https://schooltv.nl/video-item/beestenbrigade-akkervarkens 2024-01-04T12:54:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/37000/images/37931.w613.r16-9.0e92cc7.webp Beestenbrigade | Akkervarkens Vrolijk, educatief programma voor kleuters waarin dieren en natuur centraal staan. Boswachter Tim gaat met twee kleuters het land in om de natuur een handje te helpen. Ook laten kleuters zien welk bijzonder huisdier ze hebben. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1726258 898.056 2028-05-22T22:00:00+00:00 4229 2021-04-13T08:07:11+00:00 yes no varken https://schooltv.nl/item/wat-is-abortus 2024-07-04T07:31:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43156.w613.r16-9.2476677.jpg Wat is abortus? | Scrollverhaal over het beëindigen van een zwangerschap Jaarlijks worden er in Nederland 30.000 abortussen uitgevoerd. Het beëindigen van een zwangerschap is voor een vrouw een ingrijpende gebeurtenis. Welke redenen zijn er om te kiezen voor een abortus en hoe gaat een abortus in zijn werk? https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 1463 yes no zwanger abortus https://schooltv.nl/item/hoe-slecht-zijn-e-sigaretten 2025-08-28T13:35:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43095.w613.r16-9.5e7207f.jpg Hoe slecht zijn e-sigaretten? | Scrollverhaal over een populair alternatief voor roken Vapen wordt steeds populairder, maar gezond is het niet. Net als bij roken krijg je allerlei schadelijke stoffen binnen. Deskundigen maken zich zorgen dat er een nieuwe generatie rookverslaafden opgroeit. Wat moet je weten over de e-sigaret? https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 3056 2021-05-26T06:09:00+00:00 yes no roken verslaving sigaret vapen https://schooltv.nl/item/wat-doet-pesten-met-je 2024-07-04T07:31:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43151.w613.r16-9.f423fa7.jpg Wat doet pesten met je? | Scrollverhaal over pesten en gepest worden In elke klas zitten gemiddeld twee tot drie kinderen die gepest worden. Als je gepest wordt, kan dat grote gevolgen hebben voor de rest van je leven. Pesten kan zorgen voor weinig zelfvertrouwen, angst en depressie. Wat pesten nog meer met je doet wordt duidelijk in dit scrollverhaal. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 2582 2021-05-27T07:20:00+00:00 yes no pesten vriendschap https://schooltv.nl/item/waarom-strijden-we-nog-steeds-voor-homorechten 2024-07-04T07:30:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43144.w613.r16-9.c49e350.jpg Waarom strijden we nog steeds voor homorechten? | Scrollverhaal over de emancipatie van homo's Homo's, lesbiennes en andere LHBTI'ers hebben in Nederland dezelfde rechten als hetero's. Toch krijgen ze regelmatig te maken met discriminatie en geweld. Waar komt deze homohaat vandaan? https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 894 2021-05-28T12:28:00+00:00 yes no homoseksualiteit gender discriminatie https://schooltv.nl/item/waar-komen-mondkapjes-vandaan 2024-07-04T07:30:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43133.w613.r16-9.899777a.jpg Waar komen mondkapjes vandaan? | Scrollverhaal over onze bescherming tegen corona Sinds de coronacrisis zijn mondkapjes niet meer weg te denken uit het straatbeeld. Maar waar komen ze eigenlijk vandaan en waarom gebruiken we ze? Klik op de afbeelding om het scrollverhaal te lezen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 575 2021-05-31T06:31:00+00:00 yes no corona virus https://schooltv.nl/item/waarom-krijgt-niet-ieder-kind-gelijke-kansen-op-school 2024-07-04T07:30:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43142.w613.r16-9.49143a6.jpg Waarom krijgt niet ieder kind gelijke kansen op school? | Scrollverhaal over kansenongelijkheid De plek waar je opgroeit bepaalt in grote mate je kansen in het onderwijs. Zijn je ouders laagopgeleid of spreken ze geen Nederlands? Dat kan zorgen voor een lager schooladvies dan dat van klasgenootjes met dezelfde CITO-score. Waar komt deze kansenongelijkheid vandaan? Klik op de afbeelding om het scrollverhaal te lezen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 576 2021-06-01T06:35:00+00:00 yes no onderwijs https://schooltv.nl/item/hoe-werd-abortus-in-nederland-legaal 2024-07-04T07:30:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43098.w613.r16-9.59ed9cc.jpg Hoe werd abortus in Nederland legaal? | Scrollverhaal over de geschiedenis van abortus Tot 1984 is abortus illegaal in Nederland. Omdat er tot eind jaren 70 bijna geen anticonceptiemiddelen zijn, zijn er veel ongewenste zwangerschappen. Vrouwen doen de meest vreselijke dingen om van hun zwangerschap af te komen. Hoe is de abortuswet er uiteindelijk gekomen? Klik op de afbeelding om het scrollverhaal te lezen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 621 2021-06-02T06:43:00+00:00 yes no abortus vrouw emancipatie https://schooltv.nl/video-item/beestenbrigade-dierenvoedselbank 2024-01-04T12:54:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/37000/images/37932.w613.r16-9.dd1b633.webp Beestenbrigade | Dierenvoedselbank Vrolijk, educatief programma voor kleuters waarin dieren en natuur centraal staan. Boswachter Tim gaat met twee kleuters het land in om de natuur een handje te helpen. Ook laten kleuters zien welk bijzonder huisdier ze hebben. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1726259 890.904 2028-05-22T22:00:00+00:00 4818 2021-04-13T08:27:10+00:00 yes no dier voedsel https://schooltv.nl/video-item/kan-je-een-gouden-plaat-afspelen-de-gouden-plaat-van-suzan-en-freek 2024-01-04T12:54:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/37000/images/37933.w613.r16-9.879eb13.webp Kan je een gouden plaat afspelen? | De gouden plaat van Suzan en Freek Tim! Er komt een vraag binnen van Toby. Hij vraagt zich af of hij een gouden plaat ook daadwerkelijk kan afspelen. Dat is een goede vraag. Ja toch? Maar ik denk niet dat het kan. Een plaat hangt aan de muur. Het is voor de sier. We kunnen het uitzoeken in de studio. SAMEN: Ik ga naar de studio. Rock, paper, scissors. Later, he? Tim scheurt uit zijn panty als hij hoort met wie ik hier heb afgesproken. En met hier bedoel ik Wisseloord studio's. De grote der aarde nemen hier hun muziek op. Afro Jack, Bruno Mars en nog vele anderen. Je breekt je nek hier over de gouden platen. Kom mee! *'t Is stil hier aan de overkant *Maar ik kom hier vandaan *Waar je fiets gewoon nog open langs de weg kan blijven staan *En af en toe dan kan de smaak van de stad me nog verleiden *Maar vertellen m'n gedachten Hallo daar! Hoi. Suzan en Freek. Hee, hebben jullie gouden platen? Ja, wij hebben gouden platen. Ik vind het zelf bijzonder. Maar ik heb er hier eentje. Die zal ik je laten zien. Een echte? Een echte gouden plaat en die hebben we gekregen voor ons album. Wanneer krijg je eigenlijk een gouden plaat? Dat staat er op. Voor de verkoop van meer dan 20.000 units van het debuutalbum Gedeeld door ons. Dat klinkt technisch, units. Maar eigenlijk heeft het te maken met hoeveel een liedje wordt geluisterd op Spotify bijvoorbeeld. Dus ook streams. Als het veel wordt geluisterd binnen een bepaalde periode krijg je een goudenplaat. Tim en ik vroegen ons af of je een gouden plaat kan afspelen. Dat vind ik een goeie vraag. Ik heb geen idee. Misschien moeten we proberen. Echt? Toch? We gaan het doen. Wauw! Dit is wel echt kicken, jongens. Ik heb gewoon een gouden plaat vast. Jullie denken dat ik hier een koffertje heb, maar het is gewoon een platenspeler. Kijk. Zal ik 'm erop leggen? Aan u de eer. Oké, even een kleine poll. Wat denken jullie, kun je een gouden plaat afspelen, ja of nee? Ik denk dat die het doet. Ja? Ja. Ik denk dat die het niet doet. Wat denk jij? Ik denk ook dat-ie het niet doet. Nee toch? Nee. Weet je nog dat jij me zei dat wij nooit zouden vluchten als een van ons? *Blauwe dag, als het dondert* Hij doet het gewoon! Hij doet het. Gouden platen doen het dus gewoon. Wat grappig. Meine Güte. Hoe kan het dat je een gouden plaat kan afspelen? Ik heb het uitgezocht. Dat kan omdat deze dezelfde groefjes heeft als een gewone lp. Alleen is die van metaal gemaakt in plaats van vinyl. En heeft het een heel dun 24-karaats laagje. Echt goud dus. Dank jullie wel voor jullie tijd en veel succes met optreden overal en nergens. Dank je wel. Dank je. Ga zo door. Dank je wel. Jullie kunnen het! Gaan we zeker doen. Onze eerste gouden plaat. Lekker, man! Toby, een antwoord op je vraag. Zo simpel is het. Een gouden plaat kun je gewoon draaien. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16530901 205.525 572 2021-05-25T14:00:00+00:00 yes no muziek https://schooltv.nl/video-item/hoe-tank-je-een-f-16-in-de-lucht-mee-met-een-vliegtuig-die-f-16s-tankt 2024-01-04T12:54:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/37000/images/37934.w613.r16-9.8c184f3.webp Hoe tank je een F-16 in de lucht? | Mee met een vliegtuig die F-16's tankt Zie jij ze al? Nee, ik zie ze nog niet. Ze zouden hier ergens in de buurt moeten zitten. Ze komen elk moment naast ons. Daar. O ja, daar! Kijk, dat is de eerste F16. Dat heeft allemaal te maken met jouw vraag. Ja. Hoe tank je een F16 in de lucht? Ja, dat gaan we bijna beantwoorden. Zo! Moet je kijken, wat een gigantisch ding dit! Ja, wauw. Echt gaaf hoor. Het lijkt op een passagiersvliegtuig. Maar dit is het vliegtuig waar ze de F16's mee tanken in de lucht. Waar ze dan mee tanken, zou ik echt niet weten. Het is een gigantisch ding. Ja. Ha! Hee, kerels. Jij moet Mark zijn. Ik ben Mark. Jij bent de boom-operator. Ja, klopt. Wat houdt dat precies in? Deze angel die hier achter op zit, dat is de boom, die bestuur ik. Hiermee gaan we tanken in de lucht. Dit is de boom? Dit is de boom. Gaat het net zoals met een auto gewoon? Het gaat wel anders. Het gaat met een grote snelheid. We gaan over de 500 kilometer. Dus als we straks in de lucht zijn, kan ik hem laten zakken. En dan hangt hij op 30 graden en dan schuif ik hem uit. Het is echt een groot apparaat. Hoelang duurt het ongeveer. Een F-16 tanken? Dat is ongeveer 2, 3 minuutjes. Zo kort? Ja. Dat is snel. Dat is nog sneller dan dat je met de auto tankt. Wij moeten naar binnen lopen, afrekenen. Klopt. Wij krijgen ook geen zegeltjes, helaas. Dit is gewoon aansluiten, tanken en weer door. En weer verder gaan. Er zit een aardig tempo in. Kom verder. Wow. Blijf je haken. Yes. We zijn in de lucht! Over een kwartier komen de eerste F16's voor een tankbeurt. Tijd om de boom te checken. Hoe zit dat? Ja, het zit goed. De boom-operator moet diepte kunnen zien om de boom, oftewel de tankslang, aan te kunnen sluiten op de F16. Daarom draagt hij een 3D bril. Hij lijkt een beetje op een normale bril. Ja. Maar ik zie wel echt... Doe je hand eens vooruit. Zie je meer diepte nu? Ja... ik kan er zo wat in. Recycle one, six, six, two. Als je wil, kan je een stukje sturen. Met je linkerhand, dan kan je een beetje het gevoel krijgen. Hij is niet super direct, zoals je voelt. Boomoperator is een heel apart vak. In Nederland zijn maar acht mensen die het doen op dit moment. Welke karaktereigenschappen heb je dan nodig om boom operator te zijn? Als hobby heb ik gamen. Dat vind ik gaaf. Ik ben eerste generatie gamer. Daar word je scherp van. Je reactievermogen is goed. Ik ben gitarist, net als jij. Dus vingervlugheid is belangrijk. Ik ben ook motorrijder. Ik hou van snelheid. En techniek. Dus als je die eigenschappen hebt, ben je al een heel eind op weg. Dus je hebt er sowieso twee volgens mij. Gitaar en gamen. Dan zie ik wel een toekomst voor je weggelegd hier. De boom werkt en Mark moet zich gaan voorbereiden want de F16's zijn bijna door hun brandstof heen en moeten nodig bijtanken. Heb je het gehoord? Nou? De eerste F-16 komt eraan. Echt? Ja, ik zie 'm! Zie je hem? Ja, ik zie 'm. Waanzinnig! Zo! Hoppa! Net alsof ze met een soort touwtje aan de vleugel hangen... waar ze dan gewoon in hetzelfde tempo… gaan ze mee. Dit maak je ook niet dagelijks mee. Nee. Ja! Ik zie je! Zie je hem? Ja. Doordat je hier met het raampje omhoog gaat ziet hij dat je aan het zwaaien bent. Hoe vind je dit? Ja, dit is echt gaaf. Hahahaha. Bij missies ver weg moeten de F16's onderweg bijgetankt worden omdat ze anders hun doel niet kunnen halen. Tanken in de lucht is dan een snelle en veilige manier. Dit is fantastisch om te zien. Dit gaat zo snel. Ze komen aan, tanken en echt in 2, 3 minuten... hop, komt-ie aan de zijkant erbij. Fantastisch om te zien. En we hebben geluk vandaag. Er hebben zich Amerikaanse F15's gemeld, die ook moeten tanken. Dit is de F15, een stuk groter dan de F16 die we gezien hebben. Het is een echt bakbeest wat er nu aankomt. Twee F15's staan nu klaar. Ze staan in een rijtje bij de linkervleugel en wachten netjes op hun beurt. Tot de F15 beneden getankt is en dan schuiven ze er onderdoor. Echt waanzinnig om te zien. Kijk, daar gaat-ie, daar gaat-ie, daar gaat-ie. O ja. De F15 vertrekt nu onder dit vliegtuig. Dat betekent dat hij nu aan het tanken is. Ja. Zullen we bij Mark kijken hoe het tanken gaat. Oke. Ja? Kom. Daar is die. Ja. De Jackal four two. Standby. Ready. Clean contact. Contact. Lijkt me best lastig om zo'n F15.Ja, het is een stuk groter dan een F16. Hij vult bijna het hele scherm, he? Ja. 30 feet. Nu gaat hij in positie. 20. Roger. 10 feet. Hij krijgt nu allemaal getallen door en die geeft die door aan het gevechtsvliegtuig. Dus hoeveel feet, hoeveel voeten hij van de boom af zit. 4-1, contact, uniform. Contact, we hebben contact en nu wordt er getankt. Dit is echt waanzinnig om te zien. Je ziet gewoon een gevechtsvliegtuig, een F15... die nu live op dit moment getankt wordt. Joep. Ja. Dit is wat je wilde weten. Hoe vind je dit? Ja, dit ziet er heel lastig uit. Maar ik vind het heel knap. Het gaat met heel veel precisie, he? Ja. In een paar minuten 2300 liter getankt! Daar kunnen je ouders 60 keer de tank van hun auto voor vol gooien! See ya. See ya. Je zag het, zo wordt er dus getankt. Ja. Hoe vond je dit om te zien? Ik vond het heel erg gaaf. Ja. En die bril staat je ook nog hartstikke goed. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16530904 484.053 3428 2021-05-25T22:00:00+00:00 yes no vliegtuig brandstof https://schooltv.nl/video-item/hoe-maak-je-een-popcornmachine-popcorn-maken-met-een-blikje 2024-01-04T12:54:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/37000/images/37935.w613.r16-9.f723c7c.webp Hoe maak je een popcornmachine? | Popcorn maken met een blikje Wauw. Is dit nou de bad guy die we in het begin in het begin ook zagen? Volgens mij wel. Mocht je je afvragen: Wat doen die gasten? Wij zijn aan het buitenbiossen. DE trend van 2020. Geen reclame, lekker drankje erbij. Wat heb je nog meer nodig? Dat klinkt goed Tim, maar ik mis nog iets. Wat mis je? Wat zou je nou missen? Ik mis gewoon... Heb je telefoon nog... Je moet je telefoon uitzetten in de bios! Ja. We moeten altijd klaarstaan voor vragen en dit is er een. Mohrad vraagt zich af hoe je je eigen popcornmachine maakt. Dat zijn we vergeten. Popcorn. Een popcornmachine. Popcorn, dit is wat ik mis, Tim. We gaan het nu uitzoeken. Kom. We gaan. Popcorn! Kom! Wij gaan je laten zien hoe je popcorn kan maken met je zelfgemaakte popcornmachine. Wat heb je nodig? Hebt een blikje nodig, maar gooi het wel leeg. Olie, een campinggasstelletje. En nog een vuurtje. Kijk eens aan. En natuurlijk heel belangrijk. Popo corno. Popcorn. Mais. Zorg ook dat je een mesje hebt. Wat doe je daarmee? Het blikje snij je open met een soort luikje erin. Zo. Doet dit heel voorzichtig, dat je niet door het blikje in je hand schiet. Even een soort... Terwijl jij bezig bent... Je hebt gewoon! Ik heb het zelf gemaakt thuis, want ik ben aan de slag gegaan. En dan? Je doet een beetje olijfolie via de bovenkant erin. Zorg dat er een klein bodempje onderin ligt. Dan... Kijk eens. Boem, vuur. Dit wordt heel heet. Goed oppassen. Echt jongens, pas op met vuur. Geen grappen daarmee. Nu het blikje. En nu is het wachten. Hoor je het? Kijk, dat is het geluid van de popo corno. Je kan zien hoe het van binnen aan het poppen is. En waarom popt popcorn nou. In maiskorrels zit heel veel vocht en als dat heet wordt, verandert dat in stoom dat naar buiten wil. Om de korrel zit een harde schil. Als er genoeg druk op zit, scheurt het en geeft het poppendegeluid. De korrels worden als het ware opgeblazen. Pim! Ik zie popo corno! Wauw! Ja! Het schiet eruit! Popo corno! Kijk hier! Ja! Joekels. Eet hem op. En zo maak je dus zelf popcorn. Voor je eigen drive-in bioscoop. Wauw! Wat een succes. Dit is goed! O! Ik doe het vuur wel uit. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16534551 166.528 434 2021-05-26T22:00:00+00:00 yes no https://schooltv.nl/video-item/de-anjerrrevolutie-de-geweldloze-afzetting-van-dictator-caetano-in-portugal 2025-11-10T08:05:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/37000/images/37936.w613.r16-9.13054e9.webp De Anjerrevolutie | De geweldloze afzetting van dictator Caetano in Portugal Op 25 april 1974 zorgde een militaire staatsgreep voor de val van dictator Caetano. De hele wereld keek ademloos naar de televisie, naar de aardverschuiving die in Portugal plaatsvond. Geweld bleef wonder boven wonder uit. Er was slechts één grote explosie van vreugde in de straten. Liberdade: vrijheid, schreeuwde het volk als uit één keel. Wat opvalt is hoe jong de coupplegers waren. Dit keer geen omwenteling door hoge generaals, zoals dat meestal gaat bij militaire staatsgrepen, maar door de jonge kapiteins. Niet zo gek, want juist die jonge kapiteins hadden alle redenen om ontevreden te zijn. Want juist zij waren met in totaal een miljoen andere soldaten naar Afrika gestuurd om daar dertien jaar lang een uitzichtloze oorlog te vechten voor het behoud van Portugese koloniën als Angola en Mozambique. Sinds de jaren zestig waren de Portugezen, die daar tot dan toe een heel comfortabel bestaan leidden, hun leven ineens niet meer zeker. Zwarte vrijheidsstrijders kwamen in opstand. In Lissabon peinzde de dictatuur en niet over de koloniën op te geven. We zijn vastbesloten te strijden om onze koloniën te behouden. Meer en meer soldaten stuurde hij de loopplank op. Weg van hun familie op weg naar een onmenselijke guerrillaoorlog. Daar, diep in het oerwoud van Afrika, werd de basis gelegd voor de Anjerrevolutie. Avonden lang broedden de militairen op een oplossing, een manier om uit die oorlog weg te komen. Een oorlog die, als het aan de leiders in Lissabon lag, door zou gaan tot de vijand verslagen was. Toen ze met verlof waren in Portugal, bleef een kleine groep elkaar in het geheim ontmoeten. De plannen voor een machtsovername werden steeds concreter. Het moest afgelopen zijn met de dictatuur. Maar hoe? Hoe doe je dat? Een staatsgreep plegen? Waar begin je? Drie kapiteins werden aangewezen als leider. We krijgen twee van hen in Lissabon te pakken. De eerste is Otelo Saraiva de Carvalho. Mijn kameraden waren bang. Ze vroegen: Wat doen we als we worden aangevallen? Wij gaan zelf niet als eersten schieten. Maar als iemand het waagt om op ons te schieten, dan schieten we terug om te doden. Otelo zou met zijn charmes en zijn flair de grote held van de revolutie worden. De andere leider van toen, kapitein Vitor Alves, was in alles zijn tegenpool. Waar Otelo de doener was, was Victor de denker. Waar Otelo aan één stuk door praat, licht Vitor elk woord op een goud schaaltje. Vooral als het over de oorlog in Afrika gaat. Wij schoten mensen dood die recht hadden op hun eigen land. Het was hun land. Het ging de kapiteins natuurlijk niet alleen om het beëindigen van een onzinnige koloniale oorlog. Ook aan bijna vijftig jaar van verstikkende dictatuur moest een eind komen. Ik droomde er van jongs af aan al van, al vanaf de middelbare school. Toen ik zag hoe de geheime dienst op school medeleerlingen arresteerde, oudere leerlingen die al Marx lazen en ook communistische manifesten van Engels en Marx. En toen, vanaf m'n 16e of 17e, ben ik me tegen het regime gaan verzetten. Maar ik mocht mijn medeleerlingen niet in de gevangenis bezoeken. Toen kwam het verlangen bij me op om ooit een rol te spelen bij het omverwerpen van het fascistische regime. Ze hadden een geheim teken afgesproken wanneer het moest beginnen. De radio zou in de nacht van 24 op 25 april om tien voor half één een door het regime verboden lied uitzenden. Grândola, moorse stad land van de broederschap waar het volk het voor het zeggen heeft. Dat was het startsein. Hier spreekt de commandopost van de strijdkrachten. Het leger vraagt de inwoners van Lissabon om naar huis te gaan en daar voorlopig te blijven. Zodra de jonge officieren het lied op de radio hoorden, vertrokken ze massaal met hun troepen uit de kazerne. De kapiteins wilden de coup absoluut zonder bloedvergieten laten verlopen. Mijn rol was om op een telefoontje te wachten dat ik samen met mijn kameraden onze meerderen in het leger moest uitschakelen. Met uitschakelen bedoel ik niet dat we ze moesten doden. We moesten alleen hun telefoon onklaar maken. Verslaggever Adelino Gomez haastte zich de stad in. Als dit een staatsgreep was, wilde hij daar niks van missen. Op de eerste tank die hij tegenkwam zag hij tot zijn verbazing een oud klasgenoot van hem zitten. Maia, maar deed Maia mee met de kapiteins? Of was hij daar om de dictatuur te verdedigen? Hij gaf me een vreemd, indirect maar tegelijkertijd heel mooi antwoord. Hij zei niet of hij aan de goede of de verkeerde kant stond. Hij antwoordde met de vraag: 'Had jij bij de radio geen problemen met de censuur?' 'Zei je toen niet iets waardoor je het land uit moest?' Ik zei: Ja. Hij zei: We doen dit zodat niemand Portugal uit hoeft om wat hij zegt, denkt of doet. Adelino wist in de chaos opnameapparatuur te bemachtigen en daarmee zou hij de reportage van zijn leven gaan maken. Kijk, hier zie je hem gaan staan voor op de tank van zijn oude vriend Maia, die inderdaad een van de kapiteins bleek te zijn. Ze zetten koers richting het gebouw waar de dictator zich schuilhield. Voor het eerst ben ik als radiojournalist sprakeloos. En hoor ik mensen echt vrijuit spreken. Honderden mensen zijn hier op de been. Nog steeds was er geen schot gelost. Het bleef een keurige coup. Die jonge officieren hielden zich aan de regels. Ik zei tegen Maia: Je gaat de wagens als volgt opstellen. Je vormt een colonne en dan omsingel je het hoofdbureau van de Republikeinse garde. Want 'het konijn zit in het hol'. Het konijn in zijn rol. Dat was dictator Caetano. Hij kreeg vijftien minuten om zich over te geven. Terwijl Otelo en Maia probeerden die dictator tot overgave te dwingen, zorgde Vitor voor de uitschakeling van het opperbevel van het leger. Ook hier weer geen gewelddadige acties. Vitor stuurde de legertop naar huis. Dictator Caetano en zijn gevolg werden het land uitgezet. Er volgde geen bloedige afrekening. Nu zeggen ze dat dat komt omdat het land zo klein is. De coupplegers en de weggejaagde machthebbers kenden elkaar te goed. Sommigen waren het er niet mee eens. Ze vonden dat we ze hadden moeten doden. Maar ik vond van niet. En hen straffen? Vind u niet dat het al straf genoeg is als iemand van in die 70 of 80 het land uit wordt gezet? Is verbanning geen grote straf? Het is niet niks. Voor mensen van rond de 60 is het heel erg juist omdat ze nog toekomstperspectieven hebben. Als je die wegstuurt en voortaan compleet buitenspel zet, doet dat ongelooflijk veel pijn. Tussen de twee leiders van de Anjerrevolutie ontstond tweespalt. Vitor wilde een parlementaire democratie naar Europees model. Otelo's dromen reikten veel verder. Hij wilde een Portugal waar het volk het echt voor het zeggen had. Ik weet dat het utopisch is. Mijn kameraden zeiden dat het nergens bestond. Ik zei: Dan creëren wij het wel. Dat model creëren wij wel. En als het goed is, verspreidt het zich door Europa. En de oude parlementaire democratie, die uit Engeland afkomstig is, verdwijnt. Want een volk dat actief deelneemt aan de politiek, leidt het land zelf. Vitor en de gematigde socialistische militaire leiders waar hij bij hoorde zagen zich genoodzaakt om tegen Otelo op te treden. Met zijn revolutionaire ideeën vormde hij in hun ogen een bedreiging voor de vrede in het land. Wat hebben ze met Otelo gedaan? Hij is opgepakt. Gearresteerd want hij was vergeten dat hij een democratische staat had opgericht. Hij ging tegen alle regels in. Ik zich hem als eerste in de gevangenis op. We zijn vrienden een zelfs buren van elkaar. Vitor's stroming had de strijd gewonnen. Hij maakte een mooie politieke carrière als minister. Ook Portugal zelf werd een normaal Europees land. Weinig zou nog herinneren aan die heftige romantische tijden van toen, die achteraf korte periode waarin alles echt even anders leek te gaan worden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16534559 684.48 968 2021-05-26T08:40:00+00:00 yes no Portugal dictatuur staatsgreep https://schooltv.nl/video-item/egypte-de-wereld-rond 2024-01-04T12:54:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/37000/images/37937.w613.r16-9.40ad39a.webp Egypte | De wereld rond Egypte ligt in het noorden van het werelddeel Afrika en is en maakt deel uit van het Midden-Oosten. De hoofdstad van het land is Caïro. Driekwart van de 100 miljoen inwoners woont in de vruchtbare vallei van de rivier de Nijl. De rest woont in de rivierdelta in het noorden rond de stad Caïro. Door het hoge geboortecijfer groeit de bevolking snel. Ongeveer de helft van de bevolking is jonger dan 18 jaar oud. De inwoners van het land stammen grotendeels af van de Hamito-Semitische bevolking. Dit zijn Egyptenaren, maar ook Berbers. Daarnaast leven er Bedoeïenen: Arabische nomaden die al duizenden jaren lang in Egypte wonen. Zij trekken rond in de steppe- en woestijngebieden van het land. Een derde groep zijn Nubiers, die oorspronkelijk uit het zuiden van het land komen. De geschiedenis van Egypte gaat ver terug. Ongeveer 20.000 jaar geleden vestigen de eerste mensen zich al in het land. Het is daarmee een van de oudste beschavingen ter wereld. Vanaf 3000 voor christus heersen de farao’s over Egypte. Voor deze farao’s worden de beroemde piramides gebouwd die als graftombe worden gebruikt. Toetanchamon is zo’n farao. 100 jaar geleden is zijn gouden sarcofaag ontdekt en zo is hij wereldberoemd geworden. Na de tijd van de farao’s heersen de Perzen, de Grieken en later de Romeinen over Egypte. Uiteindelijk komen in de 7e eeuw de Arabieren aan de macht. Zij introduceren het Arabische schrift en de Islam in het land. Egypte is lange tijd overheerst door de grootmachten om zich heen, maar vanaf 1922 wordt het land echt onafhankelijk en sinds 1952 is Egypte een republiek. Door haar eeuwenoude geschiedenis, is Egypte populair onder toeristen die de oude schatten willen komen bewonderen. Toerisme is dan ook erg belangrijk voor de economie van Egypte. Daarnaast is de landbouw een belangrijke bron van inkomsten. Ongeveer een derde van de werkende bevolking werkt in deze sector. Het belangrijkste exportproduct is katoen. Verreweg het grootste deel van Egypte bestaat uit woestijn en heeft daarmee een woestijnklimaat. Overdag komt de temperatuur al snel boven de 40 graden Celsius, terwijl het ’s nachts wel min 20 graden kan worden. De rivier de Nijl is de levensader van Egypte. De rivier voert vruchtbaar slib aan waardoor rondom de rivier het hele jaar door akkerbouw en veeteelt mogelijk is. In het noorden grenst Egypte aan de Middellandse zee en in het oosten aan de Rode Zee. In deze subtropische zee zwemmen kleurrijke vissen en zoogdieren. Egypte is voor het grootste gedeelte Islamitisch. Ruim 90 procent van de bevolking is moslim. De Islam is ook de staatsgodsdienst. De resterende 10 procent is voornamelijk Christen. De Egyptische keuken is volgens de Islam halal. Varkensvlees mag niet worden gegeten en ook is het drinken van alcohol niet toegestaan. Koffie en thee worden wel veel gedronken in het land. Vooral mannen ontmoeten elkaar en koffie- en theehuizen. Egypte is een traditioneel land, waarbij de Islam een grote invloed heeft. Maar de rijke geschiedenis blijft van belang. Vandaag de dag worden er nog regelmatig archeologische ontdekkingen gedaan in Egypte. Hierdoor blijft de eeuwenoude cultuur van het land tot op heden levendig en zichtbaar. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16534564 245.205 30333 2021-05-26T13:08:00+00:00 yes no Egypte piramide land https://schooltv.nl/video-item/de-boterhamshow-aflevering-121 2024-01-29T13:39:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/37000/images/37938.w613.r16-9.27ed499.webp De Boterhamshow | Aflevering 121 Educatief ontbijtprogramma voor kinderen én hun ouders. In deze poppenshow ontvangt presentator 'Opper de Pop' tafelgasten, muzikanten en sidekicks. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1330501 955.041 8250 2021-04-15T14:12:10+00:00 yes no Boterhamshow https://schooltv.nl/video-item/de-boterhamshow-aflevering-122 2024-01-29T13:39:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/37000/images/37939.w613.r16-9.ca6dfc6.webp De Boterhamshow | Aflevering 122 Educatief ontbijtprogramma voor kinderen én hun ouders. In deze poppenshow ontvangt presentator 'Opper de Pop' tafelgasten, muzikanten en sidekicks. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1330502 970.563 2384 2021-04-15T14:12:48+00:00 yes no Boterhamshow https://schooltv.nl/video-item/de-boterhamshow-aflevering-123 2024-01-29T13:38:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/37000/images/37940.w613.r16-9.9b62c7a.webp De Boterhamshow | Aflevering 123 Educatief ontbijtprogramma voor kinderen én hun ouders. In deze poppenshow ontvangt presentator 'Opper de Pop' tafelgasten, muzikanten en sidekicks. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1330503 973.162 3149 2021-04-15T14:13:25+00:00 yes no Boterhamshow https://schooltv.nl/video-item/de-boterhamshow-aflevering-124 2024-01-29T13:38:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/37000/images/37941.w613.r16-9.a7842f0.webp De Boterhamshow | Aflevering 124 Educatief ontbijtprogramma voor kinderen én hun ouders. In deze poppenshow ontvangt presentator 'Opper de Pop' tafelgasten, muzikanten en sidekicks. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1330504 972.65 2735 2021-04-15T14:13:55+00:00 yes no Boterhamshow https://schooltv.nl/video-item/de-boterhamshow-aflevering-125 2024-01-29T13:38:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/37000/images/37942.w613.r16-9.4f1a37f.webp De Boterhamshow | Aflevering 125 Educatief ontbijtprogramma voor kinderen én hun ouders. In deze poppenshow ontvangt presentator 'Opper de Pop' tafelgasten, muzikanten en sidekicks. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1330505 966.894 4102 2021-04-15T14:14:34+00:00 yes no Boterhamshow https://schooltv.nl/video-item/de-boterhamshow-wiekent-de-boterhamshow-12 2024-01-04T12:54:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/37000/images/37943.w613.r16-9.3ab2149.webp De Boterhamshow | WieKent De Boterhamshow 12 Een enerverende quiz voor kinderen vanaf zes jaar én hun ouders, waarin teruggekeken wordt op De Boterhamshows van de week ervoor. In de quiz gaat het om de vraag wie van de drie kandidaten De Boterhamshow het beste kent. De winnaar van de quiz gaat naar huis met een fantastisch prijzenpakket. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1323095 1195.224 6893 2021-06-06T06:00:00+00:00 yes no Boterhamshow https://schooltv.nl/video-item/wat-gebeurde-er-met-de-mannen-van-putten-weggevoerd-tijdens-de-tweede-wereldoorlog 2024-01-04T12:54:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/37000/images/37952.w613.r16-9.e08bd81.webp Wat gebeurde er met de mannen van Putten? | Weggevoerd tijdens de Tweede Wereldoorlog 'Vanhier werden zij weggevoerd. 1 en 2 oktober 1944.' Deze plek was het begin van een dramatische gebeurtenis in Putten. Tijdens de Tweede Wereldoorlog, die duurde van 1940 tot 1945, bezette Nazi-Duitsland Nederland. Het was oorlog. Een half jaar voor het einde van de oorlog werden 659 mannen uit het dorpje Putten opgepakt en afgevoerd naar Duitsland. Het waren vaders, broers en zonen die niks hadden misdaan. Toch werden ze zonder proces opgepakt en afgevoerd. Slechts 48 van hen keerden terug. De rest werd vermoord. Maar waarom werden deze onschuldige mannen opgepakt en afgevoerd? Bij deze brug in de buurt van Putten vond in de nacht van 30 september op 1 oktober 1944 een aanslag een aanslag plaats. Nederlandse mannen en een Engelse piloot beschoten een auto. In die auto zaten Duitse officieren. Het was 'n daad van verzet tegen de Duitse bezetting. Bij die aanslag kwam één Duitse officier om het leven en één Nederlandse verzetsman. Het idee was dat de Duitsers van die kant kwamen aanrijden. En dan zouden zij gaan schieten. En dan konden ze die auto te pakken nemen. De opa en oma van Beatrice de Graaf hebben het met eigen ogen gezien. Beatrice groeide op met de verhalen en ging geschiedenis studeren. Ze werkte 20 jaar geleden mee aan een documentaire over wat er is gebeurd in Putten. We zagen net de plek waar de aanslag is gepleegd. Maar hoe reageerden de Duitse bezitters daarop? Nou, in de ochtend na de aanslag hoorde de generaal van het Duitse leger ervan. En hij werd woest. Hij zei: we pakken alle mannen in Putten tussen 18 en 50 jaar op. Want ik wil weten wie het gedaan heeft. Ze waren verschrikkelijk boos over de aanslag en ze wilden wraak nemen. Het Duitse leger heeft het dorp omsingeld, de invalswegen afgegrendeld. Ze hebben alle mannen gedwongen zich te melden. En toen hebben ze alle mannen uit Putten verzameld onder dwang, of ze hebben zichzelf gemeld omdat dat moest. Ze zijn naar de kerk gegaan. De generaal had ook gezegd: Steek het dorp in brand. En ze hebben allemaal huizen in het centrum, meer dan honderd in brand gestoken. Die zijn ook afgebrand. De generaal zei ook: Schiet de hele bende maar neer. Dat is gelukkig niet gebeurd. Maar ze zijn wel bijna alle 700 naar Duitsland weggevoerd. Maar waarom zijn die mannen dan niet gevlucht? Een aantal heeft geprobeerd te vluchten en die zijn op de vlucht doodgeschoten. Mijn opa, Teunis de Graaf, is er wel in geslaagd te vluchten. Dat kwam omdat hij met een groepje vrienden van de weg af ging en het weiland in rende. Mijn opa Teunis had een zwager, Hendrik. En die ging op de fiets er vandoor, over de weg. En die is recht in de armen van de Duitsers gereden en die is in Duitsland later vermoord. Jeetje. Een heel aantal mannen uit het dorp heeft zich ook gewoon gemeld. Die dachten, dat kan geen kwaad, ik heb niks gedaan. Maar die wisten toch dat het oorlog was en waartoe de Duitsers in staat waren? Ja. Maar zo'n actie van de Duitsers, zo'n vergeldingsactie tegen niet-Joden was op deze manier nog niet eerder gebeurd. Er waren ook Puttense politie- agenten bij die ook tegen mannen zeiden, kom maar, het komt wel goed. Ze hadden gewoon niet verwacht dat je even melden in de kerk, dat dat zo slecht zou aflopen. We weten inmiddels dat het wel slecht afliep. De mannen brachten de nacht door hier in de kerk. Ik heb een brief hier van een vrouw die het gezien heeft. 'Ze waren in de kerk opgesloten. Mijn zuster en ik zijn met grote pannen eten naar de kerk gegaan. We wilden nog even met hen praten. Maar we werden met geweren in de aanslag weggejaagd. Het eten moesten we afgeven.' Je ziet hier de mannen zitten. Dat zijn die bankjes daar. De Duitse soldaten boven op de galerij. De vrouwen en kinderen zijn toen 's avonds naar huis gestuurd. Maar de mannen, die hier zelf waren gekomen om zich te melden of onder dwang werden gebracht, die moesten blijven. Hier stonden dus die Duitse soldaten. Ja. Ze konden zo de hele kerk overzien. Dus ze zagen precies waar al die mannen waren. Dus ze konden echt niet vluchten. Nee, zeker niet. Zo stonden met geweren in de aanslag. Eerder op de dag waren er ook al mensen doodgeschoten op de vlucht. Dat wisten de mannen. Ze waren ook heel angstig. Ze hebben in de kerk de nacht doorgebracht en ook nog psalmen gezongen. Dit standbeeld laat zien wat de vrouwen in Putten hebben doorgemaakt. Als je goed kijkt heeft ze een zakdoek in haar hand. Die is voor alle tranen van verdriet. Wel echt een heel bijzonder beeld hè, dit. Ja, en als je nou goed kijkt wat ze aan heeft, dat is Puttense klederdracht. Dat zijn de kleren van mijn overgrootmoeder, mijn opoe. En die heeft model gestaan voor de kunstenaar. Wat bijzonder, zeg. Ik heb hier een brief van een vrouw die het gezien heeft. Zou jij een stukje willen voorlezen? Ja, natuurlijk. ‘We hebben gezien hoe de mannen werden afgevoerd naar het station. De mannen werden allemaal in beestenwagens geladen. En ik heb mijn man nog even door een kier van zo'n schuifdeur gezien. Hij zei nog: de groeten aan de kinderen. En toen werden we weggestuurd. En dat is het laatste wat ik van mijn man heb gezien en gehoord.’ Jij bent professor geschiedenis, maar ook terrorismedeskundige. Wat is het allerbelangrijkste om te onthouden van deze verschrikkelijke gebeurtenis hier in Putten? Misschien ben ik hierom wel geschiedenis gaan studeren. Dit is terreur, pure terreur tegen de mensen hier in Putten, in Nederland, geweest. En terreur is het tegenovergestelde van een democratie en een rechtsstaat. Want als er terreur is, heb je geen recht. Dan is niks meer voorspelbaar. Dan heb je niks gedaan, en je wordt met zijn allen je dood tegemoet gevoerd. En dat mag nooit meer gebeuren. Daarom hebben we een rechtsstaat. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16534566 444.565 1185 2021-05-26T13:41:43+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-vogelnesten 2024-01-04T12:54:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/37000/images/37956.w613.r16-9.87e3ad6.webp Het Klokhuis | Vogelnesten De meeste vogels bouwen nesten om veilig hun jongen in groot te brengen. Een nest bouwen is een hele kunst, elke vogelsoort gebruikt daar weer andere materialen en technieken voor. Eva en bioloog Auke-Florian gaan op zoek naar vogelnesten in de stad. En die vind je op allerlei plekken. Eva ontdekt dat een meerkoetnest bouwen nog niet meevalt. De Boze Man is ontroerd dat stadsvogels zich zo aanpassen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1316479 928.344 3999 2021-06-04T17:00:00+00:00 yes no vogel nest https://schooltv.nl/video-item/wat-gebeurde-er-met-de-rechtspraak-tijdens-de-tweede-wereldoorlog-de-nederlandse-wetten-aan-de-ka 2024-01-04T12:54:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/37000/images/37962.w613.r16-9.fb793dd.webp Wat gebeurde er met de rechtspraak tijdens de Tweede Wereldoorlog? | De Nederlandse wetten aan de kant geschoven De mannen van Putten werden opgepakt in hun eigen dorp, meegevoerd en gedood door de Duitsers zonder dat er werd uitgezocht of ze ook maar iets met die aanslag te maken hadden. Er was geen verhoor en geen rechtspraak. Wauw, wat een machtige plek heb je hier. Ja. Maar ik heb die plek als rechter. Daarom heb ik ook deze toga aan. Ik zit hier niet als Shirin, maar als rechter. Toen de Duitsers Nederland bezetten, werden eigenlijk alle Nederlandse wetten aan de kant geschoven. Als het geen oorlog was geweest, hoe was 't dan gegaan in Putten? Dan waren die mannen sowieso niet zomaar opgepakt. Dan had je eerst een verdenking moeten hebben dat ze iets strafbaar gedaan hadden. Dan had er bewijs moeten komen. Dan zou een rechter daarnaar kijken met de wet erbij en het bewijs en dan kijken: is iemand schuldig of niet? En als-ie schuldig is, wat voor straf is passend? En is de rechter dan de baas in Nederland? Nou, zo kun je dat niet zeggen. Een rechter kijkt naar de wet. En die bepaalt of jij je aan de wet hebt gehouden. De regering mag zich niet bemoeien met uitspraken die jij als rechter doet, hè? Dat klopt. De rechters staan los van de regering. En dat zorgt ervoor dat als de regering iets doet wat in de wet verboden is, dat die daar ook op aangesproken kan worden. En waarom is dat zo belangrijk? Nou, als je bijvoorbeeld een regering krijgt met best wel slechte ideeën, bijvoorbeeld dat jongens een hogere straf moeten krijgen dan meisjes, dan gaat een rechter dat gewoon niet doen. Want je mag geen onderscheid maken tussen jongens of meisjes, of huidskleur, of etnische achtergrond. En dat was in de Tweede Wereldoorlog dus wel anders? Ja, dat was anders. En sowieso is het in oorlog heel moeilijk om eerlijke rechtspraak te houden. Want je ziet dat rechters dan gedwongen worden om te beslissen volgens de mening van de machthebber, van de slechte regering dan in dat geval. En als rechters dat niet doen, worden ze ontslagen, of erger. Dus je hebt als burger geen bescherming meer. Nee. En dat is ook waarom die mannen in Putten zomaar opgepakt konden worden? Daarom kon dat gebeuren. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16534568 145.237 642 2021-05-26T15:05:01+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog rechtbank rechter https://schooltv.nl/video-item/nederland-tijdens-het-laatste-jaar-van-de-tweede-wereldoorlog-een-deel-bevrijd-een-deel-bezet 2024-01-04T12:54:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/37000/images/37963.w613.r16-9.efd0e25.webp Nederland tijdens het laatste jaar van de Tweede Wereldoorlog | Een deel bevrijd, een deel bezet Ik roei nu op de grens van Nederland. Dat wil zeggen: Hier wás ooit een grens. Ik ben namelijk in de Biesbosch op de grens van Zuid-Holland en Noord-Brabant. In 1944 was dit gebied ook de grens tussen het gedeelte van Nederland dat nog bezet was en het gedeelte dat al bevrijd was. Maar ja, hoe kan dat? En wat heeft dat allemaal voor gevolgen gehad? Het is bijna 75 jaar geleden dat een groot deel van de wereld in oorlog is. Duitsland valt verschillende landen in Europa binnen en ook Nederland is aan de beurt. Wat ze willen? Van heel Europa één groot Duitsland maken. Wat volgt is een oorlog die zo'n vijf jaar duurt. Vijf lange ellendige jaren voordat er einde komt aan de oorlog en Nederland is bevrijd. Maar die bevrijding vindt niet overal in Nederland op hetzelfde moment plaats. Terwijl het ene deel van Nederland al de vrijheid viert, lijdt het andere deel van Nederland nog onder de bezetting. Precies waar ik nu roei, daar was die grens. Omdat dit hier zo'n doolhof is van water en land werd het gebied ook gebruikt om stiekem spullen naar de overkant te brengen, te smokkelen. Dat ging om geheime berichten, documenten, medicijnen, maar ook om soldaten. Alles moest 's nachts in het donker gebeuren. Te veel licht van de maan kon al iemand verraden. Supergevaarlijk. De mensen die de oversteek maakten noemde ze 'crossers'. Van 'oversteken'. Stel je voor: Die crossers voeren hier gewoon in roeibootjes en kano's terwijl ze elk moment 'n Duitse patrouille konden tegenkomen. Hier en daar lagen ook mijnen die konden ontploffen. Dus je mocht absoluut niet verdwalen. Ze deden dit echt met gevaar voor eigen leven. Het is ook lang niet altijd goed gegaan. In het najaar van 1944 komen er via Frankrijk en België een heleboel soldaten ons land binnen. Soldaten uit Schotland, Engeland, Polen, Amerika en Canada. Ze worden wel de 'geallieerden' genoemd, omdat ze samenwerken. Ze proberen Nederland te bevrijden. Veel mensen denken dat de oorlog nu wel snel voorbij zal zijn. Maar dat is helaas niet het geval. De geallieerden lopen enorm vast bij de grote rivieren. Kijk, hier bij Arnhem. Als je een grote rivier gaat oversteken dan heb je 'n brug nodig. En wie die brug in handen heeft die is de baas. Op veel plekken zijn er meer Duitse troepen dan verwacht, die al die bruggen bewaken. Er is dus geen doorkomen aan. De Nederlandse regering vraagt iedereen die bij 't spoor werkt om te stoppen met werken, om te staken. Want als er niemand meer werkt, rijden er ook geen treinen meer en kunnen de Duitse bezetters ook niets meer vervoeren. Het lijkt een slim plan, maar daar zijn ze natuurlijk niet blij mee. Als straf zorgen de Duitsers ervoor dat er geen voedsel en brandstof meer naar het westen van Nederland kan gaan. Ze pakken alles af. En dan komt de winter. Een hele koude winter. Heel veel mensen in dat deel van Nederland moeten nog een lange hongerwinter door voordat ze worden bevrijd. Er is zo weinig voedsel dat mensen zelfs tulpenbollen eten om in leven te blijven. Meer dan 20.000 mensen sterven van de honger. En zo loopt er in Nederland letterlijk een grens tussen leven en dood. Ik ben nu in Zeeland, bij de Schelde. En ook dit deel van Nederland is tegen het einde van de Tweede Wereldoorlog nog niet bevrijd. Er wordt hier heel hard gevochten tussen de Duitse bezetters en de geallieerden, bij de Slag om de Schelde. Kijk, dit is de Westerschelde. Daar ben ik nu. Dit is de Belgische havenstad Antwerpen. Je begrijpt dat tijdens zo'n oorlog zo'n havenstad superbelangrijk is. Wie de baas is over die haven, die bepaalt wat er binnenkomt aan voorraden en soldaten en wapens. Dus de geallieerden probeerden die Westerschelde te veroveren. Want dan ben je ook de baas over die haven. Er wordt keihard gevochten om de dijken en dammen en om alle stadjes en dorpjes die door de Duitse bezetter zijn veroverd. De ene na de andere bom slaat in. Voor de mensen hier een hele angstige tijd. Het is gek dat de Slag om de Schelde niet zo bekend is geworden, want het is een van de belangrijkste overwinningen van de geallieerden in West-Europa. Zonder deze slag had de oorlog misschien nog veel langer geduurd. Het is dan wel een overwinning, maar het kost wel veel mensenlevens. De geallieerden proberen nog op 'n andere manier de vijand te verslaan: De zeedijken worden gebombardeerd met als doel bepaalde gebieden expres onder water te laten lopen. Dat noem je inundatie. Door dat water kunnen de zware pantservoertuigen van de bezetters er niet meer door. En krijg je kortsluiting. En dan kan er niet meer geschoten worden. Voor heel veel mensen hier pakt dat niet goed uit. Een dag van tevoren gooien de geallieerden biljetten uit 't vliegtuig waarin de mensen worden gewaarschuwd voor de bombardementen. Hier staat: 'Verlaat de eilanden, of indien dat niet mogelijk is, verhuist dan onmiddellijk met uwe families naar een veilige plaats op de eilanden.' Helaas bereiken deze pamfletten een boel mensen niet. Bovendien verbieden de Duitse soldaten de mensen om te vluchten. Als dan de dijken worden gebombardeerd en het water stroomt binnen, dan zitten veel mensen als ratten in de val. Het is 3 oktober 1944. Katrien Alewijnse is 7 jaar oud als ze de vliegtuigen aan hoort komen. Katrien, U heeft het gewoon allemaal meegemaakt. Ja, dat klopt. Hoe was dat voor u? Wat weet u er nog van? Die dag heb ik het meest onthouden het geluid van die bommenwerpers. Die overkwamen. Dat is zo'n... dik geluid. En als er nu vliegtuigen overkomen die ook min of meer zo'n geluid… Dan krijg ik nog kippenvel. Dat vind ik nog heel erg. Ja. Dus u hoorde die vliegtuigen en wat is er toen precies gebeurd? Toen hebben ze gebombardeerd. De eerste keer. Ze lieten de bommen vallen. En dat was hoofdzakelijk op de dijk hier waar we nu staan. En toen kwam het water natuurlijk naar binnen. En dan later, toen het weer een paar uur rustig was, kwam er weer een nieuwe formatie aanvliegen. En die gingen weer bombarderen. Dus je moest als je wou vluchten echt ook wel heel erg vlug wezen om weg van het dorp te gaan. En dan was je nog niet altijd veilig. U was op dat moment met uw familie, hè? En heeft iedereen het overleefd? Nee. Mijn oma en mijn opa en twee ooms van moederskant. Dus dat waren twee broers van mijn moeder en haar vader en moeder. Zij zijn omgekomen? Die zijn omgekomen. Hoe belangrijk is vrijheid voor u? Iemand die het echt gewoon meegemaakt heeft? Er is niks belangrijker dan dat. Vrijheid is eigenlijk alles wat de mens maar kan hebben. Dat is zo belangrijk. Niet alleen als je onderdrukt wordt, maar ook eigenlijk met alles. Ja. Pas In het voorjaar van 1945 lukt het de geallieerden om de grote rivieren over te steken, het Duitse leger te verslaan en heel Nederland te bevrijden. Op 5 mei 1945 geeft het Duitse leger zich over en is heel Nederland bevrijd. Maar de tijd die zit tussen de bevrijding van het zuiden van ons land en de rest is maar liefst acht maanden. Lang hè? De bevrijding wordt nu overal in Nederland gevierd. De tanks rollen de straten in en de Nederlanders zijn klaar om de geallieerden toe te juichen en helemaal uit hun dak gaan. Er wordt koffie uitgedeeld, sigaretten, chocola. Er is eindelijk een einde gekomen aan de oorlog. Op veel plekken op de wereld is het nu oorlog, zijn er mensen op de vlucht, raken er mensen gewond, vallen er doden. In Nederland vieren we in 2020 dat we al 75 jaar in vrijheid leven. En dat is heel bijzonder, als je bedenkt dat het ook hier vijf zware jaren heeft geduurd voordat de oorlog ophield en we eindelijk in vrijheid mochten leven. Nog steeds herdenken we op 4 mei alle slachtoffers en vieren we op 5 mei dat we bevrijd zijn. En daar hebben heel veel mensen een hoge prijs voor moeten betalen. Daarom is het belangrijk om de oorlog te blijven herdenken en de vrijheid te vieren. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16534569 627.413 5229 2021-05-26T22:00:00+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog bevrijding https://schooltv.nl/video-item/wat-is-een-ijstijd-drie-vragen-over-een-lange-periode-van-kou 2024-10-21T09:08:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/37000/images/37964.w613.r16-9.b096921.webp Wat is een ijstijd? | Drie vragen over een lange periode van kou Wat is een ijstijd? Een ijstijd is een lange periode van kou, soms zelfs extreme kou. Noord-Europa, en dus ook Nederland, heeft 3 ijstijden gekend. Zo'n periode kon heel lang duren. De laatste ijstijd duurde meer dan 100.000 jaar! En is zo'n 10.000 jaar geleden afgelopen. Hoe zag Nederland eruit tijdens de ijstijd? Zo was het landschap kaal en lag bijvoorbeeld de Noordzee droog. Het was een grote steppe, waar prehistorische dieren als mammoeten en wolharige neushoorns liepen. Ook lag er in het noorden van Nederland veel sneeuw en een dikke laag ijs. De mensen die er leefden waren neanderthalers. Dit volk leefde van de dieren waarop ze jaagden. Wat zie je nu nog terug van die tijd? Ook vandaag de dag komen we in ons land nog sporen tegen uit de ijstijden. Zo liggen er op sommige plekken in Nederland grote zwerfkeien. Die keien zijn meegevoerd door het ijs en hier blijven liggen. Ook zijn er heuvels ontstaan doordat gletsjers de grond hebben opgeduwd. Bekende daarvan zijn de Utrechtse Heuvelrug en de Veluwe. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16536221 68.117 11896 2021-05-27T09:45:30+00:00 yes no ijstijd Scandinavië https://schooltv.nl/video-item/hoe-kunnen-stamcellen-mensen-genezen-wondercellen-voor-chronisch-of-ongeneeslijk-zieke-mensen 2024-01-04T12:54:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/37000/images/37965.w613.r16-9.72b26f2.webp Hoe kunnen stamcellen mensen genezen? | Wondercellen voor chronisch of ongeneeslijk zieke mensen Het lijkt bijna sciencefiction: een ziek of beschadigd lichaam repareren zonder medicijnen, maar met levende cellen. Stamcellen. En het wordt steeds meer science zonder de fiction. Het lijkt de 'holy grail' voor mensen met chronische of ongeneeslijke ziektes. En soms is dat het ook. "Het was een ongeneeslijke ziekte, dus de enige mogelijkheid was om een stamceltransplantatie aan te gaan. En nu ik helemaal beter ben, voel ik me beter dan ooit." Wat zijn die stamcellen waar we al zo lang over horen en wat kunnen we ermee? Dit is de belofte van stamcellen uitgelegd. Allereerst een klein lesje biologie. Ons lichaam bestaat uit 50 miljard cellen. En al die cellen hebben een specialisatie. Dat kun je zo zien: je spiercellen zorgen ervoor dat je kan bewegen, je zenuwcellen vervoeren informatie van A naar B en je hartcellen zorgen ervoor dat je bloed wordt rondgepompt. Al die miljarden cellen in ons lijf komen voort uit oercellen, ofwel stamcellen. Een stamcel is een ongespecialiseerde basiscel en die kan twee dingen: zichzelf vernieuwen én uitgroeien tot een gespecialiseerde cel, bijvoorbeeld een levercel, een bloedcel of een huidcel. Een stamcel kan dus veel en dat maakt ze zo interessant. Grofweg kun je twee types stamcellen onderscheiden: embryonale en volwassen stamcellen. En die embryonale stamcellen komen uitsluitend uit maximaal vier dagen oude embryo's. Zo kort na de bevruchting heeft een embryo nog geen hartslag en geen geslacht en is het een klein klompje cellen. En de stamcellen in embryo's zijn totipotent, ze kunnen nog alles worden. Het ultieme voorbeeld hiervan is een bevruchte eicel, want daar kan een heel mens uit groeien. Wetenschappers halen embryonale stamcellen uit restembryo's die overblijven na ivf-trajecten en anders worden weggegooid. Het tweede type stamcel is een volwassen weefselstamcel. Bijna elk orgaan in je lichaam heeft zijn eigen type stamcel. Die kunnen niet meer alles worden, maar ze zijn wel extreem belangrijk bij het vernieuwen en het herstellen van je lijf. Snijd je bijvoorbeeld in je vinger, dan zorgen je stamcellen ervoor dat er nieuwe huidcellen worden aangemaakt en sommige van dit soort stamcellen zijn constant actief. Bloedcellen bijvoorbeeld. Die worden voortdurend gemaakt uit stamcellen in je beenmerg. Die stamcellen zijn dus van levensbelang. Ze zorgen voor de vernieuwing en herstel van onze weefsels, organen en cellen. Werkt het niet goed, doen de cellen niet wat ze moeten doen, dan word je ziek, zoals Anemone. "Ik zat eigenlijk al in mijn bonusjaar, ik zou niet lang meer te leven hebben. De ziekte die ik had is heel erg zeldzaam. Ik had de ziekte CTLA-4 en GLILD en dit houdt in dat de uitknop van mijn witte bloedcellen kapot was, waardoor mijn eigen bloedcellen tegen mijn lichaam gingen vechten en daardoor samenklonterden tot tumoren in mijn longen." "Toen ze erachter kwamen dat haar klachten door een genetische afwijking kwam, zei ze ook bij mij gaan kijken. Misschien is die ook wel aanwezig, en dat bleek zo te zijn." "Vroeger zou ik niet eens kunnen gaan gamen. Dan was ik eigenlijk al te moe geworden van het enthousiasme. Eigenlijk elke dag stond ik ziek op, was ik misselijk en dan was het maar even afwachten of ik me in de loop van de dag beter zou gaan voelen." Je weet nu wat stamcellen zijn. Ga ik je nu vertellen hoe ze voor sommige ziektes en aandoeningen de sleutel tot genezing zijn. Stamceltherapie. Bij stamceltherapie transplanteren ze stamcellen. Die komen van een donor, of in heel uitzonderlijke gevallen zijn het de gerepareerde stamcellen van de patiënt zelf. Die nieuwe getransplanteerde cellen nemen in het lichaam de functie van de defecte cellen over. Genezing door cellen dus, zoals bij Anemone is gebeurd. "Toen we erachter kwamen wat ik had, was eigenlijk ook duidelijk dat er geen echte medicijnen zijn om echt beter van te worden. Dat je eigenlijk alleen maar in de loop van de jaren achteruit zou gaan. Ja, eigenlijk was toen al wel duidelijk dat ik niet heel lang zou blijven leven. Dus dat we echt wel stappen moesten maken richting een stamceltransplantatie. Daarna begon ik met een andere soort versie van chemo om mijn eigen beenmerg helemaal kapot te maken. Om ruimte te maken voor de gezonde donorstamcellen. Toen kreeg ik de stamcellen toegediend, een soort bloedtransfusie, dus gewoon via een infuus kreeg ik bloed naar binnen en dat waren de stamcellen die mij beter zouden moeten maken. Ik had eigenlijk al vrij snel 100 procent donor cellen in mijn bloed. Dat betekent dat heel mijn bloed bestond uit de bloedcellen van mijn donor. Ik ben nu helemaal genezen. Ik ben eigenlijk nooit echt bezig geweest met mijn toekomst, omdat ik wist dat ik niet oud zou worden. En nu komt alles opeens zo dichtbij, want nu ga ik echt oud worden en nu kan ik er echt aan gaan denken." Voor Anemone was een transplantatie dus dé oplossing en het kan ook al de oplossing zijn bij verschillende vormen van bloedkanker, immuunziektes en bij beenmergaandoeningen. Maar hoe geweldig het ook klinkt, je doet niet zomaar even een stamceltransplantatie. "Bij Anemone was het natuurlijk ook het laatste redmiddel en we hebben dat zolang mogelijk uit kunnen stellen. Ik heb nu nog geen levensbedreigende of limiterende klachten die zij wel had, die haar leven echt moeilijk maakten en ondraaglijk maakten. Ik vind het wel lastig om het hierover te hebben. Ook omdat ik, ja, ik zit ook nog een beetje in het proces van verwerken. Het kan ook zijn dat je gewoon te zwak wordt van de chemo of dat je een infectie krijgt tijdens het proces. Dus hoe langer we het uitstellen, hoe beter. En wie weet zijn er ook in de toekomst wel nieuwe dingen mogelijk." "Het is echt heel bijzonder dat eigenlijk zo'n kleine... Alleen een bloedtransfusie heeft ervoor gezorgd dat ik hier nu helemaal beter zit." Stamceltransplantaties worden al tientallen jaren gedaan. Maar om überhaupt kans te maken op zo'n levensreddende transplantatie heb je in de meeste gevallen een donor nodig. De zoektocht naar een donor begint vaak in de familie. De kans dat je een donormatch vindt binnen je familie is maar 30 procent. Het merendeel van de matches vindt dus plaats buiten de familie en dan is de kans op een match maar één op de 50.000. En kijk, bij het aantal aanmeldingen bij de internationale stamcel bank was vorig jaar een flinke dip te zien. Dat komt onder andere omdat wervingsacties niet door konden gaan op scholen en universiteiten door corona. En hier dan? In Nederland verzesvoudigde het aantal stamceldonoren de afgelopen vijf jaar. Dat is mooi, maar als we naar onze ooster- en westerburen kijken, dan hebben we wel nog een slag te slaan. Er zijn dus heel veel donoren nodig. "Wat zou je tegen de mensen willen zeggen die nu luisteren en denken van 'Hm, ik heb me nog niet aangemeld.'" "Ik wacht inmiddels nu al twee jaar. Hoe nu verder, want het is toch wel een levensbedreigende ziekte. Het is heel moeilijk om een donor te vinden. Het is een kleine impact om je te registreren. Mensen die het nodig hebben, voor hen is het een grote impact." Donoren zijn dus van levensbelang bij stamceltherapie. Maar dat hoeft niet altijd zo te zijn. Wetenschappers van het LUMC kunnen bij baby's die worden geboren zonder immuunsysteem de stamcellen eruit halen, het ontbrekende gen fiksen en een gerepareerde stamcel terugplaatsen. En zo hebben die kindjes een immuunsysteem dat wel werkt. En deze ontwikkelingen zijn pas het begin. De potentie van stamcellen als reparatiekit voor je lichaam is dus enorm en daarom onderzoekt de wetenschap intensief welke rol stamcellen nog meer kunnen spelen bij de genezing van andere ziektes. Stel je voor dat je de kapotte zenuwen van iemand met de ziekte van Parkinson kan genezen, of Alzheimer of diabetes. Dat is de belofte van stamcelonderzoek in de toekomst. Duizenden wetenschappers van over de hele wereld houden zich hier mee bezig. De wetenschap staat op een kantelpunt Door successen komt er steeds meer geld en aandacht voor stamcelonderzoek. Het kabinet trok er onlangs nog 17 miljoen voor uit. Er zijn en worden dus grote stappen gezet, maar er is nog heel veel onderzoek nodig. Maar wat zeker is, is dat die ontwikkelingen in een rap tempo doorgaan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16536222 530.837 2087 2021-05-27T10:06:52+00:00 yes no stamcel https://schooltv.nl/video-item/dragen-nederlandse-muggen-het-westnijlvirus-bij-zich-wetenschappelijk-onderzoek-naar-steekmuggen 2024-01-11T15:25:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/37000/images/37966.w613.r16-9.ecc636f.webp Dragen Nederlandse muggen het westnijlvirus bij zich? | Wetenschappelijk onderzoek naar steekmuggen Hier aan de universiteit in Wageningen verzamelen ze dode muggen. Vanuit heel Nederland worden ze opgestuurd. En die dode muggen kunnen ons heel wat vertellen. Zo, goeiemorgen. Goeiemorgen. Fanmail aan het lezen? Hahaha. Nou ja, fanmail. Het is zeker een hele postzak vol. Enveloppen gericht aan het Muggenradarproject. Hoeveel enveloppen heb je gekregen in de afgelopen weken? Deze postzak is echt maar een kleine selectie. Want het zijn er meer dan 6000. 6000! Die hebben we hier naartoe gestuurd gekregen. Dus het is een aardige klus om dat allemaal te gaan verwerken. Mag ik er eentje openmaken om te kijken misschien...Natuurlijk. Mooie kaart. Heel mooi. Veel succes. Groetjes Fien en Saar. En de papa die altijd last heeft van de muggen. Beste onderzoeker. Die hang je boven je bed, toch?! Deze krijgt een speciaal plekje inderdaad, hartstikke leuk. Top. Mag ik hem openmaken om te zien hoe het eruitziet? Zeker. 6000. En waarom willen jullie zo graag die muggen verzamelen? Wat onderzoeken jullie dan? Wij willen graag weten waar welke soorten steekmuggen voorkomen. En of die muggen ook overlast veroorzaken. Door allerlei meldingen door het hele land te krijgen, krijgen wij een goed beeld van waar en wanneer die muggensoorten actief zijn. Mag ik er eentje onder de microscoop zien? Jazeker. Dat dingetje eraf halen. En eronder leggen. Ik zie hem nu al heel goed. Ja. O, prachtig! Je ziet heel prachtig dat strepenpatroon op die pootjes. En op het buikje. Ja. Het is een vrij grote mug. Je ziet ook goed de vlekjes op de vleugels. Ja. Ik denk dat het de geringde wintersteekmug is. De culiseta annulata. Dat is een van de meest voorkomende soorten in Nederland. De meest voorkomende soort is de culex pipiens, oftewel de huissteekmug. Die hebben we hier ook. Die kan ik je daar laten zien. O, dat is hem? Ja. In die twee kooien mag je eens even kijken. Dit zijn de culex pipiens en de culex pipiens molestus. Deze twee zijn allebei culex pipiens...maar twee verschillende, wat we dan noemen biotypen. Het ene biotype blijft 's winters actief, het molestusbiotype en de andere gaat in winterrust. Uiterlijk zijn ze exact gelijk, maar qua gedrag zijn ze heel anders. Dus die gaat in winterslaap en die blijft de hele winter actief? Deze kan in de winter actief blijven. Dus we willen ook graag weten van alle enveloppen die opgestuurd zijn: Hebben we met het ene biotype te maken of met het andere? Om te bepalen om welke soort mug het gaat kijkt het team van Sander naar het DNA. Van de huissteekmug, de culex pipiens gaat Rody nu de pootjes uittrekken. Daar gaan we een DNA-analyse op doen. Een heel precies werkje. En wat gebeurt er met de lijfjes die overblijven? Die lijfjes stoppen we weer bij mekaar. Muggen die uit hetzelfde gebied komen en van dezelfde soort zijn die gaan uiteindelijk door het Erasmus worden geanalyseerd op de aanwezigheid van virussen die door die muggen... kunnen worden overgedragen, zoals het westnijlvirus. Dus deze ga ik zo meenemen? Jij krijgt zo een aantal mugjes van ons mee om daar te laten analyseren, klopt. Heeft het westnijlvirus de winter overleefd? Dat onderzoeken ze hier aan het Erasmus Medisch Centrum. Kersvers! Dank je wel. Kunnen we ze gaan testen. We voegen een medium toe en een vogeltje. Dan gaan ze helemaal stuk. Dat werkt als een soort sloopkogel. Ja, zo kan je het zien. Als die muggen met het kogeltje heel hard geschud hebben krijg je een soort muggenpapje. Vervolgens worden deze magnetische kogeltjes toegevoegd. Waarom gaan die er weer bij? Omdat je daarmee het DNA en RNA uit je mug kan halen. Dat blijft aan de magneetjes plakken? Ja. En dan kunnen we een PCR-test inzetten. En dan weet je precies welk virus in die mug zat? Virussen. Ja. Nu is het vooral kijken of er westnijlvirus in zit. En dat hebben jullie al eerder aangetroffen, toch? Ja, van de zomermuggen hebben we een aantal muggen positief getest op het westnijlvirus. En was dat de allereerste keer dat jullie dat hebben aangetroffen? Dat klopt, ja. De eerste keer in Nederland, ja. Niet alleen muggen worden hier onderzocht, ook vogels. Die kunnen een reservoir vormen voor virussen. We nemen een keel- of snavelswab. Net als bij corona kunnen we dan ook bij vogels kijken of ze besmet zijn met het westnijlvirus. Ons alleen welbekend inmiddels. Nou ja, precies. Jij kijkt hier naar vogels vooral. In Wageningen onderzoeken ze echt de muggenpopulatie. Hoe belangrijk is die samenwerking als we het hebben over dat westnijlvirus? Heel belangrijk. Ik ben zelf dierenarts, maar ook viroloog. We hebben in principe verstand van virussen maar we werken met nog veel meer partners samen. Want door alleen naar muggen of naar vogels te kijken of naar mensen begrijpen we nog steeds niet hoe dat nou werkt in Nederland. Het goede nieuws is dat er tot nu toe gelukkig geen westnijlvirus bij de wintermuggen die zijn opgestuurd gevonden is. We maken ons zorgen over. Maar het is nog erg onzeker. Daarom zijn we hard bezig met kijken wat de rol is van steekmuggen daarin en wat doet het met de risico's van ziekte in Nederland. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16536223 389.44 494 2021-06-02T22:00:00+00:00 yes no mug virus DNA https://schooltv.nl/video-item/gevolgen-van-smeltende-gletsjers-in-de-himalaya-minder-drinkwater-meer-neerslag 2024-01-04T12:54:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/37000/images/37967.w613.r16-9.e958c5b.webp Gevolgen van smeltende gletsjers in de Himalaya | Minder drinkwater, meer neerslag Bij klimaatverandering zien we vaak het beeld voor ons van een smeltende Noordpool en Zuidpool. Maar we vergeten de derde pool, de Himalaya. In het gebergte schuilt een enorme bron die maar liefst een kwart van de wereldbevolking voorziet van water. Gletsjers in Antarctica is een gigantische ijsberg afgebroken. De klimaatverandering wordt steeds zichtbaarder. Vorige maand brak een ijsplaat af zo groot als Londen. Maar ook in de bergen heeft de opwarming grote gevolgen. In India is een deel van een gletsjer in de Himalaya of gebroken. Het kwam terecht in een stuwmeer en veroorzaakte een overstroming waarbij 150 mensen omkwamen. Maar het verdwijnen van de gletsjers in de Himalaya kan nog veel grotere problemen veroorzaken. Van het smeltwater van de gletsjers is een kwart van de wereldbevolking afhankelijk. Het heeft een heel directe impact. En wat die impact dan precies is en hoe lang de bergen ons nog water geven ga ik vragen aan Walter Immerzeel. Als kind was hij graag in de bergen. Dol op hoogtes. Zelf zijn huwelijksreis was richting Himalaya. Daar was hij niet alleen verliefd op zijn vrouw maar ook op de bergtoppen van Nepal. Hij ging er zelfs twee jaar naartoe om te wonen, voor onderzoek. Met de resultaten is hij verder aan de slag gegaan in Nederland als hoogleraar bergenhydrologie aan de Universiteit Utrecht. Fijn dat je er bent, Walter. Ja, leuk. Als ik zo naar foto's van jou kijk moet je niet alleen wetenschapper, maar ook heel sportief zijn. Ja, klopt. Je moet ook avonturier zijn. Voor mij is het een van de hoogtepunten van het jaar als we weer op onderzoekexpeditie gaan naar de Himalaya. Zoals je hier ziet. Zeker. We slapen hoog in de bergen. Soms op 5000 meter hoogte. De Himalaya ligt best wel zuidelijk, dus de sneeuwgrens ligt heel hoog. Daarom kamperen we ook op dat soort hoogtes. Eigenlijk hoger dan de hoogste pieken in de Alpen .Geweldig. Dit is gewoon jouw laboratorium. Het is echt een voorrecht om dat werk te doen, zeker. Onderzoek daarnaar doen is ook heel belangrijk. Er gebeurt nogal wat in de bergen, vooral in de Himalaya. Waarom is het zo belangrijk om daar onderzoek naar te doen, de bergen? Iedereen kent natuurlijk de oceaan en de tropische regenwouden als belangrijk ecosysteem wat beschermd moet worden. Maar bergen is net zoiets. Bergen leveren heel veel water. Iedereen kent wel de beelden van gletsjers. Die zijn iconisch voor klimaatverandering. Die snel terugtrekken. Zelfs in Nederland zijn de deels afhankelijk van water uit de bergen. Kijk bijvoorbeeld naar de hele droge zomer van 2018. Het beetje water wat dan nog door de Rijn stroomt is eigenlijk smeltwater uit de Alpen. En dat wordt steeds minder. Omdat de gletsjers daar smelten? Dat klopt. Zeker als er weinig regen is in het stroomgebied van de Rijn. Al het water wat er dan is, dat komt daar vandaan. Hier zie je een gletsjer in de Alpen. In de Alpen gaat het nog sneller dan in de Himalaya. Dat komt omdat de opwarming iets sneller gaat. En de gletsjers zijn er kleiner. Gletsjers zijn heel gevoelig voor klimaatverandering. Wat betekent dat? Als de gletsjer die we daar zien compleet smelt? Stroomt er dan op een gegeven moment geen water meer door de Rijn? Geen water, dat niet. Er zijn ook andere bronnen van water. Grondwater, regenwater. Maar juist in de periode van grote droogte speelt gletsjer- en sneeuwsmeltwater een grote rol. Over welke termijn hebben we het dan dat het gevolgen kan hebben voor de Rijn? Voor de Alpen... In 2050 zie je al een groot effect. Dan is al heel groot deel van de gletsjers daar een heel groot stuk teruggetrokken. Des te belangrijker om onderzoek te doen daarnaar. Dat doe jij in de Himalaya. Waarom is de Himalaya zo belangrijk? Himalaya is echt een bijzonder gebied. Veel mensen denken aan Himalaya als de bergen in Azië. Maar eigenlijk zijn er nog veel meer bergketens. Je hebt het Tibetaans plateau. Daaromheen ligt de Himalaya en de Karakoram en de Pamir. Een aantal andere bergketens. Dat zie je hier. Dit hele gebied noemen wij wel eens de derde pool. Je hebt hier de meeste ijsvoorraden buiten de Noord- en Zuidpool. Wat weet je dan allemaal? Ter plekke. We meten eigenlijk van alles. We hebben een gebiedje in Nepal, daar doen we al 10 jaar metingen. Dat zie je hier. We doen daar hydrologische metingen, glaciologische metingen, meteorologische metingen. Leg eens uit wat dat betekent? Meet je letterlijk hoe dik het ijs is bijvoorbeeld. We hebben bijvoorbeeld een stellage hoog in de bergen. Simpel gezegd, er zit een soort emmer op. En we meten heel nauwkeurig het gewicht van die emmer, elke minuut. Daarmee kun je bepalen hoeveel sneeuw en regen er valt. We meten de sneeuwdikte. We meten de zonnestraling en hoe de zonnestraling teruggekaatst wordt. Als je dat bij elkaar optelt, krijg je een goed beeld van hoe die watercyclus in het hooggebergte werkt. Wat kun je dan aflezen? Je kunt zien hoe snel sneeuw smelt. Hoe snel het opbouwt door het seizoen heen. In welk seizoen het weer verdwijnt. We doen ook veel metingen met drones. Daarmee vliegen we over de gletsjers heen. Die maakt heel nauwkeurig foto's van de oppervlakte. Daarmee kun je de hoogte van het oppervlak bepalen. En je kunt eigenlijk, jij noemt ze de watertorens van de wereld, kun je daarmee in kaart brengen. We hebben dat hierop een kaart gezet. Dat klopt. Dat is het resultaat van al die data die jullie verzameld hebben. Al die metingen komen in het model samen. Daar ijken we zo'n model mee en dan kunnen we voorspellingen doen voor de toekomst. Wat zien we hier? In dit kaartje... dit is een studie die we hebben gedaan met National Geographic vorig jaar. We hebben een soort watertower-index bedacht. Een maat van: hoe belangrijk zijn die berggebieden? Wat je hier ziet, is een soort schaal. Hoe donkerder blauw, hoe belangrijker het berggebied. We hebben gekeken naar de aanvoerkant. Hoeveel gletsjers zijn er, hoeveel reservoirs, hoeveel sneeuw? Hoeveel regent het in de bergen? Maar ook naar de watervraag-kant. Hoeveel mensen wonen benedenstrooms? Hoeveel steden zijn er? Hoeveel wordt erg geïrrigeerd? Dichtbevolkt gebied. Ja. Dit is het gebied waar ik veel onderzoek gedaan. Dat is ook het gebied waar de meest belangrijke maar ook de meest kwetsbare berggebieden zijn. Vanaf 2013 heb je die gegevens verzameld. Wat is het beeld wat daar uitkomt? In ieder geval, wat wij gewoon zien in dat onderzoeksgebied in Nepal...Elk jaar dat je daar komt zie je dat de gletsjers zich verder terugtrekken. Dat zien we hier. Dit is een animatie die met onze drone-gegevens is gemaakt. Het einde van een gletsjertong. Je ziet dat er steeds happen uit het ijs worden genomen. Elk half jaar of jaar dat weer terugkomen zie je dat de gletsjers zich 30, 40 meter verder terugtrekt. 30, 40 meter, in EEN jaar. Ja. En dat hij een meter dunner wordt. Dat gebeurt nu al sinds ik daar kom. Het is wel shocking omdat elke keer te zien. Dat zie je dus ook letterlijk. Ja, dat zie je letterlijk gebeuren. Op basis daarvan maken jullie scenario's. Klopt. Wat is het scenario wat we hier zien? Wat je hier ziet, wat we hier hebben gemodelleerd…Op de liggende as zie je de temperatuurstijging op aarde. Op de verticale as zie je voor het hele gebied...hoeveel van het ijs verloren gaat. Hoeveel volume gaat verdwijnen. Dat stippellijntje wat je ziet is het klimaatscenario wat hoort bij het klimaatakkoord van Parijs. Wat in 2015 is afgesloten. Ja. Je ziet dan dat ongeveer 35% van het totale ijsvolume... alsnog zal verdwijnen aan het einde van deze eeuw. Ook al heb je die doelen gesteld, je raakt heel veel kwijt. Ja. Want veel gletsjers zijn al uit balans. Dat effect ijlt heel lang na. Ja. Maar de grafiek gaat nog meer omhoog. Dat klopt. De meeste modellen bevinden zich in dit gebied. Dat is een realistischer scenario. Daar bevinden we ons nu op. Dat betekent een temperatuurstijging van ongeveer 3 graden aan het einde van deze eeuw. Dat betekent dat 50% van het ijsvolume in heel Azië verloren zal zijn aan het einde van deze eeuw. Je hebt net geschetst in welk gebied dit allemaal gebeurt. Ontzettend veel mensen die daar van afhankelijk zijn en daar wonen. Wat zijn de consequenties van deze scenario's? In ieder geval dat het smeltwater een stuk minder wordt. Maar dat is maar EEN deel van het verhaal. Aan de andere kant voorspellen ook veel klimaatmodellen een toename in neerslag. Eigenlijk wordt de hydrologische cyclus versneld. Er komt steeds meer verdamping, steeds meer water in de atmosfeer dus ook steeds meer regen. Wij verwachten niet dat de totale hoeveelheid water afneemt aan het einde van de eeuw... maar het systeem wordt wel veel onvoorspelbaarder. Daardoor komen er steeds meer extremen. Overstromingen. Daar gaan wij ons ook in de toekomst op gisteren met ons onderzoek. Om die extremen beter te leren begrijpen. Dus niet zoals je net schetste voor de Rijn dat het langzaam opdroogt. Maar meer dat er juist veel meer water naar de mensen toe komt, in de rivieren. Maar je weet niet wanneer en hoeveel en onvoorspelbaar. Precies. Sneeuw en het gletsjerijs is een soort buffer. Als het droog is, gaat het langzaam smelten en geeft dat water. Maar als de gletsjers weg zijn...Een regendruppel die op een rotsige ondergrond valt, zit meteen in de rivier. Dus het hele systeem wordt veel sneller. Wat een doemscenario. Ja, ik kan er ook niet meer van maken. Valt het nog te voorkomen? Nou... De enige echte manier om het te voorkomen is als wij ons minder afhankelijk maken van fossiele brandstoffen. En minder broeikasgassen gaan uitstoten. Tegelijkertijd moeten we ons ook aanpassen. EEN van de dingen die je zou kunnen doen in berggebieden, is dammen bouwen. Daarmee kun je die bufferende rol van sneeuw en ijs compenseren. Maar dammen bouwen, moet je ook voorzichtig doen. Er zijn ook negatieve consequenties. Plus dat je ze ook niet op gevaarlijke plekken moet bouwen. Zeker in Azië, daar zijn veel aardbevingen, aardverschuivingen. Dus je moet er heel voorzichtig mee omgaan. Heel rustig kijken hoe je dat zo duurzaam mogelijk kan doen. En onderzoek blijven doen. Zeker. Dat ga jij doen. Dankjewel, Walter voor jouw verhaal. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16536224 626.48 3719 2021-06-03T22:00:00+00:00 yes no klimaatverandering gletsjer Himalaya https://schooltv.nl/video-item/wat-is-stress-een-alarmsignaal-van-je-hersenen-om-te-overleven 2024-01-04T12:54:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/37000/images/37968.w613.r16-9.09c8d41.webp Wat is stress? | Een alarmsignaal van je hersenen om te overleven Stress komt doordat je geen controle hebt, terwijl je dat eigenlijk wel wil hebben. Dat heeft de mens door de jaren heen ook zeker weten goed geholpen. Want je moet bedenken, als je ergens geritsel in de bosjes hoorde, dan kon dat betekenen dat er ergens een gevaarlijk, hongerig dier in de buurt zat. Mensen die een beetje angstig zijn, ontlopen zo de situatie, waardoor ze meer kans hebben om te overleven. En onze leefomgeving is inmiddels veranderd en onze leefstijl ook, maar ons brein werkt nog steeds op dezelfde manier. Daardoor kan ons brein dan een vervelende e-mail, een naar bericht op social media of een overvolle agenda als een groot alarmsignaal labelen, terwijl er eigenlijk helemaal niks aan de hand is. Je bent niet in levensgevaar. Ons leven zit dus vol met dat soort situaties die een lichamelijke stressreactie kunnen opwekken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16536227 65.92 1370 2021-05-30T22:00:00+00:00 yes no stress https://schooltv.nl/video-item/kan-je-stress-meten-stresshormoon-in-je-haar 2024-01-04T12:54:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/37000/images/37969.w613.r16-9.eaa3289.webp Kan je stress meten? | Stresshormoon in je haar Het hormoon cortisol zorgt ervoor dat je gevaarlijke situaties goed onthoudt zodat je die dan in de toekomst kunt ontlopen. En in ons dagelijks leven hebben we vaak met stress te maken omdat er ook heel veel tegelijkertijd gebeurt. Onze hersenen ervaren dan dat we geen controle meer hebben en die geven het signaal, gevaar, maak cortisol aan! Dat kun je trouwens ook meten, cortisol. Met je bloed, maar ook met je speeksel kun je meten hoe gestrest je op dat moment bent. Maar je kan veel verder terug in de tijd, namelijk met... je haar. En dat kunnen ze hier bij het Erasmus MC in Rotterdam. Ja, in haar kunnen we stresshormonen meten. En dan meten we cortisol. En cortisol wordt in je lichaam gemaakt in je bijnieren. Die zitten hier, bij de nieren. En nu zijn er ziektes, dan maak je veel te veel cortisol. En dat kunnen we dan hier meten bij onze patiënten. Ik ga het haar knippen dicht tegen je hoofdhuid aan. Waarom precies daar? Dan kan ik ook de stress onderzoeken in de laatste maand. De laatste maand, zeg je. Want hoe ver kunnen we terug? Nou, heel lang, zo lang je haar lang is. En dat is in dit geval? Nou, zeker een jaar. Een jaar??? Ja. We kunnen m'n stress nog meten van een jaar terug? Ja. Alsjeblieft, mijn haar. Dank je wel. En dan? Ik ga je haar nu afplakken en opknippen in stukjes van een centimeter. En op die manier kunnen we per maand onderzoeken wat het stressniveau in je haar is. Want elke centimeter staat, zeg maar, voor een maand. Ja, je haar groeit met ongeveer een centimeter per maand. Weer wat geleerd. Ik heb de afgelopen negen maanden van het jaar afgeplakt. Die ga ik nu knippen en wegen. Wegen? Ja, met deze weegschaal wegen we het haar. Want het maakt nogal wat uit of we zo'n stukje haar onderzoeken of zo'n stukje haar. Dus het gewicht moet steeds weer hetzelfde zijn. Klopt. Negen buisjes met mijn haar. Januari tot en met september. Maar dan zijn we er nog niet. Nee, we moeten het haar eerst nog wassen met deze, een soort van, wasmachine. Oké, ik heb gewoon gedoucht vanochtend, maar dat is niet voldoende? Dat zou je denken, maar we willen er zeker van zijn dat alle wax, gel en shampoo allemaal weggewassen wordt. Alle resten weg met dit apparaat. We hebben je haar gewassen en de cortisol uit je haar gehaald. En dat nu hierin. Dus mijn stress ligt nu letterlijk in jouw handen. Precies! En met dit apparaat weten we na 24 uur hoeveel stress jij hebt gehad. Ik voel het nu al opkomen. Hebben mensen ongeveer evenveel cortisol? De meeste mensen hebben een hele gelijkmatige waarde over een lange tijd. Maar als je een lange periode van stress hebt, bijvoorbeeld pesten, eindexamen, heftige scheiding, dan kan je schommelingen gaan zien. En dat kan je dan dus terugzien door je haar? Nou, we hebben ondertussen bij honderden kinderen gemeten. Van nul tot 18 jaar. En wat je ziet is dat de waarden het laagst zijn rond de leeftijd van de basisschool. En als ze naar de middelbare school gaan, zie je dat steeds verder oplopen. En dat komt door stress? Nou, dat weten we nog niet. Maar dat zou kunnen. En waarom heeft de ene nou meer stress dan de ander? Dat hangt bijvoorbeeld van omstandigheden af. Dus denk aan gezinnen waar ouders financiële problemen hebben. Of als je ouders geen werk meer hebben. Bij die kinderen zien we dat het haarcortisol iets hoger is. Hebben ze daar dan heel veel last van? Nou, kijk, chronische stress is voor niemand fijn. Maar dit is ook slecht voor je gezondheid. We zien bij deze kinderen ook dat ze ook tien keer zoveel kans hebben om veel te zwaar te zijn. Echt waar? Ja. En als je zo veel te zwaar bent dan heeft dat gevolgen voor de rest van je gezondheid. Dus meer kans op hart- en vaatziekten, meer kans op suikerziekte. Dat is wel heftig. Ja, best wel. Pascal, je uitslag. Ik voel 'm wel, hoor. Kijk, die rode lijn is het cortisol in jouw haar. Deze blauwe lijn is de bovengrens, daar moet je onder blijven. Dat lukt. Gelukkig. Wat wel opvalt is dat-ie een klein beetje schommelt. Bijvoorbeeld negen maanden geleden zien we dat je wat hoger komt. Dat is wel grappig, eigenlijk. Ik kwam daar net terug van echt een terrorvakantie. Dat was echt dramatisch. Superziek geworden en dat was gewoon echt een nachtmerrie. Oké. Maar wat me eigenlijk vooral opvalt is deze piek. Kun je die thuisbrengen? Ik denk het wel. Dat is toch wel weer een opvallende periode. Coronatijd. Toen zat ik ineens thuis zonder werk. En in die periode ben ik ook nog eens op m'n gezicht geslagen. Toen had ik een hersenschudding, dus dat was wel heel stressvol. Het belangrijkste is dat je al die tijd eigenlijk wel binnen normaal blijft. Dus al met al mag ik best tevreden zijn? Zeker. En wat kun je nu tegen stress doen? Korte stress is niet erg, daar hoef je niks aan te doen. Maar lange, chronische stress, dat is niet goed. Dus bijvoorbeeld kinderen die jaren chronische stress hebben, dat is niet zomaar over, dat kost een hele tijd om weer goed te komen. Dus dat moet je zien te voorkomen. Bijvoorbeeld door ontspanning te zoeken. Door gezond te leven. Goed te bewegen. Voldoende te slapen. Of een leuke hobby. Dus mijn hobby's, collages maken, skaten, dat moet ik er gewoon lekker inhouden. Dat is top. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16536228 365.013 975 2021-05-30T22:00:00+00:00 yes no stress hormoon https://schooltv.nl/item/het-kinderwetje-van-van-houten 2024-01-18T10:49:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43046.w613.r16-9.8bc9b98.jpg Wat weet jij over het kinderwetje van Van Houten? | De afschaffing van de kinderarbeid Tot ver in de 19e eeuw moeten kinderen net als hun ouders werken. Ze werken in fabrieken, op het land en in winkels. Totdat hier een boek over wordt geschreven en de politiek er lucht van krijgt. Politicus Samuel van Houten dient een wet om de kinderarbeid af te schaffen. Deze wet gaat de geschiedenis in als ‘het kinderwetje van Van Houten’. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 12466 yes no kinderarbeid industrialisering https://schooltv.nl/video-item/wat-doet-stress-in-je-lichaam-adrenaline-voor-vechten-of-vluchten 2024-01-04T12:54:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/37000/images/37970.w613.r16-9.6ec3367.webp Wat doet stress in je lichaam? | Adrenaline voor vechten of vluchten Staan blijven! Draaien, draaien, draaien! Stress! Het is één van de grootste problemen in ons drukke bestaan. Je wordt er moe van, angstig en je kan er zelfs ziek van worden. Maar toch is het ook een hele normale reactie als er gevaar dreigt. Je lichaam gaat dan allemaal stofjes aanmaken, zodat je klaar bent om weg te rennen of zelfs om te vechten, als dat nodig is. Dus, je kan stress krijgen bij echt gevaar. Maar daarnaast bestaat er ook nog psychische stress. En wat gebeurt er dan precies? Nou, bij acute stress gaat je lichaam adrenaline produceren. En adrenaline wordt ook wel het vecht- of vluchthormoon genoemd. En dat wordt aangemaakt in je bijnieren. En om je bijnieren te kunnen laten zien, moet ik helemaal naar achteren in het lichaam. Achter de lever, achter de maag. Achter de darmen. En dan zie je hier twee nieren verschijnen en op die nieren liggen de bijnieren en die maken adrenaline aan. Die zitten dan, zeg maar, hier helemaal. Ja, precies. En door adrenaline gaat bijvoorbeeld je hartslag omhoog, je bloeddruk gaat omhoog en dat alles zorgt ervoor dat je lichaam klaar is om te vechten of te vluchten. En na vijf à tien minuten gaan je bijnieren ook cortisol afgeven. Ja, deze dus, hè. Ja, klopt. En cortisol is dus net als adrenaline ook een stresshormoon. Ja. Dus cortisol zwengelt die stressreactie verder aan. Maar het zorgt er ook voor dat je die stressreactie kunt volhouden. Dus in feite is het verschil tussen adrenaline en cortisol dat adrenaline meer is als druivensuiker. Dus snelle, korte en krachtige energie. Terwijl cortisol meer is als een bruine boterham met kaas. Dus cortisol is langzamer, maar het geeft je wel langdurige energie. En een ander belangrijk ding dat cortisol doet, is dat het de herinnering aan het gevaar helpt op te slaan. Zodat je weet wat je moet doen om gevaar in de toekomst te ontlopen. Klopt, dus dat is heel nuttig. De keerzijde is wel dat als de stress te heftig was of te lang aanhoudt, dat cortisol je ook angstiger kan laten voelen. Dan wordt het dus eigenlijk erger. Ja. En alle aspecten die aan die angstherinnering gekoppeld zijn, zoals het geluid of de geur, die kunnen weer die angst oproepen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16536229 150.89 4090 2021-05-30T22:00:00+00:00 yes no stress adrenaline hormoon https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wat-is-nepnieuws 2025-11-06T15:21:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/37000/images/37971.w613.r16-9.49194db.webp Wat is nepnieuws? | Clipphanger Met ‘nepnieuws’ bedoelen we berichten die niet (of niet helemaal) waar zijn, en toch bewust de wereld in worden geholpen. Tegenwoordig kan je nepnieuws tegenkomen in een artikel op internet, of in een tweet, maar het is van alle tijden: in Nazi-Duitsland was er zelfs een speciale minister die bepaalde wat er in de kranten kwam te staan en zelfs in de schoolboeken. ‘Nein, zwei und zwei ist fünf! Verdammt nochmal.’ Nepnieuws wordt ingezet om 2 redenen: het beïnvloeden van de massa, en het rinkelen van de kassa. Kliks op internet zijn goud waard, en als jij een sensationeel bericht voorbij ziet komen, ja, dan klik je d’r natuurlijk op. Ka-ching! Beïnvloeding met nepnieuws zien we bijvoorbeeld in de politiek. Als de mensen bang gemaakt zijn voor een bepaald ‘gevaar’ kunnen ze verleid worden om te stemmen op de persoon die daar wat aan gaat doen. Om nepnieuws te spotten, moet je even verder kijken dan je neus lang is. Is die foto echt of geshopt? Zijn het echte feiten, of is het alleen maar een mening? En van wie is het bericht eigenlijk afkomstig: een betrouwbare bron, of de buurtwappie? Zo helpen we samen nepnieuws de wereld uit. Echt waar! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16536231 85.52 6596 2021-05-31T22:00:00+00:00 yes no internet media https://schooltv.nl/item/nepnieuws 2024-08-28T07:34:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/11000/images/11579.w613.r16-9.cfb7198.png Wat weet jij over nepnieuws? | Quiz over desinformatie in de media Sensationele koppen, onzinberichten en meningen die als feiten worden gepresenteerd: nepnieuws is overal. Weet jij precies wat er wel en niet waar is over nepnieuws? Start de quiz, bekijk de Clipphanger en kies bij elke vraag het juiste antwoord. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 9644 2021-06-01T06:09:00+00:00 yes no internet media journalist https://schooltv.nl/video-item/wat-doet-een-slachtofferacteur-acteren-dat-je-gewond-bent-zodat-hulpverleners-kunnen-oefenen 2024-01-04T12:54:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/37000/images/37972.w613.r16-9.46f20cc.webp Wat doet een slachtofferacteur? | Acteren dat je gewond bent zodat hulpverleners kunnen oefenen Je hebt van die beroepen waarvan je niet wist dat ze bestonden. Ik mag een dagje meelopen als slachtofferacteur. Je speelt bijvoorbeeld dat je hard gevallen bent, ernstig gewond bent of in paniek bent na een ongeluk. Dat doe je allemaal om hulpverleners te trainen. Stel, je loopt nietsvermoedend op de trap van een bibliotheek. Je komt om wat boeken terug te brengen of te lenen, je kent het wel, 'the usual', en plotseling... Dan lig je daar op de grond, gewond en je hebt geen idee wat er aan de hand is. Gaat het? Ik loop hier gewoon en ineens is er die knal. Wat is er gebeurd? Er was een gasexplosie. We moeten het pand zo snel mogelijk ontruimen. Heb je ergens pijn? M'n gezicht zit onder het bloed. Denk je dat je kunt lopen? Ja. Time-out! Stel dat dit echt gebeurt. Nu is het gelukkig nep. Ik doe mee aan een oefening als slachtofferacteur. Je begrijpt: het bloed en de wond zijn er om het er zo realistisch mogelijk uit te laten zien. Geloofde je het? Let's go. Eleni, jij traint slachtofferacteurs. Ja. Waarom is dat zo belangrijk? Het is belangrijk dat hulpdiensten hebben kunnen oefenen in rampscenario's, zoals branden, explosies en paniek bij concerten. Zodat de brandweer en de politie precies weten wat ze moeten doen. Zo'n slachtofferacteur speelt zo'n situatie heel realistisch na, zodat het echt lijkt. Maar geen zorgen, het wordt nagemaakt, dus alles is veilig. Gelukkig. Aaah! Ah… En? Ik denk dat we nog even gaan oefenen. Oké. Alle acteurs hebben hiervoor een speciale opleiding gedaan zodat ze precies weten hoe ze moeten reageren, want bij elke verwonding of ongeval hoort een andere reactie.Die opleiding heet Traumalotus. Lotus staat voor ‘landelijke opleiding tot uitbeelding van slachtoffers’. Net als bij een echte ramp hebben de hulpverleners geen idee wat ze tegenkomen. Hoeveel mensen zijn er in het gebouw, zijn er doden of gewonden? En hoe ernstig zijn de gewonden eraan toe? Weet je wat? Laten we meerennen. Help! Jullie vier pakken deze slachtoffers. Wij lopen door. Dus als slachtofferacteur moet je kunnen acteren, logisch, moet je precies weten hoe je je moet gedragen bij verwondingen en je moet niet bang zijn voor bloed, ook al is het nep. en je moet niet bang zijn voor bloed, ook al is het nep. We doen dus alsof er in de bibliotheek een gasexplosie is geweest waarbij er verschillende gewonden zijn gevallen, onder wie ik. Ik speel vandaag slachtofferacteur. Eigenlijk is het dus allemaal nep. Eleni, wat is bij dit vak belangrijk? Het is belangrijk dat jij je rol zo realistisch mogelijk speelt. De hulpverleners weten niet wat er aan de hand is. Dat moeten ze door jouw gedrag kunnen bepalen. Is het dan niet moeilijk om non-stop serieus te blijven? Als je ziet hoe serieus de hulpverleners zijn en je inbeeldt hoe het is als dit je echt overkomt, dan lach je niet zo snel meer. Dan blijf je in je rol. Ja. Oké. Dan ga ik in m'n rol. Aaah! Succes, hè. Thanks. 5.24, over. Meldkamer, ter plaatse aangekomen zien we rookontwikkeling. We willen de brandweer en ambulance met spoed ter plaatse hebben. Hai. We hebben een brand in pand nummer 17. Vermoedelijk meerdere slachtoffers in het pand. Prima. Gaan wij naar binnen. Succes, man. We gaan naar binnen! Help! Hier. Pijn? Ja. Kun je nog lopen, denk je? Aaah. Wat is je naam? Pascal. Whoe! Zo. Hoe vonden jullie het gaan? Het zag er realistisch uit, alsof je echt pijn had. Ik zat er ook wel lekker in. Heel goed gedaan. Eleni, waarom is het belangrijk dat deze oefeningen gedaan worden? Het is belangrijk dat zij kunnen oefenen met echte slachtoffers, dus dat zo'n oefening realistisch is. Zo zijn ze goed voorbereid op een echte ramp. Hoe vond jij het bij mij gaan? Je hebt het goed gedaan. Je jammerde wel veel, maar dat doen mannen wel vaker. Dat is zeker waar. Ik durf het bijna niet te vragen, maar zou ik voor deze ene keer dat spoedritje kunnen krijgen? Ja hoor. Ja!? Ja. Dan krijg je wel de schouderband om. Yes! Veel plezier, hè. Gas erop! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16536230 359.36 754 2021-05-31T22:00:00+00:00 yes no hulpverlenen acteren https://schooltv.nl/video-item/hoe-word-je-slachtofferacteur-les-in-ehbo-wonden-namaken-en-acteren 2024-01-04T12:54:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/37000/images/37973.w613.r16-9.9ef3e9e.webp Hoe word je slachtofferacteur? | Les in EHBO, wonden namaken en acteren In dit gebouw kun je leren hoe je slachtofferacteur kunt worden hoe je allerlei slachtoffers van rampen kunt uitbeelden. En dat is best een pittige opleiding. Iedereen begint met een EHBO-opleiding: eerste hulp bij ongelukken. Gaat het, mevrouw? Sorry. Dan leer je de basis, bijvoorbeeld wat je moet doen als iemand in zijn vingers snijdt, z'n enkel verstuikt, of bewusteloos raakt. Hier zijn ze aan het reanimeren. Als je dat allemaal geleerd hebt, doe je examen. Als je daarvoor slaagt, ben je officieel EHBO'er. Pas dan kun je verder met de opleiding van Traumalotus. Hier zijn ze bezig een cursus grime. Dan leer je om zo goed mogelijk botbreuken, brandwonden en scheurwonden na te maken. Dat ziet er soms griezelig echt uit. Kan ik ook zo'n wond krijgen? Ja, zeker. Wat zou je willen? Als je naar mij kijkt, wat denk je dan dat een mooie wond zou zijn? Ik denk dat ik je neus ga breken. Is goed. Hoe ga je dat doen? Ik maak een wondje op je neus. Dan maak ik je ogen blauw. Dan laten we wat bloed uit je neus lopen, zodat het er heftig uitziet. Ik dacht: ik krijg een klap. Maar dit is de betere weg. Dit doet iets minder pijn. Dan heb je zo'n levensechte wond, maar dat is niet genoeg, hè? Dan moet je ook nog goed kunnen acteren. Klopt. Je moet je verwondingen realistisch kunnen spelen. Dan moet je emoties uitbeelden als pijn, verdriet, boosheid. Sommigen zijn zo in paniek dat de hulpverlener in de war raakt. Ook dat moeten we oefenen. Uiteindelijk is het om te leren. Absoluut. Duidelijk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16536232 128.085 811 2021-05-31T22:00:00+00:00 yes no hulpverlenen acteren https://schooltv.nl/video-item/beestenbrigade-oeverzwaluw 2024-01-04T12:54:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/37000/images/37974.w613.r16-9.af4a726.webp Beestenbrigade | Oeverzwaluw Vrolijk, educatief programma voor kleuters waarin dieren en natuur centraal staan. Boswachter Tim gaat met twee kleuters het land in om de natuur een handje te helpen. Ook laten kleuters zien welk bijzonder huisdier ze hebben. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1726260 877.224 2028-05-22T22:00:00+00:00 2133 2021-04-13T08:52:15+00:00 yes no zwaluw https://schooltv.nl/video-item/beestenbrigade-weidevogels 2024-01-04T12:54:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/37000/images/37975.w613.r16-9.326c97f.webp Beestenbrigade | Weidevogels Vrolijk, educatief programma voor kleuters waarin dieren en natuur centraal staan. Boswachter Tim gaat met twee kleuters het land in om de natuur een handje te helpen. Ook laten kleuters zien welk bijzonder huisdier ze hebben. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1726262 915.384 2028-05-22T22:00:00+00:00 3596 2021-04-16T13:37:09+00:00 yes no vogel ei nest https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wat-is-trombose 2024-04-25T09:08:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/37000/images/37976.w613.r16-9.c41cf45.webp Wat is trombose? | Clipphanger Als jij een wondje hebt waar bloed uit komt, zorgt je lichaam ervoor dat het bloed gaat stollen en de wond stopt met bloeden. Kusje erop! Maar als je last hebt van trombose, is dat systeem uit balans. Je wond is al dicht, maar je bloed blijft stollen. Of er is helemaal geen wond, en je bloed stolt toch! Zo’n bloedprop kan leiden tot een bloedlinke situatie: In je been bijvoorbeeld. Dat wordt dik, blauw of rood en het gaat glanzen. Als zo’n bloedprop in je been losschiet, ben je nog verder van huis. Hij kan doorschieten naar je longen en een longembolie veroorzaken, of naar je bovenkamer en dan krijg je misschien wel een herseninfarct. Allemaal erg onprettig en nog levensgevaarlijk ook. Zo’n 1 op de 4 Nederlanders overlijdt uiteindelijk aan trombose, en dat zijn pas echt bloedstollende cijfers… Trombose kan behandeld worden door je bloed dunner te maken met… tada, bloedverdunners. Maar beter zorg je ervoor dat je trombose voorkomt. Niet roken, gezond eten en lekker bewegen. Zeker als je lang moet zitten, moet je zorgen voor genoeg doorstroming. Stap maar lekker in het rond, dan blijft je bloedbaan ook gezond! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16537697 88.56 3746 2021-06-07T22:00:00+00:00 yes no bloed bloedsomloop https://schooltv.nl/video-item/beestenbrigade-wilde-koeien 2024-01-16T16:23:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/37000/images/37977.w613.r16-9.1536267.webp Beestenbrigade | Wilde koeien Vrolijk, educatief programma voor kleuters waarin dieren en natuur centraal staan. Boswachter Tim gaat met twee kleuters het land in om de natuur een handje te helpen. Ook laten kleuters zien welk bijzonder huisdier ze hebben. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1726263 937 2028-05-22T22:00:00+00:00 7464 2021-04-16T13:38:08+00:00 yes no koe https://schooltv.nl/video-item/beestenbrigade-rugstreeppad 2024-01-04T12:54:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/37000/images/37978.w613.r16-9.3b76a85.webp Beestenbrigade | Rugstreeppad Vrolijk, educatief programma voor kleuters waarin dieren en natuur centraal staan. Boswachter Tim gaat met twee kleuters het land in om de natuur een handje te helpen. Ook laten kleuters zien welk bijzonder huisdier ze hebben. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1726264 879.768 2028-05-22T22:00:00+00:00 3401 2021-05-31T22:00:00+00:00 yes no pad https://schooltv.nl/video-item/beestenbrigade-schapen-scheren 2024-01-04T12:54:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/37000/images/37979.w613.r16-9.58bc0be.webp Beestenbrigade | Schapen scheren Vrolijk, educatief programma voor kleuters waarin dieren en natuur centraal staan. Boswachter Tim gaat met twee kleuters het land in om de natuur een handje te helpen. Ook laten kleuters zien welk bijzonder huisdier ze hebben. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1726416 895.512 2028-05-22T22:00:00+00:00 13091 2021-05-31T22:00:00+00:00 yes no schaap https://schooltv.nl/video-item/beestenbrigade-mini-ezels 2024-01-04T12:54:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/37000/images/37980.w613.r16-9.ac1ee33.webp Beestenbrigade | Mini ezels Vrolijk, educatief programma voor kleuters waarin dieren en natuur centraal staan. Boswachter Tim gaat met twee kleuters het land in om de natuur een handje te helpen. Ook laten kleuters zien welk bijzonder huisdier ze hebben. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1726265 950.952 2028-05-22T22:00:00+00:00 4855 2021-05-31T22:00:00+00:00 yes no ezel https://schooltv.nl/video-item/kinderen-voor-kinderen-help-de-walvis 2024-04-09T12:55:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/37000/images/37996.w613.r16-9.236f1fe.webp Help de walvis | Kinderen voor Kinderen Er wordt gezwaaid vanuit het water Met zijn staart hoog in de lucht Het is de vriendelijke walvis He, zwaai jij ook terug? Ja door zee en oceanen Zwemt hij samen of alleen Van de walvis en zijn vrienden Houdt toch iedereen? Maar in de grote waterwereld Drijft veel plastic afval rond En dat is voor de walvis echt superongezond Sluit je aan en help de walvis Want hun wereld wordt bedreigd Blijf niet staan en help de walvis Laat je horen, net als zij Want wij zijn plasticjagers dus willen we je vragen Doe ook met ons mee Sluit je aan en help de walvis Sluit je aan en help de walvis In de eindeloze diepte Zingen zij hun mooiste lied Ze geven zuurstof aan de aarde Nee, dat wist je zeker niet? het zijn de allergrootste dieren Die er op de wereld zijn En mijn droom is om te helpen Ook al ben ik zelf maar klein Maar in de grote waterwereld Drijft veel plastic afval rond En dat is voor de walvis echt superongezond Sluit je aan en help de walvis Want hun wereld wordt bedreigd Blijf niet staan en help de walvis Laat je horen, net als zij Want wij zijn plasticjagers dus willen we je vragen Doe ook met ons mee Sluit je aan en help de walvis Sluit je aan en help de walvis Wist je dat er zoveel soorten zijn? Heel erg groot maar soms ook klein Van de blauwe vinvis tot aan de dolfijn Ze bijna net zo slim als mensen zijn Sluit je aan en help de walvis Want hun wereld wordt bedreigd Blijf niet staan en help de walvis Laat je horen, net als zij Want wij zijn plasticjagers dus willen we je vragen Doe ook met ons mee Sluit je aan en help de walvis Sluit je aan en help de walvis https://player.ntr.nl/index.php?id=POMS_BV_16528732 175.573 3830 2021-05-20T14:00:00+00:00 yes no walvis plastic zee https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-windmolens 2024-01-04T12:54:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/37000/images/37997.w613.r16-9.8c4641f.webp Het Klokhuis | Windmolens Windmolens zijn een belangrijke bron van groene stroom. Daarom worden er in ons land veel windparken gebouwd. Dat gebeurt zowel op land als op het water. Janouk gaat langs bij de bouw van een windpark op het IJsselmeer. Hoe komen die enorme windmolens op de juiste plek? De Boze Man vindt dat windmolens vooral het uitzicht verpesten. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1316489 902.808 6907 2021-06-10T17:00:00+00:00 yes no windturbine https://schooltv.nl/video-item/beestenbrigade-bomen-planten 2024-01-04T12:54:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/37000/images/37998.w613.r16-9.222488d.webp Beestenbrigade | Bomen planten Vrolijk, educatief programma voor kleuters waarin dieren en natuur centraal staan. Boswachter Tim gaat met twee kleuters het land in om de natuur een handje te helpen. Ook laten kleuters zien welk bijzonder huisdier ze hebben. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1726266 920.088 2028-05-22T22:00:00+00:00 10978 2021-06-01T22:00:00+00:00 yes no boom bos bosbouw https://schooltv.nl/video-item/wat-betekent-de-videoscheidsrechter-voor-het-profvoetbal-software-die-buitenspel-en-andere-overtr 2024-01-25T13:12:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/37000/images/37999.w613.r16-9.dbe2776.webp Wat betekent de videoscheidsrechter voor het profvoetbal? | Software die buitenspel en andere overtredingen vaststelt Zodra er in het voetbal iets nieuws wordt geïntroduceerd staan veel mensen op hun achterste benen. Maar hier bij de KNVB in Zeist wordt uitgewerkt aan nieuwe technologie om wedstrijden nog eerlijker te kunnen beoordelen. Kom binnen in ons replay center. Dit is hem, de beroemde en beruchte VAR. Precies. Dit is onze operator. Die bestuurt het systeem. Daarnaast zit dan de videoscheidsrechter. En daar weer naast de assistent-videoscheidsrechter. Danny, je bent al 16 jaar scheidsrechter. Je was erbij toen de video assistant referee in Nederland geïntroduceerd werd. Hoe was dat? Sowieso was het natuurlijk bijzonder. Dat we dat in Nederland voor het eerst mochten doen met de VAR. Het is vijf jaar geleden, he? Klopt. We waren het eerste land dat met de VAR begon. Het was een enorm hulpmiddel. We hadden er nog nooit mee gewerkt. En ineens was er hulp. Een soort vangnet voor als je een fout maakt. Wie neemt uiteindelijk de beslissing? Dat is een goeie. Veel mensen denken nog steeds dat de VAR eindverantwoordelijk is. Dat de VAR beslist. Maar de VAR adviseert alleen. De scheidsrechter blijft altijd eindverantwoordelijk. Als jij op het veld staat, ben jij de baas. Ja. Eigenlijk is de VAR net als een assistent-scheidsrechter of de vierde man. Hij geeft je een advies. Met dat advies ga je bijvoorbeeld naar het scherm. Uiteindelijk neem je eigen beslissing. Ik neem je mee in een wedstrijd en laat zien hoe de VAR precies werkt. Mogelijk buitenspel. Doelpunt Vitesse. Als VAR moet ik nu kijken of dit doelpunt correct is. En of er wel of geen buitenspel was. We gaan naar de verdediger. Deze. Zoom je in op de speler? De schouder is het lichaamsdeel dat het verst richting doel is. Iets naar rechts nog? Ja, zo is hij goed. Dan gaan we naar de aanvaller. Hier zien we dat de schouder voorbij de voet is. Dus dit lichaamsdeel steekt verder uit richting goal. Dus je zit op de schouder. Klein tikje naar rechts. Dan zien we dat de rode lijn de aanvaller is en die staat voorbij de blauwe lijn van de verdediger. Dus het is buitenspel. Ik ga dat nu aan de scheidsrechter doorgeven. Richard, de VAR hier. We hebben het doelpunt nagekeken. Het is een buitenspel. Ik wil je vragen het doelpunt af te keuren. Hoeveel eerlijker is het geworden door deze technieken? Sowieso veel eerlijker. Het maakt het eerlijker in het opzicht dat fouten worden gefilterd door de VAR. In het verleden zagen we doelpunten, van Maradona, de hand van God. Dat gaat niet meer voorkomen. Ballen die over de doellijn zijn en gemist worden: gebeurt niet meer. Nu kost het werk van de vR soms minuten. Hoe ziet de toekomst van de VAR eruit? De toekomst van de VAR, vooral op gebied van buitenspel zou wel eens naar een meer automatisch systeem kunnen gaan. Zodat we het plaatsen van de lijnen weghalen bij de operator. En dat het systeem dat zelfstandig gaat doen. Wat is er nodig voordat dat kan? We zijn een volledig play tracking systeem aan het ontwikkelen. Dus dat we in de wedstrijd alle spelers op het veld kunnen volgen. Het is gericht op skeletal tracking. Zodat we altijd weten waar iemands hoofd, benen en armen zijn. En er licht steeds een dingetje op als er een bal wordt gepasst. Dat zijn belangrijke momenten. We moeten precies weten wanneer de bal wordt gespeeld. Dan kan het systeem daar automatisch naar terug. En de buitenspelsituatie beoordelen. Worden op den duur de grensrechters helemaal door techniek vervangen? A, dat hoop ik niet. B, ik denk het ook niet. Techniek is een hulpmiddel. Uiteindelijk zijn er veel beslissingen nodig als het gaat om overtredingen. Neem buitenspel. Dat is niet altijd zwart-wit. Je hebt ook te maken met spelers die in de baan van het schot staan. Of in de line of vision van de keeper, dus het gezichtsveld belemmeren. Dat kan een computer nooit weten. Daar heb je weer het menselijk aspect bij nodig. Dus ik denk dat de assistent zal blijven. Hij zal wel hulp krijgen. In de toekomst zullen we alle spelers helemaal volgen met het camerasysteem dat in het stadion hangt. Als je dan de spelers over het veld ziet lopen zul je een aanvallende en een verdedigende lijn zien meebewegen. Dat zien wij natuurlijk in het systeem. Het systeem laat ook een soort tijdlijn zien. Zodat we steeds de cruciale passmomenten kunnen zien. Zodat als er een buitenspel is, dat we heel snel terug kunnen zijn. Dat is vooral de winst ten opzichte van het huidige buitenspelsysteem. Zodat we veel sneller bij de juiste beslissing zijn. En die vervolgens objectiever en accurater kunnen weergeven. Hoeveel eerlijker kan het nog? Zitten jullie aan de max van hoe nauwkeurig je dat kan bepalen? Het is al heel erg eerlijk geworden. Heel nauwkeurig. Feit blijft wel dat de VAR ook maar een mens is. Er blijft menselijke subjectiviteit aan zitten. Dat zal blijven. Dus de ene VAR vindt dit wel een ingreep voor een strafschop. Een ander vindt dat niet. Dat krijg je er niet uit. Tuurlijk is het eerlijker geworden, maar er blijven altijd verschillen bestaan. Volgens mij is dat ook goed. Dat is ook de charme van het voetbal. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16537698 337.257 472 2021-06-06T22:00:00+00:00 yes no voetbal wedstrijd https://schooltv.nl/video-item/waar-laten-we-onze-co2-uitstoot-opslaan-onder-de-zeebodem 2024-01-04T12:54:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38000.w613.r16-9.6a2d56b.webp Waar laten we onze CO2-uitstoot? | Opslaan onder de zeebodem We zien hier het booreiland waar straks het CO2 in het oude gasveld gaat. Vier bedrijven in de Rotterdamse haven gaan CO2 afvangen en opslaan onder de zeebodem. De overheid heeft daar 2 miljard subsidie voor over. Milieubeschermers zijn kritisch. CO2-opslag in de zeebodem stopt het weg en voorkomt het niet. Toch is dit een belangrijke manier om de klimaatdoelen te halen. Als we op korte termijn stappen willen maken hebben we die CO2-opslag nodig om het verschil te maken. Grootse plannen dus, en die bespreek ik met Earl Goetheer. Hij is procestechnoloog. Hier met zijn broer en moeder bij het afstuderen. Hij promoveerde op CO2 en besloot daarna nooit meer wat te maken te willen hebben met CO2. Maar dat liep anders: Nu is hij onderzoeker bij TNO van, drie keer raden, CO2. Ook hoogleraar aan TU Delft. En hier bij mij aan tafel. Welkom. Fijn dat je er bent. Uiteindelijk komen we er allemaal niet omheen, om CO2. Het is een van de grootste uitdagingen voor ons. De komende 50 jaar gaan cruciaal worden. Dan is 't dus de bedoeling om het op te slaan onder de zeebodem. Hoeveel zou dat kunnen schelen? Als het gaat om Nederland, om het project in Rotterdam, dan praten we over 2,5 miljoen ton CO2 per jaar. 1 miljoen ton, waar praten we dan over? 2,5 ton kun je beschouwen als 750.000 auto's waarvan het CO2 vermeden wordt. Of een stad als Eindhoven. Dat is best een grote hoeveelheid CO2 dat we kunnen besparen. En snel. Want het moet binnen twee of drie jaar gebeuren. Dan moet het dus in lege gasvelden worden gepompt. Ik dacht altijd: Dat zijn holle ruimtes. Maar dat is niet zo. Jij hebt meegenomen waar het wel in terechtkomt. Bij gasvelden praat je over dit soort dingen. Zandsteen. Een poreus gesteente. Aardgas heeft daar miljoenen jaren in vastgezeten omdat er een ondoordringbare deklaag boven ligt. Deze deklagen zijn honderden meters dik. Dat zorgt ervoor dat het aardgas als het ware vastzit. De laatste 50 jaar hebben wij dat aardgas eruit gehaald. Een pijpje erin geslagen en aardgas gewonnen. Diezelfde infrastructuur kun je gebruiken om het proces om te draaien. Dus in plaats van aardgas eruit te halen steek je dat pijpje met CO2 terug in de bodem. Laten we daarop inzoomen. Hoe krijg je dat CO2 precies op die plek? Je moet het eerst afvangen. In dit geval brengt de Rotterdamse industrie hun afval samen. Het is een soort vuilnisophaaldienst. En dat CO2 wordt dan getransporteerd en via een platform op de Noordzee gebracht. Dat kunnen we hier goed zien. Ja. Hier zie je de ringleiding. Daar kunnen de bedrijven hun CO2 op intakken. Vandaar gaat het naar een centraal compressorstation. En dan gaat dit een tiental kilometer op de zee in. En dan wordt het ingebracht in een leeg gasveld. Het geheel kun je beschouwen als een vuilnisophaaldienst. CO2 van allerlei bedrijven wordt samengebracht. Het wordt collectief ingezameld en opgeslagen. Even naar het begin: Het is de bedoeling om CO2 af te vangen. Dat kan op verschillende manieren. Een van de manieren is door 't te doen met een soort kattenbakkorrels. Kijk, dit is 'm! Wauw, ja. Waar zitten dan die korrels? Die zitten daar dus in. Ik heb hier een tonnetje met die korrels. Die zitten dus in deze buizen. Oooo, ja. Mag ik voelen? Natuurlijk mag dat. Ik heb een handschoentje voor je. Het voelt inderdaad als kattenbakspul. Ja. Maar hoe werkt dit dan? Je moet je voorstellen dat je in een chemische fabriek, dus in de raffinaderij of in de staal, gassen hebt. Daarin zit ook CO2. Deze opstelling zet die gassen om in CO2 en waterstof. Het CO2 wordt opgenomen door dat klei. Als je de druk eraf laat en er met stoom over gaat gaat de verbinding die het CO2 heeft aangemaakt, weer los. Dus dan krijg je je CO2 los, terwijl je de andere gassen kunt blijven gebruiken zoals dat bedoeld is. Precies. Dus die korrels moet je zien als een spons die CO2 kan opnemen, maar ook weer kan loslaten. Ja. Als je het simpel wilt zien, dan werkt het zo. Ja. Dat betekent dus dat die korrels meer doen dan alleen CO2 afvangen. Ja. Dat is een voordeel van deze technologie. Die zet alle gassen in je fabriek om in waterstof en vangt CO2 af. Te gek. Het klinkt idyllisch, zo'n systeem dat CO2 afhangt. Je zou denken: Zet het overal neer. Maar waar zit het addertje onder het gras? Het zou mooi zijn maar je voegt wel een extra installatie toe aan je fabriek. Dus dat kost geld. Het is niet goedkoop en het gebruikt ook energie. Je wilt de technologie dus zo goedkoop en zo efficient mogelijk maken. Goed. Top. Ja, nu is het dus een hele installatie en het kost veel geld. Waarom moet dat, het scheiden van CO2 van al die andere stoffen? Als wij in dat poreuze zandsteen naast CO2 andere materialen in steken, dan wordt onze ondergrond snel vol. Maar dan met andere stoffen, die niet zo erg waren. Denk aan stikstof. Dus je wilt ervoor zorgen dat je zo veel mogelijk capaciteit overhoudt voor CO2. En als het dan in de grond zit, kan het dan niet gaan lekken? Kan het niet opborrelen en voor schade zorgen? We gaan het steken in lege gasvelden. Daar heeft miljoenen jaren lang aardgas gezeten. En die gaan we nu gebruiken. Je moet dan wel bepaalde dingen in de gaten houden. Dus monitoring. Je moet blijven kijken of alles goed blijft gaan. Maar we weten: Op die locaties is het veilig om het te doen. CO2 is wel weer wat anders dan aardgas, toch? Ja, chemisch is het een heel ander molecuul. Maar we weten precies hoe het zich gedraagt in onze ondergrond. Dat is ook de reden waarom we vrij zeker zijn dat het daar voor een heel lange periode opgeslagen blijft. Jullie zijn er zeker van. Er is ook wel 'ns opstand geweest als het gaat om het opslaan van CO2. 10 jaar geleden is er ook zoiets geprobeerd. Bij Barendrecht en in Groningen. Toen gebeurde er dit. Ik demonstreer omdat ik me tot in mijn tenen schaam dat het in dit land mogelijk is om tegen de wil van ’n gemeente toch iets erdoor te duwen waar niemand blij mee is. En wat gevaarlijk is. Ik ben geschokt dat men op deze manier probeert iets te bewerkstelligen. Ja, je kan als wetenschapper veel willen maar als de mensen het niet zien zitten, gaat het soms niet door. We hebben hier onze lessen uit geleerd. Een van de belangrijkste lessen is: Laten we dit niet op het land doen, maar offshore. Op de zeebodem. Dat is een van de lessen die we geleerd hebben. Want daar heb je geen mensen die ertegen in opstand komen. Ja, dat is een van de elementen. De opslag moet binnen twee a drie jaar gebeuren. Het gaat dan om gasvelden op de Noordzee. Eentje in het bijzonder. Hoeveel gasvelden zou je daarvoor kunnen gebruiken? En hoeveel CO2 zou je daar nog kunnen opslaan? We hebben veel gasvelden op de Noordzee die daarvoor geschikt zijn. We hebben het over een capaciteit rond 1700 miljoen ton CO2. Hoeveel Eindhovens zijn dat? Dat is een goede vraag! De Rotterdamse haven stoot ongeveer zo'n 25 miljoen ton CO2 uit. Dus dan praat je over 35 jaar aan totale hoeveelheid CO2 dat de Rotterdamse haven uitstoot en die je daar kunt opslaan. Dus dan zou je snel die klimaatdoelen kunnen halen. Ja, want het gaat erom om zo snel mogelijk en met zo min mogelijk geld de grootste deuk in een pakje boter proberen te slaan. Waarom niet gewoon duurzame bronnen gebruiken? Dan komt er ook geen troep vrij die je weer in de grond moet stoppen met dure installaties. Het belangrijkste is dat het niet een keuze is. Je moet allebei doen. Het belangrijkste is dat we snel zijn. Alles wat we aan CO2 uitstoten, daarvoor moeten we later betalen. Het gaat erom om snel grote hoeveelheden kwijt te geraken. Natuurlijk moeten we gaan naar nieuwe technologie en naar elektrificatie. Maar dat heeft tijd nodig. En al die tijd blijven onze fabrieken CO2 uitstoten. Dus het is belangrijk om snel te acteren. Dan kunnen we echt iets doen als BV Nederland. Earl Goetheer, dank je wel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16537699 571.48 797 2021-06-07T22:00:00+00:00 yes no CO2 aardgas bodem klimaatverandering https://schooltv.nl/video-item/scheepswrakken-in-de-noordoostpolder-vergane-schepen-in-de-bodem 2024-01-04T12:54:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38001.w613.r16-9.c170756.webp Scheepswrakken in de Noordoostpolder | Vergane schepen in de bodem Ik loop hier in de Noordoostpolder en hier liggen ongelooflijk veel scheepswrakken in de grond. Dat komt omdat hier vroeger de Zuiderzee lag en die kon nogal ruig zijn. Met behulp van de wetenschap kunnen we nu al die verhalen van die schepen reconstrueren. Ik ben op mijn dronebeelden aan het kijken, want ik heb het idee dat hier een scheepswrak ligt. Ik gebruik dus nieuwe kaartmaterialen en dronebeelden om die met elkaar te vergelijken. Als je dat goed doet, dan kan het dus zijn dat je een scheepswrak terugziet in de bodem, maar dan van bovenaf. Op deze plek weet ik dat in de jaren 40 een wrak is gezien, er is een briefje ingevuld door de boer van toen. Van 'daar ligt een wrak' en toen hebben ze geen tijd gehad om te gaan zoeken en is een beetje verstoft. Totdat hier in 2000 hier een aantal mensen drie dagen lang hebben gezocht, niet kunnen vinden en hebben opgeschreven dat het wrak is verdwenen. Maar ik heb dus nu op satellietbeelden gezien dat het er wel degelijk ligt, nagenoeg op de plek waar ik hem ook had verwacht. Hoelang weet jij dit al? Ik weet het net een week. Ik heb het vorige week ontdekt. Ja ja, ja, nog niemand verteld. Dus in dat opzicht ben jij de eerste die het hoort. Dus ik ben er nu bij dat jij misschien gaat bewijzen: hier ligt dat schip. Ja. Ik wil je meenemen naar een scheepswrak dat ik heb opgegraven en dit is vrij uniek, want je loopt nu als het ware gewoon midden in. We lopen nu in het ruim. Ja, ja. En wat werd hier in vervoerd? Dit is een vrachtschip geweest dus allerlei soorten lading uit heel Europa in principe, en we hebben hem gereconstrueerd. Dus dit is niet hoe we hem hebben gevonden natuurlijk. Maar zo krijg je wel een besef van hoe groot dat schip is geweest. En dat was dus gewoon één van die schepen die er in de 18de eeuw op de Zuiderzee voer. En wat zat hier dan in dat ruim. Wat moet ik me voorstellen? Kisten met kruiden? Wat vervoerden ze? Ik heb een doos met vondsten voor je meegenomen en daar zitten allemaal objecten in die we uit het schip hebben opgegraven. Dit moet dus het eigendom geweest zijn van iemand in die vroege 18de eeuw. En dan niet een man, maar vermoedelijk een vrouw. En dat kun je hier dus zien. Is het? Wat is dat? Een sok? Of nee, het is een handschoen? Ja, heel goed inderdaad. Dit noem je een mithaine. Dat is een speciaal soort handschoen dat werd door vrouwen gedragen in die vroege 18de eeuw. Het is van een hele fijne zijde gemaakt. Ongelofelijk dat dit bewaard is gebleven, hoe kan dat? Ja, dat vroegen wij ons ook af toen opgroef. Hoezo vinden wij dit? Ja, textiel vergaat normaal heel erg snel, maar deze is dus na 300 jaar nog steeds compleet. Je zou hem bijna kunnen dragen. En mijn fantasie slaat meteen op hol. Wat doet een vrouwenhandschoen op een schip? Want vrouwen voeren natuurlijk meestal niet mee. Nee, een vrouw aan boord was in die tijd ongeluk, dus liever wilde je dat ook niet hebben. De Batavia had bijvoorbeeld ook een vrouw aan boord en we weten allemaal hoe dat is afgelopen. Het kan ook zijn, dat het een soort aandenken is van iemand die zijn liefje moest missen. Ja. We zullen het het misschien nooit weten. Nee, er zijn verschillende mogelijkheden, maar je kan er sowieso een mooi verhaal van maken. En dat is ook wat die objecten doen; die vertellen dat verhaal van van het schip. Tenslotte wilde ik je deze nog even laten zien. Dit ga je makkelijk herkennen. Ja een luizenkam, wat grappig zeg. Heel goed herkenbaar. Zitten er nou echt nog zwarte stipjes in? Je ziet dus dingetjes in en dat zagen wij ook. Dus we hebben een keer schoongemaakt, dus we hebben water opgezet en een beetje lopen poetsen. Toen hebben we onder de microscoop dat water bekeken. En wat zagen we in het water drijven? Luisjes. Het geeft wel aan, de hygiëne aan boord, liet te wensen over en dan kon je met dit soort objecten toch nog een beetje de jeuk weghalen. De hele bemanning aan de luizenkam. Ja. 2, 3, 4, 85. Hier in deze omgeving zou die ergens moeten liggen. Oke. En vertelt de begroeiing je ook iets? Kunnen we het aan een kleurverschil zien? Zeker. Ter plaatse van het wrak is de grond net even anders qua samenstelling. En dan heeft het gras een andere kleur of er groeien andere planten op. Dit is Flevoland, vanzelfsprekend met die rode stipjes tussen al die wrakken. En wij staan dus nu in de Noordoostpolder in deze hoek hierzo. Je kan dus een aantal van die wrakken terugvinden op luchtfoto's. Dit is dus de luchtfoto van de plek waar we nu staan. En ja, waar zit die? Deze? Dat is hem. Hier staan wij. En je ziet ook echt zo de vormen dat die een beetje ovaal van vorm is. Ja waar jij nu staat. Als ik een stukje wegloop dan hiertussen ligt ie ergens. Nou wat gaaf, zeg ik. Ik wil wel gaan boren. Ja, ik ook. Laten we het doen. Wat gebeurt er nou met al die spullen die jullie hier gevonden hebben? Die spullen moeten uiteindelijk naar een depot toe. Maar voordat we dat doen, moeten we ze eerst conserveren. We hebben in het schip ook een aantal kanonnen gevonden, echt het geschut van het schip. Hoe groot? Echt flink grote kanonnen. En dat soort wapens die, die zitten vol met zout, dus dat moet eerst ontzilt worden. Daarom doen we dat in het lab. Daar conserveren we dat. En als dat klaar is, dan gaat het naar het depot. En het uiteindelijke doel is om het aan het publiek te laten zien, dus in een museum neer te zetten. Hoeveel van dit soort scheepswrakken liggen hier nog in de grond? Nou, dat zijn er enkele honderden waarschijnlijk. Een deel weten we. Een deel weten we nog niet. En die gaan de komende jaren, de komende 50 jaar, hard achteruit. Dus door de uitdroging van de bodem en door het zakken daarvan. En dan raken de houten structuren en de fondsen erin aangetast en schadelijk. Dus je hebt haast. Ja, ik ga liever morgen meteen weer graven om gewoon de informatie veilig te stellen. Hier is wel iets aan de hand en dit is niet natuurlijk. Je ziet ook dat hierdoor een soort van werveling is hier een soort van propje ontstaan, van grijs zand. Normaal lopen de laagjes mooi recht en dat is hier ook niet het geval. Dit kan best wel eens indicatief zijn voor het feit dat hier in de directe omgeving een wrak ligt. Alles wijst erop eigenlijk dat hier een soort incident is geweest in de bodem. Wanneer ga je die eerste schop in de aarde zetten? Dan willen we nog iets meer informatie hebben. Dus dit zijn dan een paar boringen. Het liefst zet ik gewoon een heleboel daaromheen nog, zodat we zo precies mogelijk weten wat waar zit. En als ze dat hebben gedaan, dan gooi we daar de luchtfoto's weer overheen, de dronebeelden en dan kiezen we de meest geschikte plek. En daar gaan we graven. En wanneer gaat dat zijn denk je? Eerst toestemming vragen aan iedereen die daarbij betrokken is, dan een team samenstellen. En dan moet je ook nog kunnen. Ja, ik wil er wel bij zijn, dat snap je natuurlijk wel, gaan we schatgraven! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16537700 421.32 556 2021-06-08T22:00:00+00:00 yes no scheepvaart IJsselmeer https://schooltv.nl/item/de-canon-van-nederland-1 2026-03-24T15:10:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43244.w613.r16-9.ea08d34.png De Canon van Nederland | Interactieve schoolplaat over de Canon Van Trijntje en de hunebedden tot Anton de Kom, Europa en het Oranjegevoel: de vernieuwde canon bevat vijftig vensters die de geschiedenis van Nederland samenvatten. In deze interactieve schoolplaat kun je alle 50 vensters verkennen. Bekijk de video's en test je kennis in de quizzen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 10714 yes no canon geschiedenis https://schooltv.nl/video-item/wat-gebeurt-er-in-de-rechtbank-een-dagje-als-verdachte-naar-de-rechtbank 2024-01-04T12:54:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38002.w613.r16-9.f564295.webp Wat gebeurt er in de rechtbank? | Een dagje als verdachte naar de rechtbank Hallo Rene. En Gerrit. Ik zit hier met Timo. Zeg het maar, Timo. Wat is de route van een verdachte naar de rechtszaal? De route van de verdachte naar de rechtszaal is via de gevangenis. Meestal zit de verdachte al in de gevangenis. Daar halen we deze op. En onderweg doen we soms nog andere gevangenissen en adressen aan. Waarom zit dat putje hier dan in de grond? Dat putje zit daar voor... Als iemand wagenziek wordt of plassen echt niet op kan houden dan wordt het een rommeltje. En dan moeten we 'm daarna soms schoonmaken. Je mag niet even tussentijds naar de wc? Is dat wat je zegt, Rene? Dat klopt. Dit kan alleen op een veilige locatie. Dus bijvoorbeeld bij een rechtbank, een gevangenis of een politiebureau. Verder stoppen wij onderweg niet. Dames, wij gaan naar de rechtbank en jullie moeten mee. Waah! Pleun? Ja? Gaat het nog? Ja. Ja? Ja. Zijn jullie wagenziek? Een beetje. Bij je voeten heb je zo'n putje. Daar kan je in kotsen. Een putje? Dat kan gewoon. Een put. Ja. Dat doe ik liever niet. Moeten kinderen ook handboeien om? Kinderen gaan in een andere bus. In die bus zitten geen celletjes. En de kinderen hoeven ook geen handboeien om. Goedenavond. Ik heb drie jeugdigen voor jullie. We zijn er, dames. één tegelijk. Kom jij maar eerst. Loop maar naar binnen. De tweede deur is ook open. Loop maar door. Ja? Hier links om de hoek staat mijn vrouwelijke collega. Die kijkt je even na. Ja? Oke. Je mag hiernaartoe. Ja. Timo. Kom maar, jongen. We zijn er. Mag ik ook? Nee, jij mag straks. Even fouilleren. Heb je nog scherpe voorwerpen bij je? Ehm, nee. Nee? Dan ga ik je even fouilleren, ja? Ja. Alleen sleutels. Alleen sleutels heb je bij je? Ja. Oke. Hoi. Hallo. Timo, hoe gaat het, jongen? Ja... Het is gewoon een lief jongetje, toch? Dat bepaalt de rechter, als hij wel schuldig is of niet. Oke. Maar hoe noemen ze het hier eigenlijk? Dit is de rechtbank van Midden- Nederland. Rechtbank Lelystad. O. Neem maar even rustig plaats. Wil je nog iets drinken? Dat kan gewoon? Dat kan gewoon. O. Nou, lekker. Ja. Mag ik ook wat drinken? Jij mag ook wat drinken. Wat wil jij drinken? Eh... Mag ik wat Ice Tea Green? Nee, dat hebben we niet. Het is thee, koffie of water. Doe dan maar water. Dan water. Timo. Timooooo. O, kak. Wat heb ik gedaan? Nee, nee, nee, stop! Kijk eens aan. Een watertje. Alsjeblieft. Dank je wel. En dit luik, he... Jij geeft mij nu water, maar ik kan... Waaah! Ja, dat kan ook. Gebeurt dat weleens? Soms. En... Ja, we schatten elkaar een beetje in, he. Je komt binnen. En dan kijk ik naar je, hoe je bent. Ben je rustig? Ja. Ben je afhankelijk? Ik scan gewoon. De hele tijd scan ik. En hoelang zit iemand hier nou, in deze cel? Uiterlijk een hele dag. Ja. O, dat is... Dat is lang, maar ook weer niet. Nee. Je mag hier niet slapen. Hierna, na deze cel, waar wordt de verdachte dan heen gebracht? Wij krijgen een belletje dat jij naar boven toe mag. En dan zit de rechter klaar voor jou. En dan gaan wij met jou naar boven toe. O. En dat gaat dus ook zo gebeuren? Ja. Ahhh. Wil je je pet even afdoen? Kom verder. Je mag daar plaatsnemen. De rechter. Wilt u gaan staan? Dag allemaal. Jullie mogen weer gaan zitten. En dan gaan we beginnen met de zitting van de kinderrechter. En ik zie dat er vier mensen voor mij zitten. Welkom allemaal bij deze zitting. Heeft u soms weleens spijt van het geven van een straf? En zo ja, ligt u daar dan weleens wakker van? Nou, eigenlijk niet, want als je als rechter een straf oplegt, dan heb je daar wel heel goed over nagedacht. En bij volwassen mensen is een straf vaak echt bedoeld om ervoor te zorgen dat ze het nooit meer doen en dat ze voelen dat ze iets verkeerds hebben gedaan. En bij kinderen wil je heel graag dat ze nooit meer een fout maken waardoor ze bij de kinderrechter moeten komen. Maar bij kinderen ga je vaak ook wel bij de straf kijken of je ze ermee kan helpen, dat ze er wat van kunnen leren. Wat gebeurt er nou eigenlijk als de verdachte wordt vrijgelaten? Uiteindelijk betekent een vrijspraak dat een rechter zegt: Ik kan niet bewijzen dat jij een strafbaar feit hebt gepleegd. Dan mag je ook weer door de gewone deur naar buiten. En waarom wordt er geen foto gemaakt? Dat is toch makkelijker? Dat doet men uit privacy-overweging, zegt men. Wij willen toch niet... Iemand die getekend is, is toch ietsje minder herkenbaar dan een echte foto of een film van iemand maken. Je moet je wel bedenken: De mensen die ik teken en die terechtstaan, zijn nog niet veroordeeld. Dus op het moment dat ik ze teken... Stel dat ik ze zou fotograferen en ze hebben een dochter zoals jij, dan zou zo'n kind op school erg geplaagd kunnen worden omdat haar vader terechtstaat. En nu hou je het toch een beetje in het midden via een tekening en zorg je ervoor dat aan het einde van de rit iemand misschien met opgeheven hoofd de rechtszaal uit kan stappen. Ik ga het onderzoek sluiten en ik zal meteen uitspraak doen. Ik heb er goed over nagedacht en ik zal u allemaal vrijspreken. Yes! Dus jullie zijn vrij om te gaan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16540944 489.237 3431 2021-06-01T22:00:00+00:00 yes no rechtbank rechter cel https://schooltv.nl/video-item/fruit-op-tafel-plussommen-tot-en-met-twintig 2024-04-09T10:11:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38003.w613.r16-9.6008df8.webp Plussommen tot en met twintig | Fruit op Tafel Vandaag oefenen we plussommen boven de 10 met mandarijnen, citroenen, perziken, frambozen en bramen. Bij sommen met antwoorden boven de 10 rekenen we eerst tot 10 en daarna doen we de rest erbij. Zijn jullie klaar? Optellen maar! Ik wil graag 16 mandarijnen. Er staan al 4 mandarijnen op tafel. Hoeveel moeten er nog bij als ik 16 mandarijnen wil hebben? We gaan eerst naar 10. Met 6 erbij heb ik er alvast 10. En met nog zes erbij… heb ik er 16. 6 + 6 = 12, dus: 4 mandarijnen met 12 erbij is 16 mandarijnen. 4 + 12 = 16. Dan nu, citroenen. Ik hád er hier 17, maar er zijn er een paar weg! Ik zie er nog maar 8. Hoeveel citroenen hebben zich verstopt? Met 2 verstopte citroenen erbij heb ik er alvast 10 en daar komen er nog 7 tevoorschijn. Nu zijn er weer 17. 2 + 7 = 9, dus: 8 citroenen plus 9 maakt 17 citroenen. 8 + 9 = 17. Kijk, lekkere perziken. En ik wil er graag 18. Er zijn er al 6. Hoeveel moeten er nog bij als ik 18 perziken wil hebben? Oké, eerst weer naar 10. Met 4 perziken erbij hebben we er alvast 10. En daar nog 8 bij maakt 18 perziken. 4 + 8 = 12, dus 6 perziken, 12 erbij, is dan 18 perziken. 6 + 12 = 18. Hee, er waren net 19 frambozen, er hebben zich een paar verstopt! Hier zijn er nog maar 5. Hoeveel zijn er weg als ik eerst 19 frambozen had? Dat wordt een flinke som. Eerst weer naar 10. Met 5 frambozen erbij zijn er weer 10 en daar dan nog eens 9 bij. Dan heb ik er weer 19! En 5 + 9 = 14, dus 5 frambozen plus 14 frambozen is 19 frambozen. 5 + 14 = 19. En als laatste: bramen. Ik wil graag 20 mooie bramen. Er staan er al 7. Hoeveel moeten er nog bij als ik er 20 wil hebben? We gaan eerst weer naar 10. Daar zijn er alvast 3. En daar zijn er nog 10, die doe ik er ook bij! Nu heb ik er 20. En 3 + 10 = 13. Dus 7 bramen plus 13 bramen is dan 20 bramen. 7 + 13 = 20. Goed gedaan, fruitjes! Brrrravo! Was dat hem alweer? Reken maar van yes! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16542188 206.57 4967 2021-06-02T15:34:10+00:00 yes no rekenen optellen https://schooltv.nl/video-item/wat-kunnen-dronebouwers-leren-van-zwermen-spreeuwen-drones-geinspireerd-op-vogels 2024-01-11T15:25:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38004.w613.r16-9.f7880c5.webp Wat kunnen dronebouwers leren van zwermen spreeuwen? | Drones geïnspireerd op vogels Een zwerm spreeuwen die als een geheel door de lucht vliegt. Natuurliefhebbers krijgen er geen genoeg van. Ik vind het een van de mooiste natuur wonderen. Ook het journaal geeft de spreeuwen graag zendtijd. Zoals hier in Friesland. Een aantal roofvogels is ook in de buurt, hopend op een prooi. Maar doordat ze onverwachte bewegingen maken, zijn ze lastig te pakken. Die onverwachte beweging is wat wetenschappers fascineert. Hoe werken die spreeuwen zo samen? Die kennis is te gebruiken in de ontwikkeling van zelfstandig vliegende drones. Wat kunnen drones leren van zwermen vogels? Dat bespreek ik met Guido de Croon. Hij is hoogleraar bio-geïnspireerde drones aan de TU Delft. Hij studeerde daarvoor kunstmatige intelligentie in Maastricht. En probeert zijn fascinatie voor de intelligentie van kleine dieren zoals vogels toe te passen in vliegende robots. Welkom, goed dat je er bent. Dank je. Net als Ilja Voets zich laat inspireren door de ijsvis, laat jij inspireren door vogels. Precies. Dit is echt prachtig om te zien. Als je die patronen ziet, zijn ze zo complex dat je bijna zou kunnen denken dat die vogels iets heel moeilijk doen samen. Is dat niet zo? Nee, biologen zijn erachter gekomen dat die vogels vooral naar een paar buren kijken. En een paar simpele regels volgen om dit soort prachtige patronen te maken. Welke regels volgen ze? Er zijn een paar regels. EEN regel is dat ze niet tegen elkaar aan willen botsen. Belangrijk. Het tweede is dat ze niet helemaal autistisch zijn, want ze kijken naar hun buren. Als die een bepaalde richting uit vliegen, passen ze zich een beetje aan. Dat is de tweede regel. En de derde regel is dat ze niet helemaal willen afdwalen van de zwerm. Ze willen niet in hun eentje zijn, dan gaan ze terug naar de zwerm. Dat zijn drie belangrijke regels. Ze zijn dus heel sociaal, letten constant op elkaar? Precies, ja. Is er geen leider? Dat ligt een beetje aan de zwerm. Sommige vogels hebben een sterkere wil dan andere. Wat dat betreft zijn het net mensen. Die vliegen iets meer hun eigen richting uit en luisteren minder naar de buren. Maar over het algemeen is er geen leider die zegt: nu moet je naar links of rechts. Dat bepaal je constant met elkaar aan de hand van de regels die je noemde. Die regels heb je in deze drones gestopt? Precies. We werken met heel kleine drones. Het interessante is dat je met zulke simpele regels dit soort drones moeilijke taken kunt laten uitvoeren. Dat doe je aan de hand van een model, daar gaan we even naar kijken. Jij kunt vertellen wat je er precies instopt. De regels waar we het net over hadden, zie je hier in actie in een simulator. Die driehoekjes moeten de vogels voorstellen. Die volgen precies de drie regels. Ze willen niet aanbotsen tegen de rode cirkeltjes. Hier volgen ze alleen de drie regeltjes en je ziet dat ze mooie patronen volgen en dat het er best natuurlijk uitziet. Ze zijn niet helemaal EEN groep. Nee, dat gebeurt ook bij echte zwermen vogels. Als er een obstakel is gaan sommige linksaf, andere zelf. Een later vinden ze elkaar weer. Dit stop jij vervolgens in deze drones, die heel klein zijn. Nog kleiner dan de vogels zelf, of niet? Ja, dit zijn heel kleine drones. Zo groot als een handpalm ongeveer. Heel licht. Ja, 30 gram. Dat is bijna geen gewicht. We programmeren deze drones. Programmeren is dat je een soort stappenplan geeft voor de robot die hij kan volgen. Uiteindelijk programmeren we dat in het computertje. Dat kunnen we hier zien. Dit is een drone die je even hebt opengeklapt. Precies. Je ziet hier een chip. Die zit ook in je mobiele telefoon. Hier zetten we de regeltjes in waar we het net over hadden. Maar een vogel heeft alle ruimte om zich heen in de gaten. Die kan draaien, die kan omhoog en omlaag. Misschien wel om zijn eigen as draaien. Kunnen die drones dat ook? Ja. Deze drones kunnen dat ook. Ze kunnen naar rechts, naar rechts, ze kunnen ronddraaien. Kunnen ze een looping maken? Zelfs dat. Deze zijn iets anders dan de vogels. Want vogels hebben vleugels waarmee ze anders bochten maken. Dat gebruiken ze om samen te vliegen, om te weten wat de ander gaat doen. Maar in bezit te kunnen we het gedrag hiermee nabootsen. De ogen zijn belangrijk bij die regels voor het in de gaten houden van elkaar. Zitten die ogen er ook in? Hier zitten nog geen oogjes op. Dat is wel interessant. Jullie hebben ook beelden uit Hongarije. Die kunnen we meteen even laten zien. Dit zijn beelden van een Hongaarse onderzoeksgroep. Je ziet een zwerm drones die de regels eigenlijk ook volgt. Het ziet er heel mooi uit. Ze zijn wat langzamer dan de vogels. Maar het is best een rustgevend gevoel als je dit ziet. Ze volgen de regels en net als je navigatiesysteem gebruiken ze gps. Ze weten precies waar ze zijn op de wereld en dat communiceren ze naar elkaar. Ze weten ook waar de ander is. Dit is heel mooi, maar dit werkt niet als je naar binnen gaat. Want daar werkt gps heel slecht. De satellieten kunnen we dan niet vinden. Daarom hebben wij gewerkt om net als vogels de drones in staat te stellen elkaar ook te zien als ze geen hulpmiddelen hebben zoals gps. En dan beslissen ze zelf of ze naar links of naar rechts gaan of naar boven of naar onder? Jij staat er niet naast met een afstandsbediening zoals bij gewone drones? Precies. Er is niemand met een afstandsbediening. Dat bepalen ze zelf. De regels worden al lang bestudeerd, die zijn best makkelijk. Maar het probleem waarmee je oplost dat ze elkaar kunnen zien, dat was heel moeilijk. Daar hebben we zeven jaar aan gewerkt. Het probleem was dat we niet de vogels precies na konden doen. Die doen dat door te kijken en te horen. Wij hebben gebruik gemaakt van draadloze communicatie. Een zwerm vogels zijn er honderden of duizenden bij elkaar. Kun je dat nabootsen of moet er dan nog meer veranderen in de hardware van die drones? Precies. Wat we eerst ontwikkeld hebben, is dat ze draadloze communicatie gebruiken. Dan kun je zien hoe dichtbij elkaar ze zijn. Maar dat werkt niet als je meer en meer drones pakt. Op de achtergrond zie je honderden of misschien wel duizenden vogels. Dus moeten we meer toe naar hoe de vogels het doen. Wij spelen in op een mooie ontwikkeling, dat er nieuwe camera's, maar ook nieuwe computers zijn die veel meer werken zoals het brein. Die heb je al geprobeerd. Zullen we daar even naar kijken? Ja zeker. Hier zien we een drone. Hij heeft wel grote hersens, moet ik zeggen. Het gaat eigenlijk om die kleine USB-key die in beeld komt. Daar zit dat nieuwe computertje op. Die de neuronen in je brein nadoet. Dit is de eerste vlucht van een drone die bestuurd wordt door zo'n breintje. Wat hij doet, hij landt eigenlijk net als een bij. Als hij naar onder gaat, probeert hij de snelheid van de dingen in beeld gelijk te houden. Hier hebben we hem weer. Straks gaat hij naar onder. Dat doet hij door naar onder te kijken en door stroomstootjes in het breintje te geven. Dit kan verder niemand, behalve jij met deze drone? Ja, dit is de eerste vlucht ter wereld met een neuromorfische computer die echt neuronen in de hardware heeft. Jullie hebben ook nagebootst hoe je de zwerm drones kunt gebruiken. Wat zien we hier? We zien een scenario dat we nabootsen. Er is een ramp geweest. Er zijn mensen in het gebouw en die zwerm drones vliegt uit en probeert zo snel mogelijk die ruimte in beeld te krijgen. En dan terug te komen naar het beginpunt zodat reddingswerkers meteen naar de personen toe kunnen gaan. En zo tijd besparen. Dat is waar je zo'n zwerm voor kunt gebruiken. Dat is dus anders dan EEN drone? Die kun je toch ook laten vliegen? Als je dit door EEN drone laat doen, duurt het veel langer. Met zes van die drones die helemaal zelf vliegen hoef je alleen maar even te wachten, dan komen ze terug en dan weet je precies: ik moet naar rechts. Dit is een verdieping. Maar het kan ook voor een heel gebouw. Dan heb je honderden drones, die gaan het gebouw binnen en vertellen jou: in die ruimte moet je iemand redden. Klinkt heel mooi. Ik kan me voorstellen dat mensen die de serie Black Mirror hebben gezien…Heb je hem gezien? Ja. dat die misschien denken: het kan ook verkeerd uitpakken. Voor de mensen die het niet hebben gezien, hebben we een fragment waarbij autonome drones iets anders doen dan wat de bedoeling is. Het is een scifi-serie. Scifi-horror-serie moet ik zeggen. Is dit ook terecht scifi of is het wel iets wat jullie onder controle houden? Moet het niet te autonoom worden allemaal? Je moet er rekening mee houden dat als je robots hebt, die zijn fysiek. Dus die kunnen tegen iemand aanvliegen. Wat je kunt doen om dit soort dingen te voorkomen, hier word ik natuurlijk ook niet blij van...ten eerste kun je ze zo maken dat ze niet echt pijn kunnen doen. Daarom werken wij met kleine, lichte drones. Ten tweede, en dat zie je ook in deze aflevering, wordt er ineens een hele zwerm gehackt door iemand. Je moet juist die digitale veiligheid garanderen als je een product maakt. Wij hebben drones die je alleen kunt herprogrammeren als je ze aanraakt. Ga dat maar eens doen met duizenden drones. In die serie logt iemand ergens in en kan hij ineens al die drones besturen. Dat is niet zoals je zo'n systeem moet opzetten. Daar denken jullie over na? Zeker. Dank je wel, en veel succes met je zwermen drones. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16542189 631.72 580 2021-06-09T22:00:00+00:00 yes no drone vogel https://schooltv.nl/video-item/kun-je-een-hart-repareren-met-geprint-hartspierweefsel-een-stukje-hart-uit-de-3d-printer 2024-01-04T12:54:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38005.w613.r16-9.635ca25.webp Kun je een hart repareren met geprint hartspierweefsel? | Een stukje hart uit de 3D-printer Sjoerd onderzoekt hoe je een hart buiten het lichaam langer in leven kunt houden. Dat geeft je meer tijd om aan het hart te sleutelen. Een uurtje geleden ongeveer eruit gehaald. Een uurtje geleden? Ja. Het is helemaal koud, tot vier graden. Maar, daarvoor moet hij het hart eerst weer laten kloppen. Dan blijft het hart eigenlijk leven. Dat is natuurlijk wat we willen. We willen dat het hart levend is en daarna weer opnieuw kan starten. Wat doe je nu allemaal? Omdat ik het op het slachthuis redelijk snel eruit moet halen zitten er nu wat dingen aan die we nu niet nodig hebben zo. Oh, precies, ja. En die ga ik er zo rustig aan een beetje afhalen. Zodat alleen het hart overblijft, met de aansluiting die we nodig hebben. Dit is bijvoorbeeld de luchtpijp. Die hebben wij niet meer nodig. Tijdens het slachten heeft Sjoerd ook het bloed van het varken opgevangen. Daar wordt nu extra zuurstof aan toegevoegd. En het wordt opgewarmd, zodat het kan worden teruggegeven aan 't hart. Nou, nu gaan we ervoor zorgen dat hij een beetje lekker ligt. Op zijn bedje. Oké, klaar? Ja. Alles staat open? Ja. We zijn klaar en we gaan nou het hart weer voorzien van bloed. En dat is altijd even een spannend moment of alles goed gaat en hij weer gaat kloppen. Ik heb nou de bloedlijn open. De druk open. Dan zien we eigenlijk dat meteen alles weer meteen mooi opbolt. Wat mooi, al die kleine vaatjes! Nou loopt hij vol. Een klein spuitertje daar dadelijk, denk ik. O, jeetje...Hij begint al samen te trekken. Oh, ja, hij gaat kloppen! Een heel klein beetje niet van bovenaan. Ja. Nou ja, wel iets meer. O! Ja, een klein sneetje. De pacemaker staat alvast aan. Mocht het nodig zijn. Dan komen de peddels erbij. Dit is het laatste. Nou proberen we hem nu weer te herstarten. Nog een keer. Oh! Ben je tevreden? Voor mij als leek denk je: hij doet het. Maar kijk je anders? Het is nog niet zoals wij zouden willen, maar het komt wel. Oke. Hij heeft natuurlijk net een tijd op ijs gelegen, dus hij moet altijd even herstellen. Het is nu nog een beetje onregelmatig. Maar…Dit is een pacemakerlead. We gaan hem een beetje helpen in het begin om het ritme te houden. We beginnen even op 90, ja? M-hm. Wat we nu gaan doen is dit hart laten herstellen. We gaan sowieso een kwartier, 20 minuten kijken hoe dit zich ontwikkelt. En of het goed genoeg wordt om zeg maar te kunnen switchen naar een modus waarin het hart zichzelf voorziet van zuurstof. Dit is wel voor jou een kans om even te voelen hoe het voelt. Ja? Mag ik? Ja, absoluut. Kom maar aan deze kant. Ja? Mag ik hem gewoon zo vastpakken? Zullen we het even samen doen? Ja. Als je mijn hand... dan ga ik je even begeleiden. Als je hem te zachtjes aantikt gaat het niet goed. Dus je moet even goed duwen. Wauw...Oh, wat gaaf, zeg! Voel je hoeveel leven er eigenlijk in zit, he? Ja! Maar wat ik zo bijzonder vind, ik voel hier een hart en mijn hart, jullie hart is gewoon hetzelfde. Ja, ik hoop niet zoals dit, want dan zag je een beetje witjes. Nee, haha! Haha. Heel bijzonder en mijn gast hier aan tafel gaat eigenlijk verder, waar dit ophoudt. Welkom, Pieter Doevendans. Jij bent hoogleraar cardiologie in het UMC Utrecht. Jij kijkt hoe je muizenharten kunt repareren met hartweefsel dat uit een 3D-printer komt. Dit was al waanzinnig maar dat kan ook nog. Waar begin je dan mee? Met het team waarmee wij werken doen wat belangrijk onderzoek of we hartspiercellen in voldoende mate kunnen krijgen om iets voor een hart te kunnen betekenen. Hartspiercellen kunnen zichzelf niet delen. We moeten een truc bedenken om dat te realiseren. We hebben bedacht dat het mogelijk is om vanuit een stukje weefsel van een patiënt cellen te isoleren, daar kunnen we stamcellen van maken. En stamcellen hebben nog geen keuze gemaakt wat ze moeten worden. Hartspiercellen of zenuwcellen. We kunnen ze sturen om hartspiercellen te worden. Wat zien we hier? Hier zie je een Petrischaaltje met 1 laagje hartspiercellen. Je ziet dat ze uit zichzelf gaan samentrekken. Ook met een mooi ritme. Dat past een beetje bij het ritme van een menselijk hart. Dat zit in die cel? De boodschap dat ze dit moeten doen? Exact. Dan heb je dat, wat ga je dan doen? Het is belangrijk dat je die cellen op een goede manier probeert terug te geven aan het hart. We zoeken daarvoor een soort engineering. Een methode om met techniek het hart te gaan verbeteren. Het is belangrijk dat het hart dan ook de juiste richting krijgt. Dat de cellen en de vezels dezelfde goede richting krijgen. Dit is het ritme van een hartkamer? Het ritme, maar vooral ook de beweging van de linker kamer. Je ziet dat het hart dikker wordt als het samentrekt. Het wordt ook korter. En je ziet een soort wringfunctie. Al die functies zijn belangrijk om zoveel mogelijk bloed uit het hart uit te pompen per hartslag. Je hebt de cel, de beweging, dan heb je ook dit nodig, wat is dit? De richting van de cellen moet je aangeven. Die moeten echt de goede kant op bewegen. Als ze de tegengestelde beweging maken, heeft het geen meerwaarde voor het hart. We zoeken met een soort matrixbasis om te zorgen dat de hartspiercellen de goede kant op gaanliggen...en de goede kant op gaan samentrekken. Dit is ook interessant om te zien. We testen of de kracht voor een matrix voldoende is. Het hart bouwt een flinke druk op. Kan het weefsel dat aan? Dat kun je hiermee testen. Met een soort trekkracht. Hoe groot is dit in het echt? Heel klein, 2 cm. Maar toch zichtbaar. Je kunt het echt zien? Zeker, ja. Alles is geprepareerd. Dan kan het printen beginnen. Ja. We gaan een stukje hartspierweefsel proberen te printen. Dat is een combinatie van een gel, waar de hartspiercellen eigenlijk inzitten. Dan kunnen we kiezen of we het heel dicht op elkaar zetten, of dat we er meer ruimte tussenlaten. Hier zitten de cellen al in de gel. We kunnen het zo dik maken als wij willen. De wanddikte van de hartspier is ongeveer een centimeter. Dat kan hiermee. Je kunt een ongeveer een centimeter dik preparaat maken. Je ziet dat het met verschillende laagjes opgebouwd wordt tot een bepaalde dikte. Dit kunnen we in een kweekschaaltje brengen. We kunnen het weefsel vrij lang in leven houden, een aantal weken. Zo ziet het printen er in werkelijkheid uit. Je denkt misschien aan dikke druppels. Dat valt mee. Het is echt heel klein. Dit is hoe het in echt gaat. Het komt vloeibaar uit de printer. En als het afkoelt, wordt het een gel. En dan heb je dus een stukje weefsel en daar kun je een hart mee plakken. Ja. Je kunt proberen een reparatie aan het hart te doen. Hier laten we zien dat je een stukje weefsel uitknipt. Dat kun je plakken op in dit geval een muizenhart waar een hartinfarct heeft plaatsgevonden. Als je dat eroverheen plakt, krijg je een volledig herstel van die functie. We proberen het nu ook op varkensharten te testen. Daar wordt een soort pleister op geplakt. Niet te geloven. Om te kijken of het bijdraagt aan de knijpkracht van het hart. Beweegt het helemaal mee? Kan het geen problemen opleveren? Bijvoorbeeld dat je lichaam het gaat afstoten? Nee, als we de patiënt zijn eigen cellen gebruiken, is de kans heel klein. We zien inderdaad in de praktijk dat het weefsel prachtig gaat mee bewegen met het ritme van het hart, zoals zou moeten. Er kunnen ritmestoornissen optreden als het echt zelfstandig gaat bewegen. Maar dat zien we in de praktijk niet als een reëel probleem op dit moment. Dit gaat gewoon goed? Ja. In een dierenhart. Wanneer zou dit bij mensen kunnen? Dit is niet zo ingewikkeld. Op zich denk ik met twee tot drie jaar zou je dit in menselijke harten kunnen doen. Als een hartinfarct de oorzaak is van de verminderde functie. Jij zegt: het is niet zo ingewikkeld. Ik zit met open ogen te kijken. Voor jou is het: zo werkt het en dat gaan we doen. En over twee jaar kan het dus gewoon? Ja. Succes ermee. Dank je wel. Dank je wel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16544043 519.32 1804 2021-06-10T22:00:00+00:00 yes no hart donor printen https://schooltv.nl/video-item/kunnen-we-straks-beter-horen-dankzij-hommels-gehoorimplantaten-geinspireerd-op-de-insectenoren 2024-01-16T15:59:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38006.w613.r16-9.c4686bc.webp Kunnen we straks beter horen dankzij hommels? | Gehoorimplantaten geïnspireerd op de insectenoren Ik doe mee aan een onderzoek waarbij ik moet bepalen waar in deze ruimte het geluid vandaan komt. Daar zijn wij mensen heel erg goed in, zelfs in het donker. Maar voor mensen met een hoorimplantaat is juist dit heel erg lastig. Martijn, jij onderzoekt hier mensen met een hoorimplantaat omdat die vaak moeite hebben met het lokaliseren van geluid. Hoe komt dat? Dat is eigenlijk heel simpel. Een implantaat doet niet dezelfde dingen als een normaal horend oor kan. Een oor is eigenlijk best bijzonder. Het begint al met de oorschelp en alle vormen. Daardoor kun je verticaal richting horen. Dan is een oor ook nog heel bijzonder qua de intensiteit die het kan waarnemen, van heel zacht tot heel hard. Als jij net in de trailer moest richting horen kwam het geluid aan één kant binnen. Daar klonk het harder dan aan de andere kant. Want door je hoofd wordt het als een soort geluidsbarrière wordt het in je hoofd verzwakt. Dan kun je exact bepalen waar het geluid vandaan komt. Die cues zijn verstoord als je luistert met hoorimplantaten. Jij onderzoekt hier dus mensen met een gehoorimplantaat. Maar ook bijen en hommels. Hoe dat zo? De aanleiding was eigenlijk een managementpraatje van een imker die op een gegeven moment vertelde dat hommels en bijen hun oren kunnen bewegen. Het gehoororgaan heet Johnston's organ. Dat zit eigenlijk op hun voelsprieten. En ze kunnen hun oren dus uit elkaar en naar elkaar toe bewegen. De gedachte die toen opkwam was: Hee, dat zou wel eens een briljant mechanisme kunnen zijn. Als je je oren kunt bewegen is dat misschien de truc waardoor insecten kunnen richten, hun oren. Het eurekamoment was: hé, hommels en bijen kunnen hun oren bewegen. Dat is bijzonder. Martijn wil de dynamische manier waarop bijen horen met bewegende oren, in een gehoorimplantaat verwerken. Voor dit onconventionele idee kreeg hij een NWO Open Mind-subsidie. Het eerste dat hij nu moet aantonen is dat de bijen überhaupt geluid waarnemen. Whow! O! Hee! Dat was niet de bedoeling. Of wel? Dat was niet de bedoeling. Dit zijn de gefixeerde hommels en bijen, wilde ik zeggen. Maar een is er al ontsnapt. Nou ja, dit lijkt wel een soort bijenpoppenhuis. Gewoon, in een soort bedjes gedaan. Vanochtend zijn die gevangen. En vervolgens worden ze in een potje in de vriezer gelegd. Een minuut of 10, waardoor ze helemaal immobiel worden. En dan vervolgens worden ze vastgezet op zo'n manier dat alleen de kop met de twee antennes en de kaken naar buiten steekt. Dit is toch net alsof hij in een hele grote slaapzak zit. Ik zal er een mee het lab in nemen. De hypothese is dus: Kunnen hommels geluiden lokaliseren door hun voelsprieten te bewegen? En om dat te kunnen onderzoeken moeten we eerst vaststellen dat de geluiden die wij gebruiken überhaupt waarnemen. Dat doen we op de volgende manier. We conditioneren ze met een breedbandig geluid. Dat speel ik af. Na vijf seconden bied ik een beloning aan: suikerwater. En dan leren ze te koppelen dat als het geluid klinkt er daarna een beloning komt. Dat ga ik je nou laten zien. Oe, kijk! Daar gaat-ie! O, die tong, jeetje! Mooi, hè? Wauw! Als je kijkt hoe lang zo'n bij is, dan is die tong dus zeg maar voor mij zo lang of zo. Ja...Een derde van het lichaam. Ja, bijna de helft van het lichaam. Het is wel een centimeter lang. Zo! En je ziet dat normaal gesproken ook niet, want dat gebeurt in die bloem. Nu zie ik dat die tong weer terug is. Dan zou je in principe opnieuw het geluid kunnen afspelen. Ja, met ongeveer een interval van 1 minuut kun je dit steeds herhalen. Net zolang tot hij zijn tong uitsteekt wanneer het geluid klinkt. Dus dit is eigenlijk de eerste stap om te bewijzen: Ja, ze horen. Correct. En dan kun je gaan kijken: hoe horen ze? En dat eventueel toepassen bij mensen. Kijken of hij zijn tong al uitsteekt bij geluid. Nu dus niet zo. Nee. En daar komt hij weer. Martijn heeft nog een onderzoeksopstelling: 'n bijenhotel. Wat we hier onderzoeken is, je ziet hier heel mooi de aanvliegroute van de bijen...de landing op de kast. Ja. En bij de landing is de hypothese dat ze de echo van het geluid van hun vleugels gebruiken. Ze maken zelf geluid en dat weerkaatst en door de weerkaatsing weten ze waar ze zich bevinden ten opzichte van de kast. Exact. Martijn probeert het gezoem van de buien te overstemmen met ruis. Daardoor zouden de bijen minder goed kunnen landen. En dat kan hij volgen met speciale cameraatjes. Je ziet nou het beeld van de high speed camera's. En je ziet dat iedere bij die in het beeld vliegt gedetecteerd wordt met een groen cirkeltje. En zo detecteren we alle vliegbewegingen vanaf het moment dat ze binnen het beeld vliegen tot ze in de kast verdwijnen. Wat een afschuwelijk geluid is dat! Daar moeten die beesten hoe lang naar luisteren? 10 minuten.10 minuten? O, man. En, ik bedoel, heb jij tot nu toe al verschil gezien? Met het blote oog zie je helemaal niks. En we zijn nog te vroeg in het experiment om echt naar de data te kunnen kijken. We moeten nog meer data verzamelen. Maar als je effecten ziet, heb je echt meerdere uren nodig om met elkaar te vergelijken. Oke. Voordat Martijn de oren van bijen kan nabootsen in een gehoorimplantaat moet er dus nog veel onderzoek worden gedaan. Maar het patent is al wel aangevraagd. En jullie zijn de eersten die dit nu onderzoeken en misschien, als het klopt dus, gaan aantonen. Zover wij weten is dit niet eerder onderzocht, inderdaad. Pioniers. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16544044 416.96 437 2021-06-13T22:00:00+00:00 yes no horen oor hommel https://schooltv.nl/video-item/is-er-leven-op-de-manen-van-jupiter-op-verkenning-met-satelliet-juice 2024-01-04T12:54:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38007.w613.r16-9.1bf3d32.webp Is er leven op de manen van Jupiter? | Op verkenning met satelliet JUICE En is er dan leven op de manen van Jupiter? Dat bespreek ik met Bert Vermeersen. Sterren hebben altijd een enorme aantrekkingskracht gehad op Bert. Na zijn studie sterrenkunde promoveerde hij in de aardwetenschappen. Hij werkte mee aan deze zwaartekrachtsatelliet in Delft waar hij tegenwoordig hoogleraar planetaire exploratie is. Soms verruilt hij de lucht voor de zee. Bijvoorbeeld toen hij de beroemde vaarroute van Darwin aflegde en liet zien dat de Indische Oceaan bergen en dalen heeft van wel 100 meter. Maar vandaag richt hij zijn blik toch weer omhoog. Welkom, Bert. En als je dan omhoog kijkt, denk je dan ook vaak: Daar moet leven zijn? Uiteraard! Nou, de vraag is natuurlijk interessant: Is er leven buiten de aarde? En wat nog interessanter is: Is er buitenaards leven in ons eigen zonnestelsel? En daar kan deze missie wellicht een bijdrage aan leveren. En waarom is het dan juist interessant om naar die manen van Jupiter te kijken? Waarom denken jullie dat het daar mogelijk zou kunnen zijn? Nou, het antwoord ligt verscholen in de waterlagen. Als we naar een plaatje kijken van de maan Europa, dan zie je dat onze beste modellen tot nu toe laten zien dat is in blauw weergegeven, dat er een vrij dikke oceaanlaag onder het ijs, dat in wit is aangegeven, zou moeten zijn. En water is een heel belangrijke voorwaarde voor leven. Maar Jupiter is wel heel ver weg. 700 miljoen kilometer hier vandaan. Hoe krijg je zo'n satelliet die dat moet gaan ontdekken helemaal daar? Nou ja, je moet een bus lanceren van meer dan 6000 kilogram. En die moet je een bepaalde beginsnelheid geven. En dat kan niet in EEN keer. Dus wat men doet is dan men de bus, de satelliet, eerst richting Venus stuurt en een paar maal lang de aarde. Dat zien we hier. Dat zie je prachtig in deze animatie, ja. Zodat hij bij elke passage van Venus of de aarde een zwieper krijgt, zodat hij een hogere snelheid krijgt. En op een gegeven moment heeft hij zo'n hoge snelheid dat hij binnen een paar jaar Jupiter kan bereiken. Die satelliet moet natuurlijk wel geprepareerd worden. En dat gebeurt nu in Noordwijk. Daar is JUICE aangekomen, zoals de satelliet heet, voor een serie testen. En Sosha ging kijken hoe dat gaat. Ja, dit is hem dan. Ja. Wow. Hoe bijzonder is het nou dat Nederland mee mag werken aan zo'n operatie, noem ik het maar even? Het is heel bijzonder. Toen hij afgelopen week in de nacht aankwam was het de eerste keer dat ik hem zag. En dat is wel heel apart als je sinds 2014 aan een project werkt, en allemaal onderdeeltjes, en dan opeens loop je binnen en daar staat hij voor het eerst. Dat is wel een heel speciaal gevoel. Bijna een emotioneel moment. Ja, je krijgt er wel wat kippenvel van. En wat zijn nou de grootste uitdagingen met JUICE? We moeten ervoor zorgen dat hij het overleeft als hij langs Venus gaat. Waar je temperaturen tot wel 200 graden kunt halen maar ook dat je, als we eenmaal bij Jupiter aankomen, waar het juist heel koud is, ook het tegenovergestelde, bijna min 180 enzovoorts kan halen. Wow. Waar zit ik naar te kijken? Wat is dit? Dit is de fameuze Large Space Simulator. Het is een van de grootste faciliteiten in Europa waar we de ruimte kunnen nabootsen. We gaan dicht bij Venus, dan wordt het heel warm. En dat kunnen we simuleren. Hieronder zit een hele sterke schijnwerper met enorm warme lampen. En die wordt op de spiegel die je hier net aan kunt zien, geprojecteerd. En die weerkaatst dan die bundel alsof het de zon is. Dus je simuleert het zonlicht. En dan gaan we kijken: Hoe gedraagt de satelliet zich als hij heel warm wordt? Oke. Daarna kun je hem uitdoen en dan gaan we het juist heel koud maken. In deze zwarte wanden zitten allemaal hele kleine buizen waar vloeibaar stikstof doorheen gaan. Dan kan je het juist enorm koud maken. En als alles werkt zoals het moet...Dan kunnen we spreken van een topsatelliet. Dat is hij al natuurlijk. Hahaha. Nee, maar klopt, dan weet je dat alles werkt zoals verwacht. Gaaf. En dan is hij dus klaar voor vertrek. Dan kan hij gaan. Maar wat is dan het spannendste billenknijpmoment van zo'n missie? Dat is natuurlijk de lancering. Daar kan het misgaan. Hopelijk niet natuurlijk. Maar het andere spannende moment is de aankomst bij Jupiter omdat de missie dan een hele hoge snelheid heeft. Dan moet hij ingevangen worden door Jupiter. Dus dan moeten de vier motoren aan boord hun werk doen. Gedurende EEN uur moet hij zodanig afgeremd worden dat hij in het Jupitersysteem belandt. Gebeurt dat niet, dan is de missie verloren. Jij doet met jouw groep ook mee aan een van de onderzoeken die meegaan met JUICE, om het even zo te zeggen. Daarbij is het fenomeen dopplereffect heel belangrijk. Het is belangrijk voor de uitleg om te kijken wat dat ook alweer is. Dat was hem. Ja, dat is een hele simpele uitleg in 5 seconden. Wat je hier hoort is dat een auto aan komt rijden en als je dat nou niet zou zien en je zou de vraag krijgen: Kwam de auto aanrijden of reed hij van je weg dan kan je eigenlijk het antwoord meteen geven. Want je hoort en hogere toon als de auto naar je toe komt omdat de snelheid naar je toe komt. En als de auto van je afgaat hoor je een lagere toon. Dat is het dopplereffect. En dat leidt meteen tot de vraag: Hoe kun je een positie bepalen heel diep in de ruimte van een ruimteschip? Dat kan je eigenlijk maar op EEN manier doen, traditioneel. En dat is met dat dopplereffect. De satelliet straalt radiostraling uit naar de aarde. Dat kan ik wel even tekenen. Als bijvoorbeeld hier de satelliet is, dan straalt hij radiostraling uit die opgevangen wordt door een radiotelescoop op aarde. En de enige manier om de positie van die satelliet te bepalen als hij rondvliegt in het Jupitersysteem is om die baan te reconstrueren uit het dopplersignaal. Dat werkt heel goed natuurlijk als de snelheid van de satelliet een component heeft naar jou toe of van jou af. Maar dat werkt niet als die satelliet in een cirkel om je heen beweegt. Stel je maar voor dat een auto om jou heen draait, dan hoor je geen frequentieverandering. Wat wij nu doen met de PRIDE-techniek, en dat is het elfde experiment voor de JUICE-missie, is dat we niet gebruikmaken van maar EEN telescoop maar dat we van een heleboel radiotelescopen op aarde gebruikmaken. Dus u maakt gebruik van heel veel ogen en oren. Inderdaad, ja. Dat heet interferometrie. Zo werken ook onze ogen. Mijn ogen staan misschien 5 tot 6 cm uit elkaar. Dan kan ik mooi zien dat jij netjes op 1,5 m afstand zit. Gelukkig. Stel voor dat mijn ene oog aan de ene kant van de aarde zou zijn...en mijn andere oog aan de andere kant van de aarde, dan kun je met die twee waarnemingen diepte gaan zien. Daar kun je ook de extra componenten aan toevoegen, dan krijg je driedimensionaal inzicht. Allemaal om goed te kunnen bepalen waar iets zich bevindt in de ruimte. Dat is wat jullie gaan onderzoeken hoe je dat nog beter kunnen doen. Wat ook belangrijk is bij deze missie, zijn de zonnepanelen. Want omdat JUICE zo ver van de zon reist krijgt ze grootste zonnepanelen ooit gemaakt voor een ruimtevaartuig. En die worden gemaakt bij Airbus in Leiden. Het is alsof ik in een sciencefictionfilm zit. Wat een gevaarte. Waarom is hij zo groot? Als we bij Jupiter zijn, hebben we nog maar heel weinig licht over. Jupiter is veel verder van de aarde. Dat betekent dat er ongeveer 25 keer minder licht is dan op aarde. Alle instrumenten, ook de communicatie naar de aarde, moet wel van stroom worden voorzien. Daarom hebben we heel veel zonnecellen nodig. Heel veel oppervlak. Je kunt zien aan de bedrading die hier zit, die de panelen met elkaar verbindt, die draadjes zijn maar heel dun. Als je dit zonnepanelen op aarde vol in de zon zou zetten zouden die draadjes door smelten. Echt? Omdat ze dat vermogen niet aankunnen. Wat geinig. Dus dit is puur voor de ruimtevaart. Jazeker. Ik kan me voorstellen dat dat ook nog een spannend moment is: Als alles maar goed openklapt et cetera. En dat al die kleine draadjes het overleven. Bert, even terug naar 50 jaar geleden. Toen is er ook een missie naar Jupiter gegaan. En toen ging dit mee. Dit is een plaquette. Ik vraag me af: Als het intelligente leven aan de andere kant van het heelal dit zou zien, zouden ze dit snappen? Maar gaat er nu ook weer zoiets mee? Je weet nooit wie je tegenkomt. Nee, we verwachten niet dat er intelligent leven is. Maar deze missie gaat wel de habitat wat beter karakteriseren. Dus hoe diep is de waterlaag? Hoe diep is de ijslaag? En dat helpt bij de volgende stap, dat is voor een toekomstige missie die daar ook gaat landen. En misschien wel door het ijs gaat boren. Wat we dan gaan vinden in dat water, dat weet niemand. Eerst maar eens deze missie. Ja .Dank je wel, Bert Vermeersen. Graag gedaan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16544045 591.72 1638 2021-06-14T22:00:00+00:00 yes no maan planeet satelliet https://schooltv.nl/video-item/hoe-snel-was-de-tyrannosaurus-rex-zo-hard-liep-de-stoere-dino-niet 2024-01-11T15:24:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38008.w613.r16-9.aa8718f.webp Hoe snel was de Tyrannosaurus Rex? | Zo hard liep de stoere dino niet Volgens nieuwe berekeningen hebben er bij elkaar opgeteld 2,5 miljard Tyrannosaurus Rexen op de aarde rondgelopen. Wetenschappers van de Berkeley Universiteit keken naar allerlei factoren waaronder de grootte van het dier. Voor de dieren van nu geldt: Hoe groter het dier, hoe kleiner de populatie waarin hij voorkomt. Als je die verhouding doorrekent zou er gemiddeld binnen de ring van Amsterdam 1 T.Rex hebben rondgestapt. De wetenschappelijke wereld is enthousiast want met rekenen kunnen we nog veel meer te weten komen over de grootste roofdieren die op aarde hebben geleefd. Bijvoorbeeld over de vraag hoe hard ze konden lopen. Was de stoere T.Rex liever lui dan moe? Dat vraag ik Pasha van Bijlert. Hij had van jongs af aan interesse in grote beesten. Besloot geneeskunde te studeren, totdat hij een artikel zag in de krant van een schedel van een T.Rex en toen dacht: 'Wat doe ik hier in hemelsnaam?' Stopte meteen met zijn studie en ging bewegingswetenschappen studeren en leerde 3D-modelleren om zo bij Naturalis dino's na te kunnen bouwen. Op die skeletten voert hij nu wetenschappelijk onderzoek uit en tussendoor speelt hij ook nog gitaar aan het conservatorium. Welkom, Pasha. Dank je. Ook al denk ik dat je een gitaar spelen vandaag niet veel bent toegekomen. Of wel? Nee, helemaal niet. Je bent de hele wereld overgegaan met je onderzoek. Ja, het heeft me een beetje overrompeld moet ik zeggen. CNN, Der Spiegel. Hier in Nederland veel aandacht. Mooi. Mijn mobiel is ontploft vandaag. En nu ziet je hier. Fijn dat je er bent, nogmaals. Dank je wel dat ik mocht komen. Zullen we beginnen met de T.Rex zelf. Leuk onderwerp. Heel leuk, dat hebben we gehoord nu net. Je hebt hem helemaal volledig gereconstrueerd. Kun je vertellen hoe je dat doet, want het is een duur van 66 miljoen jaar geleden. De botten liggen natuurlijk niet voor het oprapen. Hoe ga je aan de slag? Nou, je ziet hier hoe we hem hebben gebouwd. Dat doen we op basis van 3D-scans. Dus als je geluk hebt, vind je een volledig dier. Dat hadden we niet gevonden. Maar als je een beetje 3D magie toepast, heb je een volledig dier. Dat doe je wel wetenschappelijk. Maar dan heb je allemaal losse botten. En die kun je op elke willekeurige manier in elkaar zetten. Dus je wil weten: Wat is een realistische houding voor dit beest? Om dat dan gaan doen heb ik een hoop dissecties uitgevoerd. En dat betekent? Dan ga je dieren ontleden. Zoals we hier zien. Zoals deze babykrokodil. En je kijkt dan naar krokodilachtigen of vogels. Want dat zijn de nauwst verwante soorten aan dino's. En als je dat doet krijg je een beeld van hoe een levend dier er, dit is natuurlijk geen levend dier, maar hoe een levend dier in elkaar zit. Want het is natuurlijk veel meer dan alleen botten. Je hebt spieren, pezen, organen. Er zit een huid omheen. En dat wil je allemaal meenemen als je zo'n dino bouwt. En toen raakte jij in het bijzonder gefascineerd door de staart. Waarom nou juist die staart? Waarom is die zo belangrijk voor de Dino? Wij denken altijd meteen aan hoe wijzelf lopen en dan kijk je naar de benen. Maar wat veel gaver is aan de dino is die staart. Want die staart heeft die nodig om te lopen. Maar het is ook de helft van de lengte. Het is een gigantisch ding. Het is volgens mijn reconstructie net geen 1000 kilo. Dus het is echt een flinke joekel dat er zo achter hangt. En dan heb jij... Dat is het staartpuntje. Dat is het puntje van de staart. Jij hebt in principe eigenlijk ontleed wat heel belangrijk is bij de beweging van ook die staart. En dat is resonantie. Kun je uitleggen wat dat betekent? Ja, resonantie heeft alles te maken met het ritme waarop je een beweging uitvoert. Dus ik heb hier een gewichtje aan een elastiekje. Als ik deze oprek, gaat die zo op en neer. En dat doet hij op zijn natuurlijke frequentie. Als ik dus een ander ritme kies en ga bewegen moet ik veel moeite doen en er gebeurt niet zoveel. Als ik het juiste ritme kies, doe ik zelf bijna niks maar het gewichtje gaat alle kanten op. En dat is de meest efficiënte manier van bewegen dus eigenlijk. Ja. Als je op die manier beweegt. Dat is dus resonantie. Ik hoef er niet bij na te denken. Ik voel gewoon welk ritme ik moet kiezen. En dit is hoe alle dieren eigenlijk onbewust lopen. En waarom is de staat voor de beweging van de T. Rex dan zo belangrijk? Er zitten staartspieren die de benen naar achteren trekken. Dus sowieso komt alle kracht onder het lopen uit die staart. Maar die staart hangt dus eigenlijk opgehangen aan ligamenten. Ik zal ze hier intekenen. We zien hier de staartwervels van Trix. Trix is de dino die in naturalis staat en die jij elke dag even knuffelt. Als het mij toelaten zou ik het elke dag doen, ja. Ligamenten, wat zijn dat? Dat zijn een soort pezen? Ligamenten zijn pezen die twee, dit is een wervel en dit is een wervel. Dan zie je hier een korrelige overgang. Dat is een ligamentenaanhechting. En een ligament verbindt dus twee tot en met elkaar en gedraagt zich verder als een elastiek. Dus je ziet hier, deze richting, dit is de richting waarop de ligamenten kracht uitoefenen. Je hebt ook de wervels meegenomen. Althans, dat zijn 3D geprinte wervels van de T. Rex. En een kleine miniatuur. Ja. Dus deze wervel, dat is de derde. Die is ongeveer zo groot. Echt ongelooflijk hoe groot die dingen zijn. Dit zijn dezelfde die je hier zo op het scherm ziet. Als die T. Rex stilstaat en de staart hangt horizontaal achter hem dan wordt hij overeind gehouden door de ligamenten. En dat betekent, ligamenten kan alleen, net als een elastiekje. dan alleen kracht leveren als die opgerekte is. Dus in deze houding is die opgerekt. En als ik hem zou loslaten, zie je dat die omhoog buigt. Dus... ik heb de eerste houding voor mijn model. Dat is deze. En wat we dan ook nodig hebben, is nog een houding. Want anders kan ik niet met het model rekenen. Dus wat we hebben gedaan is, elke wervel zo draaien zodat het ligament niet meer is opgerekt. En dan krijg je eigenlijk deze houding. Hier is er geen kracht tussen het ligament. Hier is dus geen kracht meer. Dus dit is eigenlijk een T. Rex die bijvoorbeeld op zijn zij ligt, of in de ruimte loopt. In de ruimte? Want daar is geen zwaartekracht. En dan heb je dus twee houdingen. En dan kan je gaan rekenen met het natuurkundig model. Want dan heb je hem dus anatomisch en natuurkundig eigenlijk ontleed. Wat kun je vervolgens met al die gegevens? Hoe bereken je dan hoe hard die kan lopen? Wat je wilt en dat zien we hier, is kijken op welke stapritme die die staart gaat resoneren, dus dat hij maximaal op en neer gaat. Dan weet ik: T. Rex zit elke 1,5 seconde ongeveer een stap. De volgende, de laatste stap die je dan moet zetten, is dat je moet weten wat de staplengte is. Dus de afstand tussen elke stap, die ik neerzet. En die sporen die vind je natuurlijk gewoon. Ja, we hebben gefossiliseerde gangsporen gevonden. Van een iets kleinere verwante aan T. Rex. En die hebben we opgeschaald naar de grootte van Trix. En dan komt dit tempo eruit. Ja, dat ziet er dan zo uit. Dit is dus ook de nieuwe Trix, noem ik het maar. En je ziet hoe heel soepel de staart op en neer stuitert. Het is een waanzinnig mooie animatie. Maar wat loopt die langzaam. Ja. Hoeveel gemiddeld was het ook alweer? Ongeveer 4,6 kilometer per uur. Net zo'n gemiddeld wandeltempo als jij en ik. Ja. Maar ook giraffen, ook olifanten, struisvogels, paarden. Noem het maar op. Dus dat verbaasde me eigenlijk. Want het blijkt dus dat best wel veel dieren een hele nauwe range van wandelsnelheden hebben. En dat zegt natuurlijk niks over de maximumsnelheid. Maar bijna alle dieren lopen dus tussen de 4 en 5 kilometer per uur. Dat is heel rustig. Een wandeltempo. Viel het mee of viel het tegen toen je er achter kwam? Wat had je zelf verwacht? Ik weet niet of ik echt een hele sterke verwachting had. Want ik voor het project zat ik in de mensbewegingschappen. Dus dit was mijn eerste dino-onderzoek eigenlijk. Maar vond het wel heel leuk dat we dus een ander resultaat dan eerdere schattingen hebben gekregen. Want dat is natuurlijk interessant. Paleontologie is heel moeilijk omdat alles zo lang geleden is. Dus je kunt dingen nooit zeker weten. Het als vijf mensen dezelfde vraag proberen te beantwoorden en een andere waarde krijgen, kan je ze naast elkaar gaan leggen. En gaan nadenken: Wie heeft hier eigenlijk gelijk? En? Want wat is dan jouw volgende stap in het onderzoek? Mijn volgende stap zou zijn: We hebben het nu op een dino uitgeoefend, namelijk Trix. Ik wil het eigenlijk bij meer soorten doen. Kijken of we een patroon kunnen herkennen. En wat ik zelf ook heel gaaf vind. Want hoe die staart zo op en neer waggelt lijkt eigenlijk stiekem heel erg op de hals van een giraf. Dus ik zou deze methode ook graag willen toepassen op een giraf, als dat een keer lukt. Als dat een keer lukt. In ieder geval is voor nu een klein stukje van een mysterie van de dino weer opgelost. Dank je wel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16544047 584.12 4864 2021-06-15T22:00:00+00:00 yes no dinosaurus skelet https://schooltv.nl/video-item/is-nedersoja-de-oplossing-voor-ontbossing-soja-van-eigen-bodem 2024-01-04T12:54:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38009.w613.r16-9.47e9d6b.webp Is nedersoja de oplossing voor ontbossing? | Soja van eigen bodem Nederland staat in de top 5 van Europese landen die bijdragen aan ontbossing. Die oplossing is nodig voor de sojateelt. Daarvan is Nederland grootverbruiker want soja wordt verwerkt in veevoer. En al dat vlees en zuivel is niet alleen voor onze eigen consumptie. We produceren veel vlees voor de export. En dat draagt ook bij aan die grote voetafdruk. De Europese Unie wil dat er een einde komt aan de ontbossing. En als het aan het Wereld Natuur Fonds ligt, mogen er geen producten meer worden geïmporteerd... waarvoor bos is verdwenen. Dan zou Nederland een groot probleem hebben. Zou je dat probleem kunnen oplossen door in Nederland soja te telen? Dat zocht Diederik Jekel al eerder uit. Bij een van de eerste sojaboeren in het land. Het lijkt een soort buitenboordmotortje. Ja, die zitten er ook op. Kijk eens aan de zijkant. Hier gaan de sojabonen in. Ja, in de achterste bak. Alstublieft. Oké. Dan is de kunst om op te letten dat er geen papier mede machine ingaat. Dit zijn best behoorlijk grote sojabonen, toch? Dit zijn de sojabonen. Hoeveel wordt er nu verbouwd? We zitten in Nederland afgelopen jaar op zo'n 500 hectare, ruim. En maïs, hoeveel is dat ongeveer? Bij maïs praat je over duizenden hectares. Dat is eigenlijk niet in verhouding. Het is wel leuk dat je het vergelijkt met snijmaïs. Als we kijken in de jaren vijftig, zestig, toen kwam snijmaïs deze kant op. Dat was een subtropische plant, net als net als soja, als het gaat om klimaat waar 'ie vandaan komt. Maïs hoorde hier eigenlijk helemaal? We denken: het is supernederlands, maar... Maïs is ook door de veredeling zover gekomen als waar het nu is. Ditzelfde verwachten wij met soja. Als die plant zo op het land staat, pak je die boon aan... Hoor je dat, dat het rammelt? Ja, het is echt los. Op dat moment zit de boon dus los in de peul en dan kan de combine, dat kan iedere combine, waar je ook gewoon granen mee dorst, die kan dit dorsen. Dit is weer diezelfde boon. En dan zal je zien dat er drie, en het liefst hebben we er vier of vijf, peultjes in zitten. Die is iets kleiner dan wat je daar had. Is dit allemaal hetzelfde, deze sojabonen? In principe wel. Ze zitten zo in de peul, als ze zo groen zijn, zie je ook echt een boon zoals je ook een bruine boon kent, de ovale vorm. Op een gegeven moment, als hij gaat indrogen, die sojaboon, dan wordt 'ie rond. Dan wordt het eigenlijk een groot uitgevallen erwt. Wereldwijd zijn er duizenden rassen, maar niet alle rassen zijn geschikt om in Nederland te telen. Hou je van sojabonen? Nee, dankjewel. Ik hou niet van sojabonen. Ik ben meer een vleeseter. Maar een deel van de vraag komt natuurlijk wel voort uit het idee dat vlees wel moeilijker te handhaven blijft in de wereld, met al die miljarden mensen. Ja, precies. Juist omdat die vraag zich voordoet, en dat deed zich een aantal jaren terug al, hebben we gezegd: misschien is dat wel iets om op een andere manier eiwitten te gaan telen. Maar moet je dan zelf ook niet een keer aan de sojaburger? Ik geef je gelijk, dankje. Ja, ook de boer moet eraan geloven. Is nedersoja de oplossing? Dat bespreek ik met Ruud Timmer, onderzoeker eiwitgewassen bij Wageningen Research. Jij hebt er ook een zak meegenomen. Lust jij ze wel trouwens? De verse sojaboontjes vind ik erg lekker. Maar deze variant niet. Is dit wel iets wat je in Nederland groot zou kunnen verbouwen? We kunnen het verbouwen technisch gezien. Zag je in het filmpje ook. Dit is ook het bewijs. Dit is soja die we vorig jaar in Nederland hebben laten groeien. Dus het is mogelijk, we hebben rassen gevonden die het doen onder Nederlandse klimatologische omstandigheden. Ze groeien, we hebben er een opbrengst van. Alleen is die opbrengst per hectare nog te laag. Dus het is voor Nederlandse boeren nog niet economisch interessant om soja te telen. En is er genoeg plek voor. Even rekenen, want we hebben hiervoor ons een cirkeldiagram. Waardoor jij kunt uitrekenen of het mogelijk zou zijn. Precies. We kunnen in Nederland 3 ton per hectare halen en we hebben een behoefte van 7 miljoen ton. Dus deze hele taart houdt in 7 miljoen ton import. Dat komt overeen met 2 miljoen hectare. Dus als we de totale soja-import in Nederland willen verbouwen hebben we 2 miljoen hectare nodig. En het totale landbouwareaal in Nederland is ongeveer 1 miljoen. Oke. Dus we hebben twee keer Nederland nodig en die moeten we allebei helemaal vol zitten met soja. Is geen optie. Nee. Hoe is het vandaag, hoeveel van die cirkel wordt nu gebruikt? Een optie is als de opbrengst omhoog gaat, de prijs omhoog gaat en het economisch interessant wordt voor een boer, dan is 50.000 hectare misschien haalbaar. 50.000 hectare is deze taartpunt. Dat is 2% van de totale import. Ja, en wat er nu wordt gebruikt is nog kleiner. Op dit moment doen we 1000 hectare aan eiwitgewassen, inclusief soja. Dat is ongeveer dit streepje. Heel weinig dus. Echt heel weinig. Zullen we opschalen naar Europees niveau. Is het dan mogelijk? Daar liggen veel meer kansen. We hebben voor Europa voor de totale import 10 miljoen hectare nodig. Is die er? Ja, maar welke gewassen ga je dan niet telen. Want er ligt niet ergens een hoekje van 10 miljoen nog braak voor soja. Dus het komt in de plaats van iets anders. Ja, en dan zijn eigenlijk granen en maïs de gewassen die voor een boer het minste opbrengen. Die komen dan het meest in aanmerking om te vervangen door soja. Maar dan hebben we weer geen mais en tarwe. En dan moeten we misschien weer mais en tarwe gaan importeren. Dus eigenlijk ook geen optie. Nee, het biedt wel mogelijkheden. Dus geen nedersoja, maar misschien een beetje Euro-soja. Maar tegelijkertijd nog steeds die enorme honger naar wat er in die sojabonen zit, namelijk het eiwit. Hoe kun je dan die honger stillen? Ik denk dat we ons niet alleen op soja moeten richten. Er zijn nog meer eiwitgewassen naast soja. We hebben ook veldbonen, erwten, lupine. Lupine? Ja, dat is ook een vlinderbloemige, een peulvrucht. Die kan ook in Europa groeien. Maar feitelijk gaat het allemaal om eiwit. Het is eigenlijk eiwitimport, dus we moeten proberen om de zelfvoorzieningsgraad van eiwit in Europa te verhogen. Dan zijn we ook minder afhankelijk van importen. Dat is niet alleen een kwestie van sojatelen of andere eiwitgewassen. Maar er zijn ook andere technieken om bijvoorbeeld eiwit te halen uit insecten, uit zeewier, uit algen, uit reststromen. Als we zo die zelfvoorzieningsgraad van eiwit in Europa kunnen verhogen zijn we ook minder afhankelijk van importen. Het gaat allemaal om veevoer, he. We kunnen ook misschien gewoon minder varkensvlees eten. Is dat nog een optie? Ja, maar je hoorde die boer al zeggen: Ik ben eigenlijk een vleeseter, terwijl hij soja teelt. Maar dat is zeker een optie. Er gaat heel veel van de wereldproductie aan soja uiteindelijk naar het veevoer. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16544048 496.76 601 2021-06-16T22:00:00+00:00 yes no bos vegetarisch soja https://schooltv.nl/video-item/waarom-leidt-macht-vaak-tot-grensoverschrijdend-gedrag-bovenop-de-apenrots 2025-03-18T13:16:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38010.w613.r16-9.1a4d8a0.webp Waarom leidt macht vaak tot grensoverschrijdend gedrag? | Bovenop de apenrots Macht, en seks. Het lijkt vaak samen te gaan. En het Concertgebouworkest ontslaat dirigent Gatti na vermeend seksueel wangedrag. En het Concertgebouworkest ontslaat dirigent Gatti na vermeend seksueel wangedrag. De man op de apenrots, en dat vertaalt zich op allerlei manieren. En dus ook helaas op deze manier. En onze vraag: Hoe steriliseer je macht? Dit bespreek ik deze week met twee gasten maar liefst. Heel fijn dat jullie er zijn. Marijke Naezer, genderstudies-wetenschapper die alles weet van online en offline seksueel geweld. En Gerben van Kleef. Als sociaal psycholoog aan de Universiteit van Amsterdam onderzoekt hij wat het hebben van macht met je doet. Even met jou beginnen. Ook als je dit weer ziet, hoe komt het toch dat macht en seksueel wangedrag vaak hand in hand gaan? Wat we zien bij macht is dat het leidt tot algehele ontremming. Het neemt barrières weg die normale mensen weerhouden van bepaald gedrag. En als die wegvallen worden allerlei type gedragingen waarschijnlijker. Dat gaat op een heel breed spectrum van gedrag. En seksueel grensoverschrijdend gedrag is een voorbeeld daarvan. Dat zie je dus daar gebeuren. We gaan straks dieper in op de machtsfactor. Wat je in ieder geval ziet bij apen is dat de relatie tussen macht en seks heel duidelijk is. Sosha ging praten met Mariska Kret. Zij doet namelijk onderzoek naar apen en het gedrag van apen. Mariska, jij hebt onderzoek gedaan naar chimpansees. Hoe zit het met machtsposities binnen zo'n groep mensapen? Bij chimpansees heb je een alfaman. Chimpansees hebben een hiërarchische sociale structuur. Niet een strikte lijn, maar toch een duidelijke leider van de groep. En is het dan zo dat alfamannetjes ook het meeste seks hebben? Ja, de alfaman heeft de beste toegang tot de vrouwtjes. Je wordt vaker gevlooid. Dat is heel belangrijk sociaal gedrag bij mensapen. Je hebt ook als eerste recht op voedsel. Ik was een keer in de dierentuin en toen deed ik mijn hand tegen het glas in de hoop dat de chimpansee dat ook ging doen zodat we zo'n romantisch filmmoment zouden hebben. Dat deed hij niet. Hij deed in een keer zo, bam, zijn elleboog tegen het raam. Ik schrok zo. En later gooide hij nog een hand zand naar m'n gezicht. En waarschijnlijk had hij zichzelf groot gemaakt en stonden zijn haren recht overeind. Ja. En misschien had hij ook nog wel een erectie. Daar heb ik niet op gelet. Want ik schrok heel erg. Typisch displaygedrag. Wat betekent dat? Om te laten zien dat hij echt wel boven jou staat in de hiërarchie. Dat wilde hij even laten zien? Ja. Ja, best heftige beelden trouwens! Maar dat doen mensen vaak, apen vergelijken met onszelf met ons eigen menselijke gedrag. Hoe kijk jij daar tegenaan? Het is interessant dat we naar apen kijken om iets van onszelf te begrijpen. De redenering daarachter is vaak: we hebben veel DNA gemeenschappelijk met apen. Maar we hebben evenveel DNA gemeenschappelijk met muizen. En we hebben bijvoorbeeld geen muizenfilmpje gekeken. Nee. Dus dat is interessant. En ook: Hoe kijken we daar dan naar? En welk gedrag zien we wel en wel gedrag zien we niet? En waar hebben we het wel over en waar niet over? We hebben het wel over die vechtende displayende alfamannetjes maar niet over de vrouwtjes die best wel in het rond seksen. En ik denk dat het rottige van hoe het soms gebruikt wordt is om allerlei gedrag goed te praten, met name discutabel gedrag. Namelijk: Het zit in ons. Ja. We kunnen daar niks aan doen. Precies dat, ja.En jij zegt: Dat is geen smoes. Daarover hoeven we niet naar de chimpansees te kijken maar wel naar culturele aspecten. Welke culturele aspecten, blijkt ook uit onderzoek dat jij doet, werken dat gedrag wel in de hand? Wat je ziet is dat het heel erg is ingebed in de manier waarop wij praten over seksualiteit en grensoverschrijdend gedrag en de machtsverhoudingen die daarin besloten liggen en die ook weer verbonden zijn met bredere machtsverhoudingen. Dan kun je denken aan machtsverhoudingen tussen oude mensen en jongere mensen waarbij jongere mensen vaak afhankelijke zijn. Dat maakt die jongere mensen heel kwetsbaar. Machtsverhoudingen tussen mannen en vrouwen natuurlijk waarbij sprake is van een dubbele seksuele moraal. Als je bijvoorbeeld deze foto's ziet. Allebie die jongens prima gespierd. Mooiboy, fixer, die komen er wel. En dat meisje? Oeh. Deze foto, laat ze die zomaar zien? Is dat niet een beetje te veel, te sletterig? Dat komt er uit onderzoek dus? Ja. Op dit moment is er ook een campagne in Australie gaande. Daar wil ik even met jullie naar kijken. Want die legt precies die dubbele moraal bloot. Laten we even kijken. Precies, het brengt even wat realiteitszin in je dagelijkse interactie. Wat het gebeurt dus zonder dat je het soms door hebt. Je hebt ook gekeken naar die seksualiteit en hoe we die beleven. Hoe mannen en vrouwen daarop worden aangesproken. Wat komt daaruit? Jongens en mannen worden echt aangemoedigd om zich zo veel mogelijk seksueel te ontwikkelen. Met vrouwen dan wel. Het is dus wel heel heteronormatief. Terwijl het voor meiden en vrouwen heel erg de norm is: Terughoudend zijn, kuis zijn, afwachtend zijn. En dat zit in hele subtiele en minder subtiele boodschappen die we meegeven aan elkaar van hoe je je hoort te gedragen. Jongens en mannen zitten mekaar op te hitsen, van: Hoeveel seks heb jij gehad? En dan is meer beter. Terwijl als je als vrouw zegt: Nou, ik heb afgelopen week lekker met drie kerels in bed gelegen, of drie vrouwen, nou ja, daar gaat het dan vaak niet eens over...dan is het meteen: Jeetje, wat een slet. Of mensen gaan zich zorgen maken. Gaat het wel goed met je? Ben je op zoek naar aandacht? Heb je het moeilijk thuis? Er wordt heel anders naar gekeken. Ja. Het gaat over Metoo-schandalen. Die spelen zich ook af in de gayscene. Rob Jetten van D66, waar het schandaal van Sidney Smeets zich afspeelde, zei daar dit over. Als jij stiekem een app hebt gedownload, je bent stiekem met iemand gaan chatten, je bent stiekem met iemand gaan afspreken en er gebeurt dan iets waarvan je een heel slecht gevoel krijgt, dan is de drempel om met je ouders of vrienden het gesprek aan te gaan enorm. Is het juist ook voor die groep nog moeilijker? Ja, zeker. Want als ik jouw seksualiteit niet mag bestaan, dan moet je andere manieren vinden om daarmee om te kunnen gaan. Dus dan moet je heel veel stiekem doen, precies wat Rob Jetten zegt. En dat maakt je heel kwetsbaar. Zo maken wij als samenleving een bepaalde groep heel kwetsbaar voor machtsmisbruik. Dan kom je natuurlijk ook, Gerben, in die machtsverhouding terecht waarbij in dit geval de machtsverhouding heel scheef is. Wat kun jij daarover zeggen? Je hebt daar onderzoek naar gedaan. Wat doet macht met een mens? Macht doet eigenlijk verbazingwekkend veel met een mens. Dat kun je ook heel makkelijk voor elkaar krijgen in een laboratoriumsituatie waarin je mensen aselect toewijst aan condities. Als ik het zou moeten samenvatten zijn het twee grote symptomen. Aan het syndroom van macht. Een symptoom is dat het remmingen wegneemt. Barrières wegneemt. En dat mensen veel makkelijker allerlei gedrag gaan vertonen waar ze op dat moment zin in hebben. Dus als je mensen macht geeft, of als mensen macht hebben gaan ze eerder actie ondernemen. Ze gaan meer risico nemen. Kun je een voorbeeld noemen? Een studie die ik zelf erg leuk vind van een collega in Amerika daar hebben ze mensen in het lab gebracht. En die gaven ze veel of weinig macht over een andere proefpersoon. En wat daaruit bleek is dat mensen die macht hadden gekregen, die moesten vragenlijsten invullen aan tafel. Daar stond een hinderlijke ventilator in hun gezicht te blazen. En mensen met meer macht waren veel eerder geneigd die ventilator uit te zetten of weg te schuiven of de stekker eruit te trekken. En mensen met weinig macht bleven braaf zitten met die hinderlijke ventilator aan. En wat zegt dat? Dat is een voorbeeld van hoe macht actie geneigdheid omzet in daadwerkelijke actie. Want we kijken naar een foto bijvoorbeeld. Wat je hier ziet is een vorm van expansief zitgedrag zou je het kunnen noemen. O ja. Een display van dominantie. En wat je daarbij vaak ziet bij dieren, maar ook mensen is dat als een individu breed uit gaat zitten, meer ruimte inneemt, meer gaat praten, meer interrumpeert, dat andere individuen daaromheen complementair gedrag gaan vertonen. Dus je komt ook in een vicieuze cirkel terecht. Ja. Is dit iets dat je kunt voorkomen, dat je een hele asociale machtsmisbruiker wordt zodra je macht krijgt? Ja, uit onderzoek blijkt, met macht komen verschillende dingen. EEN ding is mogelijkheden die je krijgt om van alles te gaan doen. En daarmee weg te komen. Maar wat ook vaak bij macht zit, in ieder geval als je niet naar totalitaire macht kijkt is een verantwoordelijkheidsaspect. Je draagt vaak verantwoordelijkheid voor andere mensen voor hun welzijn, hun prestatie, hun salaris, dat soort zaken. Als je mensen daaraan herinnert, aan het feit dat ze verantwoordelijkheid dragen voor anderen gaan ze zich beter gedragen dan als je ze herinnert aan het feit dat macht zoveel mogelijkheden biedt. En wie moet dat dan doen, daar nog even op wijzen? Dat zouden ze zelf kunnen doen! Je zou jezelf als machthebber kunnen herinneren aan noblesse oblige. Ik zit op deze stoel maar dat brengt ook verantwoordelijkheden met zich mee. En Marijke, waar zie jij de oplossing? Wat ik in mijn eigen onderzoek heel duidelijk zag is dat plegers van seksueel grensoverschrijdend gedrag zich heel erg gesteund voelen door machtongelijkheden, stereotypen, normen, dat jij bepaalde dingen mag. Dus ik zou heel graag iets willen doen aan de seksuele normen in onze samenleving en de ongelijkheden, bijvoorbeeld die dubbele seksuele moraal. Daar kan iedereen op zijn eigen manier een bijdrage aan leveren. Ik ben wetenschapper, ik doe er onderzoek naar. Je bent journalist, je maakt er een item over. En ben je ouder kun je het er met de kinderen over hebben...ben je kunstenaar, kun je er kunst over maken. Iedereen kan die normen uitdagen en daar kritische vragen bij stellen en kijken: Hoe kunnen we zorgen dat het gelijker wordt? Zodat dat grensoverschrijdende gedrag niet meer wordt gefaciliteerd en goedgepraat. En we hebben het er hier vanavond ook weer over gehad. Dank jullie wel, Marijke en Gerben. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16544049 674 1592 2021-06-17T22:00:00+00:00 yes no grensoverschrijdend gedrag macht seksueel geweld https://schooltv.nl/video-item/waarom-is-er-al-jaren-geweld-in-israel-en-de-palestijnse-gebieden-zowel-palestijnen-als-israelier 2025-09-25T13:23:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38011.w613.r16-9.4a9b823.webp Waarom is er al jaren geweld in Israël en de Palestijnse gebieden? | Zowel Palestijnen als Israëliërs zijn niet tevreden Het land Israël bestaat sinds 1948. Het werd opgericht vlak na de Tweede Wereldoorlog. In die oorlog werden 6 miljoen Joden vervolgd en door nazi’s vermoord in concentratiekampen. Na de oorlog besloten internationale leiders dat Joden, die verspreid over de hele wereld woonden, een eigen land moesten krijgen als ze dat willen. Een veilige plek om te wonen. Dat was dit gebied in het Midden-Oosten, dat tot die tijd nog Palestina heette. Dat werd dus het land Israël. De Joden vinden het een goede plek. Het is de plek waar duizenden jaren geleden het jodendom is ontstaan. Zij zijn dus blij met Israël. Maar de inwoners van het gebied, de Palestijnen, zien de veranderingen niet zitten. Een groot aantal Palestijnen moet verhuizen, terwijl ze er al heel lang wonen. Beide groepen hebben er belangrijke heilige plaatsen, vooral in de hoofdstad Jeruzalem. Voor de Israëliërs hebben die te maken met het jodendom, voor de meeste Palestijnen met de islam. Het gaat snel mis tussen de Israëliërs en de Palestijnen. Er ontstaan gevechten en er is veel geweld. Aan beide kanten vallen veel slachtoffers. In totaal slaan meer dan 700.000 Palestijnen op de vlucht. Uiteindelijk wordt het land verdeeld in een Israëlisch deel en in Palestijnse gebieden, zoals Gaza en de Westelijke Jordaanoever. Er zijn grote verschillen in de leefomstandigheden van de Palestijnen en de Israëliërs. Israël heeft een goede economie en een erg sterk leger. De Palestijnse gebieden zijn een stuk armer en hun wapens zijn veel minder krachtig. Bij allebei de groepen blijven er zorgen en ontevredenheid. Zowel Israëliërs als Palestijnen voelen zich vaak onveilig of bedreigd en beide groepen blijven vinden dat zij het meeste recht hebben op het land. Op sommige plekken bouwt Israël een hek en een hoge muur om Palestijnse gebieden om zich te beschermen tegen aanslagen. Maar de Palestijnen zien het anders. Ze kunnen het gebied bijna niet meer uit en ze voelen zich gevangen en onderdrukt. De onrust in het gebied is er nog altijd. Vaak wordt er gevochten, soms is het zelfs oorlog. Bij het geweld vallen veel gewonden en doden. Bij de Israëliërs, maar vooral aan de Palestijnse kant. Als er nieuws is over geweld in Israël en de Palestijnse gebieden, volgen mensen over de hele wereld wat er gebeurt. Het is een ingewikkeld en gevoelig onderwerp waar veel mensen een sterke mening over hebben. Andere landen bemoeien zich er soms mee. Ze zeggen dan dat het geweld moet stoppen. Vaak is het dan weer een periode rustig in het gebied, maar het duurt meestal niet lang voor het weer misgaat. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16544056 199.402 12109 2021-06-03T16:14:24+00:00 yes no Israël palestina https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-avocados-rijpen 2024-01-04T12:54:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38023.w613.r16-9.d3b7836.webp Het Klokhuis | Avocado's rijpen Het is groen en heeft een peervorm: de avocado. Voordat we deze tropische vrucht rijp op ons bordje hebben, heeft het al een lange reis gehad en veel verschillende processen meegemaakt. Het Klokhuis volgt dit proces op de voet... in Nederland! Hier in Nederland worden de avocado's namelijk gerijpt en klaargemaakt. Nederland is binnen Europa de grootste importeur van de avocado. De Ober noemt ze trouwens: 'acovado'. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1325744 896.184 1276 2021-06-15T17:00:00+00:00 yes no vrucht https://schooltv.nl/video-item/wat-doet-een-lockdown-met-ons-slaapritme-slaap-en-ons-immuunsysteem 2024-01-11T15:23:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38029.w613.r16-9.9b569b9.webp Wat doet een lockdown met ons slaapritme? | Slaap en ons immuunsysteem Ik ben zelf een uitgesproken avondmens. En dan is zo'n lockdown wel handig. Want ik kan meer mijn eigen bioritme volgen en ik kan wat langer slapen. Dat is heel aangenaam, maar is dat eigenlijk wel gezond? Dat ga ik vragen aan chronobioloog Roelof Hut hier in Groningen. Roelof Hut doet onderzoek naar de biologische klok. Bij mensen maar ook bij dieren. Hij neemt ons mee naar een heel bijzondere langslaper. Hee hallo Lauren. Hee. Lauren die kan laten zien hoe zo'n winterslaper dat eigenlijk doet. Ze zitten in die kisten, dat zijn geïsoleerde kisten. Zodat het een beetje lijkt op een situatie als een hol in de grond. Het is een beetje een kindersurprise uitpakken dit. De buitenkant en dan: wauw! Hou hem maar vast. Jongens. Dit is de Europese eikelmuis. En dit zijn hele goeie winterslapers. Dus dit is een strategie om de winter te overleven als er weinig voedsel is. Ze gaan hun lichaamstemperatuur helemaal naar beneden brengen tot de omgevingstemperatuur. Dus het vriest nu ongeveer; nul graden, -1 denk ik ongeveer. En de lichaamstemperatuur van het beest zal ook dicht bij de nul graden zijn. Bloeddruk is laag, misschien een keer permanent een korte hartslag. Bloeddruk is laag, misschien een keer permanent een korte hartslag. Het immuunsysteem is helemaal veranderd. Hersenactiviteit is nihil. Het lijkt meer op dood dan op levend. Helaas denken veel mensen die een hamstertje thuis hebben dat soms ook. O ja. Dat is dus heel vaak winterslaap. Ze blijven niet altijd koud maar ze hebben een keer in de week een 'arousal' noemen we dat. En dat is eigenlijk een periode waar ze gedurende een dag ongeveer 37 graden worden en alles weer opwarmt. Het is ook heel raar om een diertje vast te hebben dat koud is. Er komt niets van lichaamswarmte vanaf. Is dat wel gezond? Nou, het zorgt natuur voor een hele goede overleving voor deze dieren... Nou, het zorgt natuurlijk voor een hele goede overleving voor deze dieren tijdens de winter. Daarom doen ze het. Maar we denken toch dat er schade plaatsvindt. Lauren kijkt bijvoorbeeld naar de DNA-schade die in de cellen optreedt tijdens deze koude toestand. Maar het gekke is, ze kunnen die schade heel goed handelen. Als ze warm worden, als ze zo'n arousal hebben, en ze worden weer 37 graden gedurende een korte tijd, dan worden heel veel van die schadelijke effecten gewoon weer weggepoetst, die worden hersteld. Zijn ze zeer efficiënt in. Dus netto aan het eind van de winter zijn ze toch beter af. De eikelmuis slaapt lekker door tijdens onze lockdown. Maar wij zijn benieuwd wat uitslapen met onze biologische klok doet. Wij hebben een biologische klok in ons brein, in de hypothalamus van ons brein. En die regelt eigenlijk wanneer we gaan slapen. En die wekker die we 's ochtends zetten als we naar school of werk moeten gaan, die verkort die slaap. En dat is eigenlijk wel een probleem. Op de lange termijn zorgt dat voor gezondheidsproblemen. Het is effectief gezonder om gewoon je eigen ritme te kunnen volgen dan? Ja, dat is zeker gezonder. Er zijn allerlei studies die dat aantonen. Een van de dingen die op dit moment natuurlijk van belang is he, slaap heeft een goed effect op het functioneren van het brein maar ook het immuunsysteem profiteert van slaap. Het immuunsysteem doet eigenlijk ook zijn werk vooral tijdens die slaapfase. Verkort je die slaapfase, dan zul je minder snel herstellen. Kijken of we met de warmtecamera wat beelden kunnen krijgen. Ja. En dan zien we dat Lieven z'n handen lekker warm zijn. Nou, dat valt tegen. De vingers wat kouder en de palmen van je hand zijn mooi geel dus die zijn warm. Maar we zien ook dat dat dier zelf erg koud is. Ik denk inderdaad zo rond de nul graden. Wauw. En als het goed is begint hij op te warmen. En als we een tijdje wachten dan zullen we zien dat vooral de borststreek dus de warmte wordt gegenereerd zo rond de borststreek en tussen de schouderbladen en dat het dier vooral eerst zijn brein gaat opwarmen. Ik zie dat zijn ademhaling begint wat toe te nemen. Je ziet z'n pootjes wat bewegen. Ja, hij ademt nu echt wat sneller. Dus hij begint op te warmen. Je zegt het op tijd als hij begint te bijten ook, he. Nou, ik neem aan dat jij dat zegt. Iets anders, dat is eigenlijk een negatieve kant aan de zaak, dat we zien dat het ochtendlicht, doordat we niet meer naar ons werk of naar school hoeven dus het ochtendlicht zien we niet zo veel meer. En dat zorgt voor een versnelling van onze klok. Dus ik zou ervoor willen pleiten: zet die wekker niet maar ga wel 's ochtends misschien een wandeling maken ook al hoef je niet naar je werk of niet naar school. We zien dat hij wat meer gaan bewegen. Ja. We zien dat de spieren een beetje beginnen te trillen. Dat zorgt ook voor genereren van warmte. Een oogje open. Een oogje open. Ademhaling is veel sneller. Hij is druk bezig omdat arousal te krijgen. En als we naar de lichaamstemperatuur kijken dan zien we ook inderdaad dat hij een stuk warmer is. Dus we hebben gebieden, die zijn nu al bijna 20 graden. Met name hier rond de kop. Ik heb geen koorts, toch? Jij hebt geen koorts. Dat is allemaal niet nodig. Hij is er nog lang niet. Het lichaam is nu pas 20-25 graden. Dus hij moet nog 10 graden. Hij is pas halverwege. Leren we er iets uit over onze eigen slaap bij de mens? Ja, ik denk dat we hier als een soort vergrootglas op die schadeprocessen kunnen kijken. En we kunnen zeker die slaap, de positieve kant van slaap op een hele andere manier gaan benaderen bij deze dieren. Het zijn fascinerende vragen. We kunnen er heel veel van leren nog. Maak mij wakker om kwart na corona. Ja, precies. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16547896 372.08 600 2021-06-20T22:00:00+00:00 yes no slaap bioritme winterslaap https://schooltv.nl/video-item/is-er-nog-genoeg-ruimte-in-de-ruimte-drukte-door-satellieten-en-ruimtepuin 2024-01-04T12:54:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38030.w613.r16-9.c76f196.webp Is er nog genoeg ruimte in de ruimte? | Drukte door satellieten en ruimtepuin Sinds de jaren 50 lanceert bijna de hele wereld satellieten. Veel satellieten. De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA lanceert deze week een nieuwe satelliet. Er zijn ruim 60 satellieten in een baan om de aarde gebracht. Als het aan SpaceX ligt is het einde nog niet in zicht. Is er nog wel genoeg plek voor al die nieuwe satellieten? Dat bespreek ik met Thomas Wijnen, verbonden aan de Universiteit Leiden. Als kleine jongen had hij al een passie voor alles boven de dampkring. Hij werd sterrenkundige en koestert ook zelf de wens de ruimte in te gaan. Fijn als er dan ook plek is. Nu houdt hij alvast in de gaten of het daar niet te druk wordt. Thomas, als er ergens ruimte zou moeten zijn dan is het toch wel daar? Dat klopt, hoe verder van huis gaan hoe meer ruimte er ook is. Maar eigenlijk dicht bij huis, in de lage baan om de aarde daar wordt het steeds drukker de afgelopen jaren. Laten we eens kijken hoe dat eruitziet. Jij ziet dit als je door je telescoop kijkt. Deze opnames zijn gemaakt door mijn collega uit Leiden. Dit is van de eerste lancering van de batch van 60 satellieten. Wat vooral schokkend is, voor ons is dat ze zo ontzettend helder zijn. Dit is vanuit iemand zijn achtertuin in Leiden. Maar als wij gebruik maken van professionele telescopen dan worden onze opnames gewoon overbelicht als deze satellieten door ons beeld bewegen. En dan heb je er last van. Dan kunnen we niks meer met die opnames doen. Zullen we eens kijken hoe dat in de afgelopen jaren zich heeft ontwikkeld. Eind jaren 50 begon het met de lancering van de eerste satelliet, de Spoetnik. En gaandeweg zie je er steeds meer. De banen om de aarde kruisen elkaar. En dat ze in theorie, die satellieten, elkaar tegen kunnen komen terwijl ze rondjes draaien om de aarde. In de loop van de tijd worden het er steeds meer. Elke satelliet wordt weer met een raket gelanceerd dus het zijn ook rakettrappen die erbij komen. Maar er zijn ook satellieten die gaan kapot in de ruimte. Er zit misschien nog wel een restje brandstof in een rakettrap en dat zorgt ook allemaal voor extra ruimtepuin eigenlijk. Dat fietsers in de lucht, en satellieten. We hebben er eentje op tafel staan. Het is gewoon een veredeld koekblik. Deze is zo groot als een schoenendoos. Die worden in Delft gemaakt. De reden dat we ze zo klein kunnen maken is ook de reden dat er steeds meer gelanceerd kunnen worden. Want het wordt steeds goedkoper. Wat kan deze satelliet? Dit is een generiek prototype. Deze zonnepanelen klappen omhoog als hij gelanceerd is. Deze worden in een lage baan om de aarde gebruikt. En dan kun je bijvoorbeeld de aarde observeren maar bijvoorbeeld ook de atmosfeer monitoren of voor communicatie kun je hem gebruiken. En is dus heel nuttig. Maar de banen raken elkaar wel eens. En dat is ook gebeurd in 2009. Satelliet Iridium 33 botst met Kosmos-2251. De ene satelliet werkte al niet meer op dat moment. Dus deze satellieten zijn in botsing gekomen. En dat heeft geleid tot tienduizenden brokstukken. En elk brokstuk zelf, en nu lijkt het alsof ze elkaar weer raken maar het is niet op schaal, dus ze passeren elkaar gewoon. Maar elk brokstuk op zichzelf is weer een ongeleid projectiel dat weer in botsing kan komen met een andere satelliet. En de angst is dat dit tot een sneeuwbaleffect kan leiden. En dan lijdt het weer tot duizenden brokstukken met als ultieme doemscenario dat je eigenlijk een soort van schil van brokstukken om de aarde krijgt. En dan kan je geen satellieten meer in een baan brengen. Dat is gewoon echt slecht nieuws. En dan gaat het over satellieten die elkaar kunnen raken. Het kan ook wel eens dat een klein stukje ruimtepuin een spaceshuttle raakt en dan gebeurt dit. Wat we hier zien is een sterretje in de ruit van de spaceshuttle. Zelfs zoiets kleins als een verfvlokje heeft dit effect met een snelheid van 35.000 kilometer per uur op een spaceshuttle, terwijl dat hele stevige ramen zijn. Het was zo groot? Ja, zo groot ongeveer. Twee millimeter ongeveer. En dat dat benauwde momenten oplevert als je aan de andere kant van het glas zit is iets wat Andre Kuipers zelf meemaakte toen hij in het Internationale Ruimtestation zat en er ruimtepuin op komst was. Dan werden we middag in de nacht wakker gemaakt. Alle ruimten sluiten in het ruimtestation. En dan ben je veilig in je ruimtesonde. Behalve als hij geraakt wordt want dan is het einde verhaal. En dan zou je nog kunnen terugkeren. De kans is heel klein, maar ik heb geen angst gehad of zo. Maar ik was me wel bewust van: misschien kan ik niet meer terug. Je hebt een klein tasje met je eigen persoonlijke spullen. En dat heb ik wel meegenomen. Persoonlijke dingen van familie en vrienden. Ik denk: dan heb ik in ieder geval dat als ik terugkom. Ik heb nog naar buiten gekeken door het raam of ik iets zag. En na een tijdje word je dan weer opgeroepen door Houston om te zeggen: het is voorbij, jullie kunnen weer aan de slag. En dan is het nog maar net goed afgelopen. Maar het is dus wel een probleem. Wat doe je eraan? Heel belangrijk is om goed te monitoren en om te kijken wat zich allemaal in de ruimte bevindt. We weten pas van 60 procent groter dan 10 centimeter waar het zich bevindt. Dus er is nog heel veel wat we in kaart moeten brengen. En daar zijn we ook bezig met ons onderzoek. Een alternatief is brokstukken verwijderen. Vooral grote brokstukken vormen een gevaar. Want als die botsen dan krijg je weer kleinere botsingen. Er zijn berekeningen gedaan dat eigenlijk moet je de komende 100 jaar per jaar minimaal vijf grote stukken ruimtepuin verwijderen op basis van de huidige populatie om dat risico op een botsing te verkleinen. Een soort vuilniswagensatelliet de ruimte insturen die op jacht gaat naar dat puin. Bij de ESA in Noordwijk onderzoeken ze hoe je dat ruimte-afval te pakken kan krijgen. Deze proefopstelling onderzoekt wat de beste manier is om te navigeren met de satelliet die een stuk ruimtepuin gaat verwijderen. In de satelliet zitten camera's die gebruikt worden om te kunnen berekenen hoe ver hij staat van een stukje puin wat hij gaat pakken. We moeten zeker weten dat we niet extra ruimtepuin maken. Met de camera proberen we beelden te maken die precies lijken op de echte ruimtebeelden. En die beelden gebruiken we later in onze computers om alle mogelijke scenario's door te nemen. Wat een stuk ruimtepuin kan ook om zichzelf heen draait. Dat is het niet meest veilige scenario. Daarom is het heel belangrijk om met de camera's en de sensoren en de algoritmes erachter goed te kunnen identificeren hoe je hem straks het beste kunt benaderen en hoe je hem het beste kunt grijpen. Dit kan het grove puin opruimen maar er is ook heel veel wat we niet zien en het is ook gevaarlijk. Elon Musk heeft dus hele grote plannen. Is er genoeg plek voor al die satellieten? Goede vraag, we zijn ons steeds meer beseffen dat de ruimte, zeker die lage baan om de aarde, beperkt is. Er zijn ook wel maatregelen getroffen om er wat aan te doen. Als een satelliet aan het einde van zijn leven is dat hij binnen 25 jaar moet opbranden in de atmosfeer. Maar dat neemt niet weg, er zijn nu 2000 actieve satellieten. Elon Musk gaat er misschien wel twee 40.000 lanceren. En hij is niet de enige die die plannen heeft. Dus we moeten daar met z'n allen hele goede afspraken over gaan maken. Want eigenlijk kan het niet echt? Zo kan het niet onbeperkt doorgaan. Je moet er afspraken over maken en goed in de gaten houden. Ja, maar het is heel lastig omdat op internationaal niveau te doen. Want er is nog geen wetgeving. Dus er ligt nog een opdracht voor de internationale gemeenschap? Absoluut. Dank je wel Thomas Wijnen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16547897 642.64 1535 2021-06-21T22:00:00+00:00 yes no ruimte satelliet https://schooltv.nl/video-item/kunnen-coronapatienten-ooit-weer-ruiken-en-proeven-geurverlies-na-corona 2024-01-04T12:54:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38031.w613.r16-9.357c8d1.webp Kunnen coronapatiënten ooit weer ruiken en proeven? | Geurverlies na corona 60 tot 70 procent van de mensen die besmet raken met corona krijgt last van reuk- en smaakverlies. Ze ook verpleegster Ellen, die veel met ouderen werkt. Zij ruikt al sinds maart helemaal niets. Ik heb geen idee. Heb je ze echt onder mijn neus want…Ja, er zit echt iets onder je neus. Geen idee. Ik rook bij alle drie helemaal niks. Oke, gaan we verder met het volgende setje. Als iemand vraagt wat mis je het meest…dan zeg ik de geur van mijn eigen man. Als je hem een knuffel geeft, het geeft je gewoon zo'n vertrouwd gevoel. En dat is gewoon weg, je mist toch gewoon dat zintuig. Ook bijvoorbeeld als ik bij mijn ouders binnenkom, weet je gewoon de geur van je ouders huis. Ja, dat ruik ik ook niet meer. Oke, mag je ruiken. En word je er dan ook op uitgestuurd als ouderen...bijvoorbeeld de luier verwisseld moet worden of zo? Nou, dan sturen we Ellen er maar even heen. Ja, als incontinentiemateriaal wordt verwisseld dan ben ik, en zeker met een stoma want daar komt ook best wel een vieze lucht vanaf, dan zeiden mijn collega's wel eens: Doe jij het maar. Ellen, wil jij dat even gaan doen? Ja. Je ruikt het toch niet. Wat is er aan de hand als je opeens geen reuk en smaak meer hebt? Daar doet Elbrich Postma al langer onderzoek naar. Ze heeft er sinds corona een heleboel patiënten bij. In de MRI-scan kan Elbrich zien wat er in de hersenen van deze patiënten gebeurt als je ze geuren aanbiedt. En die komen uit dit bijzondere apparaat. Het lijkt wel Willy Wonka's Chocolate Factory. Ja, mooi, he. Er zit ook chocola in, dus dat klopt. Oh ja! Hoe werkt dit? Dit apparaat werkt op luchtdruk. Er komt schone lucht binnen, dan zit hier een chocoladegeur in en de geurmoleculen worden dan meegenomen in de lucht. En die gaan helemaal over de buizen hier over het plafond naar de MRI. Die reizen dan helemaal naar de scanner toe? Ja. Gaat dus de lucht met de geur naar de patiënt toe. En dan kunnen we iemand die in de MRI ligt die geuren laten ruiken. Dan gaan we zo meteen beginnen met scannen. Ja, is goed. Oke, Ellen die ruikt nu dus allerlei geuren. Wat kun jij zien op die scans? Ik zie in ieder geval in de hersenen dat het reukorgaan dus die bulbus, die zit er. Goed nieuws op zich. Dat betekent dat de geuren in ieder geval wel goed in de hersenen aan kunnen komen. Geur kon natuurlijk als een geurmolecuul je neus binnen. Geur komt natuurlijk als een geurmolecuul je neus binnen. Het stijgt op, en dan? Boven in je neus zit het reukepitheel. Dat zijn allemaal kleine zenuwtjes waar die geuren aan vast klikken. Net als een soort Lego eigenlijk zit het daar onder. En de manier waarop het vastklikt zorgt ervoor dat er een bepaald signaal aan de hersenen doorgegeven wordt. Dus die geur komt binnen, dan is het nog een soort stofje en dan wordt er vanaf hier een elektrisch signaal doorgegeven aan je hersenen zeg maar. Ja. Klopt. En wat gaat er dan mis bij mensen die COVID-19 hebben en echt niet meer ruiken en proeven? Wat we nu gezien hebben is dat die bulbus, die vlak boven je neus zit, daar zitten allemaal cellen omheen. Bepaalde ondersteuningscellen zeg maar. We hebben gezien dat het COVID-virus op die cellen gaat zitten. Dus niet zozeer op de reukcellen zelf maar op de cellen daaromheen. Dus daardoor kan het signaal eigenlijk niet goedgemaakt worden en niet zo goed doorgegeven worden en komt er dus eigenlijk ook niet zoveel binnen in de hersenen. Dat is wat we nu denken wat er gebeurt. Het lijkt erop dat corona cellen in de neus aantast waardoor geursignalen niet in de hersenen kunnen komen. We gaan nog even een korte scan maken. Klaar voor? Ja hoor. Ellen heeft sinds september weer een klein beetje geur. Maar sommige dingen, zoals haar eigen parfum, ruiken heel anders. En kun je dat beschrijven, wat je dan wel ruikt? Ja, een hele penetrante, sterke geur. Ik weet niet of je wel eens bij een chemische fabriek of zo bent langsgereden. Nou, zo'n soort geur. Oke. Het is echt heel sterk. En soms ook wel een beetje een soort rotte geur. Lijkt me niet heel prettig. Nee. Word je er ook misselijk van, of niet? Ja. Ja. Zeker met beddengoed, wasmiddel, daar word ik echt gewoon misselijk van. Ben je ook wel eens bang van als het niet meer terugkomt? Ik zou het wel heel erg vinden als het niet meer terugkomt. Want stel dat ik ooit kinderen zou krijgen dan kan ik niet eens mijn eigen kind ruiken. Ooooh. Verschrikkelijk. Dat soort dingen. Ja.Ja. Daar ben ik dan wel weer een beetje bang voor. Dan beginnen we bijvoorbeeld even met deze. Mag je even zelf aanpakken. En dan mag je hem onder je neus houden en even rustig diep inademen. Wat Ellen zou kunnen helpen is het trainen van haar reukvermogen met deze zeer sterke geuren. Ik kan er geen citroen uithalen. Ik ruik wel iets, maar…Het is wel een eerste goede stap, dat je weet van: En is er hoop voor de mensen die nog steeds hun smaak of geur niet terug hebben of niet helemaal terug zoals Ellen? Ja, wat we bij die mensen veel zien is dat op een gegeven moment er toch wel weer iets terug komt. Soms kan dat een hele vieze geur zijn of een geur die er helemaal niet is maar die je wel plotseling ruikt. En dat is vaak eigenlijk voor de persoon zelf heel vervelend maar voor ons een goed teken omdat je dan dus weet van: hee, de neus is weer aan het werk en de verbindingen, ja, daar word weer aan gewerkt. Dit ruik ik echt niet. Dat wil nog niet doorkomen. Nee. Helemaal niks? Helemaal niets. Nee. Nou, een goede reden voor je vriend om iedere dag een bos bloemen voor jou te kopen. Een bos rode rozen. Ja, kan ik iedere dag eraan ruiken. Iedere dag geurtraining. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16547898 375.56 2880 2021-06-22T22:00:00+00:00 yes no proeven geur neus corona https://schooltv.nl/video-item/wat-kunnen-we-leren-van-complotdenkers-onderzoek-naar-de-verspreiding-van-complottheorieen 2024-01-04T12:54:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38033.w613.r16-9.663c3a8.webp Wat kunnen we leren van complotdenkers? | Onderzoek naar de verspreiding van complottheorieën Complottheorieën zijn van alle tijden. Maar nu zijn ze zichtbaarder dan ooit. Over de oorsprong van het virus, wat uit een lab komt. 5G is radiatieziekte, dat is exact hetzelfde als wat het coronavirus is. Toch is de grens tussen kritische denkers en complotdenkers soms dun. Die kan het ook vanaf de andere kant bekijken. Wat klopt er niet aan wat de media ons vertellen? Vanavond kijken we naar wat we kunnen leren van complotdenkers. Hiervoor spreek ik met Jelle van Buuren. Toen Jelle van Buuren jong was, wilde hij niets liever dan journalist worden. Maar het liep anders, hij werd veiligheidsdeskundige. En hij geeft les op de Universiteit Leiden. Voor zijn promotie specialiseerde hij zich op complotdenkers. Voor zijn promotie specialiseerde hij zich in complotdenkers.] Die hij ook nu nog zorgvuldig in de gaten houdt. Welkom, Jelle. Dank je wel. Voordat we gaan praten over wat we zouden kunnen leren van complotdenkers... eerst kijken wie het zijn en hoe groot die groep is. Wat kun je daarover vertellen? Het is heel moeilijk aan te geven hoe groot de groep precies is. Het hangt een beetje af van naar welke complottheorieën kijkt. Soms is het 5% van de Nederlandse bevolking die er geloof aan hecht. Soms 20%. Maar die aantallen zeggen niet alles. Je hebt complotdenkers in allerlei soorten en maten. Sommigen geloven er heel erg in. Anderen kijken er een keer naar of geloven een beetje. Dus die aantallen alleen zeggen niet alles. Dat geldt ook voor het profiel van de complotdenker. Dat is er niet. Het gaat om een grote verscheidenheid van mensen in alle lagen van de bevolking. Het is geen marginaal verschijnsel. Geen marginaal verschijnsel. Je kan er niet een strak cijfer op plakken. En tegelijkertijd zeg jij: corona is een ideale omstandigheid voor complotdenkers om in complotten te denken. Ja, corona is een ontzettend ingrijpende gebeurtenis. We zien vaak dat een ingrijpende gebeurtenis allemaal onzekerheden en wantrouwen losmaakt. Complotverhalen geven daar antwoorden op. Het is een ongelooflijke situatie waarin we ons bevinden. Alles wat normaal en zeker was, is ons ontnomen. Dat gevoel is er heel erg. Er is een avondklok, je kunt niet meer naar de kroeg. Studenten kunnen niet meer naar collegezalen. Een ontzettend onzekere situatie. En dan steeds de vraag: klopt al die informatie wel? Wat is toch die Britse variant? In dat soort gevallen gaan mensen op zoek naar alternatieve verklaringen. Naar andere informatie. In de hoop dat dat houvast geeft en grip op het leven. Dan kun je zeggen: je kunt die mensen wegzetten. Maar jij zegt: je moet er ook van leren, het is een symptoom. Als je kijkt naar waar zij op aanslaan, wat hun grieven zijn, wat hun emoties zijn. Dus als je de al te overspannen verhalen eruit haalt dan hier dat het vaak gaat om mensen die betrokken zijn bij de maatschappij. Die zich druk maken over onrecht, onrechtvaardigheid. Die kritisch zijn naar instituties, regering, media, wetenschap. Dat zijn in principe positieve eigenschappen. Een samenleving heeft kritische mensen nodig. Soms is het ongemakkelijk, maar dat hoort erbij. Maar soms gaat het ook heel ver. Ja. Soms schiet het echt uit de rails. Maar we moeten ons daar niet op blind staren. Dan kom je bij in het verhaal terecht dat het allemaal gevaarlijke gekkies zijn. Daarmee doe je ze onrecht. Daaronder zitten betrokken mensen die kritische vragen stellen naar de macht. En naar wie eigenlijk bepaalt wat waarheid is. Daar moet een overheid wat mee, zeg jij. Complotten zijn van alle tijden, jij hebt er een aantal onderzocht. Welke elementen zie je terugkomen in complotten van nu die je vroeger ook al zag? EEN ding wat je nu ook duidelijk ziet is het thema kindermisbruik. Ik zag dat indertijd. Toen ging het heel erg rond een topambtenaar van het ministerie van Justitie. Joris Demmink. Die werd beschuldigd van pedofiele praktijken. In vrij korte tijd werd dat een steeds groter complot. Inclusief het Koninklijk Huis, rechters, advocaten, journalisten. De hoogste mensen van de samenleving, de elite. Ook daar was het thema satanische rituelen al aanwezig. Wat we ook nu weer terug zien. Dat is precies wat we nu zien bij QAnon terug zien. Precies hetzelfde verhaal, maar net in een ander jasje. En net met andere schuldigen en slachtoffers. Maar kindermisbruik is iets waar we allemaal heel gevoelig voor zijn. Waar we allemaal op aanslaan. Het kind is het symbool van de onschuld en zuiverheid. Wie kinderen iett aandoet, die zijn het laagste van het laagste. Dus als je je tegenstander of je vijand dat in de schoenen schuift maak je meteen duidelijk dat je strijdt voor het goede en tegen een heel kwaadaardige vijand. Tegelijkertijd is het ongemakkelijk. Want kindermisbruik bestaat. Georganiseerd kindermisbruik bestaat ook. Het is een reëel probleem. Het idee dat dit soort dingen gebeuren, kun je nooit zomaar van tafel vegen. Omgekeerd betekent het niet dat dus alle complotten kloppen. We hebben een fragment uit de Tweede Kamer waarde Thierry Baudet zien. Het punt van de immigratie, Wolfgang Scheuble in de krant FAZ heeft gezegd: als wij niet ons vermengen als Europeanen vallen we ten prooi aan incest. Dat heeft hij letterlijk gezegd. Dat is een citaat. Ze zeggen het, ze willen het. Dat is het doel! Het doel is multiculturalisme. Het verzwakken van de Europese traditionele identiteit. Dat is de officiële ideologie van de EU. Hier zie je heel duidelijk terug dat er wordt gesproken over doelbewust plan. Het doel is het verzwakken van de samenleving. Van de oorspronkelijke bevolking. Er is kritiek mogelijk op migratiebeleid. Kritiek mogelijk op de multiculturele samenleving. Er zijn mensen die maken zich zorgen en de samenlevingen verkleuren. Dat klopt allemaal, dat is geen verzinsel. Maar op het moment dat je tot het doelbewuste plan maakt, de opzet om hier de oorspronkelijke bevolking te decimeren of tot tweederangs burger te maken, dan kom je toch echt op het terrein van complotdenkbeelden. Hoe erg is dat als dat in Kamer wordt gedebiteerd? Op dat moment krijgt zo'n idee veel meer gewicht. Meer legitimiteit. Dan dat het alleen door iemand op een sociaal mediaplatform wordt geroepen. Maar de elementen waar jij over spreekt, die zie je steeds terugkomen. En nieuw element is de sociaal media. Utrecht Dataschool doet daar onderzoek naar. Hier weten ze bij de Utrecht Data School alles van. Mirko, jij hebt onderzoek gedaan naar de rol van social media bij het verspreiden van complottheorieën. Dat heb je ook gedaan bij corona. Hoe heb je dat gedaan? Het onderzoek was van de Utrecht Data School. Die hebben gekeken: kunnen wij iets zinnigs zeggen over de verspreiding van complottheorieen? En hoe zouden we die kunnen onderzoeken? Daarvoor hebben we een sample gehaald van Twitter. We hebben gezocht naar alle tweets die '5G' en 'corona' bevatten. Gecombineerd in EEN tweet? Ja. Dan zien we inderdaad dat ergens in januari de eerste tweets beginnen op te duiken in Nederland die een samenhang stellen tussen 5G en corona. En als we naar de animatie kijken, dan zie je…Alle rode puntjes, dat zijn tweets die te maken hebben met corona en 5G. Die dus stellen: er is een samenhang tussen corona en 5G. We zien dat die zich het eerst verspreiden in de conservatieve, nationalistische hoek van Twitter. En dan gaan ze door naar 't centrum, naar de politieke mainstream op Twitter. Je ziet dat wij sommige tweets groen gekleurd hebben. Groen betekent dat je het niet eens bent met de complottheorie. Dat je er een kritische noot aan toevoegt, het anders interpreteert. En rood betekent dat je deze complottheorie juist ondersteunt. En dat je die actief verspreidt. Dus je zou kunnen zeggen dat rood hier een marginale opinie is. En hier bovenaan is het de dominante opinie. En kun je zien waar de superspreaders zitten hierin? Ja, wij hebben bij Instagram gekeken. Daar kun je ook het publiek in verschillende clusters indelen. Paarse clusters voor hiphop bijvoorbeeld. En dan hebben we influencers van YouTube. En we zien hier ook een paar grote accounts. Die hebben veel meer volgers en krijgen meer aandacht. We zien soms dat grote accounts soms echt aandacht geven aan een complottheorie die van een veel kleiner account komt. Zo treedt die eigenlijk als vermenigvuldiger op. Dat geeft zo veel meer aandacht en veel meer publiek aan de mening van het marginale account. Ja Jelle, nog even terugkijken naar deze wolk die we zien. Want wat zien we hier nou precies? In zo'n wolk laat men eigenlijk zien hoe iedereen zich verspreiden door de sociale media. En of je nou ook nog kunt aangeven dat sommige accounts want het zit gekoppeld aan personen of organisaties daar een grotere rol in spelen dan andere accounts. Nou, deze wolk laat dan bijvoorbeeld zien dat de account van Doutzen Kroes echt een belangrijk knooppunt is in het doorzetten van allerlei ideeën over corona. Omdat heel veel mensen het account volgen en haar een zekere autoriteit toedichten en dus haar informatie weer verder verspreiden. En dan hebben we het over de influencer. We zagen net Thierry Baudet in de Kamer. Wanneer wordt complotdenken gevaarlijk? Complotdenken kan risico's in zich dragen. Maar dat zie je eigenlijk als er meer extremistische elementen in terecht komen. Dan gaat het bijvoorbeeld over een ontzettend sterk uitvergroot wij/zij-denken waar eigenlijk geen tussenpositie meer mogelijk is. Je opponent is eigenlijk geen opponent meer maar de vijand in hoofdletters met echte kwaadwillende intenties, soms de duivel in persoon. Dan zie je dat er een soort dehumanisering kan optreden van de tegenstander. Dat zijn allemaal signalen die we ook weten uit een ander onderzoek naar bijvoorbeeld extremisme dat je dan extra moet opletten omdat er dan toch een soort gewelddadigheid insluipt. Zeker als je ook noties als existentiële bedreiging en einde der tijden er in krijgt. Dan wordt het allemaal erg apocalyptisch. En dat kan risicovol zijn. En dan moet je het heel serieus gaan nemen. En tegelijkertijd zeg jij dus ook van: zet mensen niet weg, leer er ook van. Wat kan de politiek leren van bijvoorbeeld onderzoek wat jij hebt gedaan? In ieder geval om de groep niet weg te zetten als een stel gekken of alleen maar gevaarlijk. Dat is niet zo. Je moet serieus luisteren naar wat er onder zit. En dan kan de politiek zichzelf ook nog wel eens een opdracht geven. Het gaat namelijk over je eigen betrouwbaarheid, je eigen transparantie. We hebben de toeslagenaffaire gehad. Dan kun je niet met droge ogen volhouden dat het allemaal keurig geregeld is In dit land. Dus veeg ook je eigen stal schoon. Dat moet de democratische opdracht blijven. Dank je wel, Jelle van Buuren. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16547900 668.92 562 2021-06-24T22:00:00+00:00 yes no democratie media complot https://schooltv.nl/video-item/kun-je-misdadigers-opsporen-met-glasscherven-forensisch-onderzoek-naar-kleine-glasdeeltjes 2024-01-04T12:54:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38034.w613.r16-9.636e24b.webp Kun je misdadigers opsporen met glasscherven? | Forensisch onderzoek naar kleine glasdeeltjes Dat er onderzoek gedaan werd naar vingerafdrukken en DNA-sporen en bloedspatten, dat wist ik allemaal wel. Maar dat je ook glasscherven kan onderzoeken, zodanig precies zelfs dat ze bijna getuigen worden in de misdaad, dat is nieuw voor mij. En dat doen ze hier, op het Nederlands Forensisch Instituut. Zo. De trui is alvast gestraft. Maar wat hebben we nu gezien? Wat zijn jullie aan het doen? Deze trui is in beslag genomen bij een verdachte waarvan ze vermoeden dat-ie betrokken is bij een plofkraak. En we zijn op zoek naar glassporen die mogelijk op deze trui aanwezig zijn. Ik zou dan denken, instinctief gezien: Die scherven vallen naar beneden. Als er al iets blijft hangen, sla ik het snel van m'n kleding af. Maar het kruipt wel in de vezels, he? Ja. De grootste scherven vallen naar beneden. De wat grotere stukjes, denk aan een paar millimeter, komen nog wel op je kleding terecht. Als jij daarmee doorloopt, dan zul je dat soort sporen kwijtraken maar de kleinere deeltjes blijven veel langer in die kleding aanwezig zitten, tussen die vezels in. Op basis hiervan kan iemand dus schuldig of onschuldig bevonden worden? Gelukkig niet alleen op basis hiervan. Maar dit kan een van de bewijsmiddelen zijn die de rechter gebruikt om uiteindelijk tot een veroordeling te komen. Afgelopen jaar werden er 25 plofkraken gepleegd in Nederland. Bij deze plofkraak, op een Amsterdams metrostation was er drie ton schade. En een heleboel glas. En dat kan een belangrijke rol spelen in forensisch onderzoek. De glasverzameling. Ja. Dit is onze glasverzameling. Deze verzameling bestaat uit een aantal verschillende verzamelingen bij elkaar. Bijvoorbeeld alle verzamelingen die gecodeerd zijn LFCT. Die zijn afkomstig van ram- en plofkraken in Nederland, of…Is dit dan het glas dat achterbleef na de plofkraak of dat je van de misdadigers geschraapt hebt? Nee, dit is referentieglas. Dit is altijd glas waarvan we de oorsprong weten. Dus als er een grote ontploffing is geweest een stukje van de ruit boven of naast de pinautomaat of als ze bij een ramkraak door een voordeur heen gereden zijn een stukje van de voordeur. En dit glas is niet alleen uit Nederland afkomstig. Een aantal van die dingen hier zijn gecodeerd met een D erachter. Dat is referentieglas dat van plofkraken uit Duitsland afkomstig is. De politie kwam er enige tijd geleden achter dat er best veel Nederlanders zijn die in Duitsland een plofkraak plegen. Dus zodoende krijgen we dus ook glas uit Duitsland en België. Is er Belgisch glas hier? Ja. Waar staat het? LFCT-B. Oh! O dierbaar Belgie. Ik voel het wel, hoor. Ik zal even een monster eruit halen. Dit is een glasscherf die als referentiemateriaal is ingestuurd. Dus dit is afkomstig van een inbraak of van een plofkraak. Dus met deze scherf kunnen we duizenden metingen vooruit. Dan breken we hier weer een klein stukje vanaf en dat brengen we op een van die gridjes en dat analyseren we dan. In de hoop dat de scherven van chemische samenstelling overeenkomen met dit glas dan? Ja. De kleine deeltjes van de trui in samenstelling overeenkomen met deze grote scherf. Oke. Eerst moet Peter tussen de kledingpluisjes en het zand op zoek naar de stukjes glas. Met een speciale polarisatiemicroscoop kan hij makkelijker onderscheid maken tussen de glinsterende stukjes zand en de matte stukjes glas. Ik heb een mooi deeltje gevonden. Ik tover 'm even op het scherm. Dan kun jij ook meekijken. We zijn op zoek in principe naar vers glas. Glas is over het algemeen hoekig als het breekt. En als het ouder wordt, dan is het wat aan erosie onderhevig. En dan gaan al die scherpe randjes er gewoon vanaf. Wat een prachtig klein verzamelbakje is dit. En dan komt de belangrijkste stap van het onderzoek: de samenstelling van het glas bepalen. Daarvoor schieten ze met een laser op de glassplinters. Nu gaan jullie dus zodanig fijn schieten met die laserstraal dat je maar EEN zo'n minuscuul scherfje raakt? Ja. Je kan hier op de monitor kijken. Je ziet daar ook langzaam het gaatje ontstaan. Ja. Je maakt het echt stuk. Alsof je met een hele fijne precisieboor een gaatje aan het boren bent in dat stukje glas. Maar bij een normale boor zit dat allemaal om je boortje heen. Nu doet je dat met die laser en vliegt het als het ware omhoog en neem je het mee naar de massaspectrometer. Zoals je hier ziet...Dit zijn die chemical fingerprints, die wij maken van dat glas. Per element gaan we kijken hoeveel lithium erin zit, hoeveel silicium. De atomaire vingerafdruk van het glas eigenlijk. Ja. Door de chemische vingerafdruk te bepalen kun je de glassplinters op de kleding matchen met gevonden scherven op de plaats delict. Staan er beroemde zaken tussen die in het nieuws geweest zijn? Ja, er staan vele zaken tussen die in het nieuws geweest zijn. Zowel ram- en plofkraken als misschien liquidaties. Het is een soort Hollywood-film die hier staat. Wat deze allemaal meegemaakt hebben daar kunnen we een serie over schrijven. CSI Glasscherf. Ik kijk ernaar uit. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16547904 383.36 369 2021-06-27T22:00:00+00:00 yes no misdaad onderzoek https://schooltv.nl/video-item/hoe-kunnen-honden-zo-goed-speuren-trainen-op-een-specifieke-geur 2024-01-04T12:54:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38035.w613.r16-9.7ff3059.webp Hoe kunnen honden zo goed speuren? | Trainen op een specifieke geur Sommige honden kunnen beter ruiken dan andere honden omdat ze daarin getraind zijn. Tim kijkt bij een training van een hond om die zo goed mogelijk een geur te laten herkennen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16540948 276.245 2052 2021-06-02T22:00:00+00:00 yes no hond geur ruiken speurhond https://schooltv.nl/video-item/kinderen-voor-kinderen-dans-mee-met-help-de-walvis 2024-04-09T12:55:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38036.w613.r16-9.18631df.webp Dans mee met Help de walvis | Kinderen voor Kinderen Dans mee met de dansvideo van ons nieuwe nummer Help de walvis!  https://player.ntr.nl/index.php?id=POMS_BV_16540856 194.922 1217 2021-05-21T07:32:34+00:00 yes no dansen walvis https://schooltv.nl/video-item/vietnam-de-wereld-rond 2024-01-04T12:54:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38037.w613.r16-9.1c62ee0.webp Vietnam | De wereld rond Het langgerekte Vietnam ligt in het zuidoosten van het continent Azië, De hoofdstad van het land is Hanoi. Vietnam is ongeveer 8 keer zo groot als Nederland en er wonen zo’n 96 miljoen mensen. Het grootste deel van de Vietnamezen behoort tot de Kinh. Dit zijn de oorspronkelijke Vietnamezen. Daarnaast wonen er ongeveer 1 miljoen Chinezen in het land. In totaal zijn er wel zo’n 54 verschillende groepen in het land met elk hun eigen kleding, taal en religie. Na een lange overheersing door China wordt Vietnam in 939 onafhankelijk. In de eeuwen daarna volgen verschillende Vietnamese dynastieën elkaar op. Vanaf de 19e eeuw wordt Vietnam opnieuw gekoloniseerd. Ditmaal door Frankrijk. Maar daaraan komt een einde na de Tweede Wereldoorlog. In 1945 roept de communistische leider Ho Chi Minh de onafhankelijkheid uit. Frankrijk accepteert dit niet en er volgt een guerrillaoorlog tussen de Vietnamese rebellen en het Franse leger. Als Frankrijk zich uiteindelijk terugtrekt, laten ze een verdeeld land achter: Een communistisch noordelijk deel en een kapitalistisch zuiden. Midden in de Koude Oorlog is De Verenigde Staten echter bang dat heel Vietnam communistisch zal worden. Om dit te voorkomen sturen ze honderdduizenden militairen naar het land. Deze bloedige Vietnamoorlog zal zo’n twintig jaar duren. In 1976 verenigen Noord en Zuid zich toch en is de Socialistische Republiek Vietnam een feit. Maar door het Amerikaanse handelsembargo komt de economie maar langzaam op gang. Sinds 1986 zit Vietnam economisch weer in de lift. Belangrijkste exportproducten zijn textiel, kleding, rijst en elektronica. Sinds 1986 zit Vietnam economisch weer in de lift. Belangrijkste exportproducten zijn textiel, kleding, rijst en elektronica. Vietnam heeft een subtropisch klimaat. Van mei t/m november is het regenseizoen. Over het algemeen ligt de temperatuur tussen de 20 en de 35 graden. Vietnam strekt zich van noord naar zuid uit over een smalle strook tussen delta’s van grote rivieren waaronder de Song Hong en de Mekong. In het westen vormen de bergen een natuurlijke grens met buurlanden Laos en Cambodja. De hoogste berg in dit gebergte is de Fan Si Pan. De oostkant van het land grenst aan de Zuid-Chinese zee. Het kustgebied is vruchtbaar voor landbouw en er zijn talloze tropische stranden te vinden die populair zijn bij toeristen. Beroemd is de baai van Ha Long, die op de werelderfgoedlijst van Unesco staat. In het dichte tropische regenwoud komen allerlei soorten bomen en planten voor. En dieren zoals olifanten, buffels en tijgers. De belangrijkste godsdiensten in Vietnam zijn het boeddhisme, confucianisme en taoïsme. Maar ook zijn er veel mensen die geen godsdienst aanhangen. Uit de tijd van de Vietnamese dynastieën zijn nog enkele bouwwerken bewaard gebleven waaronder enkele pagodes en tombes. Veel authentieke steden zijn tijdens oorlogen verwoest en hebben plaatsgemaakt voor moderne metropolen. De Vietnamese keuken is erg uitgebreid. De basis van een typisch Vietnamese maaltijd is gestoomde witte rijst en ook vissaus is een belangrijk ingrediënt wat vaak standaard geserveerd wordt. Naast vis, vlees en gevogelte worden er ook veel tropische fruitsoorten in het eten verwerkt. Het leven in Vietnam is na een lange periode van kolonisatie en oorlogen weer rustiger geworden. Het maakt het een populaire reisbestemming door haar eigen Vietnamese cultuur en tradities. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16549710 254.72 4083 2021-06-09T08:10:00+00:00 yes no land Vietnam https://schooltv.nl/video-item/boek-in-beeld-dorsvloer-vol-confetti-van-franca-treur 2025-07-01T08:38:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38038.w613.r16-9.86c6671.webp Dorsvloer vol confetti van Franca Treur | Boek in beeld Drie oudere broers heeft Katelijne, en drie jongere. Ze wonen in Zeeland op de boerderij. In de keuken ruikt het naar boter en lever, maar de geur die altijd in je kleren blijft hangen is van koeien. Katelijne kent psalmen uit haar hoofd en onthoudt de dingen die mensen zeggen. Ze leert op school dat Led Zeppelin duivelse muziek is. Met Suzanne, haar klasgenootje, gaat ze kijken in de stal, waar haar oudste broer net een koe de hoorns heeft afgezaagd. “Hier,” zegt Rogier. Hij raapt één van de kromme hoorns van de grond en geeft hem aan Suzanne. Alleen om te bekijken, hij houdt ze zelf, maar Suzanne durft ze niet eens aan te raken. Met haar handen stijf op haar rug en met opgetrokken neus kijkt ze alleen maar veel te lang naar een koe die haar staart heft en achter elkaar haar darmen leegt. Rogier zet de hoorn tegen zijn hoofd, gaat vlak voor Suzanne staan en doet tamelijk levensecht een stier na. Suzanne springt verschrikt achteruit. Katelijne wou dat haar vriendin eens niet zo bangelijk deed. Dorsvloer vol confetti is een gevoelig boek over een gevoelig meisje. Ze neemt alles wat ze hoort en leest nauwkeurig in zich op. “De wet doodt de zondaar,” of “Het moment om te gieren is wanneer de wind naar het dorp staat”. Het zijn familieverhalen, roddels, Bijbelteksten en ook sprookjes, al wordt haar verteld dat sprookjes leugens zijn die de mens maar afhouden van de waarheid. Dan maakt iedereen in het gezin zich op voor een echt sprookje: een trouwfeest op de dorsvloer. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16549712 107.69 738 2021-06-09T09:29:17+00:00 yes no literatuur boek https://schooltv.nl/video-item/hoe-ontstaan-vlinders-in-je-buik-minder-bloed-naar-je-buik 2024-01-04T12:54:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38039.w613.r16-9.ec3a9c1.webp Hoe ontstaan vlinders in je buik? | Minder bloed naar je buik Deze keer een vraag van een hele verliefde kijker: Tamar. Zij wil weten hoe vlinders in je buik ontstaan. Je kent het gevoel wel. Als je jouw crush ziet, degene waarvan je denkt... oeoeoe, love! Dan voel je hier iets kriebelen. Dat noemen we vlinders. Oke, het zijn misschien geen echte vlinders. Maar er gebeurt echt iets in je lichaam. 't Zit zo: Als je verliefd bent, merk je lichaam... dat er iets vreemds aan de hand is. Er komt een stofje vrij in je hersenen: het stresshormoon adrenaline. Daardoor word je zenuwachtiger en gaat je hart sneller kloppen. Je ademhaling wordt zwaarder. En de spieren in je buik trekken zich samen. Normaal gesproken gaat er veel bloed naar je buik... om eten te kunnen verwerken. Maar als je verliefd bent, gaat 't bloed niet naar je buik toe. Nee, dan gaat 't naar je gestreste hart... je longen en je spieren. De bloedtoevoer naar je buik begint te haperen... en je maagspieren verslappen. Je maag stuurt een signaal naar je hersenen, zo van: Hee, hallo! Er gebeurt iets raars hier. Kunnen we effe normaal doen? En je hersenen vertalen dit gevoel als vlinders in je buik. Dus, Tamar, de vlinders in jouw buik komen niet uit coconnen... zoals echte vlinders. Maar dat komt door een slechte communicatie tussen je hersenen en je buik. Ze zijn gewoon een beetje in de war. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16551459 86.57 1331 2021-06-13T22:00:00+00:00 yes no verliefd buik https://schooltv.nl/video-item/hoe-gaat-de-jeuk-van-brandnetels-weg-testen-met-tandpasta-yoghurt-en-azijn 2024-01-04T12:54:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38040.w613.r16-9.0ba47fe.webp Hoe gaat de jeuk van brandnetels weg? | Testen met tandpasta, yoghurt en azijn Ik weet niet of je vaak naar Willem Wever kijkt... maar ik presenteer het nu al een tijdje. Ook met Edson, die doet af en toe mee aan Het programma. Yo, Tim! Yo! Edosn, hee! Wat ben je aan het doen, man? Een experimentje. Maar vertel. Je hebt post. Ah, wat leuk. Wat is het? Een vraag van Luca. Luca wil weten: Hoe kom je het snelst van het jeukende gevoel af van brandnetels? Oke. Oke, ik zie al waar dit heengaat. Let's go.Let's go! Oke. Stel je voor, je wordt geprikt door een brandnetel. Edson doet dat even voor. Nee, nee. Alles voor de wetenschap. Aaa! We doen 't allebei. Trouwens, een heel leuk weetje... als je een brandnetel van onderen vastpakt, word je niet geprikt. Als je zo met de haakjes meestrijkt, gebeurt er niks. Maar als je tegen de haartjes in strijkt, dan word je geprikt. Echt, is dat zo?! Ja, zeker. O, ja. De haartjes gaan omhoog. 3, 2, 1 go! Ah...Au! Aaa! Luca, moet je kijken. Dit hebben we voor jou over, he. A! Gaat-ie? Hahaha! Het jeukt! Dit is gewoon, dit is gewoon... Oke.Effe serieus! Het jeukt, he?! Aaa. Kijk, de redactie heeft al wat klaargezet voor ons. Normaal gesproken zou je willen krabben. Maar dan wordt 't alleen maar erger. Als je krabt, als je bloedt gaat het brandnetelgif nog meer... Dat gaat dieper zitten. jeuken, ja. Oke. Zullen we beginnen met klein geschut? Klein geschut, je hebt gelijk. Tandpasta. Dat is natuurlijk heel verkoelend. Snel snel snel! Luca, waar heb je deze brandnetels vandaan? Jeetje! Zo, effe kijken of dit werkt. Flinke klodder, graag. Alsjeblieft. Ja, ah! Helpt 't? Ah, het jeukt nog steeds. Tandpasta werkt niet. Yoghurt. Yoghurt. Ho ho ho ho ho! Yoghurt, waarom yoghurt? Ten eerste: milde yoghurt. Huh? En yoghurt werkt volgens mij ook verkoelend. Boem, let's go. Het is wel koud, ja. Maar dat is meer omdat yoghurt gewoon koud is. Ah... Hmm... Luca, ook yoghurt kan ik je niet aanraden. 't Wordt er vooral een grote bende van. Dit heb ik een keer gezien, het zou kunnen werken. Wat is dat? Dit is azijn, witte wijnazijn. Er zit geen wijn in, maar... Whoeoe! Waarom zou DIT werken? Even serieus. Let maar op. Whoo, je hebt helemaal plekjes. Ja, joh! Uitslag. Heb ik het ook? Flinke brandnetelpijn. Ja, ik heb je ook helemaal gekke plekken. Helemaal rood hier. Maar waarom azijn? Let op. Het is heel zuur, azijn. Als je 't eroverheen giet... Hier, het is helemaal rood. De naalden voor een brandnetel laten een soort kalkachtige... ja, wat is het...? Substantie? Substantie achter. Als je 't eroverheen giet, breekt dat weer af. Ik moet zeggen, het voelt al stukken beter. Dan doen we bij mij ook effe een klein beetje. Kom maar op. Bij mij brandt het nog als een malle. Wat is dit? Dit is weegbree. O. Waar doet het je aan denken? Ik ruik nu vooral de azijn. Precies! Dit heeft een beetje dezelfde werking als azijn. Want dit is ook zuur en het breekt dus ook dat kalkachtige af. Dus Luca, hier, neem wat weegbree. O, ja! Het helpt wel, ja. Ja. Ik ruik wel naar een voetbalveld, maar voor de rest... Maar ik kan me voorstellen... dat je niet op elk moment azijn bij je hebt... tandpasta, yoghurt, of... hoe heet dit? Weegbree. Weegbree. Ja, wat doe je dan, Edson? Wat fijn, je hebt een glaasje appelsap gepakt, verderop. Ik denk dat jij heel goed weet wat dit is. Wat? Whoooo! Hahaha. Haha. Waaah! Zo. Oh, ga je...? Ik ga het gewoon doen. Het moet wel op je arm. Zal ik het...? Whaaa! Hahaha. Hij is helemaal gek! Kom jij moet 't ook effe doen. Ja, zachtjes. Voorzichtig. Aaaa! Aaaaa! Hahaha. Smeerlap! Gadverdamme, zeg! Haha! Het werkt wel. Het werkt wel. Beetje afspoelen met azijn. Uuuh... gadverdamme. Ik spoel me af met... gooi maar. Dit is echt ranzig. Zo. Luca, volgens mij hebben we je antwoord. Ik zou zeggen, zoek 't in de natuur. Hoe heet dit plaatje ook alweer? Weegbree. Weegbree. Weegbree, of als je echt niks anders weet... Azijn, of eh...Zorg dat je een bekertje bij je hebt. Ja. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16551460 284.522 1120 2021-06-14T22:00:00+00:00 yes no brandnetel jeuk https://schooltv.nl/video-item/hoe-bespioneer-je-de-vijand-met-een-drone-drones-besturen-met-de-landmacht 2024-01-04T12:54:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38041.w613.r16-9.cde7d76.webp Hoe bespioneer je de vijand met een drone? | Drones besturen met de landmacht Hallo. Hai. Gijs, waar ben je? Hier. Heeee! Haha. Ja, een verrassing. Weet je waar we nu zijn? Bij Willem Wever. Ja. Natuurlijk, je herkent het aan het Willem Wever-logo. Edson zit achterin, zwaai effe. Yo! Gijs, jij had een vraag naar ons gestuurd. We vonden het een hele leuke vraag. Wat was jouw vraag? Eh... Hoe bestuur je een professionele drone? Jij had ook een specifieke vraag over de landmacht, of niet? Ja, hoe kom je stiekem bij de vijand? Hoe kom je stiekem bij de vijand. Ja. Dan kun je toch gewoon sluipen? Of bedoel je met je drone? Met de drone, ja. A, oke. Zullen we samen naar de landmacht gaan? Gaan we 't aan hun vragen. Ja. Ja? Mannen, welkom. Goed dat jullie er zijn, Gijs en Tim. Dit zijn mijn collega's Michel en Sander, zij gaan met ons mee. Ik heb net contact gehad met onze majoor. Hij vertelde me dat we te maken hebben... met een grote boze vijand, hier in de omgeving. We hebben te maken met dit voertuig. Aansluitend weten we dat de vijand zich hier ergens bevindt. Onze opdracht: een groep verkenners, inclusief jullie twee, Gijs en Tim... jullie zorgen ervoor dat de vijand zo stiekem mogelijk in kaart wordt gebracht. Kom je kijken en hebben we te maken met een vijand! Ja. Maar die gaan we wel pakken. We gaan zo dadelijk verplaatsen over deze route, die je hier ziet. Vanaf deze locatie laten we een drone omhoog in de lucht. In eerste instantie gebruiken we deze grote drone. Die heb je misschien ooit eerder gezien. Die gebruiken we. Als we weten waar de vijand zich ongeveer bevindt... gaan we stiekem naar voren. Kruipie-sluipie, daarvoor hebben we dit groene pak aan. Ja. Vervolgens gaan we kijken waar hij zich bevindt. In deze rooie outfit gaan we niet stiekem de vijand bespieden. Nee, dan zien ze me al van 10 kilometer. Ja. Omkleden. Ja. Maar het blijft niet bij een groen pakkie natuurlijk. Om niet op te vallen, is er veel meer nodig. Camouflage bijvoorbeeld. En dit is dan het eindresultaat. Jeetje mina, wat een bak dit! Waar zijn we nu? We zijn nu op het oefenterrein. Hier gaat onze opdracht beginnen. Wat is dit? Dit is geen kleine boodschappenauto. Zeker niet, dit is de Fennek. Het verkenningsvoertuig van de Koninklijke Landmacht. We hebben goed nieuws, jij gaat zo dadelijk mee. Dat hoef je 'm geen 2 seconden te vertellen. Nee, hij stapt meteen in. Gijs denkt: Later! Ik zit voorin. Hou je goed vast. Ja. Zo! Pak maar de tweede links. Hou je vast! Ja. Whoohoo! Hahaha. Hoe is 't? Goed! Vet, he? Ja. Had je dat verwacht toen je vanochtend vertrok? Nee, helemaal niet zelfs! Hahaha. Tim en Gijs komen steeds dichterbij de vijand in de buurt. En als je denkt dat ze alleen met het blote oog speuren... naar waar die zit, dan heb je het mis. Wat je hier achter me ziet, is een hele grote camera. Beneden is het beeldscherm daarvan. Zo! We kijken nu op het beeldscherm. Het is een beetje nat door 't weer. Maar je kunt er best scherp mee kijken... naar wat zich in de diepte bevindt. Ja. Hier heb je de camera's, daar kun je dus het terrein mee verkennen. Ja. En dan moet je sporen herkennen... om te zorgen dat je weet waar de vijand zit. Ja, precies. Daarvoor hebben we die drone nodig. Aaa! We gaan naar een plek waar we de drone goed kunnen laten opstijgen. Ja. En waar we denken dat de vijand zit. Ja. Yes? Ja. We rijden nu vlak langs het terrein waar de vijand zit. Oke. Dus daar gaan we zo dadelijk naartoe. Om goed om je heen te kijken, kun je een verrekijker gebruiken. Ja. Kun je nog wat beter kijken. Misschien moet je 'm omdraaien. Zo?! Ja. Nee, toch? Hihihi. O, helemaal niet! Zie je al iets? Nee. Wat gaan we vanaf nu doen? We gaan zo meteen verder, we pakken de drone. En dan gaan we kijken vanuit de lucht naar wat er allemaal gebeurt. Maximum flight altitude range. Manual. Daar gaat-ie. Nu ga je dus het terrein verkennen. Ja, we gaan het terrein verkennen. Jij wilt 't ook wel effe proberen? GIJS: ja. Dan moet je het vragen. Ja, zou dat mogen? Van mij mag je ermee vliegen. Kijk, daar gaat-ie. Daar zie je 'm. O ja, daar. Als ik nu goed kijk... volgens mij zie ik hier een amarok staan. Ja. Die de vijand gebruikt. Die zie ik volgens mij hier staan. Dan hebben we in ieder geval grofweg een locatie. Ja. Vanwaar het dus mogelijk is. Dus zo meteen gaan we er weer naartoe... en gaan we het verder uitdiepen. En dan kunnen we de andere drone ook nog gebruiken. Ja. Om niet op te vallen, gaan ze nu te voet verder. Ze zoeken een geschikte plek om zo meteen met een speciale drone de vijand nog beter te kunnen bespioneren. Wat doet-ie nu? We zijn nu heel dichtbij de vijand. Als we verder naar voren gaan, zitten we in een open vlakte. Dan ziet de vijand ons, toch? Ja. Ik pak nu een van onze kleinste drones. Daarmee proberen we de vijand onder waarneming te krijgen. Is goed. Dat is een hele andere dan we net hebben gezien. Dit is zeker een hele andere. Het is een kleine helikopter. Ja. Aan de voorzijde zitten drie kleine camera's. Whoo. Zo! Zo'n grote drone, die we net hadden maakt best wel veel lawaai. Ja. Omdat deze zo klein is en maar EEN groter rotor heeft... hoor je er niet zoveel van. Als deze ongeveer 5 meter bij ons vandaan is... hoor je 'm al bijna niet meer. Omdat-ie zo klein is, kunnen ze 'm niet zien. Dus de vijand heeft er geen idee van dat we boven hem vliegen. Nee. Zullen we eens kijken hoe dichtbij we kunnen komen? Ja. Ja. Kijk maar mee op 't beeld. We vliegen nu richting vijand. Daar staat-ie. Kijk! Kijk eens. Nee, joh! En nu? Zie je dat? Wat besluit je nu te doen? Ik ga mijn majoor bericht geven, dat we de vijand hebben gevonden. Ja. Dan kan hij de politie inschakelen. En dan kan de politie hem aanhouden. Is goed. Klinkt dat als een goed plan? Ja. Is-ie nog heel? Ja, zo te zien wel. Ja, he? Mooi, hoe stoppen we 'm weer terug. Kan-ie weer opladen. Wij hebben onze informatie, dus wij kunnen ons terug verplaatsen. Ja. Heeft-ie talent? Kan hij zich over een paar jaar aanmelden? Ja. Hoe oud was je nou? 12. Dan moet je nog een paar jaartjes wachten. Maar een goede kracht als jij kunnen we wel gebruiken! Ja. Missie geslaagd, jongens. Ik heb gehoord dat de jonge leden... altijd met de spullen moeten teruglopen, toch? Klopt, dat doen we vandaag ook. Top. Gewoon die kant, rechtdoor. Is goed. Yo! Doei. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16551461 496.362 1564 2021-06-15T22:00:00+00:00 yes no landmacht drone https://schooltv.nl/item/voetbal 2024-01-18T10:48:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/11000/images/11739.w613.r16-9.bc47b08.png Wat weet jij over voetbal? | Quiz over voetbal en oranjekoorts Voetbal is de populairste sport van Nederland. En iedereen lijkt er verstand van te hebben. Maar hoeveel weet jij er eigenlijk van? Klik op de afbeelding om de quiz te starten en scoor die 100 punten! https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 10241 yes no voetbal oranje Nederland quiz https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-zinkgaten 2024-01-04T12:54:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38063.w613.r16-9.d921940.webp Het Klokhuis | Zinkgaten Het kan gebeuren: plotseling opent de aarde zich onder je voeten. Een zinkgat slokt je op. Het lijkt wel een nachtmerrie, maar dit natuurfenomeen kan ook echt gebeuren. Het wordt ook wel een zinkgat of verdwijngat genoemd. Zinkgaten zijn gaten in het aardoppervlak die worden veroorzaakt door instorting van de ondergrond. Maar hoe ontstaan deze bijzondere mysterieuze zinkgaten? Het Klokhuis zoekt het uit. Ook Ome Koos van Varkentje Rund heeft een zinkgat veroorzaakt. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1325748 802.92 3213 2021-06-24T17:00:00+00:00 yes no zinken bodem https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-choreograaf-1 2024-01-04T12:54:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38064.w613.r16-9.9a24db3.webp Het Klokhuis | Choreograaf Vincent Vianen heeft meer dan meer dan twee miljoen volgers wereldwijd op TikTok. Hij is choreograaf. Dat betekent dat hij dansen verzint die andere mensen dan nadoen. Dat kunnen andere dansers zijn, maar ook acteurs, modellen of artiesten. Hij vertelt Sosha hoe hij die dansen verzint en hoe hij ze aan anderen leert. Sosha waagt zelf ook een dansje. En zelfs een telefoondief en een politieman komen in beweging. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1316472 839.592 2485 2021-06-25T17:00:00+00:00 yes no choreografie dansen https://schooltv.nl/video-item/waarom-zou-je-je-eigen-groente-verbouwen-de-moestuin-van-erwin 2024-01-04T12:54:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38065.w613.r16-9.c5f90d1.webp Waarom zou je je eigen groente verbouwen? | De moestuin van Erwin Ik ben Erwin Bakker, ik ben elf jaar en ik woon in Nijeveen. Dat is een dorpje in Drenthe. Ik woon hier met m'n twee broers, m'n vader en m'n moeder. En ik heb een eigen moestuin. Mijn moestuin is 15 meter in de lengte en 13 meter in de breedte. Aardappels, peultjes, bonen, wortels, uien, bieten, sla, andijvie. M'n moeder zei: Je mag hem zo groot hebben dat je het aankan. Anders wordt hij weer kleiner. De Blaue Elise zie ik hier al bovenkomen. Dit is een aardappel. Daar maken ze ook wel veel puree van. Ik maak vaak een bouwplan. Dan kijk je naar goede buren en slechte buren. Ik denk dat hier achter mij, deze strekkende 15 meter ongeveer wel meer dan 100 wortels komen te staan. Die wortels kunnen weer goed naast aardappels. Als je sommige verkeerde plantjes naast elkaar hebt staan heb je de kans dat alles mislukt. M'n vader en moeder hebben een melkveebedrijf. We melken hier ongeveer tussen de 120 tot 140 koeien. We proberen ook wel zo duurzaam mogelijk te werken. Aan de kant. Ik bemest mijn moestuin met ruige mest van het bedrijf. Dus dat is met stro allemaal van de kalfjes. Ik gebruik geen chemische bestrijdingsmiddelen. Tegen aaltjes en zo gebruik ik afrikaantjes. Dat is meer natuurlijk. Bloemen tegen 'n soort van wormpjes. M'n broer heeft een groot insectenhotel gemaakt. Daar kunnen weer bijen in gaan zitten. Daar kunnen vlinders in nestelen. Dat ze dan weer naar mijn tuin gaan op zoek naar stuifmeel. Dus dat is ook weer goed voor de biodiversiteit. Een maand geleden heb ik hier de stresskiemen van afgehaald. Dat zijn dunne kiempjes die soms wel zo lang kunnen worden. Ik heb de dikkerds laten zitten. Ze moeten ongeveer 90 dagen in de grond. Voor een aardappel kunnen er dan wel 15 aardappels terugkomen. Ik vind het een leuke bezigheid en ik vind het lekkerder want uit de winkel is alles weer door baden geweest om het schoon te maken en dit niet. Daar kan het ook weer een smaak van krijgen. We bewaren vooral wortels, ui, rode bieten en prei. Dan kunnen we die in de winter opeten. Ik heb hier de ruimte en als je in de stad woont, heb je minder ruimte. Dus misschien kun je dan aan je balkon bakken hangen waar je dingen in kan zaaien. Of er bloemetjes in zetten voor de insecten. Want die hebben ook niet echt plekjes in de stad om te zitten. En je kunt zelf plantenbakken maken van planken. Dat je daar dan bieten of wortels in kunt planten. Dan heb je eigenlijk je eigen tuintje, maar dan op je balkon. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16554451 216.725 1868 2021-06-14T22:00:00+00:00 yes no moestuin groente duurzaamheid https://schooltv.nl/video-item/hoe-weet-je-of-de-bodem-in-je-tuin-gezond-is-bodemonderzoek-met-je-onderbroek 2024-01-16T10:32:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38066.w613.r16-9.f7dda82.webp Hoe weet je of de bodem in je tuin gezond is? | Bodemonderzoek met je onderbroek Oh, het is weer lente. Alles komt weer langzaam tot bloei. Of niet, natuurlijk. Dat is altijd maar de vraag. Een gezonde bodem is daarbij superbelangrijk. Maar hoe weet je nou of jouw grond gezond is? Daar kom je niet zomaar achter door te ruiken of te proeven. Maar met je onderbroek. In m'n oma's tuin heb ik twee maanden geleden een oude, katoenen onderbroek begraven. Als hij intussen helemaal opgegeten is door schimmels, bacteriën en wormen, krijgt mijn tuin een dikke tien. Hoe meer er leeft onder de grond, hoe meer er groeit boven de grond. Als het goed is, ligt hij hier ergens begraven. Maar voordat ik daarachter ga komen, is het tijd voor actie. Want hoe zit het eigenlijk met jouw tuintje? Hoi, ik ben Manon van Zapp Your Planet. Oke.Ik wil even onderzoeken of de bodem in je tuin gezond is. Dat kost je alleen maar een onderbroek. Onderbroek? Een onderbroek? Sorry, daar heb ik geen interesse in. Wil je meedoen? Ja. Ja, hoor. Zullen we even kijken of je een geschikt onderbroekje hebt liggen? Heb je eentje waarvan je zegt: Die draag ik niet meer, die kan wel weg. Want die willen we natuurlijk. Ik denk dat ik deze het minst draag. Het is wel belangrijk dat hij van katoen is. Ik voel dat deze ook synthetisch is. Zullen we even spieken bij je ouders? Ja. Gaan we voor jouw onderbroeken of voor die van je ouders? Ik denk voor die van m'n ouders. Oke, weet jij toevallig wat mama niet meer eh...Deze denk ik. Deze draagt papa niet meer? Hij kan er wel een missen. Ja, precies. Ruikt hij een beetje oke? Nee, dat eh...Zullen we deze in de grond stoppen? Ja. Dan hebben we hier de tuin. Nou, ik zie wel veel tegels. Heb jij een stukje waar we hem in de grond kunnen stoppen? Ja, ik denk hier. O, ja. Kijk. Ja ik denk daar. Ja, we hebben veel ruimte nodig voor deze unit van een onderbroek. En dan hopen dat als je hem over twee maanden opgraaft er flink aan geknabbeld is. Kijk eens. Lekker smikkelen, wormpie. Want dan leven er veel beestjes onder de grond. Een teken van een gezonde bodem. Lief onderbroekje. Doei. Daar gaat mama's onderbroek. Sorry papa, voor je onderbroek. De wormpjes gaan er lekker van genieten. Top. Nu is het helemaal klaar. Nu even twee maandjes wachten. Ja. Alleen ik wil eigenlijk weten hoe de bodem is in heel Nederland. Dus mijn plan was dat jij vrienden, familie eventjes een filmpje ging sturen van: Stop ook een onderbroek in de grond. Oke. Ik kan het wel naar m'n vrienden sturen en in de klas vertellen. Oke. Nou, ik ga weer door. Ik vond het gezellig. Oke. Doei. Doeg. Tijd voor het grote moment. Ik ben zo benieuwd naar mijn onderbroek. O. Sorry, hoor. Even... O. Ik ga de onderbroek van m'n moeder begraven. De onderbroek van m'n broer. Hij is niet thuis. Ik ga deze onderbroek van m'n broertje begraven. Ik gooi hem er nu in. Nog twee maanden wachten en dan weet ik of m'n grond goed is. Wow. Iedereen heeft meegedaan. Nou hoop ik wel dat mijn bodem het goeie voorbeeld geeft en dat m'n onderbroek is opgegeten. Even kijken, hoor. Kom maar, onderbroekje. O. We hebben hem. Ik vind dit wel een momentje, hoor. Is m'n onderbroek opgegeten of niet? O! Ah... Wel vies. Hahaha. Maar even... Check het. Er zitten gewoon allemaal gaten in. Dat betekent dat mijn bodem supergezond is. Maar is jouw onderbroek nog helemaal heel? Dan kan jouw bodem misschien wel wat extra's gebruiken. Zoals wat koffieprut of compost. Nou, ruikt nog best lekker. Ja, hoor. Ja. In ieder geval beter dan die van jou. Ja, daag. Die ruikt naar bloemetjes. Geloof ik niks van. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16554452 263.21 1062 2021-06-14T22:00:00+00:00 yes no bodem bodemonderzoek tuin https://schooltv.nl/video-item/sterven-de-wilde-konijnen-uit-hulp-voor-het-wilde-konijn 2024-01-04T12:54:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38067.w613.r16-9.7976bf7.webp Sterven de wilde konijnen uit? | Hulp voor het wilde konijn Dit is een wild konijn? Ja Remy, dit is een wild konijn. Wat maakt dit konijn anders dan onze huisdierkonijnen? Je ziet het ten eerste aan de kleur. Het heeft een hele natuurlijke, grijsbruine vacht. Zo verdwijnen ze meer in het duinlandschap en zijn ze minder goed zichtbaar voor roofdieren, zoals de vos. Daar maak ik een challenge van: Vind het konijn. Als ik het zo hoor, zijn ze supergoed aangepast op hun omgeving, maar het gaat toch niet zo goed met ze? Dat komt door diverse virusziekten die de populatie hebben getroffen. Daardoor is de konijnenpopulatie op sommige plekken wel met 90 procent afgenomen. 90 procent?! Wat kunnen we daartegen doen? Tegen het virus kunnen we niet zo veel doen maar wat we wel kunnen doen, is hun leefgebied in stand houden. Dit ziet er wel veelbelovend uit. Ja, dat klopt. Kijk, Remy. Een vos. Oh, ja. Is die nu aan het kijken of hij ergens een sappig konijntje...Ja, zeker. Als hij een konijn zou zien zou hij hem zeker niet laten lopen. Ik wil niet dat er straks geen konijnen meer zijn door hem. Dat begrijp ik, Remy maar de natuur is ook eten en gegeten worden. Die vossen moeten ook overleven. Dat is waar. Een soort balans. Het is allemaal in balans. Hij kijkt ons nog aan. Kijk. Meneer de Vos, af en toe eentje opeten is goed maar laat even een paar voor wat het is. Yes? Dank je. Het konijn is dan het voer voor de vos maar is het konijn zelf verder ook nog goed voor dit gebied? De konijnen vervullen een belangrijke rol in de duinen. Die grazen de kruiden en de grassen kort. Dus die houden het duin open. Ja. Juist in het open duin leven hele bijzondere soorten. Zoals de zandhagedis. We hebben hier hagedissen. In Nederland? Zeker weten. Wat?! Ja. Die houden juist van het kortgrazige duin. Dus dat mosachtige duin. We hebben ook nog bijzondere vogels. De tapuit, die 's winters in Afrika is. en 's zomers hier komt broeden. Die houden daar ook van. Dus dat zijn soorten die 't konijn heel erg nodig hebben. Wat cool. Ja. Gaaf, he? Wauw. Nederland is af en toe echt mooi, he? Mooi, he? Joh. Kijk, Remy. Een konijnenhol hier. O, ja. De konijnenholen hebben vaak meerdere in- en uitgangen. Dat is eigenlijk een heel gangenstelsel van soms wel tientallen meters onder de grond. Al die gangen lopen onder onze voeten door. Dwars door zo'n duin heen. Ja, gaat dwars door zo'n duin heen. Zijn ze daar gewoon veilig? In principe zijn ze veilig maar het gebeurt helaas toch weleens dat mensen dwars door de duinen heen lopen en die konijnen verstoren. Of dat er honden loslopen door de duinen. Het gebeurt zelfs dat konijnen door honden worden doodgebeten. Je laat hier je hond toch niet los? Nee. Daar gaan we wat aan doen. Wat vindt u van konijnen? Weinig. Wisten jullie dat hier babykonijntjes proberen te slapen? Nee, niet echt. Op twee meter van waar u staat, zit een konijnenhol. Dus vinden jullie het goed om een beetje meer naar het pad te gaan? Vindt u het oke als u de hond even vastdoet? Ja, ik ben eruit. Is dat oke? Ja. Chill, dank je wel. Jullie gaan de konijnen redden. Hahaha! Oke. Volgens mij heb ik een heleboel konijntjes blij gemaakt. Dat denk ik ook, Remy. Ik heb ze al gezien. Wat? Nee, joh. Wow! Ja. Hoh! Vet! Hohoho. Wow.Zo. Wat was dat? Nou ja, zeg. Hij deed een soort karatetrap. Hij deed de binky. Dat betekent dat ze blij zijn. Een vreugdesprong. Hij is blij met ons. Ja, zeker. Maar ik ben blij met hem. Wacht. Ik ga een binky terugdoen. Wacht even. Jongens, binky voor jullie. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16554453 297.2 2387 2021-06-14T22:00:00+00:00 yes no konijn dierenbescherming duin https://schooltv.nl/video-item/waar-staat-de-metoo-beweging-voor-een-beweging-tegen-seksueel-grensoverschrijdend-gedrag 2025-03-18T13:16:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38068.w613.r16-9.d600bdb.webp Waar staat de #Metoo beweging voor? | Een beweging tegen seksueel grensoverschrijdend gedrag Waar gaan we heen? In 2017 deed de MeToo-beweging de wereld op zijn grondvesten schudden. Duizenden vrouwen deelden hun ervaringen met grensoverschrijdend gedrag en seksuele intimidatie. Nu is het genoeg, zeiden ze. Maar waar staat deze beweging voor? Vrouwen worden altijd als schuldig gezien. Ook als ze worden aangerand. En 'me too' zeggen komt erop neer dat je zegt: 'Ik geloof je, zuster'. Want het probleem is dat niemand je gelooft. Ik ben ervan overtuigd dat, willen we ooit tot echte gelijkheid tussen de seksen komen, dat vrouwen dan onderling net zo solitair moeten zijn als mannen dat zijn. Solidariteit zal onze redding zijn, het gebrek eraan wordt onze ondergang. Dit is Tristane. In 2003 probeerde de Franse politicus Dominique Strauss-Kahn haar te verkrachten. In 2011 werd hij in New York gearresteerd nadat een kamermeisje hem beschuldigde van aanranding. Toen besloot Tristane zich ook uit te spreken. Maar haar verhaal werd weggelachen en slechts een enkele vriendin nam het voor haar op. Radiopresentatrice Virginie kondigde haar aan op de radio met de volgende tekst: Van New York tot Parijs, van Kaap Hoorn tot Delhi, haar naam ligt op ieders lippen. We horen partij te trekken, onze mening te geven. De jongedame bestond al veel langer. Maar we hadden het druk-druk-druk. Dus veegden we het onder het kleed en hielden we ons Oost-Indisch doof. Het doet me deugd dat ik haar mijn vriendin mag noemen: Tristane Banon. Iedereen wist dat het verhaal waar was, dat het echt gebeurd was. Jarenlang was het een van de vele verhalen. En toen de man in 2011 'm weer uit zijn broek liet hangen en wij hier de jongedame uit New York niet konden interviewen, viel de pers massaal over Tristane heen. Ronduit schandalig. Echt schandalig. Iedereen wist dat het schandalig was hoe zij door het slijk gehaald werd. Dat mannen het niet voor Tristane opnamen, oké... Maar wij, vrouwen. Er waren in 2011 maar weinig mensen die zo praatten. Nog geen tien in de hele Parijse 'intelligentsia'. Ik blijk deel uit te maken van de Parijse intelligentsia. Tof. Ik was de eerste die zich heeft uitgesproken. Helaas was MeToo er toen nog niet. Al was er maar één iemand die gezegd had: Ik ook. We hebben wel MeToo-achtige getuigenissen gekregen. Maar de getuigenissen hebben we privé gekregen. Op voorwaarde dat de vrouwen anoniem bleven, want ze waren bang. Toen ik eenmaal 'me too' had gezegd besloot ik ook aangifte te doen. Wie aangifte doet, krijgt weer macht. Macht over degene die je iets heeft aangedaan. Maar in 2017 is de maat vol. Schaamte wint van de angst. Vrouwen delen hun ervaring op social media en door dit podium en het overweldigende aantal reacties is MeToo niet meer te negeren. Een tweet van actrice Alyssa Milano brengt de sneeuwbal aan het rollen. Ze roept de mensen op MeToo te twitteren als ze ooit seksueel zijn lastiggevallen of geïntimideerd. De reacties zijn overweldigend. Overal gaan mensen de straat op om te demonstreren. Maar er is ook een schaduwkant aan dit verhaal. De man van Anne-Sophie, een bekende Zweedse theaterregisseur, werd in de media aan de schandpaal genageld, maar de beschuldigingen bleken niet waar te zijn. Hij had het gevoel dat hij niets tegen de beschuldigingen kon inbrengen. Want ze waren anoniem geuit, en het was gelogen. Het was belachelijk. Echt belachelijk. De MeToo-beweging bestaat nog steeds. En dat is ook goed. Maar die bepaalde kant ervan.. Als een heksenjacht, dat giftige. De waarheid kon de man van Anne-Sophie niet meer redden. Het was al te laat. Ik bleef zeggen dat hij hulp moest zoeken. Maar hij peinsde er niet over. Hoe zeg je dat? Hij was heel ziek. En toen besloot hij om een eind te maken aan zijn leven. Zo kwam er een eind aan zijn leven. Zo werd hij hét voorbeeld van wat er bij een heksenjacht kan gebeuren. De middeleeuwse schandpaal. Dit was zo beneden alle peil. We horen beter te weten en onze kennis voor betere doeleinden te gebruiken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16551462 337.514 1894 2021-06-11T09:10:00+00:00 yes no grensoverschrijdend gedrag seksueel geweld https://schooltv.nl/video-item/wat-is-het-nut-van-schapen-de-tuinmannen-van-de-heide 2024-01-16T15:32:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38069.w613.r16-9.47b2c76.webp Wat is het nut van schapen? | De tuinmannen van de heide Meeeeeeh! Vandaag kruip ik in de huid van een schaap. Niet alleen omdat ze zo'n superzachte vacht hebben en schattig zijn, maar ook omdat zonder schapen de hei verdwijnt. Dus op naar de herder. Hai!Hai. Ik zoek de herder, de schaapherder. Ja. That's me. Ik was op zoek naar een man met een baard en een wandelstok. Dat was vroeger. Ik ben schaapherder 2.0. Heel goed! Echte girlpower. Maar waar zijn je schapen dan? Die staan binnen. Kijken? Ja. Hee, schatjes. Ik loop gewoon achter jou aan. Ja. Dus wij gaan nu even een beetje voer geven? Ja. Dit is biks. Daar zitten net wat extra mineraaltjes en vitamines in. Dat geeft net een extra zetje omdat ze nu de lammeren groot moeten brengen. Dan moeten we het maar snel gaan geven. Dat is een goed idee. Als jij helemaal aan die kant begint. Oke. Dan moet je zorgen dat je overal een beetje hetzelfde neerlegt. Is goed! Heel vet. Kijk ze eens allemaal lekker eten. Top. Maar die lammetjes mogen dus ook al biks? Ja. Die doen hun moeder na. Dat zie je ook met 't kuil. Kuil? Ja, dat is gedroogd gras. Dat wordt gemaaid van de weilanden, ingepakt en dat hebben we dus als wintervoer, de rest van het jaar eten ze hei. Dus eh, dan kunnen wij gewoon naar de hei toch? Nee, nee. We hebben nog wat fleslammetjes, die moeten we eerst de fles geven. Ooh! We gaan lammetjes voeren. Ja. Hee, moppies. Deze heet dus Tissue omdat de moeder zoveel niest. Nou, dit lammetje is van een tweeling. Die heeft nog een grotere broer. En die moeder accepteert eigenlijk alleen de broer en die wil deze dus niet laten drinken. Als hij gaat drinken loopt de moeder weg. Gelukkig hebben jullie deze flesjes. Ja, dan krijgen ze net dat extra's. Wil er nog iemand een beetje melk? Ik denk dat ze allemaal voldaan zijn. Dat denk ik ook. Oke. Dan kunnen we dus nu naar de hei. Daar heb je gelijk in. Dus we gaan de hond pakken en op pad. Het zijn wel echt heel veel schapen. Een hele hoop, ja. Hoeveel heb je er? Hoeveel denk je? Ik ben heel slecht in schatten, maar ik zou zeggen, 100 of zo? Nee. Het zijn er 315. 315 schapen staan hier nu? Ja. Raak je er niet ooit eentje kwijt? Daar heb ik dus de hond voor. Die houdt alles in de smiezen en zorgt dat alles meekomt. Dus je telt ze nooit? Nee, dan val je in slaap dus dat kan niet. Voor mijn gevoel trappen ze heel die heide plat. Is dat niet heel slecht? Nee. Ze maken het juist open. Je ziet dus dat er een hele laag mos ontstaat, een hele dichte laag. En wat hun doen met de pootjes en hun bekkie als ze eten zoeken, schrapen ze het lekker helemaal open. Dan komen er van die zaadjes van de hei, dat kan ontkiemen. O! Verder vreten ze al het gras op, ze snoeien de hei. Dat zorgt voor bloei: Snoeien is bloeien. Zo krijgt die heide weer kans om te groeien en groter te worden. Hebben die schapen nog een andere functie? Ja, ze nemen met hun vacht heel veel zaden mee. Er blijft van alles in hangen. In hun vacht? Ja. Dus ik moet even met mijn vachtje gaan rollen over de grond. Dan blijft er van alles in hangen. Ja. Of tegen die boom schuren. Effe rollen. Ooh! Nou, volgens mij zit er wel wat in. Deze viel gelijk in mijn hand. Nou, een eikel. Een eikel! Wat zit er nog meer in? Er zit heel veel in. Ik heb goed geschuurd? Ja. Al die zaadjes van die hei dat verspreidt zich overal door die vacht. Wat handig. Het zijn een soort van grasmaaiers en tuinmannetjes van de heide? Eigenlijk wel. Ze zijn wel lekker aan het grazen. Ze genieten. Waarom is dit nou zo goed dat ze hier aan het grazen zijn? Als ze hier niet grazen dan groeit het gras te hard, groeien er bomenstekjes en dat zou uiteindelijk dan EEN groot bos worden. Heide is een hele bijzondere plant. Er komen bepaalde dieren op af die je alleen bij heide hebt. Heide is vrij extreem. Het houdt heel erg warmte vast. En bos dempt dat bijvoorbeeld weer heel erg. Dieren die van extreme warmte houden vinden het heerlijk in de hei. De zandhagedis, diverse vogels die broeden in de hei. Graafbijen, graafwespen. Dus eigenlijk is het een andere vorm van biodiversiteit? Ja. Hierdoor kunnen er andere soorten dieren ook leven in Nederland. Anders zouden die dieren volledig uitsterven. Nou, we moeten misschien weer een beetje verder. Zal ik kijken of ik die schapen daar erbij kan krijgen? Doe je best. Ik ben benieuwd. Oke. Nou Manon doet het best goed. Ik zou haar best kunnen gebruiken als hond maar ik denk dat ze straks helemaal gesloopt is. Nou...Pff! Het is een vermoeiende baan. Zit jij nou ook de hele dag achter die schapen aan? Nee, ik heb mijn hond. Wies is een bordercollie en het zit in haar genen om schapen naar je toe te drijven. Oke. Hee, kijk! Hier zit al een stukje. Dat bedoel ik dus. Een stukje schapenvacht. Ze nemen zaden mee maar ze laten ook wat achter. Ja. Heb jij ook nog wat in je... O, van het schuren?! Bij jou zit er van alles. Echt waar? Wat dan? Afval. Mensen moeten hun troep meenemen. Inderdaad. Anders sturen we jouw hond op je af. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16554463 425.962 2338 2021-06-15T22:00:00+00:00 yes no schaap heide natuurgebied biodiversiteit https://schooltv.nl/video-item/hoe-zorg-je-voor-een-schone-buurt-afval-opruimen-en-kippen-delen 2024-01-16T16:11:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38070.w613.r16-9.d0ceb55.webp Hoe zorg je voor een schone buurt? | Afval opruimen en kippen delen Wat zei de kip tegen de koe? Hij zei 'tok'. Ik ben Chabi, ik ben 11 jaar oud. En dit is mijn broertje. Ik ben George en ik ben 9 jaar. En wij wonen in Amersfoort samen met mijn vader en moeder. We komen van Syrië maar we zijn gevlucht omdat er oorlog was daar. Mijn ouders hadden vroeger in Syrië schapen en kippen en een tuin met planten. En ze verbouwden heel veel om daarvan te kunnen leven. Maar ja, toe moesten ze vluchten door de oorlog. Ze moesten alles daar achterlaten. Elke zaterdag gaan we langs de buurt om afval te prikken. Blikjes, plastic zakjes, karton, papier. Je ziet ook heel veel mondkapjes liggen op straat. Meestal zijn we een uurtje bezig. Als je mondkapjes en al die troep en zo niet opruimt dan denken vogels misschien: Het is een lekker hapje! Dan kunnen ze erin stikken. En het kan in de zee belanden en dat is niet goed voor het milieu. Je moet respect hebben voor de natuur. Maar we doen het ook voor de buurt want dan kunnen ook de buren en zo genieten van een schone wijk. Soms als mensen langslopen zeggen ze: Goed bezig! Ze worden gelukkiger omdat ze zien dat er geen afval hier is. Hier. Doe 'm open. Bak-bak-bak-bak. We hebben kippen en die delen we met de buurt. Thuis verzamelen we etensresten die over zijn, die brengen we dan naar de kippen en die eten daarvan. Dan hoef je het overige eten niet weg te gooien. Pok-pok-pooook! Pok-pok-poook! Kippen eten sla, komkommers, aardbeien. Andere bewoners van de buurt die verzorgen de kippen ook. Bijvoorbeeld op maandag gaat iemand de hokken schoonmaken en de kippen voeren en dan mag hij de eieren hebben die de kippen hebben gelegd. En dinsdag weer iemand anders en zo verder. Het zijn eigenlijk deelkippen. Als je de eieren van de supermarkt koopt dan stoot het veel CO2 uit want al die vrachtwagens moeten het vervoeren en al die verpakkingen moeten gemaakt worden. En hier kan je het gewoon zomaar meenemen. En eh, het is ook leuk dat je door al die mensen die het verzorgen dat je meer contact hebt met elkaar. Ja, door de kippen doen we het net als in Syrië. Dat je voor elkaar moet zorgen en zo. Door hier ook kippen te hebben, dan breng je eigenlijk een stukje Syrië naar hier. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16554466 207.125 2340 2021-06-15T22:00:00+00:00 yes no afval duurzaamheid kip https://schooltv.nl/video-item/hoe-gaat-het-met-de-zeehond-in-nederland-bedreigd-door-vervuiling-en-zeespiegelstijging 2024-01-04T12:54:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38071.w613.r16-9.36d1ce1.webp Hoe gaat het met de zeehond in Nederland? | Bedreigd door vervuiling en zeespiegelstijging Ik ga vandaag op zoek naar zeehonden. Jarenlang werd er veel op ze gejaagd. Ik ben benieuwd hoe het nu met ze gaat. En...Oke Manon. Los maken, aan boord, we moeten weg. Oke. Als het kan wil ik ook met ze op de foto. Welkom aan boord. Ja. Ik hoop dat we wat gaan zien. Om de zeehonden te vinden heb ik hulp ingeschakeld van kapitein Anton en zeehondenexpert Sander. Voor hem heb ik gelijk ook een paar hele intelligente vragen. Ja. Ja. Iedereen die ik ken doet zo een zeehond na. Ik maak het wel eens vaker mee, maar eigenlijk is dat een zeeleeuw. Wat doen zeehonden dan wel? Ik hoop dat we die geluiden in het echt gaan horen. Ik heb gehoord dat het Waddengebied een echt zeehondenparadijs is. Wat het zo goed maakt voor zeehonden is dat die Waddenzee bij eb bijna helemaal droogvalt. Dan heb je zandbanken en dat zijn ideale bedden voor de zeehonden. Daar kunnen ze veilig slapen. Het is superrelaxt hier. Ja. Alleen, er is misschien wel een groter gevaar op zee. Oke jongens. Klaarmaken, waadpakken aan, we gaan van boord. Oke. Daar gaan we. Dankjewel. Ah, dit bedoelt Sander met het grote gevaar voor zeehonden. Plastic. Het is toch niet te geloven. En dus gaan Sander en ik aan het werk. Dat gaat bij de verzameling. Het gaat maar door. Het gaat maar door. We kunnen niet eens rustig lopen. Onze handen raken een beetje vol. Ja, hier liggen wel hele grote stukken. O, dat is ook van die vissers, of niet? Nog meer. Nog meer visdraad. Spookvistuig. Spookvistuig? Ja, de vissers gebruiken het niet meer. Kapot gegaan of van boord geslagen. Als dit in zee drijft en een dier komt er bij in de buurt dan kunnen ze er in vast komen te zitten. Ja. Bij zeehonden zie je het veel. Die gaan het onderzoeken. Op een gegeven moment steekt hij z'n kop er zo doorheen. Dat snijdt dan in zijn nek en kunnen ze erg gewond raken. Als dat heel lang doorgaat, gaan ze er misschien wel dood aan. Ja, ik snap het. Laten we deze in ieder geval maar meenemen. Ja. Gaan we daarna even zeehondjes spotten? Laten we dat doen. Ja? Ja. Kijk Manon, daar, zeehonden. Oh. Oh! Wow! Je kan ze echt heel goed zien ook. Wow. Hier, vlak bij de boot. Oh wow, ja. Ze zijn wel nieuwsgierig hee. Het ziet er echt uit als een lekker plekje om te chillen. Het is fantastisch deze zandbank voor zeehonden. Daarom hoop ik echt dat het hier kan blijven bestaan zoals het bestaat. Is dat niet zeker dan? Nou ja, de zeespiegel stijgt natuurlijk. Wat gebeurt er dan met die zeehonden? Die moeten ergens anders heen om te slapen, dan verdwijnen ze uit Nederland. Ze zijn zo leuk. Dat niet alleen, ze zijn heel belangrijk voor dit gebied. Zeehonden zijn de grootste roofdieren in Nederland. Ze staan aan de top van de voedselketen in de Waddenzee. En alles wat er in de Waddenzee gebeurt...Dingen zoals zeespiegelstijging of plasticvervuiling. We zien het allemaal terug in die zeehond. We moeten ons best doen ze goed te beschermen. Kunnen we nog dichterbij komen zodat ik een foto kan maken? Dat is niet zo fijn voor ze, ze zijn lekker aan het chillen. De zeehonden zijn roofdieren. Het is niet slim om bij ze in de buurt te komen. Een bepaalde momenten van het jaar, dan heb je kans dat je moeders en pups verstoort. En als jij dan in de buurt komt, dan denkt die moeder dat jij een roofdier bent. Op het land voelen ze zich niet veilig. En dan gaat die moeder weg. Dan blijft die pup vaak alleen achter. Soms is het zo dat die pup alleen ligt en die moeder gewoon even aan het vissen is, die komt dan wel weer terug. Wij denken dan, goed bedoeld, dat we die pup moeten helpen. Ja. Dan durft die moeder niet terug te komen. Nee. Dus, in alle gevallen, vooral rust geven voor zeehonden. Echt met rust laten. Ja. Denk je dat ik nog wel een foto kan maken nog? Ik denk dat ik wel wat weet, ja. Hee Myrthe. Hallo. Dokter Manon meldt zich. Dat ziet er goed uit. We zijn hier in een zeehondenziekenhuis toch? Ja, klopt. Wanneer moeten zeehondjes hier naartoe? De grootste reden is een pup die in de steek gelaten is door de moeder. Vaak door verstoring van mensen. Gewonde dieren en longwormpatienten. Dat is een parasiet, daar kan een zeehond erg ziek van worden. Zet me maar aan het werk, wat kan ik voor je doen? Het is voedertijd dus als je het leuk vindt kunnen we ze gaan voeren. Oeh, nog nooit zo dicht bij een zeehond geweest. Dit is Strudel. Hij heeft honger, laten we hem maar snel wat eten geven. Zo, met drie happen is die vis gewoon weg. Ze slikken hem eigenlijk in een keer door. Ze kauwen niet. Ze zijn best groot, en lange snorharen. Daar jagen ze eigenlijk mee. Met die snorharen voelen ze de trilling in het water. Dat is heel handig, bijvoorbeeld in de Noordzee, dat is troebel, dus daar kun je het niet goedzien. Dan is het mooi dat ze kunnen voelen waar de vis zit. De allerlaatste, wie wil hem? Oeh. Oke, komt-ie jongens. Oke, dat was wel makkelijk. Dan heb ik nog iets leuks voor je. Er komt zo een zeehond binnen. Vind je het leuk om de intake te zien? Nou, laten we gaan. Wow. Een zieke zeehond wordt voor het eerst opgevangen. En ik mag daar bij zijn. Ze gaan nu kijken wat er precies mis is. Ze doen nu een handdoek over de ogen. Dat is een beetje tegen de stres, dan zien ze ons hier ook niet staan. Ik vind het wel een beetje spannend. Ja. Het blijven wel wilde dieren natuurlijk, dus...Ja. Ze gaat nu de temperatuur opmeten. O ja. Ik durf bijna niet te praten, je wil geen geluid maken. Ze wordt nu gevoerd met een slang en een trechter. Het ziet er een beetje pijnlijk uit. Maar dat is de snelste manier om hem even bij te voeren. Ja. En is hij veilig op zijn plek? Hij is veilig in zijn verblijf. Oke, gelukkig. Ik vond het echt een hele leuke dag. Heel bijzonder om allemaal mee te maken. Ik heb eigenlijk nog een dingetje wat ik even wil doen. Kijk, Strudel ligt al klaar, goed zo. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16554468 440 2499 2021-06-16T22:00:00+00:00 yes no zeehond Waddengebied Waddenzee https://schooltv.nl/video-item/wat-vind-je-op-het-strand-strandjutten-met-julius 2024-01-04T12:54:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38072.w613.r16-9.d709fef.webp Wat vind je op het strand? | Strandjutten met Julius Deze komt uit Engeland. Birthday boy. Ik ben Julius en ik ben 9 jaar. In Oostvoorne woon ik met Ad, mijn moeder en mijn broer. De andere helft van de week woon ik bij mijn vader in Brielle. Ik ga vaak naar het strand. Je kan er avonturen beleven en dingen vinden. Dat is gewoon heel leuk altijd. Ik ben vooral bezig met het strandjutten. Strandjutten is dat je allerlei spullen zoekt. Op het strand vind je schelpen, botten, fossielen, zeewier en vooral plastic. Dit is een stuk lichaam van een inktvis. Dit is een stuk lavasteen. Dit zijn eieren van een slak. Die heet de wulk. Ik vind strandjutten leuk omdat je allemaal spullen kan vinden en je helpt de natuur gelijk een handje. Ja, die laat ik meestal liggen. Hij verteert of hij wordt opgegeten. Grote dingen gooi ik meestal in een bak en dat heet de juttersbak. Doe mee, verlos de zee. Dit is voor de wandelaars op het strand. De grote dingen die je niet mee naar huis kan nemen kan je hier achterlaten. Ik hoop dat er meer juttersbakken komen omdat mensen dan sneller afval weggooien. Ik heb een strandjuttersmuseum waarin ik allemaal dingen bewaar en verzamel. Dit is een zeeklit. Een holle schelp waar een afdruk van een zeester opzit. Ik vind het niet echt mooi, maar ik vind het bijzonder dat het een ei is. Zo'n aparte vorm. Als mensen mijn museum zien raken ze misschien meer geïnspireerd door de natuur. Hier ben ik het meest trots op. Het is een stuk been van een mammoet. Ik heb hem gevonden op de Maasvlakte. Van een mammoetbeen, oh. Supertrots. Soms ziet het er gewoon leuk uit, afval. En je kan er wat mee maken. Een stuk touw kan je als haar gebruiken voor een poppetje. Je kan er een pruik van maken. Deze spullen komen uit een bunker van de Tweede Wereldoorlog die voor de helft onder water staat. Ja, ik vind het gewoon leuk en cool. Het is nooit compleet. Ik wil altijd meer. Als je een heel groot bot hebt gevonden, dan denk je: Dat kan ik nog meer. Als je wilt strandjutten en botten wilt vinden, ga als het net hoog water is geweest en ga vooral vroeg. Om zes uur moet je er al zijn, anders zijn andere mensen ook al aan het zoeken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16555194 216.533 6420 2021-06-16T22:00:00+00:00 yes no strand afval schelp https://schooltv.nl/video-item/china-de-oeigoeren-en-het-oordeel-van-de-wereld-martelingen-seksueel-misbruik-en-gedwongen-steri 2024-01-16T16:29:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38073.w613.r16-9.d080dfc.webp China, de Oeigoeren en het oordeel van de wereld | Martelingen, seksueel misbruik en gedwongen sterilisaties in ‘heropvoedingskampen’ Meer dan een miljoen mensen in strafkampen, ouders gescheiden van hun kinderen, gedwongen abortussen, dwangarbeid, verkrachtingen en marteling. Dat is wat er gebeurt met Oeigoeren in China. "Ik hoorde pas vorig jaar oktober dat m'n vader in een kamp is doodgemarteld. Maar er is geen land dat actie onderneemt." Eerst: Hoe zat het ook alweer? De Oeigoeren zijn een islamitische minderheid in China, verwant aan de Turken. Ze wonen vooral hier, in de provincie Xingjiang. China heeft daar grote belangen. Een nieuwe zijderoute loopt erdoorheen, een infrastructureel megaproject voor de internationale handel van China waar ze miljarden in investeren én Xingjiang zit vol met grondstoffen. In het gebied is het al langer onrustig. Een deel van de Oeigoeren wil namelijk een eigen staat. Gevolg: protesten en soms aanslagen. Volgens de Chinese leider Xi Jinping is precies dit de reden voor extreme surveillance, cameratoezicht en kampen. Sinds 2017 stopt China Oeigoeren in, wat de Chinezen zelf noemen, heropvoedingskampen, een soort scholen die ervoor moeten zorgen dat ze hun islamitische denkwijze opgeven. Of, in de woorden van China: een goedaardige methode van terrorismepreventie. Volgens China gaat dat ongeveer zo. "Ik dacht aan vuurwapens, mensen doodschieten. Het onderwijs heeft mij gered." Maar tegenover dit beeld dat China schetst, staan verhalen die via andere wegen naar buiten komen, over gevangenenkampen waar wordt gemarteld en waar je al terecht kan komen voor het dragen van een hoofddoek of het hebben van een baard. "Ik werd gearresteerd op het vliegveld en mijn twee maanden oude drieling werd van me afgenomen. Ik kreeg handboeien om, een zak over mijn hoofd en werd naar een gevangenkamp gebracht. Ik werd ook gemarteld. De bewakers zetten een helm op mijn kaalgeschoren hoofd. Elke keer dat ik werd geëlektrocuteerd schokte mijn hele lichaam hevig en ik kon de pijn in mijn aderen voelen." Hoeveel kampen er zijn, weten we door satellietbeelden: ongeveer 380. Op die beelden is ook te zien dat die kampen alleen maar groter worden. De schattingen zijn dat er tussen de 1 en 3 miljoen mensen in de kampen zitten, maar wat er aan de binnenkant precies gebeurt, weten we niet. Het is heel lastig om aan betrouwbare en actuele informatie te komen. China zit namelijk niet te wachten op pottenkijkers en zegt: dit zijn interne aangelegenheden, bemoei je met je eigen zaken. "Je kan er niet in. Het maakt niet uit wat daar is." Het zijn plekken waarvan men niet wil laten zien wat daar precies binnen gebeurt. Toch komt er steeds meer bewijs naar buiten over wat er met de Oeigoeren gebeurt, zoals bewijzen voor massale gedwongen sterilisatie van vrouwen, zodat de Oeigoerse bevolking niet groeit. Er zijn getuigenverslagen over arrestaties, marteling en verkrachting. Vorig jaar lekten Chinese overheidsdocumenten uit die beschrijven hoe de massadetentie georganiseerd is, er is een rapport van Amnesty dat laat zien dat ouders gedwongen gescheiden worden van hun kinderen en, het meest recent, een onderzoek van vijftig internationale onderzoekers met een glasheldere conclusie: Dit is genocide. Het is de grootste massa-opsluiting van etnische minderheden sinds de Tweede Wereldoorlog. Volksvertegenwoordigers uit verschillende landen spreken nu ook over genocide. Het begon met de Amerikaanse regering en daarna volgde het Canadese en, als eerste in Europa, het Nederlandse parlement. "Mannen die moeten knielen voor treinen op weg naar deportatie. Ja, er is stelselmatig onderzoek naar gedaan. En er is eigenlijk maar één conclusie mogelijk, dit is genocide." Let op: zegt de Tweede Kamer. Demissionair minister Blok wil namens de regering zo ver nog niet gaan. "Het begrip genocide is een heel zwaar begrip en dat is de reden dat er internationaal een aantal criteria worden gehanteerd voordat je dat gebruikt. En die criteria zijn bijvoorbeeld dat de Verenigde Naties het oordeel hebben uitgesproken dat dat zo is, of een internationaal gerechtshof." Hoe dan ook, genoeg om China boos te krijgen. "De motie van het Nederlandse parlement is gebaseerd op leugens, heeft geen juridische basis, zet China bewust in een kwaad daglicht en is pure bemoeienis met binnenlandse aangelegenheden. China veroordeelt dit en verwerpt deze motie." Kortom, klopt niet en bemoei je daar niet mee. Dit zijn interne aangelegenheden. Maar met die opstelling lijken Amerika, Canada, het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie nu geen genoegen meer te nemen. Zij komen met sancties. Welke, daar kom ik zo op. Maar eerst even waarom dit uniek is. Dit is namelijk de eerste keer in ruim dertig jaar dat de Europese Unie strafmaatregelen neemt tegen China. En dat heeft alles te maken met handel. Leg ik uit. We hebben het hier over 's werelds op één na grootste economie. Heel veel landen profiteren enorm van de handel met China en dat geeft het land een machtspositie. Voorbeeld: Australië liet zich kritisch uit over China met betrekking tot corona en Hongkong. China noemde het commentaar een 'vergiftiging van bilaterale betrekkingen' en reageerde door Australische export een hak te zetten. Een fles Australische wijn werd door nieuwe heffingen opeens 212% duurder om te exporteren naar China en dit akkefietje kost Australië miljarden dollars. Maar China is ook afhankelijk van het Westen. Ze kunnen heel veel zelf maken, maar chips bijvoorbeeld halen ze uit Europa. Dus aan de ene kant heb je de groeiende morele zorgen over de Oeigoeren, maar aan de andere kant al die handelsbelangen. De economische realiteit is dat landen financieel afhankelijk van elkaar zijn en Australië weet: als je in je eentje iets roept tegen China, dan snijd je jezelf in de economische vingers. Dus daarom proberen grote machten nu samen een vuist te maken. "Omdat we China het meest effectief kunnen benaderen als we samenwerken." Met sancties dus. Strafmaatregelen. Een organisatie en vier Chinese individuen zijn op een zwarte lijst gezet. Het gaat om hooggeplaatste functionarissen van de provincie Xinjiang. Zij krijgen een inreisverbod en hun tegoeden op Europese bankrekeningen worden bevroren. "Het pakket aan sancties richt zich op ernstige mensenrechtenschendingen." "De sancties bestaan uit inreisverboden en bevroren tegoeden van personen." China reageert direct. "De VS, het VK, Canada en de EU beroepen zich op mensenrechten, maar verspreiden valse informatie. Ze hebben sancties afgekondigd. Wij veroordelen die sancties." En China slaat terug. Een aantal Europese politici, diplomaten en onderzoekers is per direct niet meer welkom in China, onder wie de Nederlandse politicus Sjoerd Sjoerdsma, die zich kritisch uitliet over het schenden van de mensenrechten door China. En volgens onze correspondent is dit pas het begin. "Ik denk dat Europa vooral hier een signaal wilde geven, maar het ook niet te veel wil laten escaleren in deze fase. Maar reken maar dat dit gevecht tussen Brussel en Peking echt nog lang niet voorbij is." China gaat nog een stapje verder, met een consumentenleger. Er verschijnt een oproep op Chinese social media om westerse merken zoals H&M, Adidas en Nike te boycotten. Het zijn bedrijven die eerder hebben aangegeven geen katoen meer uit Xinjiang te willen gebruiken vanwege de mensenrechtenschendingen. "Ik negeer de H&M." "Ik koop er nooit meer iets." "Ze gaan aan mij geen geld verdienen als ze kwaadspreken over China." Dit lijkt online spontaan te zijn ontstaan, maar het is toch echt een georganiseerde actie vanuit de Chinese overheid. En niet veel later gaat H&M in China op zwart. En daarmee pakt China een consumentenmarkt van 1,4 miljard mensen af. "Wat China nu dus zegt is: als jij hier als westers bedrijf profiteert van die enorme Chinese markt, dan moet je je mond houden. Blijf met je poten van China af, anders kan het slecht met je aflopen." En zo zitten we in een nieuwe fase, eentje van oplopende spanningen en geopolitiek getouwtrek tussen China en het Westen, met als inzet een hele bevolkingsgroep. En wat dat voor de Oeigoeren zelf betekent? "Dit is iets waar China echt niet bereid is om enige concessies te doen. Bottom line is dat er geen fuck gaat veranderen. Maar goed, de hoop is wel dat een meer verenigd front, niet meer landen individueel, maar meer in een coalitie nu opstaan tegen China en daardoor wel wat verandering gedaan kan krijgen." China blijft erbij, interne aangelegenheden en bemoei je er niet mee. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16555213 575.68 1731 2021-06-16T15:13:15+00:00 yes no China mensenrechten https://schooltv.nl/video-item/het-gijzelaarskamp-sint-michielsgestel-de-nederlandse-elite-in-de-tweede-wereldoorlog 2024-01-04T12:54:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38074.w613.r16-9.0bc27ab.webp Het gijzelaarskamp Sint-Michielsgestel | De Nederlandse elite in de Tweede Wereldoorlog Dit is Sint-Michielsgestel in Brabant, vlak onder Den Bosch. In de Tweede Wereldoorlog werd de bestuurlijke en politieke elite van Nederland hier in het kleinseminarie gegijzeld door de Duitsers. Allemaal keurige heren. Ze werden goed behandeld, maar leefden wel onder continue spanning. Zouden ze gefusilleerd worden of niet? Dat gebeurde eigenlijk als een soort maatregel om het Nederlandse volk tot kalmte te maken. Het idee was we sluiten jullie elite hier op en op een moment dat er onrust uitbreekt en onlusten uitbreekt, dan komen daarvoor represaillemaatregels, namelijk dat hier gijzelaars worden geëxecuteerd. Je moet je voorstellen dat de mensen die hier kwamen in dit kamp, die kwamen van de verschillende zuilen die in Nederland had. Dus je had protestanten, katholieken, socialisten, liberalen. En dat waren eigenlijk mensen die elkaar in de dagelijkse politiek wel zagen, maar daarbuiten eigenlijk niet. Gewoon allemaal lekker in hun eigen zuil. Allemaal in hun eigen zuil. Die troffen elkaar in de onderhandelingstafels, maar verder niet. En hier in dit gijzelaarskamp hebben ze een paar jaar met elkaar opgesloten gezeten. En dan zit je in één keer de hele dag. Een van de gijzelaars is de dan 28-jarige historicus Max Kohnstamm. Hij zit vast vanwege zijn anti-Duitse houding. In het begin en ook later nog wel, heb ik het wel eens vergeleken met een soort van stemming op, laat maar zeggen, de buitensociëteit in Zutphen. Een mannengemeenschap, uhm, die het op zichzelf - voor een deel heel vreselijk vinden gescheiden te zijn van een gezin, vrouw en van hun werk en alles - aan de andere kant ineens eens plotseling tijd hebben voor alles. Ook de routine van de dag verbroken zien, de routine van het leven verbroken zien en het eigenlijk best wel eens gezellig vinden om zo van een aantal verplichtingen af te zijn. Ook gegijzeld is de dan dertigjarige advocaat Piet Sanders. Ook hij zit vast vanwege zijn politieke opvattingen. Je zat in een hele bevoorrechte positie, achteraf als je dat bekijkt. We zaten in dat kamp en waren helemaal vrij om te doen en te laten wat je wilde. En aan de andere kant, maar dan praten we even over de hele periode, hebben we in het kamp eigenlijk, ook wat voeding betreft en dergelijke, een hele geprivilegieerde positie gehad. We hadden dus echte leslokalen in het seminarie en die waren veel in gebruik. Want die cursussen waren er in grote aantallen. Dat begon al met allemaal Bijbelcursussen, taalcursussen die er waren. Maar ook een prachtige cursus, die me nu te binnenschiet, was over de vaderlandse geschiedenis. Ik moet wel zeggen dat het behoorde tot de vreemdste weken die ik in mijn leven heb meegemaakt. Dat je dus in een prachtig park rondloopt, heel lekker borrelt, eet, je tennist, je zat in de zon, je schreef liefdesbrieven. Maar of je er na zaterdag nog zou zijn, was een andere vraag. En dat is in wezen ook weer bijna moeilijker vol te houden, dan als je in een concentratiekamp zit en je weet dat je elke dag voor je leven vecht. Het was heel gek, een passief soort van bestaan. Er kwam dus een militair in de nacht, die kwam met zijn zaklantaarn ook in onze kamer, kamerblok 7, kamer 3 waar we met ons vierentwintigen lagen, en begon met een lantaarn te schijnen, juist in de hoek waar ik de lag. En hij ging nog verder, dan wist je nou: ‘Ik ben het dus niet’. Wel bleef hij staan bij iemand, het was heel gek, die was de avond tevoren binnengebracht, Schimmelpenninck van der Oye, en op onze kamer ingekwartierd. En hij werd er toen wel uit gehaald. Die waren dan in de ochtend, dat werd ons medegedeeld, in Goirle gefusilleerd. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16556623 291.36 818 2021-06-17T05:47:42+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog gevangenis https://schooltv.nl/video-item/drie-vragen-over-tropische-dagen-warme-dagen-met-een-temperatuur-van-minstens-30-graden 2024-01-04T12:54:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38075.w613.r16-9.8337c74.webp Drie vragen over tropische dagen | Warme dagen met een temperatuur van minstens 30 graden Wat is een tropische dag? Het is een officiële term van weermensen. Het moet die dag dan minstens 30 graden worden. En dat moet gemeten worden in de plaats De Bilt, want daar staat het belangrijke meetstation van de weerorganisatie KNMI. Hoe vaak hebben we in Nederland een tropische dag? Meestal komen dat soort dagen maar een paar keer per jaar voor. Maar er zijn de laatste jaren vaker warmere dagen in ons land. En ook tropische dagen komen daardoor steeds wat vaker voor. Vorig jaar hadden we er zelfs 12 achter elkaar. Dat was een record. Waarom is er vaak onweer na een tropische dag? Onweer ontstaat als heel warme en vochtige lucht met heel koude lucht mengt. Dan kunnen er onweerswolken ontstaan waar veel regen uit kan vallen met veel bliksem en donder. Na een lange warme dag kan dat gebeuren. En omdat de lucht in Nederland vaak wat vochtig is, kunnen wij dat soort zomers vaker meemaken dan in sommige andere landen waar het warm is. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16556624 66.197 783 2021-06-17T09:16:48+00:00 yes no weer temperatuur https://schooltv.nl/video-item/waarom-is-het-moeilijk-om-nepnieuws-te-herkennen-bewerkte-beelden-en-verzonnen-verhalen 2024-01-16T15:08:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38076.w613.r16-9.6b4b292.webp Waarom is het moeilijk om nepnieuws te herkennen? | Bewerkte beelden en verzonnen verhalen Ken je dit filmpje nog? Een Franse YouTuber, Cyril Schreiner, liet vorig jaar zien hoe hij per ongeluk zijn hele buurt overspoelde met waterballetjes. Al zijn buren kwamen in de problemen. Merde! Gelijk een vraag voor jou. Wat denk jij? Klopt dit wel? Is het echt of nep? Het is... Hartstikke nep. De beelden zijn wel echt, maar het verhaal heeft hij erbij verzonnen. Cyril heeft de waterballetjes zelf in zijn wc, z'n wastafel en in die put gestopt. Dat anderen er last van hadden, was een leugen. Ja, dat zie je goed. Nieuwssites over de hele wereld lieten het zien, zijn video's daarover werden miljoenen keren bekeken. Ook het Jeugdjournaal trapte erin. Oeps! "Het verhaal van Cyril Schreiner. Het lijkt bijna te grappig om waar te zijn." Ja, en dat was het ook. In deze video hoor je alles over nepnieuws en waarom het steeds moeilijker wordt om het te herkennen. En kun je jezelf testen. Zie jij nog het verschil tussen echt of nep? Dit is Uitgezocht, een serie van het Jeugdjournaal waarin we elke keer één ding voor je uitzoeken. Dit keer: nepnieuws. Eerst maar even: wat is nepnieuws? Nou, in ieder geval niet dit. "Jij bent nepnieuws. Nepnieuws." Want wat hij er vaak mee bedoelt, is dat journalisten hun werk niet goed zouden doen. Te veel één kant van het verhaal kiezen of gewoon te kritisch op hem zijn. Dat mag 'ie vinden natuurlijk. En misschien heeft hij soms ook wel een punt. Maar nepnieuws is het niet. Oké, maar wat is nepnieuws dan wel? Het zijn berichten die verzonnen zijn of gemanipuleerde foto's en video's die als nieuws worden gebracht, zo bewerkt dat jij het niet in de gaten hebt. Nepnieuws bestaat eigenlijk al zo lang als mensen kunnen praten. Zo zijn koningen ziek of dood verklaard, was er leven op de maan en doken er berichten op die zelfs oorlogen veroorzaakten. Toen kwamen er kranten. Hèhè, eindelijk betrouwbaar nieuws. Toch is dat ook niet altijd goed gegaan. In de stad New York wilden vroeger twee kranten, elkaars concurrenten, zo veel mogelijk lezers. En dus verzonnen ze de meest spectaculaire verhalen. Om maar zo veel mogelijk gelezen te worden. Gelukkig is dat nu wel anders. Toch? In dit hotel in Japan kun je bijna gratis slapen, voor één euro. Het enige is dat je gefilmd wordt op je hotelkamer en live te zien bent op YouTube. Een hotel waarin de hele wereld naar je kan kijken. Echt of nep? Het is... Echt. En dat weten we onder andere dankzij de Belgische televisiemaker Tom Waes. Hij ging er slapen en liet zich dus ook filmen. "Alles vanaf nu komt dus op YouTube? Dus zeggen we dag." Je moet er wel snel bij zijn, want het hotel gaat binnenkort dicht. Nepnieuws wordt om allerlei redenen gemaakt en verspreid. Bijvoorbeeld als grap. Denk aan één april, de enige dag van het jaar dat het mag. Of dit soort filmpjes. "Gadverdamme, moet je kijken. Rooie kakkerlakken. Bah!" Of om geld mee te verdienen. Want bij nepnieuwsberichten staan vaak reclames en elke keer dat iemand zo'n bericht aanklikt... (kassageluid). Nepnieuws wordt ook gebruikt om meningen te beïnvloeden. "Ik geloof dat Donald Trump de verkiezingen heeft gewonnen. Volgens mij probeerden ze de verkiezingen te stelen." Vorig jaar stond deze foto opeens op internet. Minister-president Rutte en allerlei ministers die zich niet aan de coronaregels houden. Hoezo anderhalve meter afstand? Nou, is dit echt of nep? Het is... Nep. De foto is wel echt, maar hij is bijna drie jaar oud. Vóór corona dus. Waarschijnlijk expres door iemand opnieuw gepost om mensen te laten denken dat de regering zich niet aan de coronaregels houdt. Iedereen boos natuurlijk. Nou, we hebben het profiel opgezocht dat die foto als eerste had gepost. Bella45078480. En wat blijkt? Dat profiel bestaat niet meer. Het was waarschijnlijk een trol, een account dat expres nepberichten verspreidt. En daar was die trol best goed in, want iemand met duizenden volgers had die foto weer gedeeld. Maar ja, is dat erg? Eh, ja, want door al dat nepnieuws kunnen mensen, jij dus ook, gaan twijfelen aan echt nieuws. En weet je niet meer wat je moet geloven. Maar nog erger, nepnieuws wordt soms als wapen gebruikt om andere in de problemen te brengen. Als genoeg mensen erin geloven, kun je bekende mensen voor gek zetten, ervoor zorgen dat belangrijke politici enorme ruzie krijgen of bedrijven failliet laten gaan. Zangeres Billie Eilish deelde laatst een groot geheim met de wereld. "Elke zangeres is eigenlijk een witte van 45 met een pruik. Dus Ariana Grande is een oude witte man." Beetje vreemde uitspraak wel. Is dit echt of nep? Wat denk jij? Nep. Dit heeft Billie nooit gezegd. Het is met de computer gemaakt en zo kun je haar eigenlijk zo'n beetje alles laten zeggen, net als Donald Trump. "Met deze technologie kan je mij alles laten zeggen." En het is zelfs gelukt om de Britse premier Boris Johnson een liedje te laten zingen. Je kunt tegenwoordig zo'n beetje alles met de computer faken. Iemand stem, foto's en video's zoals deze. Zelfs gezichten in filmpjes kunnen nep zijn. "Hoe gaat het. Tiktok?" Dat zijn deepfakes. Je kunt dus mensen dingen laten doen en zeggen wat ze nooit hebben gedaan. Omdat het steeds echter lijkt, wordt het moeilijker en moeilijker om nog het verschil te zien tussen echt en nep. Kom je een filmpje tegen waarin een bekend persoon iets raars of vervelends zegt of doet, geloof dat dan niet meteen. Het kan best wel eens met de computer zijn gemaakt. Volgende vraag. Kijk eens naar deze foto uit de Eerste Wereldoorlog. De soldaat in het midden maakt wel een heel bekende move. De eerste dab uit de geschiedenis. Wat denk jij? Klopt dat of niet? Nou... Nee. De foto is helemaal niet zo oud. Hij is vijf jaar geleden gemaakt tijdens opnames van de oorlogsfilm Dunkirk. De acteurs poseerden voor een groepsfoto en eentje deed de dab. Stel, je ziet een foto voorbijkomen en je wilt checken of het echt is, of waar het vandaan komt. Dan is er een handige truc. Met zoekmachines zoals Google of Bing kun je niet alleen zoeken op woorden, maar ook op foto's. Zo kun je zien op welke sites een foto staat en zelfs het origineel vinden. Het werkt niet altijd, maar het is het proberen waard. Wat kan er nou misgaan op een vliegerfestival? Nou, dit. Aan één van de vliegers hangt ineens een kind. Een halve minuut slingert het 3-jarige meisje door de lucht. Ja hoor. Nou, wat denken jullie: echt of nep? Het is... echt. De burgemeester van de stad waar het vorig jaar gebeurde, plaatste er een bericht over op Facebook. Het meisje hield er geen zware verwondingen aan over, maar moest wel even langs het ziekenhuis. Nog heel even over die video van de waterballetjes. Dat verhaal was dus nep, maar kwam wel op het nieuws. Ook bij ons. Hoe kon dat nou gebeuren? Nou, we twijfelden in het begin wel hoor. Daarom hebben we al z'n video's bekeken en vertaald naar het Nederlands. Maar Cyril had het zo aangepakt dat het allemaal heel echt leek. Hij plaatste bijna elke dag een nieuwe update op Instagram, waarin het telkens een stapje erger werd. Totdat zelfs iemand van de gemeente langskwam en de burgemeester een brief schreef. Toen we dat allemaal zagen, besloten we zijn verhaal te vertellen. Maar als je goed luistert, hoor je dat we nog een beetje voorzichtig zijn. Luister nog maar een keer naar Evita. "Het lijkt bijna te grappig om waar te zijn." Later belde een Franse journalist met de burgemeester en toen bleek dat hij die brief nooit heeft verstuurd. Het was allemaal nep. We hebben vorige week contact opgenomen met Cyril om een paar vragen te stellen. Toevallig zetten hij een paar dagen later deze video online. "Overal in de wereld werden artikelen geschreven. In Rusland, China, Oekraïne, Duitsland, Frankrijk en nog veel meer landen. En vandaag mag ik onthullen dat alles georkestreerd en nep was." Iemand die dat wel al heel snel doorhad was Rick van SerpentGameplay. "Het laat maar weer zien, geloof niet alles wat je op het internet ziet. Ik kijk naar jullie, Jeugdjournaal!" Ja, fout is fout. Dat moet je als journalist toegeven en laten weten aan je kijkers of lezers. Dat heet rectificeren. Dus bij deze: We zaten fout, mensen. Sorry. We zullen er extra goed op letten. Hoe zit het met jou? Bij hoeveel nieuwsberichten in deze video had jij het antwoord goed? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16556626 590.528 9946 2021-06-17T10:18:34+00:00 yes no nepnieuws nieuws https://schooltv.nl/video-item/wat-gebeurt-er-als-alle-insecten-uitsterven-irritant-maar-toch-heel-nuttig 2024-01-04T12:54:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38077.w613.r16-9.5a17777.webp Wat gebeurt er als alle insecten uitsterven? | Irritant maar toch heel nuttig Ze zijn soms irritant, houden je wakker, prikken op de meest onhandige plekken, kunnen voor overlast zorgen en soms zelfs plagen. Insecten. Wat als al die beestjes nou eens zouden verdwijnen? Uitsterven, dat we er gewoon helemaal vanaf zijn? Hoe zou de wereld er dan uitzien? Best goed om eens uit te zoeken, want het gaat slecht met insecten. Zeker één op de drie soorten wordt al met uitsterven bedreigd. Dus, een wereld zonder insecten. Hoe is dat? Spoiler alert, je gaat het niet leuk vinden. Dit is Uitgezocht, een serie van het Jeugdjournaal, waarin we elke keer één ding helemaal voor jullie uitzoeken. Dit keer: een wereld zonder insecten. Er zijn gruwelijk veel soorten insecten, meer dan een miljoen. Even kijken, welke hebben we? De schildpadkever, de geelgerande watertor, de eikenprocessierups, citroenvlinder, de Europese bidsprinkhaan, papierwesp, zevenstippelig lieveheersbeestje, honingpotmier, de aardhommel... Nouja, je begrijpt het wel. Het zijn er een heleboel en dit is wat we weten. Er zijn er nog veel meer die we nog niet eens hebben ontdekt. Nou, dan kunnen we best een paar van die vervelende beestjes missen. Toch? Stel, vanaf nu zijn er helemaal geen insecten meer. Wat gebeurt er dan? Nou, je merkt het het eerst in de supermarkt. Na een paar dagen zullen sommige schappen leeg zijn, zoals die met honing, want bijen maken die. Zonder bijen geen honing. Ook chocoladerepen, chocoladekoekjes, chocoladehagelslag zijn snel uitverkocht. Want voor chocola zijn knutten nodig. Dat zijn kleine vliegjes die de cacaoboom bestuiven. Zonder bestuiving kan die boom niet groeien en kan er dus ook geen chocola worden gemaakt. Heel veel voedsel dat we eten is er dankzij insecten, zoals fruit, groenten en noten. Maar ook dingen die we gebruiken, zoals katoen om spijkerbroeken en T-shirts van te maken. Zonder insecten is het er allemaal niet meer. Da's balen natuurlijk, maar dat is nog het minst erge, want ook heel veel plant- en andere diersoorten zullen uitsterven. Dit ga je bijvoorbeeld niet meer horen. Kijk, veel planten en dieren zijn afhankelijk van insecten. Ze hebben ze nodig of eten ze op. Maar als die insecten zouden verdwijnen, dan zullen ook die planten en dieren uitsterven. De kleine beestjes zijn nog ergens anders goed voor. "Ze ruimen ook op. Ze zorgen ervoor dat afval zoals poep, haren en plantenresten niet voor altijd blijven liggen, maar dat die volgend jaar gewoon weer weg zijn. Als insecten er niet meer zijn, dan wordt het echt een rommeltje. Want dan ligt de hele wereld bezaaid met poep en resten van dode dieren. Dus dat zou echt een rommeltje worden." Geen zorgen, het zal niet gebeuren dat alle insecten in één keer uitsterven. Maar zoals ik in het begin al zei, veel soorten worden met uitsterven bedreigd. Vooral bijen, vlinders, kevers en libellen. "Met de insecten in Nederland gaat het op dit moment helaas behoorlijk slecht. Meer dan de helft in aantallen, dus niet alleen in soorten, maar echt individuen, daar is meer dan de helft van verdwenen." Waarom gaat het zo slecht met die beestjes? Nou, dat komt vooral door ons, de mens. En dan bedoel ik niet die paar keer dat je per ongeluk op een mier stapt of een mug wegmept. Ik bedoel dit: hoe we de natuur, waar insecten leven, volbouwen met dorpen en steden, wegen, treinrails, kanalen, vliegvelden, elektriciteitscentrales en fabrieken. En ook veel akkers en weilanden zijn een probleem. "Want er is onkruidbestrijding. Er wordt heel veel gemaaid. Er wordt heel veel geploegd. Er wordt mest in de grond gespoten, daarmee wordt het bodemleven verstoord." En akkers zijn voor de meeste insecten ook helemaal niet interessant, want er staan alleen maar dezelfde planten keurig naast elkaar. Insecten hebben juist veel verschillende planten en bloemen door elkaar nodig, maar dat is steeds moeilijker te vinden. "En dan hebben ook nog dingen als bijvoorbeeld alle straatlantaarns en alle lichten die overal 's nachts branden. Dat is ook een probleem voor heel veel insecten. Die kijken naar de maan om te kijken waar ze heen moeten. En daardoor raken ze helemaal in de war van al die lichten, want dan vliegen ze naar de verkeerde plek toe, leggen ze bijvoorbeeld eitjes op de verkeerde plekken en worden ze ook een veel makkelijkere prooi voor dieren die ze op willen eten." En dan is er ook nog klimaatverandering. Daar kunnen veel insecten slecht tegen. De temperatuur hoeft maar iets te stijgen of ze leggen het loodje, hoewel niet allemaal. Sommige sprinkhaansoorten kunnen bijvoorbeeld goed tegen de hitte en door de opwarming planten ze zich razendsnel voort. Ze kunnen dan plagen veroorzaken. Kortom, we hebben een probleem. Wat kunnen we doen? "Regeringen over de hele wereld zouden meer ruimte over moeten laten voor de natuur. Dus die zouden veel meer plekken in moeten richten waar de natuur gewoon een beetje z'n gang kan gaan, waardoor er ook meer ruimte is voor insecten. En dan kunnen ze daar de populaties weer een beetje herstellen." En als we dat doen, dan kan het in korte tijd beter gaan. Insecten kunnen zich namelijk snel voortplanten, waardoor ze ook snel weer in aantallen zullen stijgen. En dan kun je zelf trouwens ook bij helpen. Als je een tuin of balkon hebt, probeer dan te zorgen dat er veel verschillende planten en bloemen groeien. Maak een hoekje met oude takken en bladeren. Daar zijn insecten gek op. Je kunt ook een insectenhotel ophangen. Die kun je gewoon zelf maken met hout, stro en kurk. Dus ja, het gaat slecht met veel insecten en we kunnen niet zonder ze. Maar we zijn nog niet te laat, dus ik denk dat ik deze voor de zekerheid maar met rust laat, hoe irritant ook. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16556627 352.725 6520 2021-06-17T22:00:00+00:00 yes no insect ecosysteem https://schooltv.nl/video-item/hoe-moet-je-iemand-reanimeren-hartmassage-en-mond-op-mondbeademing 2024-01-04T12:54:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38078.w613.r16-9.1e8cd1d.webp Hoe moet je iemand reanimeren? | Hartmassage en mond-op-mondbeademing Dit is Vincent. Vincent, waar zijn je armen en benen? DIT is Vincent. O. Ik dacht al. Hallo, Vincent. Vincent werkt voor het Rode Kruis. Hij weet precies wat je moet doen als iemands 'accu' leeg is. Als je hart ermee stopt. Klopt. Dus als haar hart ermee ophoudt vanwege al haar hartzeer...Ik zou meteen mond op mond geven. Mond op mond blijven geven. Maar is er ook iets anders wat ik kan doen? Jazeker. Daar is wel iets meer voor nodig. Dat heet reanimeren. Want we moeten zorgen dat we het hart weer op gang krijgen. Er moet weer zuurstof door dat lichaam heen. Het is belangrijk dat iedereen dat leert want dagelijks overlijden er 35 mensen als gevolg hiervan. Iedere dag? Ja, absoluut. Ga zitten dan gaan we er meteen mee aan de slag. Oke. Wat weten jullie al? Ehm...Mond op mond werd al gezegd. Ja. Heel goed. En ik weet dat je ook, sorry dat ik aan je ga zitten, pop... maar iets moet doen zoals zo. Ja, borstcompressie geven. Zal ik het laten zien? Ja. Ik ga de ademhaling controleren. Voel en hoor ik een ademhaling? In dit geval niet. Dat is het teken waarop we zeggen: Iemand moet borstcompressie hebben. M'n hand op het borstbeen... ik ga er loodrecht boven zitten...en ik ga hem stevig 5 tot 6 centimeter diep indrukken. Dat doe ik 30 keer achter elkaar. Als je mijn borstkas 5 tot 6 centimeter... dan heb ik geen ribben meer over. Dat is ook heel pittig. Wat gebeurt er dan? Wat ik doe is druk opbouwen in die borstkas. Waardoor het hart leeg wordt gedrukt. Waardoor er bloed weer gaat stromen. En doordat ik hem weer loslaat, vult het hart zich weer. Wat het hart normaal uit zichzelf doet. Ja. En wat daarnaast nog belangrijk is, is dat we ook gaan vragen om 'n AED. Een AED is zo'n... bzzz, clear, bggg! Ja. Net als de accu bij onze bus. Zet hem aan en volg de instructies. APPARAAT: Trainingsgebruik. Roep om hulp. Help! Haal de elektroden uit verpakking...aan achterkant apparaat. Bevestig elektroden op ontblote borst, zoals afgebeeld. Bevestig...Ja! elektroden...op ontblote borst, zoals afgebeeld. Rustig. Bevestig elektroden. Ja, snel! Raak de patiënt niet aan. Bezig met opladen. Houd afstand. Nou, hou een beetje afstand. Druk op knipperende stopknop. Schok 1 toegediend. Start nu reanimatie. Heel goed. Oh! Ga door! 28, 29, 30. Mond over de mond van het slachtoffer. Rustig inblazen. Ga door!19, 20. Gaat heel goed. Goed achterover kantelen. Dan mag jij door met de borst. Jullie doen het heel goed. Schok geadviseerd. Op knipperende...Schok 2 toegediend. Word nou eens wakker, man! Ja. Niet z'n nek bewegen. 3, 2, 1. Rustig blazen. En 15 seconden. Het is net een klassenfeestje zo. Hahaha! Nu heb ik het idee dat ik weer beweging zie. Ik zie hoesten, ik zie bewegen, de ogen openen. En eigenlijk zegt het slachtoffer: Dit vind ik niet zo fijn meer. Ik hou op vriend, sorry! Hoelang ben je bezig met zo'n reanimatie? Dat kan echt wel lang duren. Zeker 5 tot 10 minuten. Soms wel totdat de ambulance ter plaatse is. Het is topsport bedrijven. Als een hart er zomaar ineens mee stopt en wij reanimeren dat...dan kan 't hart er later weer zomaar mee stoppen, toch? Ja. Dat is toch een heel groot probleem? In sommige gevallen kan het zijn dat iemand een nieuw hart nodig heeft. Een harttransplantatie. Ja. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16556625 242.96 2629 2021-06-17T13:00:00+00:00 yes no ehbo hart https://schooltv.nl/video-item/waarom-gaat-het-niet-goed-met-de-grutto-onze-nationale-weidevogel-wordt-bedreigd 2024-01-04T12:54:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38079.w613.r16-9.4fc1861.webp Waarom gaat het niet goed met de grutto? | Onze nationale weidevogel wordt bedreigd Hi guys! It's me! Geertje Grutto. Check mijn geweldige oranje gekleurde nek. Hoe cool is dat? Het lijkt net een oranje sjaal. Ik ben dan ook de nationale vogel van Nederland. Zolang het nog duurt. Nou goed. Ik ben hier maar een aantal maanden per jaar. Maar als ik er ben, dan doe ik iets heel belangrijks. Seksen! Ik kom hier om te seksen. En daarna leg ik eieren in een weiland. Oke, ik ga even aan de slag. Later. Hoor je al wat? Nee. Wat zijn jullie voor twee bijzondere vogels. Ja he. Dank je wel. Het is toch nog geen Koningsdag? Maar wel bijna. Dat is waar. Jos, klopt het dat hier grutto’s landen die helemaal uit Afrika komen? Dat klopt. Heel veel zijn er al aangekomen. We hebben drie uur op de Afsluitdijk gestaan en we hebben geen grutto gezien. Je was te laat. De meeste grutto's komen in maart al in Nederland aan. En er zijn er ook niet zoveel meer. Hoe weet je dat? We tellen ze hier. Dan weten we vrij precies hoeveel grutto's er in heel Nederland zijn. Jullie tellen ze in het weiland, in de bomen, overal? Grutto's zitten alleen in het gras. Ze broeden in de weilanden. In een boom heeft de grutto niks te zoeken.O ja? Echt alleen maar in het gras. Alleen maar in het gras. Hij wordt ook wel genoemd de koning van het grasland. Waarom wordt hij dan de koning van het weiland genoemd? Hij heeft geen kroontje. Maar hij is wel onze nationale vogel. Dus een beetje de baas van het land. Nederland is ontzettend belangrijk voor de grutto's. 85 % van de grutto's in Noordwest- Europa broedt in Nederland. Serieus? Als er geen grutto's meer in Nederland zijn, zijn ze bijna nergens meer. Het gaat dus niet zo goed met de koning van het grasland? Dat klopt. Toen ik geboren werd, waren er in heel Nederland ongeveer 250.000 grutto's. Hoeveel zijn er nu nog?50.000. Nog maar 50.000? Ja, zo snel zijn ze verdwenen uit ons land. Oeh, is dat hem? Dit is hem. Dat is hem, he. Nou, dan zijn er nog maar 49.999, toch? Weer eentje minder. Eigenlijk best wel groot. Het is best een grote vogel. Hoe oud worden ze gemiddeld? Ongeveer een jaar of 10, 11 gemiddeld. Maar de alleroudste grutto die we weten, is 30 geworden. 30?? 30 jaar. Dat is nog ouder dan wij, Jonnie. Grown up grutto. Ja, ze kunnen echt heel oud worden. Mooi zeg. Wat valt je nog meer op aan de grutto? Hij heeft heel lange poten. En een gigantische snavel. Precies. Waarom heeft hij die? Hier in de punt van de snavel zitten allemaal zenuwen. Daarmee kunnen ze voelen of er een worm in de buurt is. Dan vinden ze hem en dan trekken ze hem zo uit de grond omhoog. Wow. En die lange poten hebben ze om door het gras heen te kunnen lopen. Het zijn een soort stelten. Ja. Deze groep vogels wordt ook wel steltlopers genoemd. Steltlopers? Steltlopers! Ja, echt waar. Hi guys it’s me again, Geertje grutto. Met mijn oge poten stap ik lekker door de plassen. En check m’n snavel, het zijn net van die stokjes waar je rijst mee kan eten, zooo cute. Ik eet ook rijst, dat doe ik in Afrika als ik daar aan het overwinteren ben. Maar hier eet ik insecten. Maar weet je, er zijn hier steeds minder insecten. Omdat alle bloemen weg zijn uit het weiland. Kijk, ik kan gelukkig hier en daar nog wel wat wormen vinden. Maar ook dat gaat steeds moeilijker. Ik ga mijn eieren uitbroeden. Maar ik maak me echt grote zorgen over de toekomst van mijn kuikens. Ik hoop dat ze straks genoeg eten hebben. Check je later. Kijk, dit is nou een stuk gras waar grutto's erg blij van worden. Daar is het lekker nat. Dus met die lange snavel kunnen ze diep in de grond prikken om de wormen te vinden. En later, als de kuikens geboren zijn, dan staan er bloemetjes hier in 't gras. Op die bloemetjes komen insecten af. Die kuikens hebben maar een kort snaveltje, kunnen dus geen wormen vinden. Die moeten insecten van de bloemen af eten. Waarom staat er een hek om dit weiland? Omdat hier veel grutto's bij elkaar zitten. Er zijn ook andere beesten die grutto's graag opeten. Wat voor beesten dan? Vossen bijvoorbeeld. Maar ook verschillende soorten roofvogels, een buizerd, de bruine kiekendief. Ze komen ook nog eens een keer vanuit de lucht? Ja. Ze zijn nergens veilig, joh. Nee. Omdat al die beesten bij elkaar zitten, hebben we het erg makkelijk gemaakt voor al die beesten die die grutto's lusten, om die grutto's te vinden. Oke. Wil er iemand trouwens 'n stukje kaas? Ja, lekker, lekker! Jos? Nou, ik sla over, als je het goed vindt. Kaas is eigenlijk het probleem. Hoezo? Kaas is erg lekker. Kaas is ontzettend lekker, maar we hebben er zo veel van gemaakt dat er eigenlijk geen plek meer is voor grutto's. Als je nou aan die kant kijkt, daar staat ook gras. Dat is bedoeld voor koeien. Om dat gras daar heel snel te laten groeien zodat-ie erg veel melk kan maken, die boer moet dus, om te beginnen, het water heel laag zijn. Want er moeten hele zware machines over het land kunnen rijden. Maar als het land zo droog moet zijn, betekent dat dat die wormen die de grutto zo graag eet, die gaan ook naar beneden toe. Dus dan komt-ie er met zijn snavel niet doorheen en dan kan-ie niet eten? Precies. Die snap ik wel dat het slecht gaat met de grutto. Die heeft geen eten meer. Nee, superzielig. Hai, Geertje hiero. Weet je wat echt heel erg is? Nederland was eerst een paradijs voor ons. Met al die natte weilanden vol met de larven en wormen en lekker hoog gras. Ah... Maar nu? Het is een droge, harde bende. Ik moet voor zoveel dingen oppassen. Maaimachines, roofvogels, vossen, droge, harde grond. En het allerergste? Mijn kuikens kunnen dus niet genoeg insectjes eten. Daardoor groeien ze niet groot genoeg om helemaal naar Afrika te kunnen vliegen. Dus ik wil best de nationale vogel blijven maar het wordt mij zo moeilijk gemaakt. Ah ik hoop wel dat je hier terugkomt hoor grutto, we gaan je missen! Ja, we zijn supertrots dat jij onze nationale vogel bent! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16556628 394.76 769 2021-06-17T13:40:00+00:00 yes no vogel dierenbescherming landbouw https://schooltv.nl/video-item/hoe-de-brexit-mogelijk-werd-het-vertrek-van-groot-brittannie-uit-de-europese-unie 2024-01-16T15:43:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38080.w613.r16-9.df64a5e.webp Hoe de Brexit mogelijk werd | Het vertrek van Groot-Brittannië uit de Europese Unie Veel jonge Britten waren in de eerste dagen na de uitslag van het Brexit-referendum in 2016 volkomen van slag. De meerderheid van hun landgenoten had voor 'leave' gestemd: Voor vertrek uit de Europese Unie. Toch waren de meeste jongeren voor 'remain'. Ze wilden juist bij Europa blijven horen. Maar een groot deel van hen was te jong om te stemmen. En zij die wel oud genoeg waren, hadden vaak de moeite niet genomen om naar de stembus te gaan. Ze hadden namelijk nooit verwacht dat de uitslag negatief voor hen zou uitpakken of dat een stem enig verschil kon maken. De verslagenheid onder de jongeren was dan ook groot. Hun hoop voor een toekomst binnen de Europese Unie werd op 23 juni 2016 de bodem ingeslagen. Hoe had dit kunnen gebeuren? Scenarioschrijver James Graham worstelde met diezelfde vraag na het referendum. Om te begrijpen wat er was gebeurd, ging hij op onderzoek uit. Wat hij ontdekte verwerkte hij in het scenario voor de speelfilm 'Brexit, the uncivil war'. Deze film focust op de strategie van het campagneteam van 'leave'. Het team dus dat wilde dat het Verenigd Koninkrijk uit de EU zou stappen. Het bleek een strategie die geraffineerd gebruikmaakte van nieuwe media. Heel slim, maar daardoor ook behoorlijk beangstigend. De meeste mensen weten niet hoe campagnes werken. Ze snappen niet dat het beleid in een boodschap wordt verwerkt die wij te horen krijgen. Ikzelf ook niet. Dus toen ik ging schrijven, besefte ik: Dit referendum heeft mijn land veranderd, en ik weet niet hoe dit werkt. Een van de belangrijkste factoren: De technologie verandert hoe nieuws ons bereikt en dat beïnvloed ons gedrag. De socials media-sites waar we van wakker liggen, waar we zijn en met wie. Met die data doet het systeem voorspellingen. We snappen er wel iets van. Als ik online op zoek ga naar een zitbank, krijg ik reclames van banken te zien. De meeste mensen weten min of meer hoe cookies werken, en digitale sporen. Ik denk dat de meesten van ons niet snapten dat het referendum dat ik online zag, verschilde van jouw referendum. Jouw tijdlijn verschilt enigszins van die van je vrienden of je moeder. Onze software test hoeveel effect advertenties op bepaalde mensen hebben in de zin van liken en delen. En past ze vervolgens aan om ze realtime te verbeteren. Realtime? Niets is zo geschikt als social media om gelijkgestemden te vinden. Ons systeem vindt en richt zich op mensen die nooit eerder bereikt zijn. Mensen die niet stemmen, die nog nooit gestemd hebben. Die anti-establishment en kwaad zijn. Mensen die jij zoekt. We zijn al begonnen. Drie miljoen extra stemmen. Rot op. Allemaal voor jou. De tegenpartij weet niet eens van hun bestaan. Ik zag die advertenties niet. Want mijn online gedrag wees erop dat ik voor blijven was, dus ik kreeg ze niet te zien. Je kunt dus onbestraft één groep bestoken. De rest ziet het toch niet. Als we op 23 juni voor 'leave' kiezen, houden we 350 miljoen pond per week in onze zak die we zelf kunnen gaan uitgeven, bijvoorbeeld aan onze gezondheidszorg. En we bepalen dan ook zelf wie we wel en niet in ons land binnenlaten. Als je luistert naar de verhalen van kiezers die het doelwit waren van de 'leave' campagne, de zogenaamde 'persuadables', dan blijken het vaak verhalen over de moeilijkheden waar arbeidersgezinnen mee kampen. Het verhaal van Emma is een goed voorbeeld. Ik was er nog niet uit. In het kieshokje dacht ik pas echt: Wat ga ik nu doen? Je ziet die grote rode bus en de man die nu premier is, staat ervoor en zegt: 350 miljoen voor de NHS. We houden de EU te vriend en we houden geld over om van alles op te lossen. In ons ziekenhuis dachten ze erover om de Spoedeisende Hulp op te doeken. We zouden daarvoor dan naar Basildon moeten. Dan denk je: Als ik vóór stem, kunnen we nog bij ons eigen ziekenhuis terecht. Dat gaf voor mij de doorslag. Kunt u garanderen dat de 350 miljoen pond die iedere week naar de EU ging, nu naar de NHS gaat? Dat kan ik niet. 17 miljoen mensen willen dat we uit de EU stappen. Geen idee voor hoeveel mensen dit de reden was, maar de propaganda draaide erom. Komt u er nu op terug? We hebben 10 miljard per jaar. En de ochtend na de uitslag van het referendum zei Mr. Farage: Die toezegging van Vote Leave berust op een misverstand. Zei hij dat? Eén dag later, ja. Toen dacht ik: Je zei.. Dat kun je toch niet maken? Jij komt erop terug, en dat was juist de belofte die voor mij de doorslag gaf. Dat hakte er echt in, en ik ging me zorgen maken. Ik dacht: Wat hangt ons verder nog boven het hoofd? Veel mensen hadden ieder hun eigen redenen om net als ik te stemmen. Dat was de sluwe tactiek van Vote Leave. Iedereen kreeg iets anders te horen. Ze hebben iedereen iets anders beloofd. Ze hebben me continu voorgelogen, dat weet ik nu. Zou ik nu ook nog zo gestemd hebben? Nee. Ik wil mijn stem veranderen, maar dat kan niet. Ik heb een foute keuze gemaakt gebaseerd op leugens die heel uitgekookte mensen me verteld hebben. Veel jongeren kijken naar Groot-Brittannië en het systeem en willen alles omver gooien. Een beetje net als Cummings, maar om een andere reden. Ze willen een progressieve, liberale maatschappij. Het tegenovergestelde van wat ultrarechts wil. Maar niemand is nu tevreden. Niemand vindt dat het land goed functioneert. Maar ik zie bij links noch rechts leiders met een positieve visie op de toekomst. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16556629 444.8 1150 2021-06-17T13:45:00+00:00 yes no Europese Unie Engeland https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wat-is-liberalisme 2024-04-25T09:08:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38081.w613.r16-9.e36f53e.webp Wat is liberalisme? | Clipphanger De filosoof John Locke wordt gezien als grondlegger van het liberalisme, en dat woord is afgeleid van het Latijnse ‘liber’, wat ‘vrij’ betekent. De liberalen leggen de nadruk op de vrijheid van het individu; de eenling, jij dus. In Nederland is het de liberaal Johan Rudolf Thorbecke die in 1848 de nieuwe grondwet lanceert. Daardoor zijn ook jouw grondrechten gewaarborgd. Zoals de vrijheid van meningsuiting. Ook als je van de daken schreeuwt dat je het liberalisme maar niks vindt, dan vindt Thorbecke dat toppie. En de markt moet volgens de liberalen zo vrij mogelijk zijn, daar hoeft de overheid zich dus niet mee te bemoeien. De kern van het liberalisme is dat eigenlijk alles wel mag, zo lang jij anderen maar geen (fysieke) schade toebrengt. Daarom zijn ze voor legalisering van softdrugs en euthanasie en 130 kilometer per uur rijden op de snelweg. Da’s pas vrijheid! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16556637 81 9953 2021-06-21T22:00:00+00:00 yes no politiek politieke partij grondwet https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wat-is-keti-koti 2024-04-25T09:07:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38082.w613.r16-9.feb8570.webp Wat is Keti Koti? | Clipphanger De 17de eeuw is voor sommige Hollanders een echte Gouden Eeuw, maar voor heel veel anderen juist een duistere tijd. Zoals in West-Afrika, waar onze West-Indische Compagnie op bezoek komt. In de beruchte forten worden tot slaaf gemaakte Afrikanen gebrandmerkt en ingescheept. De tocht over de oceaan is erbarmelijk, maar aan de overkant is het niet veel beter. Op Curaçao worden de mensen als vee verhandeld en in Suriname moeten ze ploeteren op de plantages, om de suiker, koffie en cacao te winnen die in de grachtengordel op tafel komt. ‘Lekker’ bakkie. Pas in de 19de eeuw maken steeds meer landen een eind aan de slavernij. In de Nederlandse kolonieën Suriname en de Antillen gebeurt dat, nogal laat, op 1 juli 1863. Groot feest? Even wachten: de mensen waar het om gaat moeten dan nog zo’n 10 jaar lang doorbuffelen. Tegenwoordig is het op die eerste juli ‘keti koti’. Dat betekent ‘de ketenen doorbroken’. Veel mensen komen dan bij elkaar, bijvoorbeeld bij het Slavernijmonument in Amsterdam. Daar staan we stil bij 2 vreselijke eeuwen slavernij en verdeeldheid, en we vieren dat we nu samen vrij zijn en kunnen dansen, feesten, en eten. Da’s wél echt lekker. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16556640 84.52 8250 2021-06-29T22:00:00+00:00 yes no slavernij Nederland kolonie Suriname Keti Koti https://schooltv.nl/video-item/kan-je-met-bloed-in-een-mug-erachter-komen-wie-de-dader-is-dna-in-het-bloed-in-een-mug 2024-01-04T12:54:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38083.w613.r16-9.9707ec4.webp Kan je met bloed in een mug erachter komen wie de dader is? | DNA in het bloed in een mug Stel, een inbreker wordt in de woning waar hij inbreekt gestoken door een mug. Hij slaat 'm dood. Zit er dan DNA van die inbreker in de mug? Wies! Ja. Daar zijn we dan. PD. Ja. Plaats Delict. Eh, nou... Kom er maar door. Ja, eh... Er is hier vannacht wat gebeurd. Er is een inbraak geweest. Ja. Dat is niet best. Nee. Wat valt je gelijk op als je hier staat op het Plaats Delict? Rode linten en cijfertjes. De Gouden Plaat van Willem Wever is gejat. De inbreker is gestoken door een mug. En de mug ligt hier nog steeds op Plaats Delict. Dat zou kunnen betekenen... Dat het bloed van die persoon in de mug zit. Aha! Dus we hebben misschien wel bewijs om erachter te komen wie de dader is, en wie dus die Gouden Plaat van Willem Wever gejat heeft. Een ding weet ik in elk geval wel: Het is een van deze heren hier. Of ik. Dat zou natuurlijk ook kunnen. We gaan even goed uitzoeken wie dit is. Ja. Zie je nu al eentje die je niet vertrouwt? Nee. Waar was jij gisteravond? Ik was aan het sporten. Vertrouw je hem? Waar was jij gisteravond? Gisteravond? Toen was ik lekker uit eten. O nee, mag niet meer, he, tegenwoordig. Dan heb je hem nog. De geluidsman. Of zou je mij vertrouwen? Waar was jij gisteravond? Ik zat Willem Wever te kijken. Ik zat gewoon op de bank. Nou, ik zou zeggen: pak het bewijsmateriaal en stop het maar in het bewijszakje. Dan gaan we nu naar het lab om te kijken of het bloed in de mug zit. Ja? Ja. Oke, let's go. Hoi. Goedemiddag. Hee. Leuk dat jullie er zijn. Dag Marc. Onze potentiele daders staan er ook allemaal. Wij gaan uitzoeken wie de dader is. Ja. Waarom hebben we deze pakken eigenlijk aan? Als je met DNA gaat werken, moet je wel zorgen dat het alleen het DNA is wat je wilt onderzoeken, niet dat je eigen DNA er ook nog invalt bijvoorbeeld, via een haar of een beetje speeksel. Dus je moet een pak aan en een haarnetje op. Je moet zelfs een mondkapje voor en handschoenen aan. Dus dat moeten we nu eerst doen. Dan moet je die mug uit het zakje halen en op het schaaltje leggen. Dan kun je door de microscoop kijken of er inderdaad een beetje bloed aan die mug zit. Kijk eens goed of je een druppeltje bloed ziet. Ja. Dan hoef je alleen nog maar met die pincet een beetje van die mug waar bloed op zit op te pakken en in dit buisje te doen. Hoe weten we dat het niet het bloed van de mug zelf is? Een mug heeft geen bloed. Al het bloed wat je ziet is van degene die gestoken is. Muggen hebben geen bloed. Ze hebben wel DNA in hun cellen zitten. Maar ze hebben geen bloed. Dus wat je ziet hier is bloed van de dader. Wat grappig. Is dit zo goed? Ja. Hier drijft het DNA nu in. Je ziet het niet. Het is ook maar een heel klein beetje. Maar het is genoeg om te gaan onderzoeken. Dit is DNA van het spoor. Maar hebben we ook het DNA van de mensen die je verdenkt? Want we moeten het natuurlijk wel vergelijken. Kijk, daar staan ze toevallig. Ze moeten een stukje DNA inleveren? Dat lijkt me de volgende stap, ja. Perfect. Nu gaat het eigenlijk pas beginnen. Want nu moeten we kijken of we het DNA zichtbaar kunnen maken. Of je kunt zien wie het gedaan heeft. En daarvoor hebben we een paar apparaten nodig. Ja. We onderzoeken nu DNA. Maar wat is DNA eigenlijk? Je lichaam is opgebouwd uit miljarden cellen. En in elk van die cellen zit DNA. Het is een soort persoonlijke code. DNA bepaalt wie je bent en hoe je eruitziet. Bijvoorbeeld wat de kleur van je ogen is, of hoe je haar eruitziet... of je krullen hebt en welke kleur het is. DNA is eigenlijk een soort vingerafdruk. Het is voor iedereen uniek en daarom kun je er ook daders mee opsporen. Eigenlijk is van niemand het DNA hetzelfde, behalve bij eeneiige tweelingen. En omdat dat DNA zo uniek is, kun je dus ook in sporen die ergens achterblijven... bloed of huid of misschien wel een haarwortel... het DNA er uithalen en gebruiken om de daders op te sporen. Om met het bloed uit de mug... Perfect!... de dader te ontmaskeren. Oke, dus nu hebben we eigenlijk van alle potentiele daders het DNA in een potje. Je hoeft maar een heel klein beetje DNA te hebben. En dit apparaat zorgt dan dat vanuit dat hele kleine beetje er heel veel gemaakt wordt. En hoe vaak wordt het dan ongeveer gekopieerd? Dat wordt ongeveer 1 miljard keer gekopieerd. Zo! Zo! Ja. Hahaha! En dan nog is het bijna niet te zien, maar het is net genoeg om te kunnen zien. Dat is het echt klein. Ja. En deze naar beneden drukken. En dan het apparaat aan. Nee, ik denk het niet, want er zit vast te weinig bloed in de mug... waardoor er bijna geen DNA uit komt. Ik weet het echt niet. Ja, ik denk dat het wel kan. Maar dan moet het DNA van de inbreker wel in de politiecomputer staan. Wat gaan we nu doen? Dit zijn de buisjes die we net uit het apparaat hebben gehaald. Daarin zitten dus al die stukjes DNA die we gekopieerd hebben. Dat zie je niet, maar nu gaan we ze zichtbaar maken. En daarvoor moet je ze inspuiten in een soort gelatinepudding, dat ligt hier eigenlijk. Daarboven zit een heel klein gaatje. Ja. Ja, indrukken. En dan loslaten. Ja, perfect. Oke. Nou, dat is wel heel precies werk. Ja. Heel precies werk. Ik ben benieuwd wat er nu gaat uitkomen, hoor. Alle stukjes DNA die we net gekopieerd hebben die wil je kunnen zien als streepjes. En bij jou zitten die streepjes net op een andere plek... in die pudding die je daar ziet, dan bij iemand anders. Net als een barcode bij de kassa. Het is gewoon letterlijk een apparaat wat een streepjescode maakt van je DNA. Als bij een etiketje en zo. Heel makkelijk. Ja, en dan is het dus heel simpel. Je hoeft alleen maar te kijken: Is de streepjescode van de dader hetzelfde als die van jou of van hem of van hem of van hem? Je kunt het zo vergelijken en daar waar ze hetzelfde zijn, heb je een match. Aha. En daarna gaat er iemand achter slot en grendel. Deze vloeistof kun je er overheen gieten. Je ziet, als je door dit gat kijkt... helemaal aan de linkerkant streepjes, afkomstig van het DNA wat bij de mug vandaan komt. Ja. En dan zie je... vier keer een streepjespatroon ernaast. En welke streepjespatroon is nou precies hetzelfde als dat wat je bij de mug zag? Ik denk de derde. Als je heel goed kijkt: nummer drie. Ik weet niet van wie nummer drie was, maar jij wel. Het DNA van nummer drie is hetzelfde als bij de mug. Wie deed het? Ik denk Arvin. Ben jij de dader?!Ho ho ho, zo snel gaat het niet, he. Wat hebben we nou met zekerheid vastgesteld? Dat Arvin is gestoken door de mug. Dat de mug die jullie gevangen hebben, op de plaatsdelict, dat die Arvin geprikt heeft en dat zijn bloed in die mug zat. Dat is wat we weten. Maar mag je dit dan als geldig bewijsmateriaal om iemand op te sluiten of... Ik denk dat Arvin wel iets uit te leggen heeft, maar misschien moeten we nog naar vingerafdrukken zoeken of ander bewijs. Was jij de dader? Meer weten over DNA? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16556641 517.994 2174 2021-06-21T22:00:00+00:00 yes no DNA inbreken mug bloed https://schooltv.nl/video-item/heeft-een-slang-een-lange-nek-of-een-lange-staart-een-slang-heeft-een-lange-borstkas 2024-01-04T12:54:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38084.w613.r16-9.5c05529.webp Heeft een slang een lange nek of een lange staart? | Een slang heeft een lange borstkas Hee. Hebben we een beller? Kom. Hoi, hallo! Hee! Zo! Met wie spreken we? Dag Willem Wever. Hee. Met Salim uit Hoorn. Wij hebben een vraag. Althans, een leerling uit onze klas heeft een vraag. O. Over slangen. Kom maar op. Ik zal haar geven. Senna. Alsjeblieft. Hee Senna! Hai. Hallo. Jij schakelt Willem Wever in. Wat zou je willen weten? Heeft een slang een lange nek of een lange staart? Zo! Een lange nek of een lange staart. Wat denk je zelf? Een lang staart. Dus, zeg maar, hij heeft een hoofd en dan meteen een staart. Daartussen zit gewoon helemaal niks. Ja. Wij weten het antwoord niet, maar we kennen wel iemand die heel veel over slangen weet. Ik ga even iemand bellen voor je. Ik weet wie we bellen. Wie? Sterrin van Reptielengek. Zij weet alles over slangen. Natuurlijk! Ik ben Sterrin Smalbrugge, ecoloog en helemaal gek van reptielen. Wat ben jij mooi. Vooral slangen vind ik, als echte reptielengek, geweldig. Ik heb er drie! En wat zijn ze gaaf. Wat een gave slang. Sterrin! Hoi! Hee! We hebben een vraag binnengekregen over slangen. Volgens mij kun jij ons daar wel bij helpen. Klopt. Oke, zien we je zo. Yo! Ze komt eraan. Yo! Daar was ik al. Hee, super dat je er bent. Je hebt iemand meegenomen? Ja. Zullen we even op veilige afstand op de bank zitten? Ik ben voor het eerst heel blij met die 1,5 meter afstand. Tim is heel bang voor slangen. Dit is Roosje. Oke. Dag Roosje. Roosje is een rode rattenslang. Die komen voor in Noord-Amerika. Het is een wurgslang. Anders had ik er niet zo mee gezeten. Zolang je niet in de grootte zit van hun prooi heb je niks te vrezen. Zij kan mij niks doen. Zij denkt: dit is te groot, hier ga ik niet aan beginnen. Precies. Het lijkt alsof ze me wurgt, omdat ze geen handen, vingers, benen of tenen heeft. Ze zoekt gewoon houvast. We hebben een vraag binnengekregen: Heeft een slang een lange nek of een lange staart? Het is eigenlijk geen van beide. He? Nee. Slangen hebben een hele korte nek. Dat kun je heel mooi zien bij het skelet. Kom maar even kijken. Hier, dit kleine stukje, waar je geen ribben aan de wervels ziet zitten... dat is eigenlijk alleen maar de nek, dus heel kort. Hetzelfde geldt hier voor de staart. Daar begint de staart. Dus een heel kort nekje. Wat zit hiertussen dan allemaal? Wat zit er bij ons? De borst. Ja. Eigenlijk is een slang een hele lange borstkast. Ze hebben zo veel wervels omdat het helpt bij de flexibiliteit, daardoor kunnen ze zich zo mooi voortbewegen. Kan zo'n wervel ook breken? Net zoals wij onze rug kunnen breken. Zeker. Laten we het proberen. Ik durf het nu niet. Durf jij het wel? Jij geeft een slang nu ondersteuning. Open handen. M-hm. Zo. Zo. En nooit knijpen, maar je kan haar wel goed ondersteunen. Het enige wat je moet doen: Een slang knijp je nooit. Dan voelen ze zich niet prettig. Als een slang door mijn handen gaat, verplaats ik mijn handen. Dan voelen zij zich heel fijn. Wil jij ook, Tim? Kom, even je angst overwinnen. Proberen. Kom maar, Roosje. Ja, zo. Gaat helemaal goed. Zul je zien dat-ie bij mij weer net in de mouw gaat kruipen. Ik ben trots op je. Dan haal ik haar er wel uit. Supergoed! Ik weet dat je dit heel lastig vindt. Dit is de eerste stap om je angst te overwinnen. Nou Senna, ik denk dat je nu wel antwoord op je vraag hebt. Het is geen lange staart of nek... maar een hele lange borstkas. Dag Tim, succes, he! Wa, wa...We gaan koffiedrinken. Jongens. Doei! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16559902 231.402 1226 2021-06-22T22:00:00+00:00 yes no slang https://schooltv.nl/video-item/wat-gebeurt-er-met-een-scheet-als-je-m-inhoudt-scheten-uitademen-en-poepen 2024-01-04T12:54:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38085.w613.r16-9.bf5cd62.webp Wat gebeurt er met een scheet als je 'm inhoudt? | Scheten uitademen en -poepen Wat gebeurt er met een scheet als je 'm inhoudt? Kijk dan op: Je kent het wel: Je voelt een scheet opkomen. Maar je zit net in een poepchic restaurant, dus dat kan niet. Dus je probeert hem in te houden. Je knijpt je billen tegen elkaar en... Mees wil weten: Lost-ie op of wordt het een boer? Om hier achter te komen, deden onderzoekers een experiment. Ze hebben bij 20 proefpersonen een buisje met alle ingrediënten van een scheet in hun darmen ingebracht. Vier uur later vingen de onderzoekers de wind in een ballon op. En wat bleek? Slechts 25 procent van het gas kwam er ook weer uit. En wie een beetje kan rekenen, denkt nu meteen: Hee, wat is er gebeurd met die 75 procent? Een deel van een scheet wordt door bacteriën omgezet in chemische stoffen die je uitpoept. Het andere deel lost op in je bloed en via je bloedstroom komt-ie in je longen terecht. En uiteindelijk adem je dus een deel van deze gassen ook weer uit. O ja, ook misschien goed om te weten: Een ingehouden scheet kan op zich geen kwaad, maar je kan er wel buikpijn van krijgen. Dus ik zeg: Gun je scheet gewoon de ruimte! *Let it go! Let it...* https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16559903 231.402 3910 2021-06-23T22:00:00+00:00 yes no darm https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-brillen 2024-01-04T12:55:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38099.w613.r16-9.c379acf.webp Het Klokhuis | Brillen Janouk zoekt uit hoe een bril gemaakt wordt. Hoe wordt de sterkte van de glazen eigenlijk gemeten? Het maken is een heel precies werkje. En zijn brillenglazen wel altijd van glas gemaakt? Er was een tijd dat ook cowboys brillen droegen, dat zie je in de sketch. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1325743 918.36 4828 2021-06-30T17:00:00+00:00 yes no bril oog https://schooltv.nl/video-item/de-ramp-met-de-titanic-aan-boord-van-het-onzinkbare-schip 2024-01-04T12:55:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38105.w613.r16-9.0773ae1.webp De ramp met de Titanic | Aan boord van het ‘onzinkbare’ schip De Titanic, toen het grootste schip ter wereld 269 meter lang, met aan boord zo'n 2200 zielen, waarvan er rond de 1500 in het ijswater verdwenen. Twee derde. Inmiddels weten we dat er drie Nederlanders aan boord waren en een volle eeuw later willen we hun spoor terug proberen te vinden. Er zijn een aantal dingen die de Titanic zo bijzonder maakten. Een van de dingen was het feit dat het op dat ogenblik het grootste schip ter wereld was. 269 meter lang, 56 meter hoog, van de kiel tot de top van de van de schoorsteen. Tien dekken, tien verdiepingen, van een flatgebouw, zou je vandaag zeggen. Bijna 28 meter breed. Uhm, het was een schip dat luxe bood. Ongeziene luxe en niet in de eerste plaats voor de voor de mensen die daar het meeste geld voor konden geven, namelijk de eerste klasse passagiers. Maar voor die mensen in derde klas. Je moet je voorstellen dat de overtocht naar Amerika, dat dat voorheen voor landverhuizers, voor mensen die met het goedkoopste ticket gingen, dat dat niet in optimale omstandigheden gingen. Het eten was niet goed. Het logies was niet goed. Het was op velerlei vlak niet oké. De White Star Line zei: ‘Wij gaan dat beter doen’ en men heeft dat beter gedaan en mensen getuigen daar ook van. Derde klasse passagiers sliepen, daar verbazen ze zich over, tussen lakens. Thuis hadden ze wat, een stro zak of zoiets. Er zijn foto's bekend van de eetzaal van de derde klasse passagiers. En wat zie je daar? Daar liggen verse tafellakens op die tafel. Dat hadden ze nog nooit gezien. Het klinkt misschien verwonderlijk, maar er waren op die Titanic slechts drie Nederlanders. Je had in Nederland de tot vandaag zeer beroemde Holland-Amerika Lijn en die zat net als de White Star Line onder de International Mercantiele en Marjanne Company, een investeringsmaatschappij van een Amerikaan Pierpont Morgan. Dus eigenlijk waren dat min of meer zusterbedrijven. En het ligt min of meer voor de hand dat je mekaar dan in Nederland niet de kaas van tussen de boterham gaat halen en dat je mekaar geen onnodige concurrentie gaat aandoen. Want iemand die niet meegaat met de White Star Line gaat dan wel mee met de Holland Amerika Lijn. Er is geen bewijs voor, maar mijn vermoeden en het vermoeden van historici is groot dat er een soort “gentleman’s agreement” bestond tussen die twee rederijen. Van: Kijk, weet je wat, jullie vanuit Groot-Brittannië en wij vanuit Nederland? Er waren twee Nederlanders aan boord van dat schip om er te werken en er was één iemand uitgenodigd, een gast. Lieve Henry, Vind je het geen mooie boot met vier schoorstenen? Dit is het grootste schip van de wereld. De kamers op dit schip zijn wel driemaal zo groot als de salon bij ons thuis. Dag lieve Henry, een zoen van je vader voor jou en voor Maarten. Wie heeft deze briefkaart geschreven? Dat is Georges Reuchlin, mijn grootvader die op de Titanic aan boord was. En wie is Henry? Henry is zijn oudste zoon en mijn vader. En Maarten was de jongste zoon, en net uit de luiers. Mijn overgrootvader was één van de drie oprichters van de Holland-Amerika Lijn en op jonge leeftijd is mijn grootvader George bij de rederij gekomen en na korte tijd mee in de directie opgenomen. Wat was de reden dat uitgerekend uw grootvader meeging op de maidentrip van de Titanic? Dat is een, zoals we het nu zien, een ongelukkig toeval. Niet hij was uitgenodigd aanvankelijk, maar de oudere directeur Wiersema. Die moest afzeggen vanwege familieomstandigheden. En omdat hij niet mee kon, is besloten dat mijn grootvader in zijn plaats deze maidentrip zou mogen meemaken. Er waren aan boord van de Titanic dingen die men nooit voor mogelijk had gehouden. Je vindt aan boord van dat schip een zwembad. Een zwembad op een schip, waar halen ze het? Ja, het was er wel. Een sauna, een Turks bad, een fitnessruimte. Er waren salons, een bibliotheek, er waren orkestjes die muziek maakten. Dus dat sprak tot de verbeelding. Dit is de koffer van Hennie Bolhuis, de broer van mijn opa. Hij was op de Titanic. Hij heeft deze koffer in Southampton laten staan om hem, als hij terugkwam van zijn reis op te gaan halen. Maar zoals jullie weten is met de Titanic mijn oom niet teruggekomen, maar kwam alleen de koffer bij mijn opa thuis terecht. Hij was van beroep kok en de koffer bevat onder anderen zijn… Wat als kok natuurlijk het belangrijkste is, dat is zijn kookboek. Dat heeft de familie dus ook bewaard. Verder had hij een wandelstok nog in de koffer. Daar moet hij waarschijnlijk wel meer van hebben gehad, want op de foto was het een andere wandelstok. En een ring, dat is ook heel persoonlijk. En voor de rest zijn het foto's, ansichtkaarten, kaarten die door vriendinnen van gestuurd zijn. Hij had voor zover wij weten twee vriendinnen gehad en van één vriendin had hij er dus een afscheidsbrief. De indruk die ik ervan gekregen heb, dat is dat hij gewoon een zeer zelfstandige, reislustige, ambitieuze jongeman was en die wat van zijn leven wilde maken en die wat van de wereld wilde zien. Aan boord van de Titanic zit nog een Nederlander die iets van de wereld wil zien. Een bemanningslid van wie zo goed als niets bekend is, behalve z'n naam. Wessel van der Brugge en zijn beroep. Wessel van der Brugge is stoker. Hij is dus één van die mensen die diep beneden in het ruim van dat schip kolen gooit. In die gigantische ketels die dat schip dus aan aan de gang moeten houden. En dan is de vraag natuurlijk als je zo diep in zo'n schip zit, was hij dan één van de eersten die geconfronteerd werd met de ramp? De Titanic verlaat Queenstown in Ierland. De laatste tussenstop en op dat ogenblik komen al de eerste berichten binnen dat er heel veel ijs op de route is. Hoe komt dat? Het is een zeer zachte winter geweest. Er is heel veel noordpoolijs losgeraakt. Dat zwalkte overal rond en vormt een gevaar voor de scheepvaart. George Reuchlin stuurt op zondagavond 14 april, dus dat is enkele uren voor de aanvaring met die ijsberg. Om kwart over zes is een laatste telegram naar zijn vrouw, waarin hij zegt We gaan vlotjes vooruit. Lieve groeten. En dat is het allerlaatste wat we hebben gehoord of gezien van gaslucht na. De Titanic botste niet op een ijsveld, maar een losse ijsberg. Die van een pak ijsveld was afgebroken. Het was een losse drijvende ijsberg. Er was niets dat daarop wees. Geen kleinere stukken ijs, niets dat duidde op het naderende gevaar. Plotseling wordt de Titanic geconfronteerd met een enorme ijsberg. Gigantisch groot. En het grootste deel bevond zich onder water. Er was geen enkele aanwijzing dat er zo’n ijsberg in de buurt ronddreef. De ijsbergen worden eerst gezien door de mannen in kraaiennest. Lekker ouderwets. Die zaten daar te bevriezen bovenin die mast, zien die ijsberg en slaan alarm. Dat alarm komt aan op de brug en daar neemt eerste stuurman Murdock een fatale beslissing. In die paar seconden was het lot van de Titanic bezegeld. Het schip was te dichtbij genaderd. De steven kon niet snel genoeg wenden om de ijsberg te vermijden. Het schip schampte de ijsberg onder de waterlijn. Daarbij werden vijf van de waterdichte compartimenten opengereten. De kapitein geeft het bevel: vrouwen en kinderen eerst. Dat is de regel op zee. Vrouwen en kinderen gaan altijd eerst. Aan één kant van de boot werd dat ingevuld als vrouwen en kinderen eerst maar aan de andere kant als alléén vrouwen en kinderen. Zo kon het gebeuren dat een sloep, voor de helft gevuld met vrouwen en kinderen, bij gebrek aan nog meer vrouwen en kinderen, van het schip wegvoer, terwijl er nog mannen stonden te wachten om in een sloep te stappen. Dat heeft ertoe geleid dat er 700 doden meer zijn gevallen. Terwijl de boeg richting zeebodem dook kwam de achtersteven haast loodrecht omhoog, zoals passagiers vertelden. Men stond voor een verschrikkelijke keuze: aan boord blijven of in de zee springen. Toen de Titanic even bijna verticaal stil hing gingen de lichten uit en daarna zonk het schip snel naar de bodem. Veel passagiers sprongen eraf, in het ijskoude water. Veel overleefden de klap op het water niet de meesten vroren dood, een enkeling verdronk. Omdat het water zo koud was, kon je het maar enkele minuten overleven. En al haalde je een reddingsboot dan had je met je bevroren kleren nauwelijks kans om het te overleven. De mensen in de reddingsboten, die vooral door de bemanning werden bestuurd, roeiden zo snel mogelijk weg, uit angst om meegezogen te worden. En de redding kon twee uur later in de vorm van een cruiseschip, van de concurrenten nog, van de Cunard Line. De Carpathia pikt twee uur na het zinken van de Titanic de eerste overlevenden uit die reddingssloepen op. De Carpathia zal uiteindelijk ruim zevenhonderd mensen aan boord nemen. De dood van George Reuchlin was voorpaginanieuws in Nederland. Op het ogenblik dat de Nederlandse kranten bol staan van het nieuws over Reuchlin, heeft men bij de familie Bolhuis en Van der Bruggen nog geen flauw idee dat die mensen zelfs aan boord waren van de Titanic. Het is pas op, hou je vast, 22 juli 1912, dat eerst de familie Bolhuis op de hoogte wordt gebracht van het overlijden van Henry, van de kok. En nog een maand later komt de familie Van der Bruggen pas te weten dat Wessel aan boord was van de Titanic en ook dat niet heeft overleefd. Je overlevingskans hing af van je klasse en je geluk. De minste kans hadden de mannelijke passagiers in de derde klasse. Maar er is ook een groot aantal kinderen van de derde klasse omgekomen. Dat hield verband met de positie van de reddingsboten. Die bevonden zich bij de eerste en tweede klassen. Voor de derdeklaspassagiers waren geen reddingsboten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16559916 847.808 15553 2021-06-23T22:00:00+00:00 yes no scheepvaart industrialisering ramp https://schooltv.nl/item/wat-is-keti-koti 2024-07-04T07:30:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45946.w613.r16-9.5595e74.jpg Wat is Keti Koti? | Scrollverhaal over de afschaffing van de slavernij Tijdens Keti Koti wordt jaarlijks op 1 juli de afschaffing van de slavernij herdacht. Dat gebeurde in Suriname en de Nederlandse Antillen in 1863. Wat herdenken we dan precies en wat was de rol van Nederland in de handel in mensen? Klik op de afbeelding om het scrollverhaal te lezen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 2783 yes no slavernij slavenhandel Suriname Antillen Keti Koti https://schooltv.nl/item/hoe-ontstaat-kanker 2024-09-19T11:26:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43091.w613.r16-9.dbb01d2.jpg Hoe ontstaat kanker? | Scrollverhaal over een ziekte waar veel mensen mee te maken krijgen 1 op de 3 Nederlanders krijgt een keer in zijn leven kanker. Hoe ontstaat kanker, welke soorten zijn er en ga je er altijd aan dood? Klik op de afbeelding om het scrollverhaal te lezen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 1300 2021-06-29T06:19:00+00:00 yes no kanker celdeling ziekte https://schooltv.nl/item/hoe-werkt-zonnebrandcreme 2024-07-04T07:29:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43106.w613.r16-9.c1c708d.jpg Hoe werkt zonnebrandcrème? | Scrollverhaal over bescherming tegen de zon Als de zon schijnt, is het verstandig om je in te smeren met zonnebrand. Waar moet je op letten als je zonnebrand koopt en hoe werkt het eigenlijk? Klik op de afbeelding om het scrollverhaal te lezen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 714 2021-06-30T06:22:00+00:00 yes no zon huid verbranden ultraviolet https://schooltv.nl/item/hoe-weet-je-of-iemand-liegt 2024-07-04T07:29:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/11000/images/11848.w613.r16-9.9419143.jpg Hoe weet je of iemand liegt? | Scrollverhaal over grote en kleine leugens Iedereen liegt wel eens. Waar moet je op letten om te ontdekken of iemand keihard tegen je staat te liegen? Klik op de afbeelding om het scrollverhaal te lezen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 780 2021-07-01T06:26:00+00:00 yes no liegen gedrag https://schooltv.nl/item/hoe-werkt-spierpijn 2024-07-04T07:29:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43128.w613.r16-9.6b0a642.jpg Hoe werkt spierpijn? | Scrollverhaal over pijn na inspanning Spierpijn is vaak het gevolg van lichamelijke inspanning die je niet meer gewend bent. Is spierpijn gezond of moet je het juist zien te voorkomen? Klik op de afbeelding om het scrollverhaal te lezen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 820 2021-07-02T06:30:00+00:00 yes no spierpijn sport spier https://schooltv.nl/item/waarom-is-oranje-de-kleur-van-nederland 2024-07-04T07:28:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43123.w613.r16-9.1e0d537.jpg Waarom is oranje de kleur van Nederland? | Scrollverhaal over de geschiedenis van onze nationale kleur Op Koningsdag en andere nationale evementen hullen Nederlanders zich massaal in het oranje. Voor de herkomst van onze nationale kleur moeten we terug naar 1533: de dag dat Willem van Oranje werd geboren. Klik de afbeelding om het scrollverhaal te lezen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 1187 2021-07-06T06:33:00+00:00 yes no oranje Koningsdag Willem van Oranje https://schooltv.nl/item/wat-is-hooikoorts 2024-07-04T07:28:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43109.w613.r16-9.3c3252a.jpg Wat is hooikoorts? | Scrollverhaal over pollenallergie Jeukende ogen, een loopneus en de hele dag door niezen? Misschien heb je last van hooikoorts. Wat gebeurt er in je lichaam als je allergisch bent voor pollen? Klik op de afbeelding om het scrollverhaal te lezen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 716 2021-07-07T06:35:00+00:00 yes no hooikoorts allergie boom https://schooltv.nl/video-item/wat-doet-een-blind-persoon-als-zijn-hond-poept-wie-ruimt-de-poep-op 2024-01-04T12:55:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38107.w613.r16-9.a1d18f7.webp Wat doet een blind persoon als zijn hond poept? | Wie ruimt de poep op? Ehm... O ja. Dat lijkt mij wel een leuke vraag: Hoe land je een raket op aarde? Waarom heb je slaap nodig? Doen maar die. MOBIEL GAAT Aa, nou, Edson. Zul je net hebben. Edson, waar ben je? GEBRABBEL Edson? Oke. Nee, blijf waar je bent, ik kom naar jou. Banjer, doe nou poepie. Wat ben je aan het doen? Ik probeer de vraag van Hanna te beantwoorden. Welke vraag? Ze wil weten wat een blind iemand doet als haar hond poept. O. En, weet je het antwoord? Nee, want die hond wil niet poepen. Doe maar poepie. Ga maar poepen. We gaan het wel even vragen aan een blinde. Precies. Ja, jongens, wij staan hier met Maikel. Alles goed, Maikel? Ja, zeker. Je bent niet alleen, he. Nee. Wie heb je bij je? Orris. Ah. Dag Orris. En Orris is? Mijn blindengeleidehond. Hoelang ben je al blind? Eh, ik ben niet helemaal blind. Maar ik zie heel slecht. En dat is vanaf mijn geboorte. Honden zijn het mensen. Dus ze poepen ook. Hoe weet je of Orris moet poepen? Dan trekt hij mij meestal naar een grasveldje toe. Als dat er niet is, dan trekt hij mij naar een goot toe. Dan gaat hij bij de goot zitten. Zodat ik weet dat hij iets moet. Dan laat ik zijn beugel en dan zoekt hij de goot op... en dan gaat hij daar zijn behoeften doen. O. Vraag van Hanna is: Wat doet een blind iemand als een hond moet poepen? Nou ja, het is natuurlijk erg lastig. Ik zie erg weinig. Ehm, en er liggen nog wel veel meer viezigheden in het gras of in de goot. Ja. Dus dan is het voor mij heel lastig om op zoek te gaan naar... die smeuïge, warme drol van Orris. Hahaha. Ja. Als ik niet alleen ben, dan vraag ik aan degene die bij mij is. En anders blijft het helaas nog liggen. Maar Orris is een goed getrainde hond. Kan hij dat zelf niet... Heeft hij zelf geen zakjes? In de prullenbak gooien? Precies. Nee, dat is helaas... Dat behoort niet tot zijn opleiding helaas. Maar krijg je dan geen boete als je die drol niet opruimt? Nee, nee, gelukkig niet. In de meeste regelgevingen voor de gemeenten staan de uitzonderingen. Dat mensen die blind of slechtziend zijn en een blindengeleidehond hebben, dat die dat niet hoeven. Wij gaan het even checken. Ja, Tim. Die Maikel kan wel zeggen dat-ie geen boete krijgt en wij wel. Ja, maar dat gaan we even uitzoeken. Wij gaan even bellen met handhaving. Welkom bij 14-0-35. Een ogenblik geduld alstublieft. Op dit moment zijn al onze medewerkers in gesprek. Goeiemiddag. Ja! Ja, hallo, dag, je spreekt met Willem Wever. De vraag is van Hanna en zij wil graag weten: Hoe weet een blinde wanneer zijn hond moet gaan poepen? Wij hebben gesproken met een blinde. Nu willen we graag weten: Wie ruimt zijn poep op? Ja, oke. Ik ga het even navragen, een moment alstublieft. Dank je wel. TELEFOON GAAT OVER. WACHTMUZIEKJE Hai, haha. Een blind persoon, die is vrijgesteld van opruimplicht. Oke! O. Dat zei Maikel ook, he. Ja. Nog een vraag. Ja. Want wat als ik nou met m'n hond over straat loop... en mijn hond moet ineens poepen en die doet het ook in de goot. Wat gebeurt er dan? Als jij niet blind ben, dan moet je het gewoon opruimen. Tim is niet blind. Nou, mijn moeder zegt soms dat ik niet met mijn ogen kijk. Dat is wat anders. Hahaha. En hoe hoog is de boete als je hondenpoep laat liggen? Dat weet ik niet uit mijn hoofd. Ik kan het navragen, als je het wil weten.Heel graag! WACHTMUZIEKJE Bedankt voor het wachten. Ja! Ja. Het is 104 euro als je het niet opruimt. BEIDEN: 104 euro?! Voor zo'n klein beetje poep? Zo! Jeetje! Dat is een dure kak. Ja, graag gedaan. Fijne dag. Nou, 104 euro. Maar als je blind bent, kost het je niks. Gewoon even netjes opruimen. Ik zag dat Banjer net buiten nog heeft zitten... Ja. Ja. Ik zou Banjer even goed checken, ja. Dat is toch een duur grapje. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16566043 256.17 1577 2021-06-28T13:30:00+00:00 yes no hond poep blind https://schooltv.nl/video-item/wordt-mijn-telefoon-afgeluisterd-advertenties-van-iets-waar-je-het-net-over-had 2024-01-04T12:55:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38108.w613.r16-9.73b993e.webp Wordt mijn telefoon afgeluisterd? | Advertenties van iets waar je het net over had Ik had het er met mijn vriendin over dat ik nieuwe sneakers wilde kopen. Een halfuur later ga ik op Facebook en zie ik advertenties van sneakers staan. Serieus, hoe dan? Word ik afgeluisterd? Goeiemiddag. Goeiemiddag. Wat kan ik voor je doen? Ik wil graag aangifte doen. Voor wat wilt u aangifte doen? Mijn telefoon wordt afgeluisterd. Door wie dan? Door reclamebedrijven. Want er komen steeds advertenties op m'n telefoon. Ze weten precies wat ik wil: sneakers. Maar daar kunnen wij geen aangifte van doen. Want daarin wordt u niet afgeluisterd. Maar hier ben ik op voorbereid. In het wetboek van strafrecht, artikel 139 staat dat dit niet is toegestaan. Dus wat zeg je dan? Dat mag niet, toch?Zeker niet. Het is verboden bij de wet. Maar ik heb wel het gevoel dat het gebeurt. Maar het gebeurt niet. Als ik het kan bewijzen? Als u het echt kunt bewijzen, dan kunt u aangifte doen van een strafbaar feit. Maar voor zover wij weten wordt u niet afgeluisterd door bedrijven of instanties. Aha. Fix ik toch wat bewijsmateriaal? Goedemiddag, wat kan ik voor u doen? Dit is mijn telefoon. Dank je wel. Openmaken. Ehm... Vijf uur lang. En op bezoek bij het grootste internet sercuritybedrijf van Nederland. Uw legitimatie. Tuurlijk. Logisch. Nou, die gaat vrij makkelijk. Mooi. Er zit iets in waardoor ik word afgeluisterd en dat moet eruit. Oke. Ik zie 'm hier niet. Even verder kijken? Heel graag. Sneakers. Sneakers. Sneakers. Sneakers. Die is voor jou. Oke. Hee, goeiedag, leuk dat je er bent. Loop maar mee. Dit is Dave, de directeur van dit bedrijf. Dave weet alles van online veiligheid. Wacht even, ik heb een vraagje. Maken jullie hier robots? Nee. Wat zit er dan achter deze deur? Je mag kijken, doe maar open. Minder spannend dan je denkt waarschijnlijk. Ik volg jou. Goed, gaan we deze kant op. Ja, dit zijn alle originele onderdelen. Daar zit niks vreemds in. Hier zit dan je microfoon. Waar? Hier zit de microfoon. En aan de achterkant zit een microfoon, als je selfies maakt. Of als je videobelt. Maar hebben ze dat in de fabriek er misschien al ingestopt? Nee, dat zou heel raar zijn. Ik ben toch niet de eerste met deze vraag? Eh, toch wel. Echt waar? Ik vind het een hele leuke vraag maar ik had 'm nog niet eerder. Kom binnen. Mijn pasje zou hier niet werken? Je mag het proberen. Die werkt niet. Waarom werkt mijn pasje niet en die van jou wel? Niet iedereen mag hier naar binnen. We werken met gevoelige informatie. Noem het maar onze controleruimte. Spannend. Je weet wat mijn vraag is. Ik kan je geruststellen. Graag. Nee, je telefoon wordt zeer waarschijnlijk niet afgeluisterd. Met telefoons kan je wel praten. Ze hebben een microfoon ingebouwd en je kan iets aan ze vragen en dan zoeken ze het op. Maar om daadwerkelijk alles op te nemen wat jij zegt, dat te moeten verwerken in advertenties, dat is veel te veel werk. Wat apps, computerprogramma's eigenlijk doen: Ze verzamelen allerlei data over jou. Ook van je vrienden. Ze proberen op die manier advertenties te laten zien aan je. Misschien ken je wel de 'cookies'. Een cookie is een bestandje dat informatie kan opslaan zoals login-namen en browsergedrag. Zo wordt er een digitaal profiel van je gemaakt wat bedrijven kunnen zien. Je moet er wel toestemming voor geven, vaak is dat zo'n pop-up melding. Sneakers, sneakers, sneakers, sneakers. Dit experiment is irritant aan het worden. Nog geen resultaat. En heel vaak zitten ze er ook naast, krijg je vreemde advertenties. Maar soms hebben ze ook precies die ene advertentie van datgene waar jij echt naar op zoek bent geweest. Maar dat heeft dus te maken dat ze veel meer controleren wat je doet online en niet wat je zegt. Dank je wel. Doei. Hai. Dit is Patrick, consumentenpsycholoog. Dat is iemand die heel veel weet van koopgedrag. Word ik afgeluisterd? In ieder geval niet door merken die jou daarmee gaan beïnvloeden. Op het moment dat je het met elkaar over die sneakers hebt, wat er in je brein gebeurt, is dat-ie heel alert wordt op alles wat met sneakers te maken heeft. Dat heet de 'frequency illusion'. De wat? Dat betekent dat je de illusie hebt, of het lijkt... waardoor iets heel vaak voorkomt. Dat is niet zo, maar dat dat idee heb je wel. Die bedrijven laten tientallen advertenties zien. Toevallig zit er één bij voor sneakers. En omdat je het daarnet over hebt gehad, lijkt het voor jezelf dat die precies op het juiste moment komt. Maar dat idee van afgeluisterd worden, zit echt in je hoofd. Het is dus een gevoel, een psychologisch effect. Maar ik weet uit films dat dit wel kan. Ik heb gehoord dat jullie wel mogen afluisteren. De politie of overheid mag afluisteren in een onderzoek. Het heeft een impact, he. Het is wel heel erg je privacy, dat dat wordt aangetast. Dan is het alleen maar bij bijzondere gevallen, bij zware boeven. Dank je. Nee, ik zie hier niks raars. Ik zal zorgen dat je weer met een werkende telefoon de deur uitgaat. Ik kan straks nog wel bellen? Ja hoor. Bedankt! Alsjeblieft. Dit experiment kan ook weg. Onderzoek afgerond. Het gebeurt niet, het mag niet, we zijn veilig, ik geloof het. Voor nu. Suzanna, bedankt voor je vraag. Geloof jij het ook? Laat het ons weten. Voor de andere kijkers? Heb jij een vraag? Stuur het in. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16566046 332.757 1878 2021-06-28T22:00:00+00:00 yes no telefoon reclame https://schooltv.nl/video-item/hoe-maak-je-een-tunnel-onder-water-edson-en-pepijn-helpen-mee-met-de-bouw 2024-01-04T12:55:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38109.w613.r16-9.834fc09.webp Hoe maak je een tunnel onder water? | Edson en Pepijn helpen mee met de bouw Hoh, jongens, wat een wind. Ik sta hier te wachten op Pepijn. Pepijn heeft een vraag, die heeft alles te maken met al dat water hier achter mij. Kijk, daar heb je hem. Hoi. Dit is Pepijn. Pepijn, jij hebt een vraag. Ja, mijn vraag was: Hoe maak je een tunnel onder het water? Huh... een tunnel onder water. Dat is interessant. Dus jij wil naar de overkant, maar niet over het water, maar onder het water. Dat klopt. Gaan we uitzoeken. Hier zie je de werkzaamheden van de tunnel tussen Vlaardingen en Rozenburg. In 2024 is deze gigantische klus pas klaar. Er zullen dan dagelijks 56.000 auto's en vrachtauto's door de Maasdeltatunnel gaan rijden. Hoe lang wordt die tunnel dan? Die tunnel onder het water wordt 950 meter lang ongeveer. Bijna een kilometer. Ja. Pas op, Pepijn, pas op! Je doet gewoon een U-turn op de snelweg. Dat is niet de bedoeling! Ja, leuk hoor, rijden door een virtuele tunnel. Maar nu weer even serieus. Hoe maak je dan zo'n tunnel onder water? Een tunnel bestaat uit twee delen. Je hebt een stuk, dat bouw je... in het land. Ja. En een stuk wat we in het water bouwen.Ja. Wat we eerst doen, is dat we in het land hele diepe wanden maken. Dat is de wand waar je straks tegenaan kijkt als je door die tunnel heen gaat. Ja. Maar er moet ook nog een vloer in. Waar de auto's op gaan rijden. Een doosvormige constructie bouwen we dan, waar straks autootjes doorheen kunnen rijden. Die bouwen we eerst en die moeten we daarna afzinken en die maken we vast aan het stuk tunnel wat in het land zit al. Dus zeg maar een soort van Lego-constructie? Eigenlijk wel, het is gewoon Lego-bouw. Kun je niet laten zien in het klein hoe het werkt? Ik heb hier een tunneldoos. Dit is de tunneldoos. Als je hem voorzichtig in het water ligt, als het goed is, moet-ie blijven drijven. Zie je? Ja. Dus zo varen wij hem naar buiten. Oke. Maar dan moeten we hem gaan afzinken. Nou, hoe doe je dat? Ik heb een klein gaatje gemaakt. Doe er maar water in. In het gaatje. Ja. Op een gegeven moment moet-ie zo zwaar worden... O ja! Oei! Hoe weten ze nou dat ze hem precies goed laten zinken? Ze kunnen precies met satellieten zien waar zich dit bevindt. En ze weten precies op de millimeter, nou, ik denk de centimeter nauwkeurig, waar-ie ligt. En hoe zij hem afzinken. Maar dan heb je een doos in het water, die vol zit met water. Ja. Er zitten pompen in, die kunnen water erin pompen en weer eruit. Dus die pompen het water er weer uit. En dan heb je een droge doos. Hee, Pepijn. We hebben net de theorie gehoord van Jörgen. Nou, heel fijn natuurlijk, maar ik denk dat jij ook benieuwd bent hoe het er in de praktijk aan toegaat. Ja. Ja, toch? Maar dat gaat natuurlijk niet in deze kleding. Absoluut niet! Conrad, jij bent hier de grote man. The big balls, the big Tahuna, the chief, de directeur, de man! Wat zijn we hier eigenlijk aan het doen allemaal? Je bent hier op het noordelijke deel van de Maasdeltatunnel en het zuidelijk deel is aan de overkant. Wij gaan hier op het noordelijk deel jou precies laten zien wat we hier aan het doen zijn. Hier wordt de enorme betonnen schoenendoos gebouwd... die later in de rivier wordt afgezonken. Deze doos wordt maar liefst 200 meter lang en bijna 43 meter breed. Meer weten? Kijk voor filmpjes en artikelen op willemwever.nl. We bouwen die schoenendoos en dan gaan we dit allemaal, alles wat je ziet...Vol laten lopen. Precies! Niet nu toch? Nee. Oke, nee, want dan peer ik 'm. Dat kunnen we niet hebben. Gelukkig. Nee, we laten het vollopen en dan gaat het zinkelement drijven. En dan kunnen we het langzaam de rivier in laten zakken. Ah, oke. Daar laten we het op zijn plek. Daar rijden we zo doorheen. Ja. En door het zinkelement rij je natuurlijk naar de overkant. Zouden jullie ons willen helpen met het storten van beton? Natuurlijk! Dan ga je goed stevig staan en dan pak je 'm vast. Ja. En als je klaar bent, zeg je: Laat het beton maar komen. Kom maar! Woo! Ja! En nu moet je nog trillen, he. Storten is één ding. Ja. Maar nu het trillen. Pak maar eens een trilnaad. We gaan eerst even trillen! Boven de beton. Zet 'm maar an. Helemaal naar beneden, mag nog dieper. Juistem. Zie je de luchtbellen komen? En dan weer langzaam eruit. Dit werk wordt gewoon gedaan door mensen nog steeds? Ja, dit is allemaal handwerk. Jeetje. Altijd één man aan de pomp... en dan vier mensen die aan het trillen zijn. Oke. En Conrad, als dit dan niet goed gebeurt... wat kan er dan gebeuren als er nog bellen in zitten? Als er nog bellen in zitten, dan gaat het lekken. Want ja, waar geen beton zit, kan water doorheen. Ja, ja, ja. En het is niet zo sterk als we het berekend hebben. En dat willen we eigenlijk niet. Daarom is trillen heel belangrijk werk. Hoor je dat, Pepijn? Je bent erg belangrijk werk aan het doen. Dat hoor ik. Over vier jaar, dan ben je 17. Dan mag je waarschijnlijk al rijden. Onder begeleiding wel. En dan kan jij gewoon zeggen: Dit heb ik gemaakt. Precies. Dit heb ik gemaakt. Is jouw vraag beantwoord? Zeker. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16566047 359.637 7146 2021-06-29T22:00:00+00:00 yes no techniek verkeer https://schooltv.nl/video-item/drie-vragen-over-wimbledon-het-oudste-tennistoernooi-ter-wereld 2024-01-04T12:55:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38110.w613.r16-9.8a1d875.webp Drie vragen over Wimbledon | Het oudste tennistoernooi ter wereld Waarom is er zoveel aandacht voor dit toernooi? Wimbledon is het oudste tennistoernooi ter wereld. Alleen de allerbeste tennissers mogen eraan meedoen, in totaal 128 mannen en 128 vrouwen. Ze strijden om een beker en een geldprijs. Daarnaast kan je het toernooi ook kennen vanwege de opvallende tradities. Wat voor tradities zijn er dan? De belangrijkste gaat over de kleding van de spelers. Die is van top tot teen helemaal wit, tot aan de zweetbandjes en sokken aan toe. Dat is al zo sinds vroeger. Op witte kleding zouden zweetplekken minder goed te zien zijn en dat vonden ze vroeger wel zo chique. Daarnaast is er ook een typische Wimbledon-snack: aardbeien met slagroom. Ieder toernooi worden er meer dan 100.000 van deze porties geserveerd. Zijn Nederlanders vaak succesvol op Wimbledon? Nou… niet echt. Het toernooi is maar één keer gewonnen door een Nederlander. Dat was Richard Krajicek. Hou je vast: 25 jaar geleden. Daarna is het nooit meer een Nederlander gelukt om het toernooi te winnen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16568683 65.6 1162 2021-06-29T15:38:08+00:00 yes no tennis https://schooltv.nl/video-item/bergen-van-de-toekomst-hoe-bewegingen-van-de-aardplaten-het-landschap-vormen 2024-01-16T16:08:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38111.w613.r16-9.eff2056.webp Bergen van de toekomst | Hoe bewegingen van de aardplaten het landschap vormen Bewegingen van aardplaten in het verleden hebben de huidige gebergtes gevormd. Geologen van de Universiteit Utrecht bieden ons nu een blik in de verre toekomst. Dit is de Somalaya, het grootste gebergte dat je nooit zal zien. Want de Somalaya gaat in de komende 200 miljoen jaar pas vormen. Laten we eerst teruggaan in de tijd. De aarde zoals we die vandaag de dag kennen, zag er in het geologische verleden heel anders uit. Miljoenen jaren geleden viel het supercontinent Pangea uiteen in verschillende tektonische aardplaten. Deze platen begonnen langs plaatgrenzen te bewegen. Langs ‘subductiezones’ schuift de ene aardplaat onder de andere. De bovenste plaat wordt daardoor langzaam samengedrukt en de korst van de onderste plaat wordt afgeschraapt. Hierdoor ontstaan bergketens, zoals de Alpen en de Himalaya. Het is een proces zonder einde. Met behulp van gegevens van de huidige gebergtegordels hebben de Utrechtse geologen nu via enkele ‘regels’ voorspeld hoe het subductieproces de oceanen en continenten tot gebergtes vervormt. Ze hebben deze regels toegepast op een model van toekomstige continentale beweging om te voorspellen hoe de huidige geografie zal veranderen in gebergtegordels in een verre toekomst. Zo gaat Somalië zich losmaken van Afrika en zal door de botsing met India het nieuwe Somalaya gebergte ontstaan. Met de regels voor gebergtevorming, kunnen we de opbouw van de huidige aardkorst beter begrijpen. Dit is bijvoorbeeld belangrijk in de zoektocht naar grondstoffen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16568690 120.213 12039 2021-06-30T12:00:00+00:00 yes no platentektoniek convergentie geologie subductie gebergte https://schooltv.nl/item/de-olympische-spelen 2024-01-18T10:48:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/11000/images/11581.w613.r16-9.19586b7.png Wat weet jij over de Olympische Spelen? | Quiz over het grootste sportevenement ter wereld De Olympische Spelen bestaan al heel lang, maar weet jij wie ze ooit bedacht heeft en waarom sporters vroeger in hun blootje mee moesten doen? Klik op de afbeelding om de quiz te starten! https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 12902 yes no Olympische Spelen Grieken sport https://schooltv.nl/video-item/marokko-de-wereld-rond 2024-01-04T12:55:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38138.w613.r16-9.770afd9.webp Marokko | De wereld rond In het noordwesten van het continent Afrika ligt Marokko. De hoofdstad van dit land is Rabat. Van de 34 miljoen mensen die in Marokko leven, is het grootste deel van Berberse afkomst. De Berbers zijn oorspronkelijk nomaden die lang geleden door Noord-Afrika trokken. Later komen er ook Arabieren naar Marokko. De Berbers en de Arabieren zijn tegenwoordig de grootste bevolkingsgroepen in het land. Het Berbers en het Arabisch zijn ook de belangrijkste talen die in Marokko worden gesprokken. Maar veel Marokkanen spreken ook Frans. De Berbervolken leven al sinds zo’n 5000 jaar in het noordwesten van Afrika. Vroeger heette dit gebied Mauretania. Na een periode van overheersing door de Romeinen, vestigen de Arabieren zich rond 700 in het gebied. In de eeuwen daarna heersen Spanjaarden, Portugezen en Fransen over het land. Sporen hiervan zijn nu nog terug te vinden in Marokko. In 1956 wordt het land uiteindelijk onafhankelijk. Marokko is geen vermogend land. De werkeloosheid en het analfabetisme zijn hoog. De economie is vooral afhankelijk van inkomsten uit landbouw, mijnbouw, textiel en toerisme. De koning staat aan het hoofd van de regering en heeft veel macht. Naast staatshoofd, is de koning ook bewaker van het geloof. De Islam speelt dan ook een grote rol in de politiek. In het binnenland is het klimaat van Marokko dor en droog. Dit komt vooral doordat de bergen die daar liggen vochtige lucht vanaf zee tegenhouden. Hier heerst dan ook een landklimaat. Aan de kust heeft de zee wel invloed op het land en is het klimaat gematigd. Hier liggen de grote steden en aan de kust liggen zandstranden. Landinwaarts liggen gebergten zoals het Rifgebergte en het Atlasgebergte. De hoogste berg in de Atlas is de Jebel Toubkal. Het grootste deel van het binnenland bestaat uit woestijn. De Sahara is een enorme woestijn die vooral bestaat uit rots- en zandvlakten. Hier lopen de temperaturen overdag op tot wel 50 graden Celsius, terwijl het er ’s nachts kan vriezen. De Islam is in Marokko de staatsgodsdienst en is verreweg de meeste mensen zijn dan ook moslim. Het geloof bepaalt het dagelijkse leven. Zo wordt er vijf keer per dag opgeroepen voor gebed. In huis en op straat worden muntthee en koffie gedronken. In de Tajine wordt met veel kruiden, groenten en vlees, maaltijden bereid. Couscous wordt vaak geserveerd als basisgerecht. De oude steden van Marokko, waaronder Fès, en Marrakech hebben een ommuurd centrum, dat de medina wordt genoemd. In deze medina zijn veel nauwe straten en op de markten, de souks wordt van alles verkocht: van etenswaren tot kunst en souvenirs. Marokko is een heel divers land en met haar eeuwenoude cultuur een populaire reisbestemming voor toeristen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16574766 222.485 9874 2021-07-07T08:45:00+00:00 yes no land Marokko woestijn https://schooltv.nl/video-item/waarom-hebben-we-steeds-meer-last-van-de-eikenprocessierups-meer-klimaatverandering-meer-rupsen 2024-01-11T15:23:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38139.w613.r16-9.414599e.webp Waarom hebben we steeds meer last van de eikenprocessierups? | Meer klimaatverandering, meer rupsen De eikenprocessierups heeft een succesverhaal geschreven in Nederland. De eerste nesten werden in 1991 waargenomen. Maar de enorme aantallen en overlast lopen gelijk op met de klimaatverandering. 2018 was al een piekjaar. In 2019 was er een verdriedubbeling van de rupsenpopulatie. De lage biodiversiteit en de stijgende temperaturen maken van Nederland een ideaal thuis voor de rups. Wat de zwartepietendiscussie is voor het Sinterklaasfeest, dat is de eikenprocessierups voor de lente. Niemand zit erop te wachten, maar beide zijn niet meer weg te denken ijkpunten in het jaar. Processierups. Eikenprocessierups. Eikenprocessierups. Dankzij de klimaatcrisis en een heleboel eiken kon het harige rupsje enorm succesvol worden in ons land. De gewone Nederlandse eik is heel veel in Oost-Nederland aangeplant. En daar zie je ook veel problemen. In deze bomen zit hij jaarlijks. Dus die bestrijden we met biologische middelen. Ik heb er hier al eentje. Die is tussen m'n handschoen en m'n hand gekomen. Dan wrijf je 'm er zo in. Toen Henry Kuppen in de jaren 90 een boomverzorgingsbedrijf begon maakte de eikenprocessierups hem al snel het leven zuur. Ik had er toen ook zeker last van. In de loop van de jaren ben ik er ook gevoeliger voor geworden. Een lichamelijke gevoeligheid. Dat ik steeds heftiger reageer als ik in de buurt van eikenprocessierupsen kom. Het is zo dat de rupsen in '96 al heel veel overlast bezorgden in Brabant en de Tour de France destijds de nodige overlast bezorgden. Die startte toen in Den Bosch. Sinds 2000 is-ie over de rivieren heen. In 2010 zat hij ook in Groningen en in heel Nederland. Henry adviseert de gemeente Amsterdam over de bestrijding van de rups. Jaike Bijleveld ziet de overlast ieder jaar toenemen. De natuur wordt steeds onvoorspelbaarder. We krijgen te maken met enorme extremen. Vorig jaar, in het overlastseizoen, zorgde een enorme storm ervoor dat heel veel nesten met eikenprocessierupsen uit de bomen werden gewaaid. Die rupsen kruipen weer terug naar de bomen en laten een spoor van brandharen achter. Als je dan in die gazons gaat recreëren, dan heb je een enorm probleem. De rups is uitgeroepen tot staatsvijand nummer EEN. Intussen vallen er nog steeds slachtoffers. En dan gaat het niet om een beetje jeuk. Nicole is een echt buitenmens. Zodra het lente wordt, zit ze op haar handbike. Maar vlak voor haar huis begint de ellende al. Daar zie je dus al twee groten eikenbomen staan. En wat kleinere. Waar vorig jaar ook echt die grote nesten in zaten. Dit jaar nog niks. Ze hebben het vroegtijdig behandeld en er vogelhuisjes in gehangen voor de koolmeesjes want dat is de natuurlijke vijand van de processierups. Hee Petra. Waar gaan we naartoe? Met haar vriendin Petra is ze bijna dagelijks op de weg te vinden. En waar Petra nergens last van heeft... Ja, ik heb nergens last van...lijkt Nicole ieder jaar meer last te krijgen van de eikenprocessierups. Ze had al vaker rode bulten en jeuk maar vorig jaar ging het echt mis. Ik zat hierachter thuis. Ik kreeg wat in m'n oog. Wat doe je als je iets in je oog krijgt? Dan ga je wrijven. En ik wreef dus in m'n oog en in EEN keer bam. Die pijn was echt niet te harden. Zo branden. Het was echt alsof er iemand met een mes in je ogen zat te steken. Zo verschrikkelijk veel pijn, omdat er nog haartjes in zaten. Dat oog kon niet meer open. Hij was helemaal dik. We zijn meteen naar het ziekenhuis gegaan, naar de oogarts. Toen heeft zij gelukkig met een pincet alles eruit gekregen. Dat genas wel. Alleen, het zicht was niet goed. Een paar kleine haartjes van de rups maakten Nicole bijna blind aan haar linkeroog. Dat is een eik. Daar heb ik ruzie mee. Ik ben wel heel erg bang. Daarom ga ik niet zonder bril of zonnebril naar buiten. Ik kan nog steeds niet goed tegen fel licht. Voor het fietsen heb ik er eentje die het helemaal afdekt. Ik wil gewoon m'n ding kunnen blijven doen. En dan aanvaard ik maar dat ik er last van heb. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16574783 273.48 444 2021-07-08T09:19:14+00:00 yes no rups biodiversiteit zomer https://schooltv.nl/video-item/wat-zijn-de-gevolgen-van-langdurige-droogte-de-impact-van-hitte-op-de-natuur 2025-10-09T08:07:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38140.w613.r16-9.a5d0461.webp Wat zijn de gevolgen van langdurige droogte? | De impact van hitte op de natuur Mijn werkgebied behelst ongeveer 10.000 hectare natuurterrein. O, daar gaat de kaart. De wind... We hebben de afgelopen weken wel wat neerslag gehad...maar als je kijkt naar waterstanden in onze vennen bijvoorbeeld, dat belooft niet veel goeds voor de komende maanden. Kom maar mee, we gaan kijken wat voor impact de droogte op dit gebied heeft. Het is gewoon heel droog. Dit ziet er niet best uit, hier. Het grootste deel van de bomen hier is al helemaal dood. Kassiewijle, ja. De droogte op de Veluwe is op veel plekken overduidelijk. Deze bomen zijn geveld door een mysterieus klein kevertje dat door de aanhoudende droogte zijn tanden in de fijnspar kan zetten. Dit is echt het werk van een schorskever. In dit geval de letterzetter. Op de schors zie je mooi de tekening. Het zijn vaak hoofdgangetjes met allemaal zijgangetjes. Een soort letterachtige tekening. Daar komt ook de naam letterzetter vandaan. Ja, onmiskenbaar een boom die is aangetast. Met een aantal jaren van toch wel forse droogte is die boom slecht in conditie. Dan werkt het afweermechanisme eigenlijk niet. De kever komt op die boom te zitten. En die larven vreten zich naar buiten waardoor die boom aan de binnenkant wordt aangetast, en afsterft. Indirect is dit klimaatverandering. Ik denk dat al deze bomen er op termijn aangaan. Warm dagje vandaag, 30 graden geeft-ie aan. De fijnspar legt dus het loodje, net als veel andere naaldbomen op de Veluwe. Om te voorkomen dat we straks tegen een dode, dorre vlakte aankijken plant Staatbosbeheer andere bomen terug. Een mooie berk. Een inlandse eik. Een esdoorn. Ja, en een beuk. Staan er allemaal mooi bij. Je hebt kans dat als je 10, 20 jaar verder bent de Veluwe langzaam omgevormd gaat worden naar een bos met andere soorten dan we nu gewend zijn. Die beter bestand zijn tegen droogte. Ook als bijkomend voordeel hebben als er een natuurbrand uitbreekt ook wat minder snel vlam vatten gewoon. Gezien? Gaan we verder. Het is lekker om de airco aan te kunnen zetten. We zijn bij een klein stukje hoogveen op die hoge droge Veluwe. De Veluwe is bezaaid met dit soort watertjes. Er groeien bijzonder plantjes, zoals...Dat is dophei. De zeldzame... Dat is beenbreek. En de vleesetende...Kijk, dit is zonnedauw. Maar al deze plantjes en de insecten in dit gebied worden bedreigd, door de aanhoudende droogte. Je ziet dat hier een groot stuk aan het droogvallen is. Die oevers worden helemaal zichtbaar. Normaal staat het water 30 centimeter hoger. Libellen zitten in de randzone, die zetten daar hun eitjes af...en je moet je voorstellen als dat helemaal droogvalt dan verdwijnt hun leefgebied, hun voortplantingsgebied. Het is een heel biotoop wat hier op termijn zou verdwijnen. Dat is gewoon niet goed. We zullen allemaal offers moeten brengen om uiteindelijk doelstellingen te realiseren als 't om het klimaat gaat. Als de trend zich doorzet met de opwarming van de aarde dan gaat het niet de goede kant op. Het wordt spannend of we die draai echt gaan maken in de wereld. Ik ben benieuwd. Ik hoop 't van harte in elk geval. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16574784 208 1521 2021-07-08T22:00:00+00:00 yes no zomer hitte klimaatverandering droogte https://schooltv.nl/video-item/komen-er-meer-teken-door-klimaatverandering-de-opkomst-van-de-terrorteek 2024-01-11T15:22:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38141.w613.r16-9.3c9ab2b.webp Komen er meer teken door klimaatverandering? | De opkomst van de terrorteek De Haarlemse Lidewij Boeken weet precies wat een teek kan aanrichten. Als kind werd ze gebeten en ze kreeg de ziekte van Lyme. We gingen vroeger altijd op vakantie in Rockanje. We waren de hele dag buiten, lekker in de bloementuin, de boomgaard, bos, de duinen...en daar zaten gewoon bizar veel teken. Dus 't was heel normaal om iedere dag een tekencontrole te doen. Als je niet direct ziek wordt na een tekenbeet, want die bacterie kan ook jaren sluimeren voordat-ie zegt 'hee, hier ben ik', dan heb je pech. Zo, dit zijn mijn halfvierpillen. Lidewij slikt een indrukwekkende hoeveelheid medicijnen. Van antibiotica tot pijnstillers, in totaal wel 40 per dag. Daarnaast krijgt ze dagelijks ook een infuus met antibiotica. Haar klachten zijn dan ook niet mals. Uitval van spieren, krachtsverlies, ernstige vermoeidheid. Ben je wel eens bij de tandarts geweest dat de tandarts per ongeluk op je zenuw boort? Nou, die pijn, die voel ik eigenlijk in mijn lichaam. De momenten dat ik geen pijn heb, die zijn er eigenlijk niet. Hoe is 't, mop? Naar omstandigheden goed. Als ik een goede periode heb dan kan ik ongeveer EEN keer in de week een activiteit buiten de deur doen. En de rest is dan bijkomen daarvan. Mijn lichaam is eigenlijk 24/7 in gevecht om beter te worden. Ja, dat is zwaar. Ja. De teek heeft ook de aandacht van Sander en zijn team. We kunnen hier erdoor. Dit is het...het tekenwalhalla. Zit behoorlijk vol. 24 teken hebben we. Dat is de oogst van drie meter, twee meter slepen. Het krioelt ervan. De neus van de teek zit in de voorpoten. Als je hier met je hand langs gaat zo, is het raak. Teken zijn koudbloedige beestjes en worden heel erg beïnvloed door het klimaat. Hoe warmer het is, hoe sneller ze zich kunnen ontwikkelen. Allerlei insecten, bloedzuigende insecten, muggen en teken worden door klimaatverandering beïnvloed. En daarom sinds kort in Nederland: terrorteek! Dat is een hele grote teek. Heeft een wat ander gedrag dan de schapenteken. Je kan 'm ook zien rennen. Komt actiever op de gastheer af. Het is een beestje wat wel een gevaarlijk ziekte kan overdragen. Het krim-congovirus. Een heel vervelend virus waar je een grote kans hebt om te overlijden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16574785 178.6 512 2021-07-11T22:00:00+00:00 yes no insect klimaatverandering virus ziekte https://schooltv.nl/video-item/hoe-past-de-tuinslak-zich-aan-aan-klimaatverandering-de-evolutie-van-de-tuinslak 2024-01-11T15:22:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38142.w613.r16-9.74a2593.webp Hoe past de tuinslak zich aan aan klimaatverandering? | De evolutie van de tuinslak Het is lente. Voor Menno Schilthuizen een mooie tijd om slakken te verzamelen voor zijn onderzoek. Hier zitten er nog twee. En Menno verzamelt er veel, heel veel. Het gaat je niet in de kouwe kleren zitten. Voor het slapen gaan zie je van die spiralen voor je ogen. Maar Menno heeft het er allemaal voor over want deze doodnormale slakken kunnen iets heel bijzonders. De slakken die Menno verzamelt… Ze hebben allerlei verschillende kleuren. Van die bleekgele. En deze zijn roze. Je hebt ze ook donkerbruin. Ze lijken bijna tropisch, maar het is 'n Nederlandse tuinslak. Ja, het is echt een hele normale slak. Heel gewoon. En toch in staat zich razendsnel aan te passen aan het veranderende klimaat. Evolutie in de hoogste versnelling. Als er een drastische verandering is in de omgeving, bijvoorbeeld klimaatverandering, dan zorgt natuurlijke selectie ervoor dat er snel veranderingen kunnen plaatsvinden. Als je de slakken van nu gaat vergelijken met de slakken van toen dat zijn ze een stukje lichter geworden dan toen. Het is heel ironisch dat zo'n langzaam beest juist zo snel evolueert. Onze doodnormale tuinslak ondergaat door de klimaatcrisis een ware metamorfose. Lichtgeel is het nieuwe bruin. Met een hele goede reden. Als een slak in de felle zon zit in de zomer...dan wordt-ie van binnen behoorlijk warm. Dan helpt het als je huisje licht van kleur is. Als je zelf in een witte auto zit in de volle zon...wordt het minder warm dan wanneer je in een zwarte auto zit. Dus in die zin is het wel logisch dat ze lichter worden...omdat de evolutie alle donkere slakken wegselecteert. Survival of the fittest. Charles Darwin zou trots zijn op deze doodnormale tuinslak. Misschien dat ze over 50 jaar allemaal bleekgeel te zijn. Maar als het dan nog warmer wordt, dan kan het zijn dat zelfs die gele te warm worden in de zon en dan zou de soort uitsterven. En dan worden het geen naaktslakken? Hahaha. Nee, dat waarschijnlijk niet. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16575934 149.6 1154 2021-07-12T22:00:00+00:00 yes no slak klimaatverandering evolutie https://schooltv.nl/item/hoe-zijn-de-olympische-spelen-ontstaan 2024-07-04T07:28:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43121.w613.r16-9.247a463.jpg Hoe zijn de Olympische Spelen ontstaan? | Scrollverhaal over sport, eer en medailles Veel atleten dromen ervan om mee te doen aan de Olympische Spelen. Hoe ziet de geschiedenis van de Spelen eruit en waarom mochten vrouwen tot 1900 niet meedoen? Klik op de afbeelding om de story te lezen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 13609 yes no Olympische Spelen sport Grieken https://schooltv.nl/item/waarom-hebben-we-zon-last-van-de-eikenprocessierups 2024-07-04T07:28:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43082.w613.r16-9.b97eb2f.jpg Waarom hebben we zo'n last van de eikenprocessierups? | Scrollverhaal over de rups die elk jaar voor overlast zorgt Alleen al van het woord krijg je spontaan jeuk: eikenprocessierups. Met zijn irriterende brandhaartjes zorgt dit beestje elk jaar voor overlast in Nederland. Hoe komt dat en wat is eraan te doen? Klik op de afbeelding om het scrollverhaal te lezen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 438 2021-07-13T06:48:00+00:00 yes no insect boom zomer https://schooltv.nl/video-item/code-rood-in-de-klas-klimaatverandering-in-de-zomer 2024-01-09T10:56:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44560.w613.r16-9.cb7fa91.webp Code Rood in de klas | Klimaatverandering in de zomer Overstromingen, hittegolven, ziektes: de klimaatcrisis maakt meer en meer slachtoffers. Terwijl het grote uitsterven begonnen is, loopt Nederland onder water. Er zijn opties: zwemlessen voor gevorderden, of we kweken kieuwen. Of we verhuizen massaal naar Duitsland. We verliezen, veel meer dan we beseffen. In Code Rood zien we wat de klimaatcrisis betekent voor Nederland. Samen met experts en wetenschappers onderzoeken we per seizoen de effecten op ons dagelijks leven. En vandaag: de zomer. Ah, zomer. *Here comes summer* Vakantie, lekkere temperaturen, waterpret, muggen en teken zuigen ons leeg, steden veranderen in een hitte hell hole. En we krijgen bosbranden op ons bord. O, en artisjokken. Geen idee wie daarop zit te wachten. Ik ben Appy Sluijs, paleontoloog. Net als die ene uit Friends. Precies dat, maar dan echt. Als wetenschapper onderzoek ik al jaren de relatie tussen CO2 en het klimaat op aarde. Onze zomers zijn veranderd. Klimaatverandering laat Nederland verbranden en kleurt grote delen van Europa rood. Tijdens hittegolven neemt de sterfte in Nederland met 12 procent toe. Dat zijn 40 extra doden per dag ongeveer. Lekkere, he, die zomer. “Het weer. Het wordt vandaag weer erg warm, met maxima tussen de…Het hitterecord is dus 40,7...Er is zelfs sprake van een landelijke hittegolf.” Wetenschappers houden rekening met scenario's waarbij we om het jaar een hittegolf hebben met temperaturen rond de 40 graden. Voor stadsbewoners is dat slecht nieuws de meeste van hen wonen namelijk op zogeheten hitte-eilanden. We zien hier een hele stenige omgeving. De gevels, de bestrating, et cetera. Geen enkel stukje groen. Elke wijk in de stad heeft een eigen klimaat: een klimatoop. De manier waarop je een stad of een wijk inricht heeft heel veel effect op de temperatuur. Dit is een klimatoop waar best wel wat aan de hand is. In feite, al die bestrating, al die gebouwen, al die stenen, dat moet je eigenlijk beschouwen als een soort accu. Die al die warmte opslaat en die warmte dan 's nachts weer afgeeft. Als het op het platteland 25 graden is kan het hier wel 35 graden zijn. Dat is een enorm verschil. We zien ook heel veel donkere kleuren aan alle gevels donkere kleuren. En eigenlijk leidt dat ertoe dat er hier heel veel warmte wordt opgeslagen. Waarom ga je dit niet gewoon wit schilderen? Maar dat wit schilderen is ook weer niet ideaal. Want dan wordt de zonlicht weerkaatst op mensen zoals ik in de openbare ruimte. Dan wordt het voor ons weer onaangenaam. En hier zou je echt een eitje op kunnen bakken vanwege al die warmte. Heel veel mensen plaatsen nu een airconditioner in huis maar die airconditioner blaast ook weer warme lucht naar buiten. En als iedereen dat doet dan krijgen we tien procent opwarming in de stad. Dat is dus ook geen goede oplossing. Hier, zo'n mooi parkje in een hoogstedelijke woonomgeving, dat levert echt wel wat op. Qua verkoeling en veel aangenamere buitenruimte. Maar wat ik denk dat ook belangrijk is om dit soort gevels in z'n geheel te vergroenen. Dan slaan die stenen veel minder warmte op, het wordt veel koeler... veel aangenamer voor de mensen die er wonen...maar ook voor mensen in de openbare ruimte. De hitteproblematiek die we in de steden hebben...dat is al een groot probleem maar doordat de aarde opwarmt... krijgen we er nog een schepje bovenop en daar moeten we in feite iets aan doen. We moeten onze binnensteden zeker anders inrichten. De hele wereld moet, om de doelstelling van Parijs te halen uiteindelijk stoppen CO2 uit te stoten. We weten eigenlijk allemaal wat we moeten doen. Niet te lang onder de douche. Geen vlees eten. Doe 't licht uit. Isoleer je huis...Minder spullen kopen, had ik dat al gezegd? En stop met vliegen. Als we niet door een of andere pandemie aan ons eigen land gekluisterd zijn gaan we er in de zomervakantie massaal op uit. Het liefst lekker goedkoop, met een vervuilend vliegtuig en het liefst naar de zon. Maar door toenemende turbulentie, veranderen vakantievluchten in... GEGIL ...gipsvluchten. Dus waarom nog naar warme landen.. als je ook naar Zoutelande op vakantie kan? Mocht je nou echt verzot zijn op vliegen...neem dan een pony, krijg je vanzelf vliegen. PADOEM PATS Nederlandse zomers worden steeds warmer...en we hebben periodes van grote droogte. De droogte wordt zo extreem, dat we ons erin verslikken. De droogte hakt in op onze zomer. Het is een stille sluipmoordenaar. Als je droogte ziet, is het eigenlijk al te laat. Hoe verder de klimaatcrisis zich ontvouwt...hoe droger ons kikkerlandje wordt. En als we nu niks doen, hebben we binnenkort een enorm probleem. Droogte in Nederland is er eigenlijk als er veel minder regen valt of veel meer water verdampt dan normaal. Dan droogt langzaam de bodem uit. Uiteindelijk zakt ook 't grondwater, het water onder de grond. Ook de rivieren en kanalen gaan steeds lager staan. Dat zijn drie fases van droogte. Het begint bij de meteorologie... dan in de bodem en het eindigt in de rivieren en het open water. En het gekke is dat volgens de cijfers van KNMI...Nederland natter is geworden. Er valt meer regen. Sinds 1901 is het eigenlijk steeds meer gaan regenen. We hebben een kwart meer neerslag gekregen. Regen komt steeds in kortere en intensere periodes. Het stroomt meteen het riool in...of de sloten en kanalen, en stroomt richting zee. Dat helpt niet per se tegen de droogte. Ook al is er meer neerslag. Het zand, bovenste laag, helemaal droog. Zit geen vocht meer in. Ga je wat dieper, hier, dan zie je het resultaat van die regen. Maar als het zo doorgaat met de warmte en zon...dan verdampt ook dit heel snel. Als gevolg van klimaatverandering gaan we te maken krijgen met steeds ergere droogtes. Dat betekent dat iemand die nu geboren wordt... meer last gaat krijgen van droogte dan iemand die nu 80 is. Daar is-ie weer: de aloude klimaatriedel! Het wordt steeds warmer, maar ook natter! Natuurlijk krijgen we meer extremen in het weer. Bijvoorbeeld: extreme droogte in de zomer. Ook het maken van drinkwater wordt steeds lastiger. Heel veel van het drinkwater komt uit het grondwater. Dat grondwater willen we ook gebruiken voor natuur... maar ook voor boeren om te irrigeren. Er ontstaan conflicten. Waar gaan we 't water voor gebruiken? Natuurlijk baart het me zorgen. Als er steeds meer droogtes komen dan zien we daar de gevolgen van...om ons heen en dat is niet leuk, absoluut niet. Sommige dingen kunnen straks niet meer. Waar we veel water voor nodig hebben, dat is niet meer mogelijk. Op andere plekken kunnen we met maatregelen oplossingen zoeken...door extra water te bergen en dat te gebruiken. Maar stukken natuur waar bomen afhankelijk zijn van water... en waar 't steeds droger wordt, die gaan ten onder. Dat zijn dingen die me niet echt gelukkig maken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16579925 485.4 2874 2021-07-12T22:00:00+00:00 yes no klimaat klimaatverandering temperatuur hitte zomer https://schooltv.nl/video-item/het-slavernijverleden-en-het-excuus-dilemma-het-trans-atlantische-slavernijverleden-van-nederland 2024-01-04T12:55:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38156.w613.r16-9.84ad9b0.webp Het slavernijverleden en het excuus-dilemma | Trans-Atlantische slavernij door Nederland in het verleden 1 juli is de dag van Keti Koti, ketenen gebroken in het Surinaams. De dag waarop in 1863 21 vreugdeschoten klinken in Paramaribo en Willemstad, waarmee tot slaaf gemaakten formeel vrij worden verklaard. Al komt echte vrijheid voor velen pas later, straks meer daarover. Maar 1 juli is de dag die draait om herdenken en vieren. Deze video gaat over het Nederlandse trans-Atlantische slavernijverleden en ik leg je uit, met wat hulp van Cheryl, wat excuses daarvoor zou betekenen. Het is een erkenning van leed wat is aangedaan van een hele zware, duistere periode voor heel veel mensen. Eerst die geschiedenis. Twee eeuwen waarin Nederland 600.000 tot slaaf gemaakte mensen uit Afrika verhandelde. Die handel neemt flink toe in de zeventiende eeuw, nadat de WIC, de West-Indische Compagnie, een deel van Brazilië inneemt. Daar hebben de Portugezen plantages laten aanleggen die met Afrikaanse dwangarbeid worden bewerkt. Nederland neemt dat over en richt langs de Afrikaanse westkust posten in voor de handel in mensen, met fort Elmina in het huidige Ghana als hoofdkwartier. Mannen, vrouwen en kinderen worden gevangengenomen en de handelaren verkocht aan de Nederlanders. Ze worden gebrandmerkt met het WIC-logo en op schepen geladen. En dit is nog maar het begin, want wat volgt is een maandenlange oversteek dicht op elkaar gepakt in een bloedheet ruim. Mannen worden vastgeketend, eten en drinken is er nauwelijks en één op de acht overleeft de overtocht niet. Wie de reis wel overleeft, staat een leven lang hard werken te wachten op plantages, schepen of in huishoudens, vaak onder onmenselijke omstandigheden. Tegen die slavernij is altijd verzet geweest. In Haïti breekt een revolutie uit, waarbij de republiek uiteindelijk onafhankelijk wordt en op Curaçao leidt de tot slaaf gemaakte Tula een opstand waarbij duizenden weigeren nog langer te werken op plantages. De marrons van Suriname vluchten de bossen in en stichten de dorpen van waaruit ze plantages overvallen en andere bevrijden. Ook in Nederland is er in die tijd kritiek op de slavernij en het racisme wat het mogelijk maakt. Er volgen petities, boeken en er worden clubs opgericht om de slavernij te stoppen. En één club heeft waarschijnlijk de langste verenigingsnaam ooit: De vereniging tot uitgave van het tijdschrift Bijdragen tot de kennis der Nederlandsche en vreemde koloniën, bijzonder betrekkelijk de vrijlating der slaven. Hun tijdschrift en het verzet in de koloniën, de verenigingen, het verhoogt allemaal de druk op politici om slavernij af te schaffen en andere landen doen dat al. Nederland volgt als één van de laatste. 1 juli 1863 wordt slavernij formeel verboden in Suriname en op de Caribische eilanden. Maar in de praktijk moeten velen verplicht op dezelfde plek blijven doorwerken. In Suriname tien jaar lang, waardoor echte vrijheid er pas in 1873 volgt en op sommige plekken nog later. Compensatie komt er alleen voor de voormalige eigenaren, terwijl diegene die voor ze moesten werken hun leven uit het niets moeten opbouwen, waarin 1 juli voor velen een belangrijke dag wordt. "Op het Oranjeplein in Paramaribo hebben honderden Surinamers op plechtige wijze de emancipatiedