377.w613.r16-9.d10616d.webp Wat is vreugde? | Een overweldigend gevoel van blijheid De Britse auteur Zadie Smith maakte onderscheid tussen plezier en vreugde. Plezier is alledaags en ervaren we vaak. Vreugde is groot. Vreugde is het gevoel dat je overweldigd wordt, dat de emotie je overneemt. Het kan direct samengaan met de angst om dit gevoel te verliezen, zoals wanneer je heel verliefd bent, voor het eerst je nieuwe baby ziet of wanneer je een kunstwerk ziet dat je recht in het hart raakt. Vreugde zie je zowel bij mensen als bij dieren. Het zorgt voor een hogere bloeddruk en een beter ademhalingsritme. Je ervaart vreugde dankzij de hormonen serotonine, dopamine, endorfine en oxytocine. Een staat van grote vreugde wordt ook wel euforie genoemd. Euforie is een woord dat afstamt van het Griekse Euphoria. Euforie, oftewel in de zevende hemel zijn, een staat van extase. Waar de term vreugde van oorsprong nog verwees naar een goede gezondheid, wordt de ervaring van extreme vreugde of euforie steeds vaker gekoppeld aan een buitenlichamelijke ervaring, zoals een trance, een manie of een delirium. Dan wordt vreugde een soort ontsnapping aan het alledaagse. Een staat waar heel veel mensen enorm naar kunnen verlangen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16917322 75.6 431 2022-06-08T22:00:00+00:00 yes no emotie hersenen blij https://schooltv.nl/video-item/wat-is-verlangen-hunkeren-smachten-en-craven 2024-01-04T13:01:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39378.w613.r16-9.1d31c22.webp Wat is verlangen? | Hunkeren, smachten en craven "See how she leans her cheek upon her hand. Oh that I were a glove upon that hand that I might touch that cheek". Het is een beroemde zin van Romeo waarin hij er van droomt de handschoen te zijn die de wang van Juliet aanraakt. Hij brandt van verlangen naar zijn grote liefde. We hunkeren, verlangen, smachten en craven naar iets wat we nog niet in ons bezit hebben. Een blik van verlangen kan ons in vuur en vlam zetten. We voelen het van top tot teen. Maar waar de één zich gelukzalig voelt bij dit verlangen, is het voor de ander een lijdensweg. Het deel in ons brein dat een belangrijke rol speelt bij de positieve beleving van verlangen, heet de nucleus accumbens. Het is het genotscentrum in ons hoofd. Het hersengebied dat een grote rol speelt bij verliefd worden, maar ook bij verslavingsgedrag. Verlangen is volgens Boeddha de oorzaak voor dukkha, het lijden van de mens. Alleen door meditatie zou dit lijden kunnen stoppen en zou men verlicht kunnen raken. Verlangen. Het kan ons vervullen of een eeuwige kwelling zijn. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16917321 66.96 277 2022-06-08T22:00:00+00:00 yes no emotie liefde https://schooltv.nl/video-item/wat-is-eenzaamheid-een-persoonlijke-ervaring-van-onverbondenheid 2024-01-04T13:01:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39379.w613.r16-9.424cca2.webp Wat is eenzaamheid? | Een persoonlijke ervaring van onverbondenheid Eenzaamheid is het gevoel dat je te weinig verbonden bent. Je mist hechte en emotionele banden met anderen, sociaal en soms ook lichamelijk. Maar eenzaamheid kan ook ontstaan omdat je je niet begrepen, niet veilig, waardeloos of overbodig voelt. Het is een heel persoonlijke ervaring, dus waar de een zich eenzaam voelt, kan een ander met een even groot sociaal netwerk juist heel gelukkig zijn. Dat maakt eenzaamheid moeilijk in te schatten. Het is iets wat iemand alleen zelf kan voelen. Eenzaamheid wordt gezien als de belangrijkste bron voor een depressie. Het is een fysieke ervaring die je gezondheid aantast. Eenzame mensen slapen slecht, hebben vaak een verhoogde bloeddruk en een verminderde cognitie. Ze ervaren de wereld anders herinneren dingen anders. Duits onderzoek heeft aangetoond dat het brein daadwerkelijk eenzaam kan zijn. Op hersenscans was te zien dat deze vier hersendelen kleiner waren bij eenzame mensen. Iedereen voelt zich wel eens eenzaam, maar tien procent van alle Nederlanders lijdt aan een ernstige vorm van eenzaamheid. Het komt veelvuldig voor bij ouderen, maar ook veel jongeren kampen ermee. Alleen rust daar een groter taboe op. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16917320 74.08 802 2022-06-08T22:00:00+00:00 yes no emotie eenzaamheid depressie https://schooltv.nl/video-item/proefjes-megabubbels 2025-08-04T12:11:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39381.w613.r16-9.0ba807a.webp Megabubbels | Proefjes Vandaag in ons proefjeslaboratorium: megaveel bubbels. Ze zijn er klaar voor. Tijn en Sophie. Sophie houdt van proeven van snoepjes en Tijn gaat altijd op onderzoek uit. Het proefje van vandaag gaat over...bubbels! Oh een grote! Knappen! Nou heb je het ook aangeraakt. Lekker. Wat is dit dan? Bellenblaasmiddel. Nu op zoek naar een bak met draadjes. Draad? Daar! Ja, dat had ik ook wel beter mogen verstoppen. Oh ik had een grote! Mijne werkt niet. Dan moet je met de vierkante. Zie je? Hee, er komen gewoon ronde bubbels uit het harte. Who who who. Wanneer gaat het beter? Als je zachter blaast. Grote bubbel! Kijk kijk kijk! Niet kapot maken, die heb ik gemaakt. Oh hij is kapot gegaan! Wat gaaf! Je eigen bellenblazer maken. Het is zwaar. Ik ga een ballon maken. Kleine bubbels. Grote bubbels. Zo. En hij werkt! Ja! Ah Tijn Tijn! Ah. Nee, Tijn heeft geen tijd. Hij is namelijk druk met zijn dubbelbubbelblazer. Ah er kwam er een op m'n neus! Nou kijk, jullie hebben helemaal geen stokjes nodig. Jullie zijn een eigen bubbelmachine. Oh dan kan iemand zo vasthouden en dan zo. Grof geschut. Waar is dat voor? Zo bellen. Nee kijk zo wapperen! Blazen blazen! Wow, indrukwekkend. 3, 2...Wat een teamwork en wat een megabubbels. Eentje leeft nog. Ohnee ohnee! Opperste concentratie bij Sophie. Wat gaat ze doen? He. Ze is er doorheen! Ja, haal hem er nu maar uit. Ongelooflijk dat dit kan. Ja! Wat voor een bubbels hadden jullie net? Hele grote. Reuzebubbels. Dan ben ik nu benieuwd of jullie ook megaveel bubbels kunnen maken. Een sok! Een sok en een fles zijn de eerste stap voor de bubbelmaker. Hoe dan? En natuurlijk wat kleurtjes, altijd goed. Blauw, blauw, blauw! Uh, een klein beetje. Ach, laat ook maar. Nu de sokken in het zeepsop. Ja en blazen maar! Ik tel 1, 2, 3, 4...Nou, het is echt ontelbaar, zoveel bubbels. Tijn, jij hebt groene. Ja en Tijns arm is zelfs ook helemaal groen. Eh Sophie, je mond is ook een beetje groen. Maar ja, d'r wordt dan ook echt hard gewerkt. De onthulling van het bubbelkunstwerk. Waar lijkt het op? Op monsters! En waar is dit voor? Voor iemand erin staan en dan gaat iemand hem optillen. En dan zit je in de bubbel. Ben je een bubbel? Wat? Hoe dan? Deze omhoog tillen. Dan gaat er een hele grote bubbel komen. Ik ben benieuwd. Ongelooflijk! Oke, stilstaan. Met je armen als een potlood. Potlood. Whohoo! Het is net een regenboog! Dit was ons proefje, kan jij dat beter? Doei, doei Tijn en Sophie. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16917327 303.96 9671 2022-05-31T09:08:38+00:00 yes no proefje zeep blazen https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-de-voetafdruk-kopen 2025-11-28T08:26:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39382.w613.r16-9.ccf15ef.webp Het Klokhuis | De voetafdruk: Kopen Door te leven gebruikt iedereen een stukje van de aarde. We noemen dit stukje land je ecologische voetafdruk. Een deel van je voetafdruk bestaat uit alle spullen die je koopt: boeken, schriften, kleren, telefoons, schoenen. We kopen in Nederland best veel spullen. Hoe komt dat? En kan dat ook anders? Ton probeert de koopverslaving van Liesbeth te stoppen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1337386 943.224 2945 2022-04-29T13:12:48+00:00 yes no ecologische voetafdruk consumptiegedrag duurzaamheid milieu kopen https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-concert-achter-de-schermen 2024-01-04T13:01:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39383.w613.r16-9.1ab3e68.webp Het Klokhuis | Concert: achter de schermen Enig idee wat er allemaal komt kijken bij de organisatie van een groot popconcert? Janouk gaat het ontdekken bij een optreden van de band Kensington, voor een publiek van 17.000 mensen. Bert en Joke weten alles over concerten. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1304629 901.416 1454 2022-06-04T05:00:00+00:00 yes no popmuziek concert band https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-de-voetafdruk-wonen 2025-11-28T08:33:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39384.w613.r16-9.57530a0.webp Het Klokhuis | De voetafdruk: Wonen Door te leven gebruikt iedereen een stukje van de aarde. We noemen dit stukje land je ecologische voetafdruk. De hele wereld verduurzamen lukt niet in een dag, maar thuis kun je ook een hoop doen. Van zonnepanelen op het dak, of isoleren, tot iets kleins als een lampje uitdoen dat je niet gebruikt. In ons huis hebben we het zelf voor het zeggen! Pien en Lobbert gaan ook duurzamer wonen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1337388 909.096 3430 2022-04-14T12:43:31+00:00 yes no ecologische voetafdruk duurzaamheid milieu wonen https://schooltv.nl/video-item/hoe-worden-straatnaamborden-gemaakt-geprint-op-reflecterende-folie-en-op-een-blauw-bord-geplakt 2024-01-04T13:01:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39385.w613.r16-9.7d7cf59.webp Hoe worden straatnaamborden gemaakt? | Namen geprint op reflecterende folie en op een blauw bord geplakt Waar worden straatnaamborden gemaakt? Nou, hier. De opdracht van de gemeente komt hier binnen. Op deze afdeling zit iemand die alles dubbelcheckt, verwerkt en uiteindelijk naar de printer stuurt. Ja, die straatnamen worden geprint. Maar dan wel op speciaal folie, met hele kleine spiegeltjes. En die zorgen ervoor dat het licht van bijvoorbeeld een autolamp goed wordt gereflecteerd, zonder dat je echt verblind wordt. Oeh, ja. Kijk dan. Daar komt-ie, hoor. Deze machine zorgt voor een extra beschermend laminaatlaagje op de straatnaamborden. Dan kan bijvoorbeeld graffiti er makkelijk afgepoetst worden. Maar het beschermt de borden ook tegen de felle zonnestralen, waardoor ze niet verkleuren. Hier wordt alles uitgesneden. En de computer herkent speciale punten die van tevoren zijn ingevoerd in de computer waar die precies moet snijden. En dat gebeurt allemaal helemaal vanzelf. Met vaste hand wordt de sticker op een blauw aluminium bord geplakt. En zo'n bord gaat dan zeker 20 jaar mee. Het eerste straatnaambord van deze nieuwe wijk. Janoukstraat. Is toch vet cool? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16917328 107.84 618 2022-05-31T10:00:00+00:00 yes no straat https://schooltv.nl/video-item/hoe-worden-straatnamen-bedacht-elke-wijk-een-eigen-thema 2024-01-04T13:01:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39386.w613.r16-9.71d1566.webp Hoe worden straatnamen bedacht? | Elke wijk een eigen thema Je hebt in Nederland heel veel straten, lanen, paden, wegen, kades, pleinen, stegen, hofjes en nog veel meer straten. Maar wie bedenkt al die namen? Nou, zij. Maar eerst terug in de tijd. Vroeger moest je heel erg je best doen om uit te leggen waar iets was. Zoals: Deze lange straat uit lopen, over de brug links, dan doorlopen tot aan de kerk, daar rechts en dan bij het riviertje linksaf. Dat is natuurlijk super-omslachtig. En dus werden er al vanzelf namen gegeven aan straten. Langestraat. Die straat, die was dus heel erg lang. Kerkplein. Daar stond natuurlijk een kerk. Molenstraat. Nou ja, je snapt 'm. Die straatnamen zijn dus ontstaan in de volksmond, genoemd naar herkenningspunten. Er kwamen steeds meer huizen en dus ook straten. Het werd een rommeltje. En voor de politie, de brandweer en de postbode was het handig als er duidelijkheid kwam. En dus werd er in 1851 besloten dat alle straatnamen officieel vastgelegd moesten worden. Voor iedere straat een naam en voor ieder huis een nummer. Er werden niet alleen straten bedacht, maar ook dat het slim is om hele wijken een thema te geven. Dus stel, je moet in de Vinkensteeg zijn en je staat in de Spreeuwenstraat, dan weet je dat je in de buurt bent. Zo heb je bijvoorbeeld de Vogelbuurt, de Schilderswijk. En hier, waar we nu staan, daar komt dus wijk Wisselspoor. Ik ben aanwezig bij een vergadering van de straatnamencommissie. Elke gemeente heeft zo’n commissie. Daarin zitten mensen met verschillende beroepen en belangen. Sorry. Ik wil toch even storen, want ik ben heel benieuwd wat jullie doen. Ik werk voor het secretariaat. Daar komen alle verzoeken binnen. Ik let erop dat we luisteren naar ideeën van inwoners. Ik let erop dat de straatnamen onderscheidend en herkenbaar zijn. Ik zit hier vooral voor de historische informatie, zodat de geschiedenis van een plek terugkomt in de straatnamen. En ik werk voor de gemeente, voor het onderdeel vergunningen. Ik zorg ervoor dat het Utrechtse in de straatnaamgeving naar voren komt. En ik probeer ervoor te zorgen dat iedereen z'n zegje kan doen en dat we met z'n allen tot een goed besluit komen. Dit is als het ware een soort club, een denktank waar het creatieve proces voor alle namen plaatsvindt. En momenteel gaat de vergadering over deze nieuwe wijk. Of nou ja, de wijk die hier gebouwd wordt, want hier komen straks allemaal nieuwe huizen en nieuwe straten. Omdat hier vroeger in deze gebouwen heel veel spullen werden gemaakt voor de Nederlandse Spoorwegen is deze wijk Wisselspoor genoemd. Maar voor nog meer goede en originele namen moet eerst onderzoek gedaan worden. Kijk, dit is dus een wisselhout. Die loopt helemaal onder de wissel door. Het zijn gewoon hele ouderwetse kettingen, die wissels. Dit is een dwarsligger. En dit is dus een stootjuk. Eh, Stootjukstraat. Stootjukplein. Stootjuklaan. Heeft u al een beetje ideeën op kunnen doen? Ja, ik ben aan een mooie rondleiding bezig. En daar heb ik ideeën genoeg opgedaan. Maar moeten die straatnamen nog aan bepaalde eisen voldoen? Is daar een lijstje voor? Ja. Wijken gaan altijd volgens een bepaald thema, zodat je makkelijk iets kunt vinden. Verder moet de straatnaam niet lijken op een al bestaande naam. Dan kan de ambulance bij de verkeerde straat uitkomen. En je mag 'm wel noemen naar personen, maar alleen als een persoon al overleden is. Ik vind het ook belangrijk dat een straatnaam goed uitspreekbaar is. En bij sommige straatnamen doet men onderschriften, zodat je uitleg geeft bij de naam. En wat is nou de gekste straatnaam die u ooit bedacht heeft? Dat is moeilijk te beantwoorden, want mensen willen niet wonen in een straat met een gekke naam. Dat vinden ze vervelend. Dus het moeten wel goede namen zijn, lekker uit te spreken, maar hij moet niet gek zijn. Geen Broodjepoepstraat dus. Het locatiebezoek heeft veel goede namen opgeleverd. We gaan terug naar de vergadering. Die suggesties worden besproken met alle commissieleden. Er wordt vergaderd over de namen. Welke namen wel, welke niet. En iedereen doet z'n zegje vanuit z'n eigen vakkennis. Met als resultaat de plattegrond met alle straatnamen al ingevuld. Ik heb altijd al een eigen straat willen hebben. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16917329 317.781 2022 2022-05-31T10:09:30+00:00 yes no straat https://schooltv.nl/video-item/proefjes-kleuren-met-rodekool 2025-08-04T12:11:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39387.w613.r16-9.3d26dc4.webp Kleuren met rodekool | Proefjes Vandaag in ons proefjeslaboratorium: rode kool die niet rood is. Ze zijn er klaar voor. Calvin en Sybren. Sybren doet graag aan paintball en Calvin houdt met heel zijn hart van klimmen. Jongens, er staat hier iets drinkbaar voor het proefje. Dit drinken? Nee, je mag nooit zomaar iets drinken in een lab. Waar ligt het tweede? Water met prik en normaal water. Drinkglazen met drinken dus. Maar wat zit erin? Dit kun je drinken. Dit is water met prik. Ik denk het ook. Aha. We hadden het fout! Dit is gewoon normaal water. Dat klopt. En is dat water met prik? Het is moeilijk te zien zonder kleur. Ik drink expres zoveel. Omdat het is lekker. Water met prik. En dit...En? Ik denk iets van azijn. Lekker he? Ik denk iets van citroensap. Klopt. In die nieuwe glaasjes zitten schoonmaakmiddelen. Dus dat echt niet drinken. Handschoenen moet je hebben. Anders gaat je vinger pijn doen ofzo. En je moet een bril of anders komt het in je ogen en dat doet ook heel veel pijn. Heel verstandig. Jullie kunnen dit. In de kast. Eh...Kan je dat echt eten? Wat moet dat met die rodekool? Waren de drankjes nog niet genoeg? Da's vies hoor. Nou, maak er maar kleine stukjes van. Ik heb er al een, die ga ik verscheuren. Ik heb er zes. In de blender. Moet het zo groot, Sybren? Ja, het moeten grote stukken zijn. Nou nee, ik zei toch echt kleine stukjes. Gelukkig, dit gaat goed. Twee... Ik heb er al twee toch, Sybren? Aan de onderkant is het wel warm soms. Warm water erbij en mixen maar. En nu gewoon even wachten. Nou, lekker kleurtje. Ja, da's wel goed hoor. Het deksel moet er nog af. Oh jammer. Dat is moeilijk. Je moet het erin gieten. Ja. Haal het sap maar uit de drab. Doe maar nog meer. Dat lekt! Niet zoveel Calvin. Zo. Even goed uitpersen, jongens. Nu is het wel klaar Calvin. Niet echt rood, dat rodekoolsap, of wel? Paarsig, blauwig, zwartig. Calvin, zullen we hem in deze glas doen? Oh jullie gaan het schoonmaakmiddel paars kleuren. Huh? Hij wordt groen! Dat is gewoon onmogelijk. Het paars is nu groen geworden. Ik denk dat dit ehm rood wordt. Ik denk dat dit weer groen wordt. Paarse sap erbij en... het is rood! Welk zullen we nu doen, Calvin? Die van mij, die. Het sap kan toch niet nog een andere kleur worden? Heh, nou moe?! Ja, ik heb het goed! Welke kleur wordt dat? Zwart. Nee, Sybren! Ik denk dat het paars wordt. Ongelooflijk. Blauw. blauw? Ja, ik zie het. En dat glas dan? Paarsig? Nou ja. Ik sta echt versteld. Bij elk glas heeft het rodekoolsap een andere kleur gekregen. Hoe kan dat. Omdat...Dat was anders. Dat was ander drinken. Dat was ander drinken. Dat was ander drinken. En dat was ander drinken. En daar was wat anders, schoonmaakspul. Klopt, elk stofje zorgt dat de rodekool een andere kleur krijgt. Dat is bijzonder. Hierna die van mij goed? En moet dat hierin, in deze? Dan kunnen we daar...He, waarom wordt het nu paars? Nu hebben we geen roze en blauw meer. Jongens, help even. Nu veranderen de kleuren weer helemaal. Rood geel blauw roze paars maakt samen groen. En wat is dat nou weer voor een uh kleurloos spul? azijn? Oh ja. Nou, nu ben ik helemaal in de war. We hebben van groen roze gemaakt! Wat supergaaf! Dit is ons proefje, kan jij dat beter? Fantastisch. Bedankt Sybren en Calvin. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16917330 339.6 7419 2022-05-31T11:28:03+00:00 yes no proefje kleur mengen https://schooltv.nl/video-item/proefjes-gekleurde-smurrie 2025-08-04T12:11:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39388.w613.r16-9.e2b9c58.webp Gekleurde smurrie | Proefjes Vandaag in ons proefjeslaboratorium: heel veel groene smurrie. Ze zijn er klaar voor. Selina en Alyssa. Selina kan mooi tekenen en Alyssa is een echte dierenvriend. Het proefje wordt een enorme bende. Zin in? Ja. He ja. Zo. Slim, even alles beschermen. Nou, dat schiet lekker op. Ja, goedzo. Ja. Er zit nog, nee, het zit nog een beetje door elkaar. Dames, nu zijn jullie gewoon aan spelen. Knap. Helemaal zelf gedaan? Nee. En nu? Troep maken! Inderdaad, we hebben water nodig. Ik zag hem al. Dat is zwaar. Ja, dat is zwaar. Maar ik kan hem wel meenemen. Voorzichtig, voorzichtig. Een grote bak hebben we nodig. Bak. En dan nu maïzena. Wat is dat? Uh, daar kan je sausjes mee maken. Dat zag ik al lang. Is dat zwaar? Nee. En tot slot drie glaasjes. Wat gaan we maken? Oobleck. Wat? Nou, ik ben benieuwd. Succes dames. Wat zit erin? Lekker zacht. Selien, ga maar gewoon zo en dan... Voelt raar. Voelt raar. Ja, daar krijg je witte handen van. Oh giet maar erin. Zullen we eerst het water doen? Ja eerst water. Een kopje water...En twee kopjes maïzena. En nu kneden. Kneden en kneden? Ieuw, dit wordt vies! Kijk hoe vies. Ik zei het je, je krijgt er witte handen van. Wat doen jullie nu? Ah ja. Heel slim. Lekker roeren met een stokkie. Het lijkt wel melk die je kan kneden, maar dat kan toch helemaal niet? Wat wordt het? Uh, beetje rond. Een beetje rond. Een beetje vierkant. En als je stopt dan wordt dat weer vloeibaar. Da's raar. Rond. Nee, het is nu toch echt vloeibaar. Het is rond. En nu niet meer. We gaan groene oobleck maken. Seline, ik doe dan blauw en jij doet dan geel. Oke, nou ik ben ontzettend benieuwd. Uh, dames neem me mee in het avontuur. Seline dat geel moet er ook nog een beetje bij he? Lekker bezig. Dit ziet er goed uit. Oh, dit is een waterval. Ik doe m'n hele handen eronder. Hoe is de kleur? Heel mooi, want het is geelachtig. Seline, dat is toch jouw lievelingskleur groen he? Nou, donkergroen, maar niet lichtgroen. Mooie, zachte smurrie. Maar wanneer wordt oobleck hard? Als als je hard doet. Oh ja, ik zie het. Heel hard hoor. Het wordt echt hard. Oh ja, ik zie het. Eerst wordt het hard en nu weer zacht. Dat is sterk. Lekker. En als ik heel zachtjes doe, wordt het zacht. En als je daar hard op slaat, wat nou als je zo op water zou slaan? Ehm...Ga je onder water. Maar dit gaat niet gelijk onder water. Kijk. Oh. Dan gaat ie eerst drijven en dan onder water. Ja, dat is het speciale aan oobleck. Wat een spul. Kunnen jullie op de oobleck staan? Nee. Wedden van wel? Oke. Ja, je zakt er nu nog in, maar als je hard trappelt kan je d'rop staan. Ik zei het toch? Fantastisch gedaan. Dit was ons proefje, kan jij het beter? Doei, doei! Selina en Alyssa. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16917331 288.28 9520 2022-05-31T13:03:53+00:00 yes no proefje water slijm https://schooltv.nl/video-item/kan-je-rubber-uit-paardenbloemen-halen-latex-in-de-wortel-van-de-paardenbloem 2024-01-04T13:01:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39390.w613.r16-9.6f4280c.webp Kan je rubber uit paardenbloemen halen? | Latex in de wortel van de paardenbloem We kunnen dus nog niet zonder natuurrubber. En dat kan een probleem worden, want we hebben wel steeds meer natuurrubber nodig. Maar er is niet zoveel plek voor meer rubberbomen. En die zijn ook heel gevoelig voor ziektes. Kunnen paardenbloemen dan misschien voor een oplossing zorgen? In deze kas in Wageningen proberen ze de ideale rubberpaardenbloem te kweken. De ideale rubberpaardenbloem bleek te groeien in Kazachstan. Na een uitgebreide excursie werd die eindelijk gevonden. De zaadjes werden meegenomen en hier in Wageningen opgekweekt. Anker, jij bent nu bezig met dit onderzoek hè? Ja. Wat is er nou zo bijzonder aan dit plantje? Wat je hier ziet, is de Russische paardenbloem. Dat is heel bijzonder, want die is verwant met onze paardenbloem. Maar de Russische paardenbloem heeft in haar wortels heel veel rubber. En de Nederlandse paardenbloem heeft dat niet. Volgens mij zitten hier nog een paar bolletjes met zaad. Kijk. Nou! Dus zo oogst je paardenbloemzaad. Gewoon met een stofzuiger. Ja. Ik zie ze hier ook gewoon zitten. We hebben grote en kleine stofzuigers. Van elk bolletje kunnen we zo'n 200 zaadjes oogsten. Die zaaien we volgend jaar buiten. Dan kunnen we wortelen oogsten. Kijk. Zo, wow! Dit is de wortel die eronder zit. Dat zou je niet denken hè? Het is meer wortel dan blad. Ja. In die wortel zit dan het rubber. En soms kun je dat zien als je die doormidden breekt. Dan komt het eruit zetten. Kijk. Dat witte? Dat witte spul is de latex. En in die latex… Zit rubber. Ja, precies. Een soort melksap. En dat melksap... Oh, ja! Zie je dat? Daar zit dan het rubber in. En hoe haal je dat er dan uit? Het eruit halen gebeurt in het laboratorium. Oké. Ik ga op bezoek bij Ingrid van der Meer. Zij leidt hier in Wageningen het hele onderzoek naar rubber uit paardenbloemen. Ja, dit zijn ze dus. Gedroogde wortels vol rubber. Maar wat moet je nu doen om hier uiteindelijk rubber van te maken? Wat we eerst doen, is de wortels heel goed schoonmaken. En goed drogen. Dan ziet het er al zo uit. Dan wordt het vermalen in een soort molen. Dan houd je een soort pasta over. In die pasta zit de rubber, maar die moet je er dan nog uithalen. Door het te mengen met water en langzaam te schudden, drijft de rubber naar boven. Dan kun je simpel afzeven. Kijk. Dit is rubber dat je overhoudt als je dat van heel veel wortels doet. Zo! Dat is best zwaar. Maar hiervoor heb je toch echt heel veel wortels nodig? Ja, dit is uit 100 kilo wortels. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16919398 194.794 666 2022-06-01T13:15:32+00:00 yes no rubber paardenbloem https://schooltv.nl/video-item/kan-je-drinkwater-maken-van-je-eigen-plas-tim-en-edson-maken-van-urine-echt-drinkbaar-water 2024-01-04T13:01:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39391.w613.r16-9.03a1bad.webp Kan je drinkwater maken van je eigen plas? | Tim en Edson maken van urine écht drinkbaar water Edson? Wist jij dat astronauten hun eigen plas drinken in de ruimte? Hoe kom je daar nou weer bij? Ja, want ze kunnen gewoon niet te veel water meenemen naar boven. Ik ben even dieper in de materie gedoken, want Manuel heeft een vraag. Kun je drinkwater maken van je eigen plas? Ja, maar. In de ruimte hebben ze waarschijnlijk echt van die professionele apparaten die dat die dat kunnen. Dat klopt, maar wij gaan het gewoon doen met eigen huis, tuin en keukenspullen. Kom maar mee. Uh, dus wat we nodig hebben is een glas voor je plas. Een verticale maatbeker. Mm hu. Keukenrolletje kommetjes en een rietje. En een erlenmeyer. Dat heb je namelijk ook altijd in je huis staan. Precies. En natuurlijk heel belangrijk. Uh plas van de astronaut. Tot zo. Ik heb heel veel. Hoppa! Zo, daar ben ik. Het is ook echt warm. En het stonk. Het moet een beetje ontvluchten. Dus je moet een beetje blazen. Ja, dit is dus heel gek. Wat je moet doen, je moet blazen. Maar als je dus de de verkeerde kant op doet, dan heb je het al gedronken. Zuurstof. Uh zorgt dat t een beetje gaat luchten, dus de geur gaat er daarmee uit en die komt nu een beetje richting Edson zijn neus. Waarom doen we kooltjes in deze maatbeker? Die kooltjes zijn eigenlijk bedoeld om de afvalstoffen mee te scheiden van de vloeistof. Want die afvalstoffen die blijven plakken aan de kooltjes. Dus let maar op als we de urine erbij gooien, dan wordt het een mengsel. Dit goedje moeten we eigenlijk allemaal gaan filteren. Daarvoor hebben we een glas en pak even twee uh keukenpapiertjes en bouwen zelf even een filter. Nu gooi je langzaam gooi je de vloeistof erbij. Dit proces herhaal je een paar keer eindeloos. Heb je een goedje en dat gaan we dan destilleren? Nou en wat dat is gaan we nu leren. Kom naar buiten. Oké, Tim. Welkom bij de cursus destilleren, kun je leren. Precies. En kijk jouw pis is al wat schoner, maar het kan nog schoner. Wij stoppen jouw plas in dit flesje. En wat we gaan doen is jouw plasje verwarmen. Door de hitte schijnen we de afvalstoffen die d'r nog in zitten van t schone water. Ja, de schone waterdamp komt hier omhoog, gaat door het buisje hier komt af en dan een druppel tot die zo naar beneden. En dat is wat we gaan drinken. Kijk eens, daar gaan we hoor. Ik ben echt wel benieuwd wie van onze kijkers zou zijn eigen pis drinken. Nou, hier is het. En wat vind jij? Zou jij je plas drinken? Nee. En plas blijft plas. Dat lijkt me echt vies. Nee, want bij het opdrinken denk ik er toch over na dat het mijn eigen plas is. En dat vind ik niet zo fijn idee. Als er nog bacteriën is dat het dan niet. Als het goed gefilterd is, dan wel. Genoeg gehoord. Kom maar op met die uitslag. Maar liefst 91 procent haalt zijn neus ervan op. Het moment is daar. Steen, papier, schaar om te kijken wie het gaat drinken. Dit heb ik van André Kuipers. Dat doen ze in de ruimte ook. Oké, vooruit. Steen, papier, schaar. Nee, oké. Nee ho, we gaan t eerst even uitzoeken of dit überhaupt wel veilig is. We gaan even bellen met een expert. Kom. Ha, Arjan! Wat doe jij? Waar ben je in gespecialiseerd? Ik ben professor aan de Technische Universiteit Delft. Mijn vakgebied is milieutechniek. Is het voor mij veilig om dan dit water, wat er nog inzit op te drinken? Ja toch? Jawel, of is dat onveilig? Jawel, veilig. Nou, ik wil het van Arjan horen. In principe is ieders urine voor 95 procent water. Ja, als je als je dus dat gaat destilleren, dan blijft die vijf procent andere stoffen blijven achter. En het water, dat ga je terugvinden. Het kan zijn dat er nog een beetje ruikt en het kan zijn dat het nog een beetje smaakt. En je gaat er niet dood aan. Maar wat je wil zeggen ik wil t gewoon heel goed en duidelijk horen. Je kan dit dus drinken. Ja, je kunt het drinken en er zijn zelfs mensen die het zelfs drinken zonder het te destilleren. Oké. Nou, ik denk dat je ons heel goed hebt geholpen, Arjan. Dank je wel voor je, voor je wijze woorden. Nu durf ik het aan. Voor de wetenschap. Ready for take-off. Hoe smaakt het? Ja, een beetje vochtig. Nee, t is een beetje gewoon alsof je as door je drankje hebt gooit. Het is een beetje verbrand. Dag Arjen, dank je wel. Alles voor de wetenschap. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16919397 319.317 2928 2022-05-31T22:00:00+00:00 yes no plas urine https://schooltv.nl/video-item/wat-gebeurt-er-in-je-lichaam-als-je-een-boer-laat-het-is-helemaal-niet-zo-raar 2024-01-04T13:01:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39392.w613.r16-9.7f6effd.webp Wat gebeurt er in je lichaam als je een boer laat? | Het is helemaal niet zo raar! Ibrahim wil graag weten wat er in je lichaam gebeurt als je een boer laat. Ah kijk jongens, een boer laten is niet zo fris. En ze kunnen ook aardig stinken. Maar in sommige landen is het juist heel beleefd, zoals in China. Als je een boer laat na het eten, dan weet de kok ach, die vond mijn eten superlekker. In Nederland denken we daar natuurlijk heel anders over. Maar boeren is wel heel belangrijk, want door te boeren ontvlucht je je maag. Dat werkt zo. Tijdens het eten, drinken, praten, slik je zonder dat je het merkt de hele dag door lucht in. En met bepaald voedsel is dat meer dan bij anderen, zoals kool, ui of een colaatje. Kijk, al die lucht komt in je maag terecht. En een klein deel, die gaat mee met je eten en je kan al raden wat er met die lucht gebeurt. De lucht die in je maag overblijft, die kan nergens naar toe. Die stapelt zich op en je maag zet uit. Je maag stuurt een seintje naar je hersenen. Kijk ik heb een lading lucht. Die moet er uit. Dat seintje zorgt ervoor dat de sluitspier tussen je slokdarm en je maag ontspant. En daardoor kan de lucht makkelijk via je slokdarm je mond verlaten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16919400 80.064 979 2022-06-01T22:00:00+00:00 yes no lichaam https://schooltv.nl/video-item/wat-is-kunstmatige-intelligentie-computers-die-leren-door-ervaring 2024-01-04T13:01:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39393.w613.r16-9.8c0b9ec.webp Wat is kunstmatige intelligentie? | Computers die leren door ervaring Digitale kunst bestaat pas sinds de opkomst van internet en kan vele vormen aannemen: Het kunnen afbeeldingen zijn, bewegende beelden, installaties die op je reageren, zoals deze geweldige FUTURE YOU die op je bewegingen reageert en je eigen unieke digitale vorm maakt. Mag ik je voorstellen aan Pascal digital! Hoe vet is dit. Kijk, hij doet je bewegingen precies na en verandert ook van vorm. Dus het begint met een simpele vorm van jezelf, maar daarna neemt-ie ook ingewikkeldere vormen aan. Het lijkt wel of deze installatie echt zelf kan leren hoe ik beweeg en daar dan kunst mee maakt. Hoe kan dat? Dat heeft te maken met Kunstmatige Intelligentie. We noemen het ook wel Artificiële Intelligentie, AI. Met kunstmatige intelligentie proberen we eigenlijk onze menselijke hersenen na te bootsen. Dus onze manier van denken. Je leert de computer om iets te herkennen, bijvoorbeeld een gezicht of een geluid en daarop te reageren en zo te leren, net als onze hersenen dat doen. Hee Aibo. Ja, braaf. Dit hondje Aibo bijvoorbeeld... GEBLAF Rustig… kan niet alleen voorgeprogrammeerd commando's uitvoeren zoals 'zit' of 'af', maar hij kan ook echt nieuwe dingen leren. Zo kan-ie bijvoorbeeld het gezicht herkennen... Aibo! Van iemand die veel met 'm speelt. Aibo leert namelijk door ervaring. En dat komt omdat Aibo een computersysteem heeft dat gebruik maakt van kunstmatige intelligentie. Een systeem dat leert vanuit eigen ervaring, net als een echte hond dat zou doen, of een echt mens. Toch, Aibo? Een baby leert bijvoorbeeld wat een kat is als z'n ouders 'm plaatjes of filmpjes van een kat laten zien of een echte kat en dan zeggen: kat. En hetzelfde geldt voor 'hond'. En door de tijd heen leren de hersenen van de baby om de kat van de hond te onderscheiden. En een computer met kunstmatige intelligentie werkt ook zo, op diezelfde manier. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16919399 134.826 4320 2022-06-01T22:00:00+00:00 yes no artificial intelligence digitaal https://schooltv.nl/video-item/hoe-wordt-een-soap-gemaakt-schrijven-opnemen-en-monteren 2024-01-10T15:51:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39394.w613.r16-9.1a767df.webp Hoe wordt een soap gemaakt? | Schrijven, opnemen en monteren Arnie was hier nog. O, ja? Om met Herman Hogendoorn te praten. Heeft hij daarvan niks gezegd? Nee, maar ik heb het een beetje druk, ik moet weer gaan. Daag. Er zijn heel veel mensen voor wie dit een dagelijkse gewoonte is: Het volgen van een soapserie op televisie. Misschien doe jij het ook wel of iemand anders bij jou thuis. Goede Tijden Slechte Tijden is de langstlopende Nederlandse soapserie op tv. Per jaar worden er maar liefst 220 afleveringen gemaakt. En dat al sinds 1 oktober 1990. Als je elke dag een aflevering uit moet zenden, dan vraagt natuurlijk om een heel strakke planning. Het is hier echt een geoliede machine. Hier in Amsterdam wordt alles bedacht, geschreven, opgenomen en gemonteerd. Maar het begint natuurlijk met het bedenken van de verhaallijn. Dus wat de personages meemaken. Dit is de zogeheten Writers Room oftewel de schrijverskamer. Hier bedenken de schrijvers alle verhalen. Jantien, als ik heel even mag storen. Hallo. Tuurlijk mag dat. Hoe bedenken jullie al die verhaallijnen, hoe gaat dat? In het begin gaan we vaak met z'n allen in een hutje op de hei zitten. Letterlijk een hutje op de hei! En dan vertel jij mij bijvoorbeeld wat jij net hebt meegemaakt. En Lies vertelt jou weer wat zij net heeft meegemaakt. Dat gooien we in een grote pot. En nou, dan verzinnen we een verhaal. Het zijn dus echt verhalen uit het leven gegrepen? Ja, zeker. Maar het is natuurlijk wel een beetje overdreven allemaal, toch? Je maakt in een korte periode wel heel veel mee. Precies. Ik denk niet dat jij al drie keer gescheiden bent... Nee, is me nog niet gebeurd! En 50 keer hebt samengewoond. Ik maak het nu wat groter dan het is, maar dat is bij ons natuurlijk wel een beetje zo. Dat moet ook, we moeten het wel spannend houden. Dat is zo. Alles voor de spanning? Eigenlijk wel. Alle verhaallijnen zijn bedacht, in dagelijkse stukjes gehakt, de scripts zijn geschreven. Dan maakt de productieafdeling een planning. Iedereen krijgt zijn teksten en dan kunnen de opnames beginnen. Actie! Achter mij zijn ze bezig met de opnames voor een scène in de soap. Niet alles speelt zich binnen af in een huis of kroeg of kantoor. Daarom zijn er door de schrijvers ook exterieurscènes bedacht, buitenscènes. Het echte leven speelt zich natuurlijk ook buiten af. Woooow, check dit dan! Dit is de kleding voor alle verschillende personages. Nicolas, hoe bepalen jullie wie wat aankrijgt? We hebben eerst gesprekken met de regisseur. Ik moet het script lezen en daar komt dan uit wat voor soort type iemand is. Dan gaan we naar aanleiding van moodboards shoppen. En dan worden de verschillende keren doorgepast en gaan we kijken wat het beste is voor een bepaald personage. Er komt zoveel bij kijken eigenlijk! Zeker. Hier breng jij je dagen door? Ja. Veel wel. Leuk! Ik zie hier echt heel veel teksten. M-hm. Hoe leer je het allemaal?! Kijk, eerst maak ik het roze, wat ik moet leren. En dan schrijf ik dat vaak een keer op. En ik ga, met mijn telefoon, de tegenpartij spreek ik vaak een keer in. En dan terwijl ik loop... Dan heb ik eerst mijn script erbij en dan luister ik en dan weet ik waar ik op moet antwoorden. En zo leer ik het eigenlijk. Als alles is opgenomen, dus de binnen- en de buitenscènes, dan wordt het gemonteerd. Als dan alles helemaal klopt, de montage, de muziek, het geluid, pas dan wordt een aflevering uitgezonden. Ik ben benieuwd! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16919401 235.989 629 2022-06-01T22:00:00+00:00 yes no soap televisie https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-kunstoog 2024-01-16T15:58:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39397.w613.r16-9.dd28c1e.webp Het Klokhuis | Kunstoog Dat je twee ogen hebt, is voor de meeste mensen vanzelfsprekend. Maar niet voor iedereen, sommige mensen dragen namelijk een kunstoog. Zoals Marijke. Hoe is het voor haar om een kunstoog te hebben? Janouk gaat naar ocularist (kunstoogmaker) Koen en ziet hoe Marijke's kunstoog wordt gemaakt. Vrachtwagenchauffeuse Babette maakt grappen over oogproblemen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1325791 896.424 3078 2022-06-09T05:00:00+00:00 yes no lichaam zien beroep oog https://schooltv.nl/video-item/kijken-op-gevoel-in-de-klas-woede 2024-01-30T12:54:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44856.w613.r16-9.a6677d6.webp Kijken op gevoel in de klas | Woede Woede kan in kunst op verschillende manieren tot uiting komen. Een schilderij van een schreeuw bijvoorbeeld. Maar kunst kan ook woede oproepen. Kunsthistoricus Wieteke van Zeil laat zien welke rol woede speelt in de kunstgeschiedenis. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16921628 534.92 685 2022-06-06T22:00:00+00:00 yes no emotie kunst boos https://schooltv.nl/video-item/kijken-op-gevoel-in-de-klas-weerzin 2024-01-30T12:55:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44855.w613.r16-9.9638118.webp Kijken op gevoel in de klas | Weerzin Sommige kunstwerken roepen heftige emoties op. Kunsthistoricus Wieteke van Zeil gaat langs bij twee controversiële kunstwerken in IJmuiden. En dan is er ook nog zoiets als abjecte kunst, vol met poep en kots. Hoe weerzinwekkend kan kunst zijn? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16921629 496.84 311 2022-06-06T22:00:00+00:00 yes no kunst emotie https://schooltv.nl/video-item/kijken-op-gevoel-in-de-klas-wanhoop 2024-01-30T12:55:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44854.w613.r16-9.bb90cca.webp Kijken op gevoel in de klas | Wanhoop Kunst kan troost bieden in moeilijke situaties. Kunsthistoricus Wieteke van Zeil neemt je mee langs twee bijzondere beelden in de openbare ruimte om twee ingrijpende gebeurtenissen te herdenken. En ze laat zien hoe wanhoop in kunst extreme vormen kan aannemen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16921631 468.28 249 2022-06-06T22:00:00+00:00 yes no emotie kunst moord mishandeling https://schooltv.nl/video-item/kijken-op-gevoel-in-de-klas-vreugde 2024-01-30T12:51:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44853.w613.r16-9.b19c38b.webp Kijken op gevoel in de klas | Vreugde Wat heeft champagne te maken met kunstgeschiedenis? Kunsthistoricus Wieteke van Zeil neemt je mee langs kunstwerken die te maken hebben met vreugde, en waar je soms zelfs op kunt spelen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16921632 560.48 281 2022-06-06T22:00:00+00:00 yes no kunst emotie https://schooltv.nl/video-item/kijken-op-gevoel-in-de-klas-verlangen 2024-01-30T12:54:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44852.w613.r16-9.2c9b5a3.webp Kijken op gevoel in de klas | Verlangen In de kunstgeschiedenis spelen vrouwen vaak een passieve rol: ze hoeven meestal alleen maar mooi te zijn. Hedendaagse kunstenaars pakken dat anders aan. Kunsthistoricus Wieteke van Zeil gaat op zoek naar hoe verlangen nog meer tot uiting komt in de kunst. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16921633 512.599 348 2022-06-06T22:00:00+00:00 yes no kunst emotie https://schooltv.nl/video-item/kijken-op-gevoel-in-de-klas-eenzaamheid 2024-01-30T12:54:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44851.w613.r16-9.b0668cf.webp Kijken op gevoel in de klas | Eenzaamheid Kunsthistoricus Wieteke van Zeil gaat op zoek naar eenzaamheid in de kunst. Van een eenpersoonskunstwerk tot een eenzame wandelaar en een zwart gat in het museum. En kan kunst zelf ook eenzaam zijn? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16921634 524.48 442 2022-06-06T22:00:00+00:00 yes no kunst emotie eenzaamheid https://schooltv.nl/video-item/kinderen-voor-kinderen-zing-mee-met-avond4daagse 2024-04-09T12:52:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39405.w613.r16-9.0f66d6c.webp Zing mee met Avond4daagse! | Kinderen voor Kinderen Zing lekker mee met ons nieuwe nummer Avond4daagse! https://player.ntr.nl/index.php?id=POMS_BV_16920010 364.992 1941 2022-06-03T09:15:03+00:00 yes no zingen liedje https://schooltv.nl/video-item/kinderen-voor-kinderen-dans-mee-met-avond4daagse 2024-04-09T12:52:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39406.w613.r16-9.42764bf.webp Dans mee met Avond4daagse! | Kinderen voor Kinderen Dans mee met onze dansvideo! https://player.ntr.nl/index.php?id=POMS_BV_16907376 203.626 587 2022-05-19T07:14:58+00:00 yes no dansen zingen https://schooltv.nl/item/oekraine 2024-01-18T10:37:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43026.w613.r16-9.2fdb176.png Wat weet jij over Oekraïne? | Quiz over een mooi land in een lelijke oorlog Het Oost-Europese land Oekraïne is nu vooral in het nieuws vanwege de oorlog met Rusland. Maar Oekraïne is veel meer dan een land in oorlog. Wat weet jij van de geschiedenis en de cultuur van Oekraïne? Klik op de afbeelding om de quiz te starten. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 2468 2022-06-08T06:32:00+00:00 yes no Oekraïne land https://schooltv.nl/video-item/wat-is-gelatine-edson-en-tim-maken-samen-de-grootste-winegum-ever 2024-01-04T13:02:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39407.w613.r16-9.475e32f.webp Wat is gelatine? | Edson en Tim maken samen de grootste winegum ever! Heel veel gelatine. Kijk is dit is nou voldoende om echt een dik snoepje van te maken, zoiets als een winegum. Laten we proberen de grootste winegum te maken die wij ooit hebben gezien. Nou, wat heb je daar voor nodig? Natuurlijk heel veel gelatine die doen we in koud water. Precies dat laat je even weken. Je ziet hier citroenen. Dat is natuurlijk voor de lekkere smaak. Kijk hier. Nu wordt het een losse gelatine. Kijk. Wat dacht je van een fruitsmaakje? Lekker. Nou, ik heb hier vruchtensapje. Vruchtensapje gaat erin. Hoppa, alles erin. Woe! Gelatine. Citroen lekker fris. We mieteren dat er ook gewoon erin. Hoppa. Zo, huppatee, dit erin. Wij zijn er wel verantwoord, dus we doen een klein beetje suiker erin. Klein beetje. Dus we gaan dit aan de kook brengen. Ja. Nou, dat duurt even. Citroenen zijn lekker gemarineerd. Betekent dat die er nu weer uit kunnen. Hoppa, hoppa. Die gaan we dan lekker uitknijpen in de pan. Hopla. Lekker man. Dat gaat niet goed. Ik zou nu ook stoppen. Ja. Ik gooi een beetje eraf. Om de grootste winegum te maken hebben we nog meer vloeistof nodig. Vandaar water hier. Dat gaat allemaal in deze bak. Voordat we het goedje onze winegumsoep erin gaan doen. Oké, daar komt 'ie! Oh wacht, wacht effe. Dit moet er wel echt uit. Wow, kijk hier, kijk. Het helemaal vloeibaar geworden. Check dit. Wat gaan we er mee doen? Het is nog geen snoepje. Nee, het is nog geen snoepje dus. Dus we gaan het een nachtje laat staan zodat het lekker af kan koelen en lekker hard kan worden. Ja, nou ja, de koelkast dan maar. Ja ja. Ho ho, ho, ho. Ja, hier hebben we dus eigenlijk geen tijd voor. Ik heb bijna al beetje aan de slag gegaan en ik heb gister het zelfde goedje al klaargemaakt in de koelkast. Meen je dit nou? Ja zeker, dit moet je kijken zeg. Dit is de grootste winegum ever. Dit is het traditionele snoepje zoals je die kent bij jou in de winkel. Maar uh. Oh. Dit. Kijk, dat is onze eigen. Dit is gewoon een mega winegum. Goh. Moet er nog wel iets aan de smaak doen. Ja, dat is uh. Maar het proeft als snoep. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16921635 247.637 711 2022-06-07T14:00:00+00:00 yes no koken https://schooltv.nl/video-item/waarom-kan-ik-niet-meer-stoppen-als-ik-de-slappe-lach-krijg-er-komt-een-geluksstofje-vrij 2024-01-04T13:02:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39408.w613.r16-9.aeebdbd.webp Waarom kan ik niet meer stoppen als ik de slappe lach krijg? | Er komt een geluksstofje vrij! Yasmin wil graag weten waarom kan ik niet meer stoppen als ik de slappe lach krijg? Ik hou ook erg van lachen, Yasmin. En het voelt ook zo lekker. En dat komt omdat je het stofje endorfine aanmaakt in je hersenen. Dat is een geluksstofje waar je heel blij van wordt. En lachen is ook nog eens gezond. Want met de tranen van het lachen spoel je je ogen even lekker door en krijgen je hart en bloedvaten ook nog eens een oppepper, omdat ze aan de bak moeten. Als je lacht, doet je hele lichaam mee en dat komt door je middenrif. Dat is een spier die tussen je borst en je buik zit. Met elke in en uitademing gaat deze spier op en neer als je lacht. En dat gebeurt heel vaak en heel snel achter elkaar. Als je de slappe lach hebt, zenden je hersenen te weinig signalen naar je spieren. Daardoor hebben ze geen controle meer over wat je lichaam doet en kan je dus niet zomaar weer stoppen met lachen. Stoppen met de slappe lach als je bij anderen bent is erg moeilijk, want een lach werkt erg aanstekelijk. Dus als jij iemand anders ziet lachen, willen jouw hersenen dat ook, omdat ze weten dat er dan een geluksstofje vrijkomt waar je blij van wordt. Maar soms krijg je de slappe lach op een heel onhandig moment, bijvoorbeeld in de klas. Ja, dan kun je het beste maar even niet naar die gene kijken of de klas uitgaan. En als je er echt niks aan kan doen. Nou, gewoon lekker laten lachen, want daar word je ook blij van. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16921636 81.28 1321 2022-06-07T15:20:00+00:00 yes no lachen https://schooltv.nl/video-item/wie-is-poetin-russische-president-die-zich-van-niemand-iets-aantrekt 2024-01-25T13:23:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39409.w613.r16-9.ab04b19.webp Wie is Poetin? | Russische president die zich van niemand iets aantrekt Hij wordt gezien als één van de gevaarlijkste wereldleiders van dit moment: Vladimir Vladimirovitsj Poetin, de president van Rusland. Hij is al meer dan twintig jaar lang aan de macht in het grootste land van de wereld. Maar hij vindt het nog niet groot genoeg. In de nacht van 23 op 24 februari begon hij met de oorlog tegen Oekraïne. Wie is Poetin eigenlijk? En een vraag die we veel van jullie krijgen: Waarom doet hij dit? Dit is Uitgezocht, een serie van het Jeugdjournaal waarin we altijd één ding voor je uitzoeken. Deze keer over Vladimir Poetin. We beginnen met een vraag. Poetin is gek op dieren, maar eentje is zijn favoriet, daar heeft 'ie er wel vier van. Welke is dat denk je? A. Katten. B. Honden of C. Beren? Het antwoord hoor je straks. Vladimir Poetin is een enorm machtige man. Hij is de leider van het grootste land ter wereld, heeft heel veel kernwapens en er zit zo veel olie en gas in de grond van Rusland dat veel landen maar al te graag zaken met hem doen. Ook Nederland. Als iemand het lef heeft om hem tegen te spreken, heeft 'ie genoeg om mee te dreigen. Poetin is gewend zijn zin te krijgen. Hij doet wat 'ie wil en trekt zich echt van niemand iets aan. Hij ziet zichzelf als een hele sterke leider en hij ziet Rusland als een ontzettend sterk land. En het Westen vindt 'ie zwak. En dat geeft hem eigenlijk het gevoel dat hij kan doen wat hij wil. Ja, zoals Oekraïne binnenvallen. Maar waarom doet hij dit? Om dat te begrijpen, moeten we eerst de geschiedenis induiken. Ooit was Rusland een enorm keizerrijk waar landen bijhoorden als Oekraïne, Finland en een deel van Polen. Het was een land met heel veel rijkdom en aanzien. Er kwamen grote kunstenaars vandaan, bekende balletvoorstellingen zoals Het Zwanenmeer en beroemde klassieke muziek. Ruim honderd jaar geleden werden de keizer en zijn familie vermoord en kreeg het land een nieuwe regering en een nieuwe naam. De Sovjet-Unie, het land waar Poetin in opgroeide. 69 jaar geleden werd hij geboren in Sint-Petersburg. Als kind hield hij van vechtsport en ging op judo. Ook droomde hij ervan om ooit spion te worden. Daar had hij over gelezen in een boek. Na zijn studie ging hij dan ook naar een speciale school voor spionnen. Deze foto's zouden daar zijn gemaakt. Leerlingen leren er verschillende talen, maar ook technieken waarmee je iemand kunt bespioneren. Het was echt een beetje zoals in James Bond. Zo zouden de leerlingen in hun schoenen stiekem een camera hebben en had iedereen een portemonnee met een geheime microfoon erin om mensen af te luisteren. En Poetin werd daarna ook echt spion. Hij werkte jarenlang voor de Russische geheime dienst, de KGB. Terwijl Poetin spionnenwerk deed, viel de Sovjet-Unie langzaam uit elkaar. Steeds meer landen verklaarden zich onafhankelijk en uiteindelijk bleef dit ervan over: Rusland zoals we nu kennen. Nog steeds heel groot. Poetin stopte met zijn werk als spion en wilde zijn land op een andere manier dienen. Hij ging de politiek in en met succes, want hij schopte het uiteindelijk tot president. 'Vladimir Poetin werd vanmorgen natuurlijk gefeliciteerd. Poetin is een erg strenge man. In de paar maanden dat hij aan de macht is, heeft hij tijdens de oorlog in Tsjetsjenië laten zien dat er met hem niet te spotten valt. Deze meneer Poetin vindt dat iedereen van jongs af aan het begrip orde moet worden bijgebracht en daarom gaat hij vanaf 1 september, in het nieuwe schooljaar, militaire trainingen invoeren voor kinderen. Vanaf dan krijgt Poetin steeds meer macht en invloed in Rusland en omringt hij zich met mensen die het eigenlijk altijd met hem eens zijn. Of ze doen alsof en durven hem niet tegen te spreken. Maar de meeste Russen zijn wel blij met Poetin. Heel veel Russen staan toch wel achter Poetin en dat komt omdat onder Poetin Rusland veel rijker is geworden. Dus veel meer mensen hebben werk. Veel meer mensen kunnen spullen kopen. Maar dat heeft wel een prijs, want onder Poetin is het land steeds minder vrij geworden. Dus je mag niet meer protesteren, je mag geen kritiek hebben en in het nieuws bijvoorbeeld zie je alleen maar wat Poetin wil dat de mensen zien. En hij bepaalt ook wat mensen over hem horen. Zo laat hij zichzelf graag zien: als een grote, sterke, echte man die van Rusland houdt. Hij zegt dat hij twee uur per dag zwemt en doet mee met ijshockeywedstrijden en judowedstrijden waarin hij altijd wint. Hmm-hmm. En wat hem ook populair maakt: zijn liefde voor dieren. Maar wat is zijn lievelingsdier? Het antwoord: een hond. En hij heeft er zelf vier. Buffy, Yume, Verni en Pasha. Allemaal leuk en aardig, maar Poetin heeft ook een heel andere kant. Mensen die het niet met hem eens zijn en dat durven te zeggen, worden vaak gevangengenomen. 'In Rusland heeft de belangrijkste tegenstander van president Poetin zojuist gehoord dat hij in de gevangenis moet blijven.' Of nog erger: vermoord. 'De Russische ex-spion Alexander Litvinenko werd vergiftigd met een overdosis radioactieve straling. In een laatste geschreven verklaring heeft de gisteravond overleden Litvinenko president Poetin aangewezen als zijn moordenaar.' En hij is meerdere gewelddadige oorlogen begonnen in Tsjetsjenië, Georgië en nu dus ook in Oekraïne. We krijgen vaak van jullie de vraag: Waarom doet Poetin dit? Ik begrijp die vraag heel goed. Niemand weet natuurlijk wat Poetin precies denkt, dat weet hij alleen zelf. Maar het lijkt er heel erg op dat hij een persoonlijke missie heeft. Hij wil het grote Rusland van vroeger herstellen en volgens Poetin hoort Oekraïne bij dat enorm grote Russische rijk. Nou, Oekraïne is het daar niet mee eens. Die willen zich juist bij het Westen aansluiten en daar is Poetin heel boos over. Hij ziet dat als een soort verraad van Oekraïne en hij wil dus Oekraïne terughalen naar Rusland. En daarom is hij dus deze oorlog nu begonnen. Ja, hij wil dus terug naar hoe het vroeger was. Rusland als machtigste land van de wereld. En hij weet: bijna niemand in Rusland durft hem tegen te spreken. En andere landen durven hem ook niet echt aan te pakken, want hij heeft olie, gas en kernwapens, weet je nog? Hij kan dus doen wat hij wil, denkt hij. Maar nu is er wel heel veel verzet, van bijna de hele wereld. Oekraïne binnenvallen, onschuldige burgers doden, dat gaat echt veel te ver. Alleen of hij zich daar iets van aantrekt, dat is afwachten. Want met Poetin weet je het maar nooit. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16921637 483.84 2336 2022-06-07T15:47:38+00:00 yes no Rusland Sovjet-Unie https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-de-voetafdruk-reizen 2025-11-28T08:33:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39410.w613.r16-9.cb02765.webp Het Klokhuis | De voetafdruk: Reizen Door te leven gebruikt iedereen een stukje van de aarde. We noemen dit stukje land je ecologische voetafdruk. Door te reizen wordt je voetafdruk ook groter. Dat komt vooral omdat veel voertuigen vervuilende gassen uitstoten. Nizar zoekt uit hoe dat zit. Ook bezoekt hij wetenschappers die werken aan duurzamere manieren van reizen. Klokko heeft een vakantie die helemaal klimaatneutraal is. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1337387 870.744 3421 2022-04-26T14:38:18+00:00 yes no ecologische voetafdruk duurzaamheid reizen klimaat vervuiling https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wat-is-propaganda 2024-04-25T09:02:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39411.w613.r16-9.56f25ac.webp Wat is propaganda? | Clipphanger De term ‘propaganda’ hebben we te danken aan de Katholieke kerk, die al in 1622 vergadert over de vraag hoe ze het geloof het beste kunnen verspreiden. Tegenwoordig is propaganda een weloverwogen, systematische poging om te sturen wat mensen denken en doen. Een soort reclame dus, maar dan hardcore. Om propaganda te bedrijven zet je zo veel mogelijk media in. Je maakt gebruik van duidelijke symbolen en korte, heldere teksten. De feiten? Ach, die mag je als propagandist best een beetje overdrijven, verdraaien of zelfs verminken… Maak het maar lekker emotioneel. Het is handig als je een vijand kan gebruiken om in een kwaad daglicht te stellen, en daartegenover een grote, glimmende leider die de oplossing levert. Om de druk op je doelgroep op te voeren organiseer je massale bijeenkomsten, totdat ook de laatste twijfelaar achter jouw boodschap aanmarcheert. In de geschiedenis speelt propaganda vaak een grote rol onder dictaturen zoals het communisme en het nationaal-socialisme. Vandaar dat je die symbolen nu nog steeds herkent. Props voor de propaganda! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16924911 88.52 5128 2022-06-08T22:00:00+00:00 yes no propaganda nepnieuws https://schooltv.nl/video-item/hoe-werd-wubbo-ockels-astronaut-de-ruimtecarriere-van-een-nederlandse-natuurkundige 2024-01-04T13:02:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39412.w613.r16-9.184dcfa.webp Hoe werd Wubbo Ockels astronaut? | De ruimtecarrière van een Nederlandse natuurkundige Toen ik dat las toen was het voor mij in een keer helemaal duidelijk. Dit is het, dit is het. Dit is gewoon precies wat ik zoek. Dit is ook precies, ze moeten ook mij hebben. Ongeveer zo'n soort gevoel had ik. Wubbo werkte op dat moment bij het Kernfysisch Versneller Instituut in Groningen. Die kwam thuis en zei van he, er zat een advertentie op het prikbord: astronaut gevraagd. Nou, dat was natuurlijk wat lachen en wat giebelen. Maar daar hebben we verder niet over doorgepraat van: doe je dat wel of doe je dat niet? Ik bedoel zo was ook onze relatie niet. Als je daar zin in had deed je dat. Ik had van begin af aan een soort gevoel van nou: veel beter dan ik, dat kunnen ze niet vinden. Dat klinkt heel erg arrogant misschien, maar dat bedoelde ik niet op die manier. Ik bedoelde dat dus echt oprecht gewoon. Ik had het gelezen. Ik zei nou, die technische kennis, die vaardigheden, die inzichten in experimentele natuurkunde, experimenten. Die ook psychische kenmerken van hoe adapteer je je en zo, ja, moet haast wel. Meneer Ockels, u heeft vandaag gehoord dat u tot de vijf kandidaten behoort. Hoe is dat op u overgekomen? Nou, ik vond het erg vleiend natuurlijk, ook erg fijn. Ik heb het idee dat die baan die zoals ie wordt voorgesteld nu zo van datgene wat ik ervan weet, iets is waar ik me heel erg goed in zou thuis voelen. In mijn optie was het ook zo van, nou, dan hebben we nog een paar duizend achter ons te laten, want ik wist inmiddels wel dat als je een van de vijf geselecteerden was, dat je nog zeg maar de hele Europese selectie ook nog kreeg. De eerste verrassing was dat daar waar je net eventjes opgehemeld werd als een van die Nederlandse vijf, want er waren vijf kandidaten, ben je dan ineens een van de tweeënvijftig en er was het dus ineens ja, weer een grote soep. Ik ging dus op een gegeven moment naar Parijs om dan die eerste sessie te doen. Het was de technische panel. Daaruit kwam ik met een heel goed gevoel. Ik denk van nou ja, jongens. Ik bedoel uh, wat jullie ook hebben gevraagd, er was gewoon geen enkele twijfel. Mijn antwoord was gewoon goed. In juli 1980 zat Wubbo Ockels in Houston in de klas. Hij en Claude Nicollier mochten van NASA de opleiding tot mission specialist volgen. Luchtmachtofficieren trainden de astronauten in spe. Tussen de groep Amerikanen, twee Europeanen. Intussen is het gezin Ockels uitgebreid tot vier personen en woont de familie in Houston. Dat was op een militaire basis. Wij hadden allemaal die militaire pakken ook aan. En we moesten allemaal op de grond zitten en er kwam dan 's morgens vroeg en het was altijd vroeg he, dan begonnen we al om half zes of zo, kwam dan zo'n stoere man voor je staan. En dan ging het om van, why do we start early? Because we get tired! Dat soort slogans. Nou ja, kon eigenlijk ook best wel een beetje om lachen. En het was ook wel leuk natuurlijk. Het had wel allemaal wat ja. Mijn Zwitserse collega en ik, die zaten daar ook niet alle drie. Maar Claude en ik, die leerden te snel. Je had dus een studieboek. En je moest testen doen in een simulator. En ik ging zo van nou nou uh jongens klaar. Switches ok. Kan ik hrt aftekenen? Ja, daar staat dan twee weken voor. En dan doe je dat in drie dagen. En zeg je nou ja, dan kan ik nou het volgende boek krijgen? Maar dat kon niet. Ja, dan moet je hier maar twee weken over doen, want het is allemaal he. Ja en daar heb ik me eigenlijk bij neergelegd. Maar ik weet wel dat ik het raar vond. Ik miste de uitdaging eigenlijk. Ik miste dat je dus tempo moest hebben. Maar aan de andere kant gaf het ook wel heel relaxte periode. Er moest bepaald worden wie de eerste Spacelabvlucht zou doen. En dat werd bepaald door de ESA, want de ESA had dat recht om te zeggen wie meeging. Want er waren nog maar twee kandidaten: Ulf Merbold en Wubbo Ockels. Op een gegeven moment gaat die telefoon. Ja, de directeur-generaal van de ESA, die wil met jullie spreken. Vervolgens begon ie vertellen hoe het fantastisch was dat wij met z'n tweeën zo ver waren gekomen, dat nu een die twee kan worden gekozen en dat die keuze nu gemaakt is. En toen wist ik: het is die ander. Maar het was voor mij eigenlijk ja. Ik word er emotioneel van en dat was ook zo. Het was heel mooi eigenlijk om toen te horen, ik mocht het niet vertellen, maar om toen te horen dat dat ik zou sowieso vliegen. En de tweede keer. Maar dat vond ik helemaal niet erg. Ik vond het heel fantastisch dat ik die eer krijg om te vliegen. Maar jullie waren vrienden. Ja. En jullie zaten in hetzelfde kamertje. Ja. En hij had gedacht het wordt Wubbo. Ja. En het was niet Wubbo, maar toch ook wel een beetje. Maar dan later. Nou he. En dus get was een hele rare...Eigenlijk was het fantastisch. Als je wil kon je, je kon jezelf schrap zetten. Maar dat deed je eigenlijk niet, want over het algemeen zit je altijd met je benen omhoog. Je zweeft eigenlijk in een soort ja, een beetje foetusstand. En dan druk je en dan ga je gewoon die kant op. Ik heb ook een experiment gedaan met een collega, zo hier ongeveer middenin. We hebben hier zo neer gehangen, hij zweeft, geblinddoekt. En ik zeg nou, je weet waar dat plafond is. Hij zegt ja, daar. Dan draai ik hem rond en zeg ik, weet je het nog? En nee, wist ie het dus niet. Nou ja, op aarde zou je dus zoals het altijd hebben kunnen doen, want je weet gewoon als je een beetje snel ronddraait weet je precies waar de dingen zijn gebleven. Maar in de ruimte is dat helemaal weg. Ja, je bent natuurlijk. Je voelt je heel ontspannen en je hebt een soort vrijheid he, die je hier niet hebt. Ik zit hier vastgekleefd aan die stoel. En ik had ook heel sterk dat toen ik terugkwam, ik dat juist heel erg miste. Het feit dat je los kan komen van die plakkerigheid. In de ruimte kun je gewoon los van komen. Je geeft jezelf een zetje en je gaat gewoon door. Hij was ver weg. Ik bedoel, we hadden weinig contact en 's nachts, hij ging continu naar beneden, naar het zwembad om onderin het zwembad te liggen. Het zwembad was de enige manier nog om een beetje te zweven. Hij wilde terug. Ja hij had gewoon heimwee. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16924918 502.64 406 2022-06-08T08:55:22+00:00 yes no astronaut beroep ruimtevaart https://schooltv.nl/video-item/waarom-gapen-we-we-doen-het-soms-wel-23-keer-per-dag 2024-01-04T13:02:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39414.w613.r16-9.d6a6109.webp Waarom gapen we? | We doen het soms wel 23 keer per dag Gijs wil weten waarom we gapen. Nou Gijs, dat is een hele goeie vraag, want we gapen wel zo'n zes tot 23 keer per dag. Er is al redelijk wat wetenschappelijk onderzoek naar gedaan, maar helaas zijn de knappe koppen er nog niet helemaal over uit. Gapen is een soort reflex van de hersenen. De gemiddelde geeuw duurt ongeveer zes seconden en het begint met een kleine kriebel achter in de mond. En als je dat voelt, ja, dan weet je eigenlijk ook dat het te laat is dat dat tegenhouden geen zin heeft. Vaak gaap je als je honger hebt, als je moe bent of je je verveelt. Maar ook als je een speciale inspanning moet doen. Van artiesten is bijvoorbeeld bekend dat ze vaak meer gapen als ze moeten optreden. En ook topsporters geeuwen vlak voor een wedstrijd. Amerikaanse onderzoekers hebben ontdekt dat we door te geeuwen ook onze hersenen afkoelen. Uit metingen met warmtecamera's bleek dat door een gaap onze hersenen maximaal een halve graad afkoelen. Dat lijkt niet zoveel, maar dat is een flinke oppepper voor ons brein, waardoor we flink wakker worden geschud. Dus de volgende keer dat je een spreekbeurt houdt en de hele klas zit te gapen, zie dat dan gewoon als een heel groot compliment. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16924921 81.301 916 2022-06-07T22:00:00+00:00 yes no gapen https://schooltv.nl/video-item/studiestof-exponentiele-groei 2024-01-04T13:02:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39415.w613.r16-9.1a2841b.webp Studiestof | Exponentiële groei Oh god, ze heeft weer wat meegebracht hoor. Schaakbord, suikerklontjes? Oh ja, dit wordt natuurlijk dat verhaal met die koning en dat schaakbord en die rijst. Ken je dat verhaal van de man die van een heel rijke koning een beloning uit mocht zoeken? En toen zei die man: nou, ik wil graag wat rijst. Dan wil ik 1 rijstkorrel op het eerste vakje van het schaakbord. Twee rijstkorrels op het volgende vakje en om zo steeds verder. Dus 4, 8, 16, 32, 64, 128, 256, 512, 1024, En zo gaat het maar door. Supersnel neemt het hand over hand toe. Zo snel zelfs dat die koning dacht: ja, een paar rijstkorrels, wat maakt het uit? Maar hij ging er uiteindelijk failliet aan geloof ik toch? Ja, dat zou zoveel rijst zijn dat je dat op de hele wereld niet kan vinden. Hoeveel suikerklontjes heb je hier nu? Ik heb er tweeduizend. Tweeduizend, dus dan kom je net niet bij vakje elf, toch? Ja, dat haal je net niet. En het is echt moeilijk te bevatten hoe snel 't gaat. Dus op dit vakje zouden er al een miljoen moeten liggen, hier een miljard en op het laatste vakje negen triljoen. Wauw, het past niet eens op aarde, zeg maar zoveel. Maar is dit een voorbeeld van exponentiële groei en de afgelopen jaren was natuurlijk een heel ander, duidelijk voorbeeld van exponentiële groei, namelijk de groei van het virus. En ook daar zag je dat het elke keer op een bepaalde manier bijvoorbeeld verdubbelt. En dat was dat R-getal van 2 in dit geval. Elke keer wordt het twee keer zoveel. Je zag ook dat die exponentiële groei heel slecht in de hoofden van mensen past. En dat kan je mooi laten zien door het andersom te bekijken. Dus dit is de situatie eigenlijk als bijvoorbeeld alle ziekenhuisbedden vol liggen. Toch, dat moet dit voorstellen. Precies, dus dit zijn dan allemaal bezette bedden en dit is het moment dat iedereen nog geen paniek raakt omdat het niet meer past. Dit is code zwart, alles is vol, alles is klaar. Ja, en dan kan je kijken hoe het dan de week daarvoor was. Dus het verdubbelt elke week, dus de week daarvoor had je de helft. Zoiets? Ja. Ja. En de week daarvoor had je weer de helft van dit. Ja. Dus twee weken voor het moment dat alles in code zwart en volle ellende zat, was driekwart van je ziekenhuisbedden leeg? Ja, en dat is dus precies wat exponentiële groei zo moeilijk maakt. Je ziet niet aankomen hoe hard het gaat. En als je verder teruggaat is natuurlijk nog extremer, want dan heb je eerst 1 patiënt. Twee patiënten, vier patiënten. Dat lijkt allemaal heel houdbaar. En dan op een gegeven moment, als je groot aantal hebt, wordt die verdubbeling elke keer heftiger. Dus je hoopt gewoon dat beleidsmakers die hierover gaan dat die exponentiële groei echt snappen. Ja, het zou heel goed zijn als beleidsmakers dit filmpje ook exponentieel vaak kijken. Dus vandaag 1 keer, morgen twee keer, overmorgen vier keer enzovoorts. En als je dan zegt ho, maar daar ben ik op gegeven met een hele dag bezig alleen maar jullie filmpje te kijken. Ja ja. Maar de dag daarvoor had je wel de helft van je dag om gewoon de pandemie voor te bereiden. Dus dat scheelt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16924923 204.48 806 2022-06-09T09:39:10+00:00 yes no groei https://schooltv.nl/video-item/studiestof-een-steekproef-uitvoeren 2024-01-04T13:02:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39416.w613.r16-9.73533aa.webp Studiestof | Een steekproef uitvoeren Blauwe en oranje M&M's. Ionica is zo veranderd sinds haar succes. Ze wil alleen maar blauwe M&M's? Ik ben benieuwd of zij kan schatten wat het aandeel blauwe snoepjes hierin is. Ja, nee, dat kan ik natuurlijk zeker. Ik zou ze kunnen tellen, maar volgens mij zitten er zo'n 2000 chocoladesnoepjes in, dus dat is veel werk. Dus ik ga iets veel slimmers doen. Ik neem een steekproef. Dus ik neem een handje. Dan ga ik even tellen. Een, twee, drie, vier, vijf, zes, zeven en acht oranje dus dan heb ik er in totaal tien, waarvan twee blauwe dus eenvijfde in de bak moet blauw zijn. Dus je zegt een vijfde is blauw. Twintig procent, zeker. Aha. Hahaha. Ha. Fifty-fifty. Zit je dan met je steekproef. Ja gast. Ja, eh, dan moet je ook wel gewoon goed opletten, want dit was gewoon geen representatieve steekproef zoals dat heet. Ja, als jij expres onderin een hele berg blauwe doet dan ja dan kan ik het inderdaad niet goed tellen he. Nee, maar daar moet je dus ook echt rekening mee houden dat het goed gemixt is wat dat betreft. Ja en dat is stom, want dat wist ik inderdaad wel. Dat je als je een enquête bijvoorbeeld afneemt, dat je wel moet kijken dat alle verschillende meningen evenveel kans hebben om erin te komen. Er zijn zoveel voorbeelden van waar dat misgaat. Dus dan was er bijvoorbeeld ooit een enquête waarbij ze vroegen of mensen graag wilden dat winkels op zondag open waren. En dat vroegen ze in een winkelcentrum op zondag. Ja, ja. Ik kan me voorstellen dat er niet heel veel tegenstanders waren. Nee, dus eigenlijk zijn dan de tegenstanders als die blauwe M&M's die onderop zijn lekker gaan liggen. Ja. En zo wordt bijvoorbeeld ook heel veel geneesmiddelenonderzoek gedaan op gezonde jonge mannen. Zodat je eigenlijk helemaal niet zeker weet hoe goed ze werken op vrouwen van boven de zeventig of psychologie-onderzoek op eenentwintigjarige psychologiestudenten. En dan heb je nog het ergste van alles: internetenquêtes. En waarom zijn de internet enquêtes zo ellendig? Nou, omdat je daar helemaal niet kan zien wie er wel en niet meedoen. En vaak reageren bijvoorbeeld vooral de mensen die boos zijn. Als je het nou goed mengt dan werkt dit wel heel goed natuurlijk. Ja, en dat is dus wat je zou willen bij een goeie steekproef. Dat je zorgt dat iedereen evenveel kans heeft om mee te doen zodat je alles echt hoort. Nou, nu kan ik denk het netjes gaan tellen. 1, 2, 3....Mmm. Maar mijn partner. 100% blauw of niet? Haha. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16924925 179.64 570 2022-06-09T22:00:00+00:00 yes no onderzoek https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wat-is-evolutie 2024-04-25T09:02:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39417.w613.r16-9.b0f3e70.webp Wat is evolutie? | Clipphanger Al onze puike planten, vreemde vogels en andere dope dieren, die zijn niet op 1 dag geschapen maar gedurende lange tijd ontstaan oftewel geëvolueerd tijdens de evolutie. Dit gebeurt onder invloed van natuurlijke selectie: de natuur selecteert wie leeft (en zich voortplant) en wie sterft. Wanneer een bepaalde overlevingsstrategie lang genoeg succesvol blijft, wordt die eigenschap steeds nadrukkelijker aanwezig in het DNA van een organisme. Kijk naar de staart van een mannetjespauw. Om lekker te kunnen vliegen, is het voordelig als die staart lekker kort is. Maar de partners spelen ook een rol. Als een vrouwtjespauw zich liever voortplant met een mannetje met een lekker lange staart, nou.. dan weet je het wel. En zo komen we aan die pauw met zijn bijzondere staart. Trots! Als soorten geleidelijk veranderen, noemen we dat micro-evolutie. Als dit lang genoeg doorgaat, kunnen zelfs nieuwe soorten ontstaan. Dat noemen we macro-evolutie. De evolutie is ook van toepassing op mensen, en blijft doorgaan. Ook ons nageslacht zal zich blijven aanpassen aan de omstandigheden. Dus misschien heeft jouw kleinkind straks wel een ‘speciale vinger’ om video’s te liken. Toppie! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16924924 87.8 7236 2022-06-13T22:00:00+00:00 yes no evolutie DNA soort Darwin https://schooltv.nl/video-item/studiestof-snel-schattingen-maken 2024-01-04T13:02:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39419.w613.r16-9.44a86d9.webp Studiestof | Snel schattingen maken Oke, dit klinkt echt nergens naar. Ik moet les hebben. Nou ja, misschien is gewoon de piano ontstemd, dat zal het zijn, ik heb een pianostemmer nodig. Hoeveel pianostemmers zijn er eigenlijk in Amsterdam, zou ik dat kunnen schatten? Nou, dat kan je zeker schatten. Want sterker nog, Enrico Fermi, een beroemde natuurkundige, die vroeg altijd aan studenten om dit soort schattingen te maken omdat ie ze wilde leren hoe je goed om kan leren gaan met getallen. Ja want als je die intuïtie hebt, ja, wat dan iemand op het nieuws of wat een politicus dan ook zegt, je krijgt een soort gevoel ervoor; klopt het wel? Oké, dus hoeveel pianostemmers zijn in er Amsterdam? Hoeveel mensen wonen er in Amsterdam? Een miljoen, ongeveer. Oke een miljoen. Uh, met z'n hoevelen wonen ze? Twee per huishouden. Vijfhonderdduizend huizen. Hoeveel ervan hebben een piano? Een op de vijftig? Oke, dan hebben we tienduizend piano's. Nou die moeten zeg een keer per jaar gestemd worden. Heb je tienduizend stembeurten. Hoeveel werkdagen zouden er zijn voor dat pianostemmen? Nou als je vijftig weken in het jaar werkt, vijf keer per week, dan heb je tweehonderdvijftig werkdagen. Oke, we hebben tienduizend stembeurten. Tweehonderdvijftig werkdagen, dat zijn er veertig per dag. Hoeveel mensen heb je daarvoor nodig? Uh, nou ja, ik denk dat je maximaal vier piano's per dag kan stemmen, toch? Ernaartoe en alles. Dus dan kom je op veertig stembeurten per dag. Iedereen kan er vier doen, dus heb je er tien nodig. Tien pianostemmers in Amsterdam. Ik ga voor de zekerheid heel even checken. Dus ga ik even opzoeken 'pianostemmer Amsterdam'. Dan zijn het er...Ja, dit is een heel akelig natuurlijk, zo precies. Het zijn er gewoon tien. Ja, kijk, en je hoeft het niet bij dat soort schattingen zo precies uit te komen. Maar je wil wel weten zijn het er ongeveer tien, zijn het er honderd, zijn het er tienduizend? Je kunt dus heel veel van dit soort vragen stellen. Een paar jaar terug vroeg ik bijvoorbeeld aan studenten op het tentamen: hoeveel benzinestations zijn er in Nederland? Ik zou dan denk ik, ik denk hoeveel Nederlanders te zijn, hoeveel daarvan een auto hebben en hoe vaak je moet tanken met zo'n auto. Ja, maar het kan ook sneller. Er was ook iemand die zei nou, ik kom uit Vught. Ik weet hoeveel mensen er in Vught wonen. Ik weet precies hoeveel benzinestations er zijn en dan kan ik dat ook wel vertalen naar Nederland, want ik weet hoeveel mensen daar wonen. Je kan het zo gek niet verzinnen van allerlei dingen van hoeveel kinderen er per jaar geboren worden in Nederland tot buitenaards leven. Je kan alles wel afschatten. Belangrijkste is dat je het hele probleem opdeelt in kleine stukjes en gewoon oefent. Hoe vaker je dit doet, net zoals pianospelen, als je het maar vaak genoeg doet, word je er vanzelf beter in. Hoeveel pianostemmers zijn er eigenlijk in Leiden? Ik weet niet. Ik denk dat we meer naar pianodocenten moeten zoeken, of ik dan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16931231 173.04 677 2022-06-13T07:47:37+00:00 yes no schatten getal https://schooltv.nl/video-item/waarom-is-krabben-zo-lekker-jeuk-jeuk-en-nog-eens-jeuk 2024-01-04T13:02:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39420.w613.r16-9.96e6657.webp Waarom is krabben zo lekker? | Jeuk, jeuk en nog eens jeuk! Je kent het wel, je ligt 's nachts heerlijk te slapen. En ja hoor, daar is die, de mug. Ja, en het ergste is pas als je hem niet meer hoort, want dan weet je het wel. Jeuk. Ah oh! Of je hebt zo'n vervelend lebeltje, wat kriebelt in je nek en je wordt er helemaal gek van. Of je hebt zo'n plekje op je rug, waar je net niet bij kan. Ja, en dan helpt eigenlijk maar een ding, namelijk krabben. Ja, heel herkenbaar, zeker voor Yannick, want die vraagt zich namelijk af waarom is krabben eigenlijk zo lekker? Nou Yannick, opgelet. Want die jeuk van de muggenbult, of dat lebeltje in je nek ontstaat namelijk doordat op die plek een jeukzenuw in de huid geprikkeld wordt. En die geeft weer een signaaltje naar de hersenen. Hé! Er is iets niet in orde, krabben maar. Let's go. En daarbij komt het stofje serotonine vrij in je hersenen. Nou, dat is eigenlijk een soort natuurlijke pijnstiller. Een beetje een aspirientje voor je hersenen. Maar het is ook een gelukshormoon dat zorgt dat je dat ook lekker vindt. En daardoor denk je laat ik even lekker gaan krabben. Ja. Ja, maar wanneer je aan die muggenbult gaat krabben, krijgt je afweersysteem een wake-upcall en denkt dat ze nog meer antistoffen moeten gaan maken. Nou en zo blijf je maar eindeloos krabben. Yannick, nu zal je wel twee keer nadenken voordat je weer aan die muggenbult gaat krabben. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16931232 83.84 764 2022-06-13T08:06:31+00:00 yes no jeuk lichaam https://schooltv.nl/video-item/wat-is-vacuuem-langer-houdbaar-zonder-zuurstof 2024-01-04T13:02:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39422.w613.r16-9.2e8f6a8.webp Wat is vacuüm? | Langer houdbaar zonder zuurstof Maas wil weten wat het eigenlijk is, vacuüm en waarvoor wordt het allemaal gebruikt? Ja. Vacuüm is als er alle lucht uit een ruimte wordt weggezogen, of uit de zak. Met vacuüm kan je overigens een heel leuk proefje doen. Wat dan? Ga ik je nu laten zien. Oké. Wat hebben we nodig voor dit experiment? Een tang, een grote kom gevuld met ijs, een gasbrander, aansteker en een blikje. Een leeg blikje, Tim. Heb je effe? Ja. Mmm. Oké. Oké, oké, oké. Die gaan we vullen met koud water en dit gaan we dus vervolgens weer opwarmen. Vandaar deze gasbrander. Doen we het blikje er op. Moet goed koken van binnen. Het water kookt, Tim. En dat betekent dan dat we het kookpunt bereikt hebben, dat er iets spectaculairs gaat beginnen. Kokend water in het blikje en het blikje gaat nu het koude water in. Wow! Je zit hier nu te kijken naar het blikje wat zichzelf helemaal. Vacuüm getrokken heeft. Overal om ons heen is luchtdruk. Dat zijn kleine deeltjes die op ons drukken en niet alleen op ons, maar op alles, dus ook op het blikje. In een leeg blik is dit dus ook lucht, die drukt van binnen net zo hard als de lucht van buiten. Daarom blijft het blikje in vorm. Ja, maar als de luchtdruk binnen verandert of lager wordt dan drukt de lucht van buiten dus harder dan de lucht van binnen en deukt het blikje helemaal in. En hoe zorgen we nou dat de luchtdruk in het blikje minder werd dan daarbuiten en we een vacuüm kregen? Dat kwam doordat we het blikje verwarmden. De hete lucht en waterdamp ontsnappen aan de bovenkant. Het blik wordt dus niet alleen heet, maar ook leeg. Maas wilde ook weten waarom eten vacuüm verpakt wordt. Ja, dat komt omdat als je eten vacuüm verpakt zuig je niet alleen zuurstof eruit, maar ook alle bacteriën en virussen waardoor het eten langer houdbaar wordt. Oh betekent dat als wij onszelf ook vacuüm zouden verpakken, dat wij dan ook langer houdbaar zijn? Ben jij klaar om houdbaar te blijven? Gaan we! Wow! Daar gaan we! Je kan jezelf dus vacuüm zuigen. Tim, ik ga er vandoor. Later! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16931235 178.901 1459 2022-06-13T12:13:11+00:00 yes no luchtdruk houdbaarheid zuurstof lucht https://schooltv.nl/video-item/studiestof-wetenschap-als-clickbait 2024-01-04T13:02:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39423.w613.r16-9.4f59632.webp Studiestof | Wetenschap als clickbait Ik verveel me echt zo. 't Is echt lang geleden dat ik zo niks te doen had. Saai. Zit jij je nou te vervelen? Ja. Hoezo? Nou, ik wil niet lullig doen, maar dit las ik dus gisteren. Vervelen is dodelijk. Kop. Zwart op wit. Bam. Diederik, je moet niet altijd geloven wat je leest. Het is wetenschappelijk onderzoek. Het werd door meerdere vrienden doorgestuurd. Ik heb het niet helemaal of gewoon helemaal niet gelezen, maar uiteindelijk is het toch duidelijk wat zo'n kop zegt, daar kan je toch niks anders van maken dan 'het is dodelijk’. Tip 1. Lees dan even zo'n artikel voordat je het doorstuurt naar anderen. Bijvoorbeeld, door wie is dit dan onderzocht? Ja, onderzoekers. Maar zijn dat onderzoekers van een betrouwbaar wetenschappelijk instituut? Of zijn het bijvoorbeeld onderzoekers van een spelletjesfabrikant die graag wil dat je spelletjes gaat kopen omdat verveling heel dodelijk is? Ja, of zo'n aircofabrikant die waarschuwt voor te weinig frisse lucht op het werk, zeg maar, zodat je meer airco's koopt. Precies, er zijn heel veel van dit soort onderzoeken die niet zo betrouwbaar zijn. En het kan nog erger, want het kan ook zijn dat iets alleen maar op muizen is getest. Dan zet je je muizen in heel saaie prikkelarme kooien en dan ga je kijken wat er mee gebeurt. En dan doe je alsof dat hetzelfde is als mensen die zich af en toe even vervelen. En hoe moet je dan als je een lezer bent voor dit soort dingen berucht zijn? Want dat is hartstikke moeilijk. Dit is gewoon goed onderzoek doen eigenlijk. Ja, het is heel lastig, maar je kan een paar dingen doen. Dus het hele artikel lezen. Kijken of de bron betrouwbaar is. Kijken of het onderzoek een beetje solide klinkt. En je kan ook kijken of er een onafhankelijke expert ook in het filmpje of in het artikel zit, die ook zegt dat dat klopt. En als die dan zegt nee, nee, nee, het zit echt zo, dan is het best betrouwbaar. En sowieso kan ik me voorstellen dat dit soort koppen 'verveling is dodelijk', zo simpel is het toch eigenlijk nooit? Wat zou de kop moeten zijn dan over die verveling? Ja, wetenschap is vaak gewoon nogal genuanceerd, dus de echte kop zou iets moeten zijn als: verveling kan iets doen met mensen. Afhankelijk van de intensiteit, situatie en de duur van verveling, zou het mensen creatiever, kalmer en rustiger kunnen maken en het zouden kunnen inspireren en daarmee gelukkiger maken. Maar verveling kan ook leiden tot depressie, angst en stress en dat zorgt er dan voor dat mensen waarschijnlijk minder lang leven. Misschien. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16931239 164.12 599 2022-06-13T22:00:00+00:00 yes no wetenschap nepnieuws onderzoek https://schooltv.nl/video-item/boek-in-beeld-die-zomer-van-wanda-reisel 2025-07-01T08:38:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39424.w613.r16-9.416c6f5.webp Die zomer van Wanda Reisel | Boek in beeld Dana is 17 en ze woont in Amsterdam. Het is de zomer van 1970. Op school draait alles om verleiding. Dana vraagt zich af: met wie en wanneer ga ik het voor de eerste keer doen? Maar nu is het vakantie, ze lift met haar vriendin Tessa naar Parijs. Tessa is makkelijk met jongens en heeft meer ervaring. Als zij met een Tunesiër naar het hotel gaat, reist Dana in haar eentje terug met de trein. Ze dwaalt door het Vondelpark, rookt een joint, belandt in bed met Ted, haar biologieleraar. Hij neemt haar mee naar een xula pepl-sessie. Het bevalt haar maar niks. Ze zag een paar mensen op hun knieën zittend elkaars oogleden en lippen betasten. Een langzaam golvend groepje lag op de grond. Een paar anderen stonden met hun drieën in een kringetje. Handen gingen traag over ruggen en billen, voeten tegen borsten, ruggen tegen elkaar en steeds zacht die toon op de muziek, die af en toe wegviel en weer aanzwol. Tessa is er weer en vertelt dat ze in Parijs is verkracht. De volgende dag gaat Dana met Ted mee op de motor naar het strand. Ze vrijen in de duinen zonder dat ze neuken, maar het scheelt niks. Na dit voorval praat ze met Tessa over haar dieptevrees. Vanaf dat moment begint alles door elkaar te lopen. Wat is er echt gebeurd in Parijs? Wat betekent het dat haar vader een vriendin heeft? Hoe weet je wie je bent en wat je wel en niet in de toekomst wilt gaan doen? Wat weet je van een ander zijn passies, van die van jezelf? Dan hoort Dana dat haar broer na een brommerongeluk in coma ligt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16931244 108.864 652 2022-06-13T16:24:59+00:00 yes no literatuur boek https://schooltv.nl/video-item/studiestof-correlatie-of-causaliteit 2026-04-01T08:28:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39425.w613.r16-9.bf1f399.webp Studiestof | Correlatie of causaliteit? IJs is gewoon topspul. Als je er gewoon goed over nadenkt, qua smaak, kleur alles. Is gewoon geen nadeel aan ijs te verzinnen. Wist je dat ijsjes levensgevaarlijk zijn? Je kan laten zien dat ze verdrinkingen veroorzaken. Kan je nou ook al mijn gedachten lezen? Nee, het is echt waar. Kijk maar even naar de cijfers. Hier zie je het. Hoe meer ijs er verkocht wordt, hoe meer verdrinkingen er zijn. Glashelder. Maar dan zou je kunnen denken als je naar die cijfers kijkt, dat dat misschien komt, dat mensen kramp krijgen van het ijs eten en dan vervolgens verdrinken omdat ze niet meer goed kunnen zwemmen. Nee, dit is een klassiek voorbeeld in de statistiek van een verband, een correlatie die niet betekent dat er een oorzaak, een causaliteit is. Dus er zijn wel degelijk meer verdrinkingen als er meer ijs verkocht wordt, maar dat komt niet door die ijsjes. In dit geval is het dan dus zo dat in de zomer gaan meer mensen ijs eten omdat het warm is. Maar mensen gaan ook meer zwemmen en dus is de kans ook groter dat ze verdrinken. Is dat meer wat er gebeurt? Ja, dus hier zie je dat er eigenlijk iets anders achter allebei die dingen zitten wat ze daadwerkelijk veroorzaakt. Er zijn heel veel voorbeelden van verbanden waarvan mensen dachten dat het causaal was, terwijl het niet zo blijkt te zijn. Dus bijvoorbeeld chocolade en migraine. Dat je een migraine-aanval kan krijgen op het moment dat je chocola eet. Dat dachten we. Maar uit recent onderzoek blijkt dat het dus precies omgekeerd is. Voordat je migraine krijgt, gebeurt er al iets in je lichaam waardoor je superveel zin krijgt in chocolade. Maar dat lijkt me hartstikke lastig om uit te zoeken dan wat wat veroorzaakt. En. En ook best wel belangrijk toch? Want voor je het weet maak je beleid op iets verkeerds of zo. Ja, dat zie je dus heel vaak dat mensen zien dat er een verband is in de cijfers en dan onmiddellijk conclusies gaan trekken. En een voorbeeld wat ik zelf echt pijnlijk vind is dat er gezien werd dat kinderen die hoge cijfers haalden vaak veel zelfvertrouwen hadden. En dachten ze van nou, dan moeten we dus zorgen dat kinderen veel zelfvertrouwen hebben. Dus in het onderwijs, extra aandacht daarvoor en dat soort dingen. Ja, alleen toen ze dit beter gingen onderzoeken, toen bleek dat het eigenlijk andersom was, dat kinderen veel zelfvertrouwen krijgen doordat ze ergens goed in zijn en dat je dus veel beter beleid had kunnen maken om kinderen te stimuleren om ergens goed in te worden. Nou heb ik vandaag ook drie voorbeelden gehoord waarvan ik me afvraag wat nou waar is. Ik bedoel, kinderen zouden slimmer worden van pianoles. Ik hoorde dat verzekeraars daar achter kwamen dat bij een brand, als er veel brandweerlieden aanwezig zijn er dus ook veel schade is. En dat huwelijken zouden stranden op het moment dat er veel porno gekeken wordt? Ja nee dus eigenlijk altijd als er een verband is, moet je echt wel goed nadenken en kijken of er echt iets aan de hand is. Dus. Ja. Weet je dat van die huwelijken en die porno? Ik weet het niet hoor? Ga je nu eh...? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16931245 184.12 2130 2022-06-14T22:00:00+00:00 yes no verband https://schooltv.nl/video-item/studiestof-het-verschil-tussen-relatieve-en-absolute-kansen 2024-01-04T13:02:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39426.w613.r16-9.ef52b06.webp Studiestof | Het verschil tussen relatieve en absolute kansen Hoe zit het nou eigenlijk? Ik las ergens 'twee glazen cola per dag verdubbelt de kans op nierfalen'. Twee keer zo grote kans, maar twee keer wat dan eigenlijk? En dat is dus precies wat je wil weten. Want je leest heel vaak in de media dit soort relatieve kansen he, dan staat er 'twee keer zoveel kans op'. Maar je wil eigenlijk weten wat het absolute verschil is. Want stel dat je eerst 50 procent kans had op nierfalen en het verdubbelt, dan wordt het 100 procent, wat je niet wil. Maar het zou ook wel zo kunnen zijn dat de kans eerst 1 op 1 miljoen was. Nu verdubbelt die in en wordt het 2 op een miljoen. Ja, en dat is een heel ander verhaal. En misschien is het handig om een getallenvoorbeeld uit de praktijk te pakken om het een beetje duidelijk te maken met al die relatieve en absolute kansen. Van het eten van rood vlees, daarmee verhoog je de kans op darmkanker met 18 procent. Maar wat betekent dat als je het laat zien? Kijk, dus dit is de situatie. Mensen gaan sowieso darmkanker krijgen, helaas. Dus van de 100 mensen zullen 6 mensen dat gedurende hun leven krijgen, ook als ze geen rood vlees eten. Dus dat zijn die 6 rooien. En nu weet je dat het 18 procent meer wordt. En dan krijg je al snel het gevoel dat er wel 18 rooie dingen zullen komen te liggen. Maar dat is niet zo, want dat is 18 procent ten opzichte van die 6 en dat is er 1. Dus een 18 procent toename van 6 is 7. Ja, dus relatief is het 18 procent. Een absoluut betekent dat je van 6 naar 7% kans gaat. Ja, die 18% klonk een stuk heftiger. Klonk een stuk enger, zeg maar. Ja, dat zie je heel vaak, dat in de media, maar ook artsen zelf dus heel erg dit soort relatieve kansen gebruiken om mensen te waarschuwen. En ik las laatst ook bijvoorbeeld in deze categorie de waarschuwing dat je op moet letten voor ruimtepuin. Wist je dat als je vier uur per dag buiten loopt, dat je dan 11 keer zoveel kans hebt om geraakt te worden door ruimtepuin? 11 keer zoveel? Dat vind ik echt bizar. 1100 procent, een verelfvoudiging. Ik kom nooit meer buiten. Ja, ja. Ik denk dan dat je prima naar buiten kan. Want de kans dat je geraakt wordt door ruimtepuin, die is nihil. Dus ook al wordt ie 11 keer zo groot, is ie nog steeds heel klein? Dus jij zou gewoon naar buiten gaan? Tuurlijk joh, net zo veilig als binnen. Maar jij bent ook een waaghals. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16931246 165.68 568 2022-06-15T22:00:00+00:00 yes no kans https://schooltv.nl/video-item/studiestof-omgekeerd-hetzelfde 2024-01-04T13:02:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39427.w613.r16-9.e3b1642.webp Studiestof | Omgekeerd hetzelfde Het ziet er heel gezellig uit met die linzen maar wat is ze nou weer aan het doen? Een of ander rekenlesje dit. Zaakje in peulvruchten begonnen. Wat gaat dit...? Diederik. Ja. Hoeveel is 25% van 4? 25% is een kwart en een kwart van 4 is 1. Ja, helemaal goed. En dan: hoeveel is 4% van 25? Oh. Nou dan moet je 25 delen door 100. Dan kom je op 0,25 uit en dan doe je dat keer 4. En dan kom je ook op 1 uit. Ja precies, het is gewoon precies hetzelfde. 4% van 25 is hetzelfde als 25% van vier. Ja. En dat werkt altijd. Als je a procent van b neemt, is dat hetzelfde als b procent van a. Maar welk getal je ook kiest? Welk getal je ook kiest. En 3% van 100 is hetzelfde als 100% van 3. Ja, zeker. En deze rekentruc, die gaat dus eens in de zoveel tijd viral. En dan zie je allemaal mensen die zeggen van oh, ik wou dat ik dit op school had geleerd en had ik dit maar eerder geweten. Dus ik dacht als wij daar nou een filmpje van maken dan ja, leren mensen het misschien op school. En misschien gaan we ook wel viral. Sowieso. Like en subscribe! En deel het. Maar hoe werkt dit? Om dat uit te leggen heb ik hier hoopjes linzen gelegd, dus hier zie je vier hoopjes van elk honderd linzen. Je zei net al, als je procent uitrekent ga je eerst delen door honderd. Wat je eigenlijk doet is dat je steeds een kwart neemt he, want dat is 25%. Dat zei je al. Da’s een vierde. En dat doe je dan vier keer en dan krijg je uiteindelijk een heel hoopje. Ja. En dan bij 25, als je daar 4% van wil nemen, dan moet je dus van elk hoopje er vier nemen. Ja. En dat 25 keer. Ja. Dus als je dat dan netjes zou doen, dan krijg je 4 keer 25. Ja. Is uiteindelijk natuurlijk ook gewoon weer een heel hoopje. Ja. Dus daar doe je 4 keer 25 En hier doe je 25 x 4? Ja, en dat hebben natuurlijk mensen wel geleerd op school he, dat een vermenigvuldiging commutatief is, dat a x b altijd hetzelfde is als b x a. Zeker, ja. Da's een belangrijke voorwaarde natuurlijk voor allerlei zettheorieen, toch? Ja, nee. Zeker als je allerlei wiskundige ruimtes hebt waarin dat dan niet geldt, dan loop je ook tegen allerlei problemen aan. Een soort paradoxale problemen die je dan weer krijgt. Ja, dan loopt alles in de soep. Ja. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16931247 151.76 446 2022-06-16T22:00:00+00:00 yes no delen rekenen https://schooltv.nl/video-item/studiestof-framing-van-getallen 2024-01-04T13:02:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39428.w613.r16-9.0eada1d.webp Studiestof | Framing van getallen Oke, het getal pi. Wat was het ook weer, drie punt 1 4 1 5 9 2 6 5 3 5 8 9 7 9 3 2 2 8 4. Diederik. Ik heb een superleuk gedachte-experiment voor jou. Oh, ik ben echt heel erg benieuwd. Stel je voor dat er een dodelijk virus rondgaat. Mmm. Dat hebben we net twee jaar. Is het echt nodig om...? Oe, maar dit is een hypothetisch virus. Ja. En jij hebt het. Oh ja, theoretisch he. Ja. En ik heb hier het medicijn. Oh top. Als je dat neemt heb je 80 procent kans om het te overleven. Nou. Nondeju, dat klinkt als een topidee. Ja hoor. Ho even nog, je hebt ook 20% kans om te overlijden. Ah ja. Oh ja, nee, ja. Nou ik heb er even over nagedacht. Maar uh nee. Nee, lijkt me echt een slecht idee. Nee. En dit is een heel oud gedachte-experiment uit de jaren 70. En wat je ziet is dat mensen dus precies zo kiezen als jij. Als je zegt 80% kans om te overleven zeggen ze nou graag. Als je zegt 20% kans om te overlijden? Dan liever niet. Terwijl het natuurlijk hetzelfde is in dit voorbeeld. Maar het is dus heel erg van belang hoe je het zegt, datzelfde getal voor ons gevoel eigenlijk. Ja, en heel vaak denken we getallen zijn objectief. Maar dit effect heet framing en je moet altijd kiezen hoe je die getallen geeft. En dat maakt dus heel veel uit. En dit gaat dan om medicijnen en cijfers. Heel belangrijk natuurlijk. Maar komt dat dan meer voor dat framing? Ja, frame wordt heel vaak gebruikt, dus in de media door politici, door reclamemakers. Die kiezen het frame. De blik op de cijfers die het beste past bij hun verhaal. En wat kan je nou als kijker eraan doen, als je dat soort dingen hoort? Ja, het helpt om je hiervan bewust te zijn en je kan ook dingen omdraaien. Dus als een reclame zegt dat je 50% kans hebt op succes, betekent dus ook dat je 50% kans hebt op mislukking. Maar zelfs als je dit heel goed kunt en weet, dan nog gaat het vaak automatisch mis omdat dit zo diep in mensen zit dat het heel moeilijk is om ertegen te vechten. Oke. Nou, ik heb hier een heel lekker koekje, dit heerlijke koekje. Heb je daar zin in? Maar 30% vet? Oh nee, nee, ik let een beetje op met wat ik eet dus dat ga ik niet doen. Maar ook 70% vetvrij. Oh ha. Ja, daar vallen we allemaal voor. Ja. Ja. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16931248 160.96 691 2022-06-19T22:00:00+00:00 yes no getal kans https://schooltv.nl/video-item/studiestof-woorden-die-kansen-aangeven 2024-01-15T09:40:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39429.w613.r16-9.6cc0329.webp Studiestof | Woorden die kansen aangeven Wat een bocht, wie verkoopt die koffie, echt. De ene keer te slap, dan weer te sterk. Maar deze koffie is met een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid niet te drinken. Wat betekent waarschijnlijk eigenlijk? Ik bedoel als je het gewoon puur hebt over een kans. Het is meer dan 50% kans, maar minder dan 100%, toch? Wat zou jij zeggen? Ja, ik heb hier wel met collega's aan de universiteit onderzoek naar gedaan en dan gebruikten we kanswoorden zoals nu.nl die vaak gebruikt en dan gaven we mensen een zinnetje als: 'het plan zal waarschijnlijk lukken' En dan voegen we aan hen hoeveel procent kans is er dat het plan gaat lukken? Oe, ik zou bij die zin 80 procent zeggen. Nou, dan ben je niet de enige, want dit zijn de resultaten in een grafiek van deze vraag. Ja, maar het is best wel verspreid. Ja, je ziet dat er een soort piek zit bij 70 en 80, maar er zijn ook mensen die denken ja, waarschijnlijk, dat is 50 procent. Het gaat wel of het gaat niet. Er zijn ook mensen te optimistisch. Oh het gaat waarschijnlijk lukken. Meer dan 95% kans dat het gaat lukken. En ligt het altijd zo ver uit elkaar of hangt dat van het woord af? Ja, wat je ziet is dat bij de meest woorden zou uit elkaar ligt en dat eigenlijk alleen bij de extreme woorden, zoals bijvoorbeeld altijd dan zegt bijna iedereen toch wel 100 procent en bij onmogelijk, zegt bijna iedereen nul. Maar verreweg bij de meeste woorden is er best wel veel verschil tussen wat mensen denken dat zo'n woord betekent. En het woord 'zeer waarschijnlijk', hebben jullie dat ook onderzocht? Hebben we ook onderzocht, wordt ook vaak gebruikt. Komt daar oh ja, maar da's ook best wel uit elkaar. En dat is bizar, want het vervelende is dat dit soort woorden worden natuurlijk gebruikt door instanties als het IPCC die gaat over klimaatverandering. En daar zijn dat soort woorden heel erg belangrijk, dat we begrijpen wat die woorden betekenen eigenlijk. Get IPCC en allerlei andere instituten, die hebben ook echt tabellen hiervoor. Dus die denken we moeten die kansen vertalen naar woorden. Dat is makkelijker voor mensen. En dan spreken ze af van nou, als we zeggen zeer waarschijnlijk, dan bedoelen we meer dan 90% kans. Terwijl heel veel mensen die zeer waarschijnlijk dan dus gaan lezen als 70%. Als je zegt van goh, klimaatverandering komt zeer waarschijnlijk door de mens, bijvoorbeeld. En mensen denken ja, 30% kans dat het ook niet door de mens komt, dan heeft dat nogal consequenties. Ja, ik zou daarom ook veel liever gewoon altijd de precieze getallen zien. Ik denk in ieder geval wel met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid dat die koffie inmiddels koud is. 99%. 100%. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16931249 170.4 364 2022-06-20T22:00:00+00:00 yes no kans taal https://schooltv.nl/video-item/studiestof-het-lezen-van-grafieken 2024-01-04T13:02:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39430.w613.r16-9.1ed24b3.webp Studiestof | Het lezen van grafieken Een taart. Peace of pie, Pi-day. Diameter x pi. Mmm. Wiskunde is echt overal. Diederik. Weet je waarvan ik bijna net zoveel hou als van taart? Nou? Grafieken. Nou, maar dat snap ik ook wel. Het allerleukste vind ik om grafieken te sparen waarmee net iets mis is. Dat mensen misleid worden eigenlijk. Precies en heb ik allerlei voorbeelden van, bijvoorbeeld: Deze. Oke. En wat is hier raar aan? Dat Nederlanders de grootste of de langste mensen zijn. Dat klopt wel. Dat is natuurlijk zo ,dat Nederlands heel lang zijn. Maar wat hier heel gek is, is dat het lijkt alsof Nederlanders bijna twee keer zo lang zijn als iemand uit de Filippijnen. Oh ja, die komen echt tot tot kniehoogte. Zo ongeveer. Ja, dat komt dus omdat de as begint op anderhalve meter, dus dan worden de verschillen enorm opgerekt. Als je het netjes zou doen, tada. Oh ja, dan dus op het moment dat verschillen aangegeven worden met een grafiek, dan moet je altijd even naar die verticale as kijken wat dat betreft. Ja, sowieso is het slim om altijd heel goed naar de assen te kijken, want mensen halen er de raarste trucen mee uit. Dit is bijvoorbeeld echt een heel erg berucht voorbeeld. Ja. En wat is dit? Deze grafiek laat zien wat er gebeurde toen de stand your ground law in 2005 werd ingevoerd. Dat was toch dat op het moment dat mensen op jouw grondgebied komen en je zou ze neerschieten uit zelfverdediging, dan ben je niet strafbaar. Precies en die werd in 2005 ingevoerd en deze grafiek laat zien wat er dan rond die tijd gebeurde met het aantal mensen wat stierf doordat ze vermoord werden door ja, dat ze neergeschoten werden. Maar dat ging omlaag op het moment dat het ingevoerd werd. Ja, dat lijkt dus zo totdat je goed kijkt naar de assen. En dan zie je dat ze bovenaan bij nul beginnen en dat er steeds meer worden. Dus ls je hem netjes zou doen en hem omdraait... Dat is echt schofterig. Hoe kan je nou het aantal doden verkeerdom neerzetten? Degene die die gemaakt had zei: dit is een bewuste keuze. Dood is iets negatiefs. Ja. En wapenpropaganda ook. Ja, maar dit is nog niet het ergste. Dat is echt het allerergste als je mensen wil misleiden, dat zijn 3D-taartdiagrammen. Hier heb je er een. Ja, deze komt uit een reclame voor de [piep]. En hier zie je hoe groot het marktaandeel van die [piep] is. Nou die [piep] lijkt het hartstikke goed te doen. Ik bedoel, het is bijna een halve cirkel, dus ik zou zeggen 40, 45 procent. Ja, dat is wat je zo op het blote oog zou zeggen, net iets minder dan de helft. Maar het is dus maar 31 procent. En omdat dat taartdiagram zo vertekent, lijkt het heel veel groter. 31 procent? Da's minder dan een derde. Ja, maar dat is dus dat je dat haast niet kan zien. Dat zie je ook in het echt he. Kijk, nu is de grootste punt de slagroomtaart. Maar als je nou meer van appeltaart houdt, dan is die ineens de grootste. Of misschien ben je meer een mokkapersoon. Ja, of ben je meer van de noten? Uiteindelijk, de taart die vooraan ligt is de grootste. Ja, en je moet bedenken als je een 3D-taartdiagram ziet dat er maar 1 goede vorm daarvan is en dat is als je hem kan eten. Mmm. Honderd procent van de nerds vindt dit lekker. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16932308 208.04 1391 2022-06-21T22:00:00+00:00 yes no grafiek onderzoek https://schooltv.nl/video-item/zou-jij-voor-hitler-vallen-hoe-hitler-jongeren-bespeelde-met-propaganda-en-media 2024-01-16T16:28:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39432.w613.r16-9.c50bb06.webp Zou jij voor Hitler vallen? | Hoe Hitler jongeren bespeelde met propaganda en media Stel je voor dat Hitler nu had geleefd en hier in Nederland de macht had. 'Je hebt altijd van die gekke mensen eigenlijk.' 'Ik denk dat het best heftig kan worden.' Ik denk, een dictatuur natuurlijk.' Dat hij hier in de straten van Amsterdam met optochten, parades en speciale activiteiten voor scholieren zijn verjaardag vierde. Net zoals hij vorige eeuw deed in Berlijn. Hoe weet jij dan zo zeker dat jij hier niet tussen had gestaan? In deze video leg ik je uit hoe Hitler aan de macht kwam en onderzoeken we de vraag of zoiets weer zou kunnen gebeuren. Je hebt het natuurlijk over Adolf Hitler tijdens Geschiedenis op school. De leider van de nazipartij en de man die de Tweede Wereldoorlog begon. Hij was hoofdverantwoordelijk voor de Holocaust, de massamoord op bijna 6 miljoen Europese Joden. En ook op dit ding is Hitler nog springlevend. Bijna tweeduizend jongeren vulden een vragenlijst van ons in op Insta. Daaruit blijkt dat 65 procent wel eens memes of gifjes over de Tweede Wereldoorlog toegestuurd krijgt, of die zelf stuurt in appgroepen met vrienden of klasgenoten. 'Van alles, van hakenkruizen tot aan foto's met Hitler erop.' 'Met die snor enzo, zulke dingen.' 'Ik weet niet, best wel erge stickers eigenlijk.' In plaats van comfortzone hebben ze kampfertzone. 'Beetje zogenaamd Duits, I guess. En dan een foto van Adolf Hitler.' 'Ja, het is niet echt bepaald grappig, maar soms geeft het wel een klein glimlachje.' En niet alleen jullie verwijzen nog vaak naar de Tweede Wereldoorlog. Dat gebeurt ook in de politiek. Zo was er vorig jaar ophef over een poster waarin Forum voor Democratie een verband legt tussen de Duitse bezetting en de coronaregels. En dit zei de dochter van oud-coronaminister Hugo de Jonge in het Jeugdjournaal. "Door de brievenbus krijg je soms dreigbrieven en in mijn dm krijg ik soms berichten als 'Kijk uit voor je vader, hij is gevaarlijk, hij gaat jou en je gezin wat aandoen.' Of plaatjes, dat mijn vader is omgetoverd tot Hitler die ze dan naar mij sturen. Dan denk ik wel, jullie kennen mijn vader niet echt hoor." Dat krijg je van volwassen mensen dan? Dat lijkt me als familie ook gewoon heftig. Dat is niet leuk. "Dat is het ook." Op 4 mei herdenken we de mensen die slachtoffer werden van Hitlers oorlog. Hitler, een man die tot verschrikkelijke dingen in staat was en op andere manieren nog steeds een rol speelt in het leven van nu. Maar wie was hij eigenlijk? Wie was Adolf Hitler? Om daar antwoord op te geven, beginnen we met Hitler zijn jeugd. Hitler komt uit Oostenrijk en werd geboren op 20 april 1889. Hij had een goede band met zijn moeder, maar veel ruzie met zijn vader en allebei overlijden ze terwijl Hitler nog best jong is. Op school heeft Hitler niet echt vrienden en haalt hij slechte cijfers. Hij besluit te stoppen met school en na een tijdje thuiszitten wil hij kunstschilder worden in Wenen. Alleen: de kunstacademie wil hem niet hebben. Weer een mislukking dus. Door de Eerste Wereldoorlog, van 1914 tot 1918, krijgt Hitler een nieuw doel in zijn leven. Hij gaat het leger in en we weten allemaal hoe die oorlog afloopt. Duitsland verliest en die nederlaag is voor veel Duitsers en Hitler maar moeilijk te accepteren. Na de Eerste Wereldoorlog wordt de situatie in Duitsland er alleen maar slechter op. Oorlogsschulden, een wereldwijde economische crisis. Werkeloosheid, kabinetten die elke keer vallen en iedere keer weer nieuwe verkiezingen. En van deze situatie profiteert Hitler. Hij gaat de politiek in en zegt dat hij de boel kan fiksen. Hij krijgt veel aanhangers en zijn nazipartij, de NSDAP, wordt in 1933 de grootste partij van Duitsland. Maar Hitler wil alle macht. Hij verbiedt de andere politieke partijen en de belangrijkste personen daarvan worden opgepakt. Dictator Hitler. Uiteindelijk verovert Hitler grote delen van Europa, waaronder ook Nederland. In 1945 worden de nazi's verslagen en pleegt Hitler zelfmoord in zijn bunker in Berlijn. Hitler kwam aan de macht met veel steun, ook van jonge mensen zoals jij. Hoe kreeg hij dat voor elkaar? Het was in Duitsland niet vanzelfsprekend om tegen Hitler te zijn, vertelt Herman. Hij ging naar school in de tijd van Hitler. "Er werd ons geleerd hoe we moesten schieten. Ik was toen nog geen tien jaar oud. Ik wilde meemarcheren. Het was een beetje soldaatje spelen." Hoe weet jij zo zeker dat jij niet voor Hitler zou vallen als je in die tijd had geleefd? 'Nou, dat weet ik niet.' 'De waarden die ik heb, komen niet overeen met iemand die zoiets zou doen. Dus ik zou dat nooit doen.' 'Het werkt ook een beetje met de mensen om je heen. Als zij al allemaal voor vallen, dan wordt het heel lastig dat jij er niet voor valt.' 'Eigenlijk zie ik dat nu ook wel een beetje gebeuren met Thierry Baudet moet ik eerlijk zeggen. Die speelt ook wel heel erg in op jongeren, ook met die coronacampagne. Ik val daar niet voor, want ik val ook niet voor Thierry.' Hitler wist jongeren als geen ander te bespelen door gebruik te maken van media. Vandaag de dag zouden we hem waarschijnlijk iets als een politieke influencer hebben genoemd en hij had zelfs een speciale minister om zo goed mogelijk te kunnen influencen. De nazi-minister van propaganda: Joseph Goebbels. Iemand die alles weet over hoe Hitler media gebruikte om te influencen, is onderzoeker Erik Somers. Hij werkte tien jaar lang aan een boek over Hitler. "Hij probeerde altijd met jongeren op de foto te komen en vaak ook kleine kinderen. Dat doet het goed, als je met jonge kinderen op een foto staat, dan toon je je van een hele menselijke kant. Hij voerde ook symbolen in. Het hakenkruis is een heel duidelijk symbool. Je hebt alleen maar een teken nodig om te zien waar je voor staat. Vlagvertoon, maar ook uniformen. En zo deed hij dat ook met de jongeren, met de jeugd. Hij bepaalde dat er een jongerenorganisatie moest komen die helemaal in de nationaalsocialistische sfeer doordrenkt was. De Hitlerjugend. Dat werd de Hitlerjugend." Doordat Hitler aan de macht kwam en de Tweede Wereldoorlog begon, vielen er wereldwijd ongeveer 55 miljoen doden. Voor de slachtoffers staat hier op de Dam het Nationaal Monument in Amsterdam, de Nationale Herdenkingsplek. Na de Tweede Wereldoorlog was de hele wereld het erover eens dat zoiets nooit meer mag gebeuren. Maar hoe realistisch is dat? Zou Hitler nu weer hier aan de macht kunnen komen? Zo'n twintig procent van de mensen in onze vragenlijst denkt dat dit kan. En een groot deel van jullie twijfelt. 'Ja, ik zou er niet raar van staan te kijken als het weer zou gebeuren, met Poetin ofzo.' 'Ik zie dat niet zo snel gebeuren. Maar zijn doel is natuurlijk Oekraïne nu. Maar Oekraïne zit nu niet bij de NAVO. Nederland wel en heel veel andere landen. En wanneer de NAVO wordt aangevallen, dan heb je natuurlijk ook Amerika op je kop.' 'Ik denk dat de mindset van heel veel mensen gewoon anders is. En als er wel zoiets heel dichtbij komt, dat we dan met z'n allen gewoon gaan opstaan om dat tegen te houden.' Volgens Hitlerdeskundige Erik, die je net ook al zag, is de kans klein dat iemand als Hitler hier in Nederland nu weer aan de macht komt en dat ook blijft. "Daarvoor is de traditie van onze democratie te sterk geworteld in onze samenleving. En daar zien we ook het belang van in. Maar het is wel iets wat voortdurend onderhouden moet worden." Op 4 mei houdt onder meer de koning hier twee minuten stilte. En misschien denk jij dan ook wel aan de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog of aan de slachtoffers van andere oorlogen daarna. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16932309 487.552 5565 2022-06-14T11:21:08+00:00 yes no Hitler Tweede Wereldoorlog propaganda https://schooltv.nl/video-item/wat-was-de-holocaust-jodenhaat-leidt-tot-massamoord-op-bijna-6-miljoen-europese-joden 2024-01-16T16:29:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39433.w613.r16-9.9ea5cd3.webp Wat was de Holocaust? | Jodenhaat leidt tot massamoord op bijna 6 miljoen Europese Joden Stel je voor dat elke dag dat je naar school gaat, je een klasgenoot minder hebt. Je klasgenoten worden op een aparte school gezet en later verdwijnen ze helemaal. Je ziet ze nooit meer terug. Net ging het over je klasgenoten, maar stel je voor dat jou iets overkomt. Dat je niet meer met het openbaar vervoer mag vanwege je geloof of huidskleur. Dan maar lopend naar de bios. Een filmpje pakken gaat hem ook niet worden. Toegang verboden, staat op de voorkant van het gebouw. En ook op andere openbare plekken mag je niet meer komen, zoals dit park. Stap voor stap word je steeds meer verbannen uit het normale leven. Je moet zelfs je fiets inleveren, mag na acht uur 's avonds niet meer de straat op en mag alleen nog maar omgaan met mensen van je eigen soort. Uiteindelijk wordt uitsluiten zelfs uitmoorden, wat tijdens de Tweede Wereldoorlog gebeurde. De Holocaust, de massamoord op bijna zes miljoen Europese Joden. Maar wat weten jullie daar nou van? 'Holocaust? Ik weet niet eens wat het is eigenlijk.' 'Het is natuurlijk niet echt bij ons nu nog heel relevant.' In deze video leg ik je uit wat je moet weten over de Holocaust. Hebben we het eigenlijk wel op tijd door als het weer mis dreigt te gaan? 'Ja, in China waren concentratiekampen waar Oeigoeren, dat zijn een soort ras van moslims.' 'Dat lijkt eigenlijk al op de Holocaust.' De Tweede Wereldoorlog in Nederland van 1940 tot 1945. Dat is niet eens zo heel lang geleden. En toch verschijnen er al tientallen jaren een soort paniekberichten in de media dat jongeren de Holocaust zijn vergeten. Wij hebben op de redactie berichten bekeken uit de afgelopen 25 jaar en dan kom je dit soort koppen tegen. De helft van de jeugd kent de Holocaust niet. Veel jongeren hebben nog nooit van de Holocaust gehoord en overlevenden van Auschwitz strijden tegen geheugenverlies van jongeren. Of het echt zo slecht gesteld is met jullie, dat hoor je zo. Maar eerst even wat uitleg over de Holocaust en dat is ook interessant als je wel goed hebt opgelet tijdens geschiedenis. Dit is voormalig Kamp Amersfoort, één van de plekken in Nederland vanaf waar de Holocaust werd uitgevoerd. Hier zaten 47.000 mensen gevangen en deze voetafdrukken doen daar nog aan herinneren. En daar staan de laarzen van de commandant. Mensen werden hier mishandeld, uitgehongerd, mensen moesten dwangarbeid verrichten en mensen werden vermoord. Totale vernietiging van alle Joden was namelijk het doel van Hitler en die betekenis, totale vernietiging, is ook terug te vinden in het woord Holocaust. Dat komt namelijk van het Oudgriekse holókauston, en dat betekent helemaal verbrand. Goed om gelijk hier even bij te zeggen is dat er ook andere slachtoffers waren van Hitler en zijn nazi-aanhangers, bijvoorbeeld Sinti en Roma, homo's, gehandicapten en communisten. Maar met de term Holocaust bedoelen we vooral de massamoord op bijna 6 miljoen Europese Joden. Je vraagt je misschien af waar die Jodenhaat vandaan komt. Al in de middeleeuwen krijgen de Joden van veel dingen de schuld. En als Duitsland de Eerste Wereldoorlog verliest, is dat niet anders. Als Hitler er begin jaren 30 aan de macht komt, is er dus al veel antisemitisme in Duitsland en Hitler wakkert dat alleen maar verder aan. Deze schietbaan is met de hand uitgegraven door voornamelijk Joodse gevangenen en daar aan het eind werden mensen doodgeschoten, geëxecuteerd. Wanneer Hitler besloot dat alle Europese Joden doodmoesten is niet helemaal duidelijk. Maar 20 januari 1942 is een belangrijke dag. Op die dag was namelijk de Wannseeconferentie en daar is nu een film over uit. Op die dag spreken hoge nazi-ambtenaren af in een villa aan de Wannsee, vlakbij Berlijn, om de Holocaust te plannen. De uitkomst: in vernietigingskampen zal een deel van de Joden zich doodwerken en de anderen worden vergast. Vanuit Kamp Amersfoort wordt naar schatting driekwart van de gevangenen als vee naar andere kampen vervoerd en Kamp Westerbork in Drenthe is het meest berucht. Ruim honderdduizend Nederlandse Joden worden naar concentratie- en vernietigingskampen in Duitsland en Tsjechië gebracht, maar ook naar Polen. Daar staat kamp Auschwitz en Ernst Verduin overleefde dat kamp. Je komt dan in Auschwitz-Birkenau aan. Je wordt de trein uitgejaagd. Wat op dat moment het belangrijkste was dat door me heen ging, was afscheid nemen van mijn zus. Je komt eruit, je komt er aan. En nou ja, dit was het dan zo'n beetje, dat gevoel heb je dan. Ernst was 16 toen hij in Auschwitz zat. Vorig jaar, in 2021, overleed hij op 94-jarige leeftijd. Na de oorlog wordt voor veel mensen pas duidelijk dat in de kampen mensen op grote schaal werden vermoord. De Duitse uitspraak 'Wir haben es nicht gewusst' is daardoor berucht. Nu vertel ik je over de Holocaust, maar je hoort er natuurlijk ook over tijdens Geschiedenis en in films of in musea, zoals hier bij voormalig Kamp Amersfoort. Maar vroeger kreeg je zulke verhalen ook te horen via familieleden of overlevenden. Alleen dat wordt steeds minder, aangezien de oorlog steeds verder achter ons komt te liggen. Dus weten jullie nu eigenlijk nog wel genoeg over de Holocaust? We hebben een vragenlijst uitgezet op Insta en zo'n 2.000 jongeren hebben die helemaal of voor een deel ingevuld. En daaruit blijkt dat bijna iedereen het belangrijk vindt om over de Holocaust te leren. En ruim 90 procent weet ook wat de Holocaust is. En dat moet best een geruststelling zijn voor die volwassenen die al tientallen jaren roepen dat jullie er niks meer van snappen. En het valt inderdaad ook wel mee, zegt Holocaust-expert Mark van Berkel van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. "Jongeren weten aan de ene kant best veel over die geschiedenis." 'Dat heeft te maken met de Tweede Wereldoorlog, de Joden enzo, en Duitsland.' 'Dat er 6 miljoen Joden zijn overleden.' 'Naar concentratiekampen en vernietigingskampen, dat ze daar zijn vermoord.' Zij herkennen ook een aantal belangrijke termen, zoals de term Holocaust of de term genocide. Dat komt omdat ze heel veel horen in het onderwijs over de geschiedenis van de jodenvervolging. 'Daar weet ik veel van, we hadden een geschiedenisproject daarover.' 'Toevallig een toets over gehad gisteren.' Alleen wat we wel zien is dat leerling of jongeren wel een aantal dingen weten over die geschiedenis, maar ze begrijpen de achtergronden niet goed. En als we dus vragen: waarom waren Joden eigenlijk het primaire slachtoffer van de Holocaust, dan kunnen jongeren dat niet altijd goed uitleggen. En daar zou in dat onderwijs denk ik ook wel meer aandacht aan moeten worden besteed, aan de wortels van antisemitisme, jodenhaat, aan de nazi-ideologie en hoe dat zeg maar stap voor stap heeft geleid tot zoiets verschrikkelijks als de Holocaust. Zodat je op tijd dit soort dingen kan herkennen als het weer gebeurt en ertegen in opstand kan komen. Precies. Volgens de expert van net is het dus belangrijk om je historische kennis een beetje op orde te hebben, zodat je dingen die nu gebeuren beter kan begrijpen. Maar over wat voor dingen hebben we het dan? Dit zei de regisseur van de film over de Wannseeconferentie. Ik geloof dat de geschiedenis zich kan herhalen. Tijdens het filmen moest ik denken aan de oorlog in Joegoslavië. Dat ging natuurlijk niet om massavernietiging van mensen. Maar ook toen ging het om uitsluiting van mensen die uitloopt op willekeur, haat en moord. En zoiets begint altijd klein. En ook jullie moesten bij de Holocaust denken aan recente gebeurtenissen in het nieuws. 'Ja, ik denk, haat tegen mensen die gay zijn.' 'Oorlog nu in Rusland en Oekraïne.' Waarom? 'Denk aan de Holocaust, niet dat er 6 miljoen Joden.... Ik wist niet eens wat de Holocaust was, maar wel met oorlog een beetje, doet het me wel denken.' 'Er gaan veel mensen dood. Ja, precies. Dat is ook in de Tweede Wereldoorlog gebeurd.' 'Ik denk dan meteen aan China.' 'China, over de Oeigoeren. Ja, de Oeigoeren.' 'Omdat die opgesloten worden in kampen. En de joden werden dat ook.' Op welke manier is het logisch dat jongeren de vergelijking maken met bijvoorbeeld Oekraïne of de Oeigoeren in China? Je kunt bepaalde gebeurtenissen zeker vergelijken. Dus als we kijken naar Oekraïne of naar de Oeigoeren, dan zijn er zeker elementen die ook tijdens de Holocaust gebeurd zijn, tijdens de Tweede Wereldoorlog gebeurd zijn, bijvoorbeeld het uitsluiten van mensen of het mensen in kampen zetten of zeggen dat mensen zich ergens anders moeten vestigen. Zo zijn er een aantal stadia of een aantal processen waaraan je kunt zien: dit gaat niet de goeie kant op. Dus wat weten jullie nou over de Holocaust? Nou, best wel wat dus. En hopelijk na het zien van deze video wat meer. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16932310 584.469 7554 2022-06-14T12:35:00+00:00 yes no Holocaust Tweede Wereldoorlog antisemitisme https://schooltv.nl/video-item/high-speed-history-wat-is-de-atlas-maior 2024-04-04T13:54:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39435.w613.r16-9.f5ce4b2.webp Wat is de Atlas Maior? | High Speed History Vanaf de 17e eeuw brengen Europeanen de wereld in kaart. Landkaarten zijn belangrijk om de juiste koers te varen. In de welvarende Republiek der Nederlanden zijn veel handelaars en er is dan ook veel vraag naar goede, gedetailleerde wereldkaarten. Willem Janszoon Blaeu is instrument- en globemaker. In Amsterdam begint hij zijn eigen drukkerij en maakt ook landkaarten. Die maakt hij op basis van bestaande kaarten. Maar hij haalt ook informatie uit scheepsjournaals, reisverslagen en gesprekken met zeelieden. In 1662 brengt zijn drukkerij de Atlas Maior uit. Een supergedetailleerd meerdelig boekwerk die de wereld binnen handbereik brengt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16931234 52.56 779 2022-06-13T22:00:00+00:00 yes no kaartlezen wereld https://schooltv.nl/video-item/high-speed-history-wat-is-de-beemster 2024-04-04T13:54:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39436.w613.r16-9.87786a8.webp Wat is de Beemster? | High Speed History In het begin van de 17e eeuw is de Beemster nog een groot meer in Noord-Holland. Dan ontstaat het idee om het meer droog te leggen voor extra akkers en weilanden. Om het meer wordt zodoende een stevige dijk gebouwd en er omheen wordt een ringvaart gegraven. Met 43 windmolens, in rijen opgesteld, wordt het meer trapsgewijs leeggepompt. Dit heet een molengang. Het water belandt in de ringvaart achter de dijk en maakt van het meer nu een polder onder zeeniveau. In die tijd noemden de mensen het een droogmakerij. Na de inpoldering van de Beemster volgen nog meer droogleggingen. Zoals het Haarlemmermeer en de Flevopolder. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16932323 45.52 2917 2022-06-14T22:00:00+00:00 yes no droogmalen polder water https://schooltv.nl/video-item/high-speed-history-wie-was-eise-eisinga 2024-04-04T13:54:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39437.w613.r16-9.1d18358.webp Wie was Eise Eisinga? | High Speed History De hoogbegaafde Eise Eisinga is een rekenkundige en door zelfstudie leert hij ook over astronomie. Eise raakt geïnspireerd door de Verlichting. Hij is ervan overtuigd dat mens en samenleving kunnen worden verbeterd door kennis. Als een dominee het einde der tijden verkondigt omdat vier planeten en de maan in één lijn komen te staan, is Eise verbijsterd. Deze voorspelling is nergens op gebaseerd. Eise Eisinga wil laten zien hoe het wel zit en besluit het zonnestelsel na te bouwen. Dit doet hij op het plafond in zijn woning in Franeker. Eise maakt zelf de onderdelen en gebruikt gewichten voor zijn uurwerk om de juiste omloopsnelheid van elke planeet na te bootsen. Zijn planetarium uit 1781 is het oudste nog werkende planetarium ter wereld. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16932327 55.52 1702 2022-06-14T22:00:00+00:00 yes no planeet zonnestelsel verlichting werelderfgoed https://schooltv.nl/video-item/high-speed-history-wie-zijn-de-gastarbeiders 2024-04-04T13:53:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39438.w613.r16-9.06d4b09.webp Wie zijn de gastarbeiders? | High Speed History In de jaren zestig van de vorige eeuw groeit de Nederlandse economie flink. De vraag naar meer arbeiders wordt steeds groter. Om daaraan te voldoen worden arbeiders gezocht in het buitenland. Eerst worden er Spanjaarden, Grieken en Italianen naar Nederland gehaald. Maar later ook Turkse en Marokkaanse gastarbeiders. Ze gaan vooral werken in fabrieken en in de landbouw. Vooral Turken en Marokkanen besluiten zich definitief in Nederland te vestigen. De wet op gezinshereniging maakt het de gastarbeiders mogelijk om ook hun familie naar Nederland te halen. In de loop der tijd integreren er zo steeds nieuwe Nederlanders. Dat zijn niet alleen gastarbeiders, maar ook mensen uit de overzeese gebieden en vluchtelingen. Zo wordt Nederland een multiculturele samenleving. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16932325 52.8 1213 2022-06-14T22:00:00+00:00 yes no gastarbeider economie werken multicultureel https://schooltv.nl/video-item/high-speed-history-wat-is-de-grondwet 2024-04-04T13:53:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39439.w613.r16-9.57c20ef.webp Wat is de Grondwet? | High Speed History In een grondwet staan de basisregels en de rechten van burgers. Eeuwenlang heeft Nederland geen grondwet en verschillen wetten en burgerrechten per regio. In 1815 wordt voor het eerst een grondwet opgesteld. In deze grondwet heeft de koning veel macht. Maar als er in 1848 overal in Europa rellen tegen de macht van koningen uitbreken besluit de Nederlandse Koning Willem II dat het anders moet. Hij vraagt de liberaal Johan Thorbecke om de Grondwet te wijzigen. Het gezag van de koning wordt ingeperkt en het, door het volk gekozen parlement, krijg meer macht. De Grondwet van 1848 wordt gezien als de basis van de Nederlandse democratie. In de loop der tijd worden er nieuwe wetten en rechten aan toegevoegd zoals het algemeen kiesrecht, het vrouwenkiesrecht en het homohuwelijk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16932312 57.52 3838 2022-06-13T22:00:00+00:00 yes no wetgeving grondwet democratie https://schooltv.nl/video-item/high-speed-history-hoe-is-de-haven-van-rotterdam-ontstaan 2024-04-04T13:53:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39440.w613.r16-9.175d789.webp Hoe is de haven van Rotterdam ontstaan? | High Speed History Rond 1250 wordt in de monding van de veenrivier de Rotte een dam aangelegd. Dit is de geboorte van Rotterdam en zijn haven. Door de opkomende industrie in het achterland groeit de handel in grondstoffen goederen eind 19e eeuw flink door. Onder leiding van waterbouwkundig ingenieur Pieter Caland wordt bij Hoek van Holland de Nieuwe Waterweg gegraven. Hierdoor is Rotterdam beter bereikbaar vanaf de zee. Door de gunstige ligging wordt Rotterdam de poort van Europa genoemd. Tijdens de Tweede Wereldoorlog wordt de haven zwaar beschadigd. Maar na de oorlog heeft het herstel van de haven topprioriteit. De haven blijft zich uitbreiden en stukken Noordzee worden ervoor drooggelegd. Tegenwoordig is de haven van Rotterdam de grootste haven van Europa. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16932324 52.56 1296 2022-06-14T22:00:00+00:00 yes no Rotterdam haven handel https://schooltv.nl/video-item/high-speed-history-wie-was-christiaan-huygens 2024-04-04T13:52:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39441.w613.r16-9.a94822d.webp Wie was Christiaan Huygens? | High Speed History Christiaan Huygens wordt geboren in 1629. Hij heeft vooral interesse voor wis-, en natuurkunde en astronomie en gaat studeren in Leiden. Hij is een groot bewonderaar van de Franse filosoof Descartes. Descartes baseert zijn theorieën op basis van experimenteren en observaties om zo natuurwetten te formuleren. Hierdoor komt een wetenschappelijke revolutie op gang waar Christiaan van profiteert. Zijn eerste uitvinding is het slingeruurwerk. Maar Christiaan is vooral gefascineerd in astronomie en hij slijpt lenzen voor microscopen en sterrenkijkers. Met zijn eigen telescoop ontdekt Christiaan de ringen van Saturnus en de maan Titan. Christiaan Huygens sterft in 1695 als beroemd man. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16932313 52.52 2033 2022-06-13T22:00:00+00:00 yes no wetenschap Huygens uitvinding https://schooltv.nl/video-item/high-speed-history-wie-was-marga-klompe 2024-04-04T13:52:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39442.w613.r16-9.4fe3ec2.webp Wie was Marga Klompé? | High Speed History Marga Klompé wordt in 1912 geboren in Arnhem. Ze is erg slim en mag studeren. Ze promoveert in de wis- en natuurkunde. Tijdens de Tweede Wereldoorlog gaat Marga in het verzet en helpt met het coördineren van de medische- en voedselhulp. Na de oorlog sluit zij zich aan bij de Katholieke Volkspartij en komt in de Tweede Kamer. Daar zijn dan nog maar weinig vrouwen werkzaam. In 1957 wordt zij de eerste vrouwelijke minister in de Nederlandse geschiedenis. Ze maakt zich, met succes, hard voor een ouderdomsuitkering en de algemene bijstandswet. Marga krijgt in 1971 de titel ‘minister van staat’, een eretitel voor buitengewoon verdienstelijke politici. Na haar pensionering blijft ze actief voor de katholieke kerk tot haar overlijden in 1986. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16932311 57.52 570 2022-06-13T22:00:00+00:00 yes no minister politiek Tweede Kamer https://schooltv.nl/video-item/high-speed-history-de-brandstoffen-kolen-en-gas 2024-04-04T13:52:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39443.w613.r16-9.55a1de1.webp De brandstoffen kolen en gas | High Speed History Duizenden jaren lang zijn hout en turf de meest gebruikte brandstoffen in Nederland. Pas in de negentiende eeuw worden ze vervangen door steenkool uit mijnen. In 1959 wordt er in de bodem van Groningen een enorme aardgasbel ontdekt. Deze nieuwe en goedkopere fossiele brandstof komt op de markt. Aardgas kan gemakkelijk worden opgepompt en via leidingen naar huishoudens worden getransporteerd. De steenkoolmijnen in Nederland worden onrendabel en worden gesloten. Maar aardgas zorgt ook voor problemen, want door de winning verzakt de bodem. En vinden er In Groningen regelmatig aardbevingen plaats dat schade oplevert aan de huizen. Daarom wordt er vanaf 2022 ook geen aardgas meer gewonnen. Steenkool en aardgas worden nu vervangen door natuurlijke energiebronnen zoals wind- en zonne-energie. Deze energiebronnen zorgen voor minder uitstoot van CO2 en zijn beter voor het klimaat. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16932314 58.52 1605 2022-06-13T22:00:00+00:00 yes no fossiele brandstof aardgas steenkool https://schooltv.nl/video-item/high-speed-history-wie-was-max-havelaar 2024-04-04T13:51:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39444.w613.r16-9.b59091d.webp Wie was Max Havelaar? | High Speed History De Amsterdammer Eduard-Douwes Dekker vertrekt als 18-jarige naar Nederlands-Indië. Daar wordt hij ambtenaar voor de Algemene Rekenkamer in de Nederlandse kolonie. Eduard schrikt van het Nederlandse bewind en de corruptie van de ambtenaren in Indië. In Nederlands-Indië wordt op dat moment het ‘cultuurstelsel’ ingevoerd. Dat systeem dwingt de lokale bevolking om delen van hun land beschikbaar te stellen voor het verbouwen van gewassen en specerijen. Die moeten dan, zonder vergoeding, aan Nederland worden geleverd. Als Eduard in 1858 terugkeert naar Europa, schrijft hij onder de naam ‘Multatuli’ een boek: ‘Max Havelaar’. Hierin wordt het koloniale bewind scherp veroordeeld. Dat wordt niet op prijs gesteld door de Nederlandse regering. Maar het boek opent wel de ogen van veel Nederlanders en is nu wereldberoemd. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16932326 56.52 1906 2022-06-14T22:00:00+00:00 yes no Nederlands-Indië kolonisten boek https://schooltv.nl/item/wat-zijn-de-gevolgen-van-droogte-in-nederland 2025-10-09T08:07:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43191.w613.r16-9.d391801.jpg Wat zijn de gevolgen van droogte in Nederland? | Scrollverhaal over overlast door droogte Ook in ons kikkerlandje kampen we steeds vaker met droogte als gevolg van klimaatverandering. Wat betekent dit voor de landbouw, de natuur en ons drinkwater? Klik op de afbeelding om de story te lezen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 825 yes no klimaatverandering hitte regen droogte https://schooltv.nl/video-item/hoe-beinvloedt-kunst-maken-je-gezondheid-de-waarde-van-kunst-voor-een-gezond-leven 2024-06-11T13:52:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39446.w613.r16-9.935cc44.webp Hoe beïnvloedt kunst maken je gezondheid? | De waarde van kunst voor een gezond leven Veel mensen gaan in hun vrije tijd aan de slag met kunst, gewoon omdat ze het heel leuk vinden. Maar wist je dat het maken van kunst ook goed is voor je gezondheid? En waarom? Dat ga ik je uitleggen in deze video. Uit onderzoek blijkt dat kunst maken je gezondheid op de volgende manieren beïnvloedt. Eén: het stimuleert verschillende gebieden in je hersenen. Daardoor worden processen in je brein verbeterd. Zo kan je je beter concentreren en wordt de kans op hersenziekten, zoals dementie, kleiner. Twee: het maken van kunst zorgt voor een betere mentale gezondheid. Het geeft je afleiding en plezier, en de angstregulatie in je hersenen wordt verbeterd. Drie: Kunst helpt je een trauma te verwerken. Een traumatische ervaring wordt tijdens het maken van kunst namelijk op een betere manier opgeslagen in je hersenen, waardoor verwerking ervan makkelijker wordt. Juist voor kwetsbare groepen is dit nuttig. Zoals vluchtelingen die vaak last hebben van trauma’s. Wist je dat er zelfs kunstprojecten voor vluchtelingen worden ingezet om hun mentale gezondheid te verbeteren? Bovendien zorgen deze drie effecten er samen voor dat je lichamelijke gezondheid vooruitgaat, zoals de werking van je afweersysteem. Dus, pak eens een kwast en ga aan de slag. Want kunst maken is niet alleen leuk, maar ook erg goed voor je gezondheid. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16937820 78.464 587 2022-06-20T08:17:55+00:00 yes no kunst https://schooltv.nl/video-item/hoe-versloeg-elisabeth-i-de-machtigste-vloot-ter-wereld-koningin-van-engeland-in-de-16e-eeuw 2024-06-11T13:53:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39448.w613.r16-9.5207f7a.webp Hoe versloeg Elisabeth I de machtigste vloot ter wereld? | Koningin van Engeland in de 16e eeuw Wist je dat Engeland in de 16e eeuw een van de machtigste landen ter wereld werd met een vrouw aan het hoofd? Dit was koningin Elizabeth de eerste. Maar om zo machtig te worden… Daarvoor moest ze wel eerst de strijd aangaan met de Spanjaarden. En dat was niet zo makkelijk. De Spanjaarden hadden de grootste vloot ter wereld: de Armada. Ooit van gehoord? En hoe is die strijd verlopen? In de 16e eeuw is Spanje het machtigste land ter wereld en streng katholiek. Er zijn hevige spanningen met het protestantse Engeland. Elizabeth is koning Filips de tweede een doorn in het oog. In 1588 besluit Filips om Engeland met zijn armada - zijn vloot - aan te vallen. De strijd zal dus plaatsvinden op zee. Duizenden schepen vertrekken uit Spanje en varen naar de Noordzee. De vloot van Spanje is dan misschien de machtigste ter wereld, maar de schepen zijn wel groot en log. En de Engelsen, die hebben kleine schepen, en dus sneller en wendbaarder. Ze bestoken de Spaanse Armada. Onder andere met brandende schepen! De Armada verliest schip na schip en moet uiteindelijk als verliezer terugkeren naar Spanje. En waar is koningin Elizabeth? Zij spreekt de soldaten toe die dan klaar staan om de strijd aan te gaan, mocht het de Spanjaarden toch lukken om aan land te komen. En ze spreekt de volgende woorden: “Ik weet dat ik het lichaam heb van een zwakke vrouw, maar ik heb het hart van een koning”. Deze “Speech of Tilbury” wordt net zo beroemd als de zeeslag zelf: Een vrouwelijke heerser met een kleinere vloot, weet dat machtige Spanje te verslaan. Er staat het Engeland van Elisabeth niets in de weg om uit te groeien tot wereldrijk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16937822 95.274 824 2022-06-20T08:47:15+00:00 yes no Engeland Spanje armada https://schooltv.nl/video-item/hoe-bereken-je-de-zeespiegelstijging-klimaatmodellen-en-snelle-computers 2024-01-04T13:02:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39449.w613.r16-9.26b5b7a.webp Hoe bereken je de zeespiegelstijging? | Klimaatmodellen en snelle computers De meest alarmerende speech tijdens de klimaattop in Glasgow kwam van een minister van Tuvalu. Maar niet alleen kleine eilandstaatjes in de Stille Oceaan moeten door de zeespiegelstijging vrezen om hun voortbestaan. Het is niet meer de vraag of het water komt, eerder wanneer. Het KNMI ging eerst nog uit van een zeespiegelstijging van een meter, maar ze rekenen nu al op 1 meter 20. En hoe bereken je dat dan? Hoe bereken je hoeveel de zeespiegel gaat stijgen? Dat vraag ik aan René van Westen. Als kind was ie al geïnteresseerd in het weer en vooral sneeuw. Een fascinatie voor de zeespiegelstijging had ie ook al vroeg. Aan het strand bouwde hij zandkastelen om ze vervolgens te beschermen tegen de opkomende vloed. Hoe toepasselijk? En dat resulteerde uiteindelijk in een master klimaatfysica. Zijn promotie over klimaatmodellen moest ie online verdedigen, wat de pret gelukkig niet drukte zoals we hier kunnen zien. Welkom René, goed dat je er bent, want je hebt ook hele interessante ontdekkingen gedaan. Bijvoorbeeld dat de zeespiegelstijging eigenlijk misschien wel minder hard gaat stijgen dan we verwachtten. Daar wil ik straks ook veel meer over weten. Maar eerst de weg naartoe. Want dat moet je berekenen. Hoe doe je dat? Met die klimaatmodellen, daar werken we eigenlijk mee in de wetenschap. En je moet gewoon zien, we kunnen niet alles precies op de centimeter nauwkeurig berekenen. Oftewel, we moeten ons klimaatmodel in kleine blokjes opdelen, een soort legoblokjes. Nou je hebt bijvoorbeeld een oceaanblokje in de wereld en je hebt een landblokje, maar ook bijvoorbeeld een atmosfeerblokje. Nou daar zoomen we bijvoorbeeld nu op in, in een atmosfeerblokje. En wat voor informatie kan je daar wel bijvoorbeeld instoppen? Nou, denk bijvoorbeeld aan temperatuur, neerslag, vocht, windsnelheid is natuurlijk ook heel relevant. Ja. Helemaal nu met het herfstweer vinden de meeste mensen dat vrij lastig. Maar in ieder blokje moet je dus heel veel informatie updaten, terwijl de temperatuur stijgt of zakt, maar ook vocht verdwijnt. En dat moet je dus allemaal meenemen. Maar dat is natuurlijk voor één specifiek boekje hebben we het nu wel over. Maar al die blokjes moeten ook met elkaar communiceren. En dat zorgt dus voor heel veel berekeningen. Dus die blokjes communiceren met elkaar en dat gaat dus echt in flinke vergelijkingen lopen. Zullen we even kijken hoe dat er in een wat groter perspectief uitziet en hoe dat is veranderd in de loop der jaren? Wat zien we hier? Ja dus. Je ziet hier nu verschillende vier panelen en in 1990 zijn de eerste klimaatmodellen geïntroduceerd. Nou, als je nu aan iemand vraagt van wat zie je hier? Ja, ik weet het zelf ook eigenlijk niet. Maar hier zie je West-Europa. En deze blokjes? Die hebben ongeveer een afmeting van 400 bij 400 kilometer. Oftewel Nederland is niet eens een blokje. Nee, maar die klimaatmodellen werden steeds beter, ook omdat er dus snellere computers zijn gekomen. En zo zie je dat het steeds meer resolutie plaats gekomen is. En in 2007, dat is dus een van de laatste model, of de laatste nieuw modellen, zie je echt dat je West-Europa hebt. Nederland heeft veel meer blokjes nu, ongeveer acht, dat is al een stuk beter. Maar dit zorgt natuurlijk wel dat je dus veel meer vergelijkingen hebt, want ik heb meer blokjes. En meer gegevens die die blokjes opleveren. Exact. Ik moet ook een beetje denken aan hoe de fototoestellen zich hebben ontwikkeld in de loop der jaren, maar qua pixels zeg maar. Datis een hele goeie vergelijking inderdaad. En we hebben dus nu voor die laatste, 2007, heb je dus 32 miljoen vergelijkingen per tijdstip moet je oplossen. En in 1990 was dat...Nou een stuk minder. Ik denk minder dan een miljoen in ieder geval. Dat scheelt heel veel en betekent dus, je zei het al, heel veel berekeningen die je moet doen. Dat doe je met een supercomputer en d'r is er net een afgebouwd. Dat is de Snellius. En Sosha ging eens kijken hoe dat eruit ziet daar. Oh, wat een kabaal joh. Dit is echt niet normaal. Maar dit is dus het apparaat waar René mee werkt. Ja, dat klopt. Dit is. Ja, dit is de de nationale supercomputer die we hier hebben staan. Maar wat maakt hem nou zo snel? In feite is het een grote verzameling van hele zware computers. En bij mekaar staan er op dit moment afgerond zeshonderd hele grote zware computers. Die staan allemaal in racks opgestapeld en met een heel snel intern netwerk zijn die met elkaar verbonden. En als je dit zou moeten gaan vergelijken met een laptop die je thuis hebt, dan is wat je hier ziet staan bij mekaar heeft de rekenkracht van iets van 30.000 laptops. Wow. Ongelooflijk. Maakt het daarom zo'n herrie? Ja, die herrie die hoort dat zijn de ventilatoren die erin zitten. Het is ook zo warm. Is niet normaal hoeveel warmte daarvan af komt. Maar gaat dat weg of gebruiken jullie dat nog ergens voor? De warmte die er nu uitkomt, die wordt hergebruikt. Door middel van water wordt dat afgekoeld en dat warme water wat daar uitkomt dat kunnen we ook gebruiken om hier op het terrein gebouwen te verwarmen. Helder. Nou, laten we hier in hemelsnaam weggaan want het is hier echt zo warm, en lawaaiig en warm! Maar er moet ook wel veel gebeuren he bij zo'n supercomputer. Even voor de duidelijkheid; dit is niet de supercomputer die jij hebt gebruikt. Je hebt de voorganger gebruikt, de Cartesius. Hoe lang duurden jouw berekeningen voor jouw ontdekking met die computer? Ja, daar heb ik ongeveer anderhalf jaar over gedaan. Anderhalf jaar? Anderhalf jaar. En dan heb je dus maar een simulatie die daaruit bestaat. En de Snellius die kan wel tot tien keer sneller berekeningen gaan uitvoeren. Dus wij denken dat we straks misschien met maanden werken in plaats van jaren. Zo snel gaat het. En dan kan je dus berekeningen doen zoals jij net uitlegde met een hele hoge resolutie. Kun je eens uitleggen wat daar het voordeel van is? Nou, het grootste voordeel in de oceaan is dat je veel meer en preciezer de circulatie oplost. Nou en wat krijg als je dus een hogere resolutie gebruikt is dat dat je zogenaamde oceaanwervels oplost. Ja, die zien we hier he? Ja. Dus links zie je het lage resolutiemodel, het traditionele model. En rechts zie je dus ons hoge resolutiemodel. Nou en hier zie je de zeewatertemperatuur. Rood is warm, blauw is koud. Nou en op het eerste gezicht lijkt het best wel hetzelfde van veraf, maar als je goed inzoomt zie je in dat rechter figuur veel meer structuur. En ook een beetje die ronddraaiende bewegingen, dat zijn die oceaanwervels. En dat zijn golven in de...Een soort ronddraaiende, grote ronddraaiende cirkels. Beetje turbulent veel wordt veel gemixt in de oceaan en dat is dus een hele fijne bijdrage. Maar dat is natuurlijk heel lokaal. En uh, want wat is het effect daarvan? Wat zie je daarvan terug? Je zou natuurlijk zeggen oke, nou die oceaanwervels zitten erin. Maar het heeft best wel veel effect op Antarctica, want ook bij rondom Antarctica daar warmt de oceaan op onder klimaatverandering. Nou, hier zie je weer links het lage resolutiemodel en rechts het hoge resolutiemodel. En onder klimaatverandering zie je bijvoorbeeld hier een bepaald gebied dat flink opwarmt en rood is weer opwarming. Maar als je kijkt naar het hoge resolutiemodel in hetzelfde gebied juist eigenlijk blauwe kleuren. Oftewel het koelt af. En als de oceaan daar opwarmt dan smelt daar het ijs dat daar de de oceaan instroomt, smelt het ijs daar sneller af, onder meer opwarming. Oftewel in het lage resolutiemodel heb je snellere opwarming, snellere afsmelten ten opzichte van het hogere model. En dat maakt uit, kunnen we zien in de volgende grafiek die we hier zien en moet jij eens vertellen wat wat we precies zien? En hier zie je de zeespiegelstijging weer links laag en rechts het hoge resolutiemodel. En nu belangrijk is naar dat blauwe vlak, dat bovenste vak te kijken. En je ziet echt in dat lage resolutiemodel dat groeit. En dit is de contributie van Antarctica. Dat is het blauwe gedeelte, dat is wat Antarctica bijdraagt aan de zeespiegel. Exact ja, je hebt heel veel verschillende componenten en je ziet dat er echt een groot verschil zit. Er zit 9 centimeter verschil tussen het hoge en lage resolutiemodel. Maar dat betekent goed nieuws. Dat betekent inderdaad goed nieuws. Uit onze berekeningen blijkt dat het inderdaad klopt of in ieder geval vermindert. Maar dit is natuurlijk maar een model en iedere model heeft natuurlijk ook z'n eigen onzekerheden. Dus we hebben meer model simulaties en misschien zelfs nog hogere resoluties nodig om het nog beter en accurater te kunnen berekenen. Maar hoe kijk je dan bijvoorbeeld naar zo'n bericht van het KNMI-rapport dat dus stelt dat het nog veel hoger uitpakt dan verwacht? Ja nee, dat is natuurlijk in deze simulaties hebben we natuurlijk dat we de CO2-concentraties verhogen op een specifieke manier. Dus een zogenaamd klimaatscenario. Maar je kan natuurlijk meerdere klimaat scenario's hebben, want hoe ja, hoe erger het klimaat scenario des te meer opwarming. Maar goed, dat is toch ingewikkeld? En voor politici misschien ook wel verleidelijk om dan het meest gunstige model uit te zoeken, bijvoorbeeld. Waar moet je dan naar kijken? Uhm, nou, dat is natuurlijk een hele goeie vraag. Kijk, uiteindelijk wil je natuurlijk het meest realistische model hebben. Ja en deze modellen zijn wat realistischer, in het voordeel gelukkig van ons allemaal. Maar misschien als we nog naar een hogere resolutie gaan wordt het misschien weer erger. Dus dat weet je niet. Dit is een momentopname van nu, maar betekent dat dat voor ons minder zorgen hoeven te maken over de zeespiegel? Nou, dat denk ik niet. Want ook al is het iets minder, het is nog steeds een forse bijdrage. Dus die tien centimeter, dat gaat ons in ieder geval Nederland als laagliggend land het niet redden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16937825 568.4 447 2022-06-20T11:43:56+00:00 yes no zeespiegel klimaatverandering wetenschap https://schooltv.nl/video-item/wat-is-roofkunst-gestolen-kunst-uit-andere-landen 2024-06-11T13:53:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39450.w613.r16-9.b808147.webp Wat is roofkunst? | Gestolen kunst uit andere landen Je ziet het misschien niet op het eerste gezicht, maar wist je dat het Rijksmuseum gestolen kunst in hun collectie heeft? Dit wordt roofkunst genoemd. De laatste jaren is hier steeds meer discussie over. Roofkunst is kunst die zonder toestemming van de eigenaar is meegenomen. Dat gebeurde bijvoorbeeld veel in de koloniale tijd. Ook Nederlanders hebben kunst gestolen uit andere delen van de wereld. Dit kwam soms in het bezit van de Nederlandse staat. En een deel hiervan is nog steeds in Nederlandse musea te zien, zoals dit kanon van Kandy, die je in het Rijksmuseum kan bewonderen. Deze is in de 18de eeuw meegenomen uit het plaatsje Kandy in Sri Lanka. Maar wanneer is iets dan roofkunst? Als de kunst is op illegale wijze of onder dwang bemachtigd. En zonder toestemming van de eigenaar meegenomen. Het Rijksmuseum staat open voor het teruggeven van kunst. Want het heeft vaak een grote emotionele en culturele waarde voor het land waar het vandaan komt. Maar de vraag is: aan wie moet je de kunst teruggegeven? Hier doet het Rijksmuseum onderzoek naar. Het is erg lastig om te bepalen of iets roofkunst is, want alle kunst heeft een uniek verhaal en verleden. Hoe denk jij over roofkunst? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16937826 72.874 851 2022-06-20T12:03:03+00:00 yes no kunst kolonisten kolonie https://schooltv.nl/video-item/hoe-zet-je-een-poster-in-als-wapen-affiches-als-propaganda-in-de-20e-eeuw 2024-06-11T13:53:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39451.w613.r16-9.2f9006d.webp Hoe zet je een poster in als wapen? | Affiches als propaganda in de 20e-eeuw Een oorlog win je met soldaten en wapens. Dat weet iedereen. Maar een oorlog winnen met posters? Toch is propaganda een erg belangrijk middel in oorlogsvoering. In een notendop is propaganda het gebruiken van media, zoals posters, om mensen te beïnvloeden. Maar hoe werkt dat dan? In de Tweede Wereldoorlog gebruiken de nazi's propaganda om mensen te overtuigen van hun ideeën. Dat deden ze met films, maar dus ook met posters. Deze hangen tijdens de bezetting overal in Nederland op straat. De boodschap op zo’n poster moet in één blik duidelijk zijn. Vaak staat er een krachtige slogan op, met een afbeelding in felle kleuren. Die boodschap klopt niet altijd. Dus daarom is het lastig om te weten wat waar is, en wat niet. De posters worden opgehangen met verschillende doelen: Sommige roepen mannen toe: Sluit je aan bij het leger! Anderen richten zich op de vijand. En in deze poster wordt het Russische leger zwartgemaakt. Ook staan er vaak antisemitische boodschappen op, gericht tegen de Joden. Zoals op deze poster. Nog steeds speelt propaganda in oorlogen een belangrijke rol. Maar in plaats van posters, wordt nu vaak sociale media gebruikt. Zoals Instagram of facebook. Beelden die worden ingezet als wapen. Daarom is het dus zo belangrijk om altijd kritisch te zijn op wat je ziet. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16937827 80.32 1552 2022-06-20T12:08:21+00:00 yes no propaganda https://schooltv.nl/video-item/gedigitaliseerde-kunst-kunstcollecties-voor-iedereen-toegankelijk 2024-06-11T13:53:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39452.w613.r16-9.6a6e3df.webp Gedigitaliseerde kunst | Kunstcollecties voor iedereen toegankelijk Wist je dat het grootste deel van de collectie van het Rijksmuseum daar niet tentoongesteld wordt? Om al die kunst toch te laten zien, gaan musea steeds meer digitaliseren. In Nederland waren er in 2017 al ongeveer 60 miljoen objecten gedigitaliseerd. Dat is 75% van alle kunst! Zo heeft het Rijksmuseum deze online studio, waar allerlei schilderijen, objecten en prenten te vinden zijn. Een gedigitaliseerde collectie heeft veel voordelen: Je hebt toegang tot allemaal kunst die niet in het museum te zien is; zelfs mensen aan de andere kant van de wereld kunnen de kunstwerken bekijken; en iedereen kan zelf met de kunst aan de slag. Door ze interactief te maken kan je schilderijen tot leven wekken. Bijvoorbeeld door er geluid onder te zetten of personen op het schilderij te laten bewegen. Ook in musea zelf maken ze steeds vaker gebruik van digitalisering. Denk bijvoorbeeld aan een audiotour of interactieve schermen. Het sluit beter aan bij jongeren en maakt een bezoek aan het museum leuker. Gedigitaliseerde kunst biedt ongelofelijk veel mogelijkheden en wie weet wat er in de toekomst allemaal nog meer kan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16937828 67.029 610 2022-06-20T12:24:54+00:00 yes no kunst digitaal https://schooltv.nl/video-item/hoe-navigeerde-je-vroeger-op-zee-je-weg-vinden-zonder-gps 2024-06-11T13:54:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39453.w613.r16-9.644fbaa.webp Hoe navigeerde je vroeger op zee? | Je weg vinden zonder GPS Tegenwoordig is het erg makkelijk om op je bestemming te komen. Met één druk op de knop wijst Google Maps je de kortste route. Maar vroeger was navigeren nog niet zo eenvoudig. Zo waren zeevaarders volledig omgeven door water, water en nog eens water. En als je beneden geen herkenningspunten hebt, moet je je enige houvast boven je zoeken en kijken naar de hemel. Daarom gebruikten ze bij het navigeren hemellichamen, zoals de zon of een ster. Dit heet astronavigatie. Dat gaat ongeveer zo: Er wordt een hoek gemeten tussen het hemellichaam, de waarnemer en de horizon. En je moet de precieze tijd weten, want de aarde draait! En daardoor verandert de positie van de hemellichamen de hele dag. Om uiteindelijk je plaats te bepalen, gebruik je een tabellenboek, daarin is de locatie van je hemellichaam te vinden. Na het toepassen van meerdere correcties, kun je je locatie op een kaart intekenen en je koers bepalen. Volg je het nog? In de loop der eeuwen zijn er voor deze methode steeds betere meetinstrumenten ontwikkeld: Het begint met de kwadrant, dan het astrolabium, de Jacobsstaf, de octant en de sextant. Die sextant blijft tot de jaren 80 van de vorige eeuw het meest gebruikte instrument. En dat voor een apparaatje dat Columbus al gebruikte bij zijn ontdekkingsreizen! Tegenwoordig vertrouwen veel schippers op GPS. Maar wat als de moderne technologie je in de steek laat? Dan maken veel schepen nog steeds gebruik van astronavigatie. En nou weet jij ook hoe je gebruik kunt maken van deze low-tech methode! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16937829 95.914 3647 2022-06-20T12:33:06+00:00 yes no navigatie scheepvaart https://schooltv.nl/video-item/pannenkoeken-appeltaart-en-oliebollen-hoe-nederlands-zijn-onze-lekkernijen 2024-06-11T13:54:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39454.w613.r16-9.e53b3d6.webp Pannenkoeken, appeltaart en oliebollen | Hoe Nederlands zijn onze lekkernijen? Delfts blauw? Van oorsprong niet Hollands. Tulpen? Die komen uit Turkije. Als we ergens om bekend staan, is het dat we onze typisch Nederlandse producten ergens anders vandaan halen. Maar gelukkig hebben we onze lekkernijen nog: onze pannenkoeken, appeltaart, oliebollen, gevulde koeken en speculaas. Maar hoe Nederlands zijn die lekkernijen eigenlijk? Neem nou pannenkoeken, die kennen ze over de hele wereld. Je hebt crêpes in Frankrijk, pancakes in Amerika en palatschinken in Hongarije. Maar platte pannenkoeken met spek en stroop, die verschijnen alleen hier op tafel. En hoewel ook appeltaart in veel meer landen op de menukaart staat, hebben we gelukkig ook nog wel een typisch Nederlandse appeltaart: met kaneel, rozijnen, krenten en slagroom. Hartstikke Hollands dus, die lekkernijen. Dat dacht je maar! De ingrediënten die worden gebruikt, komen namelijk van over de hele wereld. Zo komt kaneel van oorsprong uit Indonesië en werd meegenomen door de VOC. De krenten en de rozijnen komen uit het Midden-Oosten, net als amandelen die in het amandelspijs van gevulde koeken zitten. Boter komt wél uit Nederland. Maar is onze boterkoek dan puur Hollands? Waarschijnlijk ook niet. Er wordt namelijk gedacht dat de boterkoek is meegenomen door Joodse immigranten in de 16e eeuw. Is er dan nog iets aan onze lekkernijen echt Nederlands? Wel in de manier waarop we het maken en serveren. Maar puur Hollands? Dat zijn onze lekkernijen niet. Helaas pindakaas. Dat is trouwens ook niet Nederlands. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16937830 93.44 885 2022-06-20T12:53:32+00:00 yes no Nederland cultuur https://schooltv.nl/video-item/de-nachtwacht-waarom-is-het-schilderij-zo-beroemd 2024-06-11T13:52:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39455.w613.r16-9.321fb45.webp De Nachtwacht | Waarom is het schilderij zo beroemd? Het is misschien wel het beroemdste Nederlandse schilderij: De Nachtwacht. Maar waarom is het eigenlijk zo beroemd? Het schilderij werd bijna 400 jaar geleden gemaakt, in 1642. Toen was het ook al populair, maar hij is door de jaren heen steeds bekender geworden. Daardoor is de waarde flink gestegen. Het wordt geschat op wel 500 miljoen! Dat komt onder andere door de maker van het schilderij en die ken je vast wel: Rembrandt van Rijn. Hij was een meester in levendige schilderijen en sterke contrasten. Dat kun je op De Nachtwacht goed zien. Er gebeurt zo veel. Je kan ernaar blijven kijken. Bovendien kent het schilderij vele geheimen. Zoals de drie kruisjes, het wapen van Amsterdam. Of de klauwen van de kip, een verborgen verwijzing naar de klauweniers. En Rembrandt heeft ook nog zichzelf erop verstopt. Kan jij hem vinden? Bovendien is het schilderij enorm. Wanneer je in het Rijksmuseum bent, kan je het niet missen! Het is het middelpunt van de Eregalerij. Wist je dat het Rijksmuseum zelf speciaal is ingericht op de Nachtwacht? Dat is niet gek, want het staat symbool voor de Gouden Eeuw en de welvaart uit die periode. Allemaal goede redenen waarom het schilderij dus zo beroemd is. En jij? Vind jij het mooi? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16937831 85.226 4030 2022-06-20T13:02:11+00:00 yes no Rembrandt schilderij https://schooltv.nl/video-item/musea-voor-jongeren-interessante-plek-voor-iedereen 2024-06-11T13:54:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39456.w613.r16-9.8d1a6b1.webp Hoe proberen musea jongeren naar het museum te trekken? | Interessante plek voor iedereen Musea doen er van alles aan om jongeren over de streep te trekken. Maar krijgen ze jou al enthousiast? Misschien lijkt een museum je wel saai: oude spullen, verhalen van vroeger, wat heb jij daar nu aan? Of je voelt je ongemakkelijk, omdat er allerlei regels zijn die je niet kent. Mag je bijvoorbeeld foto’s maken? Of moet je stil zijn in een museum? Toch proberen musea met gratis toegang of kortingen jouw bezoek aantrekkelijker te maken. En proberen ze je te bereiken met sociale media, zoals Whatsapp, Instagram, Tiktok en Twitter. Eenmaal binnen, bieden veel musea ook interactieve rondleidingen aan. Dit doen ze door gebruik te maken van QR-codes, apps, of bijvoorbeeld tours met BN’ers als gids, zoals Ronnie Flex. Daarnaast worden er ook allerlei evenementen in musea georganiseerd, die jongeren moeten trekken. De grootste daarvan is Museumnacht. In verschillende steden kun je dan in allerlei musea tot laat in de nacht kunst bekijken en je kan er soms zelfs feesten! Ook jongeren zelf worden ingezet door musea, zij bedenken en organiseren van alles om hun leeftijdsgenoten het museum in te krijgen. Kortom, van korting tot feestjes: ze doen van alles om jou enthousiast te krijgen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16937832 70.229 845 2022-06-20T13:17:33+00:00 yes no museum https://schooltv.nl/video-item/blinden-laten-zien-met-een-chip-in-de-hersenen-elektroden-in-de-hersenschors 2024-01-04T13:02:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39458.w613.r16-9.166c058.webp Blinden laten zien met een chip in de hersenen | Elektroden in de hersenschors Hoe werkt ons zicht? Nou, dat kan ik hier aan illustreren. Dus hier zit het oog. En de oogzenuw die loopt hier achter langs en de informatie komt aan uit hier achter aan de achterkant van de hersenschors. En ik kan hem eruit uithalen... Het zit hier aan deze kant en ook hier aan de binnenkant. En hier zit als het ware die kaart van de buitenwereld op gefrommeld. Het is ongeveer vijfentwintig vierkante centimeter per hersenhelft. Een soort scherm. Ons zichtscherm zit hier, een bioscoopscherm. En wat is er nou mis als mensen blind zijn? Dan zijn de lichtgevoelige cellen van het oog, die zijn stuk. Dat leidt er dan ook vaak toe dat er geen informatie meer getransporteerd kan worden vanuit het netvlies naar de rest van de hersenen. En dan, ja, dan is iemand blind geworden. Niet alle blinden worden blind geboren. Jaarlijks verliezen zo'n 40 miljoen mensen hun zicht, bijvoorbeeld door een ongeluk. Eén van hen is de 59-jarige Hein. Ik heb een paar jaar geleden, vijf jaar geleden een heel zwaar klimongeluk gehad, waarbij ik van ongeveer vijftien meter hoog zeg maar zes etages af -bats - naar beneden gevallen. Daar ben toen alles gebroken wat je maar kon breken. En daarbij ook mijn oogkassen verbrijzeld. Kon niet meer praten, kon niet meer slikken. Kon niet meer eten zelf niks meer. En ik kon niets meer zien. En je moet dus ook leren leven zonder zicht. Hoe was dat? Ongelooflijk moeilijk. En het is nog steeds moeilijk. Ja, met even iets vinden of iets kunnen pakken. Je hebt in zoveel zaken hulp nodig. Helemaal in het begin. Op gegeven moment word je er wel wat makkelijker mee en wat geroutineerder mee. En wat was het moeilijkste om niet meer te kunnen? Nou ja, wat het allermoeilijkste is, is het besef dat je de mensen van wie je houdt, je familie, dat je die nooit meer ziet en dat je je kinderen niet ziet opgroeien. Ja, ineens ben je afhankelijk van een taststok en met zo'n stok moet je van stoeprand naar stoeprand, moet je je weg zien te vinden. En hoe vind je weer ritme in je leven? Wat kan er dan aan gedaan worden via een chip? Hoe werkt dat dan? Nou, wat wij dan doen is we brengen draadjes aan en dat noemen we elektroden in dit gedeelte van de hersenschors. En voor elk van die draadjes. Als we daar een klein beetje stroom op zetten, dan gaan we toch die cellen weer kunnen activeren, die zitten te wachten maar er komt niks. En omdat dit een kaart van de buitenwereld is als we ze op een bepaalde plek in de kaart stimuleert, ziet iemand in de buitenwereld op de corresponderende positie een lichtpunt. Er is nu nog een probleem met langdurige acceptatie van die chip en de elektroden in onze hersenen. Ja dus dat wij nu gebruiken zijn hersenchips, daar steken kleine naaldjes uit. Dat zijn als het ware de elektrodes. Die zijn heel hard. En die hersencellen die naaldjes zitten als het ware tussen de hersencellen. Maar je beweegt altijd een beetje en dan krijg je bindweefselvorming. Dus dan worden die hersencellen een beetje naar de zijkant geduwd, wordt de afstand tussen daar waar je elektrisch stimuleert en de hersencellen groter. En het gaat steeds minder goed werken. En met de elektrodes die we nu gebruiken die stoppen over het algemeen naar eind twee jaar met werken en dat is geen therapie. Want je wil niet iemand een hersenoperatie aandoen, dan heeft ie een jaar plezier van het implantaat. En na twee jaar gaat het licht weer uit. Wat voor onderzoek doe jij nu verder? We gebruiken een soort kunststof. Daar kun je ook elektrische verbindingen op maken. Het heet Poli-imide. Dat is een beetje te vergelijken met keukenfolie. Keukenfolie is natuurlijk heel erg flexibel. En we maken dat met een dikte van misschien tien micrometer. Dat is een honderdste van een millimeter, super superdun en dat is dan ook heel erg flexibel. Dus dat drijft als het ware tussen de hersencellen. En de eerste indruk is dat dat grotendeels onopgemerkt wordt door de door de hersencellen en dat je dan ook niet aan het bindweefselprobleem krijgt. En dat nieuwe flexibele materiaal wordt nu getest met muizen. Bij hen is de nieuwe chip al geïmplementeerd. En je test nu of de elektroden van het nieuwe materiaal of dat die goed functioneren? Klopt, deze worden nou getraind. Elke keer als we stimuleren dan likt hij. En we gaan ook kijken hoeveel stroom hebben we nodig om te likken? En als het goed is blijft die hoeveelheid stromen over de maanden steeds hetzelfde. En dat is eigenlijk een teken dat er geen bindweefselreactie is en dat zeg maar de afstand tussen de elektroden en de hersencellen constant is. Ik ben wel echt zo benieuwd geworden naar wat zo iemand dan eindelijk ziet. Iemand die ja via deze nieuwe chip dan weer iets van beeld heeft. O wow, het is uh, zeg maar alle contouren zijn in een soort stippellijntje omcirkeld. Het beweegt wel de hele tijd is dat in het echt ook zo bij de mens? Ja. Het is wel echt een enorm verschil met niks. Ja, absoluut. Je kunt ook je eigen hand voor je hoofd houden. Dan zie je ook hoe goed het is. Als je als blinde wel weer dat soort contouren kunt zien, dan krijg je ineens veel bewegingsvrijheid en onafhankelijkheid terug. En stel het is gelukt. Die chip zit in je brein. Wat is dan het allereerste wat je gaat doen op de eerste dag dat je weer iets ziet? Nou sowieso, tuurlijk, de mensen om je heen proberen te ervaren, kijken of je dat goed kunt meekrijgen. Maar in het doen, misschien zou ik proberen kan ik autorijden? Ja! Er staan hele mooie auto's voor de deur. Wauw! En wat is het lekkerste gedeelte om te voelen voor jou, de voorkant, de achterkant? Nou, dat is dat is. Hier vind ik het altijd wel mooi om die luchtinlaten te voelen. Ga ik die ook eens even voelen. En hij heeft een mooie kont vind ik en een auto moet ook mooie heupen hebben. Ja. Ja. Oh, dan ga je heel even aan de heupen van je auto voelen. Ja. Nou vertelde hij een voorbeeld dat hij er ontzettend naar uit zou kijken om meer dingen zelfstandig te doen, bijvoorbeeld op een vreemde plek naar de wc gaan. Uhm. Mag ik eens proberen nu met deze nu hier een toilet te vinden? Ja zeker. Een beetje alsof ik Hein ben. Kijk, oh, dat is best eng. Jeetje. En dan ga je. Ja ok. Je doet het goed. Ja. Dus nu moet er hier rechts van mij een deur zijn. Nog iets verder...Stop! Stop stop stop. Hier, voel even met je hand. Oh ja, dus daar moet je omheen lopen. Dit is het toilet. Ja, dat is het toilet daar. Dat is het toilet voor mannen en vrouwen. Dus daar zou je naartoe kunnen gaan. Alright. Het is gelukt. Het is gelukt. Zie ik nou de wc-pot? Als het goed is wel. Oke. Ik heb het gehaald. Gefeliciteerd. Mag ie af? 100 punten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16937836 401.2 494 2022-06-21T09:08:31+00:00 yes no blind oog hersenen https://schooltv.nl/video-item/wat-zijn-metamaterialen-onderzoek-naar-soft-robotica 2024-01-04T13:02:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39459.w613.r16-9.24a5d42.webp Wat zijn metamaterialen? | Onderzoek naar soft robotica Als ik een chip zak in elkaar druk, dan vouwt die zich op een bepaalde manier. Maar waarom nou precies op deze manier en niet op een andere? En als je dat te weten komt, wat kun je dan met die kennis? Om dat uit te zoeken ben ik vandaag bij onderzoeksinstituut Amolf. Martin Hecke doet onderzoek naar meta-materialen. Meta-materialen zijn kunstmatig geproduceerde materialen die door hun structuur bepaald zijn en niet door het materiaal zelf. Martin, jij bent natuurkundige en helemaal gefascineerd door structuren van materialen. Wat bepaalt nou hoe een zak chips in elkaar frot als ik hem indruk? Welke wetten liggen daaraan ten grondslag? Voor een hele zak chips is dat denk ik heel erg ingewikkeld. Dus wat wij gingen doen, wij maken kleinere chips zakken zeg maar. Kabouterschips. 't Is een kabouterchipszak. Er zitten een paar ribbels in. En dan kun je d'r op duwen en dan kan je heel precies kijken wat er gebeurt. Ja. En wat er dan gebeurt is dat eigenlijk in een bepaalde volgorde dan die ribbels ontploppen. Als ik erop duw kun je het misschien ook wel een beetje zien. Je kan het een beetje voorstellen. Ja. En als je nou heel goed gaat kijken, dan kunnen die ribbels kunnen eigenlijk in twee toestanden zijn geplopt en niet geplopt. En dat lijkt een beetje op de bits die je in een computer hebt. De 1 en de nul. De een de nul. Precies. En eigenlijk onze nou ja, de verrassing is dat ze zich echt zo gedragen. Dus als je meer van die dingen bij mekaar hebt en je duwt erop, dan werken ze als een soort geheugen. Dus dat materiaal heeft een geheugen, het weet hoe ver je het hebt ingedrukt. En de grote verrassing voor ons was dat het ook kan tellen, tot twee. Het is nog niet heel veel, maar als je het net goed doet en je drukt er één keer op dan zijn de bits anders dan als je een tweede keer duwt. Dus hier hebben we een machine waarmee je dingen kan samendrukken. En als je goed kijkt zie je nu de plopjes gebeuren. De plop. Zo zijn we weer weg. En zo zijn ze er weer opnieuw. Als ik verder ga komt er weer een plop bij. En elke plop is dus eigenlijk een bit in het mandje. En een of een nul. Als ik zo naar jou luister dan heb je alleen al heel veel plezier van het systeem bedenken. Ja. Maar zijn er ook toepassingen? Is er ook een soort toekomstvisie? Ja. Wat kunnen we hier nou mee? Is altijd heel moeilijk om het van tevoren te zeggen. Wat ik wel kan zeggen is als je kijkt naar de eerste generatie van metamaterialen die misschien tien, vijftien jaar oud is. Die vind je nu terug in schoenzolen. Als je satellietpanelen open en dicht wil vouwen, daar zit eigenlijk heel veel werk aan wat met vouwen te maken heeft, want ook een soort metamateriaal is. Dus ja, die kan ik zien nu. Deze weet ik gewoon niet zeker. Maar ik kan me voorstellen dat je bijvoorbeeld in dingen zoals zachte robots. Daar denk ik dat dit soort ideeën een rol gaan spelen. In hetzelfde gebouw werken onderzoekers, Mannes en Luuk aan de zogenaamde zachte robotica. Zij doen dus ook onderzoek naar metamaterialen, maar zij gaan net nog een stapje verder. We werken veel met origamimaterialen als een platform voor metamaterialen. Ik heb er hier toevallig eentje. Heel mooie exemplaar. Ja toch? Ja ja. Gemaakt van plakband en plastic plaatjes dus deze structuur, die is in principe stevig. Je zou hier op kunnen zitten als een soort krukje. Ja, het is ook plat te vouwen. Is ie helemaal plat. Ja mooi. Da's echt wel een totale metamorfose van het ding. Ja, het is kleiner, het is platter, het kan buigen, het kan in de andere stand niet buigen en je kunt er op zitten. Maar die twee standen. Daar kan ik tussen switchen. Relatief makkelijk. Met het krukje wil je eigenlijk dat ie opgeklapt of uitgeklapt blijft. Daarvoor is het belangrijk dat het ook bi-stabiel kan zijn. Dus eigenlijk dat ie in twee staten zichzelf kan vasthouden. Hier hebben we een voorbeeld van een zo'n unitcel. Dan moet je je voorstellen dat als het een materiaal wordt dat er natuurlijk miljoenen aan alle kanten komen. Die zijn een structuur vast kan houden. Alleen als ik er op klik dan krijgt ie een nieuwe vorm en daarin is ie ook stabiel. Dus daarbij blijft ie ook z'n eigen vorm vasthouden. Nou ja, dit is een stap waarmee je eigenlijk door kan naar een soort van actief materiaal waarbij je een kleine impuls kan geven en het materiaal erop kan reageren. En daar kijken we ook naar binnen onze groep en dan kijken we vooral naar eigenlijk vanuit een robotisch perspectief. Hoe kunnen we nou zo'n materiaal laten leren? Wat we hier hebben is dat elke unit reageert op het licht is. Elke unit heeft een kleine lichtsensor die het licht meet en daarop, op basis daarvan z'n gedrag aanpast. En wat wij uitzoeken is hoe ze dan uiteindelijk samen kunnen werken zonder met elkaar te communiceren. Op basis van licht. Op basis van licht. Dat samenwerken, dat heet emergent leren. En dat kun je een beetje zien als hoe je ook schone vissen of vogels die in de lucht samen vliegen. Dus elke individuele vogel heeft geen idee van het grote geheel, maar ziet alleen maar de paar vogels om zich heen. Ja, en op basis daarvan past die z'n gedrag aan. Dus het is leren van je buren eigenlijk in zo'n structuur? Leren van je omgeving. Ja. Dus je kijkt naar je omgeving en daar leer je van. Ja. En dat zou betekenen dat dat materiaal zichzelf kan aanpassen tot een optimale vorm. Denk bijvoorbeeld aan een medische toepassing van een prothese die zich perfect aanpast aan het lichaam van een persoon. Maar dit is wel echt nog toekomstmuziek. Dit gaat echt nog heel erg ver in de toekomst. Vijftig jaar? Minimaal. Dan ga jij daar nu je Nobelprijs voor jullie samen voor robotica krijgen. Ja ja. Who knows? Het zou leuk zijn als we een klein puzzelstukje kunnen toevoegen. Ja. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16937837 360.44 355 2022-06-21T22:00:00+00:00 yes no materiaal robot https://schooltv.nl/video-item/een-kunstbaarmoeder-voor-te-vroeg-geboren-babys-kan-de-couveuse-aan-de-kant 2024-01-04T13:02:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39460.w613.r16-9.7f7c509.webp Een kunstbaarmoeder voor te vroeg geboren baby’s | Kan de couveuse aan de kant? Vanaf welke leeftijd zien wij in Nederland een baby als levensvatbaar? Ja, op dit moment is dat vanaf 24 weken eigenlijk. Dat is zo'n beetje de ondergrens waarbij wij zeg maar in overleg met ouders actief ondersteunende behandeling geven. En dan is het kindje natuurlijk echt nog helemaal niet volgroeid. Wat zijn de grootste problemen? Nou, een baby van vierentwintig weken heeft natuurlijk als die op de afdeling hier komt te liggen, zeg maar, ja, nogal wat dingen te overwinnen. Er zijn ademhalingsproblemen, een infectie zeg maar die er kan zijn. Ja, de kans op een hersenbloeding wat altijd akelig is. Maar als ze dan eenmaal zeg maar naar huis gaan, ja, is het ook even de vraag ja. En wat zijn dan zeg maar de latere gevolgen? En dan moet je denken aan beperkingen op het gebied van verstandelijke vermogens of motorische vaardigheden. Nu worden kinderen eigenlijk altijd meteen in een couveuse gelegd. Ja. Wat is de kracht en wat is de zwakte van een couveuse? Ja, ik denk dat de couveuse vooral warmte biedt en een soort bescherming. En dat is het. Zo heel veel anders dan in een baarmoeder he, waar ook geborgenheid is. Het blijft natuurlijk toch eigenlijk iets vaneen soort van plexiglas eigenlijk. Ja. Het belangrijkste verschil is dat je lucht op de huid hebt. Je hebt dat lucht op de huid. En niet dat warme vruchtwater. Ja. Veel te vroeg geboren baby's zijn nog ontzettend kwetsbaar. Ik ben hier nu in Eindhoven op de Dutch Design Week en ik heb afgesproken met gynaecoloog Guid Oei. Hij is al heel ver met het ontwikkelen van een kunstbaarmoeder waarmee die deze baby's nog beter kan helpen. Dit is hem dus, de kunstbaarmoeder. Ja, dit is het eerste prototype. Hoe werkt het? Ja dit wordt gevuld met water op lichaamstemperatuur. Ja. En daarin zit dan t vruchtzakje. En daar zit de baby in. Maar hoe krijgt het dan voeding? Dat gaat via de navelstreng. De kunstnavelstreng die vastzit aan de kunstplacenta. Die zorgt voor voeding en voor zuurstof, zoals het in de natuur ook gaat. Ja. Dit is dan de zak. Maar hoe? Hoe komt het kind dan van de baarmoeder hierin? Ja, dat is een enorme uitdaging. Want de baby mag niet gaan ademen. Dus wat we hebben ontwikkeld is een opvangzakje. Een soort transferzak. Klopt. Ja want de grote winst zit hem dus in dat het kindje niet te vroeg gaat ademen. Ja, omdat de longblaasjes nog niet gevormd zijn. Ja. En in de couveuse moeten we te hoge drukken gebruiken. En dan raken die longen beschadigd. En dan zorg je ervoor dat dit zakje gevuld is met water en hier gaat de lucht uit. Dan gaat het water erin, zodat de baby direct in het zakje terechtkomt zonder te ademen. Vandaar dat we een soort van sluis hebben gemaakt die naadloos aansluit op de echte baarmoeder. Weet je wat ik zo paradoxaal vind? Het ziet er eigenlijk heel onnatuurlijk uit. Het is plastic. Je denkt oh arm kindje in een soort plastic zak, maar uiteindelijk is het natuurlijk veel natuurlijker omdat dit veel meer een situatie van je eigen baarmoeder weerspiegelt. Ja, eigenlijk is het heel natuurlijk, want een baby'tje bij vierentwintig weken hoort gewoon in een beschermde wateromgeving. In het fijne, warme water te zijn. Ja. Het idee van een kunstbaarmoeder is niet nieuw. In de jaren negentig werd er al geëxperimenteerd met proefdieren. Guid Oei heeft een manier gevonden om de kunst baarmoeder te testen zonder onnodig proefdieren te gebruiken. In samenwerking met promovendi van de TU Eindhoven worden realistische modellen ontwikkeld waarmee artsen de operatie straks kunnen oefenen. Dus als je dadelijk de navelstreng in knijpt dan zie je als t goed is, hier gaat ie naar beneden en hier de zuurstof gaat ook naar beneden. Ja. Jullie maken deze dus speciaal voor de kunstbaarmoeder. Ja. Ja. Je mag hem wel even vasthouden als je wilt. Dit is 24 weken. Oh jee, het is net echt. Oh wat is dit klein. Het wordt gemaakt op basis van MRI-scans van een foetus in de baarmoeder. Die hebben we zo aangepast dat ie niet meer herkenbaar is als dat echte baby'tje. Wat is het allerbelangrijkste aan zo'n model? Wat moet het doen? Ja. Dus eigenlijk heb je net al van Guid gehoord dat het onderdrukken van de ademhaling heel erg belangrijk is. Ja. Dus daarvoor hebben wij sensoren ingebouwd in de bovenste luchtwegen en dat zie je bijvoorbeeld hier. En daarmee kunnen we eigenlijk doorhebben wanneer er lucht in de bovenste luchtwegen is gekomen van de foetus. Naast dat we sensoren inbouwen in de robotbaby bouwen we ook eigenlijk motortjes in. Ja. Och ja. Het lijkt net echt he? Het lijkt echt net echt. Realisme is ook eigenlijk wel heel erg belangrijk. Sowieso in simulaties van de fysieke modellen, maar ook de computermodellen om het toch zo goed mogelijk na te bootsen dat mocht er een stressvolle situatie zijn dat de artsen daar al heel goed op getraind zijn. Als deze navelstreng afgeknepen wordt. Dan kan je in het model zien van dat de bloedstroming voorbij naar beneden gaat. De zuurstof gaat dan ook naar beneden. Langzaam maar zeker bouwen steeds we meer elementen in zo'n model. Nou zijn er mensen die bezig zijn met een kunstbaarmoeder ontwikkelen. Hoe kijkt u daar als neonatoloog naar? Het is best revolutionair en en dat weten natuurlijk niet precies. En ik denk inderdaad dat we uitkijken naar een maximale goede opvang van zo'n kwetsbaar kind. Wat voor gevolgen zou het kunnen hebben voor de hechting van ouders aan het kind? Ja, dat is denk ik veel lastiger. Ik denk een van de dingen die we hebben gezien en wat we ook gewonnen hebben in de afgelopen jaren. Dat als een kwetsbaar kind geboren is om het zo snel mogelijk bloot huid op huid bij de moeder te leggen. Dat is iets wat natuurlijk bij zo'n kunstmatige baarmoeder, waarbij de baby eigenlijk in een plastic zakje zit, niet kan. Hoeveel kinderen sterven nu bijvoorbeeld in een couveuse? Of lopen hersenschade op die voorkomen kan worden met deze kunstbaarmoeder? Nou, dat zijn daar wereldwijd een miljoen per jaar. Een miljoen. Maar in Nederland? Dan zitten we denk ik zo rond de duizend kinderen per jaar. Je zou duizend kinderen kunnen redden? Ja, als die technologie werkt zoals wij verwachten dat het gaat werken dan zouden we er duizend kinderen per jaar mee kunnen redden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16937838 423.48 1662 2022-06-22T22:00:00+00:00 yes no baby geboorte baarmoeder zwanger https://schooltv.nl/video-item/beperken-regels-onze-vrijheid-vrijheid-en-democratie 2024-01-04T13:02:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39461.w613.r16-9.a461f2a.webp Beperken regels onze vrijheid? | Vrijheid en democratie Geen debat zo verhit als het coronadebat. Als het over maatregelen gaat, komt het woord vrijheid al snel om de hoek kijken. Nederland dreigt nu opnieuw een groot gedeelte van hun vrijheid kwijt te raken. Iedereen wil het beste voor elkaar en ik geloof gewoon niet dat dat begint met inperking van vrijheid. Vrijheid, dat is belangrijk. QR-code en een medisch paspoort, medische apartheid. Maar die houdt op als jouw vrijheid, jouw keuzes de vrijheid van een ander gaan hinderen. Waar vrijheid voor staat, dat is per mens en per tijdvak verschillend. Corona is wat dat betreft een ontzettend interessante case. We leven in een land waarin iedereen recht heeft op een eigen mening en een vrije keuze. Een land waarin niemand buitengesloten mag worden. En onze vraag is dan ook geven of ons nemen regels ons de vrijheid? Dat vraag ik aan Annelien De Dijn. Als kind wilde ze bioloog worden, maar ze werd historicus. Ze studeerde geschiedenis aan de KU Leuven en ze ging daarna door richting de VS. Daar zag ze dat president Obama werd afgebeeld met een Hitlersnor nadat hij miljoenen Amerikanen aan een verplichte zorgverzekering wilde helpen. Die afbeelding prikkelde haar om tien jaar lang onderzoek te doen naar het begrip vrijheid. Goed dat je er bent, Annelien, welkom. Ja, want Amerikanen die zagen Obamacare dus echt als een inperking van hun vrijheid. Ook een medische kwestie, net als Corona. Je hebt daar onderzoek naar gedaan, maar hoe doe je dat? Onderzoek doen naar vrijheid? Wel dat hele debat getriggerd door Obamacare bracht mij met een bij onderzoeksvraag en die onderzoeksvraag was hoe komt het eigenlijk dat wij nadenken over vrijheid dat wij denken over vrijheid in termen van een afwezigheid van staatsinterventie. Maar waar komt dat idee van vrijheid eigenlijk vandaan? En daarom ben ik de lange geschiedenis van de vrijheid gaan bestuderen. En wat ik dus heb gedaan in mijn boek is ik heb een reconstructie gemaakt van het debat over vrijheid te beginnen bij de oude Grieken tot ongeveer tot de jaren vijftig. En daarbij voor bronnen raadpleeg je dan allemaal? Ja dat was dus best wel tricky. Want kijk een soort van de voor de hand liggende bron en dat zijn teksten van grote denkers. En die behandel ik ook in mijn boek. Uh, dus ik vertel iets over Plato. Ik heb het over mensen zoals Aristoteles, John Locke, Rousseau, Spinoza natuurlijk ook, dus die passeren allemaal de revue. Ik had toch ook de ambitie om iets te zeggen over hoe grotere groepen van mensen er, dus niet alleen mij die denkers, hoe die dachten over vrijheid en daarom ik ook echt mijn best zijn om andere bronnen te betrekken. En vooral visueel materiaal. Er staan best wel veel plaatjes in m'n boek en daar kan je ook allerlei interessante dingen over afleiden. Over hoe mensen vroeger over vrijheid dachten. Zoals bijvoorbeeld afbeeldingen op munten begreep ik of het Vrijheidsbeeld. Ja dus de munt die je hier ziet is een van de allereerste afbeeldingen van vrijheid en wat je hier ziet is, ik vind het zelf een hele interessante afbeelding. Dus je ziet aan de ene kant een soort vrouw met een helm aan. Dat is de vertegenwoordiging van Rome. En op de achtergrond zie je een een stem urnen en aan de andere kant van die munt zie je de godin van de vrijheid en die is herkenbaar aan het feit dat zij een klein hoedje vast heeft. En dat noemen we het vrijheidshoedje. En die munt heeft eigenlijk een een boodschap. En die boodschap is om vrij te zijn heb je democratische procedures nodig. Gaan we zo meteen op terugkomen, want laten we eerst even kijken hoe mensen eigenlijk nu denken over de inperking van hun vrijheden als het gaat over Corona. Ja, ik denk dat vrijheid iets is dat je kan doen wat je wil doen op het moment dat je dat wil doen. En dat je helemaal jezelf kan zijn. Dat je gewoon leuke dingen kan blijven doen met je vrienden en familie natuurlijk. Lekker uit eten gaan, lekker naar de kroeg, lekker paar biertjes doen. Ik zie het als een privilege dat wij in een land wonen waar je in principe je eigen keuzes kan maken en je eigen leven kan bepalen. Het aanscherpen van de coronaregels lijkt me niet de vrijheid te vergroten. Fysiek wel minder vrijheid. Want ja, afstand, kapje en noem maar op. Maar aan de andere kant kan je je dan weer wel nog dingen blijven doen als je een mondkapje hebt. Dus het is lastig. En echte beperking van vrijheid is als je niet je eigen godsdienst of je eigen seksualiteit of wat dan ook mag uitoefenen. En ik denk dat, dat kennen wij helemaal niet. Nee. Dus iedereen heeft zo zijn eigen invulling van vrijheid. Maar als het gaat om Corona zegt de een ja, beperkt me heel erg in mijn vrijheid. Maar iemand anders zegt dus maak me vrijer en dat zeg jij eigenlijk ook jij. Dat is inderdaad een van de interessante dingen die je kan leren uit de geschiedenis van vrijheid. Dat het mogelijk is om te zeggen dat regels onze vrijheid niet noodzakelijk beperken, maar in sommige gevallen zelfs kunnen vergroten. Kun je een voorbeeld geven? En een voorbeeld dat dat denk ik goed illustreert is als we effe denken aan het verkeersreglement he dat is een voorbeeld van een bepaalde set regels. En wat proberen we te doen in het verkeer, we proberen, de meeste onder ons mensen, proberen gewoon zo snel mogelijk van punt A naar punt B te gaan. Dat is wat we willen bereiken. En op het eerste zicht zou je misschien denken kijk die verkeersregels, stopborden, verkeerslichten die verhinderen ons, die hinderen ons daarbij. Die maken ons met andere woorden onvrij. Want het duurt allemaal langer. Maar stel je eens een wereld voor waar je helemaal geen verkeersregels hebt. Dat is totale chaos en het gevolg daarvan is dat het voor ons allemaal nog veel langer gaat duren voor van A naar punt B. Dus in die zin denk ik dat je ook kan stellen. En dat is iets dat bijvoorbeeld de filosoof, Rousseau ook zei dat regels ons vrijer kunnen maken. En als je kijkt als je dat toepast op Corona. Ja. En ik denk dat je dat ook in een geval van de coronamaatregelen kan zeggen. De meeste onder ons denk ik snappen waarom we die mondkapjes moeten aandoen. He die wat, die hebben een bepaald doel dat we met z'n allen delen. We willen de verspreiding van het virus tegenhouden, d'r voor zorgen dat er geen oversterfte is. En dat we zo snel mogelijk deze hele coronatoestand achter ons kunnen laten. Maar als het gewoon vrijheid blijheid is en iedereen mag zelf kiezen of die zo'n kapje aandoet of niet na hij vanzelf denk ik minder gemotiveerd zijn om zo'n kapje aan doen als je ziet alle mensen rond je dat ook niet doen. En met andere woorden, zo'n regel die het verplicht maakt om zo'n mondkapje aandoen kan je helpen om je doel te verwezenlijken. Ja. Zullen we eens kijken hoe de Nederlandse overheid dat communiceert? Kijk even mee naar dit spotje. De meeste deuren gaan weer voor ons open. Heeft u klachten? Zij kan weer naar muziekles. Welkom terug. En zijn sportschool kan weer open. Als we ons laten vaccineren krijgen we stapje voor stapje meer vrijheid terug. Als we ons allemaal aan de basisregels blijven houden, kan er steeds meer. Ja, hoe kijk jij hier tegenaan? Wel, dit vind ik een heel interessant filmpje. Want dat is volgens mij iets nieuw he, heel lang werd het coronadebat beheerst door als het over vrijheid ging, mensen die zeiden die regels maken ons minder vrij. En hier zie je dat de overheid eigenlijk weerbaar tegen begint te bieden. En ik denk dat daar een goede reden voor is. Want kijk, vrijheid is een heel belangrijk beginsel in onze samenleving. Iedereen wil vrij zijn en door te zeggen regels maken je per definitie onvrij geef je eigenlijk een heel belangrijk principieel argument in handen van de tegenstanders van die coronamaatregelen. Je zou het eigenlijk moeten omdraaien. En hier probeert overheid en ik denk terecht ik dat daar goeie filosofische redenen voor zijn om omdat discours, om dat vrijheidsbegrip terug te terug te halen. Zullen we ook even kijken hoe premier Rutte dat gisteren zei in de persconferentie over corona en het coronabeleid. Al die adviezen en al die belangen tellen mee. Medische adviezen, economische adviezen, sociaal-maatschappelijke adviezen, adviezen van gedragswetenschappers, communicatie-adviseurs, burgemeesters, veiligheidscamera's, horeca, winkeliers, theaters, evenementenorganisaties, onderwijs, sport. Wat per definitie betekent dat het onmogelijk is om aan elk apart belang voor honderd procent recht te doen. En ik vind het belangrijk dat dilemma vanavond nog eens hier open op tafel te leggen. Ja hoe kijk jij daarnaar? Wel, hier wordt een ander heel belangrijk punt gemaakt. Dus tot nu toe hebben we vooral benadrukt: regels kunnen je paradoxaal genoeg vrijer maken. Maar wat daarbij een heel belangrijke voorwaarde is, is dat die regels ook echt met ons allemaal met alle betrokkenen gemaakt worden. Dat democratisch proces waar je het aan het begin van het gesprek over had. Precies. Om nog eens terug te keren naar het voorbeeld van het verkeersreglement. Stel dat verkeersregels gemaakt zouden worden alleen met inspraak van automobilisten, dan denk ik dat fietsers wel degelijk reden van klagen zouden hebben en wel degelijk in een situatie zouden terechtkomen, maar die regels hun vrijheid wel gaan inperken. En hetzelfde kan je eigenlijk zeggen over die coronamaatregelen. Stel dat die maatregelen alleen werden gemaakt met in acht name van de belangen van de horeca. Dan denk ik dat die regels op andere groepen in de samenleving, dat de belangen van andere groepen in de samenleving naar zouden gaan benadelen bijvoorbeeld scholen, musea en dergelijke. En daarom is het zo belangrijk dat de regels waar we onder leven dat ie echt dus met democratische invloed worden gemaakt. Ja. En democratie staat of valt natuurlijk ook bij een betrouwbare overheid. En daar zie je in deze corona tijd wel heel veel veranderen. Het wantrouwen in de overheid is veel groter geworden. We hebben natuurlijk de toeslagenaffaire gehad die overigens nog steeds speelt nog steeds niet afgerond is. Lange formatie. En je ziet uit een onderzoek van de Erasmus Universiteit dat het vertrouwen in de overheid in de politiek van 69 procent naar 29 procent is gegaan in de coronatijd. Hoe herstel je dat weer? Wel, dat is natuurlijk een hele moeilijke vraag, want dat proces is al veel langer gaande. En ik denk als we het hebben over vrijheid en het behouden van onze vrije samenleving, dan is het echt van cruciaal belang dat we dat vertrouwen in de overheid terug proberen te herstellen. Maar ik denk dat er ook redenen zijn om daar optimistisch over te zijn. Want wat ik zie is dat er allerlei interessante experimenten gaande zijn. Precies omdat te bereiken. Een voorbeeld dat ik zou kunnen vernoemen zijn de burgerraden waarbij je dus moeilijke vraagstukken gaat voorleggen niet aan verkozen politici maar aan gewone burgers die via loting worden geselecteerd. En daar wordt nu volop mee geëxperimenteerd in België, maar ook weliswaar in mindere mate in Nederland. Maar meer algemeen genomen denk ik dat het ook belangrijk is om te benadrukken kijk de democratie die zoals wij die nu kennen heeft niet altijd bestaan. Dus het resultaat van een hele reeks experimenten. En ik denk dat we nu weer in een periode zijn gekomen waarin het belangrijk is om dat soort experimenten aan te gaan. En dus ook weer opnieuw na te denken over dat begrip vrijheid voor ons allemaal. Precies vrijheid, wat wil dat dan? ls vrijheid is meer democratie. Hoe moeten we dan precies vormgeven? Iets om weer over na te denken. Dank je wel voor jouw bijdrage Annelien. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16939384 664.88 1350 2022-06-23T22:00:00+00:00 yes no vrijheid democratie regels https://schooltv.nl/item/zuid-korea 2024-01-18T10:36:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/11000/images/11641.w613.r16-9.6381c37.png Wat weet jij over Zuid-Korea? | Quiz over de republiek Korea Samen met Noord-Korea vormt Zuid-Korea tot 1945 één land. Tegenwoordig is Zuid-Korea een modern land dat vooroploopt in nieuwe technologie. Wat weet jij over dit Aziatische land? Klik op de afbeelding om de quiz te starten. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 1746 yes no Azië land quiz https://schooltv.nl/video-item/zonne-energie-uit-de-sahara-duurzame-energie-via-kabels-naar-europa 2024-01-04T13:02:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39462.w613.r16-9.a24dd64.webp Zonne-energie uit de Sahara | Duurzame energie via kabels naar Europa Als Noord-Afrika aan één ding geen gebrek heeft, dan is het wel aan zon. Vandaar dat er enorme zonneparken verschijnen. Het is de bedoeling dat een deel van die stroom naar Europa gaat. Zo zijn er plannen om bijna vierduizend kilometer kabel door zee te trekken tussen Marokko en Groot-Brittannië. Ook in Nederland wordt er al geflirt met het idee om zonne-energie uit de Sahara te gaan halen. En wij vragen ons dan ook af: moeten wij ook onze zonne-energie uit de woestijn gaan halen? Dat bespreek ik met Laurens Stoop. Hij is promovendus aan de Universiteit Utrecht en hij dook al jong in de boeken, werd natuurkundige, klust ook trouwens veel aan zijn Mini, hier te zien, en onderzoekt nu voor de universiteit en netbeheerder TenneT waar je allemaal je groene stroom vandaan kunt halen, Laurens Nou bijvoorbeeld dus uit de Sahara, zoals de Britten dat willen gaan doen. Klinkt ook best wel logisch. Daar regent het. In Marokko schijnt de zon dus waarom niet? Het is zeker een interessant idee om te gaan doen. Het is alleen de vraag of dat misschien het allerbeste idee is op dit moment. Maar als je het doet, hoe ziet het er dan uit? Nou, dan zou je dus een kabel kunnen trekken vanuit Marokko helemaal naar Groot-Brittannië toe. Die moet je dan eerst wel aanleggen en dat brengt ook al wat voeten in de aarde mee. Ja want het is best wel een forse kabel. Hoe lang is ie? Die is 3800 kilometer lang. En dat is een grote kabel die dan uiteindelijk zo'n zo'n 3,6 gigawatt aan energie kan leveren in Groot-Brittannië. Nou en jij zegt al, er zijn ook veel meer alternatieven. Die zijn misschien nog veel aantrekkelijker, want technisch komt er ook best wel wat bij kijken, bij zo'n kabel. Technisch is dat wel mogelijk om zo'n kabel te leggen. Eigenlijk leggen wij al jaren kabels bijvoorbeeld in de Noordzee. Voor Nederland hebben wij een kabel die ons verbindt met Groot-Brittannië. Die is 260 kilometer lang. De langste in de Noordzee is eigenlijk die verbindt Nederland vanuit station Eemshaven. Die gaat naar Noorwegen en zijn lengte is 580 kilometer. Dit is zeker een uitdaging. Zo'n lange kabel van 3800 kilometer is dat nooit gedaan. Met de huidige hoogspanningstechnologie die nu beschikbaar is, dan verlies je ongeveer 2,5 procent tot 3,5 procent per duizend kilometer. Dus als je rekent met vier duizend kilometer lengte, dan verlies je iets van tien tot veertien procent van je energie in die transportproces. Maar je moet ook de kabels installeren en zo. En dat hebben we met speciale schepen en die die aanlegwerk kunnen doen. Die schepen hebben zo'n spoel waar de kabel gewikkeld is en als de kabel heel dik is moet hij een grotere diameter van de spoel die op dat schip zit hebben. Voor Groot-Brittannië vind ik dat wel een goed idee omdat ze toch een eiland zijn en na Brexit dan willen zij minder afhankelijk zijn van de rest van Europa. Maar voor Europa om ja zonne-energie in de Sahara te ontwikkelen en dan grote kabels te trekken via de Middellandse Zee naar Zuid-Europa vind ik niet zo'n goed idee. Het is veel te duur en er zijn veel meer aan de meer kostenefficiënte oplossingen in Europa zelf? Ja en die oplossingen, die onderzoek jij, Laurens. Want wat voor alternatieven zijn er? Waar zat je aan te denken? Er zijn verschillende alternatieven die je kan bekijken en in Europa hebben we iets vrij unieks. We hebben namelijk grote regio's die qua weer binnen zo'n regio heel erg sterk gecorreleerd zijn. Het weer hier in Nederland is een beetje hetzelfde als het weer hier in Duitsland, maar er zijn, die regio's zelf, die zijn een beetje losgekoppeld van elkaar. Dus als je naar Europa kijkt, zie je zeg maar grofweg dat je, in die Noord-West cluster is alles een beetje met elkaar gecorreleerd. Maar je hebt ook een regio zo bij Spanje en een andere regio die in de buurt van Griekenland ligt. En die drie regio's die hebben, binnen zo'n regio is het weer vrij gecorreleerd, maar tussen die regio's zit er geen correlatie. Daar beïnvloeden ze elkaar dus ook niet. En dat kan je dus ook heel goed gebruiken. Als wij te veel wind waait bij ons waait voorbeeld heel veel wind en we hebben energie over, kunnen we die energie vanuit Nederland of vanuit onze regio hier in Noordwest-Europa bijvoorbeeld naar Spanje brengen op het moment dat zij geen wind of zonne-energie hebben. En tegelijkertijd op het moment dat wij hier een druilerige dag hebben, dat het niet zulk mooi weer is en we wel al allemaal ons licht aan willen doen, kunnen we diezelfde verbindingen bijvoorbeeld gebruiken om een overschot aan zonne-energie terug naar Nederland te brengen. Aan het weer ligt het dus niet. Maar je moet het natuurlijk wel allemaal transporteren met weer die kabels die we net al voorbij zagen komen. Hele imposante kabels. Er ligt al een deel van in Europa zoals we hier op deze kaart zien. Die hebben een beetje versimpeld zodat jij ons kan laten zien waar dan nog ja eigenlijk de problemen liggen of misschien wel niet. Nouja, die kaart die je de net zag, dat lijkt heel veel wat er is, maar in werkelijkheid valt dat soms wat tegen. Op de kaart die jullie hier hebben gemaakt zie je de in paars bijvoorbeeld de huidige verbindingen die al onder de zee liggen tussen de verschillende landen. Je ziet bijvoorbeeld onze verbinding met Noorwegen die Madeleine daarnet al benoemde. Maar ook onze nieuwe verbinding. Bijvoorbeeld de Cobra-verbinding met Denemarken. Maar tegelijkertijd he. Stel, we willen onze clusters die we dus hebben in Europa, he bijvoorbeeld. We willen die noordwestcluster met die cluster in Spanje met elkaar verbinden. Op dit moment liggen er wel wat kabels tussen Frankrijk en Spanje en dat is vijf gigawatt aan vermogen. En dan denk je vijf gigawatt. Dat is veel. Maar als je dan tegelijkertijd vergelijkt met de Nederlandse energievraag op een beetje normale dag, is dat achttien gigawatt al. Dus die twee, die kabels die er nu al liggen, daar zijn niet eens genoeg om aan Nederland voor de energievraag. Is het dan een kwestie van die kabels dikker maken? Dikker maken, maar ook kijken waar je dat moet doen. En waar wij dus echt mee bezig zijn is kijken tussen welke regio's en waar specifiek zou je eventueel dus die kabel moeten versterken? En hoe kan je op de beste manier dus die informatie over die weer regio's gebruiken in Europa om daar de beste keuzen in te maken? Maar stel dat lukt en dat kan en het werkt. Kun je dan echt heel Europa voorzien van zonne- en wind- of natuurlijke energie in plaats van steenkolen? Ja, in principe is er in Europa genoeg mogelijkheid om uit zon en wind en uit ook wat andere bronnen de energievraag te voorzien. En waarom gebeurt dat dan nog niet? Dat is uiteindelijk, een politieke keuze. En het is ook soms de vraag van wil je wel die zonnepanelen of die windturbines in je achtertuin hebben? Ja. Ja, en dat. Want dat zijn er veel. Er zijn heel veel van nodig bij dit plan. Ja. Uiteindelijk zullen we op een gegeven moment met z'n allen van het gas af moeten. Dat hebben we gezegd met z'n allen, maar dan moeten we wat anders doen. En daarvoor moet er nog heel veel bijkomen. En daar ben jij mee bezig. We zijn heel benieuwd wat er uiteindelijk uitkomt. Laat het ons vooral weten, dankjewel Laurens Stoop. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16939391 446.36 1179 2022-06-27T22:00:00+00:00 yes no zonne-energie woestijn fossiele brandstof duurzaamheid https://schooltv.nl/video-item/is-thorium-de-energie-van-de-toekomst-een-schone-manier-van-energie-opwekken 2024-01-04T13:02:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39463.w613.r16-9.6539e19.webp Is thorium de energie van de toekomst? | Een schone manier van energie opwekken Er is geen tijd te verliezen als het om CO2-reductie gaat. Voor sommige landen opent dat de weg naar kernenergie. Maar wie kernenergie zegt, zegt uranium. En daar kleven tot nu toe grote problemen met afval en veiligheid aan. Een oplossing zou kunnen liggen in thorium. Daarom wordt er nu met spanning gekeken naar China, waar de eerste thoriumreactor verrijst. En wij vragen ons af: is thorium dan de oplossing voor het klimaatprobleem? En dat bespreek ik met Jan Leen Kloosterman. Hij is kernenergie-onderzoeker aan de TU Delft. Al dertig jaar onderzoekt hij nucleaire installaties, begon zijn promotie kort na de kernramp in Tsjernobyl, deed onderzoek in Petten en is nu hoogleraar reactorfysica aan de TU Delft en hier met een blok thorium in zijn hand. Jan Leen, welkom! Dankje. Had je die niet mee kunnen nemen? Nee, die is, ze staat wel achter slot en grendel. Maar nee, dat was eventjes tijdelijk dat ie op de foto mocht. Maar ik heb wel wat anders meegenomen. Want dit is een kleine versie daarvan he, eigenlijk. Ja, wat is dit? Dit is een gloeikruisje van vroeger bij de kampeerlampen werd het gebruikt. En daar zit ook een heel klein beetje thorium in. Een kwart gram ongeveer. En als je dat in een speciale reactor zou gebruiken is dat voldoende energie voor een jaar lang alle elektriciteit van een huishouden. Van een huishouden, allemaal in dit ene klein bolletje. Ja. En ik begrijp dat het ook overal te vinden is, zelfs in Nederland. Ameland heeft donker zand en dat komt omdat er een thoriumhoudend mineraal in zit. Dus ook nog eens goed beschikbaar. Je zou denken heel beloftevol. En dat gaan we natuurlijk uh allemaal onderzoeken in dit gesprek. Maar je moet er ook wel wat voor doen. Je moet er onderzoek naar doen natuurlijk bijvoorbeeld. En dat gebeurt in Petten. En daarvoor ging Sosha daarnaartoe naartoe. Kan ik dat potje nu gewoon, zou ik dat mogen pakken? Laten we het proberen. Oh dat is echt voor hele lange armen. Ik kom bijna met m'n gezicht tegen dat glas. En dan kan ik nu zo pakken? Je kan hem gewoon pakken. Oh, dat is best wel zwaar eigenlijk. Oh, dat lijkt een soort zeezout. Ja, je ziet het zijn gewoon zout en zoutkorrels. Maar wat is het? Het is een thoriumfluoride. Als je het in een reactor doet, wordt de temperatuur wat hoger, gaat het smelten wordt het vloeibaar. Maar wat er ook gebeurt is dat dat thorium neutronen gaat invangen en dat het thorium wordt omgezet in uranium. En als je uranium als brandstof gebruikt kun je daar weer energie, warmte uit opwekken. Het is zout, gesmolten zout bij hoge temperatuur. Dat is heel corrosief. Dat tast je materialen aan. Oke. Maar dat zout zit in een metalen container. Ja, die gaat bijvoorbeeld ja roesten ja. En dat moet je allemaal onderzoeken. En als de capsules dan uit de kernreactor komen, dan moeten ze verder onderzocht worden in een speciaal laboratorium, de hot cells. Dit is wel vet hoor he. Dus die stukjes metaal die we net hebben gezien, die komen dan bij wijze van spreken hier uit. Die komen hieruit. En die snij je dan open om te zien wat ermee is gebeurd. Wat ermee is gebeurd. Precies ja, maar nu hoef je niet meer zo'n rubberen handschoen. Je hebt nu een soort robotarm. Nee, want als het uit de reactor komt, dan is het heel erg radioactief. Ja. En dan kun je niet meer met je handen bij. Dus moeten we dat op deze manier doen. Achter een ruime meter beton om de straling af te schermen. Kunnen we even meekijken? We kunnen wel meekijken. Ja, hier wordt dus onderzoek gedaan in Petten naar thorium en vooral naar de behuizing voor de centrale. Als je die nodig hebt, want er komt nogal wat bij kijken. Om te snappen hoe er energie wordt gehaald uit thorium moeten we eerst even kijken naar de klassieke kernreactor. Hoe die werkt. Laten we even kijken en leg jij dat wat we zien. Hier zie je dat oranje blok, dat zijn staven uranium. Daarin vindt kernsplijting plaats. Daarbij komt heel veel warmte vrij. En die warmte, die wordt eigenlijk opgenomen door water wat langs die staven stroomt. En dat water wordt dan vervolgens naar een tweede circuit getransporteerd en de warmte wordt daar overgedragen aan water, wat onder een lagere druk staat. Dat water gaat vervolgens koken en die damp, die wordt dan vervolgens gebruikt om in een turbine een draaiende beweging te maken en dat staat gekoppeld aan een generator waarmee elektriciteit wordt geproduceerd. Dus zo gaat het bij de kernreactor op de klassieke manier. En wat is hier nou het nadeel van vooral? Nou, het nadeel is dat je maar 1 procent van het uranium kunt gebruiken. Dus vanuit het duurzaamheidsoogpunt zou je eigenlijk een andere centrale willen ontwikkelen die gewoon veel langer met de bestaande uraniumvoorraad en thorium zou kunnen werken. En je hebt natuurlijk het afval, daar gaat het altijd over. Ja, je hebt ook het afval. Een deel van het afval blijf je altijd houden, want die die brokstukken die ontstaan in een kernsplijting, dat is afval wat je niet kunt vermijden, maar je kan wel een deel van het lang levende afval proberen te vermijden. Dus afval is een punt. We hebben natuurlijk ook. Nou, ik noemde daarnet al even Tsjernobyl. Het kan ook wel eens misgaan. Ja, de splijtstof ook. Als de kettingreactie stopt blijft er toch nog een klein beetje warmte uitkomen. En die warmte moet je altijd dus afvoeren naar de omgeving. Doe je dat niet? Ja dat zou de splijtstof kunnen smelten. En dat is dus in Fukushima gebeurd. Ja en dan gaat het natuurlijk ook echt mis. En dan de thoriumreactor. Ja, hoe werkt die? Nou, de thoriumreactor bestaat eigenlijk uit een groot blok grafiet en daarin stroomt zout onder hele hoge temperatuur, zevenhonderd graden Celsius met uranium en thorium in opgelost. En dat zout stroomt zo rond. En omdat daar uranium en thorium in zit vindt de kernsplijting plaats zodra het zout in dit blok grafiet komt. En die warmte die daarbij vrijkomt, dat is weer de warmte die uiteindelijk in elektriciteit wordt omgezet. Dus de kernsplitsing. Waar de energie vrijkomt, ook bij de klassieke kerncentrale, die gebeurt eigenlijk met een andere brandstof? Ja, een vloeibare brandstof zou je kunnen zeggen, waardoor de warmte ook gelijk aan ja, dat dat zit in de vloeistof zelf. En dat heeft nou ook nog als voordeel dat je altijd een klein deel van de vloeistof kan aftappen, schoonmaken en kan terugvoeren. En zo kun je ook weer vers thorium toevoegen aan de reactor. En op die manier, creëer je dus een reactor die elk heel efficiënt is, waardoor je ook naast uranium ook thorium kunt gebruiken. Want ik hoor toch wel uranium. Dat is toch de stof waar we eigenlijk een beetje van af willen? Nou ja, uranium kun je ook gebruiken in een gesmolten zoutreactor en het heeft als voordeel dat je al het uranium kunt gebruiken. En niet maar een klein beetje maar 100 procent. Dus dat heb je al honderd keer meer energie uit uranium. Maar het leuke vind ik is dan dat je thorium kunt gebruiken. En thorium wordt intern in de reactor omgezet in uranium en dan vervolgens verspleten. Maar dan kun je dus die langlevende afvalcomponent helemaal vermijden. Ja want inderdaad he, het kernafval, dat was een probleem. Dat heb je hier helemaal niet? Ja, wel afval wat driehonderd jaar sterk radioactief blijft. Is ook best lang. Ja, maar dat is nog te overzien vind ik zelf. Maar niet meer dat afval wat honderdduizend jaar moet worden opgeslagen, want dat is het geval bij de kernreactor. Ja, en dus dat het afval, nou dat is toch nog best substantieel maar wel inderdaad minder dan op de andere manier. En het gevaar van een meltdown van een ontploffing heb je dat hier niet? Nou het grappige is dus dat hier een speciale vriesplug zit. En als het zout in de reactor te heet wordt of als de elektriciteit van buiten wegvalt, dan zal het zout zal vanzelf in die tanks onderin het vat stromen. En dat is een veilige opslagplaats voor het zout. En op die manier kun je de reactor veilig stellen. Het is dus veiliger, het zorgt voor minder afval en natuurlijk iets wat we nog niet hebben gehad: er komt geen CO2 bij vrij en daar gaat het natuurlijk heel erg over als het gaat over de opwarming van de aarde. En de vraag is dan: waarom gebeurt het niet? Nou ja, het heeft al bestaan. In de jaren zestig in Amerika en de VS heeft de kleine die demonstratie reactor gedraaid. En momenteel wordt een dergelijke reactor ook weer in China gebouwd. Die zal volgend jaar naar verwachting in bedrijf komen. En ja, dan duurt het nog vijftien tot twintig jaar voordat er een grotere versie van gebouwd kan worden. Ja, maar waarom hebben we in de jaren zestig dan niet voor die thoriumroute gekozen? Goede vraag. Op een gegeven moment in de jaren eind jaren zestig was er heel veel vraag naar energie, er was eigenlijk een energiecrisis. En ja, die lichtwaterreactoren konden veel sneller gebouwd worden, want die kennis was allemaal al aanwezig. Dus toen heeft men gekozen om toch die lichtwaterreactoren te bouwen. Zijn prima reactoren, maar qua duurzaamheid, als je liever een gesmoltenzoutreactor dan misschien gehad. Want China, je zei het al, werkte er wel aan. Sterker nog, jij bent er ook geweest. Wat zag je daar? Ik ben in laboratoria geweest in Shanghai en we hebben daar presentaties gezien van de bouwplaats en zo. En ja, de bouwplaats is, de reactor is bijna af he het is helemaal al een groot gebouw met... Ik zie een twinkeling in je ogen. Ja ja zeker. Waarom, waarom? Nou ja, het is toch weer een mijlpaal. Vijftien jaar lang hebben we niks kunnen bouwen op dit gebied. En ja, nu staat er toch weer een eerste demonstratiereactor. Ik hoop een van de vele die nog komen gaan. En ja dat is, de experimenten die je daarmee kunt doen en de ervaring die we daarin opdoen, ja dat is voor mij een goudmijntje natuurlijk. Want wat denk jij is dit, kan dit echt bijdragen aan een oplossing van het klimaatprobleem? Als je echt wat aan het klimaat wil doen op korte termijn moet je eerst nog gewoon de centrales bouwen zoals we in Borssele hebben staan. Dat kan prima. En dan moet je eigenlijk dus het langlevende afval bewaren. Dus niet onder de grond stoppen maar opslaan. En dat vervolgens in gesmolten zoutreactoren die je daarna kunt bouwen vernietigen. Zonder zou je het dus op die manier kunnen hergebruiken, dat afval. Maar dan moet je dus wel overgaan op die thorium. Ja, dan moet je wel de gesloten zoutreactor gaan bouwen. En daar zit nog wel wat tijd in. Dat gaat nog wat tijd kosten. Maar ja, wij werken de had er hard aan in Delft. Dus we doen ons best. Jan Leen, dank je wel. Ja, graag gedaan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16939393 615.8 569 2022-06-26T22:00:00+00:00 yes no kernenergie kerncentrale CO2 https://schooltv.nl/video-item/hoe-kun-je-plastic-het-beste-recyclen-niet-al-het-plastic-op-een-grote-hoop 2024-01-16T15:48:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39466.w613.r16-9.c6ce18d.webp Hoe kun je plastic het beste recyclen? | Niet al het plastic op een grote hoop In steeds meer gemeenten wordt plastic niet meer apart ingezameld. We zijn namelijk niet zo goed in het scheiden ervan. Technologie kan dat veel beter. We scheiden het, wij schudden het en uiteindelijk hebben wij de materialen te pakken die wij willen gaan recyclen. Anders dan bij glas en papier zijn er ontzettend veel soorten plastic. Met behulp van infraroodscanners kunnen die soorten steeds beter geïdentificeerd worden. Dat is nodig, want slechts 13 procent van alle plastic wordt momenteel hergebruikt. Ja, en hoe maak je plastic dan wel honderd procent recyclebaar? Dat bespreek ik met Jaap den Doelder. Fijn dat je er bent. Jaap, je bent deeltijd hoogleraar bij TU Eindhoven en je bent ook onderzoeker bij chemieconcern Dow Chemical. En jouw werkende leven bestaat eigenlijk helemaal uit het onderzoeken en recyclen van plastic, heb ik begrepen. Ja, geweldig materiaal. Ja. Nou en dat is maar goed ook dat je d'r alles van weet en dat je d'r zo dol op bent. Want ik dacht eerlijk gezegd ter voorbereiding van dit gesprek heb ik even om de hoek een foto gemaakt van onze afvalbakken buiten. Hier staan ze en ik dacht ja recyclen, dat doen we toch eigenlijk al? We willen het zo graag dat de afvalbakken het niet eens aankunnen. We doen het zeker al. Maar ja, het percentage is nog laag en dat willen we verbeteren. En dat komt natuurlijk omdat er zoveel verschillende soorten plastic zijn. Het is niet zo praktisch dat je als consument al die aparte soorten wil kunnen scheiden in verschillende afvalbakken en wegbrengen. Want het is niet allemaal hetzelfde, je waarom kan je er niet omheen op een hoop gooien? Het is niet allemaal hetzelfde en als je het op één hoop zou gooien, los van de flesjes met statiegeld, want dat gaat goed. Maar als je dan de rest op een hoop zou gooien dan krijg je een gemiddeld product met hele gemiddelde eigenschappen en eigenlijk niet zulke goeie eigenschappen. En dan kan je er alleen maar dikwandige producten van maken. Zoals bermpaaltjes bijvoorbeeld. Zoals bermpaaltjes. En ik begreep ook bankjes. Het tuinmeubilair ja. Ja ja. Nou dat heb je natuurlijk ook nodig. Maar je wilt er natuurlijk veel meer meedoen doen en daarvoor is het heel belangrijk dat je het dus goed kunt scheiden. En daar wordt ook veel onderzoek naar gedaan, zoals bijvoorbeeld het scheiden van plastic door het te laten zweven. Sosha ging kijken in Eindhoven hoe dat werkt. Rik, ik heb gehoord dat jij plastic kunt scheiden door het te laten zweven. Klopt ja. Laat zien. Kijk, ik zal het direct even laten zien. Als we plastic deeltjes in deze bak doen...Ja. En ook weer andere plastic deeltjes. Dan zul je zien dat de plastic deeltjes op verschillende hoogte gaan zweven. Het is namelijk zo. In deze bak zit een magnetische vloeistof. Wat goed dit. En die magneet, en hieronder staat een heel grote sterke magneet. En die magneet, die trekt aan die vloeistof. Ja. Waardoor de vloeistof eigenlijk de plastic deeltjes omhoog wil duwen. En dit zijn verschillende soorten plastic. Ja, hier zitten twee soorten plastics in. Je ziet pvc, die zweeft iets lager. Ja. En dat kennen we allemaal van de PVC-pijpen. En we hebben een pom. Daar maak je kogellagers mee en die heeft een iets lagere dichtheid en die zweeft weer iets hoger. Het heeft eigenlijk niks te maken met de vorm of het gewicht zelf. Het heeft echt puur met de massadichtheid te maken van het deeltje. De massa...Deze blijft ook op die hoogte. Ja kijk deze, deze heeft een heel andere vorm, maar toch blijft ie op dezelfde hoogte drijven omdat het hetzelfde stukje PVC is met dezelfde dichtheid. Maar dit is toch eigenlijk een geniale methode. Waarom gebruiken we dit nog niet op grote schaal dan? Nou in de industrie zelf, daar hebben we een machine waar al die kleine deeltjes doorheen stromen. Ja. Maar bij stroming krijg je ook vaak turbulentie, vooral als je het snel wil doen. En dat zie je dus ook als je een turbulentie hebt dan ben je aan het mengen. Gaat alles door elkaar weer? Ja, en dat is precies wat je dus niet wil hebben. Nee. Want ja, dat kan je niet fatsoenlijk scheiden. Nee. Dus daar hebben we ook heel veel onderzoek naar aan het doen heb ik dus ook gedaan met behulp van de windtunnel al. Kun je dat laten zien? Natuurlijk. Die staat hiernaast. Door deze windtunnel stroomt mist. Dat is makkelijker om experimenten mee te doen dan met magnetische vloeistof. De onderzoekers kijken hoe snel ze de mist kunnen laten stromen zonder dat er turbulentie ontstaat. Die informatie gebruiken ze om de plasticscheider zo snel mogelijk te kunnen laten werken. Hier hebben we dus experimenten mee gedaan om te kijken welke snelheid nu het meest optimaal is om de machine op te laten draaien. En dat hebben dan weer teruggekoppeld aan het bedrijf zodat ze die machine, ja efficiënter kunnen draaien. Ja het ziet er wel vet uit. Kun je hem eens aanzetten? Ja natuurlijk. Maar ja, we hebben wel een probleempje, want we hebben nogal heel erg krachtige lasers. Dus dan ja, alleen ik mag hier dan wel aanwezig zijn, dan moet ik jullie even verzoeken om...bonjouren. Ja, jullie moeten even weg helaas. Toedeledoki dan. Nu zien we de wind in actie. Als je goed kijkt dan zie je dat er zes laserstralen zijn die in de windtunnel schijnen en ze overlappen elkaar allemaal op een heel klein gebiedje. En in dat gebiedje kunnen we heel nauwkeurig tijdstip bepalen en daar ook uit de turbulentieniveau. Vervolgens kijken we op welke snelheid de windtunnel het beste werkt. En die informatie geven we door van de plasticafvalscheider die in Amsterdam zit. Hierdoor weten afvalverwerkers dat plastic dertig centimeter per seconde kan stromen zonder dat de soorten door elkaar heen dwarrelen. En dat is handige kennis voor dit soort plekken waar afval snel over lopende banden rolt. Een scheider splitst het plastic en aan het einde krijg je dit: schone korrels van dezelfde soort, geschikt voor hergebruik. Ja, ik vind het heel indrukwekkend om het te zien, maar ik denk ook jee wat een gedoe. Kun je niet beter stoppen met dat plastic? Ik snap de vraag, maar dat moet je absoluut niet doen want dan ga je terug naar het stenen tijdperk. Vroeger noemden ze de tijdvakken echt naar materialen steen, ijzer, brons, en ons tijdperk noemt men ook wel het polymeertijdperk, het plastic tijdperk en dat is voor een reden. Het is overal om ons heen. Het CO2-verhaal van plastic is positief. Je gebruikt hele lichtgewicht, hele dunne materialen om een bepaalde functie uit te oefenen. Maar wat we een beetje vergeten zijn, is om na te denken over de tweede leven. Het derde leven. Ja. De cirkel. Ja, want dat, want het heeft dus veel voordelen. Maar dat is het nadeel he, je kunt het maar een keer gebruiken en daarna moet je het weggooien. Nou veel afval. De plasticsoep kennen we natuurlijk allemaal. Wat voor oplossingen zijn er dan? Een keer gebruiken of hergebruiken waar mogelijk. Dat is echt het eerste wat je moet doen en daarna de recycling in. Kun jij uitleggen wat we hier zien en wat de ideale vorm van recyclen zou kunnen zijn? Hier zie je het zogenaamde mechanische recyclen, dus op een gegeven moment na het sorteren, wat we net hebben we gezien in het filmpje heb je de snippers, daar wil je een nieuw product van maken. Het is goed dat die beter gesorteerd worden. Daar zijn je producten beter van eigenschap. Je smelt die snippers opnieuw om en dan vorm je ze tot een nieuw product. Je houdt de polymeren lang, de moleculen lang. Da's een korte cyclus, maar de kwaliteit is niet altijd geweldig omdat je toch nog wat mengeigenschappen overhoudt. Daar ontkom je niet altijd aan. En dan heb je ook nog deze methode. Wat zien we hier? Ja, dat noemen we chemisch recyclen. Moeten we meer werk verrichten? We gaan die lange moleculen weer korter maken. Dat doen we door chemische processen. En daarna heb je eigenlijk weer een soort olie. Olie is ook het materiaal waar we nu de gewone plastics van maken, dan kennen we dus wat we moeten doen. En dan kunnen we weer precies de kwaliteit plastics maken die we kennen. Betere kwaliteit, maar meer energie nodig om dit proces te doen. Want hoe ver zijn jullie hiermee? Waar zit dit proces? Hier zijn grote investeringen mee gemoeid. Dus de ontwerpen zijn er. De opschaling is aan de gang, de aankondigingen zijn geweest en ik verwacht binnen een aantal jaar he, echt al binnen vijf jaar, grote commerciële activiteiten op dit gebied. Dus het zou echt wel de toekomst kunnen zijn. Gecombineerd? Ja, want wat zit dit nog in de weg? Nou, de opbrengst is ook niet honderd procent he. Je hebt verliezen en het proces. Plus je moet natuurlijk ook met groene energie doen het liefst dit proces. Ja ja ja. Nou dat is natuurlijk weer een hele andere factor. En wat ook een probleem is bij het plastic en waar jij je heel lang aan geërgerd hebt, dat is de kleur van plastic he, bijvoorbeeld het blauwe champignonbakje. Hier zien we het, waarom kon jij hier niet tegen? Nou, ik pak ze er even bij. Het ziet er mooi uit het blauwe bakje, maar het is niet echt heel functioneel. Het heeft vooral een marketingreden dat het blauw is. Het ziet er mooi uit op het schap in de supermarkt. Maar ik ben heel blij om te zien dat er nu ontwikkelingen gaande zijn dat dat de merken het ook aandurven om een doorzichtig te maken, want hier hebben gewoon daadwerkelijk champignons in gezeten bij ons thuis. Maar wat is dan zo het probleem met dat blauwe plastic? Als je dat wil recyclen, en je hebt hier bijvoorbeeld een folie. Dit is nu een folie van gehakt waar ik ook heel blij van ben dat het tegenwoordig ook in folies te koop is. Die komen samen he die kan je deels scheiden, maar dat lukt niet altijd. Stel je hebt een blauw bakje, een doorzichtige folie. Dat wordt een soort lichtblauw, iets waar je wel iets mee kan, maar veel minder dan wanneer het allebei transparant is. Dus dit is een goede ontwikkeling, wat jou betreft want dit was ook eerst een bakje. Een bakje en een folie. Meerdere soorten plastic bij elkaar, moeilijk te scheiden. En etiketten vind jij ook heel irritant? Hier is het gewoon opgedrukt. Hier heb je nog een label. Het liefst wil je het label ook van plastic maken. Als je dat van papier maakt en het bakje is van plastic, is dat een nachtmerrie voor sorteerders. Ja, waarom? Omdat je het er allemaal wat vanaf moet pulken? Het is lastig, moet je weer meer moeite voor doen en als het toch overblijft heb je vezels en je hebt plastic. Ja. Wat voor de toepassing slecht is. Je hebt ook nog zoiets als bioplastics, dat is gemaakt uit bijvoorbeeld aardappelzetmeel. Is dat geen idee? Is ook zeker een onderdeel van de totale oplossingen, van het totale pakket aan oplossingen waar we dan aan het werken zijn. En waarom niet? Waarom is het niet een volwaardig alternatief? Nou, het gaat over enorm grote hoeveelheden natuurlijk dus dan ga je land gebruiken daarvoor. Er zijn ook allerlei andere issues, ook op dat vlak met de voedselvoorziening in competitie bijvoorbeeld. Ja dus dit zou een onderdeel kunnen zijn, maar niet de hele oplossing. Maar bedrijven hebben wel echt hele grote ambities he. Tachtig procent willen ze gaan recyclen. Als ik jou zo hoor, dan is er wel van alles gaande, maar gaan ze dat wel redden? Ja, je moet er een tijd op plakken, dus je hebt korte termijndoelen twintig, vijfentwintig iets van dertig procent in bepaalde gebieden richting twintig, vijftig wel je echt veel grotere stappen gezet hebben. Ik denk zeker dat dat gaat lukken. De technologie is er deels al en is ook nog deels in ontwikkeling. Je wil dat koppelen aan wetgeving namens de overheid. Systeemontwikkeling. Heel veel sociale aspecten zitten er ook aan. Het moet ook lonen. Dat is ook een heel belangrijke factor. Ja ja. En nou ja, lonen als je hebt over lonen. Als je dus dan weer terug gaat naar die afvalbakken die ik net aan het begin van uitzending liet zien. Heeft het nou zin om je afval te scheiden en je plastic te scheiden? Of zeg je ja, hou ermee op? Het heeft absoluut zin, al is het alleen maar voor de consumentenbewustwording. Alleen je wil de consument niet overvragen, dus het moet ook praktisch kunnen werken. Dus het hangt af hoe je woont. Woon je in een flat, is het weer anders dan in een buitengebied. Hoeveel containers kun je hebben? Hoe ver moet je het wegbrengen? Hoe koppel je het aan menselijk gedrag? Dat is het fascinerende van de materie. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16941759 645.28 1607 2022-06-28T22:00:00+00:00 yes no plastic recyclen afval https://schooltv.nl/video-item/hoe-bouw-je-een-raket-klaar-voor-lancering 2024-01-04T13:02:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39467.w613.r16-9.114e9c9.webp Hoe bouw je een raket? | Klaar voor lancering! Het aantal raketlanceringen heeft de afgelopen jaren een enorme vlucht genomen. Dat heeft alles te maken met de commerciële ruimtevaart, maar ook op andere fronten wordt de één na de andere raket de ruimte ingeschoten. Raketten hebben altijd tot de verbeelding gesproken. Toch hoef je geen dictator, grootmacht of miljardair te zijn om er zelf één te maken. En onze vraag is dan ook: hoe bouw je dan zelf een raket? Nou Willem, jij weet er alles van. Jij bent teamleider van de Delft Aero Space Rockets engineering DARE. En jullie zijn een studentenorganisatie die zich bezighoudt met het bouwen van raketten. En je bent net nog maar een week terug uit Spanje. Wat hebben jullie daar gedaan? Nou, we zijn zes weken in Spanje geweest om een poging te doen om het Europees wereldrecord te breken met onze Stratos-4-raket. En da's een raket die we voor drie jaar lang zelf ontworpen hebben, zelf gebouwd en die dus ook zelf gingen lanceren. We hebben hier ook de beelden ervan, wat zien we hier, hoe groot is ie? Hij is ongeveer 8,3 meter lang. En dan? Ja, iets meer dan een dertig centimeter breed. Dus. Best een best een flink ding en we gaan straks ook bespreken hoe je dat allemaal hebt gedaan en wat jullie hebben gedaan om het te kunnen lanceren. We gaan eerst even kijken hoe je thuis zelf een raket kunt bouwen op je zolderkamer, want dat kan ook. Lieven ging langs bij een raketliefhebber Gabriel. Gabriel, hier gebeurt het. Dit is het SpaceX van Heiloo. En het SpaceX van Heiloo. Het schuurtje ja, waar ik mijn raket in elkaar probeer te zetten. Oke. Het ziet er plots heel militair uit. Ja. Ja, dat, dat klopt ook wel een beetje. Deze hele grote, de sitefinder is een officieel een op één model van een een sitefinder van een die onder een F-16 hangt. Hij is echt een doelzoekende raket. Oke. Is dit jouw recordhouder deze? Ja dit is maar recordhouder, deze heeft vijfenvijftig keer gevlogen. Wereldrecord van opnieuw gelanceerd, opnieuw gelanceerde raket. Ja dit is een van de eerste raketten, die heeft mijn zoon eigenlijk gevlogen. Die is er dus mee begonnen met deze hobby, zeg maar. Die heeft mij aangestoken daarin. Zou ik hier een raket kunnen bouwen? Ja, dat kan. Ik heb nog een pakket, bouwpakket liggen zeg maar. En doen we dat hier? Nou ik vind het hier niet zo lekker warm, dus we gaan lekker naar binnen. Ik heb hier een mooi bouwpakket. Ik zou zeggen ga je gang. Raketbouwpakket. Heerlijk. Ik mag al uitpakken. Zo, dit is alles wat ik nodig heb dan? Ja. Maar ik zal je een beetje assisteren. Ik heb hier een motor liggen. Dit is de hele aandrijving. Dus alle energie die je nodig hebt om die raket een kilometer in de lucht te krijgen zit hierin? Zit hierin inderdaad. Zo koop je het eigenlijk. Dit is een stukje plastic met een aantal tabletten in van ammoniumperchloraat. Dat is een vaste brandstof die in vier seconden helemaal opbrandt. Fijn is dat ie niet in een nul seconden op brandt zoals een rotje dat ie boem zegt en van dan knalt het gewoon naar de dader en staat alles nog op de grond. Ja, maar door de vier seconden komen hier door die neuskegels naar buiten. Ja zeg maar, daar komt ook gas uit. Actie is reactie. En die duwt de raket voort dus. Het hele pakket is uitgepakt. Het blijft toch rocketscience. Als je het allemaal zelf bouwt heb je toch een hele grote kans dat dat ding gaat tollen of de verkeerde kant op gaat. Of ja, daarom moet je eigenlijk ook een beetje aantonen dat ie stabiel kan vliegen. Nou, dat kan je uitrekenen met het zwaartepunt en met het drukpunt. Ach, er komt toch wetenschap bij. 't Is niet enkel lijmen, je moet ook een beetje rekenen. Ja, je moet ook een beetje rekenen. Klaar. Hij is klaar. Ja, prachtig. En zo gaat hij dan echt de lucht in. Die raket schiet omhoog. Die blijft de hele tijd stijgen. Ja. Tot die op zevenhonderd, achthonderd meter hoogte is. Ja. En pas op dat moment heb je hier dan die extra explosie. Plop! Dan schiet die neuskegel d'raf zo hap. Alles wordt naar buiten geblazen. Ja, zo. En dan komt het zo in een dwarrelende tros terug naar beneden. Ja ok. En dan, als alles goed gaat dan is ht veilig geland en dat gaat lukken denk je met deze...Dat gaat bij deze raket gaat het zonder meer lukken. Ja. De Atlas-1. De atlas-1. Klaar voor lancering. Ja, mooi. Jullie hebben een iets andere raket gebouwd, maar lijkt het er een beetje op? Hij lijkt er in principe best wel veel op. Ja ja. Laat zien. Nou hebben we ook een raketmotor. Dat is dit stuk hier. En waar die andere raket van een vaste brandstof en dat is echt alles bij elkaar hebben wij alleen de echte brandstof is bij ons vast. Die zit in dit blok en dan hebben we daarnaast de zuurstof. Die moet uit een andere tank komen. Dat is hier, dus een de het grootste onderdeel van de raket, een heel lange tank. Nou en dat wordt dan aan elkaar verbonden met een heel systeem van allemaal buizen en toevoeren en vooral allemaal elektronica om dat eigenlijk aan te sturen. Dus het controleren. En hebben we aan de top hebben we een systeem wat het allemaal mooi stabiel laat vliegen en dan ook parachutes. Dus we hebben er twee aan boord. Ja. En dan nog de neuskegel en dat is echt de brains. Daar zit de de flightcomputer in, alle data die het naar beneden stuurt en allemaal aanstuurt. En dat komt ook terug dan bij ons weer naar beneden met zijn parachute. Want er komt dus echt heel veel technologie bij kijken. Je hebt het ook echt niet in een namiddag gebouwd natuurlijk. Het is een heel team wat hier aan heeft gewerkt en dan komt op een zeker moment natuurlijk de dag van lancering. Ja nou, je begint eigenlijk de dag na een week met allemaal voorbereiden. Maar dan de dag daarvoor stoppen we alle laatste dingen in elkaar. En dan op die dag zelf om zes uur 's ochtends daarop om zeven uur gaat de raket die wordt dan uit de loods gebracht. Want die zijn dan net daar in elkaar gezet. Zien we hier gebeuren. Ja. En die wordt dan vervoerd en gebracht naar een afgelegen gebied, de Launchpad. Waar vandaan we hem gaan lanceren dat ver weg van alles is. Een grote controle over de ruimte heb je daar. En dan gaat ie in een toren dat zijn noemen The Launch Tower. En die wordt dan omhoog gezet in de richting waar we hem van willen laten lanceren. Dus dat gaat van het land af over de zee gaat ie. En hebben we precies op de graad alles, moeten we dan meten wat wel helemaal gaat waar we dan willen we dat gaan. En dan doen we allemaal checks en dat is dan na negen uur lang zijn we dan checks aan het doen eigenlijk en totdat het moment van lancering aankomt. Ja. En hoe ging dat? Na de eerste dag ging het niet goed. We kwamen bij die checks er dus achter dat de loadcel dat die niet werkte. En daar rust die dus op. En daarmee weeg je de massa. En da's heel belangrijk, want als je hem gaat vullen met de oxidator, dan moet je precies weten hoeveel kilo hij daarin stopt. Want anders gaat de motor iets anders doen dan ie dat zou moeten doen. En ja, het luistert dus heel nauw. Enorm. Het is nog een keertje misgegaan en toen hadden jullie nog één laatste kans. En toen gebeurde er dit. Wat hier gebeurde, we gingen de zuurstof vullen in de raket. Dus we waren heel dichtbij eigenlijk het eindmoment, want daarna is ie gevuld en dan doe je je laatste check en dan lanceer je. Maar zoals je ziet, er gebeurde iets en het had niet moeten gebeuren. Wass niet de bedoeling, dit. Nee was niet de bedoeling. Nou, wat dus echt gebeurde was dat de arm waarmee de brandstoftoevoer en de switch dus eigenlijk de zuurstof die schoot te vroeg los en dat gaat van de buitenkant gaat de zuurstof de tank in. Ja. En op een gegeven moment. Je kan daar dan niet meer naast staan, want dan wordt het te hoge druk dus dan wordt dat automatisch losgemaakt. Maar dat gebeurde niet. En het gebeurde te vroeg namelijk. Dus alles ging door eromheen, door de rest van de structuur, waardoor je dus uit al die andere gaten zag je dus het lachgas uit de zuurstofgaten komen. Maar het was de laatste kans. Wat gaat er dan door je heen? Ja, die vraag moet ik toch stellen. Ja, wat gaat er door je heen, allereerst is dat natuurlijk voor een fractie van een seconde: oh nee, en daarna is het meteen ok. Nou, dan pak je de bladen op, want dan, daar hebben we ook plannen voor. Als dit gebeurt dan hebben we ook gewoon procedures. Wat doe je? En dan meteen nadenken. Oke. Hoe kunnen we het verhelpen? Want we hadden misschien nog wat tijd en dan ga je dus kijken of je kun het op deze manier verhelpen, of op deze manier. Nog een paar uur lang dat gedaan. En toen hadden we een oplossing, maar daar konden we niet genoeg zekerheid mee brengen. Dus toen heb moeten hebben besluiten... Toch moeten cancelen. En nou en dan zit er niks anders op dan maar een beetje treurend naar huis te gaan, maar je hebt natuurlijk wel een hele hoop geleerd. Precies. En, dat was zeker niet alleen maar treuren en we konden echt als absolute trots zijn en dan ga je daarna nakijken. Oké ja, hoe verder weer? Dat is natuurlijk altijd de vraag gaan na alles wat je doet. En dit is de stratos-4, want er zijn al een paar generaties voor geweest dus jullie zijn nu al al bezig met Stratos-5? We zijn nu aan het bepalen of het een Stratos-4+ soort van een tweede wordt, of een Stratos-5, dat het ja, een latere keer stuk ervan terugkomen in een volgende lancering. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16941762 563.88 1780 2022-06-29T22:00:00+00:00 yes no raket lancering https://schooltv.nl/video-item/een-baljurk-in-de-19e-eeuw-galajurken-voor-meer-mensen-dankzij-stoommachine-en-naaimachine 2024-06-11T13:54:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39468.w613.r16-9.298ca19.webp Een baljurk in de 19e eeuw | Galajurken voor meer mensen dankzij knippatronen en naaimachines in Victoriaans Engeland Stel, je zoekt een outfit voor je gala, dan bestel je die gewoon online. Maar vroeger kwam je helemaal niet zo makkelijk aan mooie kleding. Toen was het alleen toegankelijk voor een kleine groep: de elite. Dit veranderde ongeveer 150 jaar geleden. Maar hoe kwam dat zo? Welkom in het Victoriaanse tijdperk! Tijdens de industriële revolutie is er een enorme toename in de stofproductie, dit komt onder andere door de uitvinding van de stoommachine. Stof wordt veel goedkoper en dat is handig als je mooie jurken wil maken zoals deze. Ook kunnen steeds meer mensen lezen en hebben daardoor toegang tot literatuur. De hoeveelheid literatuur over mode groeit enorm. Daarnaast zorgt de uitvinding van de naaimachine ervoor dat je makkelijker thuis je eigen jurk in elkaar kan zetten. Terug naar nu… Vrouwen in het Victoriaanse tijdperk konden zich dus opeens net als de elite gaan kleden. Gewoon door het zelf te maken. En nu kopen we onze kleding dus online. Niet één galajurk, maar gelijk drie. En die andere twee stuur je dan gewoon weer terug. Daar had je wel twee keer over nagedacht als je die jurk zelf had moeten maken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16941764 69.269 639 2022-06-28T08:34:40+00:00 yes no kleding industrialisering https://schooltv.nl/video-item/wordt-de-banaan-met-uitsterven-bedreigd-meer-biodiversiteit-minder-monocultuur 2024-01-04T13:02:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39470.w613.r16-9.91bf177.webp Wordt de banaan met uitsterven bedreigd? | Meer biodiversiteit, minder monocultuur Biodiversiteit is cruciaal voor het voortbestaan van de aarde. Hoe groter de variatie in een ecosysteem, hoe sterker het is. Maar zeker 1 miljoen soorten staan nu op uitsterven. Het komt door de mens. Doordat wij niet duurzaam voedsel produceren, dat we te veel hout kappen, dat we te veel vissen. Een van die bedreigde soorten is de Cavendish-banaan, de banaan die wij allemaal eten. En is de banaan dan de nieuwe dodo? Dat vraag ik aan Liesje Mommer. Als klein meisje vond ze het leuk om in de tuin te werken. Daarna studeerde ze biologie en stond ze graag in het veld. Ze wilde namelijk de bodem onderzoeken, want juist onder de grond kun je veel leren over biodiversiteit, de basis van ons bestaan. Zonder biodiversiteit is er bijvoorbeeld geen gezond voedsel of schoon water. Vandaar dat ze hoogleraar aan de Wageningen Universiteit het verlies aan biodiversiteit wil stoppen. Liesje welkom. En hieruit blijkt eigenlijk al waar je hart ligt, namelijk daar. Maar waarom vind jij het zo belangrijk, de biodiversiteit? Nou, biodiversiteit is overal. Het is de variatie van al het leven op aarde. Dus het zijn de bloemen en de bijen en de vogels en de vissen. Maar het is ook het graan waar we het brood van bakken. En het zijn ook de bacteriën in onze darmen die dat brood verteren. Ja, waar zit hem dat dan in, in die bacteriën in je darmen? We hebben enorm veel bacteriën nodig om überhaupt dat brood te verteerd te krijgen. En het punt is biodiversiteit, dat zijn wij en wij kunnen als mensen niet leven zonder biodiversiteit en we zijn momenteel de biodiversiteit, nou ja, dat gaat met zo'n rap tempo achteruit dat we eigenlijk met elkaar aan een zijden draadje bungelen. Laten we even kijken hoe het dan gaat, want he we hoorden daarnet ook al, we staan er slecht voor. Zo kijk jij er ook tegenaan. En als we kijken naar het onderzoek wat daarover is gedaan, dan krijg je, dan zie je dit. Nou, hier zie je eigenlijk een tijdlijn hoe het met de biodiversiteit is gesteld. Nou we zijn nu hier. En momenteel zitten we op deze lijn met elkaar. En er is ook een groot panel van wetenschappers, internationale wetenschappers die hebben gezegd: wij gaan af op een doemscenario. Het gaat niet goed met de aarde en we hangen dus met elkaar aan één zijde draadje. Nu is het nog niet te laat. Wij hebben zelf als mensheid ook invloed op die biodiversiteit. Dus er zijn een aantal scenarios en er zijn hier twee afgebeeld. Eentje is dat we meer zorg gaan hebben voor de natuur, dat we zorgen dat we dat natuur veel beter gaan beschermen. Dus de koralen, de bossen. Dan kom je op dit scenario. Maar dan zie je dat wij niet de curve helemaal kunnen buigen. Dus wat er nodig is en dat is waar er ook over gesproken wordt. En dat kan door te zorgen voor beter natuurbehoud. Maar ook om te werken aan duurzamere productiesystemen en ook aan duurzamer gedrag van ons als consument. En wat heeft dat allemaal met de banaan te maken? Nou, de banaan is echt hét voorbeeld van een monocultuur, van een zeer genetisch arme soort. Want alle bananen die geteeld wordt op de hele wereld, van Indonesië tot Brazilië is allemaal precies hetzelfde genotype. En wat er dan gebeurt, dus als er dan een ziekte in komt, dan kan dat verspreiden over de hele wereld. En dat is precies wat er nu gebeurt. Er is een pandemie van de schimmelziekte. Nou, gelukkig hebben ze daar in een kas in Ede iets op bedacht en Elisabeth ging daar langs. Ja, je zou het niet zeggen als je in de supermarkt loopt en al die verschillende bananen ziet liggen, maar het is allemaal eén soort, de Cavendish. En die wordt wereldwijd geteisterd door schimmelziekten. Maar hier in Wageningen hebben ze daar iets op gevonden. Dag Gert. He Elisabeth, hai. Wat een mooie werkplek heb jij. Het lijkt wel alsof ik in de tropen ben. Lekker warm ook he. Dit is die Cavendish-banaan die wordt bedreigd door een schimmelziekte die we fusariumverwelkingsziekte of panamaziekte. En wat je hier ziet is deze bananenplant die staat in wat we een substraat noemen, dus een kokosvezel. Een vervangende bodem. Ja een vervangende bodem. En via deze slangetjes krijgt die plant voldoende water en voeding. Wat je hiermee voorkomt is die schimmelziekte. Hoe belangrijk is die biodiversiteit? Superbelangrijk. Banaan is echt het ultieme voorbeeld van een ouderwetse monocultuur. Kijk wereldwijd een en hetzelfde ras telen...is gewoon niet slim. Dat is vragen om problemen. En de enige manier om dat te doorbreken is genetische diversiteit. Dus je moet naar het nee, je moet naar de wilde bananen toe, naar het oorsprongsgebied waar banaanvandaan komt, dat is Zuid-Oost Azië. Hoe doe je dat eigenlijk, hoe creëer je soorten? Door kruisingen te maken. En hoe kruis je? Nou wat je letterlijk neemt, je neemt het stuifmeel van de ene plant en dat gebruik je om de bloem van de andere planten bevruchten. Waarom is dat niet eerder gedaan? Dit probleem speelt toch al veel langer? Het speelt absoluut langer. Maar voordat een probleem onderkend wordt als een groot probleem is het vaak te laat. Dat is hier ook zo ja. En hij probeert dus die monocultuur te doorbreken. Dat doe jij ook door middel van stroken teelt. Wat is dat? In Wageningen hebben mijn collega's een nieuw teeltsysteem bedacht waarin ze gewassen in stroken telen en wat ze daar dus doen. Dus er zijn drie rijen en die zijn drie meter breed. En als er dan als d'r dan een ziekte uitbreekt, dan kan die ziekte dus maar, nou ja, drie meter verderop. En het goeie nieuws is ook dat de natuurlijke vijanden alvast in dat gewas daarnaast vaak zitten te wachten. Bijvoorbeeld? Bijvoorbeeld de lieveheersbeestjes die dan op zoek gaan naar de luizen. Ja. Dus dan heb je twee vliegen in één klap. En heb je eigenlijk twee vliegen in één klap. En het klinkt mooi. Het klinkt ook logisch en tegelijkertijd denk ik ja, kijk voor een boer niet handig, want die heeft wel drie verschillende machines nodig om drie verschillende stroken te oogsten. Voor hen is natuurlijk heel bewerkelijk en niet aantrekkelijk. Of denk jij toch uiteindelijk wel? Nou, wat we aan doen zijn en dat vind k zelf heel erg spannend is, we zijn dat als onderzoekers hebben we dit bedacht en we zijn dit and uitvoeren samen met de boeren. Het is niet dat dat zij zijn de mensen die het beste weten hoe dat moet. En wat we, we zijn samen aan het leren en de boeren die dat al aan doen zijn op dit moment zijn heel enthousiast. Ja, waar zijn ze dan enthousiast over? De gewassen zien er goed uit, de oogsten die zijn best goed. En ja, het kost meer werk. Het is meer leren. Het telen is meer vakmanschap. Je hoeft niet alleen maar een veld met aardappels te doen, maar je hebt al die verschillende gewassen. Dus dat naar onze Nederlandse boeren, dat zijn vaklui he dus die kunnen dat. En ja, het is nog geen mainstream. De prikkel op dit moment is natuurlijk toch om zoveel mogelijk kilo's te produceren. Maar wat belangrijk is is dat we dus niet alleen maar als opbrengst de kilo's gaan hebben, maar dat we ook gaan meetellen. Nou ja, hoe doe je iets met de biodiversiteit? Hoe goed werk je met en natuur in plaats van ertegenin? En de spannende innovaties op dit moment zijn dat we dus aan het kijken zijn. Hoe kunnen we dus die ecologie, he kunnen we die natuur die biodiversiteit leidend laten zijn? En hoe kunnen we dus de techniek dat laten ondersteunen? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16941765 472.24 1611 2022-06-30T22:00:00+00:00 yes no biodiversiteit banaan fruit https://schooltv.nl/video-item/hoe-kan-een-plantje-ons-behoeden-voor-een-watersnoodramp-kustbescherming-door-middel-van-planten 2024-01-04T13:02:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39472.w613.r16-9.b546288.webp Hoe kan een plantje ons behoeden voor een watersnoodramp? | Kustbescherming door middel van planten Dankzij onze geweldige dijken hebben wij in Nederland nog steeds droge voeten. Maar ja, met de stijgende zeespiegel moeten we er continu over nadenken hoe we dat water buiten de deur houden. En een plantje zou daarbij wel eens kunnen gaan helpen. Ja Tjeerd, we staan hier in Rilland. Echt op deze plek is de dijk doorgebroken in 1953. Dat gebeurdenatuurlijk op meerdere plekken, maar onder andere hier waar wij nu staan. Dat klopt. Hier was een groot gat in de dijk en dat kunnen we zien in de atlas met alle dijkdoorbraken. Nou, als je kijkt dan zie je hier het landschap. Dat stukje rechte dijk wat je daar ziet, zie je hier op de kaart terug. Precies ja. En hier in dit hoekje, daar staat een dijkdoorbraak en dan zie je hier de foto ervan en dan zie je dat er een groot gat was. Het land daar is veel lager dan wat je hier voor de dijk ziet. Dus je kan je voorstellen dat er enorm veel water zo naar binnen is gestroomd door dit gat. Nou hebben jullie allerlei foto's uit die tijd bestudeerd en kaarten ook. Wat hebben jullie daaruit kunnen leren? Nou wat we zien is, hier zie je wat wij noemen in Zeeland een schor en in Friesland noemen ze het een kwelder. Het is een buitendijks gebied. Je ziet de dijk loopt er omheen. En wat je ook kan zien is dat op het schor, daar zie je verschillende kleuren en elke kleur dat geeft een ander type plant weer. Wat schorren kunnen doen is omdat ze zo hoog liggen kunnen ze de golven remmen. En dat betekent dus dat een belasting op de dijk veel kleiner wordt. Het tweede effect is, en dat zagen we uit de metingen die na de watersnoodramp zijn gedaan aan de gaten in de dijken he waar dan een schor voor de dijk ligt dan zie je dat het gat in de dijk veel minder diep wordt. We weten al lang dat schorren dijken ontlasten en Tjeerd onderzoekt hoe je deze kennis kan inzetten voor een veilige kust. Nou Tjeerd, er zijn mensen met een minder fraaie werkplek. Ja, prachtig is het hier he. Dit is een van mijn favoriete plekken in Zeeland. Ja, wat je hier ziet is de geboorte van een schor. De geboorte van de schor. Dus wat je ziet is eigenlijk dat allemaal zaailingen zich aan het vestigen zijn. En doordat deze planten de energie van het water remmen vangen ze modder in en daarop groeit het landschap langzaam de zee uit. En daarmee krijg je die kustbeschermende waarde. Als we in de bodem kijken dan vinden we daar allemaal wortels en dat werkt als een soort...Een soort netwerk onder de grond en alles wordt steviger. Jaja. En om te laten zien hoe krachtig de wortels zijn, nemen Elisabeth en Geert slijkgras mee naar het land. Op naar het lab. Yes. Als ik los kom. Kijk, zoals je ziet. Oh kijk, daar heb je ze. Hier staan z'n broertjes en zusjes allemaal. Dus deze nemen we zo mee naar de andere opstelling voor een andere test. En dan gaan we hier kijken hoe deze slijkgrasplanten golven kunnen dempen. Dus je gaat de zee nu aanzetten? Ik ga nu de zee aanzetten, wil jij op de magische knop drukken? Oke. Zee ga aan. Nou, wat je ziet is dat het golfschot golven opwekt. En dan lopen we nu naar de planten en dan moet je kijken hoe de golven er aan de voorkant van de planten uit ziet. En als ze de planten door zijn gegaan en eigenlijk zie je het al een beetje aan de beweging van de planten. Oja, het is veel rustiger en vlakker. En hier zie je ze echt heen en weer gaan. Daar blijft het staan. En dit is maar twee meter. Moet je nagaan als je daar honderd meter van hebt. Ja. Ja, het is gewoon letterlijk weerstand bieden en daardoor verdwijnt de energie. Ja. Dit is nu bij vrij laag tij, he rustige zee. Stel er komt echt een vloedgolf. Werkt het dan nog? Want dan worden ze waarschijnlijk platgeslagen. Ja, da's een goeie vraag. Dat kunnen we in deze goot niet testen, dus dat hebben we ook in een andere goot getest. Stel je voor, zo'n zelfde principe, alleen dan de goot die zeven meter diep is, driehonderd meter lang, zes meter breed. Dan kan je zo'n heel schor als we vanmorgen zagen kan je met grote machines in zo'n goot brengen. En dan zien we dat als er hoog water op staat en grote golven, dat het nog steeds werkt. En stel dat de dijk al eenmaal door is. Als de dijk doorgaat, hoe dat werkt, dat laten we in de andere opstelling zien. Oke, dan gaan we hier de kas in. Als je hem hier neer wil zetten dan gaan we hem klaarmaken zodat ie zich goed ie de grond in kan. Gelukkig is dat stevig. Hij was toch al zwaar, vandaar. Je ziet hier dus de plant die we uit het veld hebben meegenomen. En hier zie je bodem waar geen plant door groeit. Je kan hier ook al de wortels zien van de plant. En dan gaan we kijken hoe goed, hoe sterk die bodem is met en zonder plant. Oke, nou vloedtijd. En je ziet nu al eigenlijk dat ie hier begint af te breken terwijl dat daar veel minder is. Dus die wortels in de bodem, die maken de bodem veel sterker en dat is een van de geheimen van het schor, waarom ze ook zo kunnen beschermen. Nou, wat we moeten doen is natuurlijk de dijk op de goede hoogtes maken, maar een dijk hoog maken kost heel veel geld. Als we, waar dat kan, schorren en kwelders voor dijken aanleggen, dan kunnen die dijken lager blijven. Dus je kan eigenlijk heel veel geld besparen in de dijkenbouw door gebruik te maken van zo'n natuurgebied voor je dijk. Maar moet ik er dan er rekening mee houden dat we straks overal langs de Nederlandse kust schorren hebben, of kwelders? Nee, want in de in het waddengebied is dit toepasbaar, in een delta zoals Zeeland. Maar bij sommige plekken zoals de Hollandse kust, daar hebben we stranden met zandduinen en dat zijn andere ecosystemen. Misschien zou je kunnen zeggen dat deze schorren dezelfde functie hebben als helmgras. De schorplanten die werken op dezelfde manier als helmgras. Alleen dat werkt met wind en dit werkt met water. Ja. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16945478 381.8 587 2022-07-03T22:00:00+00:00 yes no overstroming dijk waterbeheersing kustlijn https://schooltv.nl/video-item/tegenlicht-in-de-klas-uitweg-uit-de-big-tech 2024-01-04T13:02:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39473.w613.r16-9.f63cab8.webp Tegenlicht in de klas | Uitweg uit de Big Tech Big Tech bedrijven, zoals Google, Apple en Facebook, hebben steeds meer invloed op ons dagelijks leven. We zijn ons daar steeds meer bewust van. Toch lijkt het erop dat we hier geen weerstand tegen kunnen bieden en staat de autonomie van ons werk, ons denken en ons leven constant op het spel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16945476 520.76 1286 2022-06-28T22:00:00+00:00 yes no technologie privacy internet https://schooltv.nl/video-item/tegenlicht-in-de-klas-metaverse-leven-in-een-virtuele-wereld 2024-01-04T13:02:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39475.w613.r16-9.ebb2474.webp Tegenlicht in de klas | Metaverse, leven in een virtuele wereld Naast onze gewone wereld leven we tegenwoordig ook steeds meer in een virtuele wereld. Deze wordt bestuurd door digitale techniek en voor ons gecreëerd door de grote Tech bedrijven, zoals Google en Facebook. Dit noemen we de metaverse. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16945480 490.6 1337 2022-06-28T22:00:00+00:00 yes no Virtual Reality technologie digitalisering https://schooltv.nl/video-item/hoe-is-het-om-oud-te-zijn-tim-en-sara-als-opa-en-oma 2024-01-04T13:02:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39476.w613.r16-9.9c7da17.webp Hoe is het om oud te zijn? | Tim en Sara als opa en oma We zijn hier vandaag voor de vraag van Sara. Ja, hoe voelt het om oud te zijn? Ja, opa. Hoe voelt het nou om oud te zijn? Ben ik oud? Nou nee, je bent natuurlijk een jonge God. Ja, je lenigheid gaat er natuurlijk wel een beetje uit, hè. Ja, er zijn er ook positieve dingen aan het ouder worden? Ja nou, je hebt dan meer tijd voor dingen. Ja, dat heeft Sara bijna nooit. Nee. Huiswerk. Dag opa Jaap. Wat een leuke opa heb jij. Nou, bedankt. Ja maar goed, vandaag gaan wij ervaren hoe het is om echt echt oud te zijn. Nou, ik ben benieuwd. Nou ben je klaar voor. Ja ok, let's go. Rollatortje. En daarvoor krijgen Sara en Tim vandaag een ouderdomssimulatorpak aan. Hiermee kun je voelen hoe het is om allerlei ouderdomskwaaltjes te hebben. Ze krijgen onder andere een band om waardoor je rugpijn voelt en handschoenen aan die trillen. Zullen wij een kopje thee gaan drinken? Dat doen oudere mensen natuurlijk. Oma Sara, ja, ik zwaai even met twee kilo aan mijn arm. Hallo. Nou, kom binnen, wil je een kopje thee? Oh nee. Nou proost, je zit te morsen joh. Gooi het lekker over mijn nieuwe salontafel joh oma Sara. Kan ik er wat van doen. Moet je kijken, mijn hele arm is aan het trillen joh. Best een uitdaging dat ouder worden. En of je nou leuk vindt of niet. Het verval treedt vroeg of laat een keer in. Je wordt grijzer en grijzer. Je krimpt elk jaar een klein beetje en je hebt overal steeds meer pijn. Hoe kan dat nou? Nou, je lichaam krijgt heel wat te verduren tijdens je leven, zoals brandende zon en uitlaatgassen. En in je lichaam gaan steeds meer kleine dingen mis in jezelf. Iedere dag maakt je lichaam weer nieuwe cellen aan door de oude te kopiëren. Nou en tijdens dat kopiëren gaat nog best wel wat mis als je ouder wordt. Meestal kan je lichaam die schade in en buiten je lichaam goed repareren, maar in de loop der jaren hopen al die problemen zich op en op een gegeven moment werkt je lichaam steeds een stuk minder goed. En dus verslijten je knieën, wordt je zicht wat minder goed en worden je ogen misschien groter, maar je gehoor gaat achteruit. Genoeg gebabbeld. We gaan effe kijken bij onze bejaarden. De outfit van Sara en Tim is nu compleet. Het rugharnas drukt hun rug in een gebogen houding. De nekband zorgt voor een stijve nek. Door een gewicht aan de enkel en de pols worden de spieren hier snel moe. Door de bril zien ze wazig en de gehoorbescherming maakt ze hardhorend. Zullen we nu gaan testen wat we nog allemaal kunnen doen? Oké. Volgens mij zijn we in een park. Zo dat gaat lastig. Effe kijken. Waar ligt ie nou? Waar zit dat ding nou op? Ik zie hem niet. Oh. Heb je nu veel meer respect voor je opa Jaap? Ja wel. Het is echt lastig. Ik zie nu helemaal niks meer.Volgens mij moeten we die kant op. Ja. Stap maar mee. Ik kan het niet. Dat lukt niet. Oh oh, oh. Helemaal uitgeput. Ik sport drie keer in de week en ik heb hier al moeite mee. Oh ja, t is wel topsport dat ouder worden hoor. Jemig, ik heb respect. Ja, is dit een beetje wat je ervan verwacht had? Ik had wel verwacht dat het iets minder erg was. Iets minder erg. Nou ja, dat staat je dus te wachten als je zeventig bent. Zo voelt het, dat heb je nu kunnen ervaren. Maar je wil misschien ook weten hoe je eruit gaat zien over zeventig jaar. Absoluut. Nou nou, kijk, daar heb je natuurlijk een hele handige app voor, even kijken. Oh jee, oh wel een lief lief, oud omaatje. Zo wel een blij opaatje. Nou, dat staat ons dus allemaal te wachten. Niet al te best dus. Doeg! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16945481 263.872 1203 2022-06-28T22:00:00+00:00 yes no ouderdom bejaarde oma https://schooltv.nl/video-item/tegenlicht-in-de-klas-een-nieuwe-wereldorde-met-kritieke-grondstoffen 2024-01-04T13:02:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39477.w613.r16-9.3335e20.webp Tegenlicht in de klas | Een nieuwe wereldorde met kritieke grondstoffen Onze economie is altijd afhankelijk geweest van fossiele brandstoffen, zoals aardolie en aardgas en dus van de landen die deze grondstoffen leveren. Maar nu we steeds meer gebruik maken van schone energiebronnen, die we zelf kunnen opwekken, neemt die invloed af. Intussen ontstaat er wel weer een nieuwe afhankelijkheid. Een afhankelijkheid naar kritieke grondstoffen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16945482 618.64 1977 2022-06-28T22:00:00+00:00 yes no grondstof fossiele brandstof energie https://schooltv.nl/video-item/waar-komt-het-snot-in-mijn-neus-vandaan-zo-vies-is-het-helemaal-niet 2024-01-04T13:02:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39478.w613.r16-9.3d5aa2c.webp Waar komt het snot in mijn neus vandaan? | Zo vies is het helemaal niet! We hebben deze keer een slijmerige vraag van Mats namelijk waar komt er snot in mijn neus vandaan als ik verkouden ben? Snot ziet er vies uit. Maar het is super belangrijk. Je lichaam zit er vol mee. Snot is eigenlijk waterig slijm en je produceert maar liefst 1 liter per dag. Al het slijm wordt gemaakt door je slijmvlies. Dat is een beschermend, plakkerig laagje dat door je mond, neus, keel, longen, maag en darmen zit. In je slijmvlies zitten allemaal kleine trilhaartjes en die zorgen ervoor dat het slijm via je keel in je maag terechtkomt. De lucht die je inademt komt langs je slijmvliezen in je neus. Alle stofjes en bacteriën die niet in je lichaam thuishoren, blijven aan dat slijm plakken. Als je verkouden bent, zit er een virus in je neus en hierdoor gaat het neusslijmvlies harder werken om het virus uit je lichaam te krijgen. Dan wordt je snot ook dikker of krijg je een loopneus. Door het niezen raak je al het vuil en bacteriën ook weer kwijt. Maar pas wel op, want tijdens het niezen kunnen die afvalstoffen met zo'n 165 kilometer per uur uit je neus schieten. En je wil natuurlijk niemand anders besmetten. Dus nies je netjes in je elleboog. Zo is het Tim! Gezondheid. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16945483 78.869 5542 2022-06-28T22:00:00+00:00 yes no snot slijm niezen https://schooltv.nl/video-item/tegenlicht-in-de-klas-china-een-nieuwe-economische-wereldmacht 2024-01-16T15:12:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39479.w613.r16-9.3061a0e.webp Tegenlicht in de klas | China, een nieuwe economische wereldmacht Veel mensen in Europa en de VS zijn ervan overtuigd dat de democratische, kapitalistische wereldorde die hier is opgebouwd het beste is voor de hele wereld. Maar dat beeld wordt niet door iedereen gedragen. De economie van China groeit snel en het zal niet lang meer duren of deze autocratisch geleide grootmacht streeft de VS, de grootste economie van de wereld van dit moment, voorbij. En in China wordt heel anders gedacht over kapitalisme en democratie. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16945484 561.2 2471 2022-06-28T22:00:00+00:00 yes no China macht democratie economische groei https://schooltv.nl/video-item/hoe-komt-chocopasta-zo-mooi-in-de-pot-de-bekende-gestreepte-pasta 2024-01-04T13:02:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39480.w613.r16-9.f8bb18c.webp Hoe komt chocopasta zo mooi in de pot? | De bekende gestreepte pasta Ik vind maar lastig hoor Sterre. Ik snap het ook niet meer. Maar wat wil je nou graag weten? Hoe komt het dat de streep enzo allemaal zo netjes in de pot zit? Maar één manier om erachter te komen, we gaan zelf proberen. We zijn proberen om dan zo tegen elkaar aan. Die zo daarnaast. Nee hè, maar kijk hier ja, van de buitenkant lijkt het wel, maar aan de binnenkant zitten ze wel een beetje door elkaar heen. Ja. Het plakt te veel. Misschien moeten we t met een spuitzak proberen. Met het puntje d'ruit. Oké, tegelijk hè. 3 2 1. Oh, shit! Het gaat niet helemaal tegelijk hè. Sterre hoe vind je m gelukt? Dit lijkt echt helemaal nergens op. Het lijkt meer op een drol in een potje. Dit gaat niet werken Sterre. Nee. Hey! Goedemiddag. Wij willen heel graag weten hoe wordt nu die bekende gestreepte chocopasta gemaakt? Ja. Da's wel een hele mooie vraag. Kom eens mee, dan gaan we effe naar boven. Heel belangrijk is dat er melkpoeder in zit en cacaopoeder. Dat zijn de eerste ingrediënten. De belangrijkste ingrediënten. Ja, en de installatie, die gaat dan automatisch 150 kilo melkpoeder pakken. Honderd vijfenzeventig kilo cacao pakken. En dat wordt dan beneden in een mengeling gebracht. Waarom mogen wij nu geen armbanden hebbenen geen ringen? Alles wat je mee naar binnen neemt kun je verliezen. Anders zit je lekker boterham te smeren en zit er ringetje in.Daar kom je mijn gouden ketting tegen. Ja, en dan willen we die cacao ook wel eens zien. Nou doet Leo een andere kleur schort aan. Om twee redenen, vanwege allergenen. Want in melk zitten allergenen en die zitten in cacao niet en die wil je niet zo makkelijk overbrengen. En als je met cacao werkt, dan ben je binnen de kortste keren helemaal bruin. En dan is het makkelijk als je een bruine schort aanhebt. Ah, je ziet de bodem helemaal niet. Kijk, dit is dus chocola. Ah, lekker. Vind jij dat lekker? Ik niet. Leo,mag zij het erin gooien? Toe maar. Beetje spierballen! Hoppa, maar dit zakt er niet zo makkelijk doorheen. Gewoon met de bezem. Het is echt heel lekker. Dus deze hebben we goedgekeurd. Ja. Goed zo. Lekker hoor. Hoe komt het dan dat er geen stukjes hazelnoot in de pasta zit? De hazelnoten die wij hebben, die malen we eerst tot een soort puree en daar kun je dan mee verder. Hier komen dus alle potten. Die worden voorzien van exact de juiste hoeveelheid. Even kijken hoor. Mag ik er eentje uitpakken? Exact de juiste hoeveelheid zit daar in de pot. Ja. En nou kom je steeds dichterbij de vraag van hoe kan dat nou. Maar Joyce zal jullie eens wat experimenten laten zien dat je meteen snapt van oh, zit dat zo. Dag Joyce. Hallo. Vertel, jij hebt volgens mij wel het antwoord op het raadsel hoe die kleuren nou samen tegelijk en in die pot komen. Nou, laten we het eventjes testen anders. Ik heb hier melk. Oké. En ik heb hier wat je net hebt gekocht. Chocoladepasta. 3 2 1, schenken maar. Sneller, sneller en sneller. Sneller, sneller. We zien nu geen mooie streep hè. Hoe zou dat komen denk je? Omdat we gewoon zo deden, in plaats van zo. Nee, ik denk niet dat t aan jouw schenkkunsten lag. Het soortelijk gewicht van de pasta is zwaarder dan de melk en je moet ervoor zorgen dat ze even zwaar. Anders krijgt die geen mooie strepen. Ah ja. Maar dan hebben we toch witte chocolade pasta nodig? Ja, inderdaad. 3 2 1, go. Wow. Oh, dat ziet er al wel goed uit. Alleen je hebt reepjes nodig. Ja, dat klopt ja. Dit is de afvulmachine van de pasta. De afvulmachine. En hier zul je zien dat ze met zes strepen tegelijk kunnen afvullen in een pot. Oh wow. Rechte strepen. Klaar voor en start. Kijk eens daar gaan ze. Hoppa, hoppa. Dus zo zijn ze helemaal klaar om in een doos naar de winkel te gaan. Zeker. Ze zijn mooi gelukt hè. Ze zijn erg mooi gelukt. Moment van de waarheid. Het is echt heel lekker. Nou, hasta la pasta, dat was 'm weer. Ik heb wel zin in een boterhammetje hoor. Ik ook wel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16945485 334.528 2172 2022-06-28T22:00:00+00:00 yes no chocolade pasta https://schooltv.nl/video-item/kun-je-exploderen-als-je-eerst-cola-drinkt-en-daarna-de-welbekende-snoepjes-eet-ontploffingsgevaa 2024-01-04T13:02:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39482.w613.r16-9.959942c.webp Kun je exploderen als je eerst cola drinkt en daarna de welbekende snoepjes eet? | Ontploffingsgevaar in je maag Boem! Nicky heeft een vraag. Die vraag gaat namelijk over kun je exploderen als je eerst cola drinkt en daarna de welbekende snoepjes? Want iedereen weet wel zo'n fles en dan gooi je die snoepjes erin en dan bam. Drie, twee één. Ah! Natuurlijk, wij kennen de verhalen ook wel, maar om het dan zelf te doen is wel echt kicken. Maar hoe werkt dit eigenlijk, Tim? Hoe het werkt is. In de cola zit natuurlijk ontzettend veel koolzuur, maar zodra je deze snoepjes erbij gooit en daar ontstaan allemaal belletjes uit. En die belletjes kunnen door de plastic fles niet naar de zijkant maar alleen maar omhoog. Precies. En waarom gebeurt dat nou met deze snoepjes? Zo'n snoepje lijkt heel glad, maar als je 'm onder een microscoop legt zie je dat ie super veel ruwe oppervlakte heeft, waar zich heel makkelijk belletjes kunnen vormen. Die belletjes gaan omhoog, nemen de cola mee en dan is er een fontein! Maar hoe werkt het dan in onze maag? Want dat is de vraag. Wie wil zijn maag afstaan? Wie heeft er een zwakke maag? Nee, okay, dan hebben we wel iets anders. Daar had ik er op gerekend dat niemand z'n maag wilde afstaan voor de wetenschap en daarom heb ik een maag geregeld van een varken. Deze heeft lekker door de wei gehuppeld, maar die heeft nu zijn maag afgestaan aan de wetenschap. Dit is namelijk vergelijkbaar met een mensenmaag, maar dan is het van een varken. Dus hiermee zouden we kunnen testen of je maag ontploft na een paar slokken cola en daarna die ronde snoepjes. Laten we maar snel naar buiten, kom let's go! We gaan de cola hier van boven in het buisje naar beneden gooien alsof het door je slokdarm je maag ingaat. En dan gaan natuurlijk de welbekende snoepjes d'rbij. Precies, en Nicky wil dat weten. Ontploft dit geheel of niet, wat denk jij? Ja, ik denk natuurlijk dat net zoals bij de cola fles dat als de snoepjes d'r eenmaal bij gaan dan schiet het omhoog weer terug de slokdarm uit je mond. En als iedereen eronder. Het kan natuurlijk ook nog te lang duren dat het een te lange weg moet afleggen. Daarom denk ik dat dit ding ontploft. Weet je wel. Dat 't hier ontploft? Ja, precies gewoon bam. Overal stukjes varkens. Maar ok cola d'rin. Tja, heel veel cola drinken. Heel veel cola drinken. Kijk, kijk, kijk. Wordt ie al dikker, wordt ie dikker? Ja ja ja, hij wordt dikker. Oh, jeetje. Okay, let's go. Snoepjes d'rbij. Zitten ze d'rin? Ze zitten erin. Dan gebeurt helemaal niks. Gebeurt helemaal niks. Pas op. Maar hij is wel helemaal gevuld. En waarom gebeurt er niks? We hebben geen explosie. Ik snap er helemaal niks meer van. In die flessen ging het helemaal los en nu gebeurt er werkelijk niets. Het enige wat je hebt is een hele volle maag. Nou Nicky, we hebben even uitgezocht waarom er geen cola spektakel ontstond, want ja dit was ook niet de actie waar wij op hoopten. Beetje anti-climax. Als jij dus cola in je maag giet, dan ontsnapt er CO2. Zoveel CO2 dat als snoepjes d'rbij komen dat je die heftige reactie gewoon niet meer hebt. Er gebeurt helemaal niks. Dus als je een cola drinkt en je giet die snoepjes d'r achteraan ontplof je dus niet. Maar Nicky, ik zou 't niet aanraden, want je kan ontzettend misselijk worden. Ja. Kijk maar ziet er ook niet best uit. Precies. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16947136 204.992 1840 2022-06-29T22:00:00+00:00 yes no kauwgum Cola maag explosie https://schooltv.nl/video-item/wat-is-cyberpesten-zo-ga-je-ermee-om 2024-01-04T13:02:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39483.w613.r16-9.afb2512.webp Wat is cyberpesten? | Zo ga je ermee om! Vandaag verdiept Team Willem Wever zich in cyberpesten. Cyberpesten is online pesten en veel kinderen hebben ermee te maken. Iemand reageert dat je bijvoorbeeld lelijk bent. Waarom doe je dit? Je moet meteen stoppen. Haatreacties of stomme boze emoji's ofzo. Ik denk vooral over homoseksualiteit. Allemaal scheldwoorden. Op school werd ik terrorist genoemd. Je bent stom, je bent lelijk, je kan niet dansen. Hou je bek. Echt erge dingen om te zeggen tegen andere mensen. Er worden denk ik wel miljoenen mensen gepest op sociale media. Ook bij Team Willem Wever is cyberpesten een veelbesproken onderwerp. En soms verschillen we van mening. Ja, dan bedoel ik dat gewoon als een grapje. Maar als ik het lees ja, ik weet niet of je het echt meent. Daarom zet ik er ook een knipoog bij. Mensen ze denken dat ze grappig zijn. Maar ik denk dat iedereen die een haatbericht ziet en iemand zegt ja hahahahaha, je bent dik enzo. Ik denk dat niet iedereen daar om hahahaha gaat reageren. Ik kijk op je insta. Je pet is echt kapot lelijk. Het is één iemand die dat vind, boeien. Online kan je ook alles zeggen en dan weet je ook niet wie het is. 25 mensen hebben die comment geliket. 25 mensen vinden, dit is mijn lievelings pet gek. Ze zijn niet goed. Dat komt harder maar naar je toe in plaats van als hij het gewoon in persoon zegt tegen je. Het is jouw account, dus we verwijderen die comment en dan blokkeren we de gebruiker. Dan gaan we dat maar doen, ja. 25 mensen. Één ding zijn we het allemaal wel over eens dat cyberpesten moet stoppen. Hoi kijkers, ik ben Nikkie en misschien ken je me wel van het internet, wat vaak vol staat met de prachtigste comments, maar ook met hele gemene comments. Ik denk dat het het meeste voorkomt op Instagram en WhatsApp. TikTok en Instagram. Snapchat, Instagram, WhatsApp. Dagelijks krijg ook ik hele vervelende comments. En ook al went het, het is nooit leuk.Daar kan iemand helemaal depressief of zoiets van worden. Het enige wat je ermee doet is dat je iemand verdrietig maakt. Kan ook zijn dat ze voor diegene zichzelf heel dom voelt. Dan ga je aan jezelf twijfelen, maar dat moet je niet doen, want je moet gewoon de pesters negeren. Inmiddels weet ik ook dat degene die hier een paar seconden per dag aan besteedt om zijn of haar haat kwijt te raken, niet ons hele leven mag beïnvloeden. Dat is het gewoon niet waard. Maar wat is nu een goede manier om met cyberpesten om te gaan? We vragen het aan Rob van de Kindertelefoon. Kindertelefoon heeft zo'n 1500 gesprekken per dag. Ongeveer 20 procent daarvan gaat over pesten. En waaronder ook cyberpesten. Het is altijd goed om daarover te praten. Dat lucht echt op. Aan de ene kant durf je het denk ik niet te zeggen omdat je je ervoor schaamt. Je moet gewoon naar iemand toe gaan waar je alles kan vertellen. Aan de andere kant is het heel erg handig, juist als je het zegt. Kan je helpen om misschien van dat gevoel van machteloosheid, van de eenzaamheid af te komen. Als je bijvoorbeeld ziet en je twijfelt eigenlijk is het dan pesten of is het nou plagen? Het is een tip om diegene gewoon één op één een bericht te sturen. Zo kan je even checken bij de ander van hee, wat gebeurt hier eigenlijk? Mensen die gepest worden hebben het niet altijd heel makkelijk. Ga ik diegene helpen? Praten helpt. En dan heeft hij mij om alles tegen te vertellen.Cyberpesten lijkt misschien onschuldig omdat je niet meteen ziet wat het met iemand doet, maar het komt binnen en elke vorm van pesten is kansloos jongens. Als je iemand bent die haatcomments plaats, of mensen pest in het echte leven, ben je eigenlijk best wel zielig. Wat bereik je ermee? Mensen gaan je als zwak zien. Ik vind het heel pussy. En uiteindelijk is de grote verliezer de pestkop. Oh, en als je gepest wordt. Geloof me, it gets better. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16947138 217.792 7959 2022-06-29T22:00:00+00:00 yes no pesten social media https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wie-was-frida-kahlo 2024-04-25T09:02:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39485.w613.r16-9.42b1465.webp Wie was Frida Kahlo? | Clipphanger In 1907 wordt in Mexico City een zekere Frida Kahlo geboren. De kleine Frida heeft geen gemakkelijke jeugd: ze krijgt eerst polio en dan ook nog eens een busongeluk. Aan bed gekluisterd besluit ze kunstenaar te worden. Vader Kahlo installeert een speciale schildersezel mét spiegel, zodat ze zichzelf goed kan schilderen. Buena! Frida trouwt met de beroemde schilder Diego Rivera. Ze verhuizen naar Amerika, waar Frida ook veel andere mannen en vrouwen leert ‘kennen’. Lekker doorschilderen doet ze ook. De vele kleurrijke verven op haar palet vormen een contrast met de soms vervreemdende sfeer. In Kahlo’s werk komt haar persoonlijk leven tot uitdrukking, bijvoorbeeld haar gammele lichaam en de miskraam die ze krijgt. Taboedoorbrekend voor die tijd, en misschien nu nog steeds wel. Ze trekt zich weinig aan van de geldende schoonheidsidealen, en schildert zichzelf in al haar harigheid onder het motto ‘Viva la vida’ oftewel: leve het leven. In 1954 is haar vida voorbij, maar Frida laat maar liefst 143 werken na waaronder 55 geschilderde selfies. Viva la Frida! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16947146 91.12 2672 2022-07-04T22:00:00+00:00 yes no kunstenaar Mexico schilder https://schooltv.nl/video-item/waarom-hebben-sommige-planten-zwavel-nodig-planten-groeien-beter-op-zwavellimonade 2024-01-04T13:02:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39488.w613.r16-9.38d96f7.webp Waarom hebben sommige planten zwavel nodig? | Planten groeien beter op zwavellimonade Als het gaat over zwavelhoudende verbindingen, dan denken de mensen vaak aan brandend zwavelzuur of vieze eierluchtjes, vulkanische gassen, de geur van de hel. Maar je hebt zwavelhoudende verbindingen ook nodig als voedsel voor planten om ze gezond te houden. En hoe je dat het beste doet, dat onderzoeken ze hier aan de Rijksuniversiteit van Groningen. Nou, hier staan een aantal planten. Oke. Ze zijn heel verschillend. Dit zijn boterbloemen en deze die hebben zwavel gehad en deze hebben geen zwavel gehad. Ik denk dat je wel verschil ziet. Dus het verschil dat ik zie komt zuiver omdat die bezwaveld zijn? Ja, klopt ja. En dan kan je dus echt zien dat de planten zonder zwavel, die zijn veel kleiner. Ze zijn ook geler en ze groeien dus eigenlijk veel slechter als de plant geen zwavel heeft. Dus een plant heeft zwavel echt nodig om goed te groeien. Nou, ik ga hier voedingsoplossing maken. En dit is dus demi-water. Dat is veel zuiverder H2O dan dat wij het uit de kraan krijgen. Ja, hier zit in principe niets in. En we kunnen hier nu de verschillende voedingsstoffen die de plant nodig heeft aan toevoegen. En die staan in de kast. Ik weet niet of jij ze zou kunnen pakken voor mij? Ik sta volledig ter dienst van de wetenschap, vandaag uiteraard. Die kast? Ja, inderdaad. Deze? Ja. Zien dat ik niks laat vallen, want dan is dat een enorm...Dan brandt er een gat in de vloer tot in Australië. Prachtige kookshow dit. Het is een beetje chemisch koken ja. In deze oplossing voegen we ook zwavel toe in de vorm van magnesiumsulfaat, want we gaan onze planten namelijk zwavel geven. Die mogen we hier dan ook bij in doen. Nou, in deze ton zie je een aantal plantjes. Die zitten nu in de wateroplossing die we gemaakt hebben daarnet? Ze zitten in het water. Zo krijgen ze dan die die zwavel binnen. Ja. En ik weet niet of je ook nog iets ruikt? Eitjes! Gekookte eitjes. Wat we gaan doen is nu de voedingsoplossing in deze bak doen. De zwavellimonade. Yes. En mooi met bubbeltjes, dus het is limonade met prik ook. Inderdaad, er zit zuurstof in. Onderzoeken jullie nu eigenlijk hoe schadelijk zwavel is voor de plant of hoe nuttig zwavel is voor de plant? Nou, dit systeem is van origine gebouwd om inderdaad de effecten van zwavel luchtvervuiling te bestuderen. Dus zeg maar, in de jaren 70, 80 had je natuurlijk heel veel zure regen wat veroorzaakt werd door zwavelgas he. De zure regen, ik herinner het mij nog. "In Nederland is bijvoorbeeld op dit moment al een vijfde deel van het bos zonder meer ziek te noemen en die moet je eigenlijk al beschouwen als uiteindelijk niet meer te redden." Dat lijkt wel weg te zijn. Klopt dus, aan het einde van de jaren tachtig is er heel veel milieuwetgeving aangenomen om die zure regen te beperken waardoor het wegviel. Maar wat toen interessant was is dat allerlei planten in de landbouw, zagen ze ineens van dat ie veel minder goed begonnen te groeien. En dat zag je met name als eerste in koolsoorten. Dus denk aan je bloemkolen en koolzaad en dat soort planten. Dus planten gaan minder goed groeien omdat de luchtvervuiling verdwijnt. Sommige dan? Ja, die planten namen al die tijd zwavel met name op uit de lucht, dus het resulteerde in een soort zwavelgebrek toen de zure regen wegviel. We willen nu weten hoe een plant, ja zwavel verkrijgt nu dus via de wortels want het zit niet meer in de lucht, nauwelijks. Hoe het dan in de plant wordt getransporteerd. In welke molecule het dan komt, functies van die moleculen en ook eigenlijk hoe een plant ja kan weten hoeveel zwavel die nodig heeft, dus hoeveel die moet opnemen. We mogen deze planten nu gewoon in de voedingsoplossing hangen. Daar gaan ze dan. Hebben ze nu alles wat ze nodig hebben? Nee, nu moet het gas nog aan zodat de planten ook H2S in de lucht krijgen. En daarvoor moeten we daarnaartoe. In deze kast staan de gasflessen. Oke. In deze fles zit het HTS-gas en hier zit een hele hoge concentratie in. En als we dat zeg maar naar de planten zouden leiden, zo'n hoge concentraties zouden geven aan de planten, dan gaan ze dood en wij ook. Dus toch maar niet. Dus we moeten deze concentratie verlagen. Oke. Dan gaat het, komt het hier naartoe et behulp van deze installatie kunnen we vervolgens de concentratie van het gas bijstellen naar de gewenste concentratie. Als ik deze erop klik gaat het gas naar de plantjes toe. Wat ons uiteindelijke doel is is enerzijds begrijpen hoeveel zwavel je een plant moet aan bij aanbieden in de mest want we willen die zure regen natuurlijk niet weer terughalen en ook anderzijds. Kijk, als wij heel goed weten hoe een plant omgaat met zwavel, wat er in zo'n plant gebeurt kan je die kennis ook inzetten om planten te veredelen die bijvoorbeeld zuiniger omgaan met zwavel. Dus bij een lagere hoeveelheid al kunnen groeien. Dus om een efficiëntere landbouw te krijgen dan uiteindelijk. Ja, inderdaad. Of alleen nog maar landbouwgebieden aan de voet van vulkanen waar het zwavelgas van zelf naar beneden stroomt. Ik denk niet dat dat een haalbare situatie voor Nederland is. Helaas. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16948735 373.6 411 2022-07-04T22:00:00+00:00 yes no plant zwavel onderzoek https://schooltv.nl/video-item/wat-weten-we-over-long-covid-als-je-klachten-na-corona-niet-overgaan 2024-01-04T13:02:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39489.w613.r16-9.1bf5d15.webp Wat weten we over long-covid? | Als je klachten na corona niet overgaan Tienduizenden Nederlanders kampen na hun coronabesmetting met langdurige, zware klachten. Ik lig heel veel op de bank of in bed en ik kan net een rondje lopen buiten. Klachten als ernstige vermoeidheid, kortademigheid, pijn op de borst, moeite met inspanning. Hoewel long-covid bijna dagelijks in het nieuws is, wordt die ziekte omgeven door mysterie. Want wie krijgen het? En waarom juist zij? En zo meteen, dan ontrafelen we dat mysterie een beetje verder. Eerst kijken we naar een experimentele behandeling met VR, virtual reality, die goed lijkt te werken tegen long-covid. Virtual reality, oe het is al lang geen sciencefiction meer. Iedereen kan zich tegenwoordig in een soort fantastische namaakwereld begeven. Maar virtual reality is niet alleen maar leuk, het kan ook helpen bij de behandeling van mensen met long-covidklachten. Monique, anderhalf jaar geleden kreeg jij long-covid. De acute fase, die was vrij snel over, maar daarna bleef je hondsberoerd. Nu sta je gelukkig weer vrolijk naast me. Ja. Waar had je last van? Ik was heel erg moe. Ik had geen energie. Mijn spieren waren echt ja, veertig procent minder. En mijn concentratie was gewoon...ik had gewoon geen concentratie en kon niet ergens bijblijven. M'n werk ging niet. Het ging gewoon niet. Maar long-covid als naam, niemand wist wat er aan de hand was. Omdat Monique maar klachten bleef houden, ging ze zelf op zoek naar hulp. Op het internet vond ze een experimentele studie van het Radboud UMC. Met virtual reality. Potje gamen! Ja, doe je hem zelf om. Je weet hoe het is, je favoriete spel, keepen. En Harry. Hier kan je dus nu meekijken. Wat is daar het extra voordeel van? Ja, het voordeel is dat ik precies kan zien wat Monique ziet. En dan kan ik ook kijken van of ze zich te veel traint, te veel inspant of juist te weinig. En op die manier kan je veel beter een advies op maat geven van doe wat meer of doe wat minder of doseer wat. Hoe komt het dat VR zo geschikt is bij therapie van long-covidpatienten? Nou kijk, long-covidpatienten, die hebben eigenlijk naast fysieke klachten, dus eigenlijk dat ze in conditie achteruitgaan is, hebben ze mentale klachten. Angst, stress. Maar ook cognitieve klachten. Dat betekent dat zij geheugen, of wat minder geheugen hebben, concentratieproblemen. In die bril hebben we allemaal. spellen in die drie domeinen. En dat betekent dat je eigenlijk alles in een hebt. Ja dus. Het is een totaalbehandeling. Ja. En wat wij heel belangrijk vinden, is dat je er ook verder niks voor nodig hebt, alleen maar een bril en twee handcontrollers. Wat wel heel mooi is dat heel veel mensen denken dat het dus niet geschikt is voor ouderen. En wij hebben eigenlijk laten zien, ook door onderzoek, dat het juist heel erg geschikt is voor ouderen. Want dat spelende kind, dat zit toch ergens nog in ons allemaal. Ook al ben je vierentachtig? Ja. Dat is het. Maar het is ook dat, wij denken ook dat het een soort blijvende, aanhoudende verbazing is over het medium. En waarom werkt dit voor jou zo goed? Voor mij werkt het zo goed omdat ik...Het was een soort mist waar ik in leefde, maar met Virtual Reality is het spel. Je zit in een andere wereld, een onderwaterwereld, een wereld met aliens. Of je zit een sportveld. Eenvoudig waardoor je niet te veel prikkels krijgt. Maar ik kom wel heel erg...Ja, ik werd er gewoon blij van en ik zag dat ik langzaam, langzaam, langzaam vooruitging. Ja, goed nieuws dus voor deze mevrouw en aangeschoven is Anke-Hilse Maitland - Van der Zee, welkom. Fijn dat je er bent. Jij bent onderzoeker bij het Amsterdam UMC en je onderzoekt longziekte en dus ook long-covid. Wat de oorzaken zijn, want dit werkt voor deze mevrouw. Maar waar werkt het nou eigenlijk tegen? Want weten we eigenlijk wat het is, long-covid? Net zo'n nieuwe ziekte is dat natuurlijk best wel lastig. En nu long-covid is een hele nieuwe ziekte dus. Alleen al de definitie ervan is heel erg lastig. Sommige mensen zeggen klachten als je drie maanden na infectie bent, andere hebben het over zes maanden na infectie. En ook het scala aan klachten is ontzettend breed. Deze mevrouw geeft aan dat ze heel moe is en last heeft van een. Wat we een brainfog noemen is. Ze zegt ik leef in een soort mistwereld. Nou, hier op het scherm zie je nog een heleboel andere klachten die mensen ervaren en het is dus een heel breed spectrum en daardoor is het ook best wel heel lastig om een eenduidige definitie te maken. En je ziet dus ook in de literatuur van de wetenschap dat mensen allerlei verschillende definities gebruiken. Want even voor de duidelijkheid long-covid, sommige mensen zullen denken aan de longen, maar het gaat over langdurige klachten en niet longklachten. Eer komen natuurlijk wel degelijk nog klachten bij Covid, maar in dit geval long-covid slaat op de duur van de klachten en die dus nog door blijft gaan nadat de infectie eigenlijk voorbij is. En als je dan gaat kijken he, naar hoe groot die groep is die last heeft van long-covid na een coronabesmetting, dan kom je in het ene onderzoek naar mensen wel vijftig procent heeft daarna nog last, andere onderzoeken tussen de 1 en 10 procent, dat zijn enorme verschillen. Wat kan jij daarover vertellen? Nou ja, dat is eigenlijk wat ik net al zei, heel erg afhankelijk van je definitie. Je kan voorstellen dat als je het na drie maanden kijkt dat nog meer mensen last hebben dan na zes maanden of misschien wel na een jaar. Want gelukkig worden onderweg steeds meer mensen beter, dus dat is al een verschil. Maar ook hoe je definieert wat long-covid is. He, die hele lijst met klachten die we net zagen, als ik aan iemand op straat vraag: heeft u een van deze klachten? Dan is er best wel een kans dat die persoon, zelfs als die geen Covid heeft gehad, scoort op een van deze klachten. En zo worden sommige onderzoeken gedaan en dat betekent dat ze soms zelfs nog op meer dan 50% van de mensen komen. Want ja, wie is er niet een keer moe of heeft er hoofdpijn? En we zitten middenin een pandemie? Wat ook natuurlijk...Ook dat nog eens een keer. Dus de definitie maakt heel veel uit voor de percentages die gevonden worden. Ik denk als we het hebben over echt ernstig long-covid, dus mensen die heel veel last, die niet kunnen functioneren door de long-covid, hebben we het over ongeveer anderhalf procent. En dat klinkt ook wel weer weinig he want 98,5% van de mensen gelukkig gaat het eigenlijk heel goed mee. Maar we praten in Nederland wel natuurlijk over heel veel gevallen. In ieder geval anderhalf miljoen gevallen die zijn vastgesteld en vergissingen. Besmettingen? Ja en dat zijn er waarschijnlijk nog meer. Want ja, heel veel zijn er misschien ook niet naar de de teststraat gegaan en weten we niet. En als je daar anderhalf procent van neemt dan hebben we toch over weer twintigduizend mensen. Dus dat zijn toch wel redelijke aantallen. Want de laatste tijd zijn ook de jongeren veel in de media, de jongeren die last hebben van long-covid. Is dat nou een naar verhouding grotere groep ten opzichte van de andere groepen die er last van hebben? Het is een groep die de media nu heel veel aandacht krijgt en dat is ook logisch. Logisch, want die natuurlijk ook heel schokkend en een jong iemand die ineens van alles niet meer kan. Maar als je kijkt naar de getallen, dan is eigenlijk de grootste groep van de mensen die long-covidklachten hebben tussen de 40 en de 70 jaar oud. Het komt voor op alle leeftijden. We doen ook studies bij kinderen. Er zijn zelfs kinderen met long-covid maar gelukkig is het daar zeldzaam. Maar de grootste groep is dus eigenlijk de midden leeftijdsgroep zeg maar. Zijn er wel gedachtes of ideeën waar het door komt, wat er gebeurt in je lichaam als je long-covid krijgt? Ja, de eerste gedachte is dat het waarschijnlijk te maken heeft met het immuunsysteem van je lichaam. Dat reageert heel goed. Als er een virus binnenkomt, dan moet het reageren. Het moet vechten, maar als het blijft vechten, zelfs als het virus al weg is, dan zou je wel eens heel moe kunnen worden van dat vechten. Dus dat is een van de gedachten die er zijn over mechanismen. Maar dat is wel iets waar we ook nog heel veel te doen hebben de komende tijd om dat precies uit te zoeken. Want jij bent dat nu aan het onderzoeken. Waar hoop jij op? Wat hoop je te vinden? In ons onderzoek, dat wij P4O2 noemen, precisiegeneeskunde voor meer zuurstof, kijken we ook naar mensen met een hoog risico op longziekten die geen Covid hebben gehad. En we kijken naar een groep patiënten die long-covidklachten heeft die terugkomen op een polikliniek in een ziekenhuis en bij die mensen gaan we heel erg veel dingen meten in hun bloed, in hun neus, in een speeksel. We gaan op zoek naar biomarkers, naar markers die ons kunnen helpen voorspellen, ja, welke mensen krijgen er veel klachten? Maar ook hoe komt het? Want als we dat weten, dan kunnen we ook op zoek naar een behandeling en proberen het te voorkomen. Succes met dat onderzoek en dank je wel voor je uitleg. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16948739 527.32 1104 2022-07-05T22:00:00+00:00 yes no corona virus immuunsysteem https://schooltv.nl/video-item/steken-en-prikken-de-bloedzuiger 2024-01-04T13:02:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39490.w613.r16-9.445da52.webp Steken en Prikken | De Bloedzuiger Deze keer neemt een bloedzuiger Emma of Jurre te grazen. https://player.ntr.nl/index.php?id=BV_101407941 768.099 2027-06-29T22:00:00+00:00 3548 2022-03-02T13:02:08+00:00 yes no worm bloed natuur https://schooltv.nl/video-item/steken-en-prikken-de-kreeft 2024-01-04T13:02:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39491.w613.r16-9.b6c9895.webp Steken en Prikken | De kreeft Deze keer neemt een kreeft Emma of Jurre te grazen. https://player.ntr.nl/index.php?id=BV_101407942 743.413 2027-06-29T22:00:00+00:00 3453 2022-03-02T13:02:09+00:00 yes no kreeft zee natuur https://schooltv.nl/video-item/steken-en-prikken-de-hommel 2024-01-04T13:02:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39492.w613.r16-9.798f897.webp Steken en Prikken | De hommel Deze keer neemt een hommel Emma of Jurre te grazen. https://player.ntr.nl/index.php?id=BV_101407943 710.24 2027-06-29T22:00:00+00:00 2726 2022-03-02T13:02:09+00:00 yes no hommel insect natuur https://schooltv.nl/video-item/steken-en-prikken-de-zwemwants 2024-01-04T13:02:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39493.w613.r16-9.76917e3.webp Steken en Prikken | De zwemwants Deze keer neemt een zwemwants Emma of Jurre te grazen. https://player.ntr.nl/index.php?id=BV_101407944 740.803 2027-06-29T22:00:00+00:00 1596 2022-03-02T13:02:10+00:00 yes no insect natuur water https://schooltv.nl/video-item/steken-en-prikken-de-berenklauw 2024-01-04T13:02:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39494.w613.r16-9.c9ece85.webp Steken en Prikken | De berenklauw Deze keer neemt de engste plant van Nederland Emma of Jurre te grazen: de berenklauw. https://player.ntr.nl/index.php?id=BV_101407945 846.207 2027-06-29T22:00:00+00:00 4661 2022-03-02T13:02:10+00:00 yes no plant bloem natuur https://schooltv.nl/video-item/steken-en-prikken-de-paling 2024-01-04T13:02:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39496.w613.r16-9.9b2cd3c.webp Steken en Prikken | De Paling Deze keer neemt de paling Emma of Jurre te grazen. https://player.ntr.nl/index.php?id=BV_101407946 760.96 2027-06-29T22:00:00+00:00 2613 2022-03-02T13:02:11+00:00 yes no paling vis natuur https://schooltv.nl/video-item/steken-en-prikken-de-mug 2024-01-04T13:02:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39497.w613.r16-9.c392241.webp Steken en Prikken | De Mug Deze keer neemt de mug Emma of Jurre te grazen. https://player.ntr.nl/index.php?id=BV_101407947 732.48 2027-06-29T22:00:00+00:00 3176 2022-03-02T13:02:11+00:00 yes no insect natuur mug https://schooltv.nl/video-item/steken-en-prikken-de-waterschorpioen 2024-01-04T13:02:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39498.w613.r16-9.010dd46.webp Steken en Prikken | De Waterschorpioen Deze keer neemt de waterschorpioen Emma of Jurre te grazen. https://player.ntr.nl/index.php?id=BV_101407948 734.685 2027-06-29T22:00:00+00:00 3631 2022-03-02T13:02:11+00:00 yes no insect natuur water schorpioen https://schooltv.nl/video-item/steken-en-prikken-de-wespspin 2024-01-04T13:02:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39499.w613.r16-9.b11f3a9.webp Steken en Prikken | De Wespspin Deze keer neemt de wespspin Emma of Jurre te grazen. https://player.ntr.nl/index.php?id=BV_101407949 770.12 2027-06-29T22:00:00+00:00 3502 2022-03-02T13:02:12+00:00 yes no spin natuur https://schooltv.nl/video-item/steken-en-prikken-de-snoek 2024-01-04T13:02:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39500.w613.r16-9.4f07808.webp Steken en Prikken | De Snoek Deze keer neemt de snoek Emma of Jurre te grazen. https://player.ntr.nl/index.php?id=BV_101407950 758.497 2027-06-29T22:00:00+00:00 4217 2022-03-02T13:02:12+00:00 yes no vis water natuur https://schooltv.nl/video-item/hoe-worden-chips-gemaakt-laagjes-van-transistoren-en-draadjes 2024-01-16T16:27:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39501.w613.r16-9.3254de2.webp Hoe worden chips gemaakt? | Laagjes van transistoren en draadjes Ik ben hier bij de TU in Delft, waar ik ga kijken hoe een chip gemaakt wordt. Dat gebeurt hier in de cleanroom. Daar mag geen enkel stofje naar binnen. Dus daarom mag ik dit fraaie pak aan. Stan, er is nogal een tekort aan chips. Hoe komt het dat er niet meer chips bijgemaakt kunnen worden? Nou ja, het komt vooral door een verstoring van de vraag en aanbod. Opeens wilde iedereen een nieuwe telefoon of een nieuwe spelcomputer thuis door de coronapandemie. En er is een gelimiteerde capaciteit. Dus als iedereen opeens nieuwe chips wil...Ja, je kan maar een beperkt aantal chips per dag fabriceren. Want waarom is dat zo moeilijk? Een chip maken is heel veel laagjes op elkaar stapelen in een speciale ruimte die ja heel duur is om te maken, ook heel complex in elkaar zit met hele gespecialiseerde apparatuur. Dus ja, je, je bouwt niet snel een nieuwe fabriek en ook het maken van een chip kost gewoon maanden. Ik ben wel benieuwd, zullen we gaan kijken? Prima. In dit lab wordt niet alleen stof geweerd, ook het licht wordt gefilterd. We hebben hier bijvoorbeeld een desktop pc. Nou, die zit ook vol met chips. Elk zwart doosje, elk zwarthuisje is een enkele chip, nou er zitten hier tientallen in. En hoe klein worden de deeltjes die erin zitten aan? De fundamentele deeltjes in een chip zijn een transistor en die zijn tegenwoordig kleiner dan een virus. Kleiner dan een virus. Ja, dan heb je het over enkele tientallen nanometer groot. Wauw. En we kunnen onder de microscoop wel even kijken hoe dat er van binnenin zo'n huisje uitziet. Ja graag. Oh wauw. Het is echt net een soort plattegrond van een enorme stad, allemaal wegen en flatgebouwen. Al die lijnen die je ziet, dat zijn de draden die alle transistoren met elkaar verbinden. Dus wat hier zeg maar straten lijken, zijn de draden. Dat zijn eigen draadjes tussen de transistoren en die kunnen kilometerslang zijn op één chipje. Ongelooflijk. Ja. In elke chip worden tientallen lagen op elkaar gestapeld, waardoor een groot netwerk van miljarden minuscule schakelaars ontstaat. En dat alles komt bovenop een speciale basislaag: de wafer. Mag ik er eens een vasthouden? Ja, natuurlijk. Ja. Kijk uit, ze zijn heel breekbaar. Dus dit is wat wij gebruiken, honderd millimeter. De industrie gebruikt of tweehonderd millimeter. Dit is voor de wat oudere processen. Of voor alle moderne fabrieken gebruiken driehonderd millimeter wafers. Oke. En, hoe maak je dat? Of is het een grondstof? Ze maken dat in speciale fabrieken, dan smelten ze zand. Dan halen ze al het zuurstof eruit, want zand is siliciumoxide en dan gaan ze dat ze zo zuiver mogelijk maken. Dan trekken ze een hele grote staaf silicium eruit en die zagen ze dan in dit soort plakken. Dus eigenlijk heb ik hier samengesmolten zand in m'n hand. Ja. Nou, we gaan nu eerst een fotogevoelige laag aanbrengen. Dit is wel echt het cruciale deel van het maken van een chip. Lithografie is de kern van het maken van chips. Wanneer kan ik iets gaan zien? Hij wordt nog eventjes goed gezet, de draaiing van de wafer wordt gecorrigeerd. En zodra die daar klaar is dan gaat ie naar het volgende station en daar gebeurt het daadwerkelijke coating proces. En dan gaat de wafer ronddraaien en wordt de fotogevoelige laag erop gespind dus die wordt er op gedispensed en dan gaat ie hard ronddraaien. En hoe sneller die draait, hoe dunner die laag wordt. Oh wat mooi. En dan is het tijd voor de belangrijkste stap. Met een zeer geavanceerd apparaat, de stepper. Deze variant, het vlaggenschip van producent ASML, kost 40 miljoen euro. In de stepper wordt een masker over de foto gevoelige laag van de wafer geplaatst en daarna wordt deze met extreem UV-licht beschoten. De nieuwste apparaten maken zo'n 275 wafers per uur. Aan de TU Delft staat een wat langzamer broertje. Je ziet nou dat de ontwikkelaar erop wordt gespoten en je ziet het patroon al ontstaan. En dat is nu nog aan het schoonmaken met water. Hoeveel van die laagjes zitten er doorgaans op een chip? Bij ons als onderzoeker zijn het vaak over tien lagen. In de moderne chip heb je het al snel over vijftig tot honderd litho-stappen die je moet doen om een chip te kunnen maken. En dan voor elke wafer opnieuw. Dus dat kost gewoon heel veel tijd om te doen. Dit is precies waar het tijdrovende in zit. Al die lagen opnieuw. Elke laag een voor een opbouwen. Dat kost inderdaad heel veel tijd en daardoor ben je gewoon maanden bezig om van die plak silicium die we net zagen, tot een chip te komen die uiteindelijk dan in zo'n huisje gezet kan worden. Stan neemt ons mee naar het laatste badje waar de wafer wordt ondergedompeld. En na ontwikkeling gaan we dan nu de wafer etsen zodat het patroon in de laklaag in de aluminium lagen gaan aanbrengen. Dus dan zitten de aluminium straatjes waar de elektriciteit doorheen kan gaan in de laag. Die zitten dan op de wafer inderdaad. Precies. En dan hebben we weer hebben we een processtap gehad. Een litho-stap. Dus doe dit nog maar vijftig keer en dan heb je een chip voor je auto bijvoorbeeld. Dus je ziet nou dat het patroon ontstaan is. Oh ja. En hebben we hier onze wafer. Jeej. Dit is hem. Prachtig. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16948745 402.24 3862 2022-07-06T22:00:00+00:00 yes no chip computer https://schooltv.nl/video-item/hoe-kan-je-zelf-schepijs-maken-mmm-smurfenijs 2024-01-04T13:02:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39503.w613.r16-9.9dd99a0.webp Hoe kan je zelf schepijs maken? | Mmm, smurfenijs! Jullie gaan vandaag ijs maken. Oh. Kan niet te lang duren, want Manou heeft de vraag hoe kan ik zelf snel ijs maken? Snel ijs maken. Dan gaan we snel aan de slag. Oké dan, we gaan ijs maken. En snel hè. Volle melk heb je nodig. Slagroom heb je nodig. Suiker met vanillesmaak en een kleurstof. Gaan we schepijs maken? Dus geen waterijs. Nee, het wordt schepijs. Nou Edson, hoe maak je dat? Als er water bevriest, ontstaan er miljoenen ijskristallen die aan elkaar vast groeien. Daarom is waterijs ook zo keihard. Maar door suiker, dat hebben wij hier suiker. En uh, dat romige spul, voorkom je dat. Die stoffen die gaan zich nestelen tussen de ijskristallen. En daardoor krijg je lekker zacht en romig ijs. Je doet de slagroom erbij. Wat moet de verhouding slagroom melk zijn? Ongeveer evenveel. Allebei evenveel. Allebei evenveel. Oh oké. Dan. Uh. Klopt, het? Klopt wel, klop maar. Doe maar een beetje suiker erdoorheen. Suiker met vanillesmaak. Wil je daar een kleurtje bij? Heel graag. Smurfenijs. Smurfenijs, let's go.Smurfenijs. Nou ja, uh, ik weet t niet. Uh, maar beter dan dit wordt het niet, Tim. Nee, dit is nog geen ijs, maar volgens mij moet je het even in de vriezer zetten. Dat is precies wat wij moeten doen. Nu is t wachten. En hoe snel moest het ijs klaar zijn? Ja, dat je het meteen kan eten. Vijf minuutjes ongeveer. Ja maar ijs bevriest als t onder de nul graden is, dus dan moet er misschien wel iets koud aan toevoegen zoals dat t onder de nul komt. Bijvoorbeeld ander ijs. IJs. ik weet het wel. IJsblokjes. IJsblokjes. Crushed ijs. En nu krijg je het. Nee. Nee, dit is geen schepijs, geen schepijs. Ik weet wel iets of we daaraan kunnen toevoegen wat nog kouder is dan ijsblokjes. Wat is er nou nog kouder dan ijsblokjes? Ja, kom maar mee. Neem je ijs mee, ijs mee. Zo. Oké, Tim. Nou, we willen hier natuurlijk ijs van maken. We willen er iets koud aan toevoegen. Zeker. Daar hebben we namelijk droog ijs voor nodig. Trek even handschoenen aan. Hoe maken we dan droog ijs, Tim? Hoe maken we droog ijs? Droog ijs is de vaste vorm van de chemische stof CO2. Dat zit in deze CO2-brandblusser. Wat we gaan doen is we spuiten eigenlijk het gas in deze kussensloop. Pak maar beet. Daardoor kan het gas eruit. Ja, maar blijft er een vaste vorm, droog ijs achter. En die stoppen we dan in de, en dan hebben wij...IJs, want dit kan wel min 78 graden worden. Dat is heel koud. En dat gebruiken we om dingen te koelen of te bevriezen of om te blussen. Als dit niet werkt dan weet ik het ook niet. Voordat we dit gaan doen wil ik jullie wel op het hart drukken. Don't try this at home. Goed dicht houden.Ontzettend koud. Het is allemaal droogijs. Oh check dit, dit is zo cool. Wow! Kijk, dan! Best goed ijs nu. Nou, we hebben denk ik iets te veel ijs d'rin gestopt. Ontzettend koud is dit droge ijs. Dit is wat min 78 graden doet hè.. Min 78. Alles bevriest. Het zijn meer gewoon schuimpjes geworden bijna. Ik vind het mooi zo hoor. Ziet er goed uit. Het is nog steeds super koud. Nou nee, het is behoorlijk koud. Dit is zelfs te koud nu. Nu moet ie weer. Ja. Warm worden. Nou moment van de waarheid. Dit is gewoon. Dit is ijs. Dit is gewoon ijs. Mmm, beetje meer suiker erbij. Maar dan, het gewoon slagroomijs. Heerlijk. Oh, we zijn vergeten voor jullie te maken. Oh, wilden jullie ook ijs? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16951834 273.6 1601 2022-07-05T22:00:00+00:00 yes no ijs zomer eten https://schooltv.nl/video-item/hoe-maak-je-een-superbatterij-een-kleinere-accu-met-meer-vermogen 2024-01-04T13:02:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39504.w613.r16-9.2e515ba.webp Hoe maak je een superbatterij? | Een kleinere accu met meer vermogen Niet alleen auto's, maar al die miljoenen apparaten voor huishoudens en industrieën schreeuwen om een superbatterij. En onze vraag is dan ook: hoe maak je dan die superbatterij en iemand die daar nu aan werkt samen met de TU Delft is Arjen Didden. Fijn dat je er bent, Arjen. Jij bent technoloog en chemicus. Ja. En jij hebt een batterij meegenomen die misschien wel een hele mooie belofte is. Want wat kan deze batterij wat deze oude batterij niet kan? Vooral heel veel meer energie opslaan dus we verwachten dat met onze batterij dat we dus vijftig tot zeventig procent meer capaciteit in een batterij kunnen persen dan wat je nu op de markt kan krijgen. Da's veel. Wat betekent dat? Wat zegt dat? Wat kun je daarmee? Dat betekent eigenlijk dat je telefoon bijvoorbeeld zestig procent langer meegaat. Of dat je auto een flink stuk verder kan gaan rijden. Gaan we zo meteen over doorpraten. Want we gaan in de toekomst dus veel meer accu's nodig hebben. Zelfs klassieke auto's worden al omgebouwd tot elektrische auto's. En Elisabeth ging kijken bij zo'n ombouwer. Hoeveel power heb ik nu in m'n handen met een zo'n ding? Met een zo'n module heb je 5,3 kilowattuur in je handen. Oke. Wat wij hier doen is het ombouwen van auto's van brandstofauto's naar honderd procent elektrisch. En veelal zijn dat oldtimers. We hebben Novi, Citroen, Deux-cheveaux, Saab, Volvo's. Hoeveel kost het om zo'n auto te laten ombouwen? Dat hangt heel erg af van de grootte van het accupakket. Een lelijk eendje kun je al ombouwen voor vijftienduizend euro. Dit soort auto's? Ja, en dan praat je over dertig, veertigduizend euro. Dit is de motor en dit is de elektronica. En hiertussen zit een differentieel, dat is alles. Hier kunnen wij 600 pk uit halen. Zo'n klein blok eigenlijk. Oke. Waar je nu aan werkt, dat zijn gebruikte Tesla-modules, die komen uit gecrashte Tesla's. En die accu's zijn vaak nog heel erg goed. Dus het is zonde om die niet meer te gebruiken. En jij als automan he, gaat je hart niet een beetje bloeden als je die ouwe motor eruit haalt en dan deze erin zet? Ja. Ik heb altijd klassieke auto's gehad en veel gesleuteld. En dat is inderdaad iets wat je dan mist, maar dan focus je alleen maar op dat, terwijl als je andere factoren meeneemt. Wat is goed voor milieu? Hoe rijdt het? Het rijdt veel relaxter elektrisch. Ja? Stiller, je hebt minder onderhoud aan je auto's. Heb je iets voor me staan wat ik kan uitproberen? Ja. Daar staat ie. Zo. Oh wat gaaf! Ze is een schoonheid, ook al heeft ze nu een elektromotor en vijf modules van een gecrashte Tesla. Alles oogt nog origineel en zelfs de laadstekker kan op de plek van de oude benzinedop. Niet de stilste auto waar ik ooit in heb gereden maar wel de gaafste. Het maakt een beetje het geluid als een oude stadsbus hier hoor maar kijk, nu moet ik remmen. Alsof je in zo'n harmonicabus zit. Maar het is absoluut een auto met karakter en het is gewoon schoon. Ik rij een oldtimer, maar dan zonder schuldgevoel. De Europese ambitie is dat we onze eigen accu's bouwen. Made by Euro. En dan het liefst ook betere accu's. Want met deze klassieker kan ik nu maar 200 kilometer ver rijden. Tot straks schatje. Ja, want dat is de truc he? Hoe haal je meer uit minder batterij, in feite. Gaan we zometeen nog even over doorpraten, maar eerst: hoe werkt een batterij in de basis? Ja. Nou, dat kunnen we wel even laten zien op de animatie. Wat je hier ziet is eigenlijk een lege batterij met lithiumionen en de lithiumionen die bewegen eigenlijk van de positieve pool van de kathode naar de anode. En om dat te doen moet je ook elektronen laten lopen. En dat kost energie. En op het moment dat alle lithiumionen in de anode zitten, dan is de batterij eigenlijk opgeladen. Nou, als je dan de batterij gaat gebruiken bijvoorbeeld voor je telefoon, dan keer je dat proces om. En dus dan gaan alle lithiumionen weer terug van de anode naar de kathode. En de elektronen die gaan dan via je telefoon en leveren daar hun energie af. En dat is dus hoe de klassieke batterij werkt. En wat maakt deze batterij dan anders? Nou, dat zit eigenlijk in de kathodemateriaal. De kathode, dat is deze kant van de batterij. Eigenlijk is het basisprincipe is dat hoe meer lithiumionen je in je batterij kan stoppen, hoe groter de capaciteit is. Nou, door grafiet te vervangen door silicium kunnen wij die anode stuk kleiner maken. Die wordt ze ongeveer zo groot. En dat betekent dat je deze ruimte eigenlijk beschikbaar houdt om meer lithium in te stoppen. En dat betekent dus meer capaciteit en dus langer rijden met je auto of langer met je telefoon. En hoe vaak kan je hem dan opladen? Da's toch een van de grote uitdagingen die we hebben. Dus op dit moment kunnen we ongeveer tweehonderd keer laden en ontladen. We zijn hard aan het werk om dat op te krikken naar bijvoorbeeld duizend keer wat je bijvoorbeeld voor auto's nodig hebt. Ja. Dan al zes keer kunnen laden. Ook wel een iets grotere batterij nodig dan dit. Daar heb je ook een iets grotere batterij nodig dan dat, ja. Maar vertel eens, want als je hem tweehonderd keer kan opladen kan je hem dan wel voor andere dingen gebruiken? Ja ja, we verwachten eigenlijk dat onze eerste toepassingen gaan zijn in bijvoorbeeld in drones of in consumentenelektronica. Dus producten waarbij volume en gewicht van de batterij belangrijk zijn. Heel erg belangrijk ja. Want als we even terugkijken, als we even in de helikopter gaan hangen en kijken naar deze ontwikkeling, die begint natuurlijk al nou ja, heel lang geleden. Maar we hebben hier een grafiek vanaf de jaren negentig. Nou, toen had je volgens mij nog deze ja grote jongens, ik ken ze nog van de cassetterecorder. Ja precies. Dat zegt wel iets. En we gaan dus daarheen. Kun je vertellen wat we hier zien? Ja nou, op de op deze grafiek zie je eigenlijk voor lithiumbatterijen de energiedichtheid over de tijd. En de energiedichtheid is de hoeveelheid energie die je op kan slaan in een bepaald volume batterij. En je ziet eigenlijk dat in de afgelopen dertig jaar dat steeds stapje voor stapje beter is geworden. En we zitten nu ongeveer rond de achthonderd wattuur per liter. En wij verwachten dat we met onze technologie boven de twaalfhonderd wattuur per liter uitkomen. En dat je hem dan vaker kunt opladen? Ja en dat je hem dus vaker op kan laden. Ja. Want als we hier over inderdaad over tien jaar nog een keer zitten en het hierover hebben, zijn we dan verlost van die enorme bakken batterijen achterin de auto? Waarschijnlijk wel. Ze zijn ieder geval dan een stuk kleiner geworden dan wat ze nu zijn. En ook de grondstoffen die je ervoor nodig hebt. Dat is natuurlijk ook altijd nog een uitdaging. Is dat ook beter geregeld? Voor een deel wel, dus wij gebruiken geen grafiet. Grafiet wordt nu ja, wordt gewonnen in mijnen. Wij vervangen dat door silicium. Dat is een wat schoner proces, is ook energiezuiniger om het te maken. Een ander materiaal wat in batterijen zit is kobalt bijvoorbeeld is een ja kritiek element. Dat zit nog wel in onze batterij. Maar stel dat je ook daarvoor een andere kathodemateriaal zou gebruiken, dan zou je nog steeds een hogere energiedichtheid hebben met onze siliciumanodes. En dan kom je wel dicht in de buurt van de superbatterijen. Ja. Van de toekomst. Ja zeker. Dank je wel, Arjen Didden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16951835 479.08 881 2022-07-07T22:00:00+00:00 yes no batterij accu elektriciteit https://schooltv.nl/video-item/hoe-wordt-een-brand-in-een-vliegtuig-geblust-daar-komt-veel-bij-kijken 2024-01-04T13:02:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39505.w613.r16-9.b28a8f5.webp Hoe wordt een brand in een vliegtuig geblust? | Daar komt veel bij kijken! Sam, dit ziet er allemaal wel heel stoer uit, maar wat doen we met een brandblusser in de hand op een vliegveld? Ik wil graag weten hoe je een brand in een vliegtuig blust. En denk je dat ze dat met deze dingen doen? Eh, nee. Ha, Alex. Hoi hé. Hoe heet je? Sam. Tim. Dit is wel echt even een stukje groter dan het brandblussertje waar jij mee kwam aanzetten. Ja zeker. Bij vliegtuig brandbestrijding moeten we ontzettend snel zijn. Als die bel gaat moet je binnen drie minuten op de plek zijn van het incident. Ja, en bij nieuwe mensen dan beginnen we zelfs met de aankleedtijd in dertig seconden. Ik weet niet hoe lang jij er over doet 's morgens aankleden. Oh nou. Ik neem meestal wel mijn tijd. Een, twee, drie, start! En hoeveel tijd denken jullie? Ik denk dat ik dat wel goed gedaan heb. Nou goed, 48 seconden, 58 seconden. Ik vond jou toch beter. Je hebt je laarzen netjes dicht. Alleen je jas nog open, maar dat kan je in de auto nog doen. Nou ja, uh, de broek hangt eroverheen. De laarzen staan open. Dus dat is veel lastiger. En mijn helm. Je ziet het is best wel krap wat je dan moet doen. Ja. En dan moet je daarna ook nog instappen en wegrijden. Oh ja. Hoe vaak krijg je eigenlijk een melding? De meldingen per jaar is ongeveer zeventig a honderd voor vliegtuigen. En gelukkig zijn het niet allemaal grote meldingen. Wat doe je eigenlijk als eerst als je bij een brand aankomt? Eerste wat ik moet doen is die grote brand aan de buitenkant blussen en die moeten we binnen één minuut nadat we ter plaatse zijn geblust hebben. Hoe werkt het dakkanon eigenlijk? Je hebt een joystick en die heb je ook aan de rechterkant. En dan kan ik hier op dit knopje kan ik drukken naar een gebonden straal. Dan komt die heel ver. Of ik kan zeggen nee, ik wil een sproei straal. Kijk, dan mag je hier op drukken hoor. Op deze? Ja en vasthouden. En omdat we nu zeggen we willen hem naar een lagere positie hebben, gaat ie helemaal laag bij de grond. En hij stopt vanzelf. Wat doen jullie eigenlijk als er geen melding is? Als er geen melding is dan hebben we werkzaamheden. Dat betekent de auto schoonmaken, onderhoud doen en oefenen. Dat is heel belangrijk, want als die melding komt dat je ook meteen gereed bent om te kunnen uitvoeren. En drukken. Onderaan. Eerst naar beneden. Ga maar door, ga maar door. En hoeveel liter water komt er nu uit? Dit is 6000 liter per minuut. Mag je hem iets omhoog doen. Wij zijn alvast de plaatse. Dit doe jij gewoon, hè. En dan mag je op de sproei drukken, dat is die. En stop maar. Dan kan je hem weer controleren. En ik wil nog wel een inspectie hebben op de motor en ik denk dat het nodig is. Oké, je collega's die komen nu naar buiten. Zo, vet dit joh. Dit is echt vet. Goed staan, lichaam naar voren opendoen. Doe maar open. Goed zo. En dan laat je hem langzaam lopen. Dichterbij, dichterbij. Ja dit, dit doet ie fantastisch joh. Moet je kijken hoe hij aan de slag gaat, supergoed. Ik vind het echt gaaf.Hoe weet je nou wanneer je uiteindelijk weer de kust veilig is en wanneer je naar binnen kan? Nou, dat bepaalt eigenlijk de bevelvoerder zoals die een man in de rode jas en die zegt op een gegeven moment als we alles hebben geblust, hij zegt dan veilig buiten. En dat betekent dat een brand onder controle is, dat die niet meer zo groot is. En dat het veilig is en dat het vliegtuig stabiel staat. Veilig buiten. Veilig buiten. We kunnen naar binnen. Straal mag dicht. Zo, waar zijn we nu aangekomen? Nou, dit is op het maindeck. De passagiersdeck, waar alle mensen zitten en de passagiers. Oké. Wat doe je eigenlijk als eerst als je het vliegtuig binnenkomt? Nou, als eerst doe ik de deur open want anders kom je niet binnen. En dan gaan we als er heel veel rook en brand is, dan gaan we eerst een rook en brand uit het vliegtuig halen. Gebruik je zaklamp maar hè. Zaklamp aan. Oké, zo dus hier heb je dan allerlei passagiers. Hier zit een passagier. Ja. En als we nou een passagier tegenkomen en we hebben heel veel slachtoffers in het vliegtuig. Ja, dan gaan we eerst voorbij en dan gaan we de brand blussen. Waarom laat je eigenlijk de passagier liggen? Nou kijk, als we één of twee passagiers hebben, dan gaan we ze wel meteen d'ruit halen. Maar als er heel veel liggen. Vijftig, honderd, dan duurt dat te lang. Dus gaan we eerst de brand aanpakken, dus de brand blussen. En dan gaat de rook d'ruit. En dan krijgen meer mensen een overlevingskans, want ze krijgen frisse lucht en geen temperatuur. Zo, deze is weer veilig. Hij heeft alleen wel een slechte vlucht achter de rug. Ik denk niet dat ie nog een keer met het vliegtuig op vakantie gaat. Denk het ook niet. Maar, de brand is geblust. Brand is geblust. Wat vind je nou het mooiste van dit vak? Ja, als team werken en het voor elkaar krijgen. Ja, een component mensen helpen als het nodig is. Uh, de spanning die daar bij hoort. Ja, dat hoort er ook zeker bij. Volgens mij waren we wel een topteam vandaag, toch? Ja. Goed gedaan. Heeft hij het in zich om een echte brandweerman te worden? Zeker, zeker weten. Ik ben uitgeblust voor vandaag. Ik ook. Kom dan gaan we. Gaan we wat drinken. Ik heb zin in een watertje. Ja, lijkt me lekker. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16951836 456.917 1995 2022-07-05T22:00:00+00:00 yes no brand brandweer vliegtuig blussen https://schooltv.nl/video-item/kan-je-sushi-maken-van-het-zeewier-uit-de-noordzee-japans-gerecht-met-een-nederlands-tintje 2024-01-04T13:02:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39506.w613.r16-9.c176067.webp Kan je sushi maken van het zeewier uit de Noordzee? | Japans gerecht met een Nederlands tintje Heej Sofie, waarom hou je eigenlijk zo van sushi? Het smaakt gewoon heel erg lekker, gewoon de smaak daar hou ik van.Het is vooral rijst. Ja, maar als je er avocado's bij doet, dan smaakt het een stuk beter. Kijk, dat groene spul hebben we ook hier, zeewier. En daar gaat jouw vraag ook over. Kan je ook sushi maken van het zeewier uit de Nederlandse zee? Da's op zich een goeie vraag, want wat sommige mensen misschien niet weten is dat het zwarte wat eromheen zit. dat is ook zeewier hè. Ja. We gaan het uitzoeken. Ha, Ellen! Hoe is het? Chill! In de zin van fris. Leuk om hier te zijn. Sofie heeft een vraag over zeewier. En nou ben jij natuurlijk de zeewier eindbaas. Want ja, wat doe je allemaal eigenlijk met zeewier? Wij oogsten zeewier voor chefs en voor restaurants. Oké, dus als wij antwoord willen op jouw vraag, dan ben jij de persoon. Uh die ons uh. Verder op weg kan helpen. Precies. D zee in denk ik. We gaan de zee in. Dank je wel. Dank je wel. Leuke vraag. Nou dat wordt wel geklauter hè. Heb je geen roltrap? Levensgevaarlijk dit. Ja ja, we kunnen. We staan dus nu in het zeewier domein. Oké. Sommigen wieren groeien, groeien heel diep. Die blijven dus altijd koppie onder. En anderen, die zijn echt supergoed in droogvallen. Zoals dus, die mooie groentes die je ziet en ook die nori die daar groeit. Oh dat is de nori. Dat is de nori. Oké, en jij zegt dit kan jij dus gewoon eten? Ja. Ben je er klaar voor? Ja. Ga je het doen? Ja. En? Het is lekker. Echt heel erg lekker. Dus ik kan dit gewoon eten. Ja. Mmm. Oh, dat is echt lekker. Het smaakt net als blaadjes eten ofzo. Zoiets. Textuur is een beetje gek. Ja want ik ben op zoek nu naar zee-eiken. Als je er nou voorzichtig uit knijpt. Ja. Dan komt daar een soort gel uit. En het wordt onder andere gebruikt in in ziekenhuizen. Daar maken ze pleisters van. Maar het is ook waanzinnig goed tegen rimpelvorming. Heel goed tegen de rimpels. Ja. Ah. Heb je genoeg? Volgens mij moet er nog wat bijkomen. En waar gaan we nu naar op zoek dan, Ellen? We gaan op zoek naar een uh een wier dat hier van oorsprong niet voorkomt. Wat uh vanuit Japan hierheen is gekomen. En dat heet wakame. Ken je het? Ja. Oh kijk, zie je die donkerbruine vlekje hier? Oh, ik weet niet of ik er nou bij kan. Dit dit wakame? Dit is wakame. Kijk joh. Maar Ellen, als die op mijn bordje ligt is die fel groen. Ja, dat klopt. Dat ga je later nog zien hoe dat komt. Oké, we zijn wel een tijdje in de weer met dat zeewier. Wat is zeewier eigenlijk? Nou, mensen vinden zeewier wel een beetje op planten lijken, op zeeplanten. Dat zijn het niet. Het zijn algen. Dus ik heb net algen gegeten. Je hebt algen gegeten. Algen zijn het voedsel voor de ietsje grotere dieren, schelpjes en fytoplankton of t zoöplankton. Dat wordt weer gegeten door vissen en die vissen worden gegeten door grotere vissen. Dus ze zijn niet alleen superbelangrijk voor ons en voor de ademhaling, maar ook gewoon voor de zee zelf. Al het leven in de zee. Al het leven in een zee is gelinkt aan algen. Zo, ik heb het wier mee. Ja, het ziet er supergezellig uit hier, Ellen. Vind ik ook, leuke plek. Leuke ingrediënten. Want ik heb hier natuurlijk die wakame die we eruit hebben gehaald vanochtend. Maar jij zei eerder al, dit is bruin. Jij mag die vasthouden en dan schenk ik hier gekookt water in en dan op de kop en dit een stukje erin laten zakken. Zal ik het eens vasthouden? Ja dus gewoon zo. Ja, gewoon erin laten zakken. Holy moly! Trek hem er maar weer uit. Oh, heel cool. Dus door kokend water, wordt de wakame groen. Ja, nou, dan gaan we aan de slag. Even de was drogen. Doet Sofie het goed. Je moet het vooral hier een beetje. Hier zo. Ja. Als ze dit nu zo kunnen maken, waarom halen we dan al die spullen uit een plant? Ja, je kan maar eigenlijk een heel klein beetje zeewier uit het wild halen. Dus d'r moet gekweekt worden. Alleen dat staat nog een beetje in de kinderschoenen. Nou, dat ziet er goed uit. Ja, kijk, dit is gewoon een sushi uit het wild, dus dat is gewoon niet zo netjes als dat wanneer je het uit het pak haalt. Maar dit is wel echte echte sushi. Ellen, super bedankt voor al je kennis. En eetsmakelijk. Ja, zullen we op de zee proosten? Op de zee. Ja, op de zee. Op de zee. Dank je wel zee. Gaat het Sofie? Mm hu! Echt hartstikke lekker. Geen grap. Het bewijs ligt op tafel. Je kan dus met zeewier uit Nederland voortreffelijke sushi maken. Bon a petit! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16951846 365.738 804 2022-07-05T22:00:00+00:00 yes no zeewier sushi zee https://schooltv.nl/video-item/wat-kun-je-doen-als-je-een-brainfreeze-hebt-zo-maak-je-het-minder-erg 2024-01-04T13:02:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39507.w613.r16-9.fec95f9.webp Wat kun je doen als je een brainfreeze hebt? | Zo maak je het minder erg! Het is warm weer, laten we zeggen ongeveer 27 graden en je hebt zin in een lekker ijsje om af te koelen. Je neemt een hap al je ijsje en hoofdpijn. Samira wil weten hoe dat komt en vooral hoe je daarvan afkomt. Als je een hap neemt van je ijsje, dan raakt die de bovenkant van je mond, je gehemelte. En in je gehemelte lopen allemaal bloedvaten en zenuwen. Als het ijs je gehemelte raakt, dan denken die zenuwen, het is koud en dat signaal sturen ze naar je hersenen. En je hersenen, die reageren meteen door alle bloedvaten open te zetten, zodat het bloed kan stromen en je brein warmer kan worden. Maar omdat er weinig rek zit in je schedel en eigenlijk die bloedvaten geen plek hebben om naartoe te bewegen, ontstaat er een druk. En die druk die zorgt voor die irritante ijs hoofdpijn. Maar geen paniek. Het brein zorgt ervoor dat de druk nooit te groot kan worden, door de aderen weer helemaal goed samen te laten trekken. En hoppa, weg is je hoofdpijn. Gelukkig duurt zo'n brainfreeze niet heel erg lang, maar irritant is ie wel. Maar Samira, wat kun je nu doen tegen zo'n brainfreeze? Je zou ook kleinere happen kunnen nemen van je ijs, maar voor een echte ijsliefhebber is dit natuurlijk helemaal geen optie. Je tong tegen je gehemelte duwen als je dat ijs hebben opgegeten om eens lekker op te warmen. Dit schijnt ook te werken. Hap ijs nemen en dan ... Het ziet er een beetje gek uit, maar het werkt wel. Ja, ik ben er weer helemaal klaar voor, dus kom maar op met dat ijs. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16951847 95.168 598 2022-07-06T22:00:00+00:00 yes no ijsje zomer https://schooltv.nl/video-item/groente-verbouwen-op-mars-landbouw-op-een-andere-planeet 2024-01-08T13:44:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39508.w613.r16-9.3c4a47c.webp Groente verbouwen op Mars | Landbouw op een andere planeet Stel, je bent een astronaut en je landt na driekwart jaar reizen eindelijk op Mars. Nou, dan heb je echt wel zin in iets anders dan alleen maar astronautenvoedsel. Maar ja, hoe doe je dat, groente verbouwen op Mars, waar de bodem alleen maar bestaat uit ijzer en zware metalen? Wieger. Hai, jij werkt hier in een bunker. In een bunker. Daar probeer je groente te verbouwen. Inderdaad. Lukt dat een beetje? Ja, want dat ga ik je laat zien. Hebbes! Nou, dan kunnen we naar binnen. Oh wauw. En er was licht. En er was licht. Ja, ik zie hier basilicum. Ja, wat is dit? Dat is rogge. En deze gaat dus bijna bloeien. Dan kun je hier zien. Dit is een steel en die is al verdikt. Dus hier komen straks de eerste roggekorreltjes in hoop ik. Van jij hebt dus hier dit bodempje. Heb je gewoon het receptje mars gemaakt? Ja. Hoe doe je dat dan? Dit is nagemaakte marsgrond. Mars is rood. Marsbodem die ik gebruik is dus ook rood he die nagemaakte. Er zit heel veel ijzeroxide in, roest eigenlijk. He Mars is eigenlijk een grote roestbal Ja. En er zitten ook heel veel voedingstoffen voor planten, er mis alleen een ding, dat is stikstof, nitraat of ammonium. Nou ja, da's natuurlijk heel belangrijk voor plantengroei en zonder dat geen groei. Oke, maar stikstof zit daar dus niet in de bodem. Nee, nauwelijks. Dus daar moet een oplossing voor komen. Dan mag jij even kijken wat wij erop strooien. Maak maar open, ruik maar even. En kijk er maar even naar. Het ruikt niet heel vies. Wat wij gebruiken is, wat wij noemen is trivium. Dat is gehaald uit de urine en dit komt van festivals in Amsterdam uit de urinoirs, uit de dixies. Dan moet je dus opletten. Want je snapt dan daar kunnen medicijnresten in zitten. Maar we hebben het over een festival in Amsterdam, dus daar kunnen ook andere dingen nog in de urine zitten. Andere pretstoffen. Precies. Ja en dan hebben we hier...Kom maar, hebben we dat meteen gehad. Ja goed zo. We doen ook een experiment met menselijke poep. Het rook niet heel vies, maar zit hier menselijke poep in? De poep van de mensen wordt opgevangen. Dat is van mijn collega's in Wageningen. Oke. zet hem maar weer neer, voor we ermee gaan knoeien. En dat wordt vervolgens gefermenteerd. En als het gefermenteerd is dan komt een vloeistof uit en dat is wat we op het ogenblik gebruiken. Je moet gewoon alles gebruiken op Mars. Alles wat uit ons komt, van ons komt. Ja. Ja, en daarom heb ik dus ook de mensen nodig. Ja, want die moeten mijn groenten eten en dan vervolgens weer uitpoepen zodat ik de mest weer kan gebruiken om planten op te laten groeien. Prachtige cirkel heb je dan. En dan heb ik hier voor jou verse basilicum. Oh. Die op Marsbodem is gegroeid. Je groene goud is dit? Ja, en dan mag ik een blaadje. Ja, jij mag een blaadje. Oke. Maar dit is dus niet geteeld op menselijke poep, want anders zou je het niet mogen eten. Gelukkig. Alsjeblieft. Maar hij ruikt ook echt. Ja hij ruikt ook echt lekker. Lekker ruikt ie zeg. Nou eet smakelijk. Maar zit er verder dan nog iets in wat qua zware metalen of wat schadelijk zou kunnen zijn of...Nou, heel goed. Het kan in de bodem zitten. Maar we hebben dit uitgebreid getest. En er worden geen zware metalen door de planten opgenomen, dus het is veilig om te eten. Oke, dan ga ik er een stukje mozzarella bij bedenken en een tomaatje. Ja vooral dat tomaatje. Smaakt gewoon echt als basilicum die ik zelf gebruik. Ja, lekker. Bizar, maar het kan dus al. Nog een beetje in een experimentele fase. Het zou mij niks verbazen ja, als we over tien, twintig, dertig, veertig jaar onze eigen groenten verbouwen op Mars. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16951848 239.24 460 2022-07-10T22:00:00+00:00 yes no Mars landbouw planeet https://schooltv.nl/video-item/wordt-een-schaap-zwaarder-in-de-regen-het-wolvet-beschermt-de-schapen 2024-01-04T13:02:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39510.w613.r16-9.9a37ece.webp Wordt een schaap zwaarder in de regen? | Het wolvet beschermt de schapen Mocht je je afvragen waarom staan we in een galmende kamer? Dat komt omdat ik aan de telefoon ben met Elodie. Vertel jij hebt een vraag? Worden schapen zwaarder als ze onder de regen staan? Wat denk je zelf? Ja, ik weet niet want als je wollen truien in het water doet, dan wordt het wel zwaarder. Zal ik eerst even opmeten hoeveel ik weeg zonder dat ik onder de regen heb gestaan? Oh ja ik zie het. 62 kilo. Dan gaan de regen aan zetten. Ik ga er even goed onder hoor. Ja, ik heb het op een koude douche gezet. Komt ie. Wow, bijna tien kilo zwaarder. Ik ga gewoon even een echt schaap voor jou opzoeken en dan gaan we het uitzoeken. Ja. Ja. Nou Marijke, welk schaap zullen we kiezen om een proef bij te doen? Ik heb wel een idee, maar jij mag kiezen. De keuze is reuze. Nou zal ik er maar voorzichtig overheen. Haak hem in de hak. Wens me succes. Kom maar. Gaat toch niet zo gemakkelijk als ik gedacht had. Jij bent te laat. Jou heb ik, ja. Ah, shit! Haak hem! Oké. Oh nee. Ik heb hem! Neem hem mee, neem hem mee. Kom maar. Super. Goeie route, onder de kak. Het hoort erbij. Kunnen we hem even wegen hoe zwaar die nu is? Tuurlijk, gaan we doen. Ik ga de weegschaal halen. Even zo. Kom maar, kom maar. Goed zo. Zo 56, bijna zestig kilo. 56. Nou, we hebben een ontzettend warme dag uitgekozen om dit experiment te doen. Net als er geen regen is, kunnen we toch iets doen om de ja om effe een regenbui te creeren. Ik heb een rug spuit en daar doe ook lekker water in. Ga ik gewoon heel zachtjes over dat schaap. We gaan gewoon sproeien. Helemaal goed, kom maar achteruit. In z'n achteruit, ja. Lekker warm. Ik heb het helemaal lekker warm gemaakt, ik heb echt een warm voorjaarsbuitje gedaan. Dit kent die. Gaat het ineens regenen? Hoe kan dat nou nou? Is dit zielig voor het schaap? Nee, het is niet zielig voor het schaap. Het is wel onverwacht, we kunnen natuurlijk niet uitleggen dat hij vandaag testschaap is. Maar ze staan natuurlijk altijd buiten. Dus regen, weer en wind, ze zijn alles gewend. Zullen we maar even gaan meten hoe zwaar die nu is? Toe maar. En hoe zwaar is die? Hij was 56 en een beetje. En hij is nog steeds 56 en een beetje. Het schaap is bijna net zo zwaar als dat ie zonder regen was. Ja er zit wolvet in, lanoline. En wolvet dat zorgt er eigenlijk voor dat het water er gewoon langs zakt en valt het eraf. Hij schudt zich uit, zo nat wordt die helemaal niet. Ah, dus het de water gaat eigenlijk, komt gewoon erlangs. Het blijft niet zitten. Ja. En ik heb hier een potje bij me. En waar zit wolvet allemaal in? Het zit dus nou in crème, daar kan je je handen lekker mee insmeren. Het zit bijvoorbeeld in lippenstift. Het zit in shampoo. Toen ik onder de douche ging staan met al mijn wollen kleding, toen werd ik veel zwaarder. Maar waarom gaat dan het water juist niet uit mijn wollen kleding? Jouw wollen trui is al gewassen en dus de wol van het schaap komt bij een wasserij. Het wolvet gaat eruit. Ze spinnen mooie droge wol, maken ze een trui van. En die wol neemt zeker heel veel water op. Oké, vriend. Dank voor het experiment. We gaan je even afdrogen. Elodie volgens mij heb je antwoord op je vraag bij deze. Deze is droog, dus die kan weer terug de stal in. Jij hebt wel een extra portie verdiend. Kijk eens. Fantastisch. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16951851 237.632 1211 2022-07-06T22:00:00+00:00 yes no schaap wol regen https://schooltv.nl/video-item/hoeveel-afval-produceert-een-ziekenhuis-de-ic-in-rotterdam-wordt-circulair 2024-01-04T13:02:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39511.w613.r16-9.eac6cf4.webp Hoeveel afval produceert een ziekenhuis? | De IC in Rotterdam wordt circulair Medisch afval in de zorg is een enorm probleem. Het Erasmus MC in Rotterdam is een van de eerste ziekenhuizen die daar iets aan gaat proberen te doen. We hebben afgesproken met Nicole Hunfeld. Zij is een van de initiatiefnemers om het Erasmus MC volledig circulair te maken. Nicole werkt op de IC, de grootste vervuilende afdeling van het ziekenhuis. Nicole. Waar kijk ik hier naar? Wat, hoeveel afval is dit van wie? Dit is afval van een dag van 1 IC-patiënt. Een dag, een patiënt. Ja. Dat is wel echt heel erg veel. Ja, dat klopt. Want hoe groot is de impact nu van deze milieuvervuiling? Wat hier ligt is zeven afvalzakken per patiënt per dag aan vuilnis echt. En dat is ongeveer...Dat is echt heel veel. Ja dan moet je even laten doordringen. Ja ja. Ja, en dat al een keer veertig patiënten hier. Alleen intensive care. Dat staat eigenlijk gelijk voor tweeduizend kilometer autorijden per dag en per patiënt. Per patiënt, per dag. Dit is een beademingsset. Daar horen nog allerlei stukken bij of verlengstukken, vooral heel veel slangen van plastic. Per patiënt hebben we zo'n 24 van deze spuiten per dag nodig. En de eindeloze blauwe handschoenen. Ja, we doen één doos handschoenen per dag per patiënt. 108 handschoenen per patiënt per dag. Jeetje. En hetzelfde met deze scharen. Als je die gebruikt hebt, dan gooi je ze weg. Maar zo'n schaar, die zou je toch gewoon kunnen steriliseren bijvoorbeeld. Waarom moeten die weggegooid worden? Omdat het destijds goedkoper was om wegwerpscharen aan te schaffen dan om ze te steriliseren. De moed zakt me een beetje in de schoenen als ik dit zie. Waar zitten mogelijkheden om het anders aan te pakken? Nou, we hebben een onderzoek naar gedaan en we hebben nu zeven hotspots gedefinieerd dus dat zijn de zeven producten die op de intensive care het meest vervuilend zijn. En met twee van die hotspots zijn nu TU-studenten gestart, die gaan kijken of ze ons kunnen helpen om bijvoorbeeld tot een ander product te komen. Als je bijvoorbeeld deze slangenset neemt, die wordt gebruikt om patiënten te beademen. Nou ja, daar zit heel hard plastic. Nou ja, het is hard plastic, maar er zitten ook veel materialen in die niet voor iedere patiënt nodig zijn. En die gooi je dan eigenlijk weg. En dat is heel jammer. Dus ja, we zijn eigenlijk in overleg met de artsen en aan het kijken met elkaar van kan je zo'n set ook misschien kleiner aanschaffen met alleen de spullen die je nodig hebt. Hoe groot het probleem van medisch afval in de zorg is, ondervond ook kunstenares Maria Kooik. Onlangs onderging zij een operatie aan haar borst en besloot het afval van haar operatie te bewaren en te verwerken in een kunstwerk. Ik ben twee jaar geleden met borstkanker gediagnosticeerd en toen moest ik een borstamputatie ondergaan. Maar omdat ik zelf ooit dertig jaar geleden verpleegkundige ben geweest ben ik me helemaal lens geschrokken toen ik als patiënt opgenomen werd, van mijn hemel, wat een ontzettende hoeveelheid plastic wegwerpspul wordt hier gebruikt en dat triggerde mij. En toen ben ik naar het ziekenhuis toegegaan. Ik heb gevraag van ja, zou je misschien, mag ik misschien een project hiermee mee doen? Eerst was het nee, nee, nee, we willen niet. En toen liet ik een van de managers van het ziekenhuis mijn schaar zien. Ik zei kijk, deze schaar komt helemaal uit Japan om mijn verbandje door te knippen en wordt vervolgens weer met de vrachtwagen afgevoerd om verbrand te worden als medisch afval. Dit is belachelijk. En toen zat ie zo van: ja, je hebt gelijk. En toen kreeg ik vrij spel. Ik merk dat er gewoon een taboe heerst op de gezondheidszorg. De je maakt mensen beter, dus ga je niet lopen te klagen over wat je aan afval creëert. Maar ziekenhuizen blijken de tweede grote vervuilers te zijn na Tata Steel dus...Kun je zeggen dat we ook een soort van doorgeslagen zijn, in alles heel steriel willen doen en geen enkel risico lopen. Dat er ergens nog iets aan zit bijvoorbeeld. Ja zeker. De regels zijn ook heel streng en het moet allemaal veilig en uitlegbaar zijn. En dan krijg je dat je heel veel wegwerpspullen gaat gebruiken. En het is waarschijnlijk ook sneller en goedkoper. Ja, dat ook. Behalve hygiëne staan dus ook vooral economische factoren in de weg bij het circulair maken van de afvalketen in het ziekenhuis. Inkoper Maarten Timmerman zet zich al jaren in om het proces te bespoedigen. Kijk, dit zijn onze circulaire bedden. Die hebben we niet gekocht. De idee is dat als de spullen van de leverancier blijven dat een leverancier er dan zuiniger mee omgaat. Dit is het logistieke centrum. Hier komt alles binnen en alles gaat ook uit als afval. Dit zijn smettonnen. Hier komt het besmet afval in en die worden gevuld op de afdelingen. Als ze vol zijn dan worden ze geseald en dan gaan ze daar achter in de container. En dat gaat elke dag door. Die bakken worden mee verbrand? Ja, die worden helemaal mee verbrand en dit is slechts een van de producten die wij kopen hier in het MC of aanschaffen. Een van de vijftigduizend items ongeveer. Mijn god. Dus dat is gigantisch. En ja, wij hebben ongeveer 200.000 kilo aan afval per jaar. Dat is echt gigantisch! Gigantisch ja. En jij bent inkoper en je wilt het goed doen en je hebt een groen hart. Waar begin je in godsnaam aan? Bewustwording. Dus het project voor de IC is stap 1. Als wij afval willen vermijden zullen we een totaal andere vraag moeten stellen aan de marktpartijen. In 2030 circulair, ga je dat halen? Nou, wat mij betreft gaan we dat halen en we hebben ook een heel erg grote verantwoordelijkheid naar de maatschappij. Maar het heeft geen zin om nu te gaan wijzen naar de firma's, want wij zijn de partij geweest die al jarenlang op laagste prijs hebben ingekocht. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16952905 346.6 962 2022-07-11T22:00:00+00:00 yes no ziekenhuis afval duurzaamheid https://schooltv.nl/video-item/hoe-komt-het-dat-je-slaapwandelt-zorg-voor-een-goed-ritme 2024-01-04T13:02:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39512.w613.r16-9.a67c436.webp Hoe komt het dat je slaapwandelt? | Zorg voor een goed ritme! Vandaag in Willem Wever behandelen wel een heel mysterieuze onderwerp. Het beweegt zich vooral voort in de nacht. Waar is het naar op zoek? Hongerig naar eten, naar een nieuwe slaapplek. Gekke is nog, 's ochtends verandert het in een lief, klein, schattig meisje en weet ze helemaal van niks. Toch, Louisa? Ja. Ik heb me opgegeven voor Willem Wever, omdat ik graag wil weten hoe het komt dat ik slaapwandel. Het meest bijzondere dat er is gebeurd tijdens het slaapwandelen is dat ik naast het bed ben gevallen. Wat zou je graag willen weten? Ik zou graag willen weten hoe ik dat kan voorkomen of oplossen. Ja, nou heb jij afgelopen week jouw slaap bijgehouden? Je hebt het even getrackt. Even kijken. Je slaapt toch best weinig zie ik. Het komt wel vaak genoeg voor, dus niet echt altijd. Maar het is meer van bijvoorbeeld één week doe ik het drie keer of, de andere week niet. Ik denk dat het handig is als wij even naar slaapexpert gaan. Heb je er zin in? Heel erg. Ben je een beetje moe? Een beetje. Een beetje. Nou, dat komt goed uit. Louisa en Tim hebben een afspraak met dokter Lonneke bij een speciaal slaapcentrum. Wat is slaapwandelen? Nou wat er gebeurt bij slaapwandelen is dat je in je slaap dingen doet die je normaal gesproken niet doet in de slaap omdat een deel van je hersenen slaapt, maar een ander deel van de hersenen wakker is. Omdat een deel van je hersenen nog slaapt, heb jij vaak ook geen herinneringen eraan. Is het gevaarlijk om te slaapwandelen? Nou op zich slapenwandelen is op zich eigenlijk heel onschuldig. Dat zeggen we ook altijd. Is niet iets om je zorgen over te maken. Uhm, soms is het zo dat mensen dingen doen in hun slaap waar ze zich niet van bewust zijn en die gevaarlijk kunnen zijn. En dat is vooral als mensen de deur uitlopen of het raam uit springen, dat hoor je wel eens. Of naar buiten gaan of zichzelf verwonden. Dus wat je moet doen eigenlijk is voorkomen dat je iets op kan lopen als je gaat slapen. Hoe komt het dat mensen dan toch uh, gewoon zomaar kunnen wandelen en zonder ergens tegenaan te botsen? Wat je vaak ziet is dat mensen wel de ogen open hebben. Dus er komt wel informatie binnen, dus de hersenen kunnen wel zien wat er om je heen is en je hebt tuurlijk in je geheugen allerlei acties vastgelegd. Het zijn vaak lopen dat, dat doe je gewoon vanzelf. Hai Louisa, welkom. Dit is Maura. Zij is laborant en zij gaat helemaal aansluiten voor het onderzoek, zodat je onderzocht kan worden. Om uit te zoeken waarom Louisa in slaap wandelt, moet ze een nachtje in het ziekenhuis blijven. Ze krijgt allemaal plakkertjes op haar lijf. Even omhoog kijken. Zodat haar slaapgedrag gemeten kan worden. Hoe voelt het? Een beetje raar. Ja. Voelt het beetje alsof je een soort kleurplaat bent nu? Ja. De camera hangt daar en die gaat in de gaten houden hoeveel jij beweegt 's nachts. Louise, kun jij even een soort snurkgeluid produceren? Ja, dat kan nog wel ietsjes harder. Kan iets harder. Dit is het hardst dat ik kan. We gaan je hartslag even testen. Kun je even opstaan en even wat jumping jacks. Dus je moet even springen en je armen in de lucht. Even kijken, ik zie nu alles gaat bewegen inderdaad. Ja. Euh. Welterusten! Veel plezier. Zo. Ik heb net gebeld met een vriendin. En ik kijk een beetje tv programma en zo. En zometeen ga ik slapen want ik ben behoorlijk moe. Welterusten Louisa. Zou ze vannacht gaan slaapwandelen? We gaan het zien. Lekker gaan liggen. Een gaapje hier en daar. Ook daar gaan we een been buiten het bed. Een beetje draaien. Mmm, nee. Nog wat draaien. Kijk uh kijk. Kijk kijk. Nee. Nee. Ja, ik ben net wakker geworden. En uh, ik heb net gedoucht en aangekleed en al die stickers zijn van me af. Ik ben best moe want ik heb best slecht geslapen, voor mijn gevoel dan. En dan gaan we even kijken wat de resultaten zijn. Want uh, want ik ben heel erg benieuwd. Het is superspannend. Een hele goeie morgen. De artsen zijn alvast effe aan t kijken hoe haar nacht is geweest. Ik weet nog helemaal van niks. We gaan haar wel even verrassen met een ontbijtje. Goeiemorgen. Goeiemorgen. Ja, alsjeblieft, ontbijtje op bed. Dank u. Nu ben ik natuurlijk wel benieuwd. Hoe is je nachtrust geweest? Niet goed. Niet goed. Ik kon een heel vervelend slapen door al die kabels en zo. Uh, heb je het idee dat je flink gewandeld hebt of allerlei dingen gedaan? Ik heb geen idee. Gaan we eens even kijken hoe je de nacht had doorgebracht. Ja. Uh, of wil je eerst even ontbijten?vJa. Oké, nou wachten we even.En hoe heb je geslapen? Een beetje. Een beetje. Viel het tegen?Ja. En wat weet jij nog van vannacht? Het enige wat ik weet dat ik heel veel heb gedraaid omdat ik niet kon slapen. En ja, dat is het enige. Nou, we kunnen hier zien hoe lang je geslapen hebt. Zeven uur en 52 minuten. Dat is bijna achter uur. Licht uit 22:37, toen denk ik dat jij probeerde om te gaan slapen. En dan heeft het zevenentwintig minuten geduurd voordat je in slaap viel. En dan heb je heel efficiënt geslapen. 93,5% procent van de tijd in bed heb jij ook slapend doorgebracht. Zo. Dat is eigenlijk heel goed. Je bent weinig tussendoor wakker geweest. En dan als mensen snurken, dan komen hier groene streepjes. Hier zie je één, twee, drie. Das niks hè. Toch even een paar kleine snurkjes.vDan is de vraag. Heeft Louise vannacht geslaapwandeld? Nou, gewandeld heb je niet, maar je hebt wel een aantal andere dingetjes gedaan. Krabt aan gezicht en draait om, je doet een arm omhoog. Dus in één keer doe je je arm omhoog. We hebben twee keer gezien dat je plotseling overeind komt, dus dat je gaat zitten in bed. Zit je lekker naar buiten te kijken met de gordijnen dicht. Je hebt geen idee. Wat gebeurt hier dan? Ze zit gewoon rechtop. Ja, past eigenlijk heel mooi bij jouw verhaal, want dit is wat we typisch zien bij mensen met zo'n parasomnie en dus ook bij slaapwandelen, is dat mensen uit diepe slaap wakker worden of dat ze in diepe slaap dit soort dingen doen. Maar je wil natuurlijk weten hoe kan Louise voorkomen dat ze weer gaat slaapwandelen in de nacht? Ja, weet je het is een aanleg en die heb je. Dus dat is nou eenmaal zo. En het is op zich ook niet erg want het is een onschuldig fenomeen. Stap één is altijd zorgen dat alles wat het kan uitlokken dat je dat voorkomt. En dat betekent toch dat je zo regelmatig mogelijk ritme aan moet houden. Vaste tijden van naar bed gaan en vaste tijd van opstaan. En ook dat je lang genoeg in bed ligt. Want slaapgebrek is ook zo'n uitlokkende factor. Je hoort het. Vaste bedtijden en dan ook vaste opsta tijd eigenlijk. Het liefst wel. Dat is eigenlijk de slaaptip aan iedereen. Ja. Zorg voor regelmaat. Vaste bedtijden en voor voldoende slaap. Nou moet dat lukken? Ja. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16952907 423.68 1620 2022-07-06T22:00:00+00:00 yes no slaapwandelen https://schooltv.nl/video-item/de-einsteintelescoop-het-gevoeligste-meetinstrument-ter-wereld 2024-01-04T13:02:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39513.w613.r16-9.5bd1ec8.webp De Einsteintelescoop | Het gevoeligste meetinstrument ter wereld Dit is een stukje Zuid-Limburg van 300 miljoen jaar oud. Dat zat 150 meter onder mijn voeten hier. Maar dat dit materiaal hier te vinden is, is waarschijnlijk heel goed nieuws voor de natuurkundigen van België en Nederland. Als alles goed gaat, begint over een paar jaar de bouw van de Einsteintelescoop. Dit wordt het gevoeligste meetinstrument op aarde dat zwaartekrachtsgolven gaat detecteren. De telescoop heeft zijdes van 10 kilometer lang en gebruikt lasers en spiegels om zwaartekrachtsgolven te meten. Om goede metingen te kunnen doen, moet de telescoop op een heel stille plek worden gebouwd. Diep onder de grond is de beste optie. Maar voor het zover is, moet er nog van alles worden getest en onderzocht. Dag Bjorn. Goedemorgen. Hier komt misschien die Einsteintelescoop die zwaartekrachtsgolven kan meten, maar dan moet de grond goed genoeg zijn. Wat hopen we hier te vinden? Nou, wat we hier hopen te vinden is een zachte bovenlaag met daaronder rotsen van goede kwaliteit die hard zijn, weinig gaten bevatten en waar weinig water doorstroomt. Dat is wat we zoeken voor de, met name voor de zalen, de hoekpunten van de Einsteintelescoop en natuurlijk een strook beter voor de tunnel bouwen. Hoe beter de rots, hoe beter en makkelijker het gaat. Dit is een stukje rots. Hoe diep zat dit? Dit zat op 138, 139 meter diep. Dit is een rots uit het Devoon, dit is ruim 365 miljoen jaar oud. Dit stukje. Dus dit is ontstaan toen er nog geen dinosaurussen waren. Dit is voor de dinosaurussen dus eigenlijk in de tijd dat een deel van het leven nog op het land moest kruipen. Er zijn zoveel lagen bovenop afgezet. Dat dat gecompacteerd is, dus onder enorme druk samengeperst. Ja. En zo krijg je een goeie kwaliteit rotsen. Oke. Die die zachtere lagen zoals de losslagen waar je de scher in zet, dat zijn prima lagen om de trillingen te dempen. Dus het lijkt wel alsof de natuur hier miljoenen jaren gebouwd heeft aan de ideale situatie voor de Einsteintelescoop: harde rots om in te bouwen, een mooie geluidsdempende laag erbovenop. Ja, je kunt hier in dit gebied waarschijnlijk een puzzel leggen met die driehoek dat de hoekpunten precies op dat soort locaties uitkomen. En ja, dat zijn we dus ook aan het onderzoeken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16952909 276.48 407 2022-07-12T22:00:00+00:00 yes no telescoop meten zwaartekracht https://schooltv.nl/video-item/ben-je-veilig-in-de-auto-als-het-bliksemt-de-bliksem-vliegt-je-om-de-oren 2024-01-16T15:41:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39514.w613.r16-9.25942d1.webp Ben je veilig in de auto als het bliksemt? | De bliksem vliegt je om de oren! Zo, zie jij iets? Nee ik zie niets. Kijk eens op je bliksemradar. Wat zegt ie? Hij is honderd kilometer verderop. Honderd kilometer. O ja, en het ziet er ook niet uit dat er heel veel bliksem hier in de buurt is. Nee, maar dat heeft wel alles te maken met jouw vraag. Want wat wil je weten? Ben je veilig in de auto als het bliksemt? Ja, wel een goede vraag. Hoe ontstaat bliksem ook alweer? In een onweerswolk wrijven warme lucht zoals waterdruppeltjes en koude lucht, bijvoorbeeld hagelstenen, tegen elkaar. Daardoor wordt die elektrisch geladen. De onderkant van een wolk is negatief geladen en de aarde positief. De minnetjes en plusjes trekken elkaar aan en daarom springt er een hele sterke vonk over. Bliksem is dus kortsluiting tussen de onderkant van een wolk en de aarde. En dan pats! Wow. Dit is een gigantische ruimte, joh. Wow, dit is vet. Heel groot. Dit zijn geen kleine machines inderdaad. Hoi, welkom in het lab. Wow, wat gebeurt er in deze ruimte? In deze ruimte testen hele hoge spanningen en doen we onderzoek naar bliksem bijvoorbeeld. Dan zijn we hier aan het juiste adres. Ja. Ja, want waarom is het zo gevaarlijk als je geraakt wordt door de bliksem? Als je geraakt wordt door bliksem, dan gaat er een stroom in je lichaam lopen en dan warm je van binnen op en dat is heel gevaarlijk. Dan kun je verbranden. Verbranden? Ja, da's wel heftig. Ja. Maar ben je dan veilig in een auto als je geraakt wordt door de bliksem? Dat gaan we vandaag hier testen met deze auto. Ik heb m'n eigen auto maar meegenomen, want niemand die wou z'n auto opofferen. Maar eerst, gaan we kijken hoe het voelt om onder een spanning te staan. Wil jij voelen hoe het is om onder spanning te staan? Ja, wat voel je dan? Nee, nee, nee, nee, nee, daar gaan we achterkomen. Maar jij gaat dat ook doen. Daar komen we zometeen achter. Kom maar mee. Zit je haar een beetje goed? Mijne zit wel goed, ja. Mijne ook wel. Wat is dit? Dit is een Van De Graaff Generator. En dat is? Als je straks hier je hand op legt op deze bol. Ja. Kom je onder een spanning van honderdduizend volt te staan. Dat is heel veel. Verbrand je dan niet? Nee. Ja, daar gaan we nog achterkomen. Maar serieus, ik ben er echt niet klaar voor. Oh ja, maar jij wil nog effe discussiëren. Nee, eerst iemand anders moet het gaan doen. Oke, rock, paper, scissors. Nee, eerst jij. Nee, dat kan niet. Dat kan wel. Nee. Ja, hand erop leggen. Ze kunnen mij niet missen. Eerst iemand anders. Nee, komt echt goed. Nee. Dit was Willem Wever als je ook een vraag hebt, stuur die op. En wie weet kom je achter het antwoord, als je het durft. Weet je wat, ik ga gewoon met gevaar voor eigen leven ga ik het ook doen. Puur om jou te helpen? Oké. Ja. Je gaat t echt niet doen, ik weet het. Oké, daar gaan we met gevaar voor eigen leven. Nou leg jullie handen er maar op. Je trilt helemaal. Ja ik ook hoor. Zijn jullie er klaar voor? Ik ben er klaar voor. Gaat niks gebeuren. Nee. Dan zet ik m nu aan. Drie, twee, één. Ah. Voel je het? Kijk, kijk. Ik voel het. Zie je het? Wat gebeurt er? Jouw haar ook! Het gaat overeind staan. Hoe komt het dat je haar overeind gaat staan? De bol is elektrisch geladen met alleen plusjes. Omdat Tim en Taha die aanraken, zit hun haar ook vol met plusjes. Plus en plus stoten elkaar af en drukt de haren uit elkaar. Oké, dan zet ik hem weer uit. Nu ontlaadt ik de machine. Ik voelde alsof er een spin in mijn haar is. Een kleine tinteling? En wat heb je nu gedaan? Je doet een klein tikje ertegenaan en wat gebeurt er dan? Dan zijn jullie weer ontladen. Dan zijn jullie weer hetzelfde, dezelfde spanning als de rest. En hoe komt het dat wij nu helemaal geen stroomschok hebben ervaren zoals bij een blikseminslag. Je staat nu op een verhoginkje geïsoleerd van de aarde. Maar als je met je voeten wat naar de grond was gegaan, dan was er een schok naar de aarde gekomen. Oh. Als ik dan hier nu sta en dat doe, dan gaat het bzzz. Nou, volgens mij is dit experiment geslaagd. Ja. Is dit een beetje vergelijkbaar met de inslag van een bliksem? Dit is vergelijkbaar met de inslag van een bliksem. Alleen een bliksem heeft nog een veel hogere spanning van miljoenen volts. Ah. Nou, klaar voor het echte werk? Ja. Dan gaan we nu een experiment in de auto doen. Ja, jij vindt het spannend hè. Het is zeker tijd voor het echte werk. Maar wat doen die worstjes op het dak? Nou Taha, omdat je net zo ontzettende bange schijterd was, hebben we twee dummies die onze plek gaan innemen in dit experiment. Wat gaan we doen, Jurre? We gaan nu de bliksem laten inslaan op de auto. Oké, dus we zetten onze proefpersonen alvast even in de auto. Zet je mij achter het stuur. Ja, is goed. Zo, dus we gaan nu de bliksem in en op de auto laten inslaan. Hoe werkt dat? Hier, deze twee grote buizen die je hier ziet, dat zijn twee grote transformatoren. Daar kunnen we een hele hoge spanning mee opwekken. Helemaal hier naartoe, naar dit punt. En als die spanning hoog genoeg is, dan wil die zo graag naar de auto toe dat het zelfs door de lucht naar de auto toe kan lopen. En om hoeveel volt gaat het dan? Hier gaat het om 500 kilovolt. 500.000 volt. Zo, dat is wel veel. Jurre, ik heb op zich best wel trek gekregen, vanwaar deze barbecue op het dak? We gaan kijken of we de lunch kunnen maken met de bliksem. Ja. En hopelijk blijven onze test dummies safe in de auto. Dat gaan we testen. Oké, kunnen wij hier gewoon blijven staan? Nee, nee, wij moeten achter het hek staan. Oké. Wow! Dat was cool. Dit zag je wel heel goed hè. Hoe vond je dit? Ik vond dit echt heel cool. Waar deed het je een beetje aan denken? Bliksem? Ja, echt een blikseminslag was het hè. Dit leek echt op bliksem. Ja. Wat denk je? Zijn onze dummies nog heel? Ik denk het wel. Alleen ze voelen zich niet lekker denk ik. En dit is nu gewoon veilig om nu hiernaartoe te lopen. Alles is nu weer veilig. Hoe zit je erbij? Ik lach nog wel. Hij lacht nog wel. Ja, ik ook. Laten we de worstjes even checken. Hoe zit het met de worstjes? Daar is niet echt veel gebeurd. Ze zijn niet in de fik gegaan. Hoe komt het dat ze niet in brand zijn gevlogen? De stroom is meteen door dat draadje zo door de barbecue naar de auto gegaan. Stroom kiest altijd de weg van de minste weerstand. Is het daarom ook helemaal veilig om in de auto te zitten? Een auto is niet honderd procent veilig. Zo'n auto is geen perfecte kooi van Faraday. Wat is eigenlijk een kooi van Faraday? Een kooi van Faraday is een omhulsel van metaal. Dus bijvoorbeeld een auto of echt een kooi. En omdat het van metaal gemaakt is, wil de elektriciteit er eigenlijk heel graag doorheen en gaat het alleen maar aan de buitenkant zitten en gaat er niets in de kooi zelf. Dus in een kooi van Faraday ben je altijd afgeschermd tegen gevaarlijke stromen. Alleen het probleem is dat het geen perfecte kooi van Faraday is. Dus je ziet hier de ramen, dat zijn eigenlijk grote gaten. En dan ja, dus de bliksem kan alsnog naar binnen inslaan. Maar we hebben hier in het lab wel een perfecte kooi van Faraday. Die staat daar, dus misschien willen jullie ervaren hoe het is om daar in te zitten als de bliksem inslaat. Haha. Hoeveel Volt gaat hier zometeen op deze kooi? Vijfhonderdduizend volt. Zo. Ik vind het nog steeds wel spannend. Ja ik ook maar. Oké jongens, ik doe de deur dicht. Ja, en ik doe hem even op slot. In de kooi ben je veilig, maar daarbuiten niet. Wajow, wajow! Dat is cool! Vet hè! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16952910 524.181 2268 2022-07-06T22:00:00+00:00 yes no onweer auto https://schooltv.nl/video-item/boek-in-beeld-de-avond-is-ongemak-van-marieke-lucas-rijneveld 2025-07-01T08:38:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39515.w613.r16-9.bb65c6b.webp De avond is ongemak van Lucas Rijneveld | Boek in beeld Twee dagen voor kerst gaat Matthies, de broer van Jas, de poldertoer schaatsen. Aan het ontbijt vraagt ze of ze mee mag. ‘Nee, dat kan niet,’ zegt hij, en zachter, zodat alleen zij het kan horen: ‘omdat we naar de overkant gaan’. Matthies schaatst in een wak en verdrinkt. Vanaf dan wordt er iemand op de boerderij gemist waarover niemand het mag hebben. Vader is bitter, moeder is radeloos, de drie kinderen ontsporen langzaam. Ze doen experimenten met dieren en Jas droomt van een redder, een Boudewijn de Groot die hen mee kan nemen naar de overkant. Op een dag fietsen Jas en Hanna naar de dijk. Ze gooien hun fiets in de berm en lopen naar het meer. Hanna gaat op één van de keien staan. Dan lezen we: ‘Ik ga achter Hanna staan en leg mijn hoofd tegen haar windjack aan. Haar ademhaling is rustig. Eén duwtje en ze kukelt zo het water in. Ik zou dan kunnen zien hoe Matthies onder het water is gekomen. En dan doe ik het. Ik duw haar van de kei het water in en kijk hoe ze kopje onder gaat en weer proestend bovenkomt, haar ogen groot van angst, als twee zwarte visdobbers. Ik schreeuw haar naam. ’Hanna! Hanna! Hanna!’ Ik kniel neer bij de waterkant om haar aan haar arm eruit te trekken. Met mijn hele gewicht ga ik op mijn natte zusje liggen en blijf maar herhalen: ‘Niet doodgaan, niet doodgaan!’ Pas als de kerkklokken vijf keer luiden, staan we voorzichtig op. Het water druipt van alle kanten uit mijn zusje. ‘Ik gleed uit,’ zegt Hanna. Ik schud mijn hoofd, duw mijn vuisten tegen mijn slapen, zet mijn knokkels in mijn huid. ‘Jawel,’ zegt Hanna, ‘dat is het verhaal!’. Maar dat is in elk geval niet het hele verhaal. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16952915 112.512 995 2022-07-07T16:17:06+00:00 yes no literatuur boek https://schooltv.nl/video-item/zijn-dierenartsen-bang-dat-een-dier-tijdens-een-check-up-wakker-wordt-oog-in-oog-met-een-tijger 2024-01-04T13:02:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39517.w613.r16-9.0f79194.webp Zijn dierenartsen bang dat een dier tijdens een check-up wakker wordt? | Oog in oog met een tijger Ja jongens, ik sta hier in een dierenpark en ik sta hier met Flynn. Flynn, die heeft een vraag en dat gaat over dieren waarschijnlijk. Anders staan we hier niet. Zijn dierenartsen niet bang als een dier tijdens de check-up ineens wakker wordt? Als een dier wakker wordt tijdens de operatie, dan hebben we het over een hamster of een ratje.Nee, niet eens dichtbij. Ik zat te denken aan wilde dieren. Echt sterke grote, een leeuw, een tijger. Uh ja, zoiets. Een tijger of een leeuw? Waarom? Waarom wil je dat weten? Omdat ik wil ook een dierenarts worden. Extreme dieren zijn echt heel moeilijk om te opereren en te checken. Maar ook heel gevaarlijk, Flynn. Weet je hoeveel hoeveel vlees tijgers eten? Twintig biefstukken per dag. Dat ben jij vriend. Jij bent vandaag twintig biefstukken per dag voor zo'n tijger. Wil je nu nog steeds naar zo'n tijger? Ja. Flynn. Ik heb wat geregeld. We gaan Willem-Jan ontmoeten en Willem-Jan is dierenarts in dit dierenpark. Daar zal je hem hebben. Ben jij als dierenarts niet bang als een wild dier ineens uit een coma gaat tijdens de operatie? Bang? Nee. Enigszins gespannen, altijd. Dus probeer allerlei dingen te doen tijdens de procedure om te voorkomen dat het gebeurt. Ondanks alles wat we doen om dat te voorkomen, kan die al wakker worden. Dus ik hou het wel altijd in mijn achterhoofd. Dus er kunnen ook wel erge dingen gebeuren als zo'n dier dan wakker wordt. Het is altijd maar de vraag hoe ze reageren op narcose. Het zijn levende wilde dieren. Toeval is wel dat we vandaag bij een tijger gaan kijken. Een wat? Een tijger. Als je wil kun je vandaag meekijken of die nog steeds helemaal gezond is. En dat gaan we doen door hem onder narcose te brengen. Nou Flynn. Volgens mij heb je antwoord op uw vraag op dit is niet bang. We zijn helemaal ok. Niemand is bang, niemand is bang. Dus uh chill. Dank je wel. Tot ziens later. Ik wil blijven. Wil je meekijken? Ja, maar dat hoeft toch niet? Je weet toch nu dat hij uh dat hij niet bang is? Nee, maar ik heb nog meer vragen. Je hebt nog meer vragen? Ja. Nou laten we gaan dan. Ga je mee? Ja. Flynn is een geluksvogel. Hij mag een dagje meelopen met z'n droombaan. Wat moet je het allemaal doen om dierenarts te worden? Hard werken. Wil jij het antwoord op deze vraag ook weten? Kijk dan op onze site. All right, Willem-Jan. We gaan vandaag een check-up doen bij een oudere tijger, hij is zestien jaar oud. Dan gaan we kijken of dat hij nog helemaal gezond is. Hoe oud worden tijgers eigenlijk? Nou, richting de twintig is wel een beetje de maximale leeftijd voor een tijger. Dus hij is een behoorlijk oud mannetje. Dus een beetje opa. Ik zie allemaal potjes en uh dingetjes. Uh, hoe weet je nou dat je genoeg verdovingsmiddel in een tijger schiet? Dit zijn de middelen die ik ga gebruiken om te laten slapen. Oké. En dan reken ik van tevoren uit hoeveel ik moet hebben zodat ik precies weet dat gaan we erin stoppen. Als wij weten hoeveel die tijger weegt, en dat weten wij, kunnen wij per kilogram precies genoeg narcosemiddel geven om hem veilig te laten slapen. Maar hoe werkt zo'n verdoving? Nou, Flynn, dat werkt bij mens en dier eigenlijk helemaal hetzelfde. In algehele verdoving zitten drie stofjes. Pijnstillers zodat je de pijn niet voelt. Spierverslappers zodat je niet meer kan bewegen. En slaapmiddel. En dat is maar goed ook. Zo merk je dus helemaal niets van de operatie. En door de pijnstillers en spierverslappers kun je ook niet meer zelfstandig ademen. Dus moet je ook beademd worden. Je krijgt dan een buisje in je luchtpijp zodat er lucht in je longen gepompt kan worden. Als de operatie weer voorbij is, krijg je geen verdoving meer, waardoor je weer langzaam wakker wordt. Gelukkig werken de pijnstillers nog even door. Als zo'n uh wild dier onder narcose is, heeft die daar nog last van? Je bent een beetje uh, alsof je wakker wordt uit een heel diepe slaap. Oké. En als ik hem met injectienarcose heb laten slapen, daarna ga ik een buisje in zijn luchtpijp aanbrengen en dan gaan we hem met gasnarcose verder onder narcose houden. Oh, oké. Dan kan ik nu in principe zo lang mogelijk om narcose houden als wenselijk, om voor mij mijn onderzoeken veilig te kunnen doen. Veiligheid is wel echt dat ding, hè. Mijn werk bestaat eigenlijk uit het veilig houden van dieren en het veilig houden van mensen. Veilig houden van mensen is om te zorgen dat als we met dieren werken, dieren niet wakker worden. Maar het is ook veiligheid met betrekking tot publiek. Dieren kun je ook ziektes hebben. Mensen kunnen ook ziektes hebben die overdraagbaar zijn op dieren. Dus als het hier vandaag goed gaat in als ie wakker wordt, dan ben ik blij. En overleeft. En overleeft. En tot die tijd heb ik altijd de gezonde vorm van spanning. Oké jongens. Ik heb hem al nagekeken en we hebben bloed afgenomen. We gaan röntgenfoto's maken. Ik wil even weten, willen jullie even komen kijken bij hem? Ja. Stomme vraag, ik weet het. Mondkapje op. Kom! Dit is Ilya, onder narcose dan. Dat piepje wat je hoort is zijn hartslag. Kijk die poten ook, ongelofelijk. Ja, zal ik even laten zien? Dit is normaal gesproken altijd ingetrokken, maar als die een prooi slaat trekt die de nagels uit. Wow! De ademhaling kun je vooral hier zien op z'n buik. Qua conditie en hoe wij overkomt, en zeker ook z'n gebit met zijn leeftijd, is het wat mij betreft een gezond dier. Gewoon 20 centimeter verwijderd van een tijger. Even een foto maken hoor. Dat mag. Ja, oké, dank je wel. Hoe vet is dit, gap? Heel cool. Jij was gewoon bijna oog in oog met een tijger. Ja. Kijk Flynn, ik weet niet of je beseft wat hier aan de hand is, maar niemand komt ooit zo dichtbij bij een tijger, behalve de dierenarts zelf en de mensen die hem verzorgen. Ja. Ik ga hier heel snel weg, want als die tijger bijkomt ja dan zijn we gewoon gezien. Hé, later hè jongens. Gaat die nou echt weg? Ja. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16955622 348.992 1877 2022-07-10T22:00:00+00:00 yes no tijger dierentuin dierenarts https://schooltv.nl/video-item/wat-is-een-hologram-zo-zie-je-jezelf-van-alle-kanten 2024-01-04T13:02:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39519.w613.r16-9.ecd36ad.webp Wat is een hologram? | Zo zie je jezelf van alle kanten! Hey kijk, een vraag binnengekomen. Van wie? We hebben een vraag binnengekregen van Mohammed. Mohammed wil graag weten hoe werkt een hologram? Dat is wel een interessante vraag. Een hologram. Ja, een hologram. Wat is een hologram? Hoe werkt dat? Ik heb wel eens een keer een hologram gezien. Dat was dan bij concerten van grote artiesten die er bijvoorbeeld niet meer waren dan een projectie van iemand die er niet is. En dat leek dan net echt. Het lijkt net echt. Hoe maak je zoiets? Een hologram is een 3D afbeelding en die kun je overal van maken. Van mensen, dieren, voorwerpen wat je maar wilt. Hoe maak je een holo... Oh nee. Ik heb ook een idee. Je hebt ook een idee. Wat is een hologram? Mijn idee is dat we voor een green screen even wat beelden opnemen die ze dan later kunnen gebruiken voor mijn hologram. De green screen ruimte. Kijk, hier gaan we wat dingen opnemen en dan kun je eigenlijk de achtergrond gewoon wegfilteren. En dan zie je alleen mij. Mohammed, ik heb even voor je uitgezocht het is een beetje ingewikkeld, maar ik kan het beste zo uitleggen. Een hologram is zoiets als een projectie. Je kent misschien wel een projectie als je een beamer aanzet en je projecteert een afbeelding op de muur. Dan krijg je het plaatje. Maar als je het plaatje dan bekijkt vanaf de zijkant, dan zie je dat dat plaatje plat is. En een hologram, die is dus een 3D projectie. Hebben we genoeg materiaal? Om te zorgen dat die aan alle kanten gelijk is, dan zie hem zowel aan de voorkant, maar ook aan de zijkant. En dat komt omdat de lengte, de breedte en de diepte d'rin zit. Nou klaar. Let's go. Moet jij eens even zien wat ik hier heb, joh. Nee ja, leuk. Weet je wel, die spelletjes van jou. Dit heeft ook te maken met die hologram. Kijk, let op. Hé, dat ben jij. Flex, hè. Ik weet ook niet waarom ze vier keer mij hebben gezet, maar vond het eigenlijk wel nice. Dit is bijna net als een hologram. Hoezo. Dit is super plat. Nee ja, maar je komt nu juist van vier verschillende kanten. We kunnen hier een 3D versie van maken. Kom naar de werktafel. Dit moet je eigenlijk zien als vier verschillende beamers. Je komt van die kant, je komt zo die kant van die kant en van die kant. Je kan de projectie aan alle kanten d'rin krijgen. Mm hu. Omdat t van vier kanten geprojecteerd wordt. Oh, dat is juist goed dit. Ja, hoe doe je dat? Voorzichtig met snijden, Mohammed? Hoe weet je dit allemaal? Hoe kom je aan al deze kennis? Ik heb net het hele internet afgespeurd. Zo, die kant hebben we niet nodig. Kijk, hoe groot ben jij ongeveer? Yes, hatsa! Zo. Nu lig jij hier nog plat op de grond, maar als we jou aan deze kant erop zetten, licht uit. Dit is gewoon een hologram. We hebben onze eerste en eigen hologrammen gemaakt. Dit is het gewoon. Nou gooi het licht maar weer aan. Ik vind het wel heel vet hoor. Nou, het is gewoon een projectie van vier keer dezelfde beelden en door zeg maar de uh de de vorm van een fles. Dus die is rond. Mm hu. Krijg je eigenlijk dus gewoon een hologram. Dus als het publiek rondom zit. Dan zien ze overal. Edson da Graça. Nou ik vind het mooi. Mohammed, we zijn weer een stukje wijzer geworden. Uh, je kan nu trouwens ook je eigen hologram maken. Dus is uh volgens mij is je vraag beantwoord. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16955634 205.354 4873 2022-07-11T22:00:00+00:00 yes no hologram 3D https://schooltv.nl/video-item/waarom-houden-we-allemaal-van-andere-muziek-de-een-houdt-van-rap-en-de-ander-van-dance 2024-01-04T13:02:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39520.w613.r16-9.1638f45.webp Waarom houden we allemaal van andere muziek? | De een houdt van rap en de ander van dance Hé, Sam, heb je zin in een beetje muziek? Ja. Komt die, komt die. Ik zet hem toch even op stop. Ik merk dat je niet helemaal uit je dak gaat. Da's niet echt mijn muziek. Hoi. Ik ben Sam, ik ben 12 jaar oud en ik wil later dj worden. Ik snap wel waarom je dit goeie muziek vindt. Mijn vraag is waarom hou ik van deze muziek? En mijn vader van deze muziek. Ik denk dat het te maken heeft met wat er hier, boven in het brein, plaatsvindt. Op naar het Museon, want we hebben afgesproken met Erik. Tim en Sam krijgen een rondleiding door het muzikale museum van hersenwetenschapper Erik Scherder. Wat gebeurt er in m'n brein als ik uh naar muziek luisteren die ik leuk vind? Leuke vraag. Er gebeurt heel veel. Kijk mee, want ik heb hier het brein. Dan kunnen we daar meteen al wat aan laten zien natuurlijk. Wat je namelijk activeert is je beloningssysteem. Hier zie je de hersenstam. En hier bovenin zit onder andere de bron van dopamine. Dat is één van de neurotransmitters, zo'n chemisch stofje die zorgt dat al die signaaltjes is door je hoofd kunnen gaan. Op het moment dat je muziek opzet waarvan je denkt, nou dat lijkt me geweldig, heb je verwachting. Je verwacht iets toch? Ja. En dan maak je dopamine aan. En dan komt dat moment dat je denkt yeah dit is het. Dat geluksmoment. Voel je een gelukstofje dan door je lichaam als je de muziek hoort en je denkt dit is fantastisch. Ja, dat heb ik soms wel. Als ik hele fijne leuke muziek luister, dan lijkt het alsof je gewoon in de wolken zweeft. Is er nog een bepaald moment in de muziek? Ja, meestal als de bass altijd heel goed doorkomt. Maar je kunt ook bij jezelf denken ja, maar er is ook muziek waar ik helemaal niet van hou. Heb je een muziek waar je niet van houdt? Ja, hardrock. Dan zie je dat dat hele mooie samenspel tussen dat gebied wat hier ligt en daar ligt. Dat gaat helemaal niet door. Je maakt geen lekkere dopamine aan al dat soort dingen. Dus er is echt het verschil tussen de muziek die je fijn vindt, zoals jij zegt je bent in de wolken en als je denkt nou nee, dit wil ik echt niet aan. Hoe komt het dan, dat de smaken verschillen? Één van de redenen is eigenlijk persoonlijkheid. Bijvoorbeeld ben jij als kind een beetje uitdagend, ga je graag naar anderen toe? Best wel veel lachen, maar ik ga soms ook wel eens naar veel mensen toe. Je kunt je ook voorstellen dat er ook kinderen zijn bijvoorbeeld die wat meer op zichzelf zijn. En dat bepaalt dus een deel van de muziek waar je van houdt. Is er iets waarvan je denkt ja, dat vind ik inderdaad ook fijn. Vooral dance music. Rap ben ik niet zo van. Rap ben je niet zo van. Nee. En heavy metal dus ook niet hè.Nee. Dance is eigenlijk, openheid en vriendelijkheid. Je maakt bij mij een super open en uitermate vriendelijk indruk hoor Sam. Dus dat je van dance houdt, dat snap ik. Wat is nog meer van invloed op de ontwikkeling van je smaak in muziek? Ja. Zoals thuis bijvoorbeeld, dat je zegt nou, welke muziek wordt er gespeeld? Denk je niet dat was altijd die muziek, was altijd gezellig thuis. Was er een leuke stemming? En dan associeer je het, je verbindt het er aan. En dat je denkt ja ik hou van die muziek, want het was altijd leuk thuis. En wat is muziek waar echt werd mee opgegroeid? Wat daar bij jou thuis werd afgespeeld. Meer Top 40 enzo, wat toen echt in was.Ja. Werd dat thuis veel gespeeld? Ja, meestal op de radio en zo. En vond je het altijd leuk als ze dat opzetten? Ik vond t wel leuk want aan sommige muziek heb ik echt gewoon herinneringen. Dus dat is het leuke ervan, hè. Je smaak wordt mede bepaald doordat je denkt, dat was leuk toen hè. Bij mij thuis zette mijn vader altijd heel vaak klassieke muziek op. En dat was altijd ook al een leuke ja, een rustige stemming thuis. Dus klassieke muziek was altijd gekoppeld aan een prettige sfeer en dat had jij met de Top 40 thuis. Dat heb ik weer met pianomuziek. Mijn moeder speelde veel piano. Dat doet mij heel erg veel, minder dan met Top 40 muziek. Ja, en dat zijn dus de verschillen in smaak die ontstaan. We hebben gezien, persoonlijkheid speelt dus een rol. Maar ook je omgeving. Het koppelen aan hele leuke situaties. Muziek tijdens m'n eerste kus bijvoorbeeld, toen ik een meisje de eerste keer een zoen gaf. Ik weet nog precies op welk nummer. De herinneringen die je daar dan samen opbouwt, dat weet je je hele leven nog denk ik, dat je denkt ja, toen heb je mijn eerste kus gegeven. Nog niet. Zorg dat je op dat moment wel leuke muziek aan draaien bent, anders wordt het helemaal verschrikkelijk. Dat zijn nog een paar flinke factoren die uiteindelijk bepalen waar je een beetje muzieksmaak naartoe gaat. Tussen de 13 en de 24 jaar is de periode waarin de muzieksmaak wordt ontwikkeld. Dus het is best heel bepalend voor de rest van je leven, die muzieksmaak die je daar eigenlijk al ontwikkeld hebt. Maar ontwikkelen we daarna dan niet meer onze muzieksmaak? Natuurlijk is het wel zo dat je smaak altijd nog wel kunt trainen bijvoorbeeld. Dat is ook altijd nog mogelijk Je zit in studies wel dat je muzieksmaak wel wat kan veranderen. Denk jij dat jouw smaak nog veel gaat veranderen? Ik hoop het niet. Je hoopt het niet. Als dj wil je natuurlijk dat je publiek uit je dak gaat. Kun je hier wat mij als dj? Ja. Stel je voor dat je voor een zaal moet draaien vol met oude mannen. Mensen als Erik. Wat zou je dan opzetten? Uh, best wel oude muziek. Hele oude muziek. Hele oude. Van die jaren zestig of zo. Dit publiek zal waarschijnlijk de muziek uit die tijd heel erg kunnen waarderen. Ja, natuurlijk wel een klein voorproefje voor de Willem Wever kijkers. Wat zou jij voor hun draaien eigenlijk? Uh. Martin Garrix. Natuurlijk. Martin Garrix, nou ik zou zeggen, ga maar helemaal los. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16956664 355.797 2409 2022-07-11T22:00:00+00:00 yes no muziek dj https://schooltv.nl/video-item/hoe-groot-is-de-kans-op-een-kernoorlog-kernwapens-en-de-dreiging-door-de-jaren-heen 2024-01-30T13:00:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39521.w613.r16-9.b86b468.webp Hoe groot is de kans op een kernoorlog? | Kernwapens en de dreiging door de jaren heen Atoombommen zijn al eens ingezet, aan het einde van de Tweede Wereldoorlog in 1945. De Japanse steden Hiroshima en Nagasaki werden van de kaart geveegd door twee Amerikaanse atoombommen. De vernietiging was enorm. De effecten van de atoombommen op Nagasaki en Hiroshima die galmden wel door. Men was erg bevreesd daarvoor. En nog geen 20 jaar later was de dreiging terug. De Sovjet-Unie en de Verenigde Staten waren tijdens de Koude Oorlog in een nucleaire wapenwedloop verwikkeld. En het scheelde niet veel of de wereld had er heel anders uitgezien. De wereld was dichter bij een kernoorlog dan hij ooit is geweest. De zogeheten Cubacrisis begon toen de VS ontdekten dat er Russische raketbases op het eiland Cuba waren. Het liep goed af, maar bunkers zoals deze in Rijswijk laten zien hoe serieus de dreiging toen werd genomen, om ons te beschermen voor de bommen die erom bekend staan alles bovengronds weg te vagen. De eerste kernbom die door de Amerikanen werd ingezet in Hiroshima had een kracht van 15 kiloton. Nu zijn er veel kleinere bommen van 0,3, 1,5 of 10 kiloton bijvoorbeeld, maar ook veel zwaardere. Ze gaan tot wel 50.000 kiloton. En op dit vlak wordt een onderscheid gemaakt tussen strategische kernwapens en tactische kernwapens. Strategische kernwapens die bedoeld zijn om over de oceanen heen bijvoorbeeld vanuit Rusland de Verenigde Staten te kunnen treffen en steden van de kaart te kunnen vegen. Tactische kernwapens, die term wordt gebruikt voor kernwapens die je op het slagveld in kunt zetten. Dus gewoon in de militaire strijd tegen militaire eenheden, tegen commandoposten, tegen vliegvelden. Maar ja, zelfs tactische kernwapens hebben een behoorlijke explosieve kracht en allesvernietigende werking. Als doelwit selecteer ik de stad Utrecht. Als bom gebruiken we de zwaarste bom aller tijden, de zogeheten tsaarbom. Als we die nou eens laten ploffen op Utrecht, dan krijgen we dit als effect. Dan heeft Alkmaar geluk en Zwolle ook. Het komt er eigenlijk op neer dat heel Utrecht als stad verdampt. Je ziet dat Lelystad, Rotterdam, Delft, Den Haag, Leiden en Amsterdam en Haarlem, dat we daar allemaal kunnen rekenen op derdegraads brandwonden, ten minste. Tijdens de Koude Oorlog werd er serieus rekening gehouden met een nucleaire aanval op Nederland. Op dit bord is een denkbeeldige atoomaanval op Westerlee en het Westland afgebeeld. Er zit ook een spreiding in het veld, dus de wind waaiert ook uit. En aan de hand van deze kaart kan het commando in deze bunker dan zien wanneer welke ruimte besmet zou kunnen raken. Bij het RIVM onderzoeken ze de gevolgen van de straling die vrijkomt bij een nucleaire explosie. In dit bakje zit een radioactieve stof, die zendt straling uit die je niet kunt zien, niet kunt voelen en niet kunt ruiken. Maar we kunnen hem wel meten. Een kernbom is in de eerste plaats vooral een hele grote bom. In eerste instantie heb je een hele grote ontploffing. Op dat moment wordt er ook straling uitgezonden, die mensen die iets verder van die bom zijn kunnen raken. En bij die paddenstoelwolk wordt materiaal van de grond opgezogen wat door al die straling radioactief gemaakt kan worden en later weer kan landen en dan kan zorgen voor nog meer blootstelling aan straling. Dus echt dichtbij is het vooral een enorme ontploffing. In het gebied daaromheen kan de straling wel van belang zijn. Die straling kan het DNA in je cellen beschadigen. Dat kan ofwel hersteld worden, dan gebeurt er eigenlijk niets. Het kan zo ernstig zijn dat de cel doodgaat. Als dat bij een beperkt aantal cellen gebeurt, is het ook niet zo erg. Of het kan dat dat niet of niet goed gerepareerd wordt en dan kan dat op de hele lange termijn een stap zijn in het ontstaan van kanker. Dit verdrag inzake het verbod op kernwapens is een overeenkomst tussen landen om kernwapens te verbieden. Het verbiedt de ontwikkeling, het testen, de productie, opslag en het dreigen met kernwapens. Op 7 juli 2017 werd het verdrag in de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties aangenomen. 122 landen stemden voor, maar alleen Nederland stemde tegen. 69 landen hebben niet gestemd. De stemming werd geboycot door alle landen die zelf kernwapens hebben, waaronder een aantal NAVO-landen. Nederland was als enige NAVO-land aanwezig en stemde dus tegen het verdrag. Verschillende landen bezitten dus nog steeds met elkaar duizenden kernwapens. De Verenigde Staten en Rusland hebben samen negentig procent van de nucleaire wapens in handen. Maar wat moet er gebeuren voordat president Poetin daadwerkelijk nucleaire wapens inzet? Daar heeft Rusland zelf vier scenario's voor geformuleerd. Het eerste is als Rusland in zijn bestaan bedreigd wordt of bij een zogenoemde onthoofdingsaanval op het Russische politieke en militaire leiderschap en bij een atoomaanval op Rusland of bij het gebruik van chemische of biologische wapens tegen het land. Ik geef het bevel aan de minister van Defensie en het hoofd van de generale staf om de afschrikkingstroepen in bijzondere staat van paraatheid te brengen. Dan rijst de vraag hoe groot de kans is dat de Russen een nucleair wapen inzetten. Inzet van kernwapens in dit huidige conflict acht ik zeer onwaarschijnlijk. Niet in de laatste plaats omdat het officiële Russische denken over kernwapens en de omstandigheden waaronder Rusland kernwapens zou inzetten, past niet bij de huidige situatie, past niet bij een al dan niet slecht verlopend militaire operatie in een buurland. Maar wat betekent de zeldzame aankondiging van president Poetin dan wel? Nou, het betekent niets anders dan dat men een trap omhoog is gegaan vanuit een vredessituatie. Betekent dat eigenlijk alle communicatiekanalen, alle lijntjes, alle telefoonlijntjes open zijn gegaan. Dus dat in de commandoposten van de strategische afschrikkingsmacht, dat er mensen nu de telefoon opnemen als Poetin belt. Er zijn nog twee vervolgstappen te nemen voordat we daadwerkelijk dicht bij de daadwerkelijke inzet van het kernwapenarsenaal komen, dus daar zijn we nog verre van. Wat zijn die twee stappen? Die zouden betekenen dat bijvoorbeeld die op land gestationeerde raketten die op voertuigen zijn geplaatst, die staan nu nog gewoon op hun kazernelocaties in de garage, dat die gaan verplaatsen, dat die de toendra opgaan of de bossen ingaan, zich gaan verspreiden. De laatste stap zou zijn als die bommenwerpers, die ook nu in dit huidige conflict worden ingezet om bijvoorbeeld kruisraketten af te vuren, als die aan de grond worden gehouden. En dat in plaats van hun voorraad conventionele kruisraketten, dat die vervangen worden door kruisraketten met kernkoppen. De dreiging lijkt dus niet zo groot als tijdens de Koude Oorlog. Toen waren ze in de bunker in Rijswijk overal op voorbereid. Om telefoonverbinding te maken werden deze kabelverbindingen gemaakt. Die werden in combinatie gestoken en dan ontstond er een verbinding. Als er naar buiten gebeld moest worden, dan werden deze draaischijven gebruikt om het nummer te draaien wat men buiten nodig had. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16956666 485.866 2639 2022-07-12T12:39:02+00:00 yes no atoombom Rusland https://schooltv.nl/video-item/wat-is-keti-koti-herdenken-van-slavernij-en-vieren-van-de-afschaffing 2024-01-04T13:02:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39522.w613.r16-9.ddca2e3.webp Wat is Keti Koti? | Herdenken van slavernij en vieren van de afschaffing Op grote bijeenkomsten, zoals hier in Amsterdam, herdenken mensen het slavernijverleden van Nederland. In ons land wonen veel mensen met voorouders die tot slaaf waren gemaakt. In steeds meer plaatsen in ons land zijn Keti Koti-festivals om stil te staan bij de slavernij van vroeger. Als ze dat niet doen, wordt de slavernij vergeten. En dan is dat niet zo goed, want dadelijk gebeurt het weer een keer. Ik vond het niet leuk dat ze dat deden vroeger. Gelukkig is het ook over, gebeurt dit niet meer. Slavernij gaat over mensenhandel en het uitbuiten van mensen. Vanaf de zeventiende eeuw gingen Nederlanders naar landen in Afrika. Daar stopte ze tot slaaf gemaakte mensen in hun schepen en vervoerden hen naar andere landen, bijvoorbeeld in Zuid-Amerika. Daar werden ze mishandeld en gedwongen om keihard te werken op plantages. De witte handelaren verdienden er veel geld mee. Nederland deed meer dan 200 jaar aan slavenhandel, tot 1863. Als één van de laatste landen stopte Nederland met de handel in tot slaaf gemaakten. Tijdens Keti Koti wordt er niet alleen herdacht, het is ook een feestdag. Er wordt bijvoorbeeld lekker gegeten en vrolijk gedanst, om te vieren dus dat de slavernij in ons land is gestopt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16956669 96.832 2856 2022-07-13T08:00:00+00:00 yes no slavernij slavenhandel Keti Koti https://schooltv.nl/video-item/wat-is-de-hadj-bedevaart-naar-mekka 2024-01-16T16:24:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39524.w613.r16-9.9deaf9e.webp Wat is de hadj? | Bedevaart naar Mekka De hadj is een belangrijke traditie in de islam. Het is de bedoeling dat elke moslim één keer in zijn leven op bedevaart gaat. Tenzij er geen geld voor is of iemand niet gezond is. Vanuit de hele wereld trekken de pelgrims, dus de mensen die op bedevaart gaan, naar Mekka in Saoedi-Arabië. Dat is een heilige stad voor de moslims. Daar voeren ze een aantal rituelen uit. Eén van de bekendste is zeven rondjes lopen om een grote zwarte kubus. Die heet de Kaäba en moslims geloven dat daar een steen in ligt die uit de hemel is gevallen. Er wordt ook veel gebeden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16956670 39.466 13043 2022-07-13T08:06:10+00:00 yes no islam moslim https://schooltv.nl/video-item/hoe-komen-er-bubbels-in-champagne-een-scheikundig-proces 2024-01-04T13:02:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39525.w613.r16-9.abeec24.webp Hoe komen er bubbels in Champagne? | Een scheikundig proces Frankrijk is het land van de wijn. Rode wijn, witte wijn. Maar ook van een wijn die alleen bij speciale gelegenheden gedronken wordt. En die wijn komt hier vandaan. Champagne! Champagne drinken we als er iets te vieren valt. Een mooie sportoverwinning, een nieuw huis of een knallende bruiloft. Al gaat het niet altijd goed. Maar waarom is champagne zo bijzonder? Hoe krijgen ze die bubbels in de fles? Champagne wordt ook wel eens een bubbeltjeswijn genoemd. Maar hoe krijg je die bubbeltjes nou in de fles? Daar is een truc voor, want vlak voordat de fles dichtgaat, worden er twee dingen aan toegevoegd. Een beetje gist en een beetje suiker. Die twee gaan een reactie aan met elkaar en er ontstaat alcohol. Lekker voor in de champagne. Maar ook koolzuurgas. De bubbeltjes in de champagne. Kan ik laten zien met deze ballon. In deze fles zit gist, suiker. Ik heb er water in gedaan en nou doe ik er een ballon overheen. Dan moet jij opletten wat er nu gebeurt. Kijk nou. De ballon heeft zichzelf opgeblazen door het gas dat in de fles ontstaat. Hetzelfde gebeurt in een champagnefles, alleen dan niet voor een halfuurtje zoals nu. Nee, meer voor een jaar lang worden er belletjes geproduceerd. Als je een fles uitschenkt, zit er meer dan een miljoen belletjes in de fles en die willen er allemaal uit. Daarom moet het glas van een champagnefles ook zo dik zijn. En daarom schiet de kurk... Oh! Er ook zo enorm hard af. Hij wil eruit. Nou, dat doet ie ook. De suiker en de gist maken de champagne troebel en die overblijfselen noem je sediment. Traditioneel gezien laten champagneboeren dat langzaam in de hals van de fles zakken door de fles wel acht keer per dag een stukje te draaien in een speciaal rek. Maar je moet de fles dan natuurlijk niet weer recht ophouden. Don't mix! Wat? Nee! Het gist en sedimenten liggen onderin en uiteindelijk moet het langzaam naar beneden zakken zodat je het kunt verwijderen. Maar wat ik deed is die fles op z'n kop houden. Ja, zie je. Dan wordt de champagnemaker niet blij, want dan gaat het weer mixen en dan ben je je smaak kwijt. Dus nu moet ik eigenlijk vijfentwintig dagen hier blijven. Oh en nu moet ik m zelfs opdrinken. Maar het geeft wel aan hoe secuur dat proces moet verlopen, want een kleine en verkeerde beweging en het gaat verkeerd. Bij het verwijderen van het sediment en het plaatsen van de kurk mag ook geen verkeerde beweging gemaakt worden. Hiervoor gebruikt Pierre een machine. En dan is de fles klaar voor gebruik. We hoeven niet meer te rijden, dus we gaan dit item op een traditionele manier afsluiten. Pierre, hoe gaan we dat doen? Sabre le Champagne. Dit is de traditionele manier. Koningen honderden jaren geleden deden het zo. Ik moet met het mes over de naad van het glas. En dan en dan... Als je hard genoeg slaat tenminste. Perfect! Salut! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16956675 240.149 562 2022-07-13T09:20:00+00:00 yes no wijn alcohol koolzuurgas druif https://schooltv.nl/video-item/wat-is-een-ghost-producer-muziek-geproduceerd-door-iemand-anders 2024-01-04T13:02:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39526.w613.r16-9.327e558.webp Wat is een ghost producer? | Muziek geproduceerd door iemand anders Team Willem Wever is altijd bereikbaar voor jouw vragen, maar tast nu toch in het duister om de vraag van Karim te kunnen beantwoorden. Die wil namelijk weten wat een ghost producer is. We weten dat het iets met muziek te maken heeft, maar wat het precies is, dat gaan we uitzoeken. En wat blijkt? Bijna niemand wil hier over praten. Mysterieus. Maar het is Willem Wever. Dus we vinden altijd het antwoord op jouw vragen. Ook nu. Waarom het zo geheimzinnig is hoor je nu van de twee beste ghost producers in Nederland. Een ghost producer is eigenlijk iemand die muziek maakt voor een andere artiest. In het geheim eigenlijk, dat is van tevoren afgesproken. Ik denk dat je er eigenlijk niet bij stilstaat hoeveel tracks die je hoort eigenlijk door een heel ander persoon zijn geproduceerd. Als je kijkt naar de Top 40, of op Spotify, dan is het dus moeilijk te zien. Waarom gebruikt een artiest een ghost producer? Een ghost producer wordt ingehuurd omdat ze zelf geen tijd hebben om te werken of om te produceren of omdat ze het niet kunnen. Eigenlijk word ik dus altijd benaderd door de artiesten zelf of door het managementbureau of door de boekingsagency's. Met de vraag of jij een ghost productie kunt aanleveren voor iemand, dan wordt er een sessie opgezet. Dan probeer ik een beetje een goed beeld te krijgen van om wat die artiest nou precies zoekt. Dat het echt lijkt alsof het dus echt is gemaakt door de desbetreffende persoon. Het is natuurlijk de bedoeling dat de ghost producer onbekend blijft. Daar krijg je betaald voor. De rechten worden dan eigenlijk simpelweg afgekocht dat je echt tegen niemand mag zeggen dat jij het bent. Het is wel een dubbel gevoel. Is wel apart natuurlijk. Want ja, in feite gaat iemand ervandoor met jouw track, maar het heeft ook wel weer een lekker gevoel, van kijk zie je het kan gewoon. Ik heb gewoon voor iemand anders heb ik gewoon een hit gemaakt. Dus Karim, een ghost producer maakt in het geheim muziek voor een ander en omdat hij dat heel goed kan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16956678 120.96 544 2022-07-12T22:00:00+00:00 yes no muziek dj produceren https://schooltv.nl/video-item/kan-je-slapen-op-een-spijkerbed-het-doet-helemaal-geen-pijn 2024-01-04T13:02:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39528.w613.r16-9.5df450b.webp Kan je slapen op een spijkerbed? | Het doet helemaal geen pijn! Kijk, daar zijn de spijkers. We gaan spijkertje trekken. Ja ah, ho, ho. Ja, jij kiest al zonder dat ik kan kiezen. Kies jij dan. Nee, jij mag, kies jij maar. Nou dan kies ik deze. Er bestaan niet eens spijkers langer dan dit. Wat? Kijk dan. Nee, nee! Oké. Hey Tim, hebben een vraag van Sanne binnengekregen. Ah leuk. Sanne wil weten, ik weet niet waar ze deze sadistische kinderen vinden, maar ze wil weten of je kan slapen op een spijkerbed. Op een spijkerbed. Op een spijkerbed. Dat lijkt me niet een heel fijn matras, maar in sommige landen wordt het al heel vaak gebruikt. In India, daar wordt het vaak gebruikt als een meditatie-oefening omdat het goed voor je rug is. Nou, ik weet nog niet waarom het goed voor je rug is, want dat lijkt me vrij scherp. Precies. Nou, dat betekent dat jij lekker gaat liggen. Doe jij even een keer waar je goed in bent hè. Lekker liggen, lekker liggen. Klaar voor? Ja, naar het spijkerbed. Oké nou dit is het. Oké, nou, je bed is af, hij is klaar en jij kan lekker een tukkie doen. Oh, dit is wel echt scherp. Ik heb een goed kussen voor je. Dank je, da's heel lief. En een heerlijk matras. Nou ga maar liggen. Mama, als je kijkt als je me niet meer ziet, ik hou van je. Ja ja, ja ja. Kom maar, ga maar liggen. Hoger, hoger liggen hoger. Oh, dat voel je wel. Kussentje erbij. Dank je. Dit ligt eigenlijk helemaal niet verkeerd. Wat doe je met een bowlingbal, vriend? Vriend, wat doe je met een bowlingbal? Hou deze ook maar even vast. Ik heb trouwens nog een reiskoffer. Nee, doe normaal, doe normaal normaal. Dit is goed zo. Even kijken. Ik neem altijd een bowlingbal mee op reis. Doe normaal. Bowlingbal van acht kilo. Maar aanstampen. Nee, nee, nee, nee. Dan wil je natuurlijk je drumset niet vergeten. Altijd een drumset mee voor als je bijvoorbeeld in het vliegtuig zin hebt om lekker te drummen. Oké, stop, stop, stop. Ik neem ook altijd een klein fietsje mee op reis. Ik sta wel te kijken wat je allemaal kan houden. Mocht je nou denken, wat ontzettend knap dat Edson tegen zoveel pijn kan en dat hij zo'n hoge pijngrens heeft. Da's helemaal niet zo. Dat valt namelijk best wel mee. Als ik deze spijker tegen de ballon aan duw, ontstaat er druk op het punt waar de spijker de ballon raakt en knapt vervolgens de ballon. Als ik nu druk met meerdere spijkers word die druk verdeeld over t hele oppervlakte van de ballon. Dus ook over de hele oppervlakte van die hele grote rug van Edson. Dus het is helemaal niet knap wat ik nu doe. Nee, het valt eigenlijk best wel mee. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16958082 171.904 1006 2022-07-13T22:00:00+00:00 yes no spijker bed https://schooltv.nl/video-item/waarom-sneed-vincent-van-gogh-zijn-eigen-oor-af-de-wereldberoemde-schilder 2024-12-24T16:34:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39529.w613.r16-9.a9722ae.webp Waarom sneed Vincent van Gogh zijn eigen oor af? | De wereldberoemde schilder Yes. Ik sta hier op het Museumplein bij het Van Gogh Museum. Voor Nora. Nora is kunstliefhebber, schildert zelf ook graag. En ze heeft een vraag over Vincent van Gogh. Vincent van Gogh is wereldberoemd. Hij is een van de grootste schilders uit de negentiende eeuw. Elke dag komen duizenden mensen naar het museum om zijn schilderijen te bekijken. Dan zou je denken. Die vraag luidt waarom is De Zonnebloem zo'n meesterwerk? Waarom is Van Gogh zo'n grote schilder? Nee, Nora wil weten waarom Van Gogh zijn eigen oor afsneed. Ik vind het heel bijzonder dat hij zijn oor afsneed, maar dat doet niemand. En waarom zou je überhaupt je oor afsnijden? Het is gewoon een beetje raar of zo dat je je oor afsnijdt. Dus vandaar dat ik het wil weten. Voor jouw vraag hebben we afgesproken met een echte Van Gogh expert. Hallo Bregje. Het is misschien wel het beroemdste verhaal over Van Gogh en ik denk dat ik het jullie kan uitleggen. Daarvoor neem ik je mee het museum in zoo direct. En dan gaan we een paar schilderijen bekijken. En dan gaan we eigenlijk terug naar zijn tijd in Zuid-Frankrijk, want daar woonde hij toen die zijn oor afsneed. Kom maar mee. Hier met z'n drieën. Er is niemand. Hallo Hallo! Je hoort de echo. Ja. Ik heb er zin in, jij? Ja, ik ook heel erg. Dat wij als enige hier in het museum mogen komen. Ja, echt super vet. We staan hier bij het Gele Huis in Arles. Dat is een klein plaatsje in Zuid-Frankrijk en Van Gogh was daar na twee jaar in Parijs naartoe vertrokken. Hij wilde rust, ruimte, natuur en zonlicht. Hij was toen 35 jaar oud. Waarom had hij nou dit huis gehuurd? Hij wilde daar samenwerken met grote schilders die hij bewonderde, zoals Paul Gauguin. Dat was een schilder tegen wie die ontzettend opkeek. Bregje. Jij zegt Paul Gauguin. Ja. Weet je wie Paul Gauguin is? Nee. Kom maar mee dan gaan we hem even ontmoeten. En dit is die Paul Gauguin. En hij werkte samen met hem in het Gele Huis omdat hij nieuwe moderne schilderkunst wilde maken. Nou, je kan je voorstellen dat er dus best wel veel druk op lag. Werken met iemand die je enorm bewondert. Ik weet niet hoe dat voor jou zou zijn. Wie bewonder jij heel erg? Emma Watson. Oh. Helaas niet Edson da Graça.Maar stel je voor dat je nu hier met Emma Watson zou staan. Ja, stel je voor ik ben Emma Watson. Ja, precies. Da's de druk die je dan voelt. Dus die schilders waren samen aan het werk. Dat duurde ongeveer negen weken en het waren pittige karakters. Koppige mannen. Dus die spanningen die liepen op, die liepen op. Gauguin die dreigde terug te gaan naar Parijs. En ze kregen ruzie. Vincent en Paul. En in die ruzie in een vlaag van verstandsverbijstering sneed Van Gogh zijn oor af. Z'n eigen oor. En wat gebeurde dan? Moest die, kwam er een ambulance? Ta tu ta tu, oor eraf, ah! Breng hem naar het ziekenhuis. Laten we naar zijn slaapkamer gaan, dan vertel ik daar de rest van het verhaal verder. Maar Bregje ik kan het nog steeds niet begrijpen dat hij zijn hele oor afsneed. Daar hebben we dus bewijs voor, want er is een tekening ontdekt van de dokter waarop ik precies aan jullie kan laten zien hoe dat nou zat. En dit stippellijntje daar op zie je precies waar op het oor is afgesneden en er was dus alleen nog maar een heel klein oorlelletje over. Dit was zijn slaapkamer en hier werd die gevonden de volgende ochtend en natuurlijk gelijk naar het ziekenhuis gebracht. Daar was er een hele aardige dokter, dokter Rey en die heeft hem verzorgd. En zijn broer Theo, die kwam ook uit Parijs. En hij schreef Theo ook ontzettend veel brieven dus daarom weten we hier best wel veel over. Ik heb een kopietje. Natuurlijk niet de echte, van die brief. En daarin zegt hij aan zijn broer dat die zich vooral niet ongerust moet maken en dat het allemaal wel weer goed komt met Van Gogh. En wat best wel gek was Vincent zelf, die wist er gewoon niet zoveel meer van na afloop. Wat er nou precies was gebeurd, waarom je hij had gedaan? Daar heeft die t ook niet meer echt over. Hij denkt alleen maar ik wil gewoon beter worden en ik wil weer aan het werk. Als die zich goed voelde dan bleef die gewoon hartstikke mooie schilderijen schilderen en eentje maakt die vier weken daarna. En die ken jij, want dat is De Zonnebloemen. De Zonnebloemen heeft hij gemaakt nadat hij zijn oor heeft afgesneden. Ik vind ze echt heel cool en heel mooi ja. Dat is een meesterwerk. Een meesterwerk. Ja, absoluut. En dit maakte die gewoon in januari en in december snijdt die zijn oor af, kan je het voorstellen. Ja. ja. Dat is echt bizar. Maar eigenlijk laat die dus zien. Het gaat even niet goed. Ik heb het moeilijk gehad, maar je kan altijd de draad weer oppakken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16958083 283.84 4193 2022-07-13T22:00:00+00:00 yes no schilder oor https://schooltv.nl/video-item/komen-haaien-af-op-mensenbloed-ze-willen-veel-liever-wat-anders 2024-01-04T13:02:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39530.w613.r16-9.ffdc5cf.webp Komen haaien af op mensenbloed? | Ze willen veel liever wat anders... Ah, ja, ik ben effe in gesprek met Jayden, want Jayden heeft een hele leuke vraag, hè Jayden? Ja, komen haaien af op mensenbloed? Waarom wil jij dit weten, Jayden? Omdat ik haaien hele leuke en vette dieren vind. Mm hu! En in films worden haaien altijd helemaal wild als ze mensenbloed zien en ik wil kijken of dit in het echt ook zo is. Ja, toen dacht jij ik ga Edson even in het diepe gooien. Ja. Nou dank je wel Jayden. Maar wat denk je zelf? Denk je dat ze op mensenbloed afkomen? Uhm. Misschien wel. Misschien wel. Ja. Oké, dus jij denkt dat ze op me afkomen. Ja. Hé gozer, ik kom later bij je terug en dan zullen we het weten. Tenminste, als ik dan nog leef. Is goed. Nou jongens, op naar de haaien. Edson, jij mag gaan zwemmen met de haaien. Dus ik denk, we gaan naar de Bahama's, Australië, Zuid-Afrika, een ver oord. Nee, Edson mag zijn tas pakken en naar Zeeland gaan. Hai Madelon. Hoi. Heel tof dat ik mag komen. Want van vandaag ga ik dus met mijn top bloed, kwaliteitsbloed, ga ik die haaienkooi in. Maar voordat we dat gaan doen wil ik wel even wat over deze rakkers weten. Waarom bijten haaien eigenlijk mensen? Vaak als mensen gebeten worden zijn het surfers. Als een haai vanaf onderen kijkt, ze zien wel heel goed, maar het liefst in de nacht. Dus als we tegen de zon in kijken, dan lijk je net op een schildpad of op een zeeleeuw. Wij vinden haaien gevaarlijk, maar eigenlijk zijn wij veel gevaarlijker dan haaien. Wij mensen. Absoluut. Wij vangen jaarlijks zo'n honderd miljoen haaien. Honderd miljoen. Ja, honderd miljoen. Sommige hebben gewoon niet zo heel veel geluk. Die komen in een net terecht en gaan dood. Anderen worden echt bewust gevangen bijvoorbeeld voor haaienvinnensoep. We kunnen dus concluderen dat wij als mensen zijn we veel gevaarlijker voor de haaien door overbevissing en dus vissen naar haaien voor haaienvinnensoep. Ja. Heb jij het wel eens gegeten? Nee, gelukkig niet. Ik ga me omkleden. Luister, ik was eerst heel stoer, maar ik weet het eigenlijk niet. Geen probleem. Je zit dadelijk lekker in de kooi. Dat is hartstikke veilig. Heb je nog tips? Nou ja. Hou je handen en voeten binnenboord. Die komen hier niet doorheen. Nee. Kijk, nou heb ik hier buisje bloed hè. Denk jij dat zij hierop afkomen, op mijn bloed? Ik heb eigenlijk echt geen idee. Ja. Nee, ik heb het nog nooit geprobeerd. Maar één manier om erachter te komen. Jayden. Dank je wel voor je vraag hè. Deze is voor jou. Waarom komen ze niet op mijn bloed af? Ja, wij zijn natuurlijk niet het natuurlijke voedsel van deze haai. Ze vinden vis veel lekker. Dus wat jij zegt Madelon, is dat die haaien niet afkomen op mensenbloed? Nee blijkbaar zijn wij toch niet lekker genoeg. Ik vind het eigenlijk wel een beetje sneu dat we ze nu helemaal lekker hebben gemaakt en dat ze denken ja maar waar is het buffet? Nou, daar heb ik een goede oplossing voor. Je mag ze ook nog even voeren. Echt? Ja zeker. Ik ben oog in oog met de dood. Nou Jayden, haaien vinden mensenbloed dus helemaal niet zo interessant. Vis, dat vinden ze lekker. En ze schijnen ook veel liever te zijn dan dat wij mensen denken. Ik hoop dat je antwoord hebt op je vraag. Later. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16958084 277.461 1714 2022-07-13T22:00:00+00:00 yes no haai bloed https://schooltv.nl/video-item/wat-zijn-deepfake-videos-misschien-is-het-niet-echt 2024-01-04T13:02:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39531.w613.r16-9.c70760c.webp Wat zijn deepfake video's? | Misschien is het niet echt! Storm, vertel wat gaan we doen vandaag? We gaan onderzoeken wat deepfake video's zijn. Deepfake video's zijn nep video's die bijna niet van echt te onderscheiden zijn en die door de computer zijn bewerkt. Hierdoor lijkt het net alsof iemand iets zegt of doet, terwijl dat in het echt niet zo was. Ook wel een beetje gevaarlijk dus, als je niet weet of t echt gebeurd is of niet echt gebeurd. Zeker. Ja. Waarom zou dat gevaarlijk zijn? Want je kan bijvoorbeeld Mark Rutte de oorlog laten verklaren tegen Donald Trump. Ja. En wat heeft dat voor consequenties? Slechte consequenties. Wil jij een rolletje in een Harry Potter film? Zou ik wel willen. Fix ik voor jou. In deze app kun je jezelf in bekende films of video's plakken. Lijkt wel een beetje. Lijkt super erg. Wow. ik heb ook een bril. Kijken of we nog een filmscène weten. Uh die, daar kan jij wel in. Deze proberen. Ja. Hoppa. Lijkt een beetje. Hij lijkt wel een beetje. Ik Heb dezelfde onderkin. Ik heb afgesproken met een expert die echt alles weet van deepfake video's, ze zelf maakt, maar ook weet hoe die ze moet ontrafelen. We hebben hier al een voorbeeldje staan. Tim, jij hebt ons een filmpje gestuurd waarbij je iets hebt ingesproken en dit is Edson. En dan gaan we dus jouw bewegingen projecteren op het gezicht van Edson. Ik ben benieuwd. Hé, jongens en meisjes. Edson da Graça hier. Dus de mondbeweging van Edson loopt synchroon met wat ik aan het zeggen ben. Het lijkt super echt. Hoe doe je dit? We hebben een programmaatje geschreven waar dus het gezicht kan analyseren. Hij maakt een soort van 3D-model van hoe jouw gezicht er uit ziet. Hij weet precies waar de ogen zitten, waar de neus zitten, waar de mond zitten en op het moment dat je iets zegt dan kan die dus die vervormingen waarnemen. En hij weet hoe het bij jou zit en hij weet hoe het bij Edson zit. Nou, het is natuurlijk nog steeds wel lastig voor een computer om zo'n gezicht te creëren en daarin maakt die nog wel eens wat foutjes. En ik heb wel hier een voorbeeldje staan. Dit lijkt een echte foto, maar als we hem dus bekijken, hoe analyseer je dan wat er dus niet echt aan is? Een veel voorkomende fout is dat de oogkleur verschillend is voor links en rechts, maar ook dat die consistentie tussen de verschillende oren bijvoorbeeld niet helemaal correct heeft. Dus eigenlijk door op zoek te gaan naar de meest ongebruikelijke details in het gezicht. Tijd om het zelf eens te proberen. Welke van de volgende foto's zijn nep en welke zijn echt? Oké, here we go. 3 2 1. Deze was fout. Kijk die ogen dan. Oké, nog eentje. En deze dan? Kijk naar de ogen, de neus, de mond. Ook niet echt. Nee, nee, nee, nee, kijk hier. Je ziet de schaduw onder de neus is een beetje gek hè. En deze, nog twee seconden, één. Yes. Deze was er echt, zag ik meteen hoor. Kunnen we nu zelf zo'n deepfake video maken? Jazeker. Oké. Ja. Nou, dat hoef je hem geen twee seconden te vertellen. Dat wil die gelijk. Ik neem even plaats achter deze laptop dan zal Morris Storm uitleggen hoe wij onze eigen deepfake video gaan maken. Ik ben benieuwd. We gaan nu videobellen met Tim. Maar jij kruipt in de huid van Edson. Oké, maar hoe dan? Nou, wij hebben een programmaatje ontwikkeld waardoor jij de mond bewegingen van Edson kan projecteren. Dus Tim, die ziet eigenlijk Edson terwijl jij hier spreekt. Kijk, nu ben je Edson. Hey Tim. Wacht effe, jij klinkt helemaal niet als Edson. Ik heb een schorre keel. Maar dit is dus, ik zit eigenlijk nu naar een deepfake video te kijken van Edson. Ja. Dus je bent real life, word je nu gedeepfaket eigenlijk door een computer? Ja. Zie je nu ook dat mijn wenkbrauwen omhoog gaan? Ben benieuwd of jij kan ontdekken wat er niet klopt in deze video. Heb je ook nog vragen? Stuur ze op naar Willemwever.nl Mij kan je het herkennen inderdaad aan de handen. Die bewegen af en toe onnatuurlijk. Zijn mond beweegt af en toe onnatuurlijk en soms zit die nog een beetje stijf als een robot. Maar het is wel echt heel goed gedaan. Storm, tot ziens! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16958089 253.546 2329 2022-07-13T22:00:00+00:00 yes no nepnieuws computer video https://schooltv.nl/video-item/kun-je-glazen-kapot-zingen-daar-is-wel-120-decibel-volume-voor-nodig 2024-01-04T13:02:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39533.w613.r16-9.b8f84c0.webp Kun je glazen kapot zingen? | Daar is wel 120 decibel volume voor nodig! Je denkt misschien wat doen die twee nou met die glazen? Dat heeft alles te maken met Demi's vraag. Ja. Maar hier komen we niet verder hè. Let's go. We hebben hier afgesproken met de beste, tofste leukste natuurkundige van heel Nederland, Raza. Zij moet ons verder kunnen helpen. Hai Raza. Wat heb je meegenomen? Kristallen glazen. Want Demi, die heeft een vraag. Hoe kun je glazen kapot zingen? Ja, ik wil vast één mythe uit de weg helpen. We kunnen niet alle glazen die je hebt meegenomen tegelijk kapot zingen, dus we moeten er op ééntje focussen. Al die glazen hebben één toon die heel specifiek voor dat ene glas is en bij die dan kunnen we hem kapot zingen. En hoe weten we welke atomen ze dan lekker vinden? Daar kunnen we even naar luisteren. Dus als ik deze even als voorbeeld neem. Hier met een lepeltje. Dus als je bij die toon heel hard en heel lang zingt, zou je hem in theorie kapot moeten kunnen zingen. En wat is jouw toon dan? Heel anders. En om het te breken moet je dus precies op die toon zingen. Exact. En hard en lang. Maar hoe kan dat dan? Ja, dan moet je dus eerst eigenlijk even weten wat geluid nou precies is. Geluid, dat zijn trillingen die door de lucht bewegen. Dat kun je ook voelen als je bijvoorbeeld bij een popconcert naast een box staat, dan voel je het soms zo helemaal in je buik. En we kunnen ze ook zichtbaar maken, bijvoorbeeld hier met het folietje met suiker erop, naast de box. Als ik nu het geluid aanzet, moet je eens kijken wat er gebeurt met de suiker. Maar glas is toch niet van suiker? Nee, een glas is niet van suiker, maar net zoals dat de suiker lekker op die muziek kan gaan. Zo kan een glas kan lekker gaan bij die ene specifieke toon. Daar heeft hij zijn favoriete dansmove. En zo kunnen er ook barstjes ontstaan als die eigenlijk te enthousiast los gaat. En dat willen we. Ja. En dan kan die breken door voor z'n. Hallo, wat leuk jullie te zien! Hallo. Wij hoorden jouw stem. Ja. En wij dachten als iemand een glas kan laten breken met haar stem, dan is dat Francis wel. Dat is echt hard he? Ja. Ja. Maar het is me nog nooit gelukt. Jammer genoeg. Wij hebben vandaag twee dingen. We hebben en kristal. Yes! En we hebben iemand die er ook echt heel veel verstand van heeft. Dus die combinatie samen met jou. Je bent eigenlijk de laatste puzzel die we nodig hebben, moet het gaan lukken. Mag ik dan zo hard mogelijk zingen? Uh, t liefst nu niet. Oh. Maar straks wel. Waar is nou degene die er echt verstand van heeft? Nou, hier. Hallo, ik heb hier een glas meegenomen. Oh. Ho, ho, dat kun je toch niet zomaar doen? Straks breekt die. Safety first. Oh. En wat gebeurt er dan met het rietje? Als die gaat trillen, dan heb je precies de toon te pakken die dat glas lekker vindt. We gaan het doen. Demi ben je ready? Ja. Zet hem op. Naar het grotere werk. Oeh, pittig. Dit is dus niet gelukt. Hoeveel decibel heb je dan nodig om zo'n glas te laten breken? Ja, decibel is dus een maat om uit te drukken hoeveel volume, dus hard je moet zeggen. En we hebben het dan eigenlijk wel over 120 decibel. Dat red ik niet, maar ik heb ooit één keer 112 decibel gered. Dan hebben we dus ook over geluid zo hard als dat je naast een brandweerwagen staat. Maar als ik helemaal nooit meer het toneel op kan, dan dan ga ik me opgeven als brandweersirene. We hebben dus meer volume nodig toch, Demi? Ja, we moeten naar minimaal 120 decibel. Denk je dat het gelukt is? Ik denk het niet. Maar gaat het nog met je oren? Ja. Gelukkig. Oké, Raza. Hoe werkt dit precies? Nou, we sturen het geluid nu van de box precies op dat glas af, in plaats van dat het de hele ruimte in kan. Dus we zorgen ervoor dat al die druk die opgebouwd wordt precies op dat glas afgaat, dus hopelijk breekt dat nu wel. Helaas heeft het ook met het soort glas te maken of kan je het ook gewoon met een limonade beker doen? Het heeft wel ook met het soort glas te maken. Eigenlijk is het hoe duurder, hoe beter. O, echt? Omdat die kristallen glazen, die zijn vaak heel duur en er zit iets in wat de glazen een beetje stijver maakt. Ja, als iets heel stijf is, dan breekt het ook sneller. Oké, we gaan weer terug die kant op, want we gaan dit natuurlijk testen en hier blijven dat is niet goed voor onze oortjes. Kom op. Dat rietje trilt als een malle. Echt? En nu niet meer, want je bent gestopt met zingen. Maar Francis, alles heb je erin gestopt. Ja. Iedereen heeft dat kunnen zien, maar het is niet gelukt. We kunnen de computer een toon laten maken. Die kan heel strak één toon aanhouden. Waarschijnlijk heb je met jouw stem al misschien wel minuscule barstjes in dat glas kunnen maken, maar niet genoeg om het echt te laten breken. Door een computer heel lang dezelfde toon heel hard te laten maken. Ja. Komen er wel meer barstjes in. En uiteindelijk kan ie daar dan wel van kapot gaan. Dus het liefst doe je het ook met een glas wat een beetje oud is. Oh Francis, je wordt vervangen door een computer nota bene. Ja, succes. Oké Demi, het is tijd voor een. Volgende stap. Precies. Ja, hij trilt een beetje. Het is dus heel moeilijk om met geluid een glas te breken. Niet alleen moet je een hele harde toon produceren, nee, het glas moet ook nog microscopische foutjes bevatten zodat het kan breken. En het kan gewoon heel lang duren. Francis, wakker worden. Jeetje, hoe laat is het? Ja, we gaan. Tijd om te gaan. Effe bijkomen hoor. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16961041 427.264 1317 2022-07-17T22:00:00+00:00 yes no glas zingen decibel natuurkunde https://schooltv.nl/video-item/hoe-maak-je-de-perfecte-foto-van-je-eten-licht-camera-actie 2024-01-04T13:02:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39534.w613.r16-9.c0fe144.webp Hoe maak je de perfecte foto van je eten? | Licht, camera, actie! Echt geen goeie foto. Ziet die hele taart niet eens. Ja, dat is dus het probleem. Dat gaat dus niet. Even kijken. Hé Charlotte, dat valt nog niet echt mee hè. Een perfect plaatje maken van je eigen gemaakte taart. Nee, het ziet er ook niet echt heel lekker uit of zo. Nee, maar daar gaat ook jouw vraag over. Ja, hoe maak je een perfecte foto van je eten? Het ruikt wel lekker. Maar ja, dat ga je natuurlijk niet mee krijgen op de foto. Nee. Zullen we hem iets meer aankleden. Misschien dat dat helpt. Ja. Komt die, vangen! Ja. Gouden plaat eronder. Zo. Wacht, we kunnen zo doen. Ja. Zo. Die. O ja, shit, moet dat wel eronder. Maak jij zelf wel eens foto's van je eten als je thuis bent? Ja ik heb wel wat foto's, maar het ziet er niet echt heel lekker uit. Kijken. Oh ja. Ja en dan heb je zeg maar dan nog deze. Ja, het was best wel lekker het was een soort. Het ziet er echt heel vies uit. Als ik eerlijk ben. Dit lijkt een beetje een bakje met babyvoedsel. Dat vind ik zelf ook. Wat zou je graag willen? Je zou natuurlijk willen weten hoe kun je alsnog zorgen dat het er mooi uitziet? Ja. Ja, dat het zeg maar mooi eruit ziet, maar ook echt vooral lekker. Dat je ook denkt van oh, ik wil daar echt een hapje van nemen zeg maar. Ik heb iets gevonden. Nee, serieus. Vertel. Kijk wacht, ik heb hier een trucje. Ze gebruiken dan scheerschuim als slagroom en motorolie als stroop. Kijk en dit zijn je producten. Om de foto aan te kleden. Slagroom die dat smelt namelijk. Als je het erop spuit. Dat zakt helemaal in scheerschuim blijft lekker omhoog staan, zit heel veel lucht in. Probeer het eens. Ik ben serieus. Het gaat om de foto. We gaan hem niet meer opeten. Nee, ik wil dit echt niet doen, dit is echt zonde. Want waar ga je de taart dan laten? Ja, da's ook weer wel zonde. Ja. Dit was Willem Wever voor deze week. Heb je ook een vraag? Nee, je moet het toch proberen hè. Ja maar niet hiermee. Zou, nou hè hè, ik krijg wel honger van al dat foto's maken. Mm hu. Mmm. Wie vind je echt heel goed met het maken van foto's? Uhm. Miljuschka. Miljuschka Witzenhausen is presentatrice van kookprogramma's. Zij heeft haar eigen Instagramaccount en ze doet alles voor het beste, gekste en lekkerste eten. Hey hallo. Ola! Hoi, ik ben Charlotte. Leuk je te ontmoeten. Hoi, ik ben Mil. We zijn volgens mij helemaal bij het juiste adres, want foto's maken van eten, daar heb jij wel verstand van? Ja ja, eten is hetgeen wat ik het allerliefste doe. En het koken natuurlijk ook. Wat heb je eigenlijk meegebracht? Ik heb appeltaart gebakken. Oeh, lekker. Maar hoe zorg je er nou voor dat je eten er ook nog lekker uitziet op een foto? Nou ja, dat is inderdaad een kunst. Dat heeft te maken met eerst ook, het goed koken of bakken. Dus uh, je wil echt dat als je de foto's ziet op social dat je wil likken in plaats van liken zeg ik altijd. En je moet eigenlijk zorgen dat het beeld precies zo is als jij hem zou willen hebben. Dus ik vind dit een supermooie taart, maar ik vind dat die wel net iets te donker is op bepaalde plekken. En dan zou ik hem opnieuw bakken voor de foto. Maak je alle foto's zelf? Inmiddels niet meer. Vroeger deed ik dat wel, maar omdat we iedere dag een recept hebben op de website heb ik inmiddels een team waar ik dat samen mee doe en de hoofdfotografe daarvan is Simone. Simone is al jarenlang gespecialiseerd in foodfotografie. Als je nou een goede foto wil maken, waarmee moet je dan beginnen? Nou, je begint natuurlijk eerst met het gerecht koken, dat hebben we nu al gedaan in verband met tijd. Daarna is het heel belangrijk, hoe leg je het op het bord? Dus we gaan beginnen met spaghetti bolognese. Ik doe meestal een paar pakken en die doe ik dan zo in een bord. Ja en je wilt dus ook niet dat deze zo uit blijven waaieren, dus die duw je dan weer terug. Het is gewoon een op de vierkante centimeter stylen. Waarom dan zo'n klein bord? Is dat handiger of zo? Als je kijkt in de kast staan bijna alleen maar bordjes in het formaat ontbijtbord. Ja. Omdat als je een heel groot bord hebt, dat is leuk als je in een restaurant zit, maar dan heb je heel veel eten nodig om dat bord te vullen. Moet het altijd vers zijn, het eten? Nou vers moet het wel zijn, maar het hoeft niet per se warm te zijn, maar de meeste dingen zetten we eigenlijk wel zo snel mogelijk op de foto. Nou, we hebben gezien hoe we de pasta mooi neerleggen voor de foto. We gaan nu een ander gerecht. Dit is een club sandwich. Club sandwich. Kan die club sandwich zo op de foto? Uh nee, er moet sowieso een achtergrond, want zoals je ziet hier is het niet de meest ideale achtergrond. Dus ik dacht deze achtergrond, wat vind jij daarvan? Mooi. Als jij die er even inzet, hang ik deze er gewoon eigenlijk overheen. Kan Charlotte zelf proberen de foto te maken? Ja natuurlijk. Ah ja. Dan ga je kijken van nou kijk, die chipjes hier, die liggen een beetje gek. Even kijken welke zat ook weer in de weg, deze. Ja die ja. Ja. En die hiervoor ligt, die grote. Nee, die andere die aan de rechterkant. Ja. Ja dus, die is een beetje te groot. Dus misschien moeten we. Die moet ook weg. Of breken hem maar doormidden. Dat kan ook nog. Kijk eens Charlotte. Nou, dit begint echt wel ergens op te lijken. Zeker. Dus als je de foto maakt, waar let je dan op? Op het licht en op de achtergrond zodat dat dan mooi uitkomt op de foto. We gaan beweging toevoegen in de foto. Je hebt denk ik met deze beweging maar één keer de kans om het goed te doen. Ja het is wel tricky. Op hoop van zegen. En voel je de verantwoordelijkheid nu? Ja. No pressure. Ik dacht ik check het even. Ben je er klaar voor? Ja. Één, twee ja. Meer. Meer, meer. Meer weer. Meer. Ja, meer, meer. Goed zo. Stop! Waar let je nou op als je een selectie maakt. Er zijn heel veel foto's achter elkaar. Wanneer zeg je dit is de foto die ik zocht? Kijk, dat vind ik zelf altijd heel leuk. Weet je wel dat je zeg maar dat stuivende effect hebt van de poedersuiker. Ja. Nou moment van de waarheid. We hebben nu jouw appeltaart. Dus we gaan kijken of we het nu met alles wat je geleerd hebt, of we dan wel een mooie foto ervan kunnen maken? Ja. Klaar voor? Ja. Één, twee. Heel veel, heel, heel, heel veel. Heel veel. Klikken, klikken. Klik, klik, klik. Waarom klikt die niet? Hij klikt niet. Ja, ik denk dat de tweede het beste is. Ik vind de movement die erin zit heel erg mooi en je kan het ook nog een iets meer kaderen natuurlijk. Ik denk dat het een van de mooiste foodfoto's wordt die op jouw eigen kanaal staan tot nu toe. Zo! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16961042 428.8 745 2022-07-17T22:00:00+00:00 yes no fotografie foto eten social media https://schooltv.nl/video-item/rijden-onze-autos-straks-allemaal-op-zonne-energie-dat-is-een-stuk-beter-voor-het-klimaat 2024-01-04T13:02:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39535.w613.r16-9.db959c6.webp Rijden onze auto's straks allemaal op zonne-energie? | Dat is een stuk beter voor het klimaat! Spiegels, zo zit die goed? Ja. Richtingaanwijzer. We gaan even naar links of naar rechts. Wel een coole auto, zeg. Ja, of wil je die ook nog uit proberen. Elias. We zijn hier vandaag bij de Technische Universiteit in Eindhoven en hier werken eigenlijk de slimste studenten om te zorgen dat ze een auto kunnen maken die goed is voor het klimaat. En dat heeft alles te maken met jouw vraag, want jij wil graag weten. Rijden onze auto's later allemaal op zonne-energie? Ja, maar ik kan je daar helaas niet verder mee helpen. Maar ik weet wel wie daar het antwoord op heeft, namelijk één van de studenten die aan deze auto's werkt. Ah kijk, Lotte. Hallo welkom! Uh, vertel wat doen jullie hier? Wij als team Eindhoven maken allemaal auto's die gebruik maken van zonne-energie. En daarmee doen we ook mee aan de World Solar Challenge in Australië. De World Solar Challenge is een tweejaarlijkse wedstrijd voor auto's die rijden op zonne-energie. De route is maar liefst 3.021 kilometer lang en er doen auto's uit de hele wereld aan mee. En daar hebben we met Stella 4 in 2017 mee gewonnen. Maar hoe werkt zonne-energie eigenlijk? Je hebt dus de zonnestralen die schieten op zo'n zonnecel. Dit is één zonnecel en in binnen in zo'n zonnecel heb je twee verschillende soorten lagen waarbij een deeltje zit op de ene laag. En als er een zonnestraal binnenkomt verspringt dat deeltje naar de andere laag. En bij die verplaatsing komt energie vrij. En die energie wordt dan weer uh geleidt naar de batterij waar die wordt opgeslagen. En vervolgens gebruiken wij die energie om te rijden. Hoeveel van die panelen heb je eigenlijk nodig? Hoe groter de auto, hoe meer panelen je nodig hebt omdat je meer energie nodig hebt en op de auto die we net binnen zagen zitten 326 van zulke zonnecellen. Nou, het is vandaag wel een mooi zonnig dagje om een autoritje te maken volgens mij. Nou, dat klopt zeker. Gelukkig staat de auto van 2019, de Stella Era, klaar om ons eventjes mee te nemen. Hoe ziet zie eruit? Echt mooi? Daar gaan we. Let's go! Zit je? Ja, ik zit. Komt die. Gaat het goed, Tim? Vet laag joh, dat ding. Zo oké, nou rijden maar. Vet hè. Hoe vind je het? Heeft de auto versnellingen? Nee. Een elektrische auto heeft geen versnellingen. Dus het is eigenlijk altijd een automaat. Er zijn gewoon überhaupt geen versnellingen, dus hij rijdt gewoon op de elektriciteit. Dat is ook zo anders aan elektriciteit en benzine. Ja. En hoe lang kun je er dan mee rijden? Op een volle batterij kan je er 1800 kilometer mee rijden, dus dat is van Nederland naar Spanje. Volgens mij verliezen we een onderdeel. Hier, hij is nog niet helemaal stevig. Nee het is nog steeds een mock-up model. Oh ja, ik zie overal zie ik uh schermpjes. Ja. Maar ik zie je bijvoorbeeld geen achteruitkijkspiegels meer. Nee, dat klopt, die hebben we ook een camera gemaakt. En dat is je linkerzijspiegel en je rechterzijspiegel. Hoe hard kan deze auto nou? Als maximale snelheid kan die 125 kilometer per uur. Oh ja. Maar maakt die dan ook dit geluid, als je 125 kilometer per uur gaat? Ja. Dit zijn gewoon de motoren die je nu hoort. Hoezo is het de vorm van een druppel? Nou, de vorm van de druppel zorgt ervoor dat we heel goed gestroomlijnd zijn en doordat we zo goed gestroomlijnd zijn gebruiken we veel minder energie. Noemen we ook wel eco-dynamisch. Je moet zelf de zonne-energie natuurlijk opwekken dus, hoe minder je gebruikt, hoe beter dat is. Waar zit nou de batterij van deze auto? De batterij, die zit in de achterbak. Nou, wat deze auto nog meer kan dan alleen energie opwekken van de zon, is dat ze ook andere elektrische apparaten kan opwekken. Kijk, hier zit gewoon een normaal stopcontact in. Ja. Dan wordt dit gebruikt om het andere voertuig op te laden. Stop maar erin. Ja kijk, en nu is deze auto aan het laden met de energie uit de andere auto op zonne-energie. Hoe lang duurt het ongeveer totdat de auto opgeladen is met de energie van die auto? Elektrische auto's doen er ongeveer drie uur over om volledig helemaal opgeladen te zijn, dus dat is langer dan dat je normaal bij een tankstation zou staan. Jeetje, dat is ontzettend lang. Maar waarom duurt het nou zo lang? Wat tanken is echt binnen een paar minuten heb je de hele tank volgegooid, maar als je dan gaat tanken om je batterij op te laden, dan ben je daar uren mee bezig. Ja nee, dat klopt. Kan het niet even een stukje sneller? Nee, was dat maar zo. Ik denk dat ik jullie het beste kan laten zien aan de hand van een proefje en waarom dat langer duurt dan alleen het tanken. Ik ben benieuwd. De batterij die in de auto zit kan niet al die energie in één keer verwerken, dus dat moet gewoon geleidelijk gaan. We gaan even laten zien wat er gebeurt als je hem wel snel oplaadt. Dit is de zon. Ja. En die gaat energie sturen naar de batterijen. En wij gaan nu de batterij zoveel energie geven dat ze het eigenlijk niet aankunnen om nieuwe energie op te slaan. Ja, wat is dit? Dit is dus een warmtecamera. Dus zo meteen kunnen we zien dat er heel veel warmte naar de batterij gaat. Oké, nu staan ze aan. Elias, dan mag je aan het knopje bij de A helemaal naar rechts draaien. Doe maar naar 25. Draaien maar. Hop, hop, hop. Verder, verder, verder. Hop verder, nog verder. Zo de omgeving is gewoon helemaal... Wow! Zo. Kijk, dit kan er dus gebeuren. Dit is niet best als dit met je auto gebeurt. Nee, dat klopt. Vandaar dat het ook wat langer duurt om je elektrische auto en dus je zo'n auto op zonne-energie op te laden. Haast en spoed is zelden goed. Maar als je dit allemaal al kan met deze auto, wat, wat is dan nog de volgende stap? Of zijn we er al? Nee, we zijn er nog zeker niet. Je hebt al gezien dat we dus extra energie hebben en dus andere apparaten kunnen opladen. En nu is de volgende stap dat we al die energie nog groter maken en zelfs terug gaan geven aan ons huis. Dus we hebben niks anders meer nodig aan energie, behalve eigenlijk je auto en de zon. Maar wat als de auto in de schaduw staat? Laadt die dan niet meer op, of wel? Goede vraag. Nou eigenlijk, het beste is natuurlijk om volop in de zon te staan. Wat Stella Era kan, is vanuit de schaduw het zonnigste plekje op de parkeerplaats zoeken en dan daar zelf heen rijden, zodat ze altijd in de maximale zon staat om dan zo veel mogelijk energie op te laden. Helemaal zelf. Helemaal zelf. Ja, ik kan hier wel aan wennen hoor. Maar Lotte, waarom rijden we niet allang op zonne-energie met z'n allen? Ja, helaas is de transitie naar duurzame energie nog niet bij iedereen zo even ver, waardoor het op zonne auto rijden heel erg duur is en nog niet voor iedereen betaalbaar is. Maar gaan we met z'n allen in de toekomst op zonne-energie rijden? Wat denk jij? Nou. Ik denk het wel. Het zal wel heel leuk zijn. Ja. Lotte. We gaan natuurlijk sowieso van de benzine en dieselauto's af. Dus er zullen veel meer elektrische auto's komen en dan is een zonne-energie elektrische auto natuurlijk wel de beste oplossing. Ja, in hoeveel jaar kunnen we verwachten dat het de norm gaat worden? Ik denk tien jaar, dat is zeker te halen. Nou, tosti is klaar, top. Nou, tien jaar dan hebben we nog even wat te overbruggen. Ik zou zeggen ga lekker van je tosti genieten. Gaan wij nog even een potje gamen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16961043 490.666 2000 2022-07-18T22:00:00+00:00 yes no auto zonne-energie elektriciteit klimaat duurzaamheid https://schooltv.nl/video-item/wat-doet-de-waterpolitie-meekijken-tijdens-een-redding-en-op-de-serveillanceboot 2024-01-04T13:02:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39536.w613.r16-9.493c688.webp Wat doet de waterpolitie? | Meekijken tijdens een redding én op de serveillanceboot Ze zouden hier elk moment moeten zijn. Dat is hem toch? Dat heeft alles te maken met jouw vraag, want wat wil je graag weten? Wat doet de waterpolitie? En waarom wil je dat zo graag weten? Omdat ik van varen hou en waterpolitie is dan wel één van de belangrijkste dingen op t water. Ja. En ben je zelf wel eens in aanraking komen met de waterpolitie? Helaas wel ja. Echt waar. Wat heb jij gedaan toen? Ik was 10 en ik ging het water op. Dat mag niet. Met je boot. Ja. Nou ja. Zullen wij eens even kijken wat de waterpolitie allemaal doet? Dat lijkt me een heel goed plan. We gaan een boord. Let's go. Nou, kijk eens aan. Jullie zijn de waterpolitie. Dat zijn wij. Goedemorgen. Ja we zijn hier voor jou Finn, want jij bent ontzettend nieuwsgierig. Wat doet de waterpolitie eigenlijk? We doen heel veel dingen. Maar ja, je kan het beter zien. Ik zou zeggen jullie staan al aan boord, dus, ga gewoon lekker mee. En ik denk dat je wel een hele leuke dag gaat hebben. Ben ook heel benieuwd. Dit betekent avontuur. Ik zou zeggen trossen los. Is dit een beetje vergelijkbaar met de boot die jij hebt? Uh nee. Nee hè. Echt totaal niet. Da's raar. Nick, vertel, waar zijn we? Wij zijn in de binnenstad van Amsterdam en wat wij hier eigenlijk doen is recreatievaart in de gaten houden, maar ook de rondvaart. Kijken of alles nog netjes is. Geen gestolen boten. Nou en door dagelijks te varen hier, herken je eigenlijk alle boten die er liggen. Als er iets niet klopt, dan zie je dat eigenlijk al heel snel. Ja, dit is niet een doorsnee boot. Nee, wat is dit voor een type boot? Deze boot is speciaal gemaakt voor Amsterdam. Die is nergens te vinden in Nederland. De Amsterdamse grachten zijn heel nauw, smal, laag en een doorvaartprofiel, heet dat, is speciaal voor deze boot ontworpen. Ja, daar moet je als boot natuurlijk onderdoor kunnen. Maar ik zie hier geen stuur. Nee. Wat je normaal bij een boot ziet, dat is eigenlijk wel een beetje verleden tijd. Dit is een stuurautomaat, noemen ze dat, en dat werkt eigenlijk met elektrische signalen gaat dat naar de route? Zelfs deze boot heeft niet eens meer een roer. Dat is eigenlijk gewoon een schroef die onder de boot helemaal ronddraait. Hoeveel diploma's heb je nodig om bij de waterpolitie te mogen werken? Bij de waterpolitie heb je gewoon dezelfde diploma's nodig als bij andere politie-eenheden. Sowieso heb je altijd je A en B-zwemdiploma nodig. Da's wel handig op het water. Inderdaad dat je in bezit bent van een zwemdiploma. Ja. Ik zie daar ook een beeldscherm. Wat gebeurt daarmee? Eigenlijk is het een een varend kantoor zeg maar. Dus als wij hier een aanhouding hebben of we moeten iemand navragen, een boot navragen, kunnen wij dat op de computer doen. Heb je hier ook een cel dan? Wij hebben geen cel. En je gewoon achterin. En natte cel. Dat is de wc. Hij nou zei je net dat jij zelf ook wel eens in aanraking bent gekomen met de waterpolitie. Oh, mocht ik dan niet zeggen? Ja tuurlijk wel. Wat hoor ik nu? Uhm, ik was tien en ik ging het water op en dat mag niet. Maar je mag toch gewoon zwemmen. Nee, met een bootje. Met een bootje. En wat voor bootje was dat? Aluminiumboot met 2,5 PK. Hoeveel? 2,5. 2,5? Weet je ook waarom dat niet mag? Hebben ze dat toen gezegd? Ja, omdat je twaalf moet zijn. Ja. Net alsof je met een scooter de weg opgaat. Zo moet je het een beetje zien. Nou, ik denk dat we nu wel goed hebben kunnen zien wat zo'n surveillanceboot precies doet. Dit is wel te relaxed vind ik. Dit vond je te relaxed? Die vind ik beter denk ik. Ja ja, jij ziet deze staan. Ja tuurlijk. Ik kan me voorstellen, mensen uit het water redden, dat doe je ook niet dagelijks. Maar als het gebeurt, dan moet je wel weten wat je moet doen. Hoe zorg je dat je weet wat je moet doen dan? Ja, dat klopt, maar daar trainen wij dan ook echt daadwerkelijk op. En om onze competenties te onderhouden, gaan we jou zo meteen in het water gooien of leggen. Dus, je bent lijdend voorwerp vandaag. Finn, ik weet niet of ik het daar wel mee eens ben. Nou. Je hebt geen keus. Oké, daar gaat die. Komt die. Oh, nee. Ik ben van de boot gevallen. Ik ben van de boot gevallen. Tim, die drijft nu daarzo in de haven en we gaan hem nu redden. Oké. Wij moeten zometeen als ze naar binnen varen, ga jij hem aanwijzen zodat ik weet waar hij ligt. Ja. En als je hem vast hebt, dan zeg je vast en dan doe ik de motor uit. En dan hijsen we hem naar binnen. Ja, maar heb jij eigenlijk al een keer iemand gered? Ik heb afgelopen winter een mevrouw uit het water gered die door het ijs was gezakt. En hoe is het nu met haar dan? Gelukkig is t met haar nu goed. Was echt kantje boord. Let's go. Let's go. Het is een kleine man hè, die Tim. Zie je wat? Ja, daar. Blijven wijzen. Help, ik kan niet zwemmen. Finn, waarom duurde het zo lang jongen? Weet je hoe lang ik in het koude water lag? We waren heel ver. Ah, kom hier. Ik ga geen knuffel geven. Je bent nogal nat. Ja, da's waar, boks. Gaan we nog een stukje varen? Goed idee. Hij doet een beetje raar met zijn vaarbewegingen. Hij is de hele tijd rondjes aan het varen. Je mag hier niet zomaar rare vaarbewegingen maken en dan doet die het weer. Ja ik zag het. Zag je het? Ja. Zijn vaarbewegingen zijn raar, dus we gaan nu even kijken wat er aan de hand is. Hij ziet ons, hij vaart weg. Waarom stoppen deze mensen niet? Kunt u langszij komen? We zien dat u hierzo op Het IJ bezig bent met manoeuvres, die daar eigenlijk niet mogen. Ja hij is nieuw, dus even testen. Als u een vaarbewijs heeft wil ik die wel even inzien. Dank u wel. Nou, je hebt nu gezien hè, hoe het is. Je hebt echt gezien wat de surveillanceboot doet. Je hebt gezien hoe zo'n redding gaat. En je bent getuige van een aanhouding. Als ze even moeten optreden.. Ja. Wat denk je? Kan hij over een paar jaar zo bij de waterpolitie? Ja, zeker wel. Ja, het zou een goeie collega zijn voor ons. Nou. Ben benieuwd. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16961044 500.864 1444 2022-07-18T22:00:00+00:00 yes no politie water https://schooltv.nl/video-item/gaat-de-tijd-sneller-als-je-lol-hebt-de-tijd-vliegt-voorbij 2024-01-04T13:02:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39537.w613.r16-9.556d0f2.webp Gaat de tijd sneller als je lol hebt? | De tijd vliegt voorbij! Ja, we hebben een vraag binnengekregen van Lilly en die is, klopt het dat de tijd voorbij vliegt als je dat je zin hebt? En dat gaan wij vandaag testen. Voor het experiment dat we vandaag doen, hebben we vier proefpersonen gevraagd mee te werken. Dus ze weten dat ze meedoen aan een experiment. Maar ze weten niet wat er gaat gebeuren. Let's go. Ik tel één, twee, drie, vier proefkonijnen. Zijn jullie klaar voor het experiment? Ja. Ja. Onze proefpersonen worden zo meteen tien minuten lang in een kamer gezet waar helemaal niks te doen is. Dit experiment vereist dat we jullie horloges, telefoons en tassen in gaan nemen. Zo kunnen ze nergens op een klok kijken en hebben ze dus geen idee van de tijd. Horloge. Horloge. Oh nee. Oké. En dan gaan we jullie vragen om elk in een kamertje te stappen. Iedereen apart. Ga maar naar binnen. Ja ja. En dat is uw kamer. Uw kamer is de die kant op. Even verderop. Ja. Ja. En u heeft de laatste kamer helemaal aan het einde van de gang. Ja. Wij sluiten de deuren. Als je het naar je zin hebt, dan lijkt de tijd wel voorbij te vliegen. En volgens de theorie komt dat omdat je aandacht dan niet bij de tijd is. Als je je verveelt ga je juist letten op de tijd waardoor de tijd steeds langzamer gaat. Denk aan bijvoorbeeld als je ergens moet wachten, dan lijkt de tijd wel voorbij te kruipen. Soms tergend langzaam gaat het. Pure rauwe verveling. Ja ja. Ja, kijk maar even goed naar het plafond en naar de muren. Gaat niks gebeuren. Kijk, wij kunnen zelf natuurlijk wel blijven onderzoeken, maar ik denk dat we het best ook even deskundig kunnen inschakelen. Ja, precies. Die hier alles van weet. Wie gaan we bellen? Ik zat te denken om Hendrik van Rijn te bellen. Hij is hoogleraar experimentele psychologie in Groningen. All right! En die kan ons vast helpen aan het antwoord. Hé Hendrik, wij zijn hier een experiment aan het doen. Ja. Wij vroegen ons eigenlijk af hoe werkt de tijdsbeleving eigenlijk in onze hersenen? Eigenlijk hebben we in onze hersenen een soort interne klok, waar je op kan kijken om zeg maar uit te zenden hoeveel tijd er voorbij gaat. Een interne klok? Wat is een interne klok? Nou, eigenlijk heb je er zelfs drie. De ene klok die houdt bij een soort 24-uursritme. Dat is min of meer de kleine wijzers van de klok. Die geeft dus aan wanneer je moe wordt, maar ook geeft het aan wanneer je weer wakker wordt en wanneer je honger krijgt. Er is ook nog een soort klok en dat is een soort reflexklok. Dus als ik nu een bal naar jullie zou gooien, dan zou je het opvangen? En die beweging, dat doet je reflexklok. Oké. Maar je hebt ook nog een interne klok en dat is zeg maar een beetje zoals het de secondewijzer van een klok. Oh, meneer Hendrik, de wetenschap roept weer, we komen zo weer bij u terug. Drie, twee, één. Sid. Ja? Hoe gaat het? Goed, maar ik verveelde. Je verveelt je? Ja. Mmm. Da's lastig hè. Zo. Hoe lang denk dat je hier gezeten heb? Uhm, voor mij voelde het echt als een uur. Als een uur. Ja, maar dat is gewoon mijn gevoel. Tien minuten? Vijftien minuten? Duurde het lang? Voor mijn gevoel wel. Ja. Was eigenlijk wel heel saai. Dank je wel. Je mag opstaan en met me meelopen. Zo, ben je klaar voor nog een experiment? Welkom in ons Willem Wever honk. Hier is totale vrijheid. Jij kan hier doen wat je wil. Jij bent de baas. Jij mag bepalen wat we gaan doen. Leef je uit, neem wat te eten. Ik doe deze wel. Onze proefpersonen zijn nu tien minuten in een ruimte waar ze juist van alles kunnen doen. Zo testen we of ze de tijd sneller vinden gaan. Hé, Hendrik, zijn we weer. We hebben de deelnemers geplaatst in twee verschillende ruimtes. Eentje waarin ze zich kapot aan het vervelen waren en in de ander... waar heel veel lol te beleven was. Fissa. Dan moet het vast heel lang duren in de saaie kamer. En ging het heel snel in de leuke kamer. Want leuker dat gaat sneller, helaas, dan als je je verveelt. Maar hoe werkt dat dan precies? Nou, ik had het over die interne klok. Mm hu! Als het saai is, heb je niks anders te doen. Dus je bent eigenlijk iedere keer op die interne klok aan het kijken. En die klok, die werkt niet echt met secondes, maar je houdt zeg maar bij hoe vaak je erop kijkt. Ja ja. En als het saai is, dan kijk je misschien wel tachtig keer. Maar als het leuk is, dan vergeet je op je klok te kijken. Ja, hoe lang denk je dat je in deze kamer bent geweest? Vier, drie? Vier of drie minuten. En in welke kamer ging volgens jou de tijd het snelste? Uhm, deze. Ja, waarom kwam dat denk je? Omdat je hier veel meer leuke dingen doet en daar zit je een beetje opgesloten. Kan je niks doen. Dus om antwoord te geven op de vraag van Lilly. Vliegt de tijd als we het naar onze zin hebben? Is het antwoord ja. Dat gebeurt zo. Want je vergeet gewoon op je klok te kijken en daarom gaat die zo snel. Ah! Top! Logisch. Weer een vraag beantwoord. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16961048 339.904 1977 2022-07-19T22:00:00+00:00 yes no tijd klok https://schooltv.nl/video-item/hoe-wordt-staal-voor-autos-gemaakt-vijftig-soorten-staal-in-een-auto 2024-01-04T13:02:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39538.w613.r16-9.11a492a.webp Hoe wordt staal voor auto's gemaakt? | Vijftig soorten staal in een auto Wat vet. Waanzinnig! Ik moet zeggen ik krijg het ook best wel warm hier joh. En dat allemaal vanwege jouw vraag. Hoe wordt staal gemaakt voor auto's? Maar waarom wil je dat graag weten? Omdat er op de aarde zo veel auto's rondrijden en staal wordt zoveel gebruikt en ik wil op een plek komen waar ik misschien nooit meer van mijn leven kon. Met Willem Wever houden we daar enorm van om op plekken te komen waar anderen nooit komen. Dus ja, we moeten het ijzer smeden als het heet is hè. Ha, Matthijs. Hé heren. Jij bent wel de man van staal. Wat gebeurt hier achter? Ja hier worden de boten afgeladen en op dit schip wat jullie hier binnen zien komen op dit moment. daar dit ijzererts op. En hoe zit dat er eigenlijk uit? Ik heb toevallig een potje bij me, dus dan kan je zien hoe het eruit ziet. Het is een beetje een soort zand. Ja. Klopt ja. Waar komt dit vandaan dan? Dat komt uit heel wat verschillende plekken van de wereld, vanaf Zweden tot Australië. Het ziet er prachtig uit, maar hoe krijg je hier nou staal van? Ja, dat is nog een beetje een ingewikkeld proces en dat gaan we nu in stappen bekijken. Wow, wat gebeurt hier joh? Ja, wat je hier eigenlijk ziet is het ruwijzer tappen vanuit de hoogoven en de hoogoven is eigenlijk net zoals de bakker een eigen oven heeft. Daar gooit die zijn ingrediënten eerst bij elkaar, dan gaat die deeg maken en dan bakt die eigenlijk zijn deeg in de oven. Ja. Dat doen we eigenlijk hier ook. Hierzo gooien we de ijzererts en de kolen bij elkaar, dan gaat het daarboven in de hoogoven, wordt het erin gekieperd. Ja. En daar verbrandt het dan eigenlijk. En dan komt het gesmolten er zo uit. En dat komt eigenlijk als een soort van stromen stromende lava, kiept het in deze... Wat is dit, een trein? Ja het is een soort van thermoskan op wieltjes zou je kunnen zeggen. En het zorgt ervoor dat dat vloeibare ijzer beschermt wordt en warm gehouden wordt voordat we het naar de volgende stap toe rijden. Hoe heet is het nou binnen in zo'n thermofles? Ja super heet. Rond de vijftienhonderd graden. Daar wil je je handen niet aan branden. Ik voel de temperatuur stijgen naar mate, wat is het, deze kom met ijzer. Ja, een soort van soeppan inderdaad met staal. Dit is staal wat we hier zien. Dit is staal. Ja. Ja, dit is eigenlijk wat we eerst als ruwijzer hebben gezien, dat ging in een soort van thermoskan ging dat hier naartoe. En aan de andere kant, daar staat ook een hele grote bak. En eerst gieten we daar dan wat oud ijzer in. Dus oude stukken blikjes, oude stukken auto en dat ruwijzer gieten we er dan bij. En dan wordt het een heel groot mengsel. En dat wordt super heet omdat we er dan zuurstof overheen gaan blazen. Maar wat gebeurt er dan nu met dat staal? Dit is nog heel heet. Dit is ongeveer 1700 graden. En dat gaan we dan zometeen stap voor stap afkoelen totdat het mooie plakken worden. En daar kunnen we dan zo meteen ook die deuren van maken. Ik denk een knap staaltje werk, want hier gedaan wordt hoor. Ja echt vakmanschap. Ja Tim, die woordgrappen weten we nu wel. Verzin eens betere joh. Ik vond hem wel ijzersterk hoor. Oh wow. Wow. Zo. ongelooflijk. Maar hier komt het staal dus echt als een soort pakketstaven komt het eruit gerold uit de oven. Ja, dat klopt. De pan wordt aan de achterkant leeggegoten en dat komt in een soort van vorm die koud is. En doordat die koud is wordt die buitenkant wat harder en wat kouder ongeveer acht negenhonderd graden. Wat we hier hebben is een soort van branders en die snijden eigenlijk door de staaf heen. En dan wordt die eigenlijk op een perfecte maat gemaakt. Die grote plakken daar kunnen we nog iets mee. We gaan ze hier over de rollerbaan heen doen door eigenlijk een soort van grote deegrollers en per stap worden ze steeds dunner. Hoe dun worden ze dan? Ja, ze zijn eerst tweentwintig en een halve centimeter en we kunnen ze ongeveer tot rond de millimeter, dus dat is echt heel erg klein. En daar worden ze ook heel lang door. Dus dan veranderen ze van twaalf meter naar tot wel twee kilometer. Oh ja. En dat is ongeveer twintig minuten wandelen als je hem helemaal uit zou rollen. Nou heren, welkom in het Willie Wortelcentrum van de staalmakerij. Waarom heet het eigenlijk dan het Willie Wortel Centrum? Dat komt omdat er een hele hoop Willie Wortels rondlopen en die zijn eigenlijk de hele dag bezig met het ontwikkelen van van nieuwe soorten staal. En hier zie ik dus inderdaad staal samengevoegd in een toch wel herkenbaar eindproduct, namelijk... Een auto. Een auto. Dit is wat je wilde weten. Maar, waarom heeft deze auto allemaal verschillende kleurtjes? Ja, dat is eigenlijk om even aan jullie te laten zien van wat voor soorten staal we eigenlijk hebben. Je kan begrijpen dat voor de buitenkant is het weer beter dat het wat buigzamer is. En voor de plekken waar jullie waarschijnlijk willen zitten, daar moet het extra sterk zijn. Ja dus een auto is helemaal niet van één soort staal gemaakt, maar bestaat wel uit heel veel verschillende soorten staal. Ja, vijftig soorten zelfs. Vijftig soorten. Ja. Tijd voor het echte werk. Thijs en Tim mogen nu zelf aan de slag. Ze persen een onderdeel van een auto.En ze mogen lassen met de robot. Vond je het lastig? Nee. Nee, makkelijk hè. Ja. Nou Thijs, je hebt je eigen crashkolom gebouwd. Ja. Dat zit normaal in een auto in dat stukje van de kreukelzone. En we gaan nu kijken hoe goed die buis is geworden. En dat gaan we doen door middel van een zwaargewicht wat hier zo van boven naar beneden gaat vallen en dat laat ons hetzelfde zien als een auto met vijftig kilometer per uur een ongeluk gaat krijgen. Oh. En daar kunnen twee uitkomsten uitkomen. Of hij is slecht of hij is goed. En die zien we hier achter staan. Dit is het effect dat je wel wil hebben denk ik. En hier zie je eigenlijk iets wat we niet willen zien. Dus dat die eigenlijk een soort van openscheurt en de kracht verkeerd verdeelt. Oh. Dus ik ben benieuwd. Wow! Zo. Dat is goed gelukt. Nou, pak hem bij de onderkant. Ja, klein deukje denk ik. Klein deukje. Ja, hij krult lekker mee. Nou. Test doorstaan. Ja. Volgens mij heb je alle onderdelen nu compleet. Ja, en heb je wel een idee hoe deze auto's tot stand komen nu. Ja. Althans een deel van de auto. Ja. Op naar huis. Rij? Ja, is goed. Nou mannen, wel thuis. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16961049 438.101 1790 2022-07-19T22:00:00+00:00 yes no staal auto techniek https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wat-is-antisemitisme 2024-04-25T09:01:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39540.w613.r16-9.74f48cc.webp Wat is antisemitisme? | Clipphanger Mensen zijn er in allerlei soorten en maten, de Joden dus ook. Zij horen bij het Joodse volk en zijn vaak aanhanger van het joodse geloof. De Joden lopen al duizenden jaren rond op onze aardbol. Helaas hebben zij ook al heel lang te maken met antisemitisme. Een moeilijk woord voor een lelijk verschijnsel: jodenhaat. Zo’n 2000 jaar geleden verspreiden de Joden zich over de wereld. Als nieuwkomer in Europa zijn ze op veel plekken in de minderheid en krijgen ze te maken met allerlei vooroordelen. Die zijn gebaseerd op roddels en sprookjes, maar worden maar al te vaak serieus genomen. En de Joden ondervinden daarvan de gevolgen. Ze mogen bepaalde beroepen niet uitoefenen, moeten soms apart wonen in ‘getto’s’ en worden zelfs actief vervolgd: aan het eind van de Middeleeuwen door de katholieke Spaanse Inquisitie, en in de vorige eeuw nog door de nazi’s van Adolf Hitler. Zo wordt ook Anne Frank een van de vele slachtoffers van antisemitisme. Ook vandaag de dag nog zijn er mensen die het niet kunnen laten om hun antisemitische opvattingen rond te toeteren. Dat is niet alleen strafbaar maar ook gewoon dom. Een antisemiet? Zo leuk is-ie niet. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16968417 82.16 4253 2022-08-02T22:00:00+00:00 yes no Jodendom discriminatie antisemitisme Holocaust https://schooltv.nl/video-item/hoe-kun-je-het-beste-stoppen-met-roken-met-behulp-van-de-wetenschap 2024-01-10T14:51:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39541.w613.r16-9.0f20795.webp Hoe kun je het beste stoppen met roken? | Met behulp van de wetenschap Ieder jaar sterven zo'n twintigduizend Nederlanders aan de gevolgen van roken. 53 doden per dag, twee per uur. Meer dan 1 miljoen rokers proberen jaarlijks te stoppen, met wisselend succes. De lijst met stop methoden is lang: nicotinepleisters, kauwgom, vapen, cold turkey, in stapjes, acupunctuur, hypnose, een groepstraining, solosessies, mindfulness, medicijnen, een kind krijgen. Maar wat is het effectiefst? Ja. En hoe helpt de wetenschap jou dan om te stoppen met roken? Dat vraag ik aan Reinout Wiers. Op jonge leeftijd kreeg Reinout al een hekel aan sigaretten. Hij werd hondsberoerd als een vader in de auto rookte. Ja, dat kan toch ook echt niet meer. En tijdens zijn studie psychologie gingen aanstekers vooral de lucht in als ie optrad met zijn cabaretgroep. Inmiddels heeft Reinout ruim 300 artikelen over verslaving op zijn naam staan en werkt hij als hoogleraar Ontwikkelingspsychopathologie aan de Universiteit van Amsterdam. Toch wel leuk, die herinneringen aan vroeger. Dat kan je toch niet meer voorstellen, roken in de auto of doet ie het nog steeds? Nee hoor, nee nee, hij is succesvol gestopt. Succesvol gestopt. Ja en jij bent daar helemaal expert in geworden over hoe je dat het beste kunt doen. Want als je het hebt over verslavingen dan hoor je ook wel eens, ja, dat is een ziekte. Hoe kijk jij daar tegenaan? Ja, de dominante visie eigenlijk vanuit Amerika is dat het een chronische hersenziekte is. Dat staat, nou ja, dat is zo'n standaard zin in allerlei met name medisch wetenschappelijke artikelen. Daar is wel de laatste vijf jaar steeds meer kritiek ook op. Want? Nouja, er zijn twee redenen. De ene is is het waar? He, klopt die claim? Er zijn dingen die je hersens veranderen, maar we weten ook dat sommige dingen weer terugveranderen als je succesvol stopt. En dat ondersteunt dus niet het idee dat het een chronische hersenziekte is die, nou ja, waar je dus niet van af kan komen. Nee, het valt te behandelen. Ja, dat is het eigenlijk. Nou, da's al een heel hoopvol begin van dit gesprek. Ja. En om het te kunnen behandelen moet je natuurlijk ook weten waarom mensen gaan roken en begrijpen waarom je ermee begint. En dat ligt aan je omgeving, maar ook aan je genen. Is verslaving erfelijk? Ja, zeker weten. We zien dat bij het beginnen met roken. Dus of je wel of niet rookt is het ongeveer door genen bepaald voor vijftig procent. En of je verslaafd raakt aan sigaretten is ongeveer zeventig procent erfelijk bepaald. Dus mensen zijn impulsiever dan andere, hebben bepaalde vrienden die ook roken en die invloed zorgt ervoor dat mensen dan toch beginnen of gaan experimenteren met sigaretten? Ja precies, want die eerste sigaret is eigenlijk altijd ranzig. Is gewoon goor. Ja. Ja dus wat maakt dan dat je toch? Ja nou, dat is dan dus die andere kant he, dus die 70% die bepaalt of het erfelijk is en of je verslaafd raakt. Ja, dat is dus hoe het brein reageert op de nicotine. Bij mensen die bepaalde risicogenen hebben, die zullen minder sterk reageren op dat hele ja gore effect wat jij noemt en dus doorroken en verslaafd raken. En wat gebeurt er dan in de hersenen van mensen op het moment dat ze verslaafd zijn? Ja dus. Die genetische aanleg voor verslaving heeft met name te maken met bepaalde receptoren in de hersenen. En dat zijn dan voor roken vooral nicotinereceptoren, maar ook met dopamine en dopamine is een hormoon wat te maken heeft met het beloningssysteem en dat zorgt voor een goed gevoel waardoor mensen de volgende keer eigenlijk nog een keer willen roken. En als je echt verslaafd bent dan slaat dat proces een beetje op hol en dan ben je continu, ja ontwenningsverschijnselen aan het wegroken eigenlijk. Ja, en dit gaat dus eigenlijk over de lichamelijke factor, wat er gebeurt in je lijf weten of je genetische aanleg hebt of niet. Maar als je gaat kijken naar het gedrag, waarom is stoppen met roken zo moeilijk? Wat is er zo verslavend aan? He dus de kick zeg maar kant, plezier bij sommige middelen heel sterk zijn. Nou, die is er bij tabak wel een beetje, maar dat is niet waanzinnig sterk. Je hebt dan ook weer de kans dat je eigenlijk meer de negatieve na-effecten tegengaat. Nou ja, de heroine eigenlijk. De kater eigenlijk opheft. Of niet? Ja. In feite allerlei ontwenningsverschijnselen ga je weer tegen. En er zit een sterke psychologische component in die veel met leren en gewoonten te maken heeft. En dat speelt bij alle verslavingen wel een rol, maar waarschijnlijk het meest van allemaal bij roken. Bij het roken. En dus is het dus echt een kwestie van gedrag, van gedachten eigenlijk, over het roken? Moet je het zo zien? Gedachten, maar het kan ook echt geautomatiseerd zijn. Dus je komt thuis, gestrest. En als je jezelf dan hebt aangeleerd dat de enige manier om te ontspannen is om dan te gaan roken. Nou ja, dan versterkt dat zichzelf. Nou, dan zie je dus een beetje bij allerlei verslavingen, maar heel sterk bij roken. En daar is ook een reden voor. Dat is dat wij allemaal nicotinereceptoren hebben en die kunnen dus verschillen in hun affiniteit, dat is een deel van die genetische factor. Maar die gebruiken we ook als we leren. En als we leren waar iets voor ons belangrijks te vinden is en dat soort dingen. En omdat het daar specifiek op inwerkt krijg je dus bij roken heel sterk die leereffecten eigenlijk. En koppel je steeds het roken aan iets anders. En eigenlijk moet die koppeling, moet je doorbreken. Dat is eigenlijk de crux. We gaan een aantal dingen even met elkaar doornemen, want de methodes die die mensen kennen en of die nou werken of niet. Laten we even beginnen bij, gewoon cold turkey. Morgen ga ik stoppen met roken. Geen hulp. Op pure wilskracht. Werkt dat? Er zijn mensen die het lukt. Mijn vader was geloof ik een van de twintig, nee dat zou vijf procent. Dus da's heel weinig. Ja nee dus motivatie is een heel erg belangrijke factor. Maar er zijn dus maar heel weinig mensen die niet alleen maar met motivatie en nu gebeurt het niet meer echt redden. Dus het is wel slim om er ook wel technieken aan te koppelen die ja die de kans vergroten dat je ook daadwerkelijk succesvol stopt. De nicotinepleisters. Is dat bijvoorbeeld een van die manieren? Ja, dat is een van die manieren en die gaat vooral die lichamelijke afhankelijkheid wat verzachten. Nou is die dus bij roken niet superbelangrijk. Ja, dat kan een rol spelen. Maar ik begrijp daar ben je al vrij snel van af he, van die fysieke afhankelijkheid. Hoe lang duurt dat? Ja. Twee weken of zoiets. Heel kort dus maar. Relatief kort. Dus dat kan even helpen. Maar daarna moet je toch andere methodes gebruiken. Het helpt sommige mensen. Ja. Het is geen gegarandeerd succes en alleen maar die nicotinepleisters, dat gaat t hem niet worden. Je moet echt ook werken aan waarom wil ik gaan? Stop, wat zijn m'n langetermijnperspectieven waarom ik het belangrijk vind. Komen we zometeen nog even op terug. Want ik wilde ook nog even deze erbij halen. De lolly. Ja, is eigenlijk een heel goed idee om een alternatief te vinden in die situatie waar jij rookt. Nou ja, een trainer. Hij was in deze fase trainer. Tuurlijk stressvol op de bank. Je kan het zelf eigenlijk veel beter dan die lui in het veld. Maar ja, dat mag niet meer of dat kan niet meer. Dus een grote brok stress. En als je jezelf hebt aangeleerd om dat met roken te managen is het heel moeilijk. Dus iets anders vinden, dat is dan...Dat kan wel helpen. Ja, dat helpt absoluut. Dat helpt absoluut, want je hebt natuurlijk ook nog heel veel trainingen, cursussen. Wat is nou echt iets wat wetenschappelijk ook onderbouwd is? Een training die werkt? Ja nou, training. Maar laten we zeggen een eigenlijk de standaard behandeling bij verslavingen nu die combineert werken aan die motivatie, waarom wil ik het doen. Wat is mijn stip aan de horizon? Wat is het doel? Dat is superbelangrijk. Als je dat niet hebt, ja dan gaat het eigenlijk... En da's gewoon een gesprek. Waarom wil je stoppen? Ja, wanneer? Ja, je kunt tegenwoordig ook met chatten of dat soort dingen doen. Maar in principe, dat is een gesprek. Wat is voor jou op langere termijn belangrijk? En dan dus die alternatieven, de lolly. Maar dan een die voor jou werkt om dat eigenlijk in te gaan trainen en helemaal bij roken omdat die gewoonte zo belangrijk is is dat is superbelangrijk, dus je moet eigenlijk met iemand gaan kijken. Oke, wat is de situatie waarin dat roken zo belangrijk is? Wat zou nou een alternatief kunnen zijn wat voor jou werkt en waar je dus die eigenlijk hetzelfde functie, maar dan met iets anders dus. Oke. Als jij gestrest thuiskomt he. Ja. Ja. En uh, nou dan kun je dus dat doe je dan ook in een gesprek. Wat zou kunnen helpen? Nou misschien wandelen of hardlopen. Maar niet roken. In plaats van te roken wandelen of hardlopen. Ook nog eens beter voor je gezondheid. Absoluut. En jullie hebben ook een training ontwikkeld. Zijn jullie nu mee bezig. En Sosha, die is ook gaan kijken hoe dat werkt. Laten we kijken. Het idee is dat de deelnemer, dus de roker, een avatar, zo noemen we dat, een poppetje uitkiest. Ja precies. Je ziet dat we vier opties hebben. Dan klik je daar. En dan is het nu de bedoeling dat je zogenaamde risicosituaties uitkiest. Dus situaties waarin je als roker eigenlijk eerder geneigd bent om te gaan roken. En dan kun je twee keuzes maken voor alternatieven. Dus we hebben nou ja, een sociale activiteit, gaan lezen gaan sporten. Of iemand bellen dus hulp zoeken. Dus eigenlijk geef je mensen gewoon opties. Tenminste, je laat ze zelf kiezen. Ja dus we laten ze zelf kiezen en we geven ze ook een doel. Dus bijvoorbeeld, je doet dit omdat je gezond wil worden of je wil meer geld besparen en dat zien ze dan ook in het beeld. Dus we zien hier nou de avatar die jij gekozen hebt en die zit dan aan tafel, heeft net gegeten en dat is voor deze deelnemer dan een trigger om te gaan roken. Ja. Dan krijgen ze eigenlijk de keus om iets zoals sociaals te gaan doen of om een sigaret te gaan roken. En nu moet je dus kiezen voor degene waar een blauw kader omheen staat. En dit geeft dus weer voor hen: oke, ik rook, ik voel me niet goed en ik zie ook dat m'n doel naar beneden gaat. Ja. En dat moet hun onderbewuste dan gaan trainen om ook in het echte leven ja te kiezen om maar niet te roken maar een wandeling te maken. En dat heeft eigenlijk ook een beetje te maken met het beloningssysteem wat je net zei. Ja en het lijkt ook een beetje op de ja, de traditionele gedragstherapie. Dat is ook vaak als mensen getraind worden om te stoppen, dan gaat het over. Nou, waardoor je dit voor, wat zijn moeilijke situaties? Het idee is dat we zij eigenlijk een soort van sturen richting de goeie keuzes. En zien jullie nou dat dit ook werkt? Dit onderzoek loopt nog. Bij alcohol hebben we dus een voorloper van deze training getest en die is nu in vier hele grote studies hebben we laten zien dat dat mensen helpt naast hun gewone therapie. Dus het is niet iets wat los staat, maar als je dat naast je gewone therapie doet heb je ongeveer tien procent minder kans om terug te vallen. Het is allemaal een combinatie der dingen, want het is, Stoptober komt er dus aan, veel mensen willen gaan stoppen met roken. Mensen die nu zitten te kijken. Wat zou je als tip geven, waar moet je mee beginnen als je straks gaat stoppen? Een rijtje waarom je het wil gaan doen? Wat voor jou belangrijke redenen zijn? Geld, gezondheid? Niet meer smaken naar een asbak voor je lover. Het tweede is natuurlijk kijken naar alternatieven. Wanneer moet jij roken voor je gevoel? Maar wat zou je dan eigenlijk als alternatief kunnen doen? En samen he, dus als je gaat hardlopen? Ja zoals nu regent het, als dan je groepje al buiten staat is de kans toch groter dat je mee gaat hardlopen dan wanneer je het in je eentje gaat doen. Dat ken ik. Ik hoop dat het mensen gaat helpen. Dankjewel Reinout Wiers. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16968419 685.28 795 2022-08-01T22:00:00+00:00 yes no roken verslaving hersenen https://schooltv.nl/item/wat-doet-vitamine-d 2024-07-03T11:16:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43132.w613.r16-9.d87bb26.jpg Wat doet vitamine D? | Story over het belang van vitamine D Als de zon op je huid schijnt, maakt je lichaam vitamine D aan. Een belangrijke vitamine voor onder andere je groei, je botten en je immuunsysteem. Wat gebeurt er als je te weinig vitamine D binnenkrijgt? https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 455 yes no vitamine immuunsysteem https://schooltv.nl/item/wat-doet-hitte-met-je-lichaam 2024-07-03T11:16:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43150.w613.r16-9.17809ef.jpg Wat doet hitte met je lichaam? | Story over zweet en zonnesteken Als het een paar dagen warmer is dan 25 graden, kun je last krijgen van de hitte: je gaat niet alleen zweten om af te koelen, je kan ook duf en duizelig worden. Tips voor hete dagen vind je in deze story van NPO Kennis. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 407 2022-08-03T10:14:00+00:00 yes no zomer hitte warmte https://schooltv.nl/item/hoe-werken-zonnepanelen 2024-07-03T11:16:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43100.w613.r16-9.ff5e5cf.jpg Hoe werken zonnepanelen? | Story over duurzame energie op je dak Bij het opwekken van zonne-energie komt geen CO2 vrij. Een duurzame bron van energie dus. Hoe werken die zonnepanelen en wat is de toekomst van zonne-energie? Je leest het in de story van NPO Kennis. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 2241 2022-08-04T11:22:00+00:00 yes no zonnestelsel duurzaamheid CO2 energie https://schooltv.nl/item/hoe-is-de-europese-unie-ontstaan 2024-07-03T11:16:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43089.w613.r16-9.6739921.jpg Hoe is de Europese Unie ontstaan? | Story over het begin van samenwerking binnen Europa De EU begint in 1951 als de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal. Hoe heeft deze samenwerking zich ontwikkeld tot de Europese Unie die we nu kennnen? Je leest het in de story van NPO Kennis. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 1243 2022-08-05T11:26:00+00:00 yes no Europese Unie Tweede Wereldoorlog https://schooltv.nl/item/hoe-werd-het-groningse-aardgas-ontdekt 2024-07-03T11:15:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43099.w613.r16-9.e3da503.jpg Hoe werd het Groningse aardgas ontdekt? | Story over gas uit de grond In 1959 wordt bij het Groningse Slochteren een gasbel ontdekt. Niet lang daarna stapt heel Nederland over op aardgas. De handel in aardgas is goed voor de economie, maar heeft ook een keerzijde: aardbevingen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 647 2022-08-08T11:29:00+00:00 yes no aardbeving aardgas Groningen https://schooltv.nl/item/wat-is-het-verschil-tussen-allergie-en-intolerantie 2024-07-03T11:15:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43174.w613.r16-9.520c258.jpg Wat is het verschil tussen allergie en intolerantie? | Story over reacties van je lichaam Een koemelkallergie is iets anders dan een koemelkintolerantie. Bij een allergie gaat je lichaam de strijd aan met onschuldige eiwitten. Een intolerantie heeft juist niets te maken met je afweersysteem. Waarmee dan wel? Je leest er alles over in de story van NPO Kennis. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 720 2022-08-09T11:33:00+00:00 yes no spijsvertering allergie immuunsysteem https://schooltv.nl/item/de-eerste-wereldoorlog-1 2024-01-04T13:02:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43216.w613.r16-9.39b973f.jpg De Eerste Wereldoorlog | Tijdlijn over de Grote Oorlog In 1914 breekt er in Europa een oorlog uit tussen de grote landen van Europa. Duitsland, Oostenrijk-Hongarije en het Ottomaanse Rijk vechten tegen Frankrijk, Engeland en Rusland. Nederland blijft tijdens de Eerste Wereldoorlog neutraal. Het wordt een bloedige strijd die maar liefst vier jaar zal duren. Klik op de afbeelding om de tijdlijn met belangrijke gebeurtenissen uit de Eerste Wereldoorlog te bekijken. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 26633 2022-08-04T09:13:00+00:00 yes no Eerste Wereldoorlog geallieerden Duitsland https://schooltv.nl/video-item/wat-is-blauwalg-bacterie-in-stilstaand-water-waar-je-flink-ziek-van-wordt 2024-01-04T13:02:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39542.w613.r16-9.787942c.webp Wat is blauwalg? | Bacterie in stilstaand water waar je flink ziek van wordt Zo. Hier gaat het gebeuren? Ja. Hoe diep- Ga je mee het water in? Ik dacht het niet! Ik blijf hier. Rozemarijn werkt bij het waterschap. Ze onderzoekt zwemwater en kijkt of erin gezwommen kan worden. Of dat er bijvoorbeeld blauwalg in zit en je er beter uit kunt blijven. Hier heb je genoeg aan om te weten of er blauwalg in zit? Ja. Blauwalg is voor ons iets groots. Het komt voor in de zwemperiode, als het mooi weer is. Tussen mei en oktober heb je kans dat het er is. We krijgen er iedere zomer in Nederland mee te maken. Blauwalg is een bacterie die vooral in stilstaand water voorkomt. Als het warm is, verspreidt die bacterie zich supersnel. En dat is vervelend, want je kunt er flink ziek van worden. Als je daar doorheen zwemt, krijg je het op je huid. Dan krijg je huiduitslag. Als je het binnenkrijgt, omdat je lekker aan het spelen bent... Als je happen water binnenkrijgt, word je echt ziek. Dan krijg je diarree, maagdarmklachten. Dat wil je niet. Dat is echt naar. We hebben dit opgevangen. Wat gaan we nu doen? Ik ga nu kijken hoeveel blauwalg er in dit water zit. Ik zie dat het heel erg hoog is! Ja? Ja. Niet zwemmen. Dus in dit hele meer zit... Dit hele meer zit vol met blauwalg. In dit glazen potje zit dus blauwalg. Je kunt het zien aan die piepkleine bolletjes die in het water drijven. Het heet blauw-alg, maar het is groen. Door naar de volgende testlocatie. Weer een emmertje erin en wachten op de uitslag. Hartstikke mooi. Geen blauwalg. Heel erg helder water. Dat komt goed uit, want het ligt hier helemaal vol met kinderen. Fijn dat het hier niet in het water zit. Dat je lekker kan zwemmen en zo. En niet op hoeft te letten. Deze kinderen zijn dus veilig. Als je er niet helemaal zeker van bent of je ergens kunt zwemmen, dan heeft Rozemarijn een tip. Bij de meeste plassen staat er een bord of je er kunt zwemmen. Let daar goed op. Als het water er schoon uitziet, kun je er van uitgaan dat het ook schoon is. Als je een groen laagje ziet, zou ik er niet in gaan. Maar er blijven gelukkig genoeg plekken over waar je kunt zwemmen. Dan kun je veel plezier hebben. Genieten, dat is het belangrijkste. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16976036 144.874 1360 2022-08-08T13:58:45+00:00 yes no alg bacterie https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wie-was-lodewijk-xiv 2024-04-25T09:01:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39543.w613.r16-9.a847fe0.webp Wie was Lodewijk XIV? | Clipphanger In 1638 krijgen Anna van Oostenrijk en Koning Lodewijk XIII van Frankrijk een kleine Lodewijk. 5 jaar later al overlijdt pappa en dus wordt de kleuter gekroond tot Koning Lodewijk XIV. De zaken worden waargenomen door zijn moeder en een minister, waardoor petit Louis kan zich concentreren op opgroeien en dansen. Als puber speelt hij in een balletvoorstelling de rol van de Zon, en dat brengt hem op een ideetje… In 1661 neemt Lodewijk de macht over. Zijn troon staat in het Paleis van Versailles, dat hij laat verbouwen tot het mooiste paleis van Europa. Hier geeft ie ook voorstellingen en feesten met de zonnekoning als stralend middelpunt. Hij is ervan overtuigd dat hij is aangesteld door God zelf, en hij houdt niet van tegenspraak. Hij voert oorlogen tegen Nederland, Spanje en de rest van Europa. Tussendoor weet-ie ook nog meer dan 20 kinderen te maken bij zijn echtgenote en allerlei andere dames. Mon dieu! Na een recordperiode van 72 jaar op de troon overlijdt Lodewijk in 1715. Hij wordt gebalsemd en opgebaard in zijn Versailles. Zo blijft hij ook na zijn dood het zonnetje in huis. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16971794 87.12 10275 2022-08-09T22:00:00+00:00 yes no Frankrijk koning https://schooltv.nl/video-item/hoe-leeft-de-bruine-beer-een-roofdier-in-europa 2024-01-04T13:02:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39544.w613.r16-9.5f8ea40.webp Hoe leeft de bruine beer? | Een roofdier in Europa Kijk dit is dus de bruine beer. Wat een mooi beest zeg. Moet je kijken, daarachter komt er nog een aan. Ik kan natuurlijk niet te dichtbij komen, want dat is echt veel te gevaarlijk. Ze hebben hele mooie kleine ronde oortjes. Zie je dat? Daar tegenover hebben ze enorm sterke voorpoten met enorme klauwen eraan. En grappig genoeg ze hebben een heel groot lijf, maar ze hebben toch maar een heel klein staartje. Tja, dat vind ik dan eigenlijk wel heel schattig. In het wild komt een bruine beer voor in Azië, Amerika en Europa, en dan vooral in uitgestrekte bossen en bergachtige gebieden. In Europa vind je ze bijvoorbeeld in Zweden, Oekraïne, Roemenië en Bosnië. In dit bos wordt de leefomgeving van een beer in het wild zo goed mogelijk nagebootst. Daarom is er bijvoorbeeld een grote vijver. Rotsen en een waterval. Holen om in te rusten. En ook wat betreft het voedsel van deze bruine beren wordt er goed gelet op wat ze in het wild eten tijdens de verschillende seizoenen. Beren zijn omnivoren, dus dat betekent dat ze zowel vlees en vis als plantaardig voedsel eten. Eigenlijk net als wij. En vandaag staat er op het menu 15 kilo peren, 15 kilo appels, 15 kilo nootjes. En natuurlijk eten ze ook nog vlees. Twintig kilo. Zo dat was? Ja dat was het. En is dit nou allemaal voor een beer? Nee, zeker niet. Dit is toch al voor zeven beren. Ja ok, let's go. Gaan we ze voeren? Ja, we gaan die kant op. Oké rechtsaf. Die kruiwagen is zwaar jongen. Nou, ik denk wel dat het goed gaat zo. Oh, daar gaat ie. Beren ruiken dus echt supergoed en ze zien niet zo heel goed, dus ze lopen eigenlijk vooral hun neus achterna. Effe een lekker lekker bekertje vol zo. Hoppa zo appeltje. Vol in het hol. De beren die in dit bos wonen hadden vroeger echt een veel minder fijn leven, want in sommige landen worden bruine beren gevangengenomen en gebruikt als attractie, bijvoorbeeld als circusbeer of als dansbeer. En zo ook deze beer hier. Dit is Dadon. En nu scharrelt hij een beetje rond en is ie op zoek naar eten. En af en toe ligt ie lekker te chillen. Maar vroeger was het een circus-artiest. In dit Russische circus trad Dadon dagelijks op voor een groot publiek. Hij kon dansen, fietsen, op zijn handen staan. Wat kon hij eigenlijk niet? Het publiek vond het geweldig. Het zag er voor de mensen misschien hartstikke vrolijk uit, maar om Dadon zo ver te krijgen werd ie geslagen met een stok of met een zweep. Hij sliep in een veel te kleine kooi en hij had veel stress. In 2003 gaat het mis. Dadon heeft er helemaal genoeg van en valt zijn verzorger aan. Op dat moment haalt Stichting Bears in Mind hem daar uit het circus en wordt ie met pijn en moeite naar Nederland gehaald. En sindsdien heeft ie dus wel een heerlijk leven hier in het berenbos. Gelukkig is het nu in Europa verboden om beren te houden in het circus of als dansbeer op straat. Maar helaas gebeurt het in andere delen van de wereld nog wel. En zo heeft iedere beer in het berenbos z'n eigen verhaal. Dit zijn Maria, Pesho en Mincho en zij zijn vijf jaar geleden vanuit Bulgarije naar Nederland gehaald. Ze groeiden op in een fokkerij met barre omstandigheden waar de beren speciaal werden gefokt om op te jagen. In hun betonnen hok konden ze nauwelijks bewegen, kregen ze pijn aan hun botten en hadden ze veel stress. Maar gelukkig werden ze naar het berenbos gehaald en godzijdank is ook de berenfokkerij in Bulgarije voorgoed gesloten. Nu moeten deze beren nog wel een beetje wennen aan het berenritme hier in het bos. En dat is natuurlijk ook wel heel logisch, want ze ja ze zijn alleen maar een betonnen hokje gewend en hier hebben ze ineens heel veel ruimte. Maar stapje voor stapje gaat het steeds beter en worden ze eigenlijk steeds meer beer. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16976040 270.741 3202 2022-08-10T13:00:00+00:00 yes no beer roofdier https://schooltv.nl/item/anne-frank-het-achterhuis-tweede-wereldoorlog 2025-04-18T09:16:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43239.w613.r16-9.760b3a2.jpg Het Achterhuis | Het onderduikadres van Anne Frank in 360 graden Kijk rond en ontdek het Achterhuis: de plek waar Anne Frank tijdens de Tweede Wereldoorlog meer dan twee jaar onderdook en waar ze haar beroemde dagboek schreef. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 8053 yes no Anne Frank onderduiken Tweede Wereldoorlog antisemitisme dagboek https://schooltv.nl/item/de-geschiedenis-van-nederlands-indie 2024-01-16T15:38:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43223.w613.r16-9.53956ec.jpg De geschiedenis van Nederlands-Indië | Tijdlijn over ons koloniale verleden Nederland heeft eeuwenlang geprofiteerd van de rijkdommen van Indonesië. Ons land wil koste wat kost vasthouden aan de kolonie Nederlands-Indië, ook als de roep om onafhankelijkheid steeds luider wordt. Er volgt een bloedige koloniale oorlog, die tienduizenden Indonesiërs het leven kost. In 1949 draagt Nederland de soevereiniteit over aan het onafhankelijke Indonesië. Hoe was het leven in onze kolonie, wat was de rol van de VOC en hoe werd Indonesië onafhankelijk? Klik op de afbeelding om de tijdlijn te bekijken. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 6024 2022-08-16T06:06:00+00:00 yes no Nederlands-Indië Indonesië kolonie https://schooltv.nl/video-item/belgische-vluchtelingen-in-de-eerste-wereldoorlog-opgevangen-in-neutraal-nederland 2024-01-07T16:00:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39545.w613.r16-9.6e81417.webp Belgische vluchtelingen in de Eerste Wereldoorlog | Opgevangen in neutraal Nederland Eind augustus staan de Duitsers hier voor Antwerpen. Antwerpen, een belangrijke havenstad natuurlijk. En Duitsers proberen hier dan deze stad te laten vallen. Er is hier behoorlijk gevochten. Zelfs gebombardeerd, de Eerste Wereldoorlog was de eerste oorlog waarin bombardementen werden uitgevoerd. Vanuit zeppelins is hier, zijn hier een aantal bommen op de stad gegooid, wat trouwens voor immense paniek zorgde. Dan krijg je hier echt langs de kades richting Antwerpen krijgen hele troepen mensen die richting Nederland vluchten. En dan begint die immense uittocht van wat een miljoen mensen zal worden die vanuit Belgie naar Nederland gaan waar ze hopen om in veiligheid te komen. Ik heb hier een foto uit 1915 van mijn opa Sam en oudoom Jan, 10 jaar oud, negen jaar oud. Twee jongetjes, twee broertjes, geboren en getogen op Java, toen nog Nederlands-Indië. In 1914 gaat mijn familie met verlof naar Nederland voor de duur van zes maanden. En als die zes maanden erop zitten, gaan hun ouders terug naar Indië. En zij blijven hier in Nederland achter om hier goed onderwijs te genieten. Zo ging dat in die dagen en tijdens de hele Eerste Wereldoorlog schrijven deze twee jongetjes iedere week een brief naar hun ouders. Een van de mooiste is: lieve paps en moes. Wij hebben bij Oom Dick in Brabant gelogeerd. We hoorden de hele nacht en de hele dag grote ontploffingen in Belgie. Een paar brieven later schreven ze dat ze mensen hebben zien lopen door de weilanden om. Dick heeft gezegd dat het vluchtelingen zijn. Ze slapen 's nachts in de bossen rond de boerderij. Dit is wel mooi. Dit is mijn eigen krant, een Nieuwe Rotterdamsche Courant en in NRC van 9oktober 1914. Hier aan de Schelde bij de AFL meer plaatsen van de boten en de andere stations stonden menigten van duizenden. Maar het vreselijkste was de uittocht der vele tienduizenden die te voet naar de Nederlandse grens gingen. Ik heb die uittocht meegemaakt, schreef de journalist. Van Antwerpen tot aan de grens was het een lange, droeve stoet van mensen en dieren. Hele kudden vee werden mee gedreven door in doodsangst vluchtende boeren uit de omstreken. Jonge mensen waren er die hun oude grootmoeder op een kruiwagen vervoerden. Voertuigen van allerlei soort zag men en al die vluchtende keken telkens om naar hun stad die in vlammen en rook opging. Een stuk waar ik meteen zou zeggen van plaatsen jongens en een ooggetuigenverslag dat dat echt beschrijft hoe die stad leegstroomt en hoe men inderdaad uit doodsangst vlucht naar Nederland. Men hoort wel, zeg maar tot midden Nederland, zo'n beetje het kanongebulder. Dus het is heel, heel dichtbij. Die vluchtelingen brengen het eigenlijk nog meer dichterbij, want die hebben alle verhalen die die hebben echt alles meegemaakt. Dus die krijgen ooggetuigenverslagen. Er werden allerlei uitvoerverboden afgekondigd want men wist nog steeds niet of Nederland nou wel of niet in oorlog zou komen en dus geen paarden meer over de grens, geen stro, geen ander voedsel, enzovoort enzovoort. En hier in de Tweede Kamer, het parlement, besloot heel braaf mee te werken. Die hebben een soort wat ze noemde de godsvrede afgekondigd, wat eigenlijk betekende dat de regering z'n gang kon gaan en dat het parlement eigenlijk alles zo'n beetje sanctioneren geen kritische vragen stelde. Men vraagt in Nederland geld, een soort Giro 555 voor de voor de Belgische vluchtelingen in Nederland. Het is heel mooi om te zien. Grote sommen worden gestort. Soms vijfduizend gulden. Want d'r zijn d'r ook twee dienstmeisjes, twee gulden. Iemand die dan zegt, in een hoop dat onze treurige maatschappij spoedig tot inkeer komt. 2,5 gulden. Het was natuurlijk absoluut niet voorbereid. Niemand had het voorzien. Dus ze moesten in allerijl allerlei noodmaatregelen genomen worden. Vooral omdat die mensen natuurlijk allemaal de grens over kwamen en in de grensgebieden die ze zo snel mogelijk kwijt. Dus moest allemaal doorgesluisd worden naar het centrum van het land en daarna verdeeld over noord, zuid, oost. Die kampen zijn aanvankelijk ingericht op onderdak en voeding. Want het zou maar weken, misschien maanden duren. Maar dat ging dus jaren duren. Dus aanvankelijk, als je naar de plattegrond van zo'n kamp kijkt, dan zie je heel veel slaapbarakken en bijvoorbeeld een werkbarak. Dus er moest een enorm sociaal plan eigenlijk ontwikkeld worden om die mensen bezig te gaan houden. Augustus 1914 valt het allemaal nog, maar het is mooi weer. Maar natuurlijk, daarna komt de herfst. Daarna komt de winter. Die barakken zou eigenlijk niet ingericht op winterweer. Het is gewoon een zandvloer. Vaak is er niet eens verwarming en je kan je ook voorstellen als mensen eerst het het vege lijf moeten redden, dan zijn ze al lang blij dat ze het leven nog hebben. Daarna, als de situatie zich stabiliseert, ja dan begint men weer te klagen en dan begint de onvrede toe te nemen. Eind 1915, na 1 jaar oorlog, is 90 procent van de Belgische vluchtelingen al weer terug naar huis. En dan vraag je je natuurlijk af hoe ze hun verblijf in Nederland beleefd hebben. Dat zal heel wisselend geweest zijn, hoewel de omstandigheden in de Belgische vluchtelingenkampen redelijk waren. Je blijft toch een vluchteling. Je wordt niet met open armen ontvangen, je wordt gedoogd en heel erg belangrijk: je wordt ook geacht dankbaar te zijn. Dit doekje getuigt ervan ter herinnering aan de liefderijke opname in Nederland van de Belgische vluchtelingen. Koningin Wilhelmina en koning Albert broederlijk bijeen. En dit doekje is dan ook nog eens extra mooi versierd. Net dat extra beetje dankbaarheid. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16981159 345.68 4822 2022-08-16T09:15:04+00:00 yes no Eerste Wereldoorlog België vluchteling https://schooltv.nl/video-item/de-dodendraad-levensgevaarlijke-elektrische-versperring-tussen-nederland-en-belgie 2024-01-04T13:02:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39546.w613.r16-9.3c3cbfd.webp De dodendraad | Levensgevaarlijke elektrische versperring tussen Nederland en België De Duitsers hadden eerst strenge grenscontroles. Hielp niet. Strenger straffen hielp niet. En dan hebben ze de dodendraad, een elektrische draadversperring opgericht langs heel de Belgisch-Nederlandse grens. Het is een driedubbele draad eigenlijk, waarvan de middelste helemaal onder stroom stond met 2.000 volt. Het eigenaardige was dus wel dat de mensen geen elektriciteit kenden en dat maakte het gevaar nog groter natuurlijk. Hoe zou jij aan zo'n draadje, een dun draadje en daaraan komen en plots dood neervallen? Dat kenden de mensen dus niet. In heel de oorlog zijn er ongeveer een duizendtal mensen gestorven aan die draad. Een deel is geëlektrocuteerd maar ook een ander gedeelte is doodgeschoten aan de draad, zowel door Duitse soldaten als door Nederlandse soldaten. Want aan twee kanten van de grens werd die draad die grensstrook ook heel streng bewaakt. Men wilde absoluut nadat leger gaan en dan was men inventief genoeg om die draad te trachten te passeren, te overwinnen. En daar had men wel attributen voor ontwikkeld in de loop van de tijd. Verdorie, de Duitsers hebben die een draad hier neergezet omdat ze denken dat ze ons kunnen verhinderen naar Nederland te vluchten om zo bij het Belgische leger te kunnen komen. En spionageberichten, die wilden ze ook niet doorgelaten. Maar we hebben daar wel een middeltje voor. Voila. Nog een draad. Zo geraken we er toch door. Voila Duitsers. De berichten zijn aan de andere kant. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16981160 113.24 1974 2022-08-16T10:00:00+00:00 yes no Eerste Wereldoorlog elektriciteit België https://schooltv.nl/video-item/de-tubantia-getorpedeerd-een-duitse-afleidingsmanoeuvre 2024-01-04T13:02:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39547.w613.r16-9.31ffd88.webp De Tubantia getorpedeerd | Een Duitse afleidingsmanoeuvre Ja, geen krant of geen tijdschrift waar het niet in stond, in maart 1916: De Tubantia getorpedeerd, het vlaggenschip van de Koninklijke Hollandsche Lloyd. Gelukkig geen doden te betreuren. En dit is alles wat jullie hebben van de Tubantia. Ja, wat we inderdaad in depot hebben van de Tubantia. Deze foto is genomen tijdens de Eerste Wereldoorlog en dat kun je zien aan het schip zelf. Het schip heeft een aantal merktekens om heel duidelijk te maken dit is een neutraal schip. Hier mag je niet aankomen. Op de boeg is een hele grote Nederlandse vlag geschilderd en op de zijkant zie je heel groot de woorden Tubantia Amsterdam. Nou ja, goed, wat gebeurt er dan? Op de vroege ochtend van 16 maart 1916 horen de opvarenden van de Tubantia opeens een ontzettend luide knal. Een explosie. Men vraagt zich af: wat is er gebeurd? Maar voordat men echt op onderzoek kan uitgaan, zinkt dat schip. En de mensen aan boord die spoeden zich naar de reddingsboten en die reddingsboten, dat zie je hier, die varen naar de Nederlandse kust en de Britten zeggen dit hebben wij niet gedaan. Dit moeten onze tegenstanders, de Duitsers, wel hebben gedaan. En de Duitsers zeggen: wij hebben het niet gedaan, dit moeten de Britten wel zijn geweest. Maar de Nederlandse regering ging op onderzoek uit en toen vonden ze in een van de reddingsboten vonden ze brokstukken van een torpedo en hier zie je zo'n brokstuk. En de vorm van die brokstukken en ook de tekens die ze erp aantroffen suggereerden: dit is een Duitse torpedo en heel snel blijkt, daar was eigenlijk geen twijfel over: dit is een Duitse torpedo. De Duitsers staan er dan dus heel slecht op, want de verontwaardiging in Nederland is groot. En dan heb ik het niet alleen over de politieke verontwaardiging, maar eigenlijk ook de verontwaardiging in het hele land. En dan gebeurt er iets heel curieus. Een aantal dagen later wordt de gezant, De Nederlandse gezant in Berlijn wordt bij de minister van Buitenlandse Zaken geroepen, die zegt van we hebben vernomen dat de Britten een overweging op de Nederlandse, een landing op de Nederlandse kust aan het plannen zijn. We willen dat jullie militaire maatregelen nemen en als jullie die militaire maatregelen niet nemen, dan moeten wij dat misschien doen. Duitsland zinspeelt op een Britse aanval op Nederland. En de schrik zit hier meteen goed in. Onmiddellijk brengen we een deel van ons leger over naar Zeeland om daar een eventuele Britse aanval af te slaan. Maar er gebeurt niets. Op slimme wijze heeft Duitsland de aandacht afgeleid van de Tubantia. Het was allemaal onzin. Het was helemaal niet waar. Het was een truc en daar is men later ook voor uitgekomen. Jongens, het was een truc. Het was een test om te zien hoe goed jullie defensie nou is. Want stel nou dat de Britten echt aanvallen. Dan willen we honderd procent zeker weten dat jullie er klaar voor zijn. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16981161 172.72 621 2022-08-16T13:03:40+00:00 yes no Eerste Wereldoorlog Duitsland Engeland https://schooltv.nl/video-item/de-duitse-keizer-in-nederland-gevlucht-na-de-verloren-eerste-wereldoorlog 2024-01-04T13:02:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39548.w613.r16-9.f9b00fb.webp De Duitse keizer in Nederland | Gevlucht na de verloren Eerste Wereldoorlog In de vroege ochtenduren van de tiende november 1918 komt de keizer de grens over met een colonne auto's vanuit Spa. Het idee is eerst om met de trein te gaan vanuit Spa, maar de spoorlijn is geblokkeerd en dan pakt men de auto. Uiteindelijk komt men Nederland binnen na een aantal uren op het station Eijsden en dan is er ook inmiddels toestemming voor de trein om vanuit Spa hiernaartoe te komen zodat er hier in Eijsden gewacht kan worden om verder te reizen. Inmiddels is het november 1918 en nou heb ik hier een brief van mijn oudoom Jan van Vleuten. Die is op dat moment dertien jaar en die schrijft een brief aan zijn moeder in Indie. De moeder noemt ie hier moes. Moes. Je schreef eens in een van jouw brieven dat je wou dat alle mannen de wapens neergooiden. Het is gebeurd. De Duitse soldaten aan de grens gooien gewoon de wapens weg en roepen Nach House. En wat vroeger was: oh, ik zou haast zeggen de keizer naast God. Nu beschieten ze hem. Want jullie moeten weten, hij zit in Nederland. En de bevolking hier van Eijsden weet niet wat ze zien, maar hebben al wel snel in de gaten dat hier een hele bijzondere gast is aangekomen, namelijk de Duitse keizer, want hij loopt hier over het perron en ze zien hem ook. En hij krijgt ook allerlei verwensingen hier naar zijn hoofd van de bevolking die hier komt. Mörder, Schweinhund en dat soort zaken allemaal. Maar goed, de keizer ondergaat het eigenlijk een beetje laconiek. En hij loopt hier wat wat heen en weer, want het duurt nogal een tijdje. De koningin moet natuurlijk formeel geïnformeerd worden. Er moeten nogal wat diplomatieke zaken gebeuren, want men beseft de gevoeligheid wel hiervan. De keizer is zelf eigenlijk nog vol enthousiasme en denkt dat die ook wel ontvangen wordt door de koningin. Dat die misschien zelfs wel in een van de paleizen van de koningin zou mogen wonen. Nou, dat gaat wat te ver, want we beseffen natuurlijk ook wel de regering en de koningin zelf ook, dat dit niet zomaar een asielzoeker is. Maar dat dit politiek gezien Nederland wel eventje in de belangstelling plaatst en de belangstelling die je eigenlijk niet wil zo op het eind van de oorlog. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16981162 131.039 1281 2022-08-16T13:24:57+00:00 yes no Eerste Wereldoorlog Duitsland keizer https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wat-is-een-complottheorie 2024-02-22T13:42:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39549.w613.r16-9.09bbb68.webp Wat is een complottheorie? | Clipphanger Ingewikkelde tijden maken veel mensen onzeker. Antwoorden zijn te vinden bij de wetenschap, maar da’s ook weer lastig. Al zoekende kan je uitkomen bij een ‘complottheorie’, bijvoorbeeld: de maanlanding is in scène gezet en in Pino zit een hele andere vogel. En daar hoor je niks over in de media! Volgens de meeste complottheorieën is er een kleine groep mensen die op oneerlijke wijze de samenleving manipuleert. Vroeger ging dat over heksen. Tegenwoordig over rijkaards die ons willen injecteren met nanorobots. Zo’n onzinverhaal is voor sommige mensen toch erg bevredigend. Ze vinden steun bij anderen die ook zo ‘denken’. En de algoritmes werken mee. Als je 1 filmpje hebt gekeken waarin iemand beweert dat de aarde plat is, krijg je d’r nog veel meer te zien, en uiteindelijk ben je zelf helemaal platge…praat. Gelukkig is het mogelijk om weer uit je complotbubbel te komen. Als je informatie krijgt, check dan even de afzender: is het een betrouwbaar medium, of weer een hersenwind van ‘professor’ W. Appie? Gebruik verschillende bronnen, zodat je breed geïnformeerd bent. En kijk vooral de Clipphanger, die wordt altijd gecheckt door onze hoofdredacteur, Elvis ‘The Lizard’ Kennedy. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16982683 101.44 1600 2022-08-22T22:00:00+00:00 yes no internet nepnieuws wetenschap complot https://schooltv.nl/video-item/wat-is-neutraliteit-nederland-tijdens-de-eerste-wereldoorlog 2024-01-09T08:27:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39550.w613.r16-9.9eea1ca.webp Wat is neutraliteit? | Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog Een oorlog verklaren is relatief simpel. Je hebt een ambassadeur of je hebt een gezant en je hebt een telegram. Dat stuur je de deur uit en dan is het oorlog. En dan doet het leger vervolgens alles wat een oorlog tot een oorlog maakt. Maar jezelf neutraal verklaren en dat vervolgens uitdragen, daar komt iets meer bij kijken. En heel belangrijk: daarbij mag je geen steekjes laten vallen, want waar gaat het om? We hebben hier Nederland en in de ons omringende landen verklaart het ene land het andere land de oorlog, dan moet Nederland dus onmiddellijk aan beide landen een neutrale tijdens verklaring toezenden. Een proclamatie. Dus wat gebeurt er als Oostenrijk de oorlog verklaart aan Servië? Dan komen er vanuit Nederland meteen twee neutraliteitsverklaringen richting Oostenrijk en Servië. Als Duitsland de oorlog verklaart aan Rusland weer twee. Als Duitsland de oorlog verklaart aan Frankrijk weer twee. Als Duitsland de oorlog verklaart aan België, etcetera, etcetera etcetera. Dus Nederland heeft tijdens de Eerste Wereldoorlog meer dan vijftig neutraliteitsverklaringen de deur uit gezonden. Dus neutraliteit: het is mooi, het is prijzenswaardig en je moet het ook zeker doen. Maar het is wel een hele papierwinkel. Neutraliteit is een kwestie van hard werken. Je moet op je hoede zijn, je moet je bewust zijn van wat er zou kunnen gebeuren. En vooral je moet de grote jongens om je heen niet tegen het hoofd stoten. Dus Nederlandse regering was niet verantwoordelijk voor de duizend Nederlandse soldaten die in vreemde krijgsdienst gingen en al helemaal niet verantwoordelijk voor het gedrag van Antonie Fokker, de grote vliegtuigontwerper, vliegtuigbouwer die in zijn hoogtijdagen de hofleverancier werd voor de Duitse luchtmacht. In zijn fabriek in Noord-Duitsland ontwerpt en bouwt Fokker zeker zevenhonderd vliegmachines voor de Duitse luchtmacht. De toestellen worden beschouwd als het neusje van de zalm en Antonie Fokker wordt schatrijk aan de oorlog. Komt met dit ondernemerschap onze neutraliteit in gevaar? Nee, totaal niet. Als neutraal land mag Nederland wel degelijk handel drijven, maar in dit geval wringt het wel. Fokker is niet de enige ondernemer voor wie de oorlog grote economische kansen biedt. Bij de oorlogvoerende landen is er een aanhoudende vraag naar grondstoffen. De handel hierin is zeer lucratief en in het centrum van deze handel zitten de reders uit Rotterdam. Rotterdam is de spil van onze neutrale economie en de havenstad groeit uit tot de belangrijkste stad van het land. Het kost steeds meer moeite om neutraal te zijn en vooral om neutraal te blijven. De oorlogvoerende landen voeren de militaire en economische druk op. Aan alles is inmiddels een tekort: aan eten en kleding aan zeep en er wordt een bonnensysteem ingevoerd. Hoewel dit natuurlijk allemaal heel vervelend is, is de bevolking van Belgie en Duitsland een stuk slechter aan toe en daarom floreert de smokkel naar deze landen als nooit tevoren. Wat heeft vier jaar neutraliteit ons opgeleverd? Nederland is de dans ontsprongen. Voor ons dus niet miljoenen doden. En wij hebben ook geen dorpspleinen met die ontroerende monumenten voor de gevallen soldaten. Maar voor ons ook geen roem en geen eer op het slagveld. Nederland heeft geen grootse plaats in de geschiedenisboeken. Internationaal gezien staan we er niet al te best op. We hebben ons niet populair gemaakt. Nederland is het land van de oorlogswinstmakers. En vergelijk dat eens met het arme België, dat net zo neutraal was als wij, maar in augustus 1914 wel de legers over zich heen kreeg die aan ons land voorbij marcheerden. De Eerste Wereldoorlog zit niet in ons collectieve geheugen. En voor neutraliteit is er ook niet zo heel veel nodig. Geen heldhaftigheid, geen opofferingsgezindheid, geen dadendrang. Het enige wat je voor neutraliteit goed moet kunnen, is op je tong bijten, aan de kant staan en verder laat je met je sollen en je laat over je heen lopen, simpelweg omdat er geen alternatief is. Ja, oorlog. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16982688 237.56 3068 2022-08-17T22:00:00+00:00 yes no Eerste Wereldoorlog Duitsland https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wat-zijn-fossielen 2024-04-25T09:01:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39552.w613.r16-9.525d618.webp Wat zijn fossielen? | Clipphanger Met de term ‘fossielen’ bedoelen we resten van dieren of planten die op natuurlijke wijze bewaard zijn gebleven. Dus niet je leraar aardrijkskunde want die leeft nog - een beetje. Elk overleden dier wil natuurlijk dolgraag een fossiel worden. Om dat te bereiken moet het kadaver heel snel bedekt raken met bijvoorbeeld een laag zand of klei. De ‘weke delen’ van het dier vergaan al snel, maar de botten die overblijven hebben een mooie toekomst. Door de aanvoer van allerlei mineralen, raken deze botten langzaam versteend. En dan bedoel ik ook laaaaangzaaaaaam… het duurt miljoenen of zelfs miljarden jaren, wanneer er allerlei aardlagen bovenop komen. Het Latijnse woord ‘fossilis’ betekent dan ook ‘opgegraven’. Als je op fossielenjacht gaat neem je dus in elk geval een schepje en houweeltje mee. Naast verstenen zijn er nog andere manieren van fossiliseren. Een afdruk van een blaadje, een superklein insect gevangen in barnsteen of een complete mammoet in het ijs. Deze fascinerende fossielen geven ons een kijkje in het verleden van het leven. Als je ook houdt van diepgravend onderzoek, kan je er je beroep van maken. Dan word je paleontoloog, en mag je de hele dag met fossielen pielen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16982689 95.16 6326 2022-08-29T22:00:00+00:00 yes no fossiel skelet archeologie https://schooltv.nl/video-item/de-dodendraad-elektrische-versperring-tussen-belgie-en-nederland 2024-01-04T13:02:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39553.w613.r16-9.ab9e3ee.webp De Dodendraad | Elektrische versperring tussen België en Nederland Meer dan een miljoen Belgen vluchtten na de Duitse inval in 1914 naar het neutrale Nederland, dat zelf maar zes miljoen inwoners heeft en niet meedoet aan de oorlog. Onder de vluchtelingen zijn niet alleen kinderen, vrouwen en oude mannen. Maar ook Duitse soldaten die de oorlog zat zijn en er vandoor gaan. Hoe langer de strijd duurt, hoe vaker dat gebeurt. Het Duitse leger probeert de grens naar Nederland dan ook streng te bewaken, maar dat valt niet mee. Het gebied is moeilijk te controleren door het vele water en alle bossen. Als de Duitsers de stroom vluchtelingen willen tegenhouden, moeten ze iets nieuws bedenken. In 1915 zet het Duitse leger een hek tussen Nederland en België van maar liefst 330 kilometer lang. Van de Noordzee tot aan de Duitse grens. Dwars door bossen en dorpen en zelfs over waterplassen heen. Een hek van twee tot soms wel vijf meter hoog. Met prikkeldraad, zoeklichten. En bewakers schieten iedereen binnen 500 meter van het hek zonder pardon neer. En wie toch probeert over het hek te klimmen, is meteen dood, want het draad staat zwaar onder stroom. Voor de Belgen op het platteland is elektriciteit iets vreemds en daarom wordt er iedere dag wel iemand dood gebliksemd. Een paar duizend in totaal. Ze noemen het hek dan ook de dodendraad. Om de dodendraad veilig over te steken, worden de gekste dingen verzonnen. Vluchtelingen plakken porseleinen borden onder hun laarzen of trekken complete rubberen pakken aan, zodat ze geen last hebben van de elektriciteit. Anderen oefenen met polsstokken of proberen op stelten over de stroomdraden heen te stappen. Niet alle pogingen lukken. Ook al maakt de dodendraad het moeilijk om in Nederland te komen. Toch laten de vluchtelingen zich niet tegenhouden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16984522 144.704 8739 2022-08-19T08:35:00+00:00 yes no Eerste Wereldoorlog vluchteling België https://schooltv.nl/video-item/vrouwen-aan-het-werk-nieuwe-kansen-door-de-eerste-wereldoorlog 2024-01-04T13:02:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39554.w613.r16-9.e53ec8f.webp Vrouwen aan het werk | Nieuwe kansen door de Eerste Wereldoorlog Voor de oorlog hadden vrouwen niet dezelfde rechten als mannen. Zo mochten ze niet stemmen en niet werken in beroepen die alleen voor mannen waren bestemd. Een vrouw was te zwak om te werken, werd er beweerd, en daarom konden ze maar beter thuisblijven en voor de kinderen zorgen. Maar de oorlog verandert alles. Miljoenen mannen vertrekken naar het front en hun werk wordt overgenomen door vrouwen. Voor het eerst komen ze bij de brandweer terecht of als conductrice op een tram of in de munitiefabriek. Zo kunnen vrouwen laten zien dat ze helemaal niet zwak zijn, maar het werk juist goed aankunnen. Hun rol in de maatschappij verandert voorgoed. Stapje voor stapje beginnen vrouwen dezelfde rechten en kansen te krijgen als mannen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16984523 51.861 4440 2022-08-19T08:35:00+00:00 yes no Eerste Wereldoorlog vrouw emancipatie https://schooltv.nl/video-item/het-duitse-schlieffenplan-de-slag-om-elzas-lotharingen 2024-01-04T13:02:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39555.w613.r16-9.54c25f8.webp Het Duitse Schlieffenplan | De slag om Elzas-Lotharingen Elzas-Lotharingen ligt op de grens tussen Frankrijk en Duitsland. Beide landen ruziën al jarenlang over het gebied. Als laatste heeft Duitsland het ingepikt en daar zijn de Fransen nog steeds kwaad over. Zij willen Elzas-Lotharingen terug. Dat zal niet makkelijk worden, want de Duitsers hebben grotere kanonnen, meer mitrailleurs en meer soldaten. Hoe ze zichzelf moeten verdedigen, dat hebben de Fransen helemaal niet geleerd, want ze willen alleen maar aanvallen. De Fransen willen dolgraag Elzas-Lotharingen terug veroveren en vallen aan wanneer ze maar kunnen. En dat is nou precies waar de Duitsers op rekenen. Want zij hebben een plan. Het Schlieffenplan, een aanvalsplan waarin stap voor stap is uitgedacht hoe de Fransen moeten worden verslagen. Eerst zou het Franse leger zoveel mogelijk worden weggelokt naar Elzas-Lotharingen. Dan komen de Duitsers stiekem langs de andere kant door België opgerukt. En als ze snel genoeg zijn, veroveren ze Parijs voordat de Fransen kunnen reageren. En dan heeft Duitsland de oorlog gewonnen. Mannen vallen neer. Vier, vijf tegelijk. Doorgaan! Doorgaan! Het Franse optimisme over de oorlog is voorgoed verdwenen. Elzas-Lotharingen kunnen de Fransen wel vergeten. Maar dat niet alleen. Heel Frankrijk loopt ineens gevaar. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16984524 127.637 5654 2022-08-22T07:25:00+00:00 yes no Eerste Wereldoorlog veldslag https://schooltv.nl/video-item/metropolis-kan-het-goedkoper 2024-01-04T13:02:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39556.w613.r16-9.4bbdba6.webp Metropolis | Kan het goedkoper? Over de hele wereld stijgen de kosten van het levensonderhoud. Door de onrust in Oekraïne en de internationale sancties rijzen ook de olie- en gasprijzen de pan uit. De Nederlanders, toch al bekend om hun zuinigheid, moeten de broekriem aanhalen. Daarom komen de correspondenten met besparingstips uit andere delen van de wereld. Zo bedacht de 71-jarige meneer Alexandrov een alternatief voor zijn hoge elektriciteitsrekening: hij bouwde een eigen mini-energiecentrale in zijn dorpje in het oosten van Bulgarije. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1338043 925.992 2027-08-22T22:01:00+00:00 404 2022-03-25T10:17:33+00:00 yes no duurzaamheid fossiele brandstof energiebesparing https://schooltv.nl/video-item/metropolis-lust 2024-01-04T13:02:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39557.w613.r16-9.e34c148.webp Metropolis | Lust De lente is in de lucht! Komt er een extra bronstig voorjaar vanwege de afgelopen coronajaren? De correspondenten gaan langs bij wereldburgers die geld verdienen aan andermans lustgevoelens. De Spaanse Bea zag de verkoop van haar feministische en ecologische seksspeeltjes verdriedubbelen. In India verdient meneer Rawat al jaren een goede boterham aan de nieuwsgierigheid van zijn landgenoten met zijn tijdschrift vol 'zoete verhalen', over misdaad, moord, passie, seks en verlangen. En in Burkina Faso mag correspondent Seidou achterop de motor van luxe prostituee Grace. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1338042 892.344 2027-08-22T22:01:00+00:00 742 2022-03-02T13:37:18+00:00 yes no seksualiteit geld https://schooltv.nl/video-item/metropolis-het-beste-voor-je-kind 2024-01-04T13:02:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39558.w613.r16-9.e08ed12.webp Metropolis | Het Beste voor je Kind Hoe wordt er wereldwijd gedacht over opvoeding? Wat is het beste wat je je kind kan meegeven? De meningen lopen in je vriendenkring al sterk uiteen, laat staan over de hele wereld. De correspondenten laten zien hoe in India, Burkina Faso en het Palestijnse vluchtelingenkamp Aida op de Westelijke Jordaanoever op hele verschillende manieren alles wordt gedaan om de kinderen een goede toekomst te geven. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1338041 940.008 2027-08-22T22:01:00+00:00 859 2022-03-08T09:48:18+00:00 yes no kind toekomst normen https://schooltv.nl/video-item/metropolis-tijdreizigers 2024-01-04T13:02:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39559.w613.r16-9.08e10e1.webp Metropolis | Tijdreizigers De afgelopen twee jaar waren we allemaal ongewild onderdeel van een bijzondere geschiedenis. Terwijl de meeste mensen blij zijn dat deze coronajaren nu geschiedenis zijn en opgelucht adem halen, zijn er ook mensen die liever altijd in het verleden leven. Met reportages uit Hongarije, Japan en Indonesië. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1338040 875.064 2027-08-22T22:01:00+00:00 311 2022-03-04T13:13:15+00:00 yes no Hongarije Japan Indonesië https://schooltv.nl/video-item/metropolis-russen 2024-01-30T13:05:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39560.w613.r16-9.37fcd7c.webp Metropolis | Russen Hoe vergaat het Russische wereldburgers tijdens deze oorlog in Oekraïne? Rusland kent een grote diaspora. Overal leven mensen die lang geleden of juist heel recent vertrokken zijn uit Rusland. Hoe ervaren deze Russen deze oorlog? Worden zij erop aangesproken? En hoe denken zij zélf over deze oorlog? Op onderzoek in een Russisch eetcafé in Buenos Aires, Argentinië, een Russische supermarkt in Varna, Bulgarije, en op het bij Russische toeristen geliefde Indonesische eiland Bali. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1338039 935.323 484 2022-02-24T13:47:39+00:00 yes no Rusland Oekraïne oorlog https://schooltv.nl/video-item/metropolis-alles-voor-de-toerist 2024-01-11T15:32:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39561.w613.r16-9.eb712c0.webp Metropolis | Alles voor de toerist De wereld is vol toeristen. En allemaal zijn ze op zoek zijn naar romantiek en authentieke belevingen. De toeristenbranche speelt hier wereldwijd handig op in door de goedgelovige toerist zo'n belevenis te geven. Maar hoe echt zijn ze nog? In Armenië is de achttien meter hoge Shaki-waterval een landelijke topattractie. Hij wordt pas aangezet zodra een bus toeristen arriveert. In Kenia wil de toerist echte Masaikrijgers zien. Het minder bekende Samburuvolk doet zich graag als dusdanig voor. In Peru ontdekte maïsboer Adolfo dat hij verdacht veel op een Inca-strijder lijkt. Toeristen staan in de rij om met hem op de foto te gaan. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1338038 949.362 578 2022-02-18T07:28:10+00:00 yes no toerisme Kenia Peru https://schooltv.nl/video-item/metropolis-wat-doen-we-met-opa-en-oma 2024-02-27T10:08:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39562.w613.r16-9.0f7d73f.webp Metropolis | Wat doen we met Opa en Oma? Hoe leven ouderen in de rest van de wereld? Wie zorgt er voor ze? Correspondent Jasvinder (India) gaat naar Vrindavan, de 'stad van de weduwen'. Hier kun je als oude vrouw terecht als niemand voor je wil zorgen of als je verstoten en onterfd bent. In het stadje Salash (Bulgarije) wonen alleen nog ouderen. Hun kinderen zijn allemaal naar de stad of het buitenland getrokken. Gelukkig krijgen ze af en toe bezoek van vlotte twintigers. Als oma's in Burkina Faso weduwe worden, krijgen ze een aantal van de kleindochters. Fadima is dan ook erg blij met de vier kleindochters die voor haar zorgen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1338037 925.464 2027-08-22T22:01:00+00:00 512 2021-12-30T13:27:37+00:00 yes no ouderdom India zorg https://schooltv.nl/video-item/metropolis-helende-krachten 2024-01-04T13:02:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39563.w613.r16-9.0f7b998.webp Metropolis | Helende Krachten Op bezoek bij mensen die denken dat ze meer kunnen genezen dan reguliere artsen. Evald Piirisild (Estland) kan als Sjamaan Arendsveer de hulp inroepen van zijn totemdier wolf. Die spoort ziektes op en klauwt of bijt die uit de patiënt. Jean, oftewel Dokter Gédéon (Congo), is er trots op dat zijn plantaardige remedies de tand des tijds hebben doorstaan, ondanks de komst van artsen in witte jassen. Hij heeft ook een middel dat covid zou genezen. In India bestaat de eeuwenoude kunst van het bottenzetten. Dr Shafiq Manan wil graag dat zijn zoon de vijfde generatie bottenzetter 'pahalwan' wordt, maar Hamza studeert voor de zekerheid ook rechten. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1338036 925.08 2027-08-22T22:01:00+00:00 356 2021-12-22T13:37:13+00:00 yes no genezen medicijn dokter https://schooltv.nl/video-item/metropolis-liefde-op-late-leeftijd 2024-01-04T13:02:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39564.w613.r16-9.9853a2f.webp Metropolis | Liefde op Late Leeftijd Wereldse methoden om de 'late' liefde te vinden. Zelda (90, Israël) werd na een huwelijk van zestig jaar weduwe en beproeft haar geluk op het strand van Tel Aviv. In Rwanda ga je een nachtje naakt tegen een boom staan en dan komt de liefde vanzelf op je pad. Correspondent Delphine heeft er goede ervaringen mee. De Braziliaanse Terezhina stortte zich als zestiger op een onlinecursus Frans, nadat ze haar man verloor. En al chattend vond ze... l'amour. En deze amant Pierre verhuist nu naar Brazilië, zonder ook maar een woord Portugees te spreken. Voor de liefde moet je wat overhebben. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1338035 916.968 2027-08-22T22:01:00+00:00 386 2021-12-16T11:02:33+00:00 yes no relatie ouderdom liefde https://schooltv.nl/video-item/metropolis-mijn-boom-en-ik 2024-01-04T13:02:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39565.w613.r16-9.e1a90d0.webp Metropolis | Mijn Boom en ik Hoe zit het met de liefde voor bomen in de wereld? De Indiase familie Kesharwani heeft hun huis om een enorme peepalboom heen gebouwd, omdat ze geloven dat er miljoenen hindoegoden in wonen. Fernando (Costa Rica) miste de natuur zo erg, dat hij de stad de rug toegekeerd heeft en zo vaak als hij kan naar zijn lievelingsboom in de jungle gaat. Vanaf zijn zelfgemaakte nest op vijfenvijftig meter hoogte kijkt hij heel anders tegen de wereld aan. En in Ethiopië zijn ze dol op de ensetboom, die een enorm belangrijke bron van voedsel is. Van deze 'boom tegen honger' wordt werkelijk alles gegeten. En daar komt heel wat bij kijken. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1338034 914.088 2027-08-22T22:01:00+00:00 238 2021-12-09T14:52:38+00:00 yes no boom natuur jungle https://schooltv.nl/video-item/metropolis-gelukkig-fitjaar 2024-01-25T13:08:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39566.w613.r16-9.796e008.webp Metropolis | Gelukkig Fitjaar Fit het jaar in! In Brazilië traint iedereen zich ongans, want met het carnaval in aantocht wil je er top uitzien. Onze correspondent gaat langs bij de dame met de grootste billen van het land. Haar doel is nu om de grootste billen ter wéreld te kweken. Daarvoor traint ze dagelijks haar bibs, eet ze veel eieren en heeft ze een beetje hulp van implantaten. In Kisumu (Kenia) is een 'ghetto-gym', een mini-sportschooltje op straat, waar met creatieve gewichten flink aan de spierballen wordt gewerkt. En in Mongolië wil iedereen fit zijn voor het nationaal toernooi van een typisch Mongoolse sport waarin dierenbotten een onmisbare rol spelen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1338033 931.32 331 2021-12-02T13:58:16+00:00 yes no fitness uiterlijk trainen https://schooltv.nl/video-item/metropolis-lang-leve-de-bieb 2024-01-04T13:02:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39567.w613.r16-9.d93ca14.webp Metropolis | Lang leve de Bieb Lekker op de bank met een boek van de bieb. Lua (14) in Brazilië heeft biebjes opgezet in de favela's in Rio de Janeiro. Met de telefoon van haar moeder maakte ze stiekem een filmpje waarmee ze geld inzamelde voor haar eerste boeken. In Pakistan besloot een ex-wapenhandelaar van zijn vaders wapenwinkel een bieb te maken. En in Indonesië heeft Ridwan een 'biebpaard', een paard met twee grote koffers vol boeken op zijn rug. Zo kan hij zelfs de meest afgelegen plekken bereiken. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1338032 908.856 2027-08-22T22:01:00+00:00 307 2021-11-25T12:52:13+00:00 yes no bibliotheek boek lezen https://schooltv.nl/video-item/hebben-leugenaars-andere-hersenen-liegen-verandert-je-brein 2024-01-04T13:02:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39568.w613.r16-9.160faf6.webp Hebben leugenaars andere hersenen? | Liegen verandert je brein Mensen die de hele dag door liegen heten pathologische leugenaars. Hebben grote leugenaars eigenlijk andere hersenen dan eerlijke mensen? Ja, door veel leugens krijg je ongevoelige hersenen. Daardoor ga je nog meer liegen. Het brein van grote leugenaars werkt anders dan dat van eerlijke mensen. Niet het brein, maar de neus van leugenaars is anders. Daar komt ook het verhaal vandaan van de liegende Pinokkio met zijn groeiende neus. Twee antwoorden zijn juist: grote leugenaars hebben ongevoelige hersenen en hun brein is anders dan dat van eerlijke mensen. Eerst de ongevoeligheid van het brein. Dat zit zo. Stel, je speelt vals. De eerste keer voel je je er misschien nog slecht bij. De tweede keer is het al minder. Je schuldgevoel neemt af. Hoe vaker je liegt, hoe minder je hersenen aangeven wat juist is en wat niet. Maar het brein van echte liegbeesten werkt ook anders. Amerikaanse wetenschappers ontdekten dat grote leugenaars minder grijze stof in hun hersenen hebben. En dat stofje zorgt er normaal voor dat je eerlijk bent. Het kan leugenaars daardoor niks schelen dat ze hartstikke staan te liegen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16987380 74.68 2043 2022-09-04T18:00:00+00:00 yes no hersenen liegen https://schooltv.nl/video-item/hoe-werkt-een-leugendetector-zo-wordt-een-leugenaar-ontmaskerd 2024-01-04T13:02:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39569.w613.r16-9.861b65e.webp Hoe werkt een leugendetector? | Zo wordt een leugenaar ontmaskerd Wat is je naam? Janouk. Ben jij presentator van het tv-programma Brainstorm? Nee. Je ziet het vaak in Amerikaanse films he, dat iemand zit aangesloten aan een leugendetector en dat die allemaal vragen moet beantwoorden. Op die manier proberen ze zonder te martelen toch de waarheid uit iemand te trekken. Maar hoe werkt zo'n leugendetector eigenlijk? Tijd voor een test met ons testteam. Welkom testteam. Jullie worden dadelijk alledrie aangesloten op een leugendetector die precies kan zien of je liegt of niet. En jullie moeten alle drie gaan vertellen dat je raak hebt geschoten en dat je dus hebt gewonnen. We gaan een explosief potje pijl en boog schieten. Concentreer je...richten... En schiet! Pfff. En schiet! Ohhh. Richten, breng hem op spanning... En...Schiet! Ja! Oké. Maar nu ben ik heel benieuwd of we aan de hand van een leugendetector gaan zien wie er echt heeft gewonnen. Dit is Tom. Hij is expert leugens herkennen. Eens kijken of hij met behulp van de leugendetector de echte winnaar kan aanwijzen. Allereerst heel simpel wat is je naam? Faye. Oke. En Faye, wat heb je vandaag gedaan hier? Nou, we hebben met een pijl en boog geschoten op een ballon. Oke. En wat was het doel daarvan? Het was een wedstrijdje. Dus wie als eerste de ballon kapot maakte, zeg maar. Oke. En wie heeft dat gewonnen? Ik natuurlijk. Natuurlijk? Ja, win jij altijd dan? Nou, ik ben wel een beetje van de wedstrijdjes, dus ik hou wel van winnen. Oke. Dankjewel. Goed. Wat is je naam? Mijn naam is Djenamis. En wat heb je vandaag gedaan precies? Ik ging boogschieten met vuurpijlen. Met vuurpijlen? Ja. Die stonden in brand? Ja. Is dat niet heel gevaarlijk? Valt mee, als je gewoon goed oplet. Oke. En dat was een wedstrijd? Wie heeft er gewonnen? Ik. Echt waar? Ja. En dat wedstrijdje, wie heeft daarin gewonnen? Ikke. Oke. En dat was niet iemand anders? Nee. Dank je wel. We weten genoeg. Nou Tom. Ze zitten alle drie voor je, onze schutters. Wie denk jij dat er echt heeft gewonnen? Nou laat ik met de deur in huis vallen. Ik denk dat Faye echt gewonnen heeft. Dat klopt? Ja. Nou, fantastisch! En schiet! Ja! De leugendetector had het goed. Met zo'n apparaat kunnen we een aantal veranderingen in je lichaam heel precies meten. Als je een leugen vertelt, gebeurt er namelijk enorm veel in je brein. Als je liegt, word je nerveus, gaat je hart sneller kloppen, ontstaat er een verandering in je ademhaling. Je stem klinkt net iets anders en je gaat een klein beetje meer zweten. Dat zijn allemaal signalen die een leugendetector meet. Een leugendetector meet dus niet de leugen, maar alleen de bijkomende lichaamssymptomen. En slimme wetenschappers kunnen dus met slimme apparatuur op die manier meten of je liegt of niet. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16987381 214.6 830 2022-09-04T18:00:00+00:00 yes no hersenen liegen https://schooltv.nl/video-item/metropolis-vakantie 2024-01-04T13:02:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39570.w613.r16-9.875371e.webp Metropolis | Vakantie Correspondenten over de hele wereld gaan op zoek naar vakantiegangers. In Egypte kan niet iedereen zich een strandvakantie veroorloven, maar zorgt een buurtbadje voor het ultieme vakantiegevoel. In Peru kiest Claudia voor een vakantie in de jungle, en een ayahuascatrip door haar eigen ziel. Masood is aan het kamperen in Zweden, maar zijn hart gaat uit naar Kabul en de gebeurtenissen in Afghanistan, waar de Taliban het land overnemen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1331701 914.568 2027-08-22T22:01:00+00:00 1146 2021-07-16T06:37:32+00:00 yes no recreatie Egypte Peru Zweden https://schooltv.nl/video-item/wat-doet-martelen-met-je-brein-pijn-dwingt-je-tot-bekentenissen 2024-01-04T13:02:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39571.w613.r16-9.1a68408.webp Wat doet martelen met je brein? | Pijn dwingt je tot bekentenissen Geef toe dat je mijn zak drop hebt gejat! Oké, oké, oké, ik heb je zak drop gepikt. Ik beken alles! Oh man, dit is echt verschrikkelijk, zeg , je hebt me gewoon gemarteld. Prof. Die kettingen, die zaten helemaal niet vast. Martelen is vreselijk en echt al eeuwenoud. En helaas gebeurt het nog steeds en vaak. Het idee is dat je iemand zo veel pijn doet, dat zijn of haar geest de waarheid gaat zeggen. Of dat je mensen dingen laat bekennen die niet waar zijn he, zodat de pijn maar stopt. Zoals ik net met die zak drop. Er zijn trouwens ook andere manieren om iemand te martelen. Dus nagels uittrekken knie boren, of met een heel scherpe spitse punt...Nee stop stop stop. Duidelijk. Lichamelijk martelen is niet het enige wat er bestaat. Geestelijk martelen bestaat ook. Zelfs met muziek kun je iemands brein folteren. Gevangenen die krijgen dan bijvoorbeeld uren lang keihard hetzelfde liedje te horen. Wat is daar nou erg aan? Nou wacht maar. Oké, oké, oke, ik beken alles. Zet dit uit zeg. Oh vreselijk. Ja, is naar he? Heel naar, Dit is psychische marteling dus. En uit onderzoek blijkt dat dat net zo schadelijk is voor je brein als lichamelijke marteling. Zelfs met een paar druppeltjes water kun je iemand helemaal gestoord krijgen. Ga eens liggen, prof. Yeah right. Nou is het jouw beurt, ga jij maar liggen. Ja oke, maar ik beken niks he, mij krijg je niet kapot. Ja. En nu vraag je je misschien af, wat is er nou zo zo erg aan een paar waterdruppeltjes op je hoofd? Maar dit kan dus gekmakend zijn. Die druppeltjes blijven maar vallen. En als je als gevangene weet dat je niet weg kan komen, dan word je gillend gek. Ja oké, ik got the point, prof. Kun je me losmaken, want dit is echt mega-irritant. Even wachten. Ik wil eerst even antwoord op mijn vraag. Hedde gij die worstenbroodjes uit mijn lunchtrommel gevat? Ja of nee? Nee, natuurlijk niet. Ik eet toch gene worst, jongen. Zeg als je me nou ook nog gaat lopen pesten, dan blijf je liggen tot het einde van het seizoen, da's nog best lang. Pesten is ook gewoon een vorm van geestelijk martelen. Stel je nou voor he, dat deze druppeltjes hier op mijn hoofd, als je dat nou eens vergelijkt met pesterijen. En als dat dan maar gewoon lang genoeg doorgaat, dan is dat pijnlijk voor iemand. Pesten is pure geestelijke mishandeling. Iemand die pest, die heeft geen idee wat die een ander aandoet. Ja. Keep that in mind. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16987382 155.84 656 2022-09-04T18:00:00+00:00 yes no hersenen pijn https://schooltv.nl/video-item/metropolis-fietsen 2024-01-25T13:09:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39572.w613.r16-9.835faca.webp Metropolis | Fietsen Een kijkje bij fietsers over de hele wereld om te zien wat de fiets voor hen betekent. Tarwi (80) in Indonesië ziet zijn fiets als zijn grote liefde. Voor de Mexicaanse Marianna is fietsen door de drukke en vervuilde stad een principekwestie. En voor de Braziliaanse Samuel betekent fietsen vrijheid. Ook al heeft hij maar drie procent zicht, met behulp van zijn vrienden kan hij toch van het fietsen genieten. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1331702 898.2 451 2021-08-12T09:12:34+00:00 yes no fietsen bewegen duurzaamheid https://schooltv.nl/video-item/metropolis-knaldrang 2024-01-04T13:02:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39573.w613.r16-9.11f6fc6.webp Metropolis | Knaldrang Eindelijk mag en kan er weer gelachen, gezongen en gedanst worden. In India, waar de pandemie flink heeft huisgehouden, geeft Mrs Sangeeta Gera les in lachyoga. In Kisumu (Kenia) was het stil op zondag. Omdat de coronabesmettingen opliepen, gingen de kerken dicht. Ishavuka Sharron kan eindelijk weer samen met anderen naar de kerk en voluit zingen. Ze kan haast niet wachten. En in Estland kan nachtvlinder Tõnis eindelijk weer knallen in de ravescene van Tallinn. Zijn feesten werden keer op keer uitgesteld, maar nu mag het weer. Vol verwachting en knaldrang bereidt hij het eerste event, de Kumu Reiv, voor. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1331703 903.816 2027-08-22T22:01:00+00:00 219 2021-08-26T12:17:36+00:00 yes no recreatie feest yoga kerk https://schooltv.nl/video-item/metropolis-op-eigen-benen 2024-01-11T15:38:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39574.w613.r16-9.b805fc1.webp Metropolis | Op eigen benen Wanneer en hoe vliegen jongeren wereldwijd uit? De 18-jarige Brian (Kenia) gaat studeren aan de universiteit van Eldoret. Zijn moeder vindt het loslaten lastig en reist met hem mee, op zoek naar een kamer. In een weeshuis in Brazilië moet je uit huis wanneer je 18 wordt. Marina bereidt zich alvast voor. Want hoe pak je dat aan als je geen familie hebt? De 44-jarige Lola (Spanje) wil heel graag op eigen benen staan, maar door allerlei omstandigheden is haar nest ineens weer overvol. Haar moeder is bij haar ingetrokken, maar ook haar dochter die op jonge leeftijd al een kind kreeg. Ze heeft dus niet bepaald last van het legenestsyndroom. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1331704 907.992 304 2021-09-02T13:45:59+00:00 yes no zelfstandigheid wonen familie https://schooltv.nl/video-item/metropolis-de-makelaar 2024-01-11T15:38:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39575.w613.r16-9.936664d.webp Metropolis | De makelaar De makelaar heeft niet zo'n beste naam in Nederland. Hoe vergaat het makelaars in de rest van de wereld? Makelaar Pulkit (India) verpakt sombere flatjes in Delhi alsof het paleizen zijn in slikke Bollywoodvideo's, waarin hij zelf de hoofdrol speelt. Zijn klanten zijn hier helemaal weg van. In Burkina Faso rijdt Ousmane op zijn motor over zanderige weggetjes op zoek naar huizen en klanten. Op een krijtbord prijst hij dagelijks het aanbod aan. En wie in Israël op zoek gaat naar een woning kan niet om de pink lady Maxine heen, haar missie is om daar met haar roze imperium de huizenmarkt over te nemen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1331705 918.936 335 2021-09-09T14:42:35+00:00 yes no wonen huis woning https://schooltv.nl/video-item/metropolis-pesten 2024-01-04T13:02:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39576.w613.r16-9.8009e23.webp Metropolis | Pesten Het aantal gesprekken over pesten bij De Kindertelefoon is explosief gestegen. Het probleem is zo groot, dat de Kinderombudsvrouw onderzoekt of pesten strafbaar moet worden. Is pesten in de rest van de wereld ook zo'n groot probleem? In Japan werd een tv-presentatrice online zo gepest, dat ze stopte met haar tv-werk en non werd. In India staat een gepeste non binaire jongen nu anderen in dezelfde situatie bij. En in Kenia, waar albino's outcasts zijn en worden vermoord, trof Metropolis een albino die het tot fotomodel geschopt heeft. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1331706 930.648 2027-08-22T22:01:00+00:00 1208 2021-09-23T09:57:34+00:00 yes no pesten Japan Kenia India https://schooltv.nl/video-item/wordt-gevaar-minder-eng-als-je-het-filmt-door-een-schermpje-lijkt-het-minder-echt 2024-01-04T13:02:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39577.w613.r16-9.09a5562.webp Wordt gevaar minder eng als je het filmt? | Door een schermpje lijkt het minder echt Met deze heli hier gaan we vandaag onderzoeken of jouw beleving van een enge situatie verandert als je die situatie filmt. Nou, dus wij gaan zo dadelijk een eeneiige tweeling met vliegangst de lucht in sturen voor een lekker helikoptervluchtje. Nou Daan en Job, van van harte welkom hier in deze hangaar. Ja. Jullie zijn familie van elkaar. Ja. Ja heb ik goed gezien.Kunnen we niet omheen. Nee. He jongens, op een schaal van 0 tot 10. Hoe zit het met jullie vliegangst? Toch wel een negen. Ja, wel een negen. Ja, allebei? Ja, is echt verschrikkelijk. Ja. Nou goed jongens, jullie gaan zo dadelijk een helikoptervlucht maken. Ja. Ja. Met jullie vliegangst. Ja. Kijk die ogen. Oh nee, maar dat komt helemaal goed. Jullie hebben allebei twee smartwatches om. Ja, precies. En daarmee kunnen we jullie hartslag en jullie stress in de gaten houden. Maar er is één verschil. Kijk, één van jullie krijgt zo dadelijk deze helm op. Dat is een knutselwerkje van de prof, dan kun je de wereld om je heen alleen nog maar zien door de camera van je telefoon. Precies. Daan, jij bent vandaag de controlegroep, dus dat betekent dat jij vanuit de helikopter de hele wereld met je eigen ogen kan bekijken. Job, jij gaat alles door het schermpje van een smartphone bekijken. Oke. Zijn jullie er klaar voor? Zeker, zeker. Nice. Dan gaan we de lucht in. Tijd voor een vluchtje. Ja top. Gaat u maar zitten. Zo, komt u maar. Oh, zit je? Ja. Goedzo. Deze zijn ook nogal handig. Eentje voor jou, eentje voor jou. Kotszakje voor je ken niet weten. Janouk en de prof wachten geduldig in de hangaar op de terugkeer van de tweeling. Het is bijna tijd voor de piloot om de geheime instructies van de prof uit te voeren. Die twee gasten die hebben vliegangst dus in het begin een beetje rustig aan en dan even gas op die lolly. Je mag ze best een beetje aanpakken. Zooooo. M'n kotszakje ga ik misschien toch nog wel gebruiken. Hoe is het met jullie vliegangst nu? Ja, ik moet zeggen dat ik het wel steeds enger vind. En bij jou? Het valt mee. Als ik door die telefoon kijk heb ik er echt niet zoveel van door hoor. Die kantelingen heb je wel door. Zelfs die kantelingen, dat ik nu bijna val lijkt het wel, maar dat heb ik dus niet door als ik door die telefoon blijf kijken. Dit voel ik wel hoor. Doen we nog een rondje om het af te leren. En dan gaan we weer terug naar de luchthaven. We zijn weer op de grond. Daar zijn jullie weer. Jongens! Dit was wel een ervaring. Zo was zo'n ervaring van. Oh ja. Beetje wennen. Zakjes nog leeg. Zakjes niet nodig geweest? Kijk, daar is de wereld weer, hallo. En hoe heb je het ervaren? Allemaal indirect bekeken. Ja, het was net alsof ik een YouTubefilmpje aan het kijken was. Mogen we even jullie horloges hebben, dan gaan we de boel even uitmeten. We gaan data analyseren. Ik ben benieuwd. Tot zo, jongens. Ik zie hier toch wel zeer minder stress. Hartslag is lager, beduidend minder. Dan zie je toch dat die bril toch echt wel heeft gewerkt. Stresslevel is gewoon echt lager. Maar ook veel meer dan ik had gedacht. Ja jongens, de resultaten liegen er niet om. Jij had die bril op en bij jou zie ik echt veel minder angst, veel minder stress. Je hartslag was ook lager dan bij je broer. Ook gemerkt hoor, in de vlucht. In de bochten had je toch real life meer experience dan hij. Hij voelde toch minder? Ja ja. Nou, dat was ook wat we wilden aantonen vandaag, dat als je door een schermpje naar de naar de wereld om je heen kijkt, dan heb je toch een meer een indirecte kijk op de realiteit. Alsof het allemaal net iets minder echt is. En dan beleef je dus iets minder angst en iets minder stress. Vet he? Ja ja. Ja, heel goed. Maar goed gedaan jongens. Top jongens. Geweldig. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16987384 313.68 337 2022-09-04T18:00:00+00:00 yes no hersenen angst stress https://schooltv.nl/video-item/metropolis-als-de-brandweer 2024-01-11T15:37:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39578.w613.r16-9.ae55ce1.webp Metropolis | Als de brandweer Van de bijna 27.000 brandweermensen die Nederland telt, is tachtig procent vrijwilliger. Wat drijft iemand om uit eigen keuze het gevaar op te zoeken? In Peru woont een kok die ook vrijwillig brandweerman is. Nadat hij als tiener een oude man uit een brand redde, wil hij niet meer anders. In Zuid-Afrika noemt brandweervrouw Slee vuur de grote gelijkmaker tussen arm en rijk, en zwart en wit. En in Estland wonen een vader en zoon die in een afgelegen gebied vrijwillig een kazerne aan huis bestieren, met oud Russisch materieel. Ze hebben daarom al sinds 1971 geen bier meer gedronken. Het duo moeten immers altijd paraat staan. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1331707 922.728 563 2021-09-30T10:12:33+00:00 yes no brandweer vrijwilligerswerk vuur https://schooltv.nl/video-item/metropolis-cowboys 2024-01-11T15:33:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39579.w613.r16-9.98b1865.webp Metropolis | Cowboys Het ouderwetse, romantische beeld van het leven van een cowboy is niet reëel, maar ook in de 21e eeuw zijn er nog cowboys te vinden, ook op plaatsen waar je ze niet verwacht. In Burkina Faso leeft 'Cowboy Bob' met zijn geliefde paarden in Ouagadougou en rijdt hij in een leren cowboyvestje door de stad. In Israël had Yechiel een lastige jeugd. Hij vond troost in cowboyverhalen en runt nu als een cowboy een grote veeboerderij op de Golanvlakte en maakt zelf westernzadels. En in Philadelphia haalt Erin, de 'Concrete Cowgirl', kinderen van straat en zet ze op een paard om ze zo de belangrijke dingen van het leven bij te brengen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1331708 924.744 763 2021-10-07T10:37:31+00:00 yes no Israël beroep paardrijden Amerika https://schooltv.nl/video-item/metropolis-drukte-aan-de-wieg 2024-01-11T15:33:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39580.w613.r16-9.20cb291.webp Metropolis | Drukte aan de wieg Er lijkt in Nederland sprake van een coronababyboom. Er is zelfs een verloskundigentekort om al dat nieuwe leven ter wereld te brengen. Is het overal zo druk aan de wieg? In Brazilië zijn stellen al druk met de baby voordat die in de wieg ligt, want rond acht maanden moeten er sexy zwangerschapsfoto's à la Beyoncé komen. In Costa Rica baren de inheemse Ngäbe-vrouwen hangend aan een touw met een lange jurk aan, waar de baby bij de geboorte onderuit gevist wordt. In Ethiopië is een groot deel van de verloskundigen man. Zoals Gashaw, die een geliefde buurvrouw verloor tijdens de bevalling. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1331709 923.064 1764 2021-10-15T08:31:59+00:00 yes no geboorte verloskundige baby https://schooltv.nl/video-item/metropolis-coronahuisdieren 2024-01-11T15:33:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39581.w613.r16-9.11bff3b.webp Metropolis | Coronahuisdieren Hoe staat het in de wereld met afgedankte coronahuisdieren? De hondenopvang van Martin in Peru puilt met 320 honden uit. Geregeld probeert hij de kleintjes te slijten op de markt, maar omdat dat bij de oudere dieren sowieso niet lukt, noemt hij zich trotse baas van 288 viervoeters. In Australië probeert 'wombat woman' Donna de buideldieren via een schoolsysteem terug te zetten in de natuur. Een kattendame in Casablanca (Marokko) wil niet beweren dat ze katten redt, want dat zou betekenen dat zij zich als mens verheven voelt boven het dier. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1331710 930.744 269 2021-11-05T08:27:53+00:00 yes no huisdier hond kat https://schooltv.nl/video-item/metropolis-het-metropolis-kerstdiner 2024-01-11T15:32:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39582.w613.r16-9.21fae89.webp Metropolis | Het Metropolis kerstdiner Speciaal kerstdiner met feestelijke specialiteiten uit de hele wereld. Het voorgerecht van gegrilde wormen op een stokje is een lekkernij uit Peru, de bewerkelijke 'smiley' komt uit Zuid-Afrika en het toetje uit India. 'Smiley' is schapenkop en wordt zo genoemd omdat het vlees rond de schapensnuit zich terugtrekt, zo gauw de kop op de BBQ gaat en zo een glimlach verschijnt. Het is een populair gerecht tijdens feestdagen, omdat er veel vlees aan zit en dus bij uitstek geschikt is als remedie tegen een kater. Het toetje is een typisch wintergerecht waarvoor Indiërs van heinde en verre naar de ultieme streetfoodwijk van Delhi komen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1332944 909.624 791 2021-11-11T14:57:39+00:00 yes no kerst eten traditie https://schooltv.nl/video-item/metropolis-schermtijd 2024-01-04T13:03:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39583.w613.r16-9.d627e6e.webp Metropolis | Schermtijd Is de rest van de wereld net zo telefoonverslaafd als wij Nederlanders zijn? India is selfiekampioen van de wereld. Helaas worden dat geregeld kilfies, omdat de maker verongelukt voor een zo spectaculair mogelijke foto. Kapil gaat naar een therapeut om van zijn selfieverslaving af te komen. In China zijn jongeren zeven dagen in de week negen uur online, omdat ze professioneel gamer zijn. Alles om kampioenschappen te winnen. En in Burkina Faso nam Seini de smartphone uit de hoofdstad mee naar zijn dorp. Hij is een handel gestart in het verzenden van WhatsAppberichten voor zijn dorpsgenoten en hoeft niet meer naar de stad om geld te verdienen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1332945 936.68 2027-08-22T22:01:00+00:00 782 2021-11-19T09:22:16+00:00 yes no mobiele telefoon social media smartphone https://schooltv.nl/video-item/metropolis-schuld-en-boete 2024-01-11T15:50:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39584.w613.r16-9.fc9f848.webp Metropolis | Schuld en boete Sommige mensen moesten door de pandemie in 2020 een lening afsluiten. Taj (India) leende geld bij de beruchte woekeraars Hassan en Wajid. En deurwaarder Jairus (Kenia) heeft niet heel veel compassie met schuldenaren. Normaal gesproken vermaakt Taj de mensen op straat met zijn vuurspuwkunsten. Maar ook in India zijn samenkomsten verboden, en dus ging hij een lening aan bij woekeraars Hassan en Wajid. Zij gebruiken desnoods geweld om hun uitgeleende geld weer op te eisen. In Kenia gaat Metropolis mee met deurwaarder Jairus. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1323986 924.792 311 2020-12-04T11:27:21+00:00 yes no schuld lenen geld https://schooltv.nl/video-item/metropolis-dry-january 2024-01-04T13:03:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39585.w613.r16-9.3875d75.webp Metropolis | Dry January Een in Nederland veel voorkomend goed voornemen in januari: een maand niet drinken, zodat de relatie met alcohol niet al te innig wordt. Metropolis onderzoekt welke wereldburgers nog meer van een drankje houden. Riswandi (23) en zijn muzikantenvrienden in het voornamelijk islamitische Indonesië borrelen er, ondanks het taboe dat rust op het drinken van alcohol, lustig op los. In Peru gelooft men heilig in het gebruik van lustopwekkende sterke drank, die in de jungle gebrouwen wordt. En barman Slava in Moskou laat in zijn kelderbar alleen échte drinkebroers en -zusters toe. Correspondent Fedor kwalificeert zich met gemak. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1323987 928.92 2027-08-22T22:01:00+00:00 234 2020-12-03T15:01:44+00:00 yes no alcohol drank drinken https://schooltv.nl/video-item/metropolis-praten-met-de-doden 2024-01-04T13:03:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39586.w613.r16-9.29fb7ec.webp Metropolis | Praten met de doden Contact met het hiernamaals; de verslaggevers staan wereldwijd stil bij het verdriet van mensen die een geliefde missen en het contact met hen proberen te behouden. In Iran volgt Metropolis een moeder die haar zoon verloor in de oorlog in Syrie. Op de begraafplaats in Teheran probeert ze zijn nagedachtenis in ere te houden. En in Rwanda zoekt Jeannette contact met Jean Claude, haar geliefde die omkwam bij een auto-ongeluk. Zij gaat op consult bij een vrouw die beweert de stem van Jean Claude te kunnen laten klinken door een koehoorn. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1323734 898.008 2027-08-22T22:01:00+00:00 629 2020-10-29T10:17:41+00:00 yes no dood geest doden https://schooltv.nl/video-item/metropolis-zorghelden 2024-01-11T15:50:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39587.w613.r16-9.3aeaf5b.webp Metropolis | Zorghelden Een ode aan de beroepsgroep die als vanzelfsprekend de medemens dient: de artsen en verplegers (m/v). Want ook voor hen die aan de bedden van naar adem snakkende patiënten staan, lijkt het einde van de coronacrisis nog niet in zicht. In Afghanistan is een verpleger zó toegewijd, dat hij in het ziekenhuis slaapt. En in Burkina Faso houdt zuster Sylvie eigenhandig de gezondheidszorg in het afgelegen Gorom-Gorom op peil. Uit dankbaarheid zijn er in het dorp al meerdere kinderen naar haar vernoemd. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1323989 916.104 253 2020-12-17T15:42:38+00:00 yes no verpleegkundige zorg beroep https://schooltv.nl/video-item/metropolis-nooit-met-pensioen 2024-01-11T15:49:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39588.w613.r16-9.09178df.webp Metropolis | Nooit met pensioen Werken tot we erbij neervallen. In veel landen is een oudedagsvoorziening niet aan de orde. Zeventiger Golam is nog steeds taxichauffeur in Afghanistan en kleermaker Patrick in Kenia is bijna tachtig. In Nederland zijn we bang dat de pensioenpotten zullen verdampen, maar in veel andere landen is een oudedagsvoorziening sowieso niet aan de orde. Zeventiger Golam, taxichauffeur in Afghanistan, rijdt in zijn stokoude taxi al vijftig jaar zijn klanten door Kabul, oorlog of niet. Kleermaker Patrick in Kenia is bijna tachtig, maar weet het oog van de naald nog feilloos te vinden. Zijn geheim? Hij is erg creatief met zijn ochtendurine. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1323990 917.832 468 2020-12-24T10:42:27+00:00 yes no werken baan ouderdom https://schooltv.nl/video-item/metropolis-mijn-valentijn 2024-01-04T13:03:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39589.w613.r16-9.f7af6dc.webp Metropolis | Mijn Valentijn Bijzondere koppels en grenzeloze liefde. Je hart volgen is niet altijd makkelijk. Danny en Meena in India moeten allebei een been missen. In Cambodja kozen de twee vrouwen Yun en Eyang ondanks alle weerstand toch voor elkaar. Correspondent Jasvinder in India gaat op bezoek bij Danny en zijn vrouw Meena. Zij kregen allebei een ongeluk waarbij ze een been moesten missen. Ze ontmoetten elkaar bij de prothesefabriek, waar Danny werkte. Hij was dan ook de aangewezen persoon om een prothese voor z'n liefje te maken. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1323991 930.072 2027-08-22T22:01:00+00:00 405 2021-01-07T11:01:34+00:00 yes no liefde relatie beperking https://schooltv.nl/video-item/metropolis-juffen-en-meesters 2024-01-11T15:48:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39590.w613.r16-9.8fdd950.webp Metropolis | Juffen en meesters Een rondje langs juffen en meesters die er alles aan doen om de kinderen tijdens de pandemie toch het noodzakelijke bij te brengen. Zo is daar juf Janice in Rio de Janeiro. Nu de scholen al maanden dicht zijn, geeft zij de kinderen uit haar buurt les in de openlucht. Om de kinderen te verleiden om te komen, koopt ze ook koekjes en drinken voor ze. En in Pakistan woont meester Sharif. Hij loopt wel vijf uur door de bergen om bij de school te komen, en geeft de kinderen gratis les. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1323992 916.2 426 2021-01-14T11:13:21+00:00 yes no onderwijs corona school https://schooltv.nl/video-item/metropolis-uit-de-kast 2024-01-04T13:03:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39591.w613.r16-9.7408273.webp Metropolis | Uit de kast Een kijkje in het leven van jonge lhbti+'ers wereldwijd. Correspondent Rebecca in Cambodja heeft een ontroerend coming-outverhaal over haar evolutie van verlegen jongeman, die gepest werd op school, tot een succesvol travestie-artiest. Dj Darkle komt van het Chinese platteland, maar woont nu in de miljoenenstad Chengdu, waar hij tijdens Chinees nieuwjaar eindelijk uit de kast durfde te komen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1323993 926.664 2027-08-22T22:01:00+00:00 597 2021-02-05T09:42:54+00:00 yes no homoseksualiteit Cambodja China https://schooltv.nl/video-item/metropolis-mijn-nieuwe-thuis 2024-01-11T15:48:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39592.w613.r16-9.f8a301e.webp Metropolis | Mijn nieuwe thuis Over wereldburgers die hun heil een continentje verderop hebben gezocht. De Indiase filmmaker Tushar dompelt zich helemaal onder in de Estse cultuur. In Sao Paulo bouwt Gree aan zijn imperium. De meeste mensen sterven in het land waar ze geboren zijn. Maar sommigen verkassen naar een compleet ander land, zoals Tushar naar Estland. Hij doet wat de Esten doen. Daar hoort wat hem betreft ijszwemmen bij, maar ook het drinken van het zeer licht ontvlambare en levensgevaarlijke goedje ether. De ouders van Gree stuurden hem naar Brazilië om boekhouder te worden, maar hij ging liever favelarap produceren. De buurtjeugd ligt aan z'n voeten. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1323994 919.944 457 2021-02-04T13:03:28+00:00 yes no emigreren immigrant verhuizen https://schooltv.nl/video-item/metropolis-boze-boeren 2024-01-04T13:03:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39593.w613.r16-9.8a6b133.webp Metropolis | Boze boeren In Nederland zijn de boeren boos, maar ook in de rest van de wereld is het onrustig op de boerderij. We spraken een aantal boze boeren en één blije. Correspondent Neeraj volgt boerin Ranjeet tijdens de boerenprotesten in India, waarbij honderdduizenden boze boeren demonstreren tegen het beleid van de regering Modi. In Kenia raakte boer Sewe vele hectaren land kwijt door overstromingen, omdat de regering weigert een dam te bouwen. De overstromingen zijn een gevolg van klimaatverandering. Op een berg in Nepal tenslotte, woont boer Charlie. Hij was het westerse bestaan zat en geniet nu van het boeren op de vierkante centimeter. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1323995 922.584 2027-08-22T22:01:00+00:00 563 2021-02-11T15:32:39+00:00 yes no boerderij landbouw beroep https://schooltv.nl/video-item/metropolis-mannenwerk-vrouwenwerk 2024-01-11T15:47:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39594.w613.r16-9.ad60dd5.webp Metropolis | Mannenwerk, vrouwenwerk Drie mensen die zich van rolpatronen niets aantrekken en hun droomberoep uitoefenen. In Kenia werkt Claudia als kraanmachinist, Mukesh is een vrouwelijke automonteur in India en Arobase in Congo wil als man make-up verkopen. De wereld was lang verdeeld in twee domeinen: dat van de man en dat van de vrouw. Maar er verandert iets. In de haven van Kisumu komen, dankzij een vrouwenquotum, steeds meer vrouwen te werken. In Rohtak is Mukesh automonteur en heeft haar eigen winkel. Dat is bijzonder in een stad waar vrouwen niet graag alleen op straat zijn. In Congo wil Arobase juist binnendringen in een typisch vrouwendomein: de make-upverkoop. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1323996 869.976 834 2021-02-18T10:27:31+00:00 yes no beroep gender traditie https://schooltv.nl/video-item/metropolis-dakloos 2024-01-11T15:46:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39595.w613.r16-9.6e98649.webp Metropolis | Dakloos Een plek onder de zon, maar geen eigen huis. De correspondenten lopen een dag mee met wereldburgers die hun huis zijn kwijtgeraakt. Ditmaal ook een reportage uit Nederland: in Haarlem worden daklozen opgevangen op een cruiseschip. Voor Ferlin is het een uitkomst, hij heeft eindelijk weer wat rust en regelmaat in z'n leven. In Peru hebben Manuel en Freddy, nu ze opgevangen worden in een leegstaande stierenvechtarena, tijd om een vriendschap op te bouwen. En op het strand van Rio de Janeiro vond de correspondent Castelinho, een man die weinig middelen heeft, maar overloopt van creativiteit. Zijn huis is een kasteel. Van zand, wel te verstaan. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1323997 925.128 2183 2021-03-04T14:35:49+00:00 yes no wonen dakloos huis https://schooltv.nl/video-item/metropolis-wandelkoorts 2024-01-25T13:12:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39596.w613.r16-9.0607818.webp Metropolis | Wandelkoorts Door de lockdown zat iedereen meer dan ooit op elkaars lip, dus trokken we er massaal op uit en draaiden onze stappentellers overuren. Heeft men óver de grens ook de wandelkoorts stevig te pakken? In Afghanistan wandelen Kava en Fatima. Dit stel werkt in de culturele sector van Kabul, maar ook die ligt door de coronacrisis op z'n gat. Omdat de coronakilo's eraan vlogen, besloten ze veel te gaan wandelen. Nog niet zo eenvoudig, in een stad waar vaak aanslagen plaatsvinden. In Zuid Afrika lopen Marne en z'n hond Tripod. Marne is erg te spreken over z'n hond: die heeft hem uit z'n depressie geholpen. Door samen te wandelen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1323998 918.552 102 2021-03-11T15:32:33+00:00 yes no wandelen bewegen lopen https://schooltv.nl/video-item/metropolis-tienjarigen 2024-01-04T13:03:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39597.w613.r16-9.1e5eb63.webp Metropolis | Tienjarigen Dromende tienjarige wereldburgers. Arastoo uit Afghanistan, het zoontje van correspondent Masood, woont sinds een paar maanden in Zweden en heeft het in het hoge noorden erg naar z'n zin. In Zuid-Afrika gaat tovenaarsleerling Lulo elke zaterdag naar de lokale goochelaarsschool. Met groot succes. Het is voor de meesten al even geleden: het jaar dat we tien werden. Het was altijd zomer en iedereen was altijd buiten. Nog geen puistjes, geen examenstress, geen tropenjaren, geen geldzorgen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1323999 927.528 2027-08-22T22:01:00+00:00 282 2021-03-18T16:02:33+00:00 yes no jongere kind dromen https://schooltv.nl/video-item/metropolis-pech-onderweg 2024-01-11T15:45:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39598.w613.r16-9.62ff5a7.webp Metropolis | Pech onderweg Een dag meelopen met de reddende ridders van de weg. Automonteur Parfait (Burkina Faso) 'tropicaliseert' geïmporteerde auto's. Pechhulp Aminullah (Afghanistan) is bij een beruchte tunnel neergestreken. Het verkeer in Indonesië heeft last van spijkertjes. In Ouagadougou begeven veel uit Europa geïmporteerde auto's het snel door de extreme hitte. Parfait 'tropicaliseert' ze. In Afghanistan wordt de levensgevaarlijke Salangweg niet goed onderhouden. Aminullah is precies naast de ingang van de tunnel, waar het vaak misgaat, neergestreken. In Indonesië hebben verkeersdeelnemers vooral last van spijkertjes. Waar komen die vandaan? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1324000 928.536 384 2021-04-01T14:12:57+00:00 yes no verkeer auto beroep https://schooltv.nl/video-item/metropolis-influencers 2024-01-04T13:03:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39599.w613.r16-9.efa23e2.webp Metropolis | Influencers Influencer Darshan (India) is een held voor miljoenen boeren. Seada (Ethiopië) wil met haar make-up een belangrijke boodschap overbrengen. En granfluencer Helena (81, Brazilië) gaat de catwalk op in lingerie. Over influencers die hun invloed op een bijzondere manier aanwenden. Darshan heeft tussen de geiten en het graan een miljoenenpubliek opgebouwd. Door zijn YouTube-tutorials krijgen ongeletterde boeren de landbouwopleiding die ze voorheen niet konden volgen. En in Brazilië gaat granfluencer Helena met haar 81 jaar nog altijd de catwalk op in lingerie. Haar boodschap? Je moet je blijven laten zien, ook als je een paar jaartjes ouder bent. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1329639 988.152 2027-08-22T22:01:00+00:00 628 2021-04-08T14:39:41+00:00 yes no social media invloed media https://schooltv.nl/item/de-eerste-wereldoorlog-2 2024-01-16T15:49:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43217.w613.r16-9.9d8b771.jpg De Eerste Wereldoorlog | Tijdlijn over de Grote Oorlog voor het VO In 1914 breekt in Europa de Eerste Wereldoorlog uit tussen de geallieerden, waaronder Frankrijk en Engeland en de Centralen, waaronder Duitsland en Oostenrijk-Hongarije. Het wordt een bloedige strijd, die zwaar bevochten wordt in loopgraven. Uiteindelijk zal de oorlog zo'n vier jaar zal duren. Klik op de afbeelding om de tijdlijn met belangrijke gebeurtenissen uit de Eerste Wereldoorlog te bekijken. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 9171 2022-08-25T07:57:00+00:00 yes no Eerste Wereldoorlog loopgraaf geallieerden versailles https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wat-is-consent 2024-04-25T08:50:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39600.w613.r16-9.c2f2307.webp Wat is consent? | Clipphanger ‘Consent’ is een Engels woord en betekent eigenlijk gewoon ‘toestemming’. Toestemming om iets bij iemand te doen, bijvoorbeeld een zoen. De een vraagt consent, de ander geeft consent, we hebben consent! Kom maar op met die zoen. Aan consent zijn wel wat voorwaarden verbonden: consent moet vrij gegeven worden, dus zonder druk, drank of drugs. Als iemand niet meer goed kan oordelen, is er sowieso geen consent. Degene die consent geeft, moet er ook zin in hebben. Twijfel betekent geen consent, en wie zwijgt stemt niet toe! Consent voor een zoen op de wang, betekent niet dat je tong opeens op onderzoek uit mag. Gebruik die tong liever om consent te vragen voor wat je van plan bent. Toch geen zin meer? Dan mag je altijd je consent intrekken en stoppen, en de ander gaat dan niet lopen zeuren. Nee, mondje dicht! Door consent te vragen respecteer je elkaars grenzen. En dat wil je toch, zeker bij iemand die je leuk vindt! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16990877 78.56 3312 2022-09-05T22:00:00+00:00 yes no seks grens https://schooltv.nl/item/brainstorm 2024-01-18T10:36:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43013.w613.r16-9.d411cb7.png Wat weet jij over je brein? | Quiz over je hersenen Je brein is een bijzondere machine. Weet jij waar je hersenen allemaal toe in staat zijn? Start de quiz en kies bij elke vraag het juiste antwoord. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 8752 2022-09-05T06:01:00+00:00 yes no hersenen quiz geheugen https://schooltv.nl/video-item/natuur-de-luxe-koninklijke-leeuw-gespot-en-wie-is-de-mol 2024-01-04T13:03:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39602.w613.r16-9.535b74d.webp NATUUR DE LUXE | Koninklijke leeuw gespot en Wie is de Mol? Shownieuwsprogramma dat de kijkers door ons prachtige NATUUR DE LUXE nieuws leidt. Het zet je steeds weer met beide luxe benen op onze grond. Een heerlijk snackie voor je hoofd. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1341198 1260.333 1225 2022-08-29T11:00:00+00:00 yes no leeuw dier mol https://schooltv.nl/video-item/boek-in-beeld-confrontaties-van-simone-atangana-bekono 2025-10-09T08:59:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39603.w613.r16-9.4936210.webp Confrontaties van Simone Atangana Bekono | Boek in beeld Confrontaties van Simone Atangana Bekono. Salome zit in een jeugdinrichting, De Donut. De gedragstherapeut heet Frits van Gestel. Ze herkent hem meteen van de tv, hij deed ooit mee aan de realityserie ‘Hello Jungle’, niet echt een aanbeveling als je eigen vader uit Kameroen komt. Introvert, onvoorspelbaar en explosief, zo noemt Frits haar. Salome heeft twee jongens uit haar dorp iets aangedaan, voor haar een logisch gevolg van wat er om haar heen gebeurde. Nu moet ze zich aanpassen. Ze probeert geen ruzie te maken met de andere meiden, leest veel, belt met haar ouders en haar zus. In De Donut gaat het zo: “Ashli en Feline komen de groep binnen en ploffen op de andere bank, zetten de tv aan. Ik sta op en loop naar mijn kamer. Ik ga op bed zitten en probeer te lezen. Als Frits me een halfuur later samen met Marco komt halen, zeg ik dat hij de tyfus kan krijgen. Marco komt voor me staan en zegt dat ik niet zo stoer moet doen. ‘Je kunt niet met spullen naar medewerkers gooien en je kunt niet zelf gaan beslissen wanneer je wel en niet naar therapie gaat.’ Frits staat met zijn armen over elkaar, zijn grijze paardenstaartje over zijn schouder, streng te kijken in de deuropening. ‘Zo werkt het hier niet,’ zegt hij. ‘Als je niet doet wat je gevraagd wordt, gaat dat consequenties hebben voor je bezoekrecht en je verlofprocedure, en…’ ‘Fuck you,’ zeg ik.” Als ze eindelijk naar huis mag, blijkt dat ook daar alles niet meer in de vorm past waar het eerst in zat. Confrontaties is een boek over je constant moeten inhouden tegenover degenen die je afwijzen, buitensluiten en vernederen, totdat het een keer genoeg is. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16992144 115.52 1355 2022-08-29T11:37:11+00:00 yes no literatuur boek https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-aardobservatie 2024-01-04T13:03:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39604.w613.r16-9.07d45f0.webp Het Klokhuis | Aardobservatie Onze aardbol wordt uitgebreid bestudeerd vanuit de ruimte. Met satellieten. Hoe werken ze? En welk soort informatie levert dat op? Janouk krijgt te zien hoe broeikasgassen worden gemeten. Op satellietbeelden is te zien wat die doen met onze ijskappen. En dat ziet er niet best uit. De Limerickbouwvakkers weten een goedkoper systeem dan satellieten. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1325768 924.04 1339 2022-09-02T05:00:00+00:00 yes no klimaatverandering aarde ruimte https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wat-is-methaan 2024-04-25T09:01:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39606.w613.r16-9.5000a9a.webp Wat is methaan? | Clipphanger Methaan is een gas dat al sinds jaar en dag voorkomt in onze atmosfeer. Het wordt op natuurlijke wijze geproduceerd door microben bij de afbraak van dode planten in moerassen, vuilnisbelten, rijstvelden en de maag en darmen van koeien. Ook bij de productie en het gebruik van aardgas en andere fossiele brandstoffen komt megaveel methaan vrij. Daar moeten we iets aan doen, en wel methaan eh meteen. Want methaan is, net als CO2, een broeikasgas: eenmaal in de atmosfeer zorgt het voor de opwarming van de aarde. Wetenschappers zijn bang dat hierdoor de permafrost ontdooit. Gevolg: nog meer methaan. Maar in tegenstelling tot CO2 verdwijnt methaan vrij snel uit de atmosfeer. Het verminderen van onze methaanuitstoot is dus een grote stap naar een cooler klimaat. Daarom moet bijvoorbeeld de energiesector aan de slag om lekkage van methaan te voorkomen. We kunnen vuilnisbelten afdekken om methaan op te vangen, zodat we daarop kunnen koken. Jij kan zelf minder vlees en zuivel eten. En in de landbouw wordt gewerkt aan speciaal veevoer, waardoor die lieve koeien minder methaan uitstoten. Wat een scheetje hè? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16996670 86.4 3577 2022-09-12T22:00:00+00:00 yes no broeikaseffect klimaatverandering gas https://schooltv.nl/video-item/waarom-doet-het-pijn-als-je-per-ongeluk-op-je-tong-bijt-onverwachte-pijn 2024-01-04T13:03:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39609.w613.r16-9.955af4a.webp Waarom doet het pijn als je per ongeluk op je tong bijt? | Onverwachte pijn Waarom doet het zo ontzettend veel pijn als je per ongeluk op je tong bijt? En waarom doet het geen pijn als je expres op je tong bijt? En waarom zit jij nu eigenlijk op je tong te bijten? Als je expres op je tong bijt weet je brein van tevoren dat je pijn gaat voelen en valt het reuze mee. Als je per ongeluk op je tong bijt, bijt je veel harder dan dat je het expres doet. Er zitten bijna geen pijn receptoren in je tong. De pijn is eigenlijk een schrikreactie in je brein. Het goede antwoord is: als je per ongeluk op je tong bijt, bijt je veel harder dan dat je het expres doet. Dat zit zo. Het is superlastig om jezelf expres zoveel pijn te doen als dat je tijdens een ongeluk zou hebben. De spieren die betrokken zijn bij het bijten zullen uit een reflex stoppen zodra er een pijnprikkels van je tong naar je brein wordt gestuurd. Het is een soort natuurlijke verdediging van je lichaam om beschadiging te voorkomen. Probeer jezelf maar eens hard in je gezicht te slaan, maar niet te hard he. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16996687 62.44 1116 2022-09-11T18:00:00+00:00 yes no hersenen pijn tong https://schooltv.nl/video-item/proef-je-met-je-tong-je-neus-of-je-hersenen-smaak-zit-niet-alleen-in-je-mond 2024-01-16T15:39:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39610.w613.r16-9.2996cdb.webp Proef je met je tong, je neus of je hersenen? | Smaak zit niet alleen in je mond Hatseflats. Ik heb hier vijf dikke, moddervette koeientongen. De vraag is: proef je nou met je neus, je tong of je brein? Ik heb hier de smaken zoet, zout, zuur, bitter en umami. De vijfde basissmaak. Dat betekent hartig en umami zit dus in oude kaas, maar ook in zeewier, truffel, olijven en rijpe tomaten. Heerlijk deze. Vroeger dachten ze dat al deze vijf basissmaken een eigen plekje op de tong hadden, maar dat is dus niet zo. Nee, eigenlijk zitten die smaakpapillen gewoon allemaal verspreid over je hele tong. Nou, dat kun je ook zien als je in de spiegel kijkt. Oh ja, kijk. Op je tong zitten allemaal van die stippeltjes. Kijk maar. Ja. Nou, die puntjes, dat zijn dus die smaakpapillen. En in die papillen zitten piepkleine smaakgevoelige sensoren. Dus de smaakgevoelige celletjes die die informatie over wat je proeft doorsturen naar je hersenen. Dus eigenlijk klopt dit niet. Alle smaken zitten dus verspreid over je hele tong. Is meer zo he? Ja, gewoon alles zit overal eigenlijk he. Zo een beetje suiker. Umami, zout, hoppa. En die vijf smaken, die kun je pas waarnemen als ze opgelost zitten in je speeksel. Wat doe je? Dat is een weekje sparen met de jongens van de hobbyclub. Oke. Oke. Mmm. Nou, die hele smaakontwikkeling zoals dat heet, dat gebeurt al vanaf het moment dat je in de buik van je moeder zit. Oh, hij plast. Ja. Goh, kijk nou die koedelie koedelie. Zo. Oke. En een baby zwemt in de buik van z'n moeder lekker rond in het vruchtwater. En alles wat de moeder eet komt dus in dat vruchtwater terecht. En de baby krijgt dus al die smaken al binnen via dat vruchtwater. Lekker. Wanneer kinderen een jaar of tien zijn, hebben ze nog maar de helft van de smaakpapillen over waarmee ze geboren werden. En door dat verliezen van die smaakpapillen lusten ze eigenlijk steeds meer. Ja dus hoe ouder je wordt, hoe meer smaakpapillen je verliest en hoe meer je lust. Dus als volwassene proef je eigenlijk gewoon minder. Zullen we nog een lekker slotproefje doen, heb ik eigenlijk wel zin in. Ja is goed. Ja? Ja. Leuk. Oke, ik wil dat je even je ogen dicht doet en je neus dichtknijpt. Ja, dan leg ik iets op je tong kijken of jij kan proeven wat dat is. Kijk, komt ie he. Oke, wat is dit, wat proef je? Ha ha ha. Wat zeg je? Ik proef niks. Je proeft niks, oke laat dan nu je neus eens los. Ahhh prof dat is vies man! Maar het laat wel zien dat je neus dus ook heel belangrijk is om te proeven. Kijk, proeven doe je natuurlijk met je tong. Om echt te weten welke smaak je waarneemt, heb je drie organen nodig: je neus, je tong en je hersenen natuurlijk. En die werken samen op een prachtige manier. Echt fantastisch. Ja. Maar wat verder ook nog een grote rol speelt is temperatuur, kruidigheid en structuur. Want stel je voor, je eet chips die niet kraakt, dat smaakt helemaal niet. Nee, of een of een koude frikandel, da's ook niet lekker. Ja. Hoewel, koud frikandelletje. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16996684 193.4 4425 2022-09-11T18:00:00+00:00 yes no hersenen proeven zintuig tong https://schooltv.nl/video-item/wat-is-territoriaal-gedrag-je-eigen-gebied-verdedigen-desnoods-met-geweld 2024-01-04T13:03:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39611.w613.r16-9.abc80ef.webp Wat is territoriaal gedrag? | Je eigen gebied verdedigen, desnoods met geweld Al sinds mensenheugenis zetten we van die dikke muren om onze steden en van die kleurige hekjes rond onze tuintjes. Ja en prikkeldraad bij grenzen van landen. Of jij die altijd je kleedkamer op slot doet. He? Eigenlijk zijn we gewoon net dieren die ons territorium afbakenen. Laten we eens testen hoe territoriaal ons testteam nou eigenlijk is. Ben je klaar? Ja. Ja? Ja. Oke. Help je even? Tijd voor een explosief experiment. Welkom testteam. We gaan een verrassend testje doen vandaag. Jullie krijgen allemaal een bak van ons en dan mogen jullie allemaal op zo'n twee meter afstand van deze ton gaan staan er ergens omheen. En belangrijk: iedereen speelt voor zich. Ja? Moet je ze niet iets meer vertellen? Nee joh, nee, komt wel goed. Oke. Ik ben echt superbenieuwd. Er gaat dus dadelijk onderin dat vat iets exploderen. En dan vliegen die pingpongballen allemaal de lucht in. Ja, we hebben die kinderen dus eigenlijk geen instructies gegeven, maar ik verwacht dat ze als gekken die ballen gaan rapen. Klaar voor? Ja zeker. Oke. Daar gaan we. Let's go. 3, 2, 1 Go! Kijk, dit is interessant. Het is wel grappig dat ze gewoon alle vier meteen beginnen met rapen van die ballen, terwijl dat hebben we helemaal niet gezegd. Volgens mij denken ze wel dat het een wedstrijdje is wie het snelst alle ballen heeft verzameld. Ja, maar er zit geen patroon in he. Ze hebben niet het gevoel omdat ze een eigen gebied hebben. Nee, ze gaan alle kanten op. Oke jongens, stop maar. En kom maar weer even bij ons bij de ton staan. Zo, hoe was dat? Zwaar. Ja, maar ik heb gewonnen. Jij hebt gewonnen, denk je, oke. Supergoed gedaan. Jullie mogen even twee minuutjes rusten, even een colaatje drinken. Zet ze maar neer, dan zien we jullie zo. We gaan dit dus eigenlijk nog een keer doen, maar dan met één klein verschilletje. We gaan grenzen trekken. Kijk, er staan nu gekleurde lijnen op de grond en ik ben benieuwd of ons testteam dat aanvoelt als grenzen. Ja, laten we snel gaan kijken wat er gaat gebeuren. Goed testteam, zoek allemaal een plekje. Dan gaan we beginnen. Ze gaan allemaal meteen in het vak staan met de kleur van hun mand. Dat hebben we helemaal niet gezegd. ZO bizar! OK. Klaar voor? 3, 2, 1, go! Vet he. Oh interesting. Kijk, ze blijven heel erg binnen hun grenzen. Deze instructie hebben dus niet gegeven, dat doen ze uit een soort instinct. Kijk maar nu, dit wordt interessant, want nu beginnen ze een soort van bij elkaar te jatten. Zou dat tot frustratie gaan leiden? Ga naar je eigen! Hij jaagt hem gewoon weg. Wat een simpel gekleurd lijntje allemaal niet kan doen. Nou oke, kom, we gaan inbreken. Voordat het misgaat. Oke stop maar jongens, we hebben genoeg gezien hoor. Komt er maar bij staan. Wat gebeurde er nou precies? Wat ging jullie doen aan het begin van dit spel? Ik probeerde zo veel mogelijk in mijn vak te houden. Oh wacht even, je zegt mijn vak. Hoezo was dat jouw vak? Omdat het een gesloten vak is en het is wit en ik heb een witte ja. Da's wel interessant, want dat hebben we helemaal niet gezegd. Het lijkt gewoon op mijn vak, dus het lijkt een beetje tegen de regels als je er dan uitgaat. En toen gebeurde er wat interessants. Op een gegeven end waren de ballen binnen je eigen terrein een beetje op en kwamen jullie een beetje bij elkaar in het gebied om balletjes te stelen. Iemand pakt van jou en jij pakt dan terug en dan gaat het zo steeds door? Ja, het voelde gewoon van mij. Alsof ik dat moest verdedigen. Blijf gewoon in je eigen vak. Ik wil gewoon m'n eigen ballen. Blijf van m'n ballen af! He maar jongens, jullie hebben eigenlijk wel iets heel moois gedemonstreerd. Jullie hebben laten zien wat territoriaal gedrag is. Puur en alleen omdat we dus wat gekleurde lijnen op de grond hadden gezet die jullie dus gingen behandelen als je eigen gebiedje. Ja, maar dat is iets heel natuurlijks, dat is een soort instinct. Je brein heeft als het ware de neiging om gebied als een soort territorium te zien en je bent ook bereid om dat te verdedigen. En heel vaak gaat dat ook met agressie gepaard. Ja. En dat is eigenlijk best zonde toch? Want als we daar dan mee zouden stoppen, dan zou dat een heleboel ruzies schelen en zelfs oorlogen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16996686 299.44 1374 2022-09-11T18:00:00+00:00 yes no hersenen territorium https://schooltv.nl/video-item/wat-is-de-invloed-van-geur-op-je-reactievermogen-sneller-of-trager-door-wat-je-ruikt 2024-01-04T13:03:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39612.w613.r16-9.fb28d02.webp Wat is de invloed van geur op je reactievermogen? | Sneller of trager door wat je ruikt Oh. Lekker dit he? Heerlijk rustgevend geurtje. Ja, ik word er helemaal zen van. Nou vraag ik me dus af: hebben geuren invloed op je reactievermogen? Dat gaan we testen met ons testteam. Nog heel effe. Zo, welkom testteam. Jullie gaan vandaag testen of je reactievermogen verandert bij het ruiken van bepaalde geuren. Hoe is het met jullie neus? Ja wel prima volgens mij. Hij functioneert goed. Hij functioneert goed? Da's heel belangrijk. Dan gaan we beginnen, bij jou Kaiden. Oke. Komt u maar. Oh lekker man. De opdracht is simpel. Zodra Kaiden vanuit de hoogwerker het Brainstormlogo op het dak van de auto ziet, moet hij zo snel mogelijk een ballon naar beneden smijten. Op de enorme liniaal kunnen we dan aflezen wat de reactietijd is. Kaiden die heeft die oogkleppen op, zodat ie de auto niet ziet aankomen. Ik ga jou de ballon geven. Ben je ready? Ja. Oké. 3, 2, 1, go! Bij de nulmeting viel de ballon van Kaiden op drie meter. Okee, klaar voor de volgende? Ja. We hebben namelijk de heerlijke geur lavendel voor jou in de aanbieding. Zo, dan stop ik de buis in het tasje. En als het goed is, adem jij dan nu heerlijke lavendellucht in. Oké, daar gaan we, drie, twee, een, go! Wow, 3,70. Ik heb hier een heerlijk tasje met een heerlijke melange van munt en kaneel. Ben je ready? Ja. Go! Nice! Jij was scherp, je zat op 2,80. Dat is dus een stuk sneller dan je nulmeting. Lekker bezig, man. Dan heb ik in het laatste tasje, oef, een vrij intense geur van fastfood? Alsjeblieft. Daar gaan we. Drie, twee, een, go!? Zo je dacht ik smijt hem naar beneden. Deze zat op 2 meter 40. Oke, nou dank je wel. We gaan door met de volgende. Ook Maroua gaat de lucht in om ballonnen te smijten. Wat is het effect van geur op haar reactievermogen? Ben je klaar voor je nulmeting? Ja. Daar gaan we. 3, 2, 1, go! Boem! Drie meter. Goed. Het eerste tasje met een heerlijke geur van lavendel. Daar gaan we. Go! Zo, zeven meter. Dat is wel heel raar. Ja nou kom. Een heerlijke melange van munt en kaneel. Goed, sta je er klaar voor? Ja. Bam! Twee meter 70. Dat is sneller dan je nulmeting. En dan heb ik hier het laatste tasje voor je. Oké. Go! Zo twee en een halve meter, hé, da's gewoon je allersnelste tot nu toe. En daarmee heb je eigenlijk dezelfde resultaten als Kaiden, want jullie gooiden allebei bij lavendel wat trager, maar bij pepermunt en de kaneel sneller en bij die fastfood echt het allersnelste maar ook tikje roekeloos. Hoe kan dat eigenlijk? Ons onderzoek toont aan dat bepaalde geuren je reactievermogen vergroten of verkleinen. Er is door wetenschappers ontzettend veel onderzoek naar het effect van geur op je brein gedaan. En wat blijkt? Geuren hebben niet alleen invloed op het reactievermogen, maar ook een grote invloed op ons gevoel en gedrag. Ze roepen herinneringen en emoties op. Ze zijn van invloed op ons humeur en beïnvloeden zelfs ons koopgedrag. Door bepaalde geuren te verspreiden loop je sneller een winkel in en ben je eerder geneigd iets te kopen. Ook als je het helemaal niet nodig hebt. He, proffie. Ja zeg, luister jij wil toch nog een keertje wat leuks met mij doen? Ja, precies. Nou, ik heb denk ik wel wat leuks. Kun je hierheen komen? Top. En neem voor de zekerheid een paar vuilniszakken en een bezem mee. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16996685 269.72 581 2022-09-11T18:00:00+00:00 yes no hersenen geur zintuig https://schooltv.nl/video-item/hoe-groot-is-de-ecologische-voetafdruk-van-nederland-het-stukje-van-de-aarde-dat-alle-nederlander 2025-11-28T08:32:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44917.w613.r16-9.0f8cfec.webp Hoe groot is de ecologische voetafdruk van Nederland? | Het stukje van de aarde dat alle Nederlanders samen nodig hebben om een jaar te leven Ja, behalve die wekker heb ik best een lekker leventje. Een fijn huisje. Genoeg kleding. Alles om er fris en fruitig uit te zien. Lekker eten. De nieuwste telefoon. En een autootje dat me overal naartoe brengt. Wat ik alleen nog wel eens vergeet is dat het stiekem best veel is. Even wat voorbeelden. Gemiddeld eet een Nederlander per week bijna 1,5 kilo aan brood, pasta, rijst en granen. Per jaar is dat 70 kilo. En wat dacht je van kleding? Gemiddeld koopt 'n Nederlander bijna elke week een nieuw kledingstuk. Per jaar 46 nieuwe kledingstukken. En voor al dat eten, al die spullen die we kopen en zelfs voor de reizen die we maken hebben we iets nodig, namelijk een stukje van de aarde. Neem bijvoorbeeld dit T-shirt. Voordat het in de winkel lag, werd het in een fabriek gemaakt. Van katoen. En katoen komt van de katoenplant. Die planten groeien op katoenplantages, waar grond voor nodig is. Oftewel: een stukje van de aarde. En zo geldt het eigenlijk voor alles. Ga maar na, je brood wordt gemaakt door de bakker en die maakt het weer van graan. Graan groeit ook op 'n stukje aarde. En zo gebruiken we nog veel meer stukjes aarde. Weilanden bijvoorbeeld, om onze koeien op te houden. Bossen met bomen, voor onze meubels. Maar we hebben ook stukjes grond nodig om onze huizen op te bouwen. Oh, mooi huis. En dat alles bij elkaar is dus zo'n enorme lap grond. En zo'n groot stuk grond voor één persoon dat noem je je ecologische voetafdruk! Wetenschappers vinden het heel interessant om voor iedereen op de wereld de voetafdruk te berekenen. Zo kun je heel goed zien hoe het met de aarde gaat. Of iedereen evenveel land gebruikt en of we met elkaar niet teveel land gebruiken. Dit hier waar ik nu insta, dat is hoeveel aarde een Nederlander gebruikt. Echt een enorme lap grond. Veel groter dan bijvoorbeeld de voetafdruk van iemand uit India. Dat komt doordat wij een rijker land zijn. En dus meer spullen kopen, meer eten, meer reizen en dus een groter stuk van de aarde gebruiken dan iemand uit India. Zouden we de aarde niet eerlijker moeten verdelen? En welk stukje van de aarde gebruiken we het meest? De ecologische voetafdruk laat zien hoeveel aarde één persoon nodig heeft om te leven op de manier zoals we nu doen. Tijd om in te zoomen op onze voetafdruk. Want waar bestaat dat stuk aarde dat wij nodig hebben precies uit? We hebben al genoemd dat we bouwgrond nodig hebben. Dat is grond waar je huis op staat. Maar ook bijvoorbeeld je school, straten en de treinrails. Dan heb je nog landbouwgrond. Daar groeit alles waar spullen, eten en drinken van gemaakt worden. Bijvoorbeeld de katoenplant voor je T-shirt. Graan voor je boterham. Maar ook aardappelplanten voor lekkere patatjes. Ook een hele belangrijke: grasland. Alle koeien of andere dieren die we gebruiken voor melk of een hamburger van te maken, hebben ruimte nodig om te grazen. Dan hebben we nog een stukje visgrond. Denk bijvoorbeeld aan de zee waar we een lekker kibbelingetje uithalen. En we hebben houtbos. Bomen waar we hout en papier van maken. En dan de klapper! Het grootste gedeelte van onze voetafdruk is een ander soort bos, namelijk het CO2-bos. Dat zit zo. Als wij bijvoorbeeld vliegen, autorijden of een katoenen shirt in een fabriek maken, hebben we energie nodig. En bij het opwekken van die energie stoten we CO2 uit, wat in de lucht terecht komt. Deze CO2 wordt vervolgens weer uit de lucht opgenomen door... bomen. Op het stuk land dat wij elk jaar nodig hebben, moeten dus ook bomen staan die de lucht weer schoonmaken. Want CO2 die niet wordt opgeruimd warmt de aarde op en daardoor verandert het klimaat. Het CO2-bos is het grootste gedeelte van onze voetafdruk. Een voetafdruk die bij elkaar vijf hectare groot is. Zo groot dus. Dat zijn 40 Olympische zwembaden. Ik zou gewoon een stuk tapijt uit kunnen rollen van Utrecht naar Amsterdam. Zo'n groot stuk land hebben wij nodig. En dat is nog maar voor één persoon, hè. Voor alle Nederlanders samen hebben we een stuk aarde nodig dat even groot is als Duitsland en Frankrijk samen. We leven dus eigenlijk op te grote voet. Op deze manier putten we de aarde uit en tegelijkertijd warmt de aarde in hoog tempo op. Je kan je dus afvragen, zou die voetafdruk niet wat kleiner kunnen? Welkom in Eindhoven, de gekste! Of dat zo is weet ik niet, maar vanavond is het sowieso de meest verlichte stad. Straks gaat hier lichtkunstfestival GLOW van start. Met als stralend middelpunt een bijzonder kunstwerk over onze ecologische voetafdruk. Hoppa! Al deze voetstappen samen, zetten 'n gebied af ter grootte van 5 hectare. De grootte van de gemiddelde Nederlandse voetafdruk dus. Wacht even, ik ben zo terug. Zo. Ik dacht: doe ik wel even, maar 't was toch nog iets verder dan ik dacht. Dit is de route die ik net heb gelopen. Zo'n groot stuk grond heb ik en jij dus ook elk jaar nodig van de wereld. Ja, het is nu nog even wachten tot het helemaal donker is en dan komen hier duizenden kinderen om de route te verlichten met hun lampjes. En dat doen ze om te laten zien hoe groot onze voetafdruk is en vooral ook dat-ie best wel wat kleiner mag. Hé, jongens! Hebben jullie een beetje zin in de route die je gaat lopen? Ja. Wat hopen jullie dat mensen gaan denken als ze straks zien hoe groot die voetafdruk is? Dat ze denken van: dit is eigenlijk wel teveel wat we hebben dus we moeten het gaan verminderen. Doen jullie zelf al iets om je voetafdruk te verkleinen? Ik was me maar twee minuten per dag. Minder met de auto, meer met de fiets. Wij eten minder vlees. Jullie zijn allemaal supergoed ermee bezig. Wie als eerste een rondje heeft gelopen! Go! Door onze levensstijl hebben wij dus een voetafdruk van vijf hectare. Dat is bijna even groot als acht voetbalvelden! Best een stukje lopen dus. Hé! Zo, lekker bezig hoor. Tik 'm aan. Lekker. Hoppa. Goed zo! Zoooo. Heel goed bezig, jongens! Hoppa. Het is echt superleuk om op deze manier te laten zien hoe groot en reusachtig onze voetafdruk is. Want als iedereen op de wereld zou leven zoals wij, dan zouden we gewoon drie aardbollen nodig hebben. En we hebben er maar één. Dus de vraag is: Hoeveel grond is er nou eigenlijk überhaupt beschikbaar per persoon? Dat gaan we zo dadelijk zien. Deze groene gekleurde projectie laat de ideale grootte zien van onze voetafdruk. En da's echt een stuk kleiner dan dat we gewend zijn. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16996688 554.304 5596 2022-09-01T14:04:27+00:00 yes no ecologische voetafdruk duurzaamheid milieu https://schooltv.nl/video-item/welke-invloed-heeft-je-eten-op-je-ecologische-voetafdruk-voor-je-eten-gebruik-je-een-stuk-van-de 2025-11-28T08:32:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39614.w613.r16-9.84656ef.webp Welke invloed heeft je eten op je ecologische voetafdruk? | Voor je eten gebruik je een stuk van de aarde Zo. Hier op de Floriade laten ze met die blauwe handjes zien hoe groot de ecologische voetafdruk van een Nederlander is. En die is best flink. Om te leven, gebruikt iedereen een stukje van de aarde. Dat heb je zelf misschien niet zo door, maar zo is er landbouwgrond nodig voor je groente, voor het katoen van je kleding en bos voor hout. Voor bijna alles wat we nodig hebben gebruiken we 'n stukje van de aarde. We noemen dit stuk land je 'ecologische voetafdruk'. De grootte van je voetafdruk wordt bepaald door wat je eet, hoe je woont, wat je koopt en hoe je reist. De voetafdruk van Nederlanders is groot. Als iedereen op aarde zo'n groot stuk land zou gebruiken, zouden we drie aardes nodig hebben. Zo, kijk eens: burgertje voor jou. Lekker. Frietje voor mij. Eet ze. Eet smakelijk. Oh, dat is toch echt wel heel lekker, hè? Dat we gewoon al het eten kunnen krijgen wat ons hartje begeert. Je zou bijna vergeten dat het ook nog ergens moet groeien. Kijk: Hier heb je bijvoorbeeld ui, kool, sla, komt allemaal van het land. Maar we hebben niet alleen voor groente land nodig maar ook voor deze hamburger. Die komt natuurlijk van, precies, een koe. En voor die koeien hebben we stallen en weilanden nodig. Al dat eten moet ook nog vervoerd, verwerkt en verkocht worden. Dat kost allemaal superveel energie. Eten is dan ook het grootste deel van onze voetafdruk. Een derde om precies te zijn. Met een gezin van vier mensen heb je elk jaar alleen al voor je eten een stuk land ter grootte van twaalf voetbalvelden nodig. En zo putten we de aarde uit en ontstaat er klimaatverandering. Daardoor wordt de aarde op sommige plekken veel droger. En op andere plekken veel natter. Dat extreme weer maakt het verbouwen van voedsel moeilijker. Dus hoe groter onze voetafdruk, hoe lastiger het wordt om ons eten te blijven maken. Maar niet voor al het eten heb je even grote stukken land nodig. Vooral het eten dat van dieren komt, kost veel ruimte. Denk bijvoorbeeld aan eieren, melk, of een lekker visje en natuurlijk vlees. Tijd om uit te zoeken hoe dat komt. Voor het maken van een kipfilet, een glas melk of een biefstukje, eten dat van dieren komt, heb je veel meer land nodig dan bijvoorbeeld het maken van een banaan, donut of wortels. Voor een kilo wortels heb je maar vijf vierkante meter land nodig. Maar voor een kilo biefstuk heb je 100 vierkante meter land nodig. Voor een biefstuk heb je namelijk iets belangrijks nodig: een koe. Hallo! Koeien leven in een stal en als het even kan lekker buiten op het land. Maar voor het groeien van een koe is meer land nodig dan dit weiland. Dat zit zo: Ons eten, de koe, moet zelf ook eten. Kijk eens. Als je wortels, aardappelen of tarwe wilt laten groeien, heb je maar een paar stukken aarde nodig. Maar om 'n koe te laten groeien, heb je veel meer stukken aarde nodig. In Nederland eten veel koeien gras van eigen land. Maar veel koeien in de rest van de wereld eten soja of maïs en dat moet ook ergens groeien. En om soja te laten groeien, wordt kunstmest gebruikt. En dat komt ook weer ergens vandaan. Voor zo'n stukje vlees zijn dus heel veel stukjes land nodig. En er is nóg een reden waarom de voetafdruk van een stukje vlees zoveel groter is dan van ander eten. Namelijk... Boeren. En dan niet van mij, maar van deze vrolijke vrienden. Als een koe zijn eten verteert, komt er in de pens van de koe een gas vrij: methaan. Als een koe een boer laat, komt dit methaan in de lucht terecht en methaan is een gas dat bijdraagt aan de opwarming van de aarde. Om dat tegen te gaan is ook weer een stukje land nodig. Een stuk land met bomen die de lucht kunnen zuiveren. Door minder vlees te eten, kan je je voetafdruk dus flink verkleinen. Als je twee dagen in de week geen vlees eet, wordt je voetafdruk meteen een stuk kleiner. 50 bij 30 meter kleiner om precies te zijn. En dat is wel zo'n groot stuk land! Vier op de tien Nederlanders probeert al minder vlees te eten. Met z'n allen kan dat al snel veel schelen. Maar dat is niet voor iedereen even makkelijk. Hey, Reint Jan. Hallo. Hai. Hallo. Jij doet onderzoek naar duurzaam gedrag. Ja. Hoe kan het dat het zo moeilijk is om minder vlees te eten. Ik hoor vaak dat het gewenning is. Klopt dat? Ja, juist die gewenning, dat is 'm ook. Het is iets wat je al jaren hebt opgebouwd als gewoonte, routine. Om dat te veranderen, vinden we heel erg lastig. Wat het extra lastig maakt, is dat die keuze iedere dag terugkomt. Dus het is iedere dag opnieuw kiezen voor minder vlees eten. Als je al een keuze hebt natuurlijk. Ik kan er zelf voor kiezen om geen of minder vlees te eten, maar eten doe je vaak samen. Daarom is het extra moeilijk. Als al je vriendjes friet én frikadel willen, is het moeilijk om dat niet te doen. Oké. Nou, dat maakt het wel ingewikkeld. Maar ik vind het wel een leuke uitdaging. Minder vlees eten is voor veel mensen een grote stap. Ook voor deze vleeseters die ik straks een vegetarische maaltijd ga geven. Jongens, hebben jullie al een beetje trek? Ja? Mooi. Gelukkig krijg ik hulp van Walter Marskamp. Hij is chef-kok en kookt het liefst zonder vlees. Zo Walter, wat staat er vandaag op het menu? Wat we vandaag gaan doen? We hebben een supermooie watermeloen. Die gaan we marineren. Dan doen we hem in de oven en komt-ie eruit als een ham. Als een ham? Yes. Dan snij je hem door de helft. Ja. Oei, daar is-ie.Kijk eens aan. Zo. Oooh! O, lekker. Walter, jij kookt dus heel veel met groente. Ja. Is dat altijd zo geweest? Nee. Ik heb veel met vis en vlees gekookt. En wat was dan voor jou de omslag? Dat was toen we dit restaurant openden en mijn zoon geboren werd. Toen realiseerde ik me dat dat niet de toekomst is. De toekomst ligt naar minder vlees en vis, zuivel en naar meer groente. Mocht mijn zoon nog willen genieten van deze mooie aarde, wereld. Ja. Dus deze bak is eigenlijk onze toekomst? Juist. Zo, kijk eens. Alsjeblieft. Nou, eet smakelijk. Geniet ervan. Ja. Heel lekker, ja. Het doet me een beetje denken aan de structuur van zalm. Het smaakt fruitachtig fris, inderdaad. Het smaakt rokerig, maar het is heel lekker. Wat het is, is een watermeloen, heel langzaam gegaard met specerijen en kruiden erbij. Het is heel vlezig, hè? Ja. Ik zei fruitig. Ja, je zat in de buurt. Als je minder vlees wilt eten, zijn er dan dingen die je kan proberen om dat wat makkelijker te maken? Het is sowieso belangrijk om te bedenken waarom je het wilt. En dan om heel concreet te maken wanneer je het anders gaat doen. Bijvoorbeeld op woensdag en vrijdag minder vlees, samen met anderen. Walter, volgens mij hebben we nog wat. Is het bloemkool? Nou Walter, vertel het maar. Nee, het wordt gemaakt van aspergeschillen. Wow. Dus ook nog eens goed voor je voetafdruk. Want je gooit dus niks weg. Echt lekker. Zou zo'n maaltijd voor herhaling vatbaar zijn? Zeker, ja. Mooi. Kunnen jullie mooi helpen met de afwas. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16999531 555.434 3571 2022-09-01T14:17:48+00:00 yes no ecologische voetafdruk duurzaamheid voedsel vlees https://schooltv.nl/video-item/welke-invloed-heeft-wonen-op-je-ecologische-voetafdruk-voor-je-huis-gebruik-je-een-stukje-van-de 2025-11-28T08:30:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44918.w613.r16-9.ab48fce.webp Welke invloed heeft wonen op je ecologische voetafdruk? | Voor je huis gebruik je een stukje van de aarde Na zo'n week kamperen ben ik blij dat ik weer lekker naar huis kan. Daar heb ik het tenminste lekker warm en een afwasmachine. En andere apparaten die het vervelende werk doen. Goal! Lekker, lekker! Daar heb ik fatsoenlijk licht. En kan ik zo lang douchen als ik wil. Oost west, thuis best. Je zou het alleen niet verwachten, maar met die fijne, warme huizen waar we in wonen vragen we best veel van onze aarde. Hoe zit dat precies? Om te leven, hebben we allemaal een stuk grond nodig. Ga maar na. Je groenten groeien op een stuk grond. Maar we hebben ook een stuk grond nodig om katoenplanten te laten groeien waarmee onze kleding gemaakt wordt. En de weides waar koeien grazen, voor melk en vlees. We noemen het stuk land dat één persoon elk jaar nodig heeft onze ecologische voetafdruk. En hier op de Floriade in Almere is te zien hoe groot de voetafdruk van de gemiddelde Nederlander is. Vijf hectare! Dat is best groot dus. Ook dat lekkere, warme huis van ons is onderdeel van onze voetafdruk. Het stuk grond dat je nodig hebt om te wonen is groter dan alleen het stukje land waar je huis op staat. Dat komt omdat je superveel energie gebruikt in je huis voor verwarming en elektriciteit bijvoorbeeld. De meeste huizen in Nederland worden verwarmd met aardgas. Wat er in een verwarmingssysteem gebeurt kun je niet zien, maar het lijkt hierop. Met een vlam verbrand je het aardgas en dan krijg je vuur. En met dat vuur verwarm je het water dat in het verwarmingssysteem zit. En dan krijg je 'n lekker warm huis. Maar bij de verbranding van aardgas komt ook CO2 vrij. En die stof, CO2, komt in de lucht en warmt onze aarde op. En dat is iets wat we niet willen. Maar het bijzondere is: bomen kunnen die CO2 uit de lucht halen. Die groeien er juist van. Dus voor elk huis dat energie gebruikt en CO2 uitstoot, zijn er ook bomen nodig die CO2 weer opnemen. Een CO2-bos! We verbruiken in Nederland alleen zoveel energie dat we elk jaar een stuk van 2,8 hectare aan bomen nodig hebben om alle CO2 op te nemen. Dat is zo'n groot stuk bos hier. En dat is maar voor één persoon! Dan heb ik het nog niet eens over alle andere mensen op aarde. Die ruimte hebben we niet op onze planeet. Een belangrijke manier om de ecologische voetafdruk kleiner te maken is dus om minder energie te verbruiken als je bijvoorbeeld je huis verwarmt. Het is natuurlijk altijd goed om de apparaten uit te zetten als je ze niet gebruikt. Maar we kunnen moeilijk de hele dag in het donker en in de kou zitten. Wat vooral helpt is ervoor zorgen dat er zo min mogelijk warmte het huis verlaat waardoor er minder energie nodig is om het huis warm te houden. Lars! Dag Nizar. Hallo. Jij bent huizenfluisteraar. Dat klopt. En wij gaan op kierenjacht vandaag! Inderdaad. Kom binnen. Waar gaan we beginnen? We plaatsen eerst een ventilator in de deur. Met die ventilator gaan we de warme lucht uit het huis zuigen, zodat er tocht gaat ontstaan en koude lucht het huis instroomt. En dan kunnen we de kieren zien. Juist. Wat doet dat apparaatje? Dit laat zien waar het warm en koud is. Jij mag hem vasthouden. Kijk hoe vet! Jij bent warm! En mijn neus is koud! Ha! Kijk, hier is het koud. Hahaha, kijk, dit is de warmte van mijn billen. O ja. Zo, hier! Hier heb je een kier. Hier tocht 't. Lars, ik heb wat gevonden. Precies, bij de aansluiting van de deur. Daar zien we heel vaak lekkages. Kijk, kijk, kijk. Bij dat kattenluikje tocht het wel heel veel. En hier heb je volgens mij... Zo! Ja, hier voel je hem, hè? Het grote luchtlek van dit huis. Hier zie je het ook. Dat is het dak. Kijk eens hier, Nizar. Zo! Dat is de boosdoener. Een gat in het dak. Daar komt allemaal koude lucht naar binnen? Ja, heel veel. Er zitten dus heel veel gaten en kieren in 't huis, hebben we gezien. Ja, hartstikke zonde, want daardoor moet je extra veel energie verbruiken om het huis warm te houden. Wat kan je ertegen doen? Heel simpel: we gaan die gaten dichtmaken. We testen het nu met plakband en als dat helpt kun je bijvoorbeeld tochtstrips plaatsen. Even bevestigen. Een stuk minder blauw. Ja, dit is helemaal goed. En we zijn weer een stuk zuiniger. Om ervoor te zorgen dat je in de winter toch een lekker warm huis hebt, kun je je huis laten isoleren. Stel, dit zijn drie huizen. Eentje laat ik niet isoleren. Eentje isoleer ik met mijn sok. Eentje isoleer ik met aluminiumfolie. Maar eerst ga ik de huizen verwarmen. Zo, de daken erop. En nu de isolatie. Mijn sokje. Hoppa. En nu wachten. Zo. Nu ga ik kijken welk materiaal het best isoleert en dat doe ik met deze thermometer. 58.7. Oké́. 62.2. 64.9. Zoals je ziet koelt het huis zonder isolatie het snelst af en is de warmte zo via de muren naar buiten gevlogen. En je ziet ook dat het ene materiaal beter isoleert dan het andere. Zo worden er dus met verschillende materialen huizen geïsoleerd. Als je je huis helemaal isoleert, de verwarming op 19 graden zet en alleen maar groene energie gebruikt, dan wordt je voetafdruk 10 procent kleiner dan wanneer je dat niet zou doen. Een andere reden dat ons huis een groot stuk land gebruikt in onze voetafdruk is omdat we veel cement en andere bouwmaterialen gebruiken om ons huis te laten bouwen. Die materialen moeten gemaakt worden, maar kunnen meestal niet hergebruikt worden. Daarom worden er allemaal nieuwe ideeën bedacht om met andere materialen te bouwen. Materialen die je kunt hergebruiken. In dit huis is een verzameling van die nieuwe materialen te zien. Het is een blik op de toekomst van verschillende ontwerpers. Zo zouden huizen er over een aantal jaar uit kunnen zien. Deze bevat bijvoorbeeld geen cement maar bacteriën die de stenen aan elkaar geplakt houden. Hartstikke stevig en als je het muurtje wilt afbreken, kun je de stenen losmaken en heel makkelijk ergens opnieuw gebruiken. En deze muur is helemaal gemaakt van schimmels. Deze blokken zijn opgebouwd uit de draden van paddenstoelen. Die zijn gedroogd op bijvoorbeeld stro en dat ziet er dan zo uit. Het is perfect voor isolatie, maar het ziet er ook gewoon cool uit. Hoi Marjanne. Hé, hallo! Wat ben je aan het doen? Ik ben platen aan het maken van zeewier om mee te kunnen bouwen. Bijvoorbeeld deze. Hier kun je mooie plafonds van maken. Gewoon zeewier uit de zee? Ja, zeewier uit de zee. Waarom zou je plafonds maken van zeewier? Zeewier groeit overal. Je kunt er heel schone, mooie materialen van maken om mee te bouwen. En het neemt tijdens de groei, net als bomen, ook nog CO2 op. Kijk, en dat is weer goed voor de ecologische voetafdruk. Precies. En hoe gaat het in zijn werk? Het begin met vers wier. Hier hebben we een hele bak vol verse wieren. Mag ik ook? Ja, graag. Even lekker wassen. Ooo, koud! Dan blijft het lekker vers. Oké́, oké́. En dan? We beginnen met het vermalen van het wier in kleinere stukjes. Die kunnen we bewerken in grote ketels. Zodat je uiteindelijk dit prutje krijgt. Ieuw! Lekker plakkerig, hè? Een soort prakje van zeewier. Je kunt 't hierna in 'n mal stoppen, verwarmen en dan persen tot mooie, harde platen om mee te bouwen. Er zijn dus allemaal slimme oplossingen in de natuur te vinden om onze voetafdruk kleiner te maken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16999532 606.997 1829 2022-09-01T14:23:26+00:00 yes no ecologische voetafdruk duurzaamheid wonen milieu https://schooltv.nl/video-item/hoeveel-invloed-heeft-kopen-op-je-ecologische-voetafdruk-voor-alles-wat-je-koopt-is-een-stukje-va 2025-11-28T09:54:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/48000/images/48491.w613.r16-9.25d2655.webp Hoeveel invloed heeft kopen op je ecologische voetafdruk? | Voor alles wat je koopt is een stukje van de aarde nodig Ik ben in een winkelgebied. Ik moet een beetje opschieten want mijn accu is stuk. Dus voor mijn telefoon ermee ophoudt wil ik jullie even laten zien wat jij en ik en al die mensen hier nou zo leuk vinden. Namelijk: shopp- Ja, nou ja, shoppen dus. Nieuw speelgoed, nieuwe kleding. Een nieuw mobieltje, omdat die van jou niet helemaal 100% meer is. Of omdat er een nieuw model op de markt is. Kijk, ik hou ook van shoppen, maar al die spullen die worden niet zomaar uit de lucht gemaakt. Voor alles wat we doen en kopen, gebruiken we een stukje van de aarde. Mijn telefoon. Er zijn grondstoffen en energie nodig om die te maken. En wat dacht je van, hier, kleding. Daar is echt bizar veel voor nodig. Allereerst een katoenplant. Die moet weer ergens verwerkt worden tot stoffen. Ergens anders wordt dat weer gekleurd en weer ergens anders wordt er dan een T-shirt van gemaakt. En daar zijn allemaal stukjes grond voor nodig. Grond voor de katoenplantages, voor de fabrieken en ook voor de bomen die schadelijke gassen uit de lucht moeten halen. Gassen die vrijkomen bij de productie en vervoer van kleding. Alle stukken aarde tezamen die nodig zijn om te leven zoals wij leven heet de 'ecologische voetafdruk'. Een gemiddelde Nederlander heeft om alles te doen, te reizen, te eten, te wonen en te kopen, in een jaar vijf hectare van onze aarde nodig. Meer dan zeven voetbalvelden groot. Zo groot is dat dus. Een enorme lap grond en dat allemaal voor één Nederlander. Ja, dus als iedereen op de wereld zo'n voetafdruk heeft, dan zouden we gewoon drie wereldbollen nodig hebben. Een vijfde deel van onze voetafdruk is nodig voor alle spullen die we kopen. Maar waarom kopen we eigenlijk zo veel? Waarom kopen we zoveel spullen? Nou ja, bijvoorbeeld omdat iets stukgaat. En vaak gaan dingen sneller stuk dan nodig is. En als er dan iets stukgaat, bijvoorbeeld je telefoon, dan ben je geneigd om hem weg te doen. Dat is op zich ook niet zo gek, want veel spullen worden zo ontworpen dat ze niet per se heel lang meegaan of moeilijk te repareren zijn. Waarom? Simpel... Moneys, doekoe's, ekkie, millies, donnies, stacks. Oftewel: geld. Zo verdienen bedrijven geld. Kijk, dat kan ik heel simpel uitleggen met deze gloeilamp. Dat is een lamp met een gloeidraadje erin. Die branden niet zo heel lang. Ongeveer anderhalf jaar. Maar er is gewoon een gloeilamp die al brandt sinds 1901. Dit zijn livebeelden van die lamp die dus al meer dan 120 jaar brandt. Waarom deden onze lampen thuis het dan niet zo goed? Nou, de grote gloeilampfabrikanten hadden met elkaar afgesproken dat een lamp niet langer mocht branden dan 1000 uur. Dus na een paar maanden moesten ze stukgaan. Zo konden ze weer nieuwe lampen verkopen en verdienden ze dus meer geld. Spullen worden nog steeds zo gemaakt dat je snel een nieuwe nodig hebt. Neem nou je telefoontje. Stel je voor, je zou daar tien jaar mee doen. Dan verdient een telefoonfabrikant dus tien jaar lang niks aan jou. Daarom maken telefoonfabrikanten het niet gemakkelijk om hun telefoons te repareren. Gelukkig weten ze daar hier wel raad mee. Repareren is namelijk heel goed om je voetafdruk te verkleinen. Dit is het 'repair café' en dit hier is reparateur Annemarije. Annemarije, kom je nou vaak spullen tegen die zo zijn gemaakt dat ze dus snel stukgaan? Ja, helaas wel. Dit soort oortjes bijvoorbeeld. Of eh... Remote-autootjes of helikoptertjes. Dat zijn eigenlijk van die dingen die na één keer gebruiken stukgaan. Ze zijn ook lastig te repareren. En hoe zit dat dan met telefoons? Van mijn telefoon gaat de accu echt supersnel leeg. Alleen ik kan hem zelf niet meer zo makkelijk vervangen als vroeger. Die nieuwe telefoons zitten vaak dichtgelijmd. Ze zijn heel moeilijk te openen. Zo word je gedwongen om snel weer een nieuwe te kopen. Dus dit is gewoon helemaal niet meer te repareren? Ja, het kan wel. Maar het kost gewoon veel tijd. Eerst moeten we dus die achterkant warm gaan maken. Op deze manier wordt de lijm zacht. En dan kan ik hem dus wel los gaan halen. Dus niet te heet zetten? Niet te heet. Het kan de techniek van je telefoon beschadigen. Gaat echt niet makkelijk, hè? Echt niet makkelijk, nee. Het is toch bizar hoe moeilijk ze het maken om gewoon je eigen telefoon open te maken. Nou...Zo! Dan moet ik nu allemaal kleine schroefjes gaan opendraaien. En nu gaan we de voorkant weer föhnen. Ja. Zo. Kijk... En kunnen we eindelijk bij die batterij. Dit is hem, hè? Hier gaat het om. Hier gaat het om. Nou ja... Zelfs die accu zit gewoon vastgelijmd. Ze willen gewoon echt niet dat je hem zelf vervangt, hè? Klopt. Dan kunnen wij nu de nieuwe accu erin gaan stoppen. Nou, alsjeblieft. Dus hij is weer de oude? Ja. Hij doet het weer. Maar hoe krijgen we nou producenten zo ver dat ze hun spullen repareerbaar maken? De politiek kan daar een grote rol in spelen. In 2020 is er een wet aangenomen waarin staat dat fabrikanten hun spullen meer repareerbaar moeten maken. En daarin staat ook dat er nog tien jaar reserveonderdelen beschikbaar moeten zijn. Dus de politiek heeft daar wel echt invloed op. Maar jij kunt ook een heel groot verschil maken. Stel, je bent ergens niet tevreden over, of het niet mee eens, dan kun je een fabrikant gewoon een mailtje sturen. En als dat dan niet werkt, kun je natuurlijk ook gewoon een brief sturen naar de minister-president. Er zijn ook producenten die het wel belangrijk vinden dat spullen repareerbaar zijn. Ja? Zoals deze telefoon. Die haal je eigenlijk heel makkelijk uit elkaar. Gewoon de bovenkant er vanaf. En dan heb je hier de batterij. En die trek je er zo uit. Superhandig. Haha. Repareren scheelt echt. Want als je je telefoon door hem te repareren dubbel zo lang kunt gebruiken, dan wordt je voetafdruk daardoor 100 vierkante meter kleiner. En dat is gewoon een stuk grond ter grootte van een gemiddelde woning. Nog makkelijker dan een nieuw mobieltje kopen we nieuwe kleding. Moet je maar eens in je eigen kledingkast kijken hoeveel kleding er eigenlijk nog prima is maar die je nauwelijks draagt. Is er nieuwe mode? Hoppa, nieuwe kleding. Zit er een gaatje in of is er een knoopje af? Nieuwe kleding. Heeft je favoriete TikTokker een leuk shirt aan? Nieuwe kleding. En het is ook eigenlijk niet zo heel gek, want veel kleding wordt gewoon heel goedkoop gemaakt. Dat is fijn voor onze portemonnee, maar het is niet goed voor de aarde. 'Fast fashion' noem je dat. En hier kun je heel goed zien hoe onze kledingindustrie een echte wegwerpindustrie is geworden. De Atacama-woestijn in Chili is daar een goed voorbeeld van. Daar wordt kleding van over de hele wereld gedumpt. Moeten we dan helemaal geen kleding meer kopen? Ja, dat is natuurlijk best wel lastig. Want ik vind het ook leuk om af en toe gewoon iets anders te dragen. Dus wat kun je nou doen om die voetafdruk zo klein mogelijk te houden? Er zijn drie opties. De eerste is hergebruiken. Het opnieuw dragen van kleding. Ja, kijk, dat is natuurlijk superduurzaam, maar het kan alleen als die kleding een beetje van goede kwaliteit is. Je kunt tweedehands kleding kopen, maar je kan natuurlijk ook gewoon kledingruilparty's organiseren met je vrienden. Da's ook nog eens hartstikke gezellig. Tweede optie is kleding kopen van gerecycled materiaal. Dan wordt er van ingezamelde kleding opnieuw garen gemaakt. Eerst wordt de oude kleding gesorteerd op kleur en materiaalsoort. Kijk, hier heb je bijvoorbeeld rood acryl. Hier ligt wit katoen. En dan worden alle ritsen en knoopjes er afgehaald. Hier heb je bijvoorbeeld blauw katoen. En vervolgens kan er dan nieuw garen van gemaakt worden waar je dan weer nieuwe kleding mee kan weven. Dit is de derde optie. En dat zou een voorproefje kunnen zijn van hoe we in de toekomst gaan shoppen. Namelijk de kledingbieb. Wil je nou de nieuwste kleding, regelmatig iets anders aan en toch de aarde zo min mogelijk belasten, dan léén je gewoon kleding, net als je boeken bij de bieb. Dit wordt hem. Als je hier een kledingstuk leent dan betaal je een klein bedrag voor elke dag dat je de kleding in huis hebt. Als je er dan op uitgekeken bent, breng je het gewoon terug. Dan kan iemand anders het lenen. Dan wordt het gewassen en is het voor de volgende. En zo kan dit pak dus gewoon door heel veel verschillende mensen gedragen worden. Alsjeblieft. Toppie. Dank je wel. Marieke hier weet alles over kleding en dan vooral over de duurzaamheid ervan. Marieke, is dit nou de toekomst wat onze kleding betreft? Dat zou eigenlijk zomaar kunnen. We delen natuurlijk allang boeken. Vinden we heel normaal. Dus waarom zouden we kleren dan niet delen? Dat kan via zo'n bieb. Maar je kunt het ook makkelijk zelf doen. Onderling. Je kunt een ruilfeestje organiseren. Dat is heel leuk om samen te doen, toch? Ja. En heeft het veel zin om dat te doen? Ja, wij mensen produceren elk jaar zo'n 100 miljard kledingstukken. Woo, dat is echt heel veel! Echt heel veel. Dus stel nou dat we in plaats van steeds nieuwe dingen kopen, samen doen, en bijvoorbeeld een jas door vier mensen wordt gedragen. Dan zou dat zomaar miljarden kleren kunnen schelen. En dus ook heel veel impact. Dus zo kun je toch nog steeds iets anders dragen, maar blijft je voetafdruk binnen de perken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16999533 578.666 2180 2022-09-01T14:31:23+00:00 yes no ecologische voetafdruk duurzaamheid consumptiegedrag kopen https://schooltv.nl/video-item/welke-invloed-heeft-reizen-op-je-ecologische-voetafdruk-door-te-reizen-gebruik-je-een-stukje-van 2025-11-28T08:28:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39617.w613.r16-9.d5bd85b.webp Welke invloed heeft reizen op je ecologische voetafdruk? | Door te reizen gebruik je een stukje van de aarde We reizen wat af met z'n allen: naar school en terug, naar vrienden, naar sport en natuurlijk lekker op vakantie. Superleuk. Andere culturen ontmoeten, naar de zon, de wereld ontdekken, maar de manier waarop we die wereld ontdekken vervuilt tegelijkertijd diezelfde wereld. Bij alles wat we doen, eten of kopen hebben we een stukje aarde nodig. Voor een glas melk hebben we een weiland nodig met een koe erop. Voor onze broccoli hebben we landbouwgrond nodig. Alle stukjes grond die we nodig hebben om te leven zoals wij in Nederland nu leven, is wel vijf hectare. Dat is... zo groot! En dat alleen voor jou. Een flinke lap grond dus. Dit stuk grond dat je in één jaar nodig hebt om spullen te kopen, te eten, reizen en wonen noem je de ecologische voetafdruk. En dit deel, 17 procent, is de hoeveelheid grond die je nodig hebt om een jaar lang te reizen. Je hebt natuurlijk wegen nodig, maar er is nog een reden dat reizen veel aarde kost. En dat heeft te maken met CO2. De meeste motoren van auto's, vliegtuigen, scooters, die hebben brandstof nodig, zoals benzine, kerosine… Als je die benzine verbrandt komt er energie vrij, waardoor de motor gaat draaien en wij vooruitkomen. Verbranding heeft een groot nadeel: er komt CO2 vrij. En dat spul wil je niet te veel in de lucht hebben. Die CO2 komt hoog in de lucht terecht en vormt een soort deken om de aarde. Hierdoor kan de warmte niet meer ontsnappen. In de afgelopen jaren zijn we zo veel gaan rijden en vliegen waardoor die deken alleen maar dikker is geworden en de aarde verder opwarmt. Om ons te helpen CO2 uit de lucht te halen, kunnen we deze gasten gebruiken. Bomen kunnen CO2 uit de lucht opnemen. Alleen reizen we nu zo veel dat we niet genoeg ruimte hebben voor alle bomen die onze CO2 moeten opruimen. Tijd dus om onszelf op andere manieren te vervoeren. Oké. 17 procent van onze ecologische voetafdruk is land dat we nodig hebben om te reizen. Groot deel van deze reizen zijn dagelijkse ritten, zoals boodschappen doen of naar school gaan. Gelukkig doen we in Nederland al best veel op de fiets. Maar 't interessante is: het kan nog veel beter. Hoe een stad eruitziet bepaalt ook of mensen met de auto of met de fiets gaan. Steeds meer steden denken daarover na. Als er op straten meer ruimte wordt gemaakt, voor fietsen bijvoorbeeld, kiezen veel meer mensen voor de fiets. Zo simpel is het soms. Voor verre reizen heb je toch ook het vliegtuig nodig. Dus proberen wetenschappers over heel de wereld vliegen minder schadelijk te maken. Vandaag krijg ik een voorproefje. Ik ga voor 't eerst in m'n leven elektrisch vliegen. Evert-Jan. Welkom. Ik dacht dat elektrisch vliegen nog niet mogelijk was. Kijk achter je, daar is-ie. Dit is het eerste gecertificeerde volledig elektrische toestel. We kunnen daarmee een uur vliegen. Dus dat kan nu al. De grote luchtvaart zal nog wel even duren, maar jij en ik kunnen gewoon lekker vliegen nu. Daar gaan we. Nou, we gaan beginnen. Het voelt wel heel rustig. Oké́. In twee seconden helemaal naar voren. Here we go. Nou, rustig op het midden. Beetje rechts. Ziet er goed uit. En dan mag je heel rustig een beetje gaan trekken aan het stuur. We vliegen. We vliegen! Je hebt dit gedaan. Zo, dat is snel! Ho, zo. Ik ben gewoon aan het vliegen. Klein beetje naar rechts rollen. O! Haha! En heel ontspannen. Het is net gewoon autorijden. Ja, man. Alleen dan in de lucht. Wauw! Zo werkt dat dus. Complete rust. Ja, hè. Je mag de rivier volgen naar rechts. Wauw! Ik ben gewoon elektrisch aan het vliegen. Boks, ouwe. Wie had dat ooit gedacht? Hoppa. Rustig dit vasthouden. Rustig naar de baan. Rustig trekken. Rustig afvlakken. We zijn weer op aarde. Woeh! Elektrisch vliegen, echt onbeschrijflijk. Wat zijn nou de verschillen tussen elektrisch vliegen en met brandstof vliegen? We hebben geen uitstoot. We zijn volledig schoon. En we zijn superstil. De hoogte waar wij op vlogen, daar horen de mensen ons op de grond niet. Dit is 'n klein vliegtuig. Gaat 't ook geschikt zijn voor lange afstand vliegen en grote vliegtuigen? Ik ben piloot en geen wetenschapper, maar de wetenschappers denken dat de kleine luchtvaart zeker batterij-elektrisch gaat worden. Zoals we nu hebben gevlogen. Dat gaat ook wel naar grotere toestellen en langer vliegen. Ik denk dat we met vijf jaar heus wel met vijftig man tot duizend kilometer kunnen vliegen op een batterij. De middelgrote luchtvaart en de langere afstanden zullen waterstof zijn met een elektromotor. Als je echt naar de langere afstanden gaat, dat gaat nooit met een batterij gebeuren. Je kunt niet de plas over met een batterij. De voetafdruk als we hiermee zouden vliegen... Is nul. Mits we ook de zon gebruiken om de energie op te vangen. Laden met de zon. Oké́. Dus we kunnen met z'n tweeën al kleine stukken vliegen. Maar wat nou als je naar New York wilt? Dat kan niet met zo'n batterij. Wetenschappers aan de Technische Universiteit in Delft proberen toch nieuwe manieren te vinden om anders te vliegen. Om lange afstanden te vliegen, kun je zuinigere vliegtuigen bouwen. Een manier is om vliegtuigen zo te ontwerpen dat ze zo min mogelijk weerstand voelen en daardoor zuiniger zijn en minder brandstof gebruiken. Dit is zo'n aerodynamisch ontwerp: de Flying-V. Bij dit model is die hele buis weggehaald. Er zijn alleen nog maar vleugels. In die vleugels zitten de passagiers. Nu nog in het klein, maar het is de bedoeling dat op deze manier ook grote passagiersvliegtuigen gemaakt gaan worden. Misschien is elektrisch vliegen wel een oplossing maar dat weten we pas over jaren. Wat kunnen we nu doen? Je kunt sowieso met de trein. De voetafdruk van een treinreis naar Barcelona is zeven keer kleiner dan als je met 't vliegtuig gaat. Of je kunt gaan met de nieuwste uitvinding van de studenten van de TU in Eindhoven: de elektrische zonnecamper. Een geweldige auto. Rijdt volledig op zonne-energie die wordt opgewekt door de zonnepanelen op 't dak. Je rijdt een paar honderd kilometer, zoekt een mooie kampeerplek en als 't zonnetje schijnt laadt de camper vanzelf op en kun je weer verder. De camper is van alle gemakken voorzien. Je kan hier lekker koken. Effe je handjes wassen. Volgens mij kunnen we ook douchen? Ja, zeker. Dat kan. Kijk. En een mooie douche. Als je ook nog een filmpje wil kijken, kunnen we dat hier met de beamer, muziekje erbij en een bed. Zolang de zon schijnt, kan alles. Want je moet wel kiezen. Als je nog lekker warm wil douchen en ook nog koken, dan moet je misschien een dag langer op de camping blijven. Je wordt je heel bewust van hoeveel energie we gebruiken en wat voor gevolgen dat heeft voor onze voetafdruk. Ik heb al gegeten, douchen doe ik morgen, dus on y va. Hele fijne manier om je voetafdruk te verkleinen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16999534 543.552 1577 2022-09-01T14:35:29+00:00 yes no ecologische voetafdruk duurzaamheid reizen vervuiling https://schooltv.nl/video-item/brainstorm-krijg-je-met-pijn-alles-uit-je-brein 2024-01-04T13:03:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39618.w613.r16-9.c2ab7d0.webp Brainstorm | Krijg je met pijn alles uit je brein? Krijg je met pijn alles uit je brein? Bestaat een leugendetector wel? Wat doet iets engs filmen met je hersenen? En wat doet presentator Fenna Ramos om de Brain Train zo lang mogelijk te laten vliegen? Dat en nog veel meer. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1339546 1225.442 2009 2022-09-04T16:30:00+00:00 yes no hersenen liegen schrikken https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-melk-afl-1 2024-01-16T16:18:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39619.w613.r16-9.0d310b0.webp PatsBoemKledder! | Melk (afl. 1) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1339435 1048 39591 2022-09-05T06:00:00+00:00 yes no productieproces technologie spel https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-schepijs-glijbaan-afl-2 2024-01-04T13:03:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39620.w613.r16-9.7c31573.webp PatsBoemKledder! | Schepijs + glijbaan (afl. 2) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1339436 1084.043 15365 2022-09-06T06:00:00+00:00 yes no technologie productieproces spel https://schooltv.nl/video-item/natuur-de-luxe-hongerige-bijen-jerry-de-kat-en-wespen 2024-01-04T13:03:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39621.w613.r16-9.9cf0222.webp NATUUR DE LUXE | Hongerige bijen, Jerry de kat en wespen Shownieuwsprogramma dat de kijkers door ons prachtige NATUUR DE LUXE nieuws leidt. Het zet je steeds weer met beide luxe benen op onze grond. Een heerlijk snackie voor je hoofd. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1341199 1145.409 974 2022-09-04T16:00:00+00:00 yes no bij wesp kat https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-matras-afl-3 2024-01-16T15:26:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39624.w613.r16-9.4c008f3.webp PatsBoemKledder! | Matras (afl. 3) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1339437 1086.487 8206 2022-09-07T06:00:00+00:00 yes no technologie spel productieproces https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-hagelslag-bezem-afl-4 2024-01-04T13:03:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39625.w613.r16-9.ac25538.webp PatsBoemKledder! | Hagelslag + bezem (afl. 4) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1339438 1059.32 9102 2022-09-08T06:00:00+00:00 yes no technologie spel productieproces https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-chips-afl-5 2024-01-16T16:19:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39626.w613.r16-9.2f3747f.webp PatsBoemKledder! | Chips (afl. 5) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1339439 1066.04 11547 2022-09-09T06:00:00+00:00 yes no technologie spel productieproces https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-muesli-stempel-afl-6 2024-01-04T13:03:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39627.w613.r16-9.c70ee83.webp PatsBoemKledder! | Muesli + stempel (afl. 6) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1339440 1087.76 5652 2022-09-12T06:00:00+00:00 yes no technologie spel productieproces https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-tafel-afl-7 2024-01-04T13:03:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39628.w613.r16-9.120e16f.webp PatsBoemKledder! | Tafel (afl. 7) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1339441 1039.64 6065 2022-09-13T09:00:00+00:00 yes no technologie spel productieproces https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-goudsmid 2024-01-04T13:03:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39629.w613.r16-9.96cadc2.webp Het Klokhuis | Goudsmid Met de hand de mooiste sieraden maken, dat doet een goudsmid. Pascal gaat langs bij een school voor goudsmeden en ontdekt hoe je goudsmid wordt. En Wendel en Liza gaan ook in de goudhandel. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1316457 912.4 2032 2022-09-09T06:00:00+00:00 yes no beroep goud sieraad https://schooltv.nl/video-item/natuur-de-luxe-bomen-vermoord-en-dorp-vol-hondjes 2024-01-04T13:03:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39630.w613.r16-9.c33fc73.webp NATUUR DE LUXE | Bomen vermoord en dorp vol hondjes Shownieuwsprogramma dat de kijkers door ons prachtige NATUUR DE LUXE nieuws leidt. Het zet je steeds weer met beide luxe benen op onze grond. Een heerlijk snackie voor je hoofd. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1341200 1178.904 645 2022-09-11T16:00:00+00:00 yes no natuur dier milieu https://schooltv.nl/video-item/brainstorm-proeven-met-je-brein 2024-01-04T13:03:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39631.w613.r16-9.34b25d3.webp Brainstorm | Proeven met je brein? Proef je nou met je tong, je neus of met je brein? Wat doen geuren met je reactievermogen? Waarom vechten we om onze eigen gebiedjes? En wat doet zangeres en actrice Sterre Koning om zich te concentreren? Dat en nog veel meer. Met presentator en testpiloot Janouk Kelderman en hersenwetenschapper Job van den Hurk also known as the Prof. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1339547 1220.641 2289 2022-09-11T16:30:00+00:00 yes no zintuig hersenen gedrag https://schooltv.nl/item/duitsland 2024-01-18T10:33:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43040.w613.r16-9.adad32d.jpg Wat weet jij over Duitsland? | Quiz over onze oosterburen Ten oosten van Nederland ligt Duitsland. De 20e eeuw staat voor Duitsland grotendeels in het teken van allerlei oorlogen, maar tegenwoordig is Duitsland een sterk economisch ontwikkeld land. Hoeveel weet jij over het land, bekend van Oktoberfest en de Eifel? Klik op de afbeelding om de quiz te starten. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 2846 yes no Duits Duitsland Tweede Wereldoorlog Eerste Wereldoorlog land https://schooltv.nl/video-item/zappdoc-wat-zou-jij-doen-maud-myrthe 2024-01-04T13:03:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39632.w613.r16-9.fa54eb9.webp Zappdoc: Wat zou jij doen? | Maud & Myrthe Maud en Myrthe (11) hebben twee moeders. Moeten ze dat wel of niet vertellen als ze straks in de brugklas zitten? Want ze zijn ook bang gepest te worden of er niet helemaal bij te horen. Wie kan hen beter raad geven dan hun leeftijdsgenoten? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1338951 905.352 2027-09-01T21:59:00+00:00 542 2022-04-15T09:12:28+00:00 yes no homoseksualiteit pesten puberteit https://schooltv.nl/video-item/zappdoc-wat-zou-jij-doen-rowena 2024-01-04T13:03:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39633.w613.r16-9.6c9e5ea.webp Zappdoc: Wat zou jij doen? | Rowena Rowena's zusje heeft verteld dat ze zich een jongen voelt en zo ook aangesproken wil worden. Rowena (11) heeft daar moeite mee. Moet ze haar zusje 'hij' of 'zij' noemen? Wie kan haar beter raad geven dan haar leeftijdsgenoten? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1338952 894.792 2027-09-01T21:59:00+00:00 407 2022-04-15T10:02:23+00:00 yes no gender identiteit puberteit https://schooltv.nl/video-item/zappdoc-wat-zou-jij-doen-adi 2024-01-04T13:03:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39634.w613.r16-9.1e261f2.webp Zappdoc: Wat zou jij doen? | Adi Adi (12) is gek op zijn voetbalfamilie. Toch wil hij stoppen met voetbal, een basketbaltoekomst is zijn droom. Als hij stopt is hij bang zijn familie teleur te stellen. Moet hij wel of niet met voetbal stoppen om op basketbal te gaan? Wie kan hem beter raad geven dan zijn leeftijdsgenoten? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1338953 887.928 2027-09-01T21:59:00+00:00 455 2022-04-04T14:22:32+00:00 yes no sport familie puberteit https://schooltv.nl/video-item/zappdoc-wat-zou-jij-doen-mariam 2024-01-09T09:11:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39635.w613.r16-9.ec6ff8e.webp Zappdoc: Wat zou jij doen? | Mariam Mariam (11) is uit Syrië gevlucht en vindt het moeilijk om te zeggen waar ze vandaan komt. Moet ze zich schamen voor haar afkomst en daar niets over zeggen of juist wel? Wie kan haar beter raad geven dan haar leeftijdsgenoten? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1338954 890.568 2027-09-01T21:59:00+00:00 637 2022-04-14T12:42:39+00:00 yes no vluchteling identiteit puberteit https://schooltv.nl/video-item/zappdoc-wat-zou-jij-doen-bastian 2024-01-09T14:54:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39636.w613.r16-9.6dd83ec.webp Zappdoc: Wat zou jij doen? | Bastian Bastian (11) kan 's nachts vaak wakker liggen over het klimaat. Hij maakt zich zorgen over de toekomst, maar vindt het ook moeilijk daarom dingen te laten die hij eigenlijk leuk vindt om te doen. Moet hij wel of niet meer doen voor het klimaat? Wie kan hem beter raad geven dan zijn leeftijdsgenoten? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1338955 893.544 2027-09-01T21:59:00+00:00 339 2022-04-20T12:17:24+00:00 yes no klimaatverandering piekeren puberteit https://schooltv.nl/video-item/zappdoc-wat-zou-jij-doen-mala 2024-01-04T13:03:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39637.w613.r16-9.464f790.webp Zappdoc: Wat zou jij doen? | Mala Mala (10) gaat naar Australië verhuizen, maar vindt het moeilijk daarover te praten met haar beste vriendin. Aan de andere kant wil ze dat wel, want ze is ook bang dat ze haar straks helemaal niet meer spreekt. Moet ze het er wel of niet over hebben? Wie kan haar beter raad geven dan haar leeftijdsgenoten? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1338956 897 2027-09-01T21:59:00+00:00 685 2022-04-26T14:37:36+00:00 yes no emigreren verhuizen vriendschap https://schooltv.nl/video-item/zappdoc-wat-zou-jij-doen-stijn 2024-01-04T13:03:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39639.w613.r16-9.43d21b0.webp Zappdoc: Wat zou jij doen? | Stijn Achtstegroeper Stijn (11) is hoogbegaafd en heeft een klas overgeslagen. Nog een jaartje extra basisschool of al naar de middelbare? Wie kan hem beter raad geven dan zijn leeftijdsgenoten? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1338957 899.352 2027-09-01T21:59:00+00:00 526 2022-05-02T14:27:34+00:00 yes no school intelligentie puberteit https://schooltv.nl/video-item/zappdoc-wat-zou-jij-doen-noosa 2024-01-09T14:54:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39640.w613.r16-9.5b91631.webp Zappdoc: Wat zou jij doen? | Noosa Noosa (11) heeft een goede vriendin die heel aardig is, maar soms anderen pest. Ze vindt dat helemaal niet leuk, maar Noosa wil haar vriendin ook niet kwijt. Moet ze er wel of niet iets van zeggen? Wie kan haar beter raad geven dan haar leeftijdsgenoten? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1338958 901.992 2027-09-01T21:59:00+00:00 856 2022-05-10T10:12:34+00:00 yes no vriendschap pesten puberteit https://schooltv.nl/video-item/zappdoc-wat-zou-jij-doen-lisa 2024-01-04T13:03:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39641.w613.r16-9.9866db2.webp Zappdoc: Wat zou jij doen? | Lisa Lisa (10) heeft last van heimwee en durft daardoor niet te logeren. En daar wil ze misschien vanaf omdat het schoolkamp eraan komt. Moet ze een keer proberen te logeren of het zo laten, aangezien ze het echt heel eng vindt? Wie kan haar beter raad geven dan haar leeftijdsgenoten? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1338959 907.752 2027-09-01T21:59:00+00:00 612 2022-05-16T15:07:46+00:00 yes no heimwee kamperen puberteit https://schooltv.nl/video-item/zappdoc-wat-zou-jij-doen-arinda 2024-01-04T13:03:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39642.w613.r16-9.f6526c9.webp Zappdoc: Wat zou jij doen? | Arinda Arinda (11) heeft autisme en vindt het daardoor moeilijk om met anderen om te gaan. Op zichzelf zijn vindt ze heel prettig, maar ook saai. Moet ze alleen blijven of toch proberen met anderen om te gaan? Wie kan haar beter raad geven dan haar leeftijdsgenoten? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1338960 898.872 2027-09-01T21:59:00+00:00 1244 2022-05-23T13:58:13+00:00 yes no autisme identiteit puberteit https://schooltv.nl/video-item/kun-je-de-sfeer-in-een-kamer-aanvoelen-zonder-zintuigen-neem-je-weinig-waar 2024-01-09T09:11:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39644.w613.r16-9.590c633.webp Kun je de sfeer in een kamer aanvoelen? | Zonder zintuigen neem je weinig waar Zo welkom testteam. Denken jullie dat je de sfeer kunt aanvoelen in een ruimte? Wat denk jij? Ik denk dat ik het makkelijk kan. Ja? Ja. En jij. Ja, dat zou moeten lukken toch? Lisa? Ik denk ook wel dat je iets aanvoelt. Oke. Nou, superinteressant, want dat gaan we dus testen vandaag he. Voor jullie liggen blinddoek brillen en gehoorbescherming. Die zetten jullie straks op. En Janouk en ik nemen jullie dan mee naar verschillende ruimtes waar net iets is gebeurd en aan jullie de taak om te voelen wat de sfeer in die ruimtes is. Maar jullie horen en zien dus niks. Ja, en zodra we in die ruimtes zijn, dan tikken we jullie even op de schouder om te laten weten dat we er zijn en dat je kunt beginnen met het aanvoelen van de sfeer. Ja? Helder? Ja. Dan mogen jullie deze apparatuur op gaan zetten. Volgens mij horen ze niks hoor. Waarom doe je dat nou? Je weet toch dat de knallen haat? Een geintje, is toch lachen? Kinderachtig echt. Oke. Kom maar ja. Kom maar jongens, we gaan naar de eerste ruimte. Deze kant op. Volg elkaar maar. Niet op elkaars tenen trappen, dat zou de sfeer bederven. Kom maar mee. Ja. Voorzichtig. Op weg naar de eerste ruimte. Ruimte 1. Hier wordt romantisch gedineerd door een verliefd stelletje dat geniet van de goeie pianist en het heerlijke eten en drinken. Oke. Hebben ze iets gevoeld van de gezellige sfeer? Is eigenlijk best romantisch dit he. We leggen de muziek even stil zodat ons testteam niks hoort en ze zonder gehoorbescherming de vraag kunnen verstaan. Wat denk je dat hier gebeurt? Nou, ik voelde echt niet zo heel veel. Ik heb ook niet echt veel gevoelens bij. Tijd om de ruimte te onthullen. Zet maar af. Zo, dat hadden jullie niet verwacht he, dit? Best wel gek, want de romance, die spat ervan af. Maar blijkbaar zit dat dan niet in de lucht of zo. En dat komt niet je neus binnen. Of je je je huid binnen, dat je voelt dat ie een romantische sfeer hangt. Nee, gek eigenlijk, he. Gaat goed, gewoon rechtdoor. Op naar de volgende ruimte. Ik ben dus heel benieuwd of ze wat voelen en als wat voelen of ze het goeie voelen. In de ruimte 2 wordt gelachen. Heel hard gelachen om een stand-upcomedian die in hoog tempo de ene na de andere grap afvuurt op het publiek. "Ja, ik heb uh ADHD. Alle dagen heel dik." Ons testteam mag even voelen. Voelen maar. "Waarom ben je eigenlijk met mama getrouwd? Dus ik schreeuw naar m'n vrouw, zie je hij begrijpt er ook niks van?" Dan stopt onze grappenmaker. Wat voelt ons testteam? Wat voor sfeer proef je hier in deze kamer? Heel rustig. Heel rustig. Spanning. Een beetje. Spanning? En dan nu de werkelijkheid. Doe maar af. "Zegt ie ja papa, waarom zit er een puntje aan een drol? Ik zeg geen idee. Hij zegt, anders slaat je reet met een klap dicht." Ben je verrast door deze omgeving, door deze sfeer? Ja, heel verrast. Nou, ik kreeg ook een beetje een spannend gevoel zeg maar, maar dat is het dus totaal niet. Nee, grappig he. Tot slot ruimte drie. De laatste ruimte. Het gaat er hier heftig aan toe. De spanning is hoog opgelopen tussen deze twee kickboksers. Ze gaan extra hard het gevecht met elkaar aan. Het testteam krijgt weer het teken om zich te concentreren. Komt de spanning binnen? We leggen het gevecht even stil. Wat voelen ze in deze vijandige ruimte? Kaiden. Wat denk jij dat hier gaande is? Een beetje moe gevoel of zo krijg ik ervan. Je wordt er een beetje moe van. Ja. Tijd om daar de ruimte te onthullen. Kaiden, wat vind je ervan? Ja, nou ja, niet wat ik had verwacht eigenlijk. Nee, nee, nee. Een beetje moe gevoel. Ja, nou ja, uitgeput raak je er wel door. Ja, ik wou net zeggen. Maar niet op zo'n manier. Ons testteam zat er behoorlijk naast. De romantiek van ruimte een werd niet opgepikt. Ook de vrolijke vibes van ruimte twee voelden ze niet. En de agressieve lading van ruimte drie werd ook niet waargenomen door ons testteam. Ons brein kan een sfeer helemaal niet aanvoelen. We gebruiken juist onze ogen en oren om te bepalen welke sfeer er in een ruimte hangt. We pikken allemaal signalen op, zoals boos kijkende mensen of juist vrolijk kijkende mensen. Maar soms zijn die signalen heel subtiel en kunnen we toch aflezen wat de sfeer is. Ja, want als je een ruimte binnenkomt dan iemand kijkt daar heel boos. Dan zie je dat en dan voel je dat. Klopt he. Dit soort dingen neem je eigenlijk vooral onbewust waar en daardoor lijkt het dat je het voelt. Ja, maar eigenlijk hebben we dus gewoon onze zintuigen nodig om ergens een sfeer te bepalen. Dus sorry jongens, jullie zijn gewoon hele normale mensen want niemand kan dit. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20003701 321.88 797 2022-09-18T22:00:00+00:00 yes no hersenen zintuig https://schooltv.nl/video-item/zijn-mensen-kuddedieren-elkaar-nadoen-om-erbij-te-horen 2024-01-09T09:11:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39645.w613.r16-9.36aad1f.webp Zijn mensen kuddedieren? | Elkaar nadoen om erbij te horen Schapen zijn echte kuddedieren. Als er één door het hek gaat, loopt de rest er gewoon achteraan. Mensen denken altijd dat ze heel zelfstandig zijn, dat ze alles zelf bepalen. Om te testen of dat echt zo is gaat Janouk een experiment doen met een verborgen camera. Top dit. Oke, de camera's zijn goed verstopt. We hebben een aantal jongeren uitgenodigd om mee te doen aan een onderzoek van de universiteit. De grap is alleen dat hele onderzoek is totaal fake. Het echte onderzoek begint namelijk hier in de wachtkamer. Jongens, het is goed dat jullie er zijn. Jullie gaan mij helpen bij dit experiment. Jullie zitten in het complot en het is eigenlijk heel simpel. Jullie moeten dadelijk gewoon doen alsof je in de wachtkamer zit. Niks bijzonders doen, behalve als je een belletje hoort, dan moet je gaan staan. Drie seconden blijven staan en dan mag je weer gaan zitten. Nou, dat moet lukken toch? Ja. Top. Nou, die zitten er klaar voor. Even testen of ze het idee begrepen hebben. Kijk, ze snappen het. Het experiment kan beginnen. Tijd om te checken of een nietsvermoedend proefkonijn net zoals de rest van de groep gaat staan of lekker eigenwijs blijft zitten. Je ziet haar kijken, what the *. Oh heel goed. Zij die keken even om van waarom ga je niet staan? Ja, ja, ja, ja, ja. En ze staat. En ze denkt ik moet weer gaan zitten, want de rest gaat ook weer zitten. Ons tweede slachtoffer. Oh kijk. Oh dit is mooi he. Dit is mooi. Een voor een worden de kids die in het complot zit uit de wachtkamer gehaald. Ons derde slachtoffer. Hij weet het niet. Je ziet hem gewoon nadenken. Je ziet dat hoofd alle kanten op gaan. Ga ik me vasthouden aan m'n eigen mening. Ga ik gewoon doen wat ik zelf wil? Ga ik blijven zitten of ga ik toch mee met de groep? Want ja, het hoort zo. Want je ziet die vertwijfeling in haar ogen. Ja ja. En ze gaat mee. Tijd om het laatste testteamlid uit het complot weg te halen. Ja, iedereen uit het complot is weg en toch drie van de vier nieuwe mensen gaan gewoon staan bij het belletje. Ja jongens, jullie hoorden net af en toe een belletje in de wachtkamer. Waarom ging je staan? Omdat iedereen ging staan, dacht ik ik doe wel mee want dat is wel netjes ofzo, ik weet niet waarom. Maar. Ja. Iets in je hoofd zegt dat dat moet of zo. Ik had op een gegeven moment het gevoel dat ik raar aangekeken werd of dat ik er niet bij hoorde. Ja. He en jij, want jij bent al die tijd gewoon blijven zitten. Ja, ik dacht dat hun of zo gehoord hadden dat ze steeds moesten staan of zo omdat ze steeds iedereen werd weggeroepen of zo. En toen kwamen er weer nieuwe mensen. Dus ik dacht dat ik gewoon moest blijven zitten totdat me werd verteld dat ik moest gaan staan. Dus dat is wel lekker eigenwijs van je. Gewoon vastgehouden aan je eigen mening. Ja. Dit experiment is al veel vaker gedaan en in al die testen blijven ze gewoon opstaan. Hoe vreemd het er ook uitziet, eigenlijk is het logisch dat ze blijven opstaan, want we zijn sociale dieren en willen het liefst aardig gevonden worden. Daarom zullen we vaak doen wat de groep doet, zelfs als we niet geloven wat er gezegd wordt of niet weten waarom iets gedaan wordt. We willen niet buitengesloten worden, want dat is te pijnlijk. Een onderdeel van een groep uitmaken ziet ons brein als een vorm van overleven. Dus, conclusie van het experiment: ondanks dat je nu waarschijnlijk denkt dat je dat zelf nooit zou doen, gaan staan omdat anderen dat doen, is de kans heel groot dat je dat toch doet. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20003729 260.2 1361 2022-09-18T22:00:00+00:00 yes no hersenen nadoen gedrag https://schooltv.nl/video-item/waarom-denken-we-dat-ezels-dom-zijn-feit-of-fabel 2024-01-10T15:58:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39646.w613.r16-9.101ad85.webp Waarom denken we dat ezels dom zijn? | Feit of fabel? We zeggen wel eens zo dom als een ezel. Waarom denken we eigenlijk dat ezels dom zijn? Een ezel is zo dom dat je hem niets kunt leren. Daarom kun je ze alleen als pakdieren gebruiken. Ezels zijn helemaal niet dom. Je kan ze zelfs veel leren als je de gebruiksaanwijzing van een ezel maar goed kent. Ondanks dat de ezel familie is van het paard, is z'n brein maar de helft zo groot. Daarom is het geen slim dier. Het goede antwoord. Ezels zijn helemaal niet dom. Nu is het natuurlijk niet zo dat je een gebruiksaanwijzing krijgt als je een ezel koopt. Maar omdat ezels veel op paarden lijken, proberen mensen ze op dezelfde manier iets te leren als dat ze dat bij paarden zouden doen. En dat werkt niet. Je kunt een ezel van alles leren, maar dan moet je wel eerst zelf leren hoe je dat moet doen. Doe je dat niet goed, dan doen ze niet wat je wil en gaan ze hun eigen gang. Ze zijn namelijk ook mega-eigenwijs. Daarom zijn we de ezel waarschijnlijk dom gaan noemen, omdat het lijkt alsof ze niet willen leren. Wist je trouwens dat oen en kluns oude woorden zijn voor ezels zonder ballen? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20003746 68.32 1792 2022-09-18T22:00:00+00:00 yes no hersenen ezel https://schooltv.nl/video-item/kinderen-voor-kinderen-gi-ga-groen 2025-06-10T06:31:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39648.w613.r16-9.cd93981.webp Gi-ga-groen! | Kinderen voor Kinderen Na, na, na, na, na, na, na.. gi-ga-gi-ga-groen Na, na, na, na, na, na, na Als je je verveelt, en de iPad is weer zoek Trek je laarzen aan, en je vieze ouwe broek Ook al regent het pijpenstelen Je kunt altijd buiten spelen Het avontuur ligt bij jou om de hoek Lekker springen in de plassen, uren lezen in de zon Zet een tent op in de tuin, of op je balkon Gi-ga-groen, gi-ga-groen Kom mee naar buiten, Er is genoeg te doen Kijk om je heen We kunnen takken sjouwen, Hutten bouwen, Slootjespringen, Keihard zingen Dromen met een grasspriet in je mond Van die bank af met je kont! Na, na, na, na, na, na, na.. gi-ga-gi-ga-groen Na, na, na, na, na, na, na Timmer zelf een boomhut, met een vogelhuis erbij Kweek je eigen tuintje, en maak de vlinders blij Op expeditie in het bos zoek de sporen van een vos Doe een radslag bij de koeien in de wei Rode wangen wilde haren en in mijn broek een gat Ik blijf buiten ook al zijn mijn sokken nat Gi-ga-groen, gi-ga-groen Kom mee naar buiten, Er is genoeg te doen Kijk om je heen We kunnen takken sjouwen, Hutten bouwen, Slootjespringen, Keihard zingen Dromen met een grasspriet in je mond Van die bank af met je kont! Na, na, na, na, na, na, na.. gi-ga-gi-ga-groen Na, na, na, na, na, na, na.. gi-ga-gi-ga-groen Kijk om je heen er is genoeg te doen, Spelen met z’n allen in het gi-ga-groen! Wind in je haren ja dat staat je goed Het is gi-ga-gi-ga-gi-ga-groen! Kijk om je heen er is genoeg te doen Spelen met z’n allen in het gi-ga-groen! Wind in je haren ja dat staat je goed, Het is gi-ga-gi-ga-gi-ga-groen! Gi-ga-groen, gi-ga-groen Kom mee naar buiten, Er is genoeg te doen Kijk om je heen We kunnen takken sjouwen, Hutten bouwen, Slootjespringen, Keihard zingen Dromen met een grasspriet in je mond Van die bank af met je kont! Na, na, na, na, na, na, na.. gi-ga-gi-ga-groen (4x) https://player.ntr.nl/index.php?id=POMS_BV_16998973 179.861 12583 2022-09-09T04:00:00+00:00 yes no kinderboekenweek zingen natuur https://schooltv.nl/item/patsboemkledder 2026-03-25T09:18:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43232.w613.r16-9.2b96b7d.jpg PatsBoemKledder! | Speel het spel en leer over techniek Kom binnen in het Museum van Gewone Dingen en speel zelf de PatsBoemKledder!-spellen, maar... Pas op voor Pats!, Boem! en Kledder! Maak zo op speelse manier kennis met techniek en maakprocessen en zie hoe bijvoorbeeld melk, een glijbaan of hagelslag gemaakt wordt. Klik op de afbeelding om te beginnen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 81848 yes no techniek https://schooltv.nl/item/wie-is-een-vluchteling 2024-07-03T11:15:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43196.w613.r16-9.bd4c9dc.jpg Wanneer ben je vluchteling? | Story over mensen op de vlucht Wereldwijd zijn er bijna 90 miljoen mensen op de vlucht. Waar komen ze vandaag en waar gaan ze naartoe? Klik op de afbeelding om de story te lezen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 1092 yes no vluchteling vluchten oorlog https://schooltv.nl/item/hoe-word-je-een-statushouder 2024-07-03T11:15:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43169.w613.r16-9.b6e7eef.jpg Hoe word je een statushouder? | Story over asielzoekers in Nederland Als je in je eigen land niet veilig bent, kun je in een ander land asiel aanvragen. Als je aan alle voorwaarden voldoet, krijg je een tijdelijke verblijfsvergunning en ben je officieel statushouder. En dan? Je leest het in de story op NPO Kennis. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 789 2022-09-13T08:21:00+00:00 yes no vluchteling vluchten asielprocedure asielzoeker https://schooltv.nl/item/waarom-hebben-we-nog-lichaamshaar 2024-07-03T11:14:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43135.w613.r16-9.ae2b098.jpg Waarom hebben we nog lichaamshaar? | Story over de functie van onze beharing Onze vroege voorouders hadden een vacht om zich warm te houden. Hoe zijn we onze vacht kwijtgeraakt en wat hebben we aan de lichaamsbeharing die is overgebleven? Klik op de afbeelding om de story te lezen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 407 2022-09-14T08:24:00+00:00 yes no haar vacht zoogdier https://schooltv.nl/item/wat-is-waterstof 2024-07-03T11:14:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43188.w613.r16-9.61000c7.jpg Wat is waterstof? | Story over een energiedrager Je kan er bussen op laten rijden die vervolgens alleen water uitstoten. Maar hoe duurzaam is waterstof nou echt? Klik op de afbeelding om de story te lezen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 791 2022-09-15T08:28:00+00:00 yes no energie duurzaamheid waterstof https://schooltv.nl/item/waarom-is-lezen-belangrijk 2024-07-03T11:14:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43139.w613.r16-9.dbadb87.jpg Waarom is lezen belangrijk? | Story over het belang van een goed boek We lezen steeds minder. Terwijl lezen juist belangrijk is om mee te kunnen doen in de maatschappij. En een boek kan je anders laten denken over andere mensen en culturen. Lees meer over lezen in de story op NPO Kennis. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 1661 2022-09-16T08:32:00+00:00 yes no lezen literatuur boek https://schooltv.nl/item/wat-is-moderne-slavernij 2024-07-03T11:14:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43180.w613.r16-9.6cf240e.jpg Wat is moderne slavernij? | Story over gedwongen arbeid Slavernij is niet iets uit een ver verleden. Ook vandaag de dag worden mensen gedwongen te werken in onmenselijke omstandigheden, terwijl ze er niet of nauwelijks voor betaald krijgen. Meer weten? Lees de story op NPO Kennis. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 888 2022-09-19T08:35:00+00:00 yes no slavernij werk https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-speelgoed-pasta-afl-8 2024-01-16T16:17:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39650.w613.r16-9.e157ba5.webp PatsBoemKledder! | Speelgoed + pasta (afl. 8) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1339442 1078.2 6686 2022-09-14T06:00:00+00:00 yes no technologie spel productieproces https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-glas-afl-9 2024-01-04T13:03:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39651.w613.r16-9.c488503.webp PatsBoemKledder! | Glas (afl. 9) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1339443 1117.844 5715 2022-09-15T06:00:00+00:00 yes no technologie spel productieproces https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-verf-kruk-afl-10 2024-01-04T13:03:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39652.w613.r16-9.647b355.webp PatsBoemKledder! | Verf + kruk (afl. 10) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1339444 1022.454 4915 2022-09-16T06:00:00+00:00 yes no technologie spel productieproces https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-bakstenen-afl-11 2024-01-04T13:03:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39653.w613.r16-9.9967378.webp PatsBoemKledder! | Bakstenen (afl. 11) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1339445 1050.457 4484 2022-09-19T06:00:00+00:00 yes no technologie spel productieproces https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-stroom-hijskraan-afl-12 2024-01-04T13:03:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39654.w613.r16-9.b7e8b51.webp PatsBoemKledder! | Stroom + hijskraan (afl. 12) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1339446 1094.24 6102 2022-09-20T06:00:00+00:00 yes no technologie spel productieproces https://schooltv.nl/video-item/brainstorm-ons-brein-en-tijd-sfeer-en-individualiteit 2024-01-04T13:03:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39655.w613.r16-9.7544275.webp Brainstorm | Ons brein en tijd, sfeer en individualiteit Wat doet een levensbedreigende situatie met je tijdsbesef? Zijn we allemaal individuen of lijken we toch meer op schapen? Kun je sfeer in een ruimte aanvoelen? En wat doet multitalent Nienke Plas om zich te concentreren? Dat en nog veel meer. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1339548 1228.294 1079 2022-09-18T16:30:00+00:00 yes no hersenen gedrag emotie https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-plastic-kunst-bewaren 2024-01-04T13:03:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39656.w613.r16-9.9beb964.webp Het Klokhuis | Plastic kunst bewaren Plastic lijkt misschien onverwoestbaar, maar plastic kunst is juist heel moeilijk te bewaren. Carien en Olivia helpen musea om kostbare plastic kunstwerken goed te bewaren. Janouk loopt een dagje mee. Debbie maakt voor Lara kunst van afvalplastic. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1325807 926.841 1169 2022-09-16T05:00:00+00:00 yes no kunst duurzaamheid plastic https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-handbal 2024-01-16T15:27:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39657.w613.r16-9.044749a.webp Het Klokhuis | Handbal Handbal is veel meer dan enkel het overgooien van een balletje. Het is een sport die ook op hoog niveau wordt gespeeld. Maar hoe word je een steengoede handballer of handbalster? Tirsa kijkt een dagje mee met Nederlands handbalster Kim Molenaar. Haar familie speelt al generaties lang handbal. Kim woont en leeft vanaf haar zestiende jaar op de handbalacademie in Papendal. In een sketch zien we hoe handballers leren overspelen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1316467 891.28 5570 2022-09-17T05:00:00+00:00 yes no sport wedstrijd trainen https://schooltv.nl/video-item/natuur-de-luxe-cleanup-day-valse-wolfspin-en-baby-egels 2024-01-04T13:03:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39658.w613.r16-9.4640a40.webp NATUUR DE LUXE | Cleanup Day, valse wolfspin en baby egels Shownieuwsprogramma dat de kijkers door ons prachtige NATUUR DE LUXE nieuws leidt. Het zet je steeds weer met beide luxe benen op onze grond. Een heerlijk snackie voor je hoofd. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1341201 1203 637 2022-09-18T16:00:00+00:00 yes no spin egel afval https://schooltv.nl/video-item/nieuwsuur-in-de-klas-de-macht-van-algoritmes-1 2024-01-09T10:49:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39661.w613.r16-9.83cd0de.webp Nieuwsuur in de klas | De macht van algoritmes Algoritmes en data worden steeds vaker gebruikt in het dagelijks leven. Wie gebruikt er geen Google Maps bij het vinden van de juiste route? Ook gemeentes vertrouwen steeds vaker op digitale kennis bij handhaving en het oplossen van problemen. Heel handig en modern, maar critici waarschuwen dat we niet téveel macht aan algoritmes moeten geven. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20004962 519.32 983 2022-09-12T22:00:00+00:00 yes no privacy digitalisering computer https://schooltv.nl/video-item/nieuwsuur-in-de-klas-jong-en-een-burn-out 2024-01-11T15:24:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44555.w613.r16-9.1dceffe.webp Nieuwsuur in de klas | Jong en een burn-out Veel jongeren hebben last van stress en burn-outklachten. Ook scholieren en studenten voelen zich soms leeg en uitgeput door werkdruk en stress. Onderzoekers hebben ontdekt dat ons brein niet bestand is tegen de stroom aan prikkels die we de hele dag binnenkrijgen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20004964 522 976 2022-09-12T22:00:00+00:00 yes no maatschappij stress https://schooltv.nl/video-item/nieuwsuur-in-de-klas-de-mysteries-van-kunstenaar-leonardo-da-vinci 2024-01-30T13:29:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39665.w613.r16-9.b735c43.webp Nieuwsuur in de klas | De mysteries van kunstenaar Leonardo da Vinci Leonardo da Vinci was een multitalent. Hij tekende veel en schilderde beroemde kunstwerken, zoals de Mona Lisa en Het Laatste Avondmaal. Veel van zijn werk heeft iets mysterieus. Net als de kunstenaar zelf, want ondanks al zijn werk weet niemand hoe hij er precies uitzag. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20005387 535.88 2544 2022-09-14T22:00:00+00:00 yes no kunstenaar museum Leonardo da Vinci https://schooltv.nl/video-item/nieuwsuur-in-de-klas-elektronisch-afval 2024-01-04T13:03:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39666.w613.r16-9.d720807.webp Nieuwsuur in de klas | Elektronisch afval Apparaten die kapotgaan, zijn vaak lastig te repareren. Hierdoor wordt veel elektronische spullen snel weggegooid. Hierdoor ontstaat een enorme afvalstroom van e-waste, waarvan een deel wordt gedumpt in Afrika. Steeds meer initiatieven zijn gericht op hergebruik van dit soort apparaten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20005389 534.56 856 2022-09-14T22:00:00+00:00 yes no afval elektronica milieu https://schooltv.nl/video-item/nieuwsuur-in-de-klas-institutioneel-racisme 2024-01-09T09:20:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39667.w613.r16-9.0d4cb16.webp Nieuwsuur in de klas | Institutioneel racisme Discriminatie is verboden in Nederland, maar het gebeurt weldegelijk. Soms zelfs door de overheid zelf. Verschillende jongeren vertellen hoe zij in het dagelijks leven worden gediscrimineerd. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20005395 512.159 888 2022-09-14T22:00:00+00:00 yes no racisme discriminatie https://schooltv.nl/video-item/hoe-maak-je-een-filmpje-vrolijk-of-spannend-slimme-montage-en-bepalende-muziek 2024-01-04T13:03:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39668.w613.r16-9.db6199f.webp Hoe maak je een filmpje vrolijk of spannend? | Slimme montage en bepalende muziek Oké, jongens, ja, kunnen we? Ja, oké. Een actie. Janouk mag voor dit experiment even voor regisseur spelen. Ze filmt de aankomst van het Brainstorm-testteam. Pak ze, pak ze, meer rook daarachter jongens, kom op. Misschien een tikkie overdreven Janouk? Rook! Ja, zo doen ze het zelfs in Hollywood al jaren niet meer. En actie! Zo welkom testteam. Ik heb een heel leuk experiment. Jullie mogen zodadelijk een filmpje gaan maken en beoordelen. Hebben jullie dat vaker gedaan, een filmpje maken? Nee nee. Maar jullie houden vast wel van films toch? Ja ja, ja toch? Oké, ik ga jullie opdelen in twee teams. Jullie zijn team vrolijk en jullie zijn team spannend! En straks gaan we jullie montages bekijken in de bioscoop. Zo jongens ga lekker zitten. Dit is ons editsetje. Dit is onze topeditor Eduard. En die gaat met jullie een filmpje maken. En jullie krijgen van ons een aantal shots en aan jullie de taak om daar dus een spannend filmpje van te maken. Dit is Jolijn, ook een topeditor. Jullie krijgen dadelijk beelden van ons en aan jullie de taak om daar een vrolijk filmpje van te maken. Krijg je ongeveer tien minuutjes de tijd voor. Gaat dat lukken? Komt wel goed ja. Ja oke, nou zet hem op. Oké, ik laat jullie eventjes wat shots zien. De opdracht is als volgt. De twee montageteams krijgen van ons een aantal shots waarmee ze een verhaaltje moeten vertellen. Waar zullen we mee beginnen? Ja, misschien is dat wel een goed idee. Ze krijgen allemaal exact dezelfde beelden. oed jongens, de filmpjes zijn klaar. Ik ben echt superbenieuwd wat jullie er van gemaakt hebben. Laten we beginnen met jullie filmpje. Filmpje spannend. En dan mogen jullie dadelijk vertellen wat je gezien hebt. Ja? Filmpje spannend! Oh ok. Vertel. Nou, die vrouw werd vermoord. Was best wel eng. Ja en je zag de angst in haar ogen, ze was echt bang. En ja, toen likte die man ook nog die messen af. Was best wel creepy. Oke top, nou duidelijk. Dan jongens gaan we kijken naar jullie filmpje. Filmpje vrolijk. Komt ie. Zo. Nou, dit was het filmpje van Team Vrolijk. Team spannend, jullie mogen vertellen wat hebben we gezien waar we naar zitten kijken? Een man die een taart aansnijdt of verjaardag denk ik. En jij? Nou die vrouw leek erg verrast dat de taart werd aangesneden. Ja, dat is grappig, want jullie hebben namelijk allebei voor beide filmpjes kunnen kiezen uit precies dezelfde beelden. Oké, jullie hebben een ander muziekje gebruikt en de volgorde was anders. Maar hoe kan het dan dat je brein zo'n totaal andere betekenis aan zo'n filmpje geeft? Beelden krijgen pas een betekenis door de shots die ervoor en erna staan. Dat is honderd jaar geleden al uitgevonden door de Russische filmmaker Lev Kuleshov. In een experiment liet hij iemand zien zonder al te veel emotie in het gezicht. En daar monteerde hij verschillende beelden tussen. Iets droevigs of juist iets vrolijks. Of een bord eten. Volgens het testpubliek had de man de ene keer verdriet, de andere keer plezier of had hij juist honger. Maar het gezicht was precies hetzelfde. Je brein maakt gewoon zelf een logisch verhaal van de losse shots en met de juiste montage kun je je publiek dus alle kanten opsturen. Zullen we nog een keer kijken? Hier pak je porpcorn erbij. Genieten! Komt ie. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20005450 233.56 9168 2022-09-25T18:00:00+00:00 yes no hersenen film monteren https://schooltv.nl/video-item/hoe-kan-je-brein-een-film-volgen-als-je-niet-alles-ziet-je-hersenen-vullen-de-gaten-zelf-in 2024-01-04T13:03:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39669.w613.r16-9.6dffd50.webp Hoe kan je brein een film volgen als je niet alles ziet? | Je hersenen vullen de gaten zelf in Ik begin even met een vraag. Houden jullie van films en series? Ja. Ja. Nou, da's mooi. Dan heb ik goed nieuws. Wij hebben namelijk een echte actiescène opgenomen en die willen we jullie graag laten zien. Maar dat doen we in twee verschillende versies. Ja, jullie hier vooraan zijn team 1. Jullie gaan een korte versie bekijken en jullie erachter zijn team 2 en jullie krijgen een lange versie te zien. Ja, en dan gaan we na afloop kijken wat nu het verschil was tussen die twee versies. Ja. Team 2 mogen jullie even naar buiten, we gaan beginnen met team 1. Dan komt hier de korte versie. En start. He? Je moet weg daar, ze weten waar je zit. Over een minuut zal die bij je zijn en je proberen uit te schakelen. Zo, simpele vraag, wat heb je nou gezien? Euh, Janouk die zat achter een piano en die wordt ineens gebeld dat ze snel weg moest omdat er een man aankwam. Toen ging Janouk vluchten in de auto. De man kwam achter haar om met haar te vechten. Dus eigenlijk vermoorden of zo. En toen kwam prof eraan om Janouk te redden. En toen ging Janouk achterop en toen reden ze weg. Nou, dat waren drie heel gedetailleerde samenvattingen van dit filmpje. Ik ben benieuwd wat de testteamleden met de lange versie hiervan vinden. Ik ook, dus die gaan we erbij halen en jullie mogen blijven zitten. Nou, gaan we hem kijken, de lange versie. He? Je moet weg daar, ze weten waar je zit. Over een minuut zal die bij je zijn en je proberen uit te schakelen. Andersom bedoel je. Ik ben echt niet bang voor hem. Geloof me, hij zal je verslaan. Hij is levensgevaarlijk en hij heeft speciale krachten. Oke jongens, dat was de lange versie en ik ben heel benieuwd wat jullie gezien hebben. Quinten, begin ik bij jou. Ik zag een mevrouw die op de piano speelde en een telefoontje kreeg van een andere geheimagent achtig, iets. Die haar dan waarschuwde met dat iemand binnenkwam. En toen zag je d'r vluchten die vrouw in de auto. De crimineel kwam achter haar aan en gingen een gevecht aan. Waarbij de man in elkaar werd geslagen. Soort van. Ja, toen was er een man op een motor en die hield haar op. En toen ja, waren ze weggegaan. Goeie samenvatting. En wat me zo opvalt is dat de samenvattingen die jullie geven eigenlijk precies hetzelfde zijn als de samenvattingen die jullie gegeven hebben achterin die de korte versie hebben gezien. Ja dus. Dat is wel grappig, want jullie hebben dus een heel stuk informatie gemist, maar toch heb je eigenlijk dezelfde informatie eruit gehaald. Ja. Je hersenen hebben we maar een heel klein beetje informatie nodig om toch het geheel te begrijpen. Dus bijvoorbeeld een hoofdpersoon die in de ene shot in Amerika is en ineens in een volgende shot in Japan, dan weet jij precies wat er in de tussentijd gebeurd is. Ja, want je weet oke, hij heeft een vliegticket geregeld, z'n koffers ingepakt. Hij is naar het vliegveld gereden, heeft heel lang in het vliegtuig gezeten, maar dat zie je allemaal niet. Je hersenen vullen razendsnel al die ontbrekende informatie in. Dankjewel testteam, dat was hem. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20005447 249.68 689 2022-09-25T18:00:00+00:00 yes no hersenen film https://schooltv.nl/video-item/waarom-ziet-je-brein-films-als-bewegend-beeld-24-beeldjes-per-seconde 2024-01-04T13:03:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39670.w613.r16-9.68d9948.webp Waarom ziet je brein films als bewegend beeld? | 24 beeldjes per seconde Bioscopen, tv of smartphone. Je kan films op allerlei manieren bekijken. Maar waarom ziet ons brein eigenlijk film als bewegend beeld? Films worden altijd ontwikkeld in vloeistof, waardoor alles vloeibaar wordt en je dus vloeiend beeld krijgt. Zelfs in je smartphonecamera zit een beetje vloeistof. Schud er maar eens mee. Bewegend beeld is een trucje waarbij je ogen worden gefopt. Er worden namelijk heel snel fotootjes gemaakt die achter elkaar worden gezet. Hierdoor lijkt het net alsof het beeld beweegt. Doordat je met twee ogen kijkt, kan je films zien als bewegend beeld. Het dubbele netvlies zorgt voor het vloeiende plaatje. Als je vijf minuten één oog afdekt, zie je alles heel schokkerig. Het juiste antwoord is dat onze ogen worden gefopt. Er worden door een camera namelijk heel snel fotootjes gemaakt die achter elkaar worden gezet. Onze ogen zijn niet snel genoeg om de losse beeldjes van elkaar te kunnen onderscheiden. Dit is gebaseerd op het feit dat een beeld nog een tijdje in onze ogen blijft hangen. Het nagloei-effect heet dat. Om een film vloeiend te laten lijken moet je tegenwoordig 24 of 25 beeldjes per seconde hebben. Vroeger hadden ze veel minder beeldjes per seconde en zag het er nogal schokkerig uit, maar wel heel grappig. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20005446 82.2 888 2022-09-25T18:00:00+00:00 yes no hersenen film oog https://schooltv.nl/video-item/nieuwsuur-in-de-klas-kleinschalige-landbouw 2024-01-04T13:03:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39671.w613.r16-9.12c9260.webp Nieuwsuur in de klas | Kleinschalige landbouw Voedsel uit Nederlandse gaat de hele wereld over. Veel boeren produceren het liefst zo efficiënt mogelijk. Maar dat is vaak niet het beste voor de natuur. Er zijn alternatieven, zoals lokaal produceren, een korte keten, biologisch boeren of een voedselbos. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20005453 506.64 1630 2022-09-14T22:00:00+00:00 yes no landbouw biologisch exporteren https://schooltv.nl/video-item/nieuwsuur-in-de-klas-plantaardig-is-succesvol 2024-01-09T13:55:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39672.w613.r16-9.2de9b1b.webp Nieuwsuur in de klas | Plantaardig is succesvol Vleesvervangers en plantaardige zuivel worden steeds populairder. De keuze in de supermarkt is groot en consumenten willen het graag kopen. Het zijn daarom gouden tijden voor de producenten van deze plantaardige producten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20005463 474.48 598 2022-09-14T22:00:00+00:00 yes no vegetarisch voedsel eiwit https://schooltv.nl/video-item/nieuwsuur-in-de-klas-vergeten-oorlogen-1 2024-01-04T13:03:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39673.w613.r16-9.6643e5f.webp Nieuwsuur in de klas | Vergeten oorlogen Naast bekende oorlogen woeden er wereldwijd ook oorlogen waar je eigenlijk weinig over hoort in het nieuws. Zoals in Jemen, Ethiopië en Indonesië. Deze oorlogen lijken vergeten, bijvoorbeeld omdat ze al heel lang duren, of omdat journalisten er niet welkom zijn. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20005471 673.16 1034 2022-09-14T22:00:00+00:00 yes no oorlog Indonesië media https://schooltv.nl/video-item/boek-in-beeld-lily-van-tom-de-cock 2024-04-29T15:13:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39675.w613.r16-9.8f987f5.webp Lily van Tom de Cock | Boek in beeld Lily is veertien jaar. Ze woont met haar twee vaders in Brüssel. Dankzij haar werk als influencer baden ze in luxe. Iedere ochtend post ze een filmpje op haar Cuts with Guts-kanaal. Ze is een echte fashion queen. Het verhaal speelt in de toekomst. De aarde is verwoest door natuurrampen, de lucht is zo vervuild dat je niet kunt ademen, buiten is het constant 50 graden. Lichamelijk contact is verboden omdat er altijd risico is dat je in aanraking komt met een levensgevaarlijk virus. De enige influencer die aan Lily kan tippen is Eli met Fashion Dawgs. Tussen hen begint een race om het grootste aantal volgers. Tijdens een reisje naar New New York ontmoet ze Samuel. Hij is knap en slim en ook een beetje mysterieus. Ze gaan op excursie naar de oude stad. Een eindje bij hun boot vandaan kwam, tussen twee afbladderende wolkenkrabbers, een autowrak aandrijven. Of wat ervan over was: een roestige velg, een koplamp met een barst erin en een heel stuk koetswerk inclusief deur, dat wonderwel nog duidelijke sporen van gele verf bevatte. ‘Dat zien jullie goed: een yellow cab uit Oud New York!’, kirde de reisleidster. ‘Wat. Een. Traktatie. Ménsen. Vergeet geen foto’s te nemen.’ Intussen heeft Eli iets nieuws verzonnen: elke dag wil ze iets aan haar lichaam laten doen, en iedereen mag daar live bij zijn. Lily moet ook iets bedenken en besluit dat ze Samuel daarbij kan gebruiken. Ze sluiten zich aan bij een groep activisten die afval verzamelen dat in zee is gedropt. Als Lily van dit avontuur live verslag begint te doen, brengt ze iedereen in gevaar. Lily is spannende en tegelijk grappige science fiction waarin de hoofdpersoon tot het besef komt dat de drang naar 'meer, meer, meer' uiteindelijk leidt tot een wereld waarin geen ruimte is voor liefde. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20005473 117.397 1742 2022-09-17T00:00:00+00:00 yes no literatuur boek https://schooltv.nl/video-item/welkom-in-de-jaren-60-wetenschap-afl-1-1 2024-04-02T12:55:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39677.w613.r16-9.7c3554c.webp Welkom in de jaren 60 | Wetenschap (afl. 1) De grote astronaut Neill Armstrong zit op de bank bij Dorine, en vertelt alles over de uitvindingen in 'zijn' jaren 60. Maar dan komt zijn grote rivaal op: de Rus Yuri Gagarin. Wordt het ruzie of wordt het gezellig? Nadat alle uitvindingen zijn bekeken komt de mystery guest erbij: het eerste levende wezen in de ruimte... wie zal dat zijn? Met o.a. de spacerace, de pil, radiopiraat Veronica en de eerste harttransplantatie. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1329404 1484.96 7151 2021-06-07T13:07:50+00:00 yes no Koude Oorlog wetenschap ruimtevaart https://schooltv.nl/video-item/loopgraven-vechten-aan-het-front-in-de-eerste-wereldoorlog 2024-01-04T13:03:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39680.w613.r16-9.42b0747.webp Loopgraven | Vechten aan het front in de Eerste Wereldoorlog De Eerste Wereldoorlog wordt ook wel de loopgravenoorlog genoemd. Aan het front in België en Noord-Frankrijk liggen de kilometerslange loopgraven. De legers van de geallieerden en de Centralen graven zich aan weerskanten in om zich te verdedigen bij een aanval van de ander. Voor de soldaten zijn deze loopgraven een hel. Dag en nacht leven ze in de vieze, modderige gangen. En dan is er nog gifgas, het wreedste wapen van de oorlog dat door alle landen wordt ingezet en heel veel slachtoffers maakt. Het is niet te horen, niet te ruiken en soms zelfs niet te zien. Gifgas laat zich nergens door tegenhouden. Het is zwaarder dan lucht en daalt neer in bomkraters en schuilplaatsen. Niemand kan ze ertegen beschermen. Ja, soldaten moeten maar over een doek plassen en die tegen hun neus en mond houden, wordt er gezegd. Echte gasmaskers worden pas later uitgevonden. Die moeten soldaten altijd bij zich dragen, ook als ze slapen, want bij een aanval hebben ze maar 20 seconden om hem op te zetten. En wie dat niet doet, is verloren. Na de oorlog zijn de ervaringen van soldaten die de loopgraven overleven maar moeilijk te verwerken. Ze hebben het dan overleefd, maar zijn voorgoed verminkt en getraumatiseerd. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20006206 107.626 13812 2022-09-20T08:50:00+00:00 yes no Eerste Wereldoorlog loopgraaf https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-brood-afl-13 2024-01-04T13:03:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39681.w613.r16-9.438d3b4.webp PatsBoemKledder! | Brood (afl. 13) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1339447 1085.288 7001 2022-09-21T06:00:00+00:00 yes no technologie productieproces brood https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-geld-spiegel-afl-14 2024-01-04T13:03:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39682.w613.r16-9.6601190.webp PatsBoemKledder! | Geld + spiegel (afl. 14) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1339448 1097.773 4855 2022-09-22T06:00:00+00:00 yes no technologie productieproces geld spiegel https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-croissant-afl-15 2024-01-04T13:03:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39683.w613.r16-9.a663e13.webp PatsBoemKledder! | Croissant (afl. 15) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1339449 1049.04 4910 2022-09-23T06:00:00+00:00 yes no technologie productieproces voedsel https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-caravan-doos-afl-16 2024-01-04T13:03:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39684.w613.r16-9.8dc764d.webp PatsBoemKledder! | Caravan + doos (afl. 16) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1343859 1087.649 3908 2022-09-26T06:00:00+00:00 yes no technologie productieproces vervoersmiddel https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-boek-afl-17 2024-01-04T13:03:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39685.w613.r16-9.6db5e88.webp PatsBoemKledder! | Boek (afl. 17) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1343860 1027 5446 2022-09-27T06:00:00+00:00 yes no technologie productieproces boekdrukkunst https://schooltv.nl/video-item/natuur-de-luxe-de-wolf-is-terug-en-maanvis-ontveld 2024-01-04T13:03:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39686.w613.r16-9.ce347d2.webp NATUUR DE LUXE | De wolf is terug en maanvis ontveld Shownieuwsprogramma dat de kijkers door ons prachtige NATUUR DE LUXE nieuws leidt. Het zet je steeds weer met beide luxe benen op onze grond. Een heerlijk snackie voor je hoofd. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1341202 1244.897 586 2022-09-25T16:00:00+00:00 yes no milieu vis wolf https://schooltv.nl/video-item/brainstorm-ons-brein-en-films-kijken 2024-01-04T13:03:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39687.w613.r16-9.418ddf8.webp Brainstorm | Ons brein en films kijken Waarom zie je niet dat in film zoveel nep is? Hoe kan je brein een filmverhaal snappen, terwijl je het meeste helemaal niet ziet? Wat doet goochelaar en comedian Steven Kazàn om zich te concentreren? En welk effect heeft kotsen in films op je hersenen? Dat en nog veel meer. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1339549 1220.52 1965 2022-09-25T16:30:00+00:00 yes no hersenen film goochelen https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-game-artist 2024-01-04T13:03:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39688.w613.r16-9.2933ac7.webp Het Klokhuis | Game artist Met gamen kom je terecht in verschillende werelden met mensen, dieren of machines. Een van die mensen die dit maakt is 2D game artist Isabella Koelman. Zij ontwerpt en tekent voor verschillende games, voor computer, mobiel, game consoles en voor animaties. Janouk kijkt hoe Isabella dit allemaal doet. En Pien laat aan Lobbert de nieuwste fantasygame zien. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1316485 918.961 2383 2022-09-22T17:15:00+00:00 yes no game beroep design https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wat-is-de-trias-politica 2024-04-25T09:00:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39692.w613.r16-9.4d77d3b.webp Wat is de trias politica? | Clipphanger Al eeuwenlang hebben mensen met macht de neiging die macht te misbruiken. Dat kan anders, vindt de Franse filosoof Charles baron de Montesquieu. In 1748 schrijft hij een boek waarin hij een nieuw systeem voorstelt: de trias politica. Oftewel de Scheiding der Machten. De 3 machten van Montesquieu zijn de wetgevende macht, de uitvoerende macht en de rechterlijke macht. Als die nou een beetje in evenwicht blijven, kan niemand te veel macht krijgen en kunnen de burgers leven in vrijheid en zekerheid, zonder slapeloze machten eh nachten. De ideeën van Montesquieu hebben wereldwijd veel invloed gehad. Ook in Nederland, met de grondwet van 1848. Al zit er hier wel een eigen sausje overheen. In ons huidige systeem ligt de wetgevende macht bij het parlement en de regering. Hier worden wetsvoorstellen bedacht en gecontroleerd. De uitvoerende macht ligt bij, daar is ie weer, de Regering. De rechterlijke macht bestaat uit de rechters en het Openbaar Ministerie, dat is geen ministerie, maar het valt wel onder de minister van Justitie. Hmmm… Niet echt een scheiding der machten, misschien eerder een spreiding der machten. De trias… politica.. light? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20007984 85.8 14477 2022-09-26T22:00:00+00:00 yes no macht democratie regering verlichting https://schooltv.nl/video-item/nieuwsuur-in-de-klas-wonen-naast-een-vervuilende-fabriek 2024-01-04T13:03:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39693.w613.r16-9.cce2480.webp Nieuwsuur in de klas | Wonen naast een vervuilende fabriek Een asfaltcentrale en een staalfabriek stoten veel schadelijke stoffen uit. Dat kan slecht zijn voor de gezondheid van omwonenden. Maar tegelijkertijd zorgen die grote fabrieken ook voor werkgelegenheid en zijn ze goed voor de economie. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20007989 520 528 2022-09-25T22:00:00+00:00 yes no staal benzeen fabriek https://schooltv.nl/video-item/nieuwsuur-in-de-klas-voedselbank 2024-01-09T10:48:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44554.w613.r16-9.092ee06.webp Nieuwsuur in de klas | Voedselbank Heb je weinig geld, dan is er de voedselbank om gratis eten en drinken te halen. Veel van dit soort initiatieven worden gerund door particulieren, die zonder subsidie of steun ervoor zorgen dan de armste mensen een gezonde maaltijd kunnen krijgen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20008013 488.44 1709 2022-09-25T22:00:00+00:00 yes no voedsel armoede samenleven https://schooltv.nl/video-item/kinderen-voor-kinderen-dans-mee-met-gi-ga-groen 2024-04-09T12:52:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39695.w613.r16-9.561ddc1.webp Dans mee met Gi-ga-groen! | Kinderen voor Kinderen Dans nu mee met onze dansvideo van Gi-ga-groen! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_BV_20004275 189.397 3458 2022-09-12T12:42:23+00:00 yes no zingen dansen kinderboekenweek https://schooltv.nl/video-item/kun-je-met-je-hersenen-je-pijngrens-verleggen-het-effect-van-mentale-aanmoediging 2024-01-04T13:03:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39696.w613.r16-9.faa5260.webp Kun je met je hersenen je pijngrens verleggen? | Het effect van mentale aanmoediging Nou, prof. Wat is dit? Je zou toch een echte drill-instructeur bellen? Weet ik. Ik ben geen drill-instructeur, maar ja, ik weet wel wat voor strategie zij gebruiken. Dat doen al die mental coaches die zeggen dat je op je doel moet focussen, dat pijn tussen je oren zit en zo. Ja plus ik heb altijd al soldaatje willen spelen. Nou oké, fair enough. Laat maar zien dan hoe zo'n pijnstormbaan werkt. Nou, ik leg je even uit hoe dit werkt. Ja. Allereerst moeten ze met hun blote voeten over die bouwsteentjes heen, die prikken recht door je voet heen. Is niet fijn. Da's geen pretje. Dan kruipen ze hier onderdoor. Dit hangt vol met schrikdraad en dus ze krijgen stroom. Doet ook zeer. Doe eens? Hij staat aan. Ja, als we dan uitkomen aan deze kant dan mogen ze hier aan dat touw trekken. En dan krijgen ze een paintball op hun peperkoek geschoten. Oh nee! En dat mogen ze steeds een blokje verder doen. Dus dan komen ze dichter bij dat geweer en doet het nog meer pijn. Oh. En dan kijken we hoe ver ze komen. Nou dit is met recht de Brainstorm painstormbaan te noemen. Precies. Tijd voor het testteam. Ho! Op de plaats rust! Prof. Prof. Doe effe he. Heel leuk dat jullie zijn jongens en meiden. Ja, van harte welkom op onze brainstorm painstormbaan. Wat jullie ga doen is eigenlijk simpel. Jullie gaan zo over dit parcour pijn ervaren. Dus allereerst gaan jullie over deze bouwsteentjes heen. Daarna gaan jullie door een tunnel met schrikdraad en daarna mogen jullie paintballen op jezelf afschieten. Ja, maar mocht je nou genoeg hebben van de pijn, dan stap je van de baan af. Ik ga namelijk bijhouden tot waar je ongeveer komt. Maar eerst een belangrijk ding: schoenen mogen uit. Ah nee. Kandidaat 1, ben je er klaar voor? Ik hoop het. En go! Tot halverwege. Goed gedaan. Oke Jelte. Viel het mee of tegen? Tegen. Ja? Ja. Deed het pijn? Ja. Ben je er klaar voor kandidaat nummer twee? Ja. Au! Oh kandidaat tweede is halverwege uitgestapt. Pijn, schokken. Dus het is echt geen pretje. Niet fijn. Je wilde het opgeven. Ja, ik kon niet meer. Kandidaat drie, ben je er klaar voor? Ik hoop het. En door de stroom tunnels. Tot nu toe kwamen ze allemaal tot halverwege. Oh oké, je geeft het op? Ja, ik had het echt anders verwacht. Je brein zei, je moet ermee stoppen? Ja, het deed echt pijn. Go! Kandidaat 4, kijken hoever zij komt. Heel goed top. Bij de blokjes dacht ik nog. Oké, dit gaat goed. En toen ik door de tunnel heen ging nou... Toen trok je brein aan de noodrem. Ja. Ja, dat was te zien. Dat was echt niet fijn. Nou, dat was niet best. Ze zitten daar nu een beetje uit te rusten en dadelijk ga jij in actie komen prof. Wat ga je doen? Ja, ik ga proberen die gasten mentaal een beetje sterker te maken. Het is menselijk dat je een focus op pijn legt. Ja. Maar door dadelijk heel erg op ze in te praten en ze toe te brullen ga ik proberen of ze hun focus op het einddoel kunnen leggen en dat ze daardoor minder pijn voelen en dus verder komen. Wauw, je klinkt als een echte drill-instructeur. Yes m'am. Let's go. En daar gaan we. Laat je niet gek maken, pijn zit tussen je oren, vriend, pijn is niks meer dan een emotie, dat zijn negatieve gedachtes. Die verzin je zelf. Je doet het goed, stap eroverheen en je hebt het gehaald. Kruip erdoorheen, kruip erdoorheen. Je voelt niks, je voelt niks, denk aan positieve dingen. Ja, lekker. Als je denkt dat je niet meer kan, dan kun je nog een uur! Denk aan de overwinning. Je bent er bijna. Stap eroverheen en je hebt het gehaald. Jaaaa! Nou Faye, je bent helemaal tot het einde gegaan. Wat was er nou zo anders in vergelijking met de eerste keer? Nou, eigenlijk gewoon iemand die je motiveerde en hielp gewoon om er doorheen te gaan. Voelde je nou ook minder pijn daardoor? Nou je kan je gedachten gedachten ergens anders op zetten. Jelte, hoe was het voor jou om van deze prof drill-instructeur zoveel instructies te krijgen? Ik voelde me zo veel, veel meer zelfverzekerd dan de eerste keer. Minder pijn ook? Ja. Het hielp, want je had iets anders om aan te denken. Je kreeg positiviteit in je gedachten? Ja toch de motivatie, ik wilde toch nog een keer om toch te bewijzen dat ik het toch wel aankon. Nou, heeft dat geschreeuw voor jou toch geholpen. Nou inderdaad, jullie hebben het allemaal gezien en meegemaakt he. Kijk, als je pijn ervaart dan sturen jouw hersenen meteen alle aandacht naar toe. Maar op moment dat iemand tegen jou zijn schreeuwen dan kun je je aandacht verzetten en dan kun je toch verder gaan. Is toch goed om te weten eigenlijk. Zeker. Is mooi he. Pijn in het brein. Dank je wel jongens. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20008051 295.04 336 2022-10-02T18:00:00+00:00 yes no hersenen pijn https://schooltv.nl/video-item/hoe-kun-je-meten-wat-iemand-leuk-vindt-hersenactiviteit-analyseren 2024-01-04T13:03:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39697.w613.r16-9.a5221b4.webp Hoe kun je meten wat iemand leuk vindt? | Hersenactiviteit analyseren Of je een video leuk vindt of niet, dat is vaak heel persoonlijk. En als je naar iets zit te kijken, dan gebeurt er van alles in je brein. En slimme wetenschappers, die kunnen nu precies zien wat er dan gebeurt in je hoofd. Tom, jij bent neurowetenschapper, jij kijkt in andermans hoofden. Wat heb je nou precies aan die informatie? Nou, het is natuurlijk heel waardevol voor bijvoorbeeld reclamemakers of mensen die films en muziek maken, om precies te weten wat men leuk vindt en wat de aandacht grijpt. Op die manier kunnen ze hun werk nog beter doen. Want hoe werkt dit precies? Nou, in jouw hersenen, vinden eigenlijk supersnel emotionele reacties plaats. Dus als jij bijvoorbeeld naar een film kijkt is het echt van seconde tot seconde een soort emotionele rollercoaster. Dus de ene scene vind je leuk, de andere niet. De ene grijpt je aandacht en bij de andere verslapt je aandacht weer. Ja. En daar ben je zelf maar tot beperkte hoogte van bewust. Dat weet je eigenlijk niet zo heel erg, zeker niet als je het achteraf zou vragen. Maar jouw brein geeft die informatie wel prijs. Dus door het in de hersenen te meten weten we precies wat werkt en wat niet werkt. Nice. We gaan zo bij drie van onze testteamleden in hun brein kijken. Jelte, ik ga wat elektroden op je hoofd plaatsen en daarmee kunnen wij zo dadelijk je hersenactiviteit meten terwijl je naar video's gaat kijken. Nou, Jelte, ben je er klaar voor? Ja, ik hoop het. Ja? Gaan we beginnen met video 1. Kijk, wij zijn gewend om dingen in 3D te zien, dus we zien dieptes en afstanden, zelfs als die er helemaal niet zijn en dit gewoon een plat plaatje is. Dat is toch bizar? Dan worden je hersenen dus gewoon gefopt, want in eerste instantie zie je dat helemaal niet. Moet je kijken. Oke oke. Nou ben ik heel benieuwd wat jij hiervan vond. Maar we gaan nu door naar video 2. Kijk eens heel goed naar de mannetjes hierboven. Die poppetjes, die bewegen allemaal toch? Ja. En dan ga ik je iets heel geks vertellen. Geen van de mannetjes hierboven komt van zijn plek af. Alleen je hersenen denken dat ze bewegen door die veranderende kleuren. Da's toch bizar? Nou, dan ga je terug naar de wachtkamer en schrijf je op welke je het leukst vond. Tot zo. Ook de andere twee proefkonijnen gaan kijken naar de twee video's, terwijl Tom nauwkeurige metingen doet van hun brein. Kan hij zien welke video's ze het leukst vinden? Tom, ons testteam is nu alles op een kaartje aan het schrijven. Heb jij genoeg data verzameld ook? Zeker? Ja, we hebben dus van de drie deelnemers nu alle breindata bij elkaar en we gaan dit nu analyseren om te kijken welke zij de leukste video vonden. Ja, het moment van de waarheid. En we beginnen met jou Roxanne. Want als we naar jouw brein kijken dan lijkt dat jij video 1 het leukste vindt. Klopt dat? Ja. Kijken, wat staat er op je envelop? 1. Oke, nice. Over naar de heren. Jelte. In het midden. Hier heb ik staan video twee, klopt dat? Kijken? Boom! En dan tenslotte Kaiden, eveneens video twee, dus op papier. Ja. Ja. He dat is wel echt heel bizar dat je dat gewoon kunt meten, want ik weet zelf vaak niet eens waarom ik de ene video leuker vind dan de andere. Maar met een eeg-apparaat kunnen wetenschappers daar wel achter komen. Door het meten van activiteit in je hersenpan kunnen ze namelijk achterhalen of je een post, film of een liedje leuk vindt of juist helemaal niet. Je kunt eigenlijk heel precies meten wat iemand voelt. En als deze metingen op grotere groepen mensen gedaan worden, kunnen wetenschappers zelfs heel goed voorspellen welke film of welk liedje een dikke hit gaat worden. Supervet om te zien dat je met wetenschap dus kunt meten wat een video met de kijker doet. Nou ben ik heel benieuwd wat deze video met jullie gaat doen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20008059 236.32 452 2022-10-02T18:00:00+00:00 yes no hersenen meten onderzoek https://schooltv.nl/video-item/doet-schelden-pijn-dit-doet-buitengesloten-worden-met-je-hersenen 2024-01-04T13:03:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39698.w613.r16-9.70e71fc.webp Doet schelden pijn? | Dit doet buitengesloten worden met je hersenen Je hoort vaak: schelden doet geen pijn. Maar klopt dat eigenlijk wel? Doet schelden wel of geen pijn? Nee, het pijngebied in je brein is alleen actief als je een lichamelijke pijnprikkel krijgt. Ja, tijdens een scheldpartij zijn in het brein van het slachtoffer dezelfde gebieden actief als tijdens lichamelijke pijn. Nee, door schelden wordt alleen het gebied in je brein geprikkeld dat je verdrietig maakt. Het goede antwoord is: ja, bij schelden zijn dezelfde gebieden actief als bij lichamelijke pijn. Dat zit zo. Mensen zijn sociale dieren en hebben van nature de drang om bij de groep te willen horen. Wanneer je wordt uitgescholden, voelt het alsof je buiten de groep wordt gezet. Heel lang geleden betekende dat dat je geen bescherming meer had en je leven gevaar liep. Buitengesloten worden kan ook echt pijn doen. Want je brein activeert dan dezelfde pijngebieden als tijdens een klap op je kop. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20008061 56.08 4833 2022-10-02T18:00:00+00:00 yes no hersenen pesten https://schooltv.nl/video-item/natuur-de-luxe-eikelmuizen-en-liefdeslevens-van-konijnen 2024-01-04T13:03:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39699.w613.r16-9.4293729.webp NATUUR DE LUXE | Eikelmuizen en liefdeslevens van konijnen Shownieuwsprogramma dat de kijkers door ons prachtige NATUUR DE LUXE nieuws leidt. Het zet je steeds weer met beide luxe benen op onze grond. Een heerlijk snackie voor je hoofd. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1341203 1238.692 397 2022-10-02T15:40:00+00:00 yes no milieu dier duurzaamheid https://schooltv.nl/video-item/brainstorm-ons-brein-en-pijn 2024-01-04T13:03:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39700.w613.r16-9.7f78f29.webp Brainstorm | Ons brein en pijn Huilen van verdriet of huilen van pijn, hoe weet je brein welke tranen er nodig zijn? Kan je met je hersenen je pijngrens verleggen? Leidt samenwerken tot betere prestaties? En wat doet presentator Eva Cleven om zich te concentreren? Dat en nog veel meer. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1339550 1216.813 1816 2022-10-02T16:15:00+00:00 yes no hersenen emotie pijn https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-simone-post 2024-01-04T13:03:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39702.w613.r16-9.9b7ecf3.webp Het Klokhuis | Simone Post Nizar bezoekt het atelier van ontwerper en kunstenaar Simone Post. Zij is echt een ster in van 'niets' weer 'iets' maken. Zo maakt zij van overgebleven repen stof mooie kleden, steekt ze oude stoelen weer in een nieuw jasje en maakt ze vloerkleden van oude sneakers. Nizar en Simone gaan samen ook iets maken: wat gaat het worden? Wesley en Rodney hergebruiken oude langspeelplaten van opa. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1325790 932.685 759 2022-09-28T17:00:00+00:00 yes no design beroep recyclen https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-stikstof 2024-01-04T13:03:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39703.w613.r16-9.ab8fb87.webp Het Klokhuis | Stikstof De lucht om ons heen zit er vol mee: stikstof. Het is één van de belangrijkste voedingsstoffen voor planten en daarom onmisbaar voor leven op aarde. Toch kan teveel stikstof een probleem zijn. Janouk zoekt uit hoe dat zit. Debbie wil de straat niet op vanwege de luchtkwaliteit. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1325797 950.96 1623 2022-09-29T17:00:00+00:00 yes no stikstof milieu lucht https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-paleontologie 2024-01-16T15:53:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39704.w613.r16-9.c9ccf99.webp Het Klokhuis | Fossielen Dino-professor Anne Schulp weet alles over fossielen. Dat zijn versteende overblijfselen van planten of dieren, of de afdrukken daarvan. Soms wel van miljoenen jaren oud. Door de fossielen te onderzoeken, kun je veel te weten komen over planten en dieren die allang zijn uitgestorven. Bijvoorbeeld over dinosaurussen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1325817 892.88 8731 2022-09-30T17:05:00+00:00 yes no beroep dinosaurus fossiel https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-kunstgras-trompet-afl-18 2024-01-04T13:03:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39705.w613.r16-9.5a146f5.webp PatsBoemKledder! | Kunstgras + trompet (afl. 18) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1343861 1086.88 3033 2022-09-28T06:00:00+00:00 yes no productieproces spel technologie https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-spade-afl-19 2024-01-04T13:03:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39706.w613.r16-9.f889d99.webp PatsBoemKledder! | Spade (afl. 19) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1343862 1080.64 2351 2022-09-29T06:00:00+00:00 yes no technologie productieproces spel gereedschap https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-verkeersbord-fietsbel-afl-20 2024-01-04T13:03:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39707.w613.r16-9.d1a5b4d.webp PatsBoemKledder! | Verkeersbord + fietsbel (afl. 20) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1343863 1086.295 4310 2022-09-30T06:00:00+00:00 yes no technologie productieproces spel https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-asfalt-afl-21 2024-01-04T13:03:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39708.w613.r16-9.9dae500.webp PatsBoemKledder! | Asfalt (afl. 21) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1343864 1083.84 2749 2022-10-03T06:00:00+00:00 yes no technologie productieproces spel https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-ijs-op-stokje-reep-chocola-afl-22 2024-01-04T13:03:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39709.w613.r16-9.01f63fc.webp PatsBoemKledder! | IJs op stokje + reep chocola (afl. 22) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1343865 1083.04 5539 2022-10-04T06:00:00+00:00 yes no technologie productieproces spel https://schooltv.nl/video-item/in-levenden-lijve-in-de-klas-sint-nicolaas 2024-01-09T13:03:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39710.w613.r16-9.e6e34a1.webp In levenden lijve in de klas | Sint Nicolaas In Nederland kennen we Sint Nicolaas als kindervriend uit Spanje, maar Nicolaas van Myra was eigenlijk een Turkse bisschop. Hij stond bekend als een vrijgevige geestelijke, die allerlei wonderen verrichtte. Vanwege zijn goede dagen werd hij heilig verklaard. Wat is het verhaal van de man die wij kennen als Sinterklaas? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20008192 493.64 4723 2022-09-27T22:00:00+00:00 yes no Sinterklaas bisschop Turkije https://schooltv.nl/video-item/in-levenden-lijve-in-de-klas-william-shakespeare 2024-01-25T12:39:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39711.w613.r16-9.8a47ff6.webp In levenden lijve in de klas | William Shakespeare Geen andere Engelse schrijver is zo beroemd als William Shakespeare. Zijn toneelstukken worden vandaag de dag nog steeds opgevoerd en hij had zelfs zijn eigen theater gebouwd. Maar wat is het verhaal van Shakespeare zelf? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20008191 528.84 1832 2022-09-27T22:00:00+00:00 yes no schrijver literatuur Engeland https://schooltv.nl/video-item/in-levenden-lijve-in-de-klas-maria 2024-01-09T13:02:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39712.w613.r16-9.f70973b.webp In levenden lijve in de klas | Maria De moeder van Jezus neemt een bijzondere plek in binnen het christendom. Ze is de meest afgebeelde vrouw op aarde, maar wie was ze echt? Derek gaat op zoek naar de roots van Maria van Nazareth. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20008190 505.68 1586 2022-09-27T22:00:00+00:00 yes no Maria christendom heilig katholicisme https://schooltv.nl/video-item/in-levenden-lijve-in-de-klas-marco-polo 2024-01-09T14:12:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39713.w613.r16-9.35f5e4a.webp In levenden lijve in de klas | Marco Polo De Italiaanse ontdekkingsreiziger Marco Polo reisde naar het verre Oosten en schreef over zijn ontdekkingen het boek ‘Wonderen van de Oriënt’. Wat is het verhaal van deze succesvolle wereldreiziger? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20008188 557.64 5876 2022-09-27T22:00:00+00:00 yes no ontdekkingsreis Italië China https://schooltv.nl/video-item/in-levenden-lijve-in-de-klas-jeanne-darc 2024-01-09T14:11:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39714.w613.r16-9.b3ab908.webp In levenden lijve in de klas | Jeanne d’Arc Jeanne d’Arc is nog maar een meisje als ze de Franse legers aanvoert in de strijd tegen Engeland. Ze eindigt op de brandstapel, maar haar verhaal is in Frankrijk nog steeds springlevend. Wie was deze Franse volksheldin? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20008187 450.52 4133 2022-09-27T22:00:00+00:00 yes no Frankrijk Engeland oorlog https://schooltv.nl/video-item/in-levenden-lijve-in-de-klas-cleopatra 2024-01-09T13:02:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39715.w613.r16-9.63bc1e5.webp In levenden lijve in de klas | Cleopatra Cleopatra was de laatste farao van Egypte. Ze staat bekend om haar schoonheid, al weten we niet of ze echt zo mooi was als wordt beweerd. Wie was deze beroemde Egyptische vorstin? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20008186 467.44 3680 2022-09-27T22:00:00+00:00 yes no Egypte koningin https://schooltv.nl/video-item/het-gaat-niet-goed-met-de-jeneverbes-en-dat-is-slecht-nieuws-voor-de-nederlandse-natuur 2024-01-10T14:19:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39716.w613.r16-9.909079b.webp Het gaat niet goed met de jeneverbes | En dat is slecht nieuws voor de Nederlandse natuur We hebben het natuurlijk de hele tijd over stikstof en hoe problematisch dat is voor de natuur. Maar wie heeft er nou echt last van? Een heel duidelijk voorbeeld is misschien wel de jeneverbes. Die kan daadwerkelijk minder makkelijk nakomelingen krijgen. Rik, jij doet onderzoek naar de jeneverbes. Ja. Wat hoe gaat het met die jeneverbes? Nou in West-Europa niet zo goed. In Nederland zie je dat de populatie is gehalveerd als je kijkt naar het aantal reproducerende jeneverbessen. En wat veroorzaakt dan dat ie, dat het niet zo goed ermee gaat? Nou, stikstof is een belangrijke oorzaak van dat het niet zo goed gaat met de zaadproductie. Dus er konden minder zaadjes gemaakt worden door de stikstof? Ja, als je kijkt naar de zaden dan zie je dat een heel groot gedeelte van die zaden, dat die eigenlijk niet gevuld is. En hoe meer stikstof er is, hoe minder van die zaadjes gevuld zijn. En je kan het echt zien aan de zaadjes zelf? Ja, we kunnen wel even kijken. Je ziet hier die besjes, nou, die moeten eigenlijk twee tot drie jaar aan de boom rijpen. En die blauwe die zouden goede zaadjes moeten hebben. En normaal gesproken zitten er dan drie zaadjes per besje in. Even kijken. Er zitten hier 1, 2, 3 drie zaadjes in, maar die en die zijn in ieder geval lijken nou leeg. Maar dus die plekken waar de zaadjes zouden moeten zitten daar of daar zit dus geen...Die zijn gewoon leeg, dus het omhulsel van het zaadje is er dan wel alleen van binnen zijn ze gewoon helemaal leeg. Er zit geen embryo's in en als er geen embryo's in zit ja dan kan er niks, dan gaan ze ook niet ontkiemen. Nee precies. En je ziet dat in Nederland is slechts 1% van die zaadjes gevuld terwijl het in een andere landen kan het ook wel twintig procent zijn, dus dan sta je al twintig-0 achter, zeg maar ten opzichte van bijvoorbeeld Zweden. En kan je dat dan ook in de bossen zien dat je bijvoorbeeld alleen maar ouwe, als een soort vergrijzing...Als je als je hier om je heen kijkt, dan zie je eigenlijk heel veel oude bomen, maar je ziet nauwelijks jonkies erbij komen. Stikstof maakt de bodem dus zuurder waardoor er voedingsstoffen uit de bodem verdwijnen. De lege besjes die hierdoor ontstaan kunnen niet ontkiemen. De jeneverbes populatie vergrijst. En je houdt enkel oude besjes over. Daarnaast heeft stikstof een nadelig effect op schimmels die in de bodem leven en door voedingstoffen uit te wisselen planten helpen met groeien. De overgrote meerderheid van alle planten die werkt samen met schimmels en die schimmels hebben allerlei voordelen. Rik neemt Diederik mee naar een jeneverbes van vijftien jaar oud, die mede hierdoor maar langzaam groeit. De jeneverbessen die hebben vrij rooie worteltjes. Oh ja. Daarom kun je ze wel goed herkennen. Kunnen hem wel even doorknippen. Op zich denk ik dat we hier wel genoeg materiaal aan hebben. In het lab wil Rik bekijken hoeveel schimmels er nog zitten op de wortels van deze jeneverbessen. Om dit te kunnen zien onttrekt hij eerst alle kleur uit de wortel en daarna geeft hij de wortel een blauwe kleuring. We zien hier dus de wortel zo liggen en in die wortel zien we hier allerlei donkere structuren liggen. En dat zijn die schimmels waar we naar op zoek waren. En deze wortel doet het eigenlijk best wel goed. Soms zie je helemaal geen schimmels en hier zitten er toch best wel wat in. En hoe meer van dit soort schimmelstructuren we zien, hoe sneller zo'n plantje groeit. Nou heb jij dit onderzocht met echt heel veel verschillende wortels en wat zie je dan? Nou, dan zien we dat naarmate het zuurder wordt, dan zie je dat het aantal soorten van die schimmel dat de afneemt. Dus die plant heeft minder vriendjes waarmee die zeg maar kan samenwerken. En hoe minder van die schimmels in die wortels zitten, hoe minder die plant groeit. Dus hoe minder goed die plant het doet. En dus dat ie nog een extra probleem heeft eigenlijk. Precies, door minder voedingsstoffen vindt die planten dan niet fijn, maar omdat ie ook nog eens een vriend kwijtraakt krijgt die er nog een keer een stress bovenop. Terug naar de hei. En is er nog iets aan te doen? Is het tij nog te keren voor de jeneverbes? Ja, dat kan wel. Moet wel die stikstof naar beneden. Ja. Maar dan hebben we zijn er wel maatregelen die we kunnen nemen om de jeneverbes te stimuleren. Dus we kunnen even daarnaartoe gaan. Daar hebben we een veldje staan waar we dat hebben getest. Wat onderzoeken jullie hier? We hebben hier voedingsstoffen toegevoegd. Dat zijn onder andere kalk en steenmeel. Dus hier zitten de voedingsstoffen in voor de jeneverbes? Ja precies. Een heel palet aan voedingsstoffen zit hierin. Heerlijk. Alles wat een groeiende jeneverbes nodig heeft. Oke. En werkt het, wordt de jeneverbes daar gezonder van? Vindt ie het fijn? Ja. Ja, zeker de planten die deze behandeling hebben gehad, die zijn gezonder. Nou, zoals je ook zou verwachten misschien wel. Is dit dan de oplossing, we pakken gewoon hele tonnen van dit spul en we gaan het verspreiden over de natuurgebieden van Nederland? Het probleem is dat het ook allerlei neveneffecten heeft die niet wenselijk zijn. Dus dat is A. En B, je hebt nog steeds een heleboel stikstof in de bodem waar dit pijpestrootje blijft overwoekeren. En hierin gaat geen jeneverbes ontkiemen. Dit gras groeit gewoon altijd sneller zolang er zoveel stikstof aanwezig is hier in de grond. Precies. Ja. Kalk en steenmeel kunnen jonge jeneverbessen dus een beetje helpen met groeien en overleven. Maar op de lange termijn is dit geen goede oplossing. Het is natuurlijk sowieso verschrikkelijk zonde als het oer-Nederlandse jeneverbes verdwijnt, maar heeft het nog verdere gevolgen, los van de jeneverbes als die weg zou zijn? De jeneverbes zelf zou al voldoende reden moeten zijn natuurlijk. Maar die jeneverbes, die is ook heel belangrijk voor de rest van het ecosysteem. Er zijn vijftig soorten insecten die hebben die jeneverbes nodig om te overleven. Die verdwijnen dan ook. Dus behalve de jeneverbes, raak je dan ook al die andere soorten kwijt. En als je dan hier om je heen kijkt, dan hou je eigenlijk alleen de heide over. Dus het enige wat je dan overhoudt is eigenlijk dit pijpegras. Precies ja. Ja. Dus als dat is wat we willen dan, ja. Keep on going. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20008277 394.8 438 2022-09-27T13:41:13+00:00 yes no plant biodiversiteit stikstof https://schooltv.nl/video-item/wat-doen-wilde-bijen-op-een-industrieterrein-hulp-voor-de-bij 2024-01-10T14:34:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39717.w613.r16-9.49ab2d1.webp Wat doen wilde bijen op een industrieterrein? | Hulp voor de bij Als we willen blijven genieten van kersen en frambozen, paprika's en courgettes, dan hebben we de bij hard nodig, want de bij die zorgt voor de bestuiving van zo'n 80 procent van alle eetbare gewassen en 90 procent van alle wilde planten. Maar er zijn er steeds minder van. Al vind je ze soms op onverwachte plekken. Goeiemorgen Koos. Hee, hallo. Ik dacht wij gaan het over wilde bijen hebben, wij gaan afspreken in een natuurgebied. Maar je hebt me meegenomen naar een industrieterrein. Ja ja, en dat is voor heel veel bijen een van de weinige plekken waar ze nog goed kunnen leven. Want we hebben in Nederland heel weinig natuur. Dertien procent of zo. Vaak ook nog van slechte kwaliteit en het gebied daartussenin, grotendeels landbouw, ja, da's een soort woestijn. Daar is niks te vinden. Oke, maar als ik een wilde bij zou zijn, dan zou ik toch als ik kan kiezen tussen een rustig stil natuurgebied met beekjes en bomen, dan zou ik eerder dat kiezen dan een industrieterrein hier. Een bij, is gewoon, die leeft en die zoekt voedsel en een nestplek, moet zorgen dat ze niet opgegeten wordt. Dus je moet overleven en je voortplanten. Dat is het. Of dat nou natuur is of niet maakt ze helemaal niet uit. Oke. Maar je moet wel de randvoorwaarden hebben om dat allemaal te kunnen doen. En wat zijn die? Dat gaat natuurlijk om een gezonde omgeving. Dus geen gif en geen dat soort dingen. Diversiteit van bloemen. En een nestplek. En dat is bijvoorbeeld kale grond. Dus die kale grond zoals hier, die is vrij zeldzaam. Dus nestplek is best moeilijk te vinden in veel gebieden. Dit soort industrieterreinen vormen voor bijen een hub om van de ene naar het andere natuurgebied te komen. Dit terrein in Oegstgeest is een tussenstop om bij natuurgebied Klinkenbergerplas te komen. De plas ligt helemaal ingeklemd tussen steden en landbouwgebied. Dit soort plekken zijn wel heel hard nodig om dus die stap te maken tussen het ene natuurgebied en het andere. En daar kunnen dit soort plekken heel erg bij helpen. Ook de wegbermen. Ja, van die linten. Ja, dat je eigenlijk een soort goed groene route krijgt. Ook al is ie dan een beetje zo slordig zoals hier. Zeker. Koos neemt Elizabeth mee naar Naturalis. Daar liggen zo'n achthonderdduizend tot één miljoen bijen in het depot. Heb je hier ook soorten die bijvoorbeeld zijn verdwenen in Nederland? Ja, die hebben we wel. Absoluut. Dit is een hele mooie grote hommel. Die heet de grote gele hommel, de grote gele hommel. Ja, hij is niet meer zo geel als ie in het wild is. Die is in Nederland voor het laatst gezien in 1984 in Staphorst. Oh. Vroeger kwam die overal in Nederland eigenlijk wel voor. In 1950 ook in hier in de regio Leiden. Als ik hem nu wil zien moet ik naar Noord-Schotland, naar de Hebriden. Daar heb je ze nog. Daar heb je ze nog. En deze hommel heeft een hele lange tong en is afhankelijk van klaver, van klavervelden. En die hadden we vroeger heel veel, toen we paarden hadden in plaats van auto's. Toen werd de klaver verbouwd als paardenvoer. Voedsel voor de paarden. En nu hebben dat niet meer. Nu hebben allemaal intensieve landbouw. Oke. Maar in Noord-Schotland op de Hebriden heb je nog een heel groot systeem met allemaal bloemen waar die hommel het nog goed doet. Wat is er nou nodig om die bijenstand te herstellen? Nou, eigenlijk een systeemverandering. Da's tuurlijk heel moeilijk, want je kan niet een stukje veranderen, maar je kan ook als burger best wel veel doen, want je bent een stemmer. Je bent een consument, je hebt een tuin of je kan iets aanleggen. Dus planten aanleggen. Bijenhotels helpt ook een beetje. Maar denk wel aan het grote plaatje. Ja. Achter het industrieterrein bij Oegstgeest is daar alvast een begin mee gemaakt. En meteen blijkt: het werkt. Zal ik die hommel vangen? Ja leuk! Oh, heb je hem? Ja, wat is het voor een? Ja, dan moet ik even kijken. Oh nee. Ja is een hommel. Heb je niet voor niks je potje meegenomen, Koos. Zeker. Wil jij hem erin doen? Da's goed. En dan zit ie. En dan ga je nu het deksel d'rover schuiven zodat die hommel erin blijft. Ja, wacht even, m'n dekseltje viel. Ja, de eerste keer is dat eh... Dat vindt ie niet leuk hoor. Dat komt goed. Goed volk. Nou zo doe je dat he. Zo simpel is het. Wat een mooie. Mooi he. Kun je nu zien wat voor soort precies? Ja, dat weet ik wel. Dit is een steenhommel. Een steenhommel. Ja. En die ga ik niet pakken, want dit is een koningin steenhommel, die zou me steken. Oh echt? Goed dat ik dat nu pas weet. Precies. He en hierachter hebben jullie dus iets gecreëerd, een soort bijenparadijs. Ja. Zal ik hem weer loslaten? Zullen we dat dan daar doen? Op de mooie plek? Is goed, gaan we hem naar het paradijs brengen. Oke, goed. Kijk, dan gaan we van dit terrein. Oh wauw. Oh wat een mooi plekje. Nou, we zijn nu in het bijenparadijs. Dan mag ze weer los he. Da's goed. Het is een koningin dus die moet weer terug naar de troep. Ja. Nou die gaat wel vliegen. Even meedraaien. Daar gaat ze. Nou moet ze even opwarmen. 't Is een beetje koud. En wat is hier nou actief gedaan om het aantrekkelijker te maken voor wilde bijen? Bramen zijn supergoed voor bijen. Ja, braamstruiken zijn goed. Er zitten welhonderd soorten bijen en zweefvliegen op bramen. Dus die dat zijn bloemen met heel veel nectar. Nou ja, da's hartstikke goed voor bijen. Hier komen de margrieten. Ja, die vinden ook bijen en zweefvliegen hartstikke leuk. Ja grote bloemen. Ik zou het nog wel leuk vinden als we nog een zeldzame bij vandaag zien. Ja, nou heb ik in deze kou al een hommel voor je gevangen en wil je nog meer? Ja. Maar helaas. Alleen wespvliegen, pyjamavliegen en andere bijenlook-a-likes in het net. 360 bij soorten hadden we in Nederland. De helft daarvan is bedreigd. Denk jij dat met dit soort initiatieven die bij weer, ja die bijenstand weer hersteld kan worden? Nou, met dit soort initiatieven brengen wij, zeg maar de basiskwaliteit van de natuur omhoog. Wat ik al zei we, hebben heel weinig natuur en heel veel landbouw en bewoond gebied. Als we daar de kwaliteit omhoog brengen hebben die soorten die van natuurgebieden afhankelijk zijn het ook beter. Maar redden we het met alleen maar de goodwill van de mensen die plantjes op hun balkon zetten? Nee. No way. Nee, want waarom zijn die bijen bedreigd? Landbouwgif. Weinig gebied. Intensieve landbouw. Veel stikstof. Dat soort dingen. Dus we moeten echt die landbouw omgooien. Zodat wij hier in gewoon in zo'n stukje van driehonderd meter weer gewoon drieëntwintig soorten vangen in plaats van geen. Precies. Ja, inderdaad. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20008281 389.6 423 2022-09-27T22:00:00+00:00 yes no bij insect biodiversiteit https://schooltv.nl/video-item/wat-zijn-de-gevolgen-van-extreme-hitte-hittegolven-zorgen-voor-steeds-meer-problemen 2024-01-04T13:04:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39718.w613.r16-9.2bfd09f.webp Wat zijn de gevolgen van extreme hitte? | Hittegolven zorgen voor steeds meer problemen In Nederland komen de laatste jaren ook steeds vaker hittegolven voor. Goed drinken he, de warme dagen? Proost. Een groep van internationale klimaatwetenschappers zegt nu dat elke hittegolf ter wereld een link heeft met klimaatverandering. En wij vragen ons dan ook af: hoe overleef je extreme hitte? Dat bespreek ik met Maarten van Aalst. Welkom. Goed dat je er bent. Jij bent hoogleraar klimaat en rampen aan de Universiteit Twente en je bent ook directeur van het Rode Kruis Klimaatcentrum. Laten we eerst eens even beginnen met wat het eigenlijk doet met je lichaam. Ons lichaam is 37 graden, normaal gesproken en dan moet je in 45 graden je dag doorbrengen. Wat gebeurt er dan? Ja, dat wordt natuurlijk he, je kent het zelf, tijdens een hete dag. Je wordt sloom. Het is niet prettig gewoon. Op een gegeven moment wordt het ook echt gevaarlijk. En met name voor mensen met al een kwetsbare gezondheid en ouderen. En bij bepaalde temperaturen zelfs voor iedereen. Hangt ook een beetje af van de luchtvochtigheid. He dat verschil kan je ook wel tussen een sauna waar het droog en heet is. Dat hou je wel vol. Maar zo'n Turks stoombad waar het in vochtig en heet is, dat is dan helemaal heel heftig. Er zijn gewoon een grenzen aan wat de wat de mens dan nog kan volhouden. Ja, dan weten we inmiddels allemaal natuurlijk dat de aarde aan het opwarmen is. Maar waardoor komt het nou dat het zo extreem heet wordt bijvoorbeeld op dit moment in India? Waar komt die extreme hitte vandaan? Ja, de hele aarde warmt natuurlijk op. Dus de gemiddelde temperatuur over de hele wereld wordt wat hoger. Dat betekent ook in elk seizoen dat het een klein beetje warmer wordt. Dus we kunnen het hier laten zien aan de hand van deze curve. Wat is dit voor curve die we zien? Ja, wat je hier eigenlijk ziet is het aantal dagen met een bepaalde temperatuur. En wat je hier dus in het midden hebt is de gemiddelde temperatuur. Bijvoorbeeld? Nou ja, wat je nu in Nederland in mei zou verwachten is misschien 18, 19 graden of zo schat ik. En de meeste dagen zitten daar zo'n beetje omheen. He dat is dat dat dat grote stuk in het midden. Dus het is een keer 16 graden, het is een keer twintig graden. Daar kijken we allemaal niet van op. Nou, soms hebben we pech he dan zitten we in mei hier in dit laagste stukje en dan hebben we het een keer heel koud he. Da's misschien vijf of zes of zeven graden en soms is het al heel heet he. Dan kom je in deze piekjes. Boven de 25 graden zouden we nu echt wel een hete dag vinden in in mei. Nou, dat is eigenlijk het basisplaatje, wat bijna overal in de wereld wel een beetje standaard is voor temperatuur, een gemiddelde de meeste dagen zitten daar omheen. Pieken aan alle beide kanten. Als we nou kijken wat er gebeurt als je die klimaatverandering eroverheen krijgt, dan schuift eigenlijk die hele curve schuift een klein stukje op. Dus die gemiddelde temperatuur gaat van deze naar deze. Dus die schuift eigenlijk maar een klein stukje op omhoog. Dus het wordt overal een klein beetje warmer dan denkt iedereen nou 1 graad warmer ofzo, misschien boven land twee graden warmer. Maar ja, minder dan het verschil tussen dag en nacht. Dus waar maken ons nu eigenlijk zorgen over? Maar dan eens even kijken naar wat er aan de uiteinden van die curve gebeurt. Dit was wat wij vroeger een hittegolf noemden. En als je nou kijkt hoe vaak dat opeens voorkomt hier, dat is opeens veel waarschijnlijker geworden. Ja. En het andere is dat eigenlijk boven dit punt zag je dat die hitte bijna niet voorkwam en dat is nu opeens het piekje wat we in het verleden soms ns een keer kregen, dat is nu opeens een veel extremere temperatuur. Ja. En waar we dus ook als mensen veel last van kunnen krijgen. En niet alleen wij hebben last van zo'n hittegolf, ook oogsten gaan er door verloren, zoals nu ook in India gebeurt. En daarom doet plantfysioloog Yvo Rieu van de Radboud Universiteit onderzoek naar gewassen die deze hitte wel kunnen overleven. Nou, dit is de klimaatkamer. Ja, dat voel ik. Ja. Hier gooien we onze tomaten met de bloemetjes. Wat onderzoek jij precies? Nou, we onderzoeken hoe planten tegen hoge temperatuur kunnen. En wat wij dan in dit geval doen is dat we een heleboel verschillende tomaten typen hebben. En we vergelijken ze met elkaar, en we bekijken welke er een beetje tegen kan en welk er een minder goed tegen. En waarom is dat belangrijk om te weten? Nou, hoge temperatuur heeft allerlei effecten op planten. Maar een van de dingen die gebeurt is dat de planten onvruchtbaar worden van een hoge temperatuur. Dus wat we doen in deze kamer is een hittegolf nabootsen en dan kijken we of de planten nog vruchtbaar zijn. Nou en dat zou dus kunnen dat deze plant nog wel strafbaar is en dat die andere plant daarnaast niet vruchtbaar is. Hoge temperaturen in landen als India, worden bloemen dus minder vruchtbaar. Ze produceren daardoor minder stuifmeeldraden. Hoe doe je dat precies dan, die stuifmeeldraden bestuderen? Nou, we groeien die planten een aantal dagen hier in die nagebootste hittegolf, dan oogsten we die bloemetjes. We nemen deze bloemetjes mee en die nemen we mee naar het lab. En daar halen we de stuifmeelkorrels eruit. En dan bekijken we die stuifmeelkorrels met een speciaal apparaat. Oke. Als je het leuk vindt kan ik je ook meenemen. Graag! Naar het lab. Ik ben wel klaar met de hittegolf. hier Dan gaan we kijken hoe dat gebeurt. Wat we hier dus doen is de meeldraden uit de bloem halen. Nou Martijn snijdt in meeldraden dan vervolgens in kleine stukjes en het stuifmeel dat daar uitkomt wordt op dit apparaat geanalyseerd. OK en dit apparaat vertelt je dan vruchtdragend of niet vruchtdragend zeg maar. Ja, precies dat apparaat die gaat eerst tellen hoeveel pollen, hoeveel pollenkorrels er uit zo'n bloem komen. En vervolgens vertelt ie ook nog van elke pollenkorrel of ie leeft of dat ie dood is. Op gegeven moment hebben jullie de ideale DNA-formule gevonden voor een tomaten plant in dat gebied. Hoe lang duurt het dan nog voordat in India mensen tomaten kunnen kopen waarvan jij hebt gezegd dat er nog dna in zit? Nou, dat zal zeker nog een heel aantal jaren duren. Maar goed, het klimaatprobleem is ook niet 1-2-3 opgelost, dus het is, ja een kwestie van de lange adem. Op een bepaald moment zullen er in India dus tomaten op de markt liggen waar dit soort stukje DNA in zit. Je ziet dus al dat we ons voedsel zelfs gaan aanpassen aan de hitte. Maar hoe moeten we onszelf nou aanpassen? Ik bedoel een hittegolf. Nou, die hebben in Nederland ook al een paar forse van gehad. En dan zie je bijvoorbeeld dat het in de steden vooral heel erg warm kan worden. En daarvan heb jij ook een plaatje meegenomen. Een plattegrond van de gemeente Den Haag. Wat zien we hier? Ja, wat je hier heel duidelijk ziet is dat het ontzettend uitmaakt waar je zit, hoe heet het wordt. Dus de hele aarde wordt wat warmer, dus de kans op die extreme neemt toe. Maar de grootste pieken zitten op bepaalde plekken. Hier zie je de stad Den Haag. En ja hier dat middelste stuk, dat dat hele rode. Dat zijn die dichtbebouwde stadswijken bijvoorbeeld ook de Schildersbuurt. Ja, en je ziet dat de een aantal van die mooie villawijken die al veel groener zijn, die blijven gewoon kouder. Hoeveel scheelt dat trouwens? Want hier ziet het er heel warm uit, want het is rood en aan de andere kant blauw. Maar kun jij uitleggen wat dat verschil kan zijn? Ja, dat s dat is zomaar een paar graden temperatuurverschil al binnen een stad dus tussen de verschillende wijken. En je merkt natuurlijk zelf ook tijdens een hete dag in Nederland als je in de stad woont en je gaat de bos in dat je al voelt dat het koeler is om je heen. Maar het kan dus echt wel twee tot drie graden schelen, dat is het verschil tussen achtentwintig en eenendertig graden. Da's is toch een ander gevoel? Ja het verschil tussen echt heel onaangenaam en net nog draaglijk. Ja. Bovendien blijft het ook 's avonds en 's nachts in de stad warmer, want die stenen zijn warm, dus die warmte blijft langer hangen. En juist ook die nachttemperatuur blijkt heel bepalend te zijn voor de gezondheidsgevolgen voor mensen. Ja, want wat betekent dat dan voor die gezondheidsgevolgen? Nou, met name kwetsbare groepen he, dus mensen die al een zwakke gezondheid hebben of ouderen. Die hebben het gewoon zwaar tijdens die hitte. Want die kunnen bijvoorbeeld 's nachts niet herstellen? Als je dan 's nachts dus een hete dag hebt, maar je kunt 's nachts bijkomen als het koel is dan kun je de volgende dag wel weer aan. Maar juist als het achter mekaar maar heet blijft, dan word je steeds slapper. En nou nogmaals, mensen ook nog niet genoeg drinken. Dan zie je dus ook de sterfte oplopen. Dus in Nederland hadden we het in augustus 2020 bijvoorbeeld over zeshonderd extra doden door die hitte. Ja, zoals het internationale Rode Kruis zien we in Nederland en ook Europa in de dodelijkste rampen verschijnen, wat bijna niemand zich realiseert in Nederland. En dan om nog weer even terug te komen op het centrum van Den Haag waar je dus ook ja eigenlijk als je kijkt naar dat centrum. Dan zie je ook nauwelijks plekken waar het dus koeler is. Ik neem aan geen water of groen is. Is dat ook inderdaad de oorzaak? Ja, dat zijn dichtbebouwde stedelijke gebieden waar mensen dus ja in hun nabije omgeving weinig koel te kunnen vinden. Het is tuurlijk nog steeds wel zo als je de de gordijnen goed dicht houdt en de ramen openzet als het wat koeler is en dicht houdt als het warm wordt dat je het wat draaglijker kunt houden. Maar verder kun je eigenlijk op zo'n moment nergens heen en moet je dus zorgen dat je genoeg drinkt bijvoorbeeld. Of zelfs toch de koelte opzoeken. Ik weet in Den Haag wordt er nu gekeken of bepaalde overheidsgebouwen waar airconditioning is tijdens zo'n hittegolf opengesteld kunnen worden zodat kwetsbare groepen daar heen kunnen. Maar dan moet je ook weten dat er zo'n hittegolf aankomt en je beseffen hoe gevaarlijk die kan zijn, zodat je inderdaad je gedrag aanpast. En dat je daar ook daadwerkelijk naartoe kunt. Dat moet je dan ook weten, want er zijn er andere dingen die je kunt doen in zo'n centrum om het draaglijker te maken? Nou ja, op de korte termijn moet je dus je gedrag aanpassen en die waarschuwingen waar iedereen toch vaak een beetje lacherig over doe, eindelijk een leuke dag aan het strand. En dan krijgen we een hitte-alarm. Die moeten we dus serieus nemen voor de langere termijn. En dan is natuurlijk ook nog wel de vraag hoe we onze steden inrichten, want een groenere stad is een koelere stad. Dus als je in zo'n schildersbuurt meer groen zou kunnen aanleggen dan zie je dat de hitte ook minder snel toeneemt. Nu nu zijn we dus tot op zekere hoogte in staat om ons aan te passen aan het klimaat. Zit daar ook een grens aan, moeten we misschien op een zeker moment ook er genoegen mee nemen misschien dat we op sommige plekken gewoon niet meer kunnen wonen omdat het te heet is bijvoorbeeld? Die grenzen komen in beeld. Dus dat is een van de redenen waarom die anderhalve graad temperatuurstijging die ook in dat verdrag van Parijs staat. De wetenschap eigenlijk heel duidelijk: we zien op sommige plekken nu al dat het soms onleefbaar is, een paar dagen per paar jaar. Dat aantal neemt enorm toe als die opwarming door blijft gaan. Waar we t in t begin over hadden, die extremen nemen dan heel snel toe en steeds meer plekken op aarde worden dan letterlijk een deel van het jaar onleefbaar. Dus we moeten ons aanpassen aan de opwarming die nu al gaande is, maar we moeten ook voorkomen dat die opwarming nog verder uit de hand loopt. Maarten van Aalst. Dank je wel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20008284 612.32 619 2022-09-28T22:00:00+00:00 yes no hitte klimaatverandering temperatuur https://schooltv.nl/video-item/kinderen-voor-kinderen-zing-mee-met-gi-ga-groen 2024-04-09T12:51:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39719.w613.r16-9.f61ea36.webp Zing mee met Gi-ga-groen! | Kinderen voor Kinderen Zing jij mee met Gi-ga-groen? Onze zangcoach Michiel geeft je tips! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_BV_20008170 349.056 2482 2022-09-27T14:00:00+00:00 yes no zingen kinderboekenweek https://schooltv.nl/video-item/drijvend-onkruid-op-bonaire-sargassum-bedreigt-de-biodiversiteit 2024-01-04T13:04:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39721.w613.r16-9.1aefe58.webp Drijvend onkruid op Bonaire | Sargassum bedreigt de biodiversiteit Hagelwitte stranden, een felblauwe zee: Bonaire heeft het allemaal. Wat een stank! Ja. Dat is wel iets...Het is echt heel erg. Een heel een hoop verrotte dingen samen. Toeristen bezoeken Bonaire graag vanwege de prachtige natuur. Maar daar gaat het niet zo goed mee. De biodiversiteit neemt af. Er is overbevissing en essentiële ecosystemen zoals koraalriffen en mangroves hebben het zwaar te verduren. Je ziet daarzo, die stukken mangroves die helemaal grijs zijn, dat is mangrove dat dood is gegaan door het aangespoelde sargassum. Het is niet altijd duidelijk wie er verantwoordelijk is voor het beschermen van deze kwetsbare natuur. En met een eiland waar 40 procent van de mensen nauwelijks nog kan rondkomen door de gestegen prijzen is de situatie zeer complex. Stacey McDonald onderzoekt hoe je natuurbeschermingsprojecten kunt laten slagen. Als sociaal psycholoog probeert zij alle betrokken partijen te begrijpen en op één lijn te krijgen. Alles wat met natuurbescherming of natuurbeheer te maken heeft en ook hoe mensen omgaan met de natuur, dat is allemaal onze keuze, ons gedrag. En daar komt psychologie wel handig van pas om mensen beginnen te begrijpen en weten hoe je daar mee om moet gaan. Nu spreken we af met Sena van Stinapa. Een van de van de uitdagingen waar ze nu mee te kampen hebben is het aanspoelen van sargassum. Bonaire wordt bedreigd door sargassum. Dat is een soort zeewier dat sinds 2018 in grote hoeveelheden aanspoelt. Het zwart gat helemaal hoopt zich op in mangrovebossen die aan de kust groeien en hierdoor langzaam afsterven. Hee. Hai. Hallo. Alles goed? Hoeveel was er hier? Dit was helemaal vol. Dus je kon geen zee zien hier. Zo erg was het dit keer. Hoe ruimen jullie dit op? Hoe gaat dat in z'n werk? Dus eigenlijk het proces is: zes uur 's morgens komt een van de Rangers of de chief-ranger langs kijken de hoeveelheid. We moeten alles zo snel mogelijk weghalen doordat het gaat rotten na drie dagen ongeveer. We krijgen wel hulp van volunteers, dus wel mensen die gewoon hun tijd aan ons lenen en geven om ons te helpen. En we zijn heel dankbaar voor dat want zonder hen is het eigenlijk niet mogelijk om het zo snel weg te halen. Mangrovebossen zijn essentiële maar kwetsbare ecosystemen. Ze beschermen het eiland tegen stormen en zijn belangrijk voor de biodiversiteit. De wortels krijgen geen zuurstof. Wij hebben al een stuk mangroves die we hebben verloren, die zijn allemaal doodgegaan. En dat willen we niet. Er liggen booms in het water die ervoor zorgen dat het zorg als ze niet in de mangroves terechtkomt, maar juist in de richting van het strand wordt geduwd waar het kan worden opgeruimd. Alleen er is maar 650 meter aan booms beschikbaar, terwijl studies hebben aangetoond dat er wel 2800 meter nodig is om de mangroves goed te beschermen. Half miljoen kunnen we alles doen, maar het is ook mankracht. Het is ook machines betalen, grote wagens om schoon te maken. Het is een structureel probleem, dus we moeten ook structureel oplossen en we kunnen niet elk jaar gaan kijken: oké, hoe gaan we dit jaar aanpakken? Want iedereen komt wel op vakantie en willen lekker bij het strand leggen. Het is niet leuk wanneer er een hoop sargassum daar ligt of wanneer het stinkt, maar dat is hier de realiteit. Veel vissen die komen naar mangrovegebieden en die leggen dan hier hun eitjes. Er is veel eten, er zijn veel schuilplekken, dus is een hele veilige, rustige omgeving voor hun een groot te worden. En als ze groot genoeg zijn, dan gaan ze de open zee op. En uiteindelijk worden ze daar dan ook gevangen. Dus als de mangroves goed in stand zijn, dan zorgt er dus ook voor dat er genoeg vissen zijn voor het ecosysteem, maar ook voor mensen om te eten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20008385 251.16 479 2022-09-29T22:00:00+00:00 yes no biodiversiteit ecosysteem natuurbescherming zeewier https://schooltv.nl/video-item/wat-leeft-er-in-de-bodem-van-de-waddenzee-onderzoek-naar-biodiversiteit-in-het-wad 2024-01-10T14:33:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39722.w613.r16-9.1fc8fa5.webp Wat leeft er in de bodem van de Waddenzee? | Onderzoek naar biodiversiteit in het Wad Het Waddengebied. Het grootste natuurgebied volgens mij van Nederland. We staan nu op Texel, eigenlijk op een wasplaats die hier nog een klein stukje droogvalt, maar die daar al onder water staat. En ja, dat is eigenlijk precies waar we onderzoek naar doen. Dus wij zijn benieuwd naar het leven in de wadbodem. Maar niet per se naar de plekken die droogvallen. Want daar is al de afgelopen jaren best veel over bekend geworden. Maar van die juist die diepere delen die altijd onder water staan, daar is nog relatief weinig van bekend. En dat proberen we binnen het onderzoek beter in kaart te brengen. Ja, maar dit is ook een Natura 2000-gebied en dat willen we gewoon beschermen natuurlijk. Ja, dat moet. Ja, van de wet. Precies. Daarbij is het superdynamisch. Er zijn natuurlijk allemaal geultjes die door het gebied kruisen. Maar ja, om echt goed te snappen wat er allemaal leeft in zo'n gebied moeten we natuurlijk wel onderzoeken wat waar voorkomt. Ja, want hier kan je wel een zevende of een schepje pakken, maar da's daar... Nee, daar kan je niet komen. Nee, en hoe gaan we dat doen? Met een onderzoeksschip. Kijk, dat is vet. Omdat er dus zo weinig bekend is van dit type delen, is het ook heel moeilijk om daar bijvoorbeeld plannen voor te maken voor beheer, beleid. Je moet eigenlijk eerst weten wat waar voorkomt voordat je daar een gedegen beslissing over kan nemen. Vijftienhonderd monsters, is dat voldoende om iets te weten te komen over die gigantische Waddenzee? Nou ja, dat is altijd de vraag. Natuurlijk wil je als onderzoeker altijd meer samples, meer monsters. Want ja, hoe nauwkeuriger en hoe fijner dat grid is, hoe nauwkeuriger je ook je conclusies kan trekken. Maar er zit altijd een afweging tussen wat er haalbaar is, ook qua kosten, maar ook qua tijd die eraan gekoppeld is. Maar we kunnen dus nu live kunnen we zo'n plakje uit de bodem gaan pakken? Ja absoluut. Oke cool, let's go. Ja, laten we dat doen. Nou, dit is hem. De boxcore. Ja dus hiermee maken we dit soort bodemmonsters. Ja. Je ziet hier een aantal grote loodschijven die zorgen voor het gewicht. De box zit daaronder en zodra we hem optakelen dan snijdt het mes snijdt hem aan de onderkant af waardoor dat hele intacte stuk wadbodem hier aan boord krijgen. Oh, dit gaat zo onder de grond door. Daar heb je hierin, zeg maar je blokje. Precies. Oke. En wat is de maximale diepte van de Waddenzee? Ja, op het allerdiepste plekje is het ongeveer vijftig meter. Vijftig? Ja, maar dat is echt veruit de diepste plek. En dat is helemaal tussen Den Helder en Texel in. En meestal is het een beetje dit. Ja. Ja, heel veel stukken zijn ongeveer dit, deze diepte. Nou, je ziet nu ook dat die pin is losgeschoten. Ja. En dat het mes nu aan de onderkant zit. Ja. Nou, dan wordt die box er nu onderuit gepakt en naar de zeeftafel gesleept. Op die zeeftafel wordt ie dan helemaal uitgespoeld. Oh ja. Wauw. Er beweegt hier iets. Slangster. Nou, wat we nu gaan doen is eigenlijk het simpel uitspoelen. Dus om dit mee te nemen in een beetje behapbare proporties willen we natuurlijk niet al dat zand mee. Nee. Dus eigenlijk alleen de beesten. En nou ja, eventueel schelpgruis. Dat gaat mee naar het lab. En dan zie je dus eigenlijk al heel goed hoeveel leven er eigenlijk in een zo'n stukje wat bodem kan zitten. Ongelooflijk. We hebben hier bijvoorbeeld ook schelpdieren. Amerikaanse zwaardschede. In een, nou ja, wat was het, misschien twee, vier liter of zo aan bodem dat het ongeveer was, als ik me goed herinner zit zoveel leven van beestjes die hun huisje aan het maken zijn, aan het leven zijn en aan het doen zijn, zand vasthouden en daarmee het hele uiterlijk en gedrag van het waddengebied bepalen. Ja, precies. Ja. En over al die hogere levensvormen van afhankelijk zijn, de vogels en de zeehonden enzovoorts. Ja ja. Nou en dit staat eigenlijk aan de basis van dat hele voedselweb he. In het laboratorium op Texel begint een minutieus uitzoekwerk: het sorteren en catalogiseren van al die vijftienhonderd monsters. En per monster, hoeveel beestjes zitten er in? Ja, per monster kan het dus enorm verschillen, afhankelijk van de locatie waar je die monster hebt verzameld. Dus in het minimale geval kunnen dat ook maar een of twee soorten zijn. Dat is echt heel weinig. En in het maximale geval 27, kan ook in een sample voorkomen. In zo'n klein stukje bodem? Ja ja zeker. We proberen in eerste instantie met dit onderzoek wat we vandaag aan het uitvoeren zijn globaal in kaart te brengen waar welke soorten voorkomen en hoe dat verklaard kan worden. En wat we uiteindelijk willen doen is ook kijken: waar worden ze nu niet gevonden? En hoe belangrijk is dit onderzoek nou voor het Waddengebied? We weten natuurlijk van eigenlijk alle natuurgebieden wel dat dat eigenlijk allemaal onder druk staat, maar om te weten onder hoeveel druk moeten we eigenlijk heel goed in kaart krijgen, waar welke soorten voorkomen en onder welke omstandigheden bepaalde soorten voorkomen. Zodat we echt die brede basiskennis eigenlijk van het hele systeem nou wat beter in de vingers krijgen. Want dan pas kun je ook, ja gedegen beslissingen maken wat je met bijvoorbeeld het beheer of het beleid wil gaan doen. En dat je dus alle biodiversiteit een beetje kan beschermen. Ja, precies ja. En zoals we nu dus dit soort bodemmonstercampagnes doen. Dit is dan de tweede keer. Als we dat meerdere keren herhalen in de tijd, dan kun je natuurlijk ook kijken wat er verandert in de loop der tijd. En dan kun je pas echt gedegen conclusies trekken. Eigenlijk ook wat misschien geschikte beschermingsmaatregelen zijn. En dan kunnen we er hopelijk nog lang van blijven genieten. Precies. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20008416 361.52 479 2022-10-02T22:00:00+00:00 yes no biodiversiteit Waddenzee natuurbescherming onderzoek https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-ambulance-1 2024-01-16T15:44:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39723.w613.r16-9.2c58757.webp Het Klokhuis | Ambulance Pascal wordt aangereden, 112 wordt gebeld. Via de meldkamer komt de melding terecht bij de ambulance, die met loeiende sirenes door het rode stoplicht en op hoge snelheid komt aanrijden. Pascal wordt opgelapt en rijdt een dag mee met de ambulance. Hij beleeft mee wat voor heftige dingen ambulancemedewerkers Eugène en Ruben bijna dagelijks meemaken. Vrachtwagenchauffeuse Babette zegt altijd iets aardigs tegen een voorbijrijdende ambulance. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1325805 916.04 10288 2022-08-01T14:22:42+00:00 yes no beroep ambulance ziekenhuis https://schooltv.nl/video-item/beestenbrigade-bingo-landgoedbingo 2024-01-04T13:04:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43584.w613.r16-9.23c81a2.webp Beestenbrigade bingo | Landgoedbingo Dit keer: Landgoed Schovenhorst. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1729487 952.44 2029-09-20T22:00:00+00:00 657 2022-04-28T12:57:12+00:00 yes no natuur landgoed milieu https://schooltv.nl/video-item/beestenbrigade-bingo-hollands-duin-bingo 2024-01-04T13:04:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39726.w613.r16-9.636f919.webp Beestenbrigade bingo | Hollands Duin bingo Dit keer: De schaapskudde. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1729488 964.68 2029-09-20T22:00:00+00:00 2022 2022-04-28T13:07:10+00:00 yes no dier natuur https://schooltv.nl/video-item/beestenbrigade-bingo-natuurbegraafplaats-bingo 2024-01-04T13:04:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39727.w613.r16-9.7c0dc10.webp Beestenbrigade bingo | Natuurbegraafplaats bingo Dit keer: de natuurbegraafplaats. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1729489 949.091 2029-09-20T22:00:00+00:00 408 2022-04-28T13:37:13+00:00 yes no natuur kerkhof milieu https://schooltv.nl/video-item/beestenbrigade-bingo-schaapskudde-bingo 2024-01-04T13:04:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39728.w613.r16-9.d65fd9c.webp Beestenbrigade bingo | Schaapskudde bingo Dit keer: de Hollandse duin. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1729490 919.294 2029-09-20T22:00:00+00:00 1095 2022-04-28T13:57:16+00:00 yes no schaap dier natuur https://schooltv.nl/video-item/beestenbrigade-bingo-kasteel-bingo 2024-01-16T15:51:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39729.w613.r16-9.20bfd27.webp Beestenbrigade bingo | Kasteel bingo Dit keer: het kasteel. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1729491 945.178 2029-09-20T22:00:00+00:00 3901 2022-04-28T14:22:08+00:00 yes no kasteel natuur plant https://schooltv.nl/video-item/hoe-weten-je-hersenen-welke-tranen-er-nodig-zijn-de-ene-traan-is-de-andere-niet 2024-01-04T13:04:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39730.w613.r16-9.7d174e3.webp Hoe weten je hersenen welke tranen er nodig zijn? | De ene traan is de andere niet Ah dat prikt! Wat een rotspul! Kom op prof, niet zo aanstellen. Valt best mee. Huilen maar. Ja ja ja. Ja. Ja. Ja. Ja. Oh hebbes! Oh man. Kijk, da's een mooie. Wat een verschrikkelijk spul zeg, zo'n mentholstick. Dat is toch gewoon een wondermiddeltje? Schijnt ze ook heel goed te helpen bij hele erge hoofdpijn. Dan moet je d'r effe zo aan ruiken en dan is het meteen weg. Dat zeggen ze wel eens ja, maar dat is nooit wetenschappelijk bewezen. Klopt, maar acteurs gebruiken het dus wel ook als ze op commando moeten huilen. En dat is wel gelukt. Ja, dat is wel mooi gelukt. Ja. Wat is dit voor ding? Nou, met dit apparaat kun je de samenstelling van stoffen uitlezen. Dus kijk nou eens naar deze traan. Je kunt meteen zien dat dit een traan is die is opgewekt door irritatie van het oog. En dat kun je zien aan de concentratie van verschillende stofjes die erin zitten, hier. Dan moet je eigenlijk met deze piek kijken. Oh, maar op zich zou je gewoon zeggen tranen zijn tranen toch? Ja, dat zou je zeggen. Maar er zijn eigenlijk drie verschillende soorten tranen. Je hebt de tranen die je ogen gewoon vochtig houden. Ja. Je hebt tranen die je ogen schoonspoelen bij irritatie. Dat hebben we net gezien met die Mentholstick. Ja. Maar er is dus ook nog een derde soort traan. En die traan, die gaan we nu opwekken. En hoe gaan we dat precies doen? Nou, wij gaan een lekker potje lachen. Oke en hoe precies? Hier, filmpje van lachtherapie. Oke. Och, dat is hilarisch. Nee, ik moet er niet om lachen. Ik ook niet, werkt niet echt. Trek eens aan m'n vinger? Ik produceer er een! Kom hier dan! Heb je hem? Kom, we leggen hem eronder. Tada! Kijk, de resultaten. Kijk, kijk tranen veroorzaakt door emoties als lachen of huilen of angst, die hebben een totaal andere samenstelling en dat kun je ook zien in die grafiekjes hier. He? Wat bizar joh, ik wist dat helemaal niet. En wat voor stofjes zitten daar dan in? Nou kijk, tranen bestaat natuurlijk hoofdzakelijk uit zout water, maar daarin zitten hormonen en enzymen en oliën. Maar de hoeveelheden van die stofjes, die verschillen dus per type traan. Oke. Wat een leuk weetje dit. Ja. Maar en wat heeft dat precies te maken met je hersenen? Nou ja, het zijn je hersenen die dit aansturen natuurlijk he, zonder dat je dat doorhebt. De functie van die type tranen, die zijn dus compleet anders en je hersenen zorgen dan dat die tranen de juiste samenstelling hebben. Ah is mooi he, hoe je hersenen en je ogen dus helemaal samenwerken. Ik krijg er bijna tranen van in mijn ogen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20008722 178.72 544 2022-10-02T18:00:00+00:00 yes no hersenen huilen oog https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wat-is-ptss 2024-04-25T09:00:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39732.w613.r16-9.e6e843d.webp Wat is PTSS? | Clipphanger Een trauma, dat is bijvoorbeeld een ongeluk, een overval of iets anders heftigs. En dat kan je wereld helemaal op z’n kop zetten. In de meeste gevallen ebt dat gevoel na een tijdje weer weg, maar sommige mensen blijven last houden, of krijgen jaren later nog klachten. In dat geval spreken we van PTSS oftewel ‘posttraumatische stressstoornis’. ‘Posttraumatisch’ betekent ‘na een trauma’, het heeft dus niks te maken met brievenbuspost maar kan wel erg vervelend zijn. Kenmerken van PTSS zijn herbelevingen van het trauma, en angst en verdriet als je erover praat. Neerslachtigheid, concentratieproblemen en slaapproblemen liggen op de loer. Hierdoor kun je last krijgen van woede-uitbarstingen, negatieve ideeën over jezelf en misschien wil je jezelf wel pijn doen. Tijd om de hulpverlening in te schakelen! PTSS kan namelijk behandeld worden met verschillende therapieën. Die zijn erop gericht om je trauma uit te diepen, en je gevoelens erbij te veranderen. Zo kom je van PTSS hopelijk weer een keertje uit de stress. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20009356 77.6 2824 2022-10-03T22:00:00+00:00 yes no psychische stoornis angst https://schooltv.nl/video-item/hoe-behulpzaam-zijn-mensen-in-een-groep-iemand-anders-zal-wel-helpen 2024-01-04T13:04:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39733.w613.r16-9.9e6b175.webp Hoe behulpzaam zijn mensen in een groep? | ‘Iemand anders zal wel helpen’ Stel je even voor, je loopt over straat. Jemig, pas even op je! Dan ineens draaide zo iemand de sloot in. Ja, dan ga je toch helpen? Ja. Ja, heel goed. Ja, Maar wat ik me dan afvraag: wat doen mensen als ze in een groep zijn? Gaan ze dan helpen of blijven ze staan kijken als een stelletje schapen? Daarvoor ga ik een auto-ongeluk in scène zetten. Zo! Hee. Zo stuntman Dennis. Hallo. Goed je weer te zien man. Ja. Luister, ik heb weer een plannetje. Het idee is dat jij dadelijk met deze auto lekker slingerend en wiebelend aan komt rijden en dan rij je hem zo daar dwars door die dozen heen, een beetje hortend en stotend en dan mag je een rookbom af laten gaan. En dan uit de auto strompelen en dan onwel neervallen. Precies. Gaan we doen. Jij snapt het. Ja is goed. Ja, ik ben dus heel benieuwd hoe ons testteam gaat reageren. Thanks man. Het testteam mag niet weten wat er onderzocht gaat worden. Daarom heeft Janouk een neptest verzonnen. Oke testteam. De opdracht is eigenlijk heel simpel. We gaan zo dadelijk jullie ruimtelijk inzicht testen. De bedoeling is dat jullie dadelijk met deze stapel emmers een mooie ronde piramide gaan maken. En dan is het de bedoeling dat je hem dus van boven gaat vullen en dan zo naar beneden. Net als een echte champagnetoren. Snap je 'm? Ja. En daarvoor krijgen jullie dan 15 minuten de tijd. Is dat duidelijk? Ja. Ja? Ja. Dan ga ik hem starten in drie, twee één. Go! Ze trappen erin. Vol overgave beginnen ze met emmers een toren te bouwen. Ondertussen wordt stuntman Dennis in gereedheid gebracht om de testteamleden flink te laten schrikken. Oke kom op jongens, tijd loopt door he. Ehm oke wacht, dit hoort er niet bij hoor. Who, die auto die rookt gewoon he. Heb je je telefoon mee? Yo, die auto die rookt he. Wie heeft er nou een roze auto? Dennis, gaat ie? Ja, tuurlijk. Oke, goed zo. Hoe kan het dat als je alleen bent en je ziet een ongeluk gebeuren, dat je dan gelijk gaat helpen? Terwijl als je met een hele groep bent, dat je dan eigenlijk helemaal niets doet. Gedragsonderzoekers hebben aangetoond dat hoe groter de groep is, hoe minder snel je gaat helpen. Dat komt omdat je in dit soort stresssituaties binnen een seconde een belangrijke beslissing moet nemen: ga ik helpen of niet? Het blijkt dat hoe meer mensen er zijn, hoe groter het gevoel is dat anderen wel zullen helpen. Of je denkt dat iemand anders beter is in hulp geven of dat iemand anders wel 112 gaat bellen. Er zijn ook wetenschappers die denken dat omstanders bang zijn om zelf gewond te raken. Oke jongens. Het hele ongeluk was nep. Hoef ik jullie niet meer te vertellen. Onze chauffeur Dennis zat ook in het complot. Niks aan het handje he Dennis. Nee hoor. Gaat helemaal goed. Ja. Top. Wat hebben we getest is hoe een groep mensen reageert na een ongeluk. En ik hoef jullie niet te vertellen hoe jullie reageerden en handelden. Waarom deden jullie niks? Het zag er echt heel eng uit. Gewoon de eerste stap zetten is gewoon denk ik toch spannend of zo. Oke, oke ja en ik zag zelfs dat iemand effe ging filmen hoor. Maar die beelden, die moet je niet op social media delen, dat was echt asociaal. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20009478 251.12 1014 2022-10-09T18:00:00+00:00 yes no hersenen helpen ongeluk https://schooltv.nl/video-item/kun-je-iemand-iets-tegen-zijn-wil-laten-doen-de-ene-stroomstoot-na-de-andere 2024-01-04T13:04:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39734.w613.r16-9.063f41d.webp Kun je iemand iets tegen zijn wil laten doen? | De ene stroomstoot na de andere Dit is Timon. Dat is onze acteur die vandaag slachtoffer gaat spelen. Onze testteamleden weten van niks. Die weten niet dat het allemaal nep gaat zijn. Zij gaan straks in een afgesloten kamer met dit apparaat stroomschok uitdelen. Hiermee kunnen ze instellen hoeveel stroom. Ja, en als ze dan op deze knop drukken dan krijg jij zogenaamd een echte stroomstoot. Zullen we het even oefenen? Even kijken wat je dan zou doen. Wacht even, ik zet hem op 200 volt. Dat kan dodelijk zijn he. Oke, komt ie. Aaaah! Oh, ik vind het wel geloofwaardig. Ik ben benieuwd hoe ver onze testteamleden zullen gaan in het pijn doen van iemand anders terwijl ze het eigenlijk niet willen. Goh, ik ook. Spannend! Dit is Freddie, nog een acteur. Hij speelt de rol van een strenge agent. Om dit experiment geloofwaardig te maken hebben we een fake onderzoek bedacht. We doen zogenaamd in opdracht van de politie een onderzoek naar de gevolgen van een stroomstoot van een taser. Nou, we gaan beginnen. De eerste proefpersoon komt binnen. He, kom verder, ga maar zitten hier. Leuk dat je er bent. Hoe heet jij? Ik Heet Djenamis. Nou, welkom Djenamis. Je kan zien, ik ben van de politie. Wij willen graag een en taserproof politiepak testen. Dus met hoeveel volt zo'n pak dat dat kan hebben natuurlijk. En daarom hebben we hier een test. We gaan het ook filmen. Dus ik vind je dat goed dat we het filmen, we hebben hier een camera en daar een camera? Is goed? Dat vind je goed. Daarvoor hebben we wel jouw toestemming nodig? Oh Oke, als je dan dit zou willen invullen. Kijk, dat formulier is natuurlijk heel belangrijk, want dat maakt het geloofwaardiger dat ze echt met een politieagent daar zit. Als je dan nu naar vijftig volt wil verhogen. Heel goed. En dan mag je op de knop drukken en kijken, ja... Ja, oke heel goed. De stroomstoten komen over. Dat is heel mooi. Je mag hem nu naar honderd volt doen. Honderd volt. Oke, gaan we kijken. Ja, ja. Doet pijn, maar... Oke, nu mag je naar... Heeft die zich opgegeven? Ja ja, ja. Nou het is het is ook wel iemand die wel wat dingen op z'n... Ze begint twijfels te krijgen he. Heeft ie zich echt opgegeven hiervoor? He. Ja. Je doet het goed. Nou, we zitten nu bijna op het max dus dan ga je...Dan heeft ie ook de maximale pijn die hij kan krijgen. Er gaat nu iemand een schok geven van 225 volt en dat kan in principe gewoon dodelijk zijn. Absoluut. Bizar. Ja, als je nu drukt dan krijgt ie echt de maximale pijn. Dus dat weet je. Ja. Oke, ben je er klaar voor? Ja. Oke, doe maar. Aaaaahhh! Zo, nou heel goed. Nu zijn de resultaten al compleet. Heel erg bedankt. Want hier hebben tenminste wat aan bij de politie. Zo. Nou, we beginnen maar even met iets te verklappen. Dat hele experiment van net was natuurlijk nep. Hier zit onze acteur Timon. Die hoorde je schreeuwen de hele tijd. Hij heeft gelukkig geen echte pijn gehad, dus dat hebben we allemaal in scene gezet. Hoe was dat voor je? Wat ging er door je heen? Uhm. Eerst dacht ik oh ok, ik ga dit doen. En toen begon het en toen hoorde ik hem schreeuwen en ik dacht: oké, waarom doe ik dit? Oké, ik doe het, ik doe dit. Alles ging door mijn hoofd. Dus je had een soort strijd met jezelf eigenlijk. Ja. Oke. Maar dan is natuurlijk de interessante vraag: waarom ging je dan toch door als er een stemmetje in je hoofd was wat zei? Dat vind ik niet zo prettig eigenlijk. De politie zat natuurlijk voor mij. En je liet je meenemen door de politieagent. Ja. Nou, hartstikke goed. Dank je wel. Tijd voor de andere kandidaten. Gaan ze met tegenzin een gevaarlijke schok geven of durven ze te stoppen? Ja. Aaaah! Ik hoorde wel wat. Ja. Ga je nog een stap verder. Dat is belangrijk dat we nu doorgaan, anders heeft het onderzoek helemaal niet zo heel veel zin meer. Aaaaah! Ja goed. Nu na 145 begint het nu echt serieus te worden en en en ook echt pijnlijk zelfs doorgaan. Het is in het belang van het onderzoek... Oohh dat koppie. Oke doe maar. Ja, ze twijfelt zie je. Ze zit met dat vingertje zo. Ze gaat het niet doen. Aaaaah! Dan gaan we nu naar de max. Aaaah!!! Oef, ja, die kwam hard aan. Ja. Wat wil je ook. Durf je het aan? Nee. Maar je moet. Het is van belang, maar je moet het wel doen. Ja, dat snap ik. Ja? Ja, maar hij blijft leven, toch? Ik vind het zo zielig. Aaaahhhh!! Ik zie het nu binnen... Oeh oeh, ja die kwam, die is echt hard. We gaan je even iets bekennen. Dit was allemaal nep. Hiernaast ons zit Timon. Dat is een acteur en die heb je net horen schreeuwen en je hebt hem geen pijn gedaan. Er is niks met hem aan de hand, hij doet het nog. Ohhh, ik wilde bijna huilen. Ik was. Nee, dat is niet leuk. Ja, we zagen het, we zagen het. Maar hoe voel jij je? Ja, het was wel een beetje spannend omdat je toch denkt dat je iemand pijn doet. Ja. Wat doet dat met je? Ja, ik voel me toch wel een beetje schuldig. En nu zat het onderzoekje zo in elkaar dat je steeds iets verder omhoog ging he, in die stroom en dus ook in hoeveel pijn je iemand deed. Wat ging er toen door je heen als je weer op die knop moest drukken? Ja, bij mij ging er ook spanning door heen, alsof ik uiteindelijk zelf die pijn voelde. Ik vertrouw de politie, de overheid heeft toch echt laten zien van je moet de politie vertrouwen, je kan bij hem terecht. En nu wordt er een onderzoek gedaan volgens de politie. Dus dan denk ik oké, dit is betrouwbaar. En hij zegt ook tegen mij: de persoon is hier vrijwillig. Ja. Ik vond het echt zo verschrikkelijk. Het deed me echt pijn. Ik vond het echt niet leuk en echt stom. Ach schat, kom hier. Het was echt niet echt. En het werd ook steeds maar harder. En oh, ik vond het zo niet leuk. Ik vond het zo niet leuk. Maar je hebt het heel goed gedaan. Pff. Prof volgens mij wel genoeg kinderen gekweld. Ik denk dat we moeten stoppen. Ja eigenlijk wel, maar ik wil nog een dingetje proberen. Wat als we nu nog een iemand naar binnen sturen, maar nu niet tegenover een politieagent maar iemand in normale kleding? Zouden die dan ook zover gaan? Hoi, hoe heet jij? Quinten. Ze hdden mij gevraagd Ik ben echt van de universiteit, een assistent. Ze vroeg mij ook gewoon om hier even mee te werken. Uh ik denk dat ie naar die vijftig volt kan of niet? Zullen we naar vijftig volt gaan? Ja. Oke. Ja? Ja. Zo kijken. Aaahh! Zullen we eentje verder gaan nog. 125 volt. Ja. Aaaaahhhh! O! Je zag hem twijfelen. Hij vindt het ook niet meer zo grappig. Nou nog eentje verder doen of ja, jij moet ook weer meedoen natuurlijk he. Ja, ik ga wel eh...Ja. Tot hoe ver moeten we? Nou ja tot het jij denkt ook van, wat jij denkt dat goed is en ja wij voor het onderzoek hebben willen we natuurlijk zo max mogelijk, maar ja toch nog. Hoeveel zitten we nou dan? Nee, we zitten nou op 150, ik vind het wel prima zo. Ja weet je het zeker? Nee, ik ga niet 275 doen, dat is slecht voor mijn geweten. Mag niet. Kan ik mezelf dat ik niet meer aankijken. Nou, maar even hartelijk dank. Nou, we beginnen met even iets op te biechten. Dat hele onderzoek waar je net aan had meegedaan was hartstikke nep. Gelukkig. Hiernaast ons zit een acteur, Timon en die kan ontzettend goed schreeuwen. Die kan heel goed schreeuwen Ja. Dat is wat je net dat hoorde. Je hebt niemand pijn gedaan, dus geen stroom uitgedeeld. Maar hoe voel jij je? Het was zoveel schreeuwen en. Ja. Ja. Het was gewoon... Ik vond het gewoon zielig worden. Ik kon het niet meer, ik kon het niet meer handelen zeg maar in m'n hoofd. Waarom was Quinten de enige die besloot ermee te stoppen? Zit zo. Je luistert sneller naar mensen met een autoritaire rol, zoals een agent in uniform. Dat gaat onbewust. Je leert als baby dat het slim is om advies op te volgen van mensen die wijzer zijn dan jij, zoals je ouders. Als baby kun je niet zelf alles uitzoeken en erachter komen wat veilig is en wat niet. Door de kennis en ervaring van anderen te vertrouwen, bespaart je brein een hele hoop energie. En dat is handig. Op latere leeftijd doen je hersenen dit nog steeds. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20009482 572.92 477 2022-10-09T18:00:00+00:00 yes no hersenen stroom pijn https://schooltv.nl/video-item/draait-het-raam-naar-links-of-rechts-een-optische-illusie-uitgelegd 2024-01-04T13:04:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39735.w613.r16-9.c1bc8b5.webp Draait het raam naar links of rechts? | Een optische illusie uitgelegd Hij hangt. Ja. We gaan hem even opwinden. Ben je er klaar voor? Ja. jJa, kom maar hier staan, dan kun je het het beste zien. Komt ie. Let op. En probeer nou eens alleen naar de smalle kant te kijken. Oke. Moet je opletten wat er dan gebeurt. Deze hele constructie draait de hele tijd dezelfde kant op, maar het lijkt alsof ie steeds na een half rondje weer omdraait en weer terugkomt. Ja. Zie je? Ja, dat is best wel bizar. En? He? Om te bewijzen dat die dus echt ronddraait en dat er geen trucage is, hangen we even onze zilveren vriend erin. Gelukt? Ja. Let's go. Ziet het toch er heel anders uit he? Als je nu naar die pop kijkt, dan zie je dat dat ding eigenlijk gewoon steeds dezelfde kant op draait. Als je dan weer naar het raam kijkt, ja, dan lijkt het weer alsof ie een halve slag de ene kant op draait en ineens weer terugkomt he. Ja, het is echt een soort mindfuck he? Heel bizar. Kijk, deze raampartij, die lijkt diepte te hebben. Er zijn allerlei schaduwen op geschilderd. En deze kant is smaller dan die kant. Ons brein die trapt daarin en die denkt dus dat er echt diepte te zien is. Ja, kijk, ons brein weet natuurlijk dat als iets verder van ons af staat, dat het dan kleiner is. Maar ja, kijk goed, deze kant van het raam is smaller dan deze lange kant en daardoor lijkt het altijd dat die smalle kant verder van je afstaat. En zo wordt de illusie gecreëerd. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20009483 92.92 1182 2022-10-09T18:00:00+00:00 yes no hersenen oog illusie https://schooltv.nl/video-item/wat-is-de-bijlmerramp-het-grootste-vliegtuigongeluk-ooit-in-nederland 2024-01-04T13:04:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39736.w613.r16-9.7e9cce1.webp Wat is de Bijlmerramp? | Het grootste vliegtuigongeluk ooit in Nederland Wat is de Bijlmerramp? Het grootste vliegtuigongeluk ooit in Nederland. Op 4 oktober 1992 stortte een vliegtuig op flats in de Amsterdamse wijk de Bijlmer. Daarbij kwamen 43 mensen om het leven. De bemanningsleden van het vrachtvliegtuig en veel flatbewoners, onder wie 16 kinderen. Hoe kon het gebeuren? Het vliegtuig was onderweg van Amerika naar Israël en maakte een tussenstop in Amsterdam. Vlak nadat 't van Schiphol opstijgt, komt het in de problemen. Er klinken harde knallen en de motoren vallen van het vliegtuig. De piloten proberen een noodlanding te maken. Dat mislukt, en het vliegtuig stort neer boven op de flats in de Bijlmer. Hoe wordt de ramp herdacht? Elk jaar herdenken overlevenden en nabestaanden de Bijlmerramp bij 'de boom die alles zag'. Dat is de enige boom op de rampplek die niet verwoest is door de crash. Ook kinderen uit de buurt zijn daarbij. Zij gaan zingen en houden een minuut stilte. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20009606 79.509 5328 2022-10-03T15:33:32+00:00 yes no ramp vliegtuig https://schooltv.nl/video-item/meer-muziek-in-de-klas-muzikale-verhalen-hanna-en-hamza-meneer-beer-is-bang 2024-04-10T16:48:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39737.w613.r16-9.a8b87d1.webp Hanna en Hamza: meneer Beer is bang | Méér Muziek in de Klas: muzikale verhalen In een flatgebouw in een grote stad wonen Hanna en Hamza. Zie je dat balkon op de vierde verdieping vol met planten? Daar woont Hanna. En als je dan recht omhoog kijkt, naar dat balkon op de vijfde verdieping met die vrolijke lampionnetjes, ja die! Daar woont Hamza. Hanna heeft rode krullen en zes miljoen sproetjes, heus, Hamza heeft ze een keer geteld toen ze zich heel erg verveelden. Hamza heeft zwart haar en kan dus tot zes miljoen tellen, wat heel knap is voor iemand die in groep twee zit. Voor de flat langs loopt een weg, de auto’s rijden er niet hard, maar het is er wel altijd heel druk. Aan de overkant van de weg is het park. Een klein maar fijn park, met een grote, dikke kastanjeboom in het midden. Sinds kort mogen Hanna en Hamza er zelf heen. ‘Maar als ik jullie zie oversteken op een andere plek dan bij het kruispunt met de stoplichten, dan moeten jullie een jaar binnenblijven!’ waarschuwt Hamza’s vader altijd. En dus steken ze altijd alleen over bij het kruispunt met de stoplichten, want wie wil er nou een jaar binnenblijven? Ook nu staan ze te wachten tot het groen wordt. Ze hebben allebei een hele euro gekregen van de oma van Hamza. ‘Groen!’ roept Hanna. Snel rennen ze naar de overkant. Niets is fijner dan in het park rondlopen, er is zoveel te zien! Hanna wil altijd iedere hond die langskomt aaien en Hamza blijft het liefst heel lang staan luisteren bij de straatmuzikant. Grote jongens en meiden doen een wedstrijdje hooghouden en op het terrasje zitten mensen met elkaar te babbelen. Maar vandaag rennen Hanna en Hamza iedereen voorbij. Ze gaan regelrecht naar de grote kastanjeboom. De takken van de boom zijn zo groot, dat ze als een paraplu bijna het hele parkje bedekken. Onder de boom staat een overdekt kraampje, dat is de kiosk van meneer Beer. Hij heet niet echt meneer Beer, maar iedereen noemt hem zo, omdat hij heel harig en best wel dik is. ‘Meneer Beer!’ roept Hanna. ‘We hebben geld!’ roept Hamza. Heel vaak staan Hanna en Hamza bij het kraampje van meneer Beer verlekkerd naar al het snoep te kijken. Dan bromt hij wel eens dat ze op moeten hoepelen als ze toch niks kopen. Maar nu hebben ze allebei een hele euro! ‘Hij is er niet,’ zegt Hanna, als ze bij zijn kraampje staan. ‘Hoe kan dat nou?’ vraagt Hamza. Het is ook echt gek. Meneer Beer is er altijd, elke dag, zeven dagen in de week. Heel soms is hij er even niet, maar dan doet hij het luik naar beneden. Nu staat alles open. Ze kunnen zo een zakje snoep pakken als ze dat zouden willen, of een ijsje uit de vriezer. Hanna en Hamza kijken om zich heen. ‘Meneer Beer!’ roept Hanna nog eens hard. En dan horen ze het, heel zacht. ‘Hier!’ Het komt van boven. ‘Hij zit in de boom,’ zegt Hamza. En zo is het. Op de onderste tak van de oude kastanje zit meneer Beer. Hij kijkt angstig naar beneden. ‘Was er een boef?’ vraagt Hanna. ‘Of een heel enge hond?’ vraagt Hamza. Meneer Beer zucht en schudt zijn hoofd. ‘Wat was er dan?’ vraagt Hanna. ‘Moeten we de politie bellen?’ vraagt Hamza. ‘Nee!’ roept meneer Beer. ‘Er was niets, helemaal niets. Ik had gewoon zin om in de boom te gaan zitten.’ Daar geloven Hanna en Hamza echt helemaal niets van. Grote mensen klimmen niet in bomen. Hanna laat haar euro aan meneer Beer zien. ‘We hebben allebei 1 euro!’ ‘Ja, ja, oké, ik kom eraan,’ zegt meneer Beer. Maar er gebeurt niets. Hij blijft zitten waar hij zit. ‘Willen jullie misschien even kijken of hij weg is?’ vraagt meneer Beer dan. ‘Wie?’ vraagt Hamza. ‘De weps,’ zegt meneer Beer zachtjes. ‘Er was een weps.’ Hanna en Hamza lopen om het kraampje heen, en ze kijken binnen. ‘Er is geen weps!’ roept Hamza. ‘Het is een wesp,’ zegt Hanna, ‘geen weps.’ ‘Zit er nou wel of geen weps?’ vraagt meneer Beer. ‘Geen!’ roept Hanna. Met een plof landt meneer Beer op de grond. Hij veegt een paar blaadjes van zijn broek. ‘Mijn zus is ook bang voor wepsen,’ zegt Hamza. ‘Maar dat is nergens voor nodig. Wepsen doen meestal niks, als je zelf rustig blijft. En ze zijn heel goed voor de bloemen en ze eten muggen.’ ‘Ik kan het niet helpen,’ zegt meneer Beer. ‘Als ik een weps zie, dan ren ik weg.’ ‘WÈSP!’ roept Hanna. ‘Waar?’ Meneer Beer kijkt geschrokken om zich heen, bijna wil hij weer in de boom klimmen. ‘Nergens,’ zegt Hanna. ‘Maar jullie moeten wesssssp zeggen.’ ‘Wessssssp,’ zeggen Hamza en meneer Beer braaf. Hanna moet er stiekem een beetje om lachen. Die grote meneer Beer, bang voor zo’n klein beestje! Meneer Beer ziet het. Hij kucht. ‘Nou, willen jullie nog wat kopen, of hoe zit dat?’ vraagt hij. Hanna en Hamza kiezen allebei een ijsje wat eigenlijk een beetje te duur is. Maar meneer Beer vindt het goed. ‘Niet doorvertellen hè,’ zegt hij. Dat beloven ze. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20009652 347.64 3780 2022-10-04T22:00:00+00:00 yes no muziek kinderboekenweek luisteren https://schooltv.nl/video-item/meer-muziek-in-de-klas-muzikale-verhalen-de-jongen-die-met-dieren-kan-praten 2024-04-10T16:47:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39738.w613.r16-9.cd3cc49.webp De jongen die met dieren kan praten | Méér Muziek in de Klas: muzikale verhalen ...8 ...9 ...10! Wie niet weg is, is gezien! lk kom!' Roodborstje vliegt omhoog en begint te zoeken. Zigzaggend schiet ze tussen bomen door. Het duurt niet lang. Binnen twintig seconden ziet ze me, weggedoken achter de dikke stam van een omgevallen boom. 'Kom op, Ruub!' tsjilpt het vogeltje vrolijk. 'We zijn in het bos, je hebt hier wel duizend-en-een verstopplekken!' Verstoppertje met vogels is moeilijker dan met kinderen. Moeilijker, maar ook leuker. Dieren zijn leuker dan mensen lk weet het zeker, ‘t is waar Dieren zijn leuker dan mensen Ja dat is waar waar waar waar waar (waar waar waar) Dieren zijn leuker dan mensen (ja, dat is zo) Hij weet het zeker, ‘t is waar (het is echt waar) Dieren zijn leuker dan mensen Ja dat is waar waar waar waar waar (waar waar waar) 'Ja, ja,' zeg ik tegen haar. 'Jij hebt makkelijk praten, jij kan vliegen en bent ook nog eens piepklein!' 'Dan had jij ook maar als vogel geboren moeten worden!' 'O, ik had echt niets liever gewild,' antwoord ik. 'De hele dag door de lucht zweven, en vooral géén rotschool, géén rotklas!' 'Niet denken aan die rotkinderen,' tsjilpt ze terug. 'We zijn nu hier. En jij bent aan de beurt om te zoeken!' Dieren zijn leuker dan mensen Hij weet het zeker, tis waar Dieren zijn leuker dan mensen En dat is waar, ja dat is waar, dat is waar, echt waar Net op dat moment springt Konijn tevoorschijn. 'Mag ik meedoen?' vraagt hij. 'Natuurlijk mag je meedoen, Konijn,' antwoord ik. 'Van mij mag iedereen altijd meedoen! lk doe mijn ogen dicht en wil beginnen met tellen, maar hoor dan in de verte mijn opa roepen: 'Ruben! Eten!' 'Sorry jongens, verstoppertje spelen doen we een andere keer!' 'Wat gaan jullie eten?' vraagt Konijn. 'lk denk hutspot,' antwoord ik. 'Mijn lievelings!' roept Konijn. 'Nu ben ik jaloers! En als toetje zeker worteltjestaart?' 'Als dat zo is, bewaar ik een stukje voor je!' roep ik over mijn schouder en ik loop het bos uit in de richting van de boerderij. Opa schept de hutspot op, oma schenkt glazen water in. 'Was je weer in het bos aan het spelen?' vraagt ze. lk knik en neem een hap hutspot. Hoe kan dit nou Konijns favoriete gerecht zijn? 'Helemaal alleen?' vraagt oma. 'Toen ik zo oud was als jij,' bromt opa, 'speelde ik nooit alleen. lk had tientallen vriendjes.' 'Je weet toch datje ook vriendjes mee mag nemen naar hier?' vraagt oma. 'Hm-hm,' antwoord ik weer met volle mond. Natuurlijk weet ik dat. Bijna elke keer als ik blijf logeren - zo'n twee of drie keer in de week - begint oma of opa er wel over. En iedere keer wil ik dan zeggen dat het niet hoeft. lk wil ze dan vertellen over Eekhoorn, Konijn, Roodborstje en de andere dieren in het bos waarmee ik speel, waarmee ik praat. Maar ze zouden het toch niet begrijpen. Dieren zijn betere vrienden Hij weet het zeker, tis waar Dieren zijn betere vrienden En het is waar waar waar waar waar (ja waar waar waar) 'Oké kinderen,' zegt meester Melle de volgende dag op school. 'Doe jullie rekenboeken maar weer dicht.' Meteen volgt er één harde klap omdat iedereen tegelijkertijd zijn boek dichtklapt. 'Voordat jullie pauze gaan houden, heb ik nog een leuk nieuwtje. Na de herfstvakantie komt er een nieuwe jongen in de klas.' De hele klas begint te juichen, behalve ik. 'Hij heet Noah en het ging niet zo goed in zijn vorige klas, maar ik heb hem al gezegd dat jullie héél lief zijn.' Ja, denk ik bij mezelf, zo lief als een kat die spinnend een nestje met schattige babymuisjes opvreet. Een nieuwe klasgenoot. Alsof zevenentwintig pestkoppen in één klas niet meer dan genoeg is! Nog iemand die stomme grapjes maakt over mijn haar of over mijn kleren. N6g iemand die mijn gymspullen verstopt. lk loop het schoolplein over. Mijn klas is begonnen met verstoppertje spelen. Mijn lievelingsspelletje, maar ik doe niet mee. lk mag niet meedoen. lk loop naar de struiken achter het fietsenhok. Duif zit al op me te wachten. 'Had je een fijne ochtend?' vraagt hij. 'We krijgen een nieuwe jongen in de klas,' antwoord ik en ik geef hem een stukje brood. Hier zit ik elke pauze. Samen met Duif, mijn enige vriend op school. 'Leuk,' zegt Duif. 'Niet leuk,' zeg ik. 'Hij is waarschijnlijk net als de rest van de klas: of hij zegt gemene dingen tegen mij of hij lacht erom.' Dat zijn de twee smaken kinderen in mijn klas. 'Dat weetje niet,' zegt Duif en hij pikt in het brood. 'Misschien is hij wel zoals JIJ. 'Zoals ik?' lk ben de derde smaak in mijn klas. Een smaak die niemand lust. 'Ja,' koert Duif. 'lk kom ook op andere scholen. Daar zijn kinderen zoals jij.' lk kijk hem verbaasd aan. Dat had hij mij nooit eerder verteld. 'Praatje daar ook mee? Het is herfstvakantie en ik mag een week lang bij opa en oma logeren. Tijdens het avondeten begint opa er weer over, tussen twee happen andijvie door: 'Je kunt ook een klasgenootje vragen om langs te komen? lk was juist blij dat ik zeven dagen lang geen klasgenoot zou zien. 'Ja,' knikt oma. 'Je mag wel iemand bellen?' lk denk aan Duif. Want ik heb geen vriendjes in de klas lk wou dat duif er was Ja, die zou ik wel willen bellen. Helaas hebben duiven geen telefoons. De zeven dagen herfstvakantie gaan veel te snel voorbij. Voor ik het weet, zit ik weer in de klas. Iemand maakt een grapje, de rest van mijn klasgenoten lacht. Misschien ging het wel over mij, maar ik weet het niet zeker. In de klas doe ik altijd net alsof ik oordopjes in heb. Meester Melle komt binnen. Zachtjes duwt hij een jongen voor zich uit. Zal deze jongen ook mijn gymspullen gaan verstoppen? Of vieze dingen tekenen in mijn schrift? 'Oké, klas,' zegt de meester. 'Dit is Noah.' De jongen kijkt niet omhoog, blijft naar zijn schoenen staren. 'Zijn vorige klas was niet zo lief, maar ik heb hem verteld dat jullie allemaal schatjes zijn. Zorgen jullie dat hij zich welkom voelt?' Iemand fluistert iets, een paar anderen grinniken. Daarna begint de rekenles en vergeet ik Noah. In de pauze loop ik naar mijn vaste plekje. lk heb zin om Duif weer te zien. Maar als ik de hoek van het fietsenhok omga, blijf ik verschrikt staan. Daar zit Noah, op de plek waar ik altijd zit. Hij voert stukjes brood aan Duif, net zoals ik dat altijd doe. En dat niet alleen: hij praat met Duif, net zoals ik dat altijd doe. Deze jongen kan ook met dieren praten! Dan ziet Duif mij en hij koert meteen tegen Noah: 'Kijk! Dat is Ruben, over wie ik je vertelde. lk denk dat jullie het goed met elkaar kunnen vinden.' Duif fladdert omhoog. 'Nou, nu hebben jullie mij niet meer nodig!' En dan zijn Noah en ik alleen. Hij kijkt mij aan en ik weet dat ik iets moet zeggen. Maar wat? Voorzichtig doe ik een stap naar voren en vraag: 'Wil je vanmiddag mee naar de boerderij van mijn opa en oma? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20009651 484.96 3873 2022-10-04T22:00:00+00:00 yes no kinderboekenweek pesten vriendschap https://schooltv.nl/video-item/meer-muziek-in-de-klas-muzikale-verhalen-thuis 2024-04-10T16:51:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39739.w613.r16-9.4b7904c.webp Thuis | Méér Muziek in de Klas: muzikale verhalen Tarik lag op zijn rug op het gras. Het was eigenlijk te koud om dit nu te doen, maar omdat hij de hele zomer hier had gelegen, en hij nu niet zo goed wist wat hij met zichzelf aan moest, was hij toch weer naar zijn vertrouwde plekje gegaan. Hij lag op een groot grasveld, met hoog gras om zich heen; het werd nauwelijks gemaaid en in de zomer kwamen er klaprozen en andere veldbloemen op. Nu was er slechts gras, nog steeds vooral groen en hoog genoeg om hem aan het zicht te onttrekken. Niet dat hier veel mensen langskwamen: als hij zijn hoofd ophief en naar rechts keek, zag hij het fietspad. Op dat fietspad leek het alsof je altijd wind tegen had, het maakte niet uit welke kant je opreed. Als hij naar links keek, zag hij nog meer gras, met een paar honderd meter verder een weide met koeien. Tarik keek nu echter niet naar links of naar rechts. Hij lag op zijn rug, zijn handen achter zijn hoofd gevouwen, en staarde naar de lucht. Grijze wolken dreven voorbij. De wind was aangetrokken en het voelde koud aan. Toch lag hij hier, zijn jas onder zich uitgespreid, zodat zijn kleren niet vies werden. De laatste keer dat hij met vieze kleren was teruggekomen van deze plek, was er tot zijn verbazing niets vervelends gebeurd. Hij had verwacht dat hij gigantisch op zijn donder zou krijgen, maar zijn tante Heleen had alleen maar geglimlacht. Ze had gezegd dat hij onder de douche moest gaan, ze had zijn vieze kleding gewassen en er speciaal anti-vlekkenspul op gedaan. Dat was het. Het was een compleet andere reactie dan Tarik gewend was. Als hij dit thuis had gedaan, had zijn moeder tegen hem geschreeuwd en misschien wel erger. Ze zou hem naar zijn kamer sturen en hem daar uren, zo niet dagen opsluiten. Ze zou hem vergeten en verdwijnen, hij zou honger krijgen en uiteindelijk zou hij via het balkon van zijn flat proberen te ontsnappen, waarna de buren de kinderbescherming weer belden en hij opnieuw naar Heleen en Mohammed werd gestuurd. Ver van zijn eigen stad vandaan, ver van zijn moeder vandaan, ver van zijn vrienden vandaan. Bij zijn oom en tante in huis, in de natuur. Waar groene grasvlekken op je broek en modder aan je schoenen er gewoon bij hoorden. Tarik luisterde naar het ruisen van de wind en kwam een beetje overeind. Hij keek naar de bomen aan de overkant van de weide. Tussen zijn wenkbrauwen verscheen een frons. Wacht eens… dat was gek… Aan de overkant van de weide stond een bosje met bomen. Omdat de herfst al was ingetreden, waren alle bladeren aan het verkleuren. Behalve de bladeren van één boom. Het was een grote boom, maar toch was ‘ie kleiner dan de anderen. Hij was stralend groen, nog steeds, terwijl het geen naaldboom was. Tarik had niet zoveel verstand van de natuur, hij wist niet wat voor boom het was, maar hij wist wel dat het bijzonder was dat er nog geen geel vlekje op de bladeren te ontdekken was. Of bruin. Of oranje. Hij kneep zijn ogen een beetje toe en realiseerde zich dat de bladeren van de boom zelfs ongewoon felgroen waren. Ze leken wel licht te geven. Tarik kwam nu verder overeind. Hij keek nog eens goed naar de boom. Hij stond op, griste zijn jas mee van de grond en liep richting het bosje. Hoe dichterbij hij kwam, hoe harder het leek te gaan waaien. De wind verspreidde de loszittende bladeren, die om hem heen neerdwarrelden. Behalve de bladeren van de groene boom. Die bladeren leken helemaal niet te bewegen. Het leek wel alsof ze vastgelijmd zaten. Nu hij er eens goed naar keek, leek het wel alsof de boom ingekleurd en vastgelijmd was. Het moest niet gekker worden. Tarik naderde de boom tot op enkele meters afstand en uit het niets, alsof iemand een knop omzette, ging de wind liggen. Verbaasd keek Tarik om zich heen. Er was niemand te zien, in de verste verte niet. Tarik keek nog eens goed naar de felgroene boom en schudde in ongeloof zijn hoofd. Er was geen wind, alle bladeren aan alle omringende bomen hingen stil, behalve een stuk of drie bladeren van die ene vreemde boom voor hem. Tarik voelde een rilling over zijn rug lopen en naderde de boom nog dichterbij. Hij liep naar de stam en legde voorzichtig zijn vingers tegen de bruine bast aan. Er gebeurde niks. Dat had hij ook niet echt verwacht, maar toch. Hij deed een stap naar achter, keek weer omhoog en zag nog steeds die enkele bladeren bewegen, alsof er iets in de boom zat dat de bladeren líet bewegen. Iets. Of iemand. Hij liep weer naar de stam en keek omhoog. Maar vanuit zijn positie was niks te zien. Tarik twijfelde. Hij keek nog een keer om zich heen, dacht aan zijn tante die vast bijna verwachtte dat hij terug zou komen. Zijn telefoon had hij thuisgelaten. Of nou ja, bij zijn oom en tante thuis. Maar was dat ook niet thuis? Zijn nieuwsgierigheid won het van zijn plichtsbesef. En dus begon hij te klimmen. Bomen klimmen had Tarik wel eens gedaan, maar dat waren kleine boompjes in het park geweest. Hij was nog nooit naar boven geklommen in zo’n groene reus als deze. Zijn blik richtte hij op die paar bewegende bladeren boven hem. Hij wist niet of hij het zich verbeeldde, of hij zich dit alles niet gewoon in zijn hoofd haalde, dat hij misschien toch langzamerhand gek was geworden zoals zijn moeder altijd tegen hem zei dat hij was, maar het leek er verdacht veel op dat de paar bewegende bladeren, ook steeds hoger klommen. Met elke stap omhoog die hij nam, leek het alsof die bladeren buiten bereik bleven. Als een wortel die je voor de neus van een paard houdt, om hem harder te laten lopen. Tarik zette zijn tanden op elkaar, zijn mond in een verbeten streep veranderend. Terwijl hij een tak hoger klom, keek hij recht naar het blad boven zich, dat bewoog. En ja hoor, toen hij zijn voet verzette, schoot het bewegende blad omhoog. ‘Hoe dan?!’ riep hij gefrustreerd uit. Hij werd nu echt nijdig en klom verder omhoog. Steeds hoger. En hoger. En hoger. Maar het was precies hetzelfde als de bewegende bladeren deden. Ook die gingen steeds hoger. En hoger. En hoger. En toen, toen kon hij niet verder. Boven hem waren er alleen nog een paar hele dunne takjes, die zijn gewicht nooit zouden kunnen houden. Hij zweette nu en hijgend liet hij zich heel voorzichtig zakken op de tak waar hij op stond. Hij ging zitten, leunend tegen de stam van de boom. Tarik schrok zich kapot toen de wind weer aantrok. Uit het niets, zo plotseling als die eerder was gaan liggen, begon het te waaien. Hier bovenin de boom, leek het nog eens veel harder tekeer te gaan dan beneden, toen hij in het gras had gelegen. Tarik keek angstig naar beneden, hij was echt verschrikkelijk hoog geklommen. Hij greep zich vast aan de tak waar hij op zat, met zijn beide benen aan weerszijden van de tak en hief zijn blik omhoog. Hij keek verder en zag tot zijn verbazing dat hij het huis van Heleen en Mohammed kon zien van waar hij zat. Hij keek naar het huis en hun erf en zag zijn tante naar buiten lopen. Ze keek omhoog, naar de wolken, haalde de was van de lijn, klapte de wasmolen in en droeg die onder haar arm naar de schuur. Tarik bleef naar haar kijken. Heleen kwam terug voor de wasmand met de droge was. Voordat ze ‘m oppakte, keek ze naar het pad voor het huis, op haar horloge en toen weer naar het pad. Ze keek naar de wolken en Tarik besefte dat ze zich afvroeg waar hij bleef. Misschien was ze zelfs bezorgd. Aan de ene kant wilde hij direct naar beneden klimmen, maar toch bleef hij zitten. Hij bleef naar haar kijken, tot ze uiteindelijk haar wasmand onder de arm klemde en naar binnen liep, de achterdeur zorgvuldig achter zich sluitend. De wind was nu dusdanig aangetrokken, dat Tarik zich echt stevig moest vasthouden aan de tak. Hij was een beetje bang, maar voelde zich ook vreemd kalm. Vanuit zijn torenhoge plek, zag hij de auto van Mohammed op het pad richting het huis verschijnen. Hij reed rustig, zoals altijd eigenlijk. Tarik schaamde zich soms op de snelweg, als Mohammed 90 km per uur reed, in plaats van 100. Hij reed als een oud vrouwtje. Tarik zag hoe zijn oom de auto parkeerde en op zijn dooie akkertje uitstapte. Hij liep de tuin in, waar hij werd tegemoet gelopen door Heleen. Ze spraken met elkaar en Mohammed keek ook even het pad in, omhoog naar de wolken en op zijn horloge. Toen schudde hij lachend zijn hoofd, sloeg zijn arm om zijn vrouw heen en leidde haar mee het huis in. Tarik bedacht dat Mohammed Heleen vast een beetje plaagde met haar bezorgdheid. Hij wilde net aan zijn klim naar beneden beginnen, toen hij het hoorde. In het geruis van de wind was een zacht gefluister hoorbaar. Tarik spitste zijn oren, schudde zijn hoofd nog een keer in ongeloof en luisterde toen aandachtig. ‘Tarik… Tarik…’ fluisterde de wind. Tarik dacht een ogenblik dat hij nu echt gek was geworden, maar het gefluister hield aan. ‘Tarik… Tarik…’ En dus antwoordde hij: ‘Ja! Wat is er?!’ ‘Tarik, wat wil je? Tarik, wat wil je doen?’ vroeg de wind en Tarik voelde kippenvel over zijn hele lijf. Hij was te hoog geklommen, die boom was eng en hij wilde eruit. Maar toch, toch bleef hij zitten, alsof hij vastgeplakt zat. Alsof een onbekende kracht hem tegenhield. ‘Wat bedoel je?’ riep Tarik. ‘Wie ben je?’ ‘Wat wil je? Tarik, wat wil je?’ herhaalde de wind. De boom bewoog steeds heviger heen en weer en Tarik boog voorover en klemde zijn armen om de tak waar hij op zat. Als die tak zijn gewicht maar kon houden… ‘Wat wil je Tarik, wat wil je?’ vroeg de wind. ‘Ik wil naar huis!’ riep Tarik uit. Hij was echt bang nu, hij wilde naar beneden maar er was geen enkele manier waarop hij zonder te pletter te vallen uit deze hard bewegende boom naar beneden kon klauteren. ‘Ik wil naar huis! Houd op!’ riep Tarik nog een keer. Maar de wind ging nog heviger te keer. ‘Wat is je huis Tarik? Waar ben je thuis?’ vroeg de wind. Tarik antwoordde niet, hij hield zich stevig vast en voelde tranen in zijn ogen opkomen. ‘Waar staat je huis Tarik? Wat is je thuis?’ herhaalde de wind, steeds opnieuw. Tarik snikte nu, hij wilde niet doodvallen, hij wilde geen antwoord geven, maar de wind bleef tekeergaan in die grote, groene boom met die rare bladeren. ‘Waar staat je huis Tarik, waar ben je thuis?’ ‘Bij Heleen en Mohammed!’ gilde Tarik. ‘Ik ben thuis bij Heleen en Mohammed!’ ‘Weet je het zeker?’ vroeg de wind, die inmiddels de kracht aannam van een lichte orkaan of een heel zware storm. ‘Jaa, ik weet het zeker!’ gilde Tarik. ‘Ik ben thuis bij mijn oom en tante!’ En na het uitspreken van die woorden ging de wind liggen. Alsof iemand opnieuw een knop had omgezet. Tarik trilde, hij boog zijn hoofd naar zijn schouder en veegde zo goed en kwaad als het ging de tranen van zijn wang met zijn schouder. Een paar minuten bleef hij zitten. Hij moest eerst zijn handen en zijn benen laten stoppen met trillen, voor hij de klim naar beneden kon voltooien. Hij keek naar het huis van Heleen en Mohammed. Het was waar: het was zijn thuis. Hij wílde dat het zijn thuis was. Mohammed kwam naar buiten gelopen en pakte zijn fiets. Tarik wist dat zijn oom hem zou gaan zoeken en dat was genoeg reden voor hem om als een razende naar beneden te klimmen. Hij liet zich hangen aan takken, zocht met zijn voeten naar stevige stukken waar hij kon staan, liet zich als een aap naar beneden glijden. Hij scheurde zijn trui en ook bleef hij hangen met zijn broek aan een scherp stuk tak. Het maakte niet uit, hij wilde zo snel mogelijk naar zijn oom en tante toe. Op het moment dat hij zich liet vallen naast zijn jas, sprong hij alweer overeind. Hij rende, rende naar huis en halverwege, op het fietspad, zag hij zijn oom worstelen tegen de wind in. ‘Mohammed!’ gilde Tarik. ‘Mohammed!’ ‘Tarik!’ hijgde Mohammed en hij stopte abrupt met fietsen. ‘Waar was je? We maakten ons zorgen! Wat zie je er uit! Wat is er gebeurd?’ ‘Er is niks gebeurd,’ zei Tarik haastig. ‘Ik klom in een boom. Sorry dat ik alles stuk heb gemaakt!’ ‘Het geeft niet, jongen,’ zei Mohammed. ‘Het maakt niet uit. Maar gaat het? Je hebt gehuild.’ ‘Het gaat goed Mohammed,’ antwoordde Tarik. ‘Ik wil bij jullie wonen. Mag ik alsjeblieft bij jullie blijven wonen?’ Mohammed stond stokstijf stil en keek Tarik zwijgend en langdurig aan. ‘Natuurlijk mag dat. Maar weet je zeker dat je dat wil?’ ‘Ja, ik weet het 100 procent zeker!’ antwoordde Tarik. ‘Ik weet het zekerder dan ik ooit iets zeker heb geweten. Ik wil bij jullie blijven.’ ‘Je moet dan ook naar een andere school hè,’ zei Mohammed. ‘En je ziet je vrienden minder…’ ‘Het maakt niet uit Mohammed,’ zei Tarik en hij sloeg zijn armen om de nek van zijn oom. ‘Want jullie zijn mijn thuis.’ https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_20009650 840.56 1959 2022-10-04T22:00:00+00:00 yes no kinderboekenweek familie natuur https://schooltv.nl/video-item/natuur-de-luxe-dierenvoedselbank-en-ziekenhuis-voor-wild 2024-01-04T13:04:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39740.w613.r16-9.d837102.webp NATUUR DE LUXE | Dierenvoedselbank en ziekenhuis voor wild Shownieuwsprogramma dat de kijkers door ons prachtige NATUUR DE LUXE nieuws leidt. Het zet je steeds weer met beide luxe benen op onze grond. Een heerlijk snackie voor je hoofd. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1341204 1097.2 492 2022-10-09T16:00:00+00:00 yes no dier milieu wild https://schooltv.nl/video-item/brainstorm-ons-brein-en-illusies-ongelukken-en-weerstand 2024-01-04T13:04:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39741.w613.r16-9.ac32376.webp Brainstorm | Ons brein en illusies, ongelukken en weerstand Waarom trapt je brein zo makkelijk in een illusie? Wat doe je als er voor je neus een ongeluk gebeurt? Waarom doe je soms dingen tegen je zin in? En wat doet Youtuber Marije Zuurveld om zich te concentreren? Dat en nog veel meer. Met presentator en testpiloot Janouk Kelderman en hersenwetenschapper Job van den Hurk also known as the Prof. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1339551 1229.76 1972 2022-10-09T16:15:00+00:00 yes no hersenen verkeer emotie https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-kaas-afl-23 2024-01-04T13:04:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39742.w613.r16-9.08a80e5.webp PatsBoemKledder! | Kaas (afl. 23) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1343866 1082.16 4134 2022-10-05T06:00:00+00:00 yes no technologie productieproces spel https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-riool-autoband-afl-24 2024-01-04T13:04:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39743.w613.r16-9.ca46399.webp PatsBoemKledder! | Riool + autoband (afl. 24) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1343867 1083.8 3353 2022-10-06T06:00:00+00:00 yes no technologie productieproces spel https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-donut-afl-25 2024-01-04T13:04:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39744.w613.r16-9.11e1911.webp PatsBoemKledder! | Donut (afl. 25) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1343868 1079.08 5396 2022-10-07T06:00:00+00:00 yes no technologie productieproces spel https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-fiets-afl-26 2024-01-16T15:14:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39745.w613.r16-9.f5fe176.webp PatsBoemKledder! | Fiets (afl. 26) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1343869 1095.324 7641 2022-10-10T06:00:00+00:00 yes no productieproces technologie spel https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-thee-afl-27 2024-01-04T13:04:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39746.w613.r16-9.9a12db4.webp PatsBoemKledder! | Thee (afl. 27) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1343870 1095.48 4612 2022-10-11T06:00:00+00:00 yes no productieproces technologie spel https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-gitaar-afl-28 2024-01-04T13:04:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39747.w613.r16-9.2d72646.webp PatsBoemKledder! | Gitaar (afl. 28) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1343871 1075.296 5195 2022-10-12T06:00:00+00:00 yes no productieproces technologie spel https://schooltv.nl/video-item/patsboemkledder-beton-afl-29 2024-01-04T13:04:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/39000/images/39748.w613.r16-9.c351e7c.webp PatsBoemKledder! | Beton (afl. 29) De kandidaten doen een memoryspel. Verliezen ze, dan zorgen de monsters Pats! Boem! en Kledder! voor spectaculaire effecten als ontploffingen, vogelpoep en vallende gewichten. Als iemand wint, dan verschijnt er op één van de schilderijen een film over het productieproces van een alledaags voorwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1343872 1083.72 4755 2022-10-13T06:00:00+00:00 yes no technologie productieproces spel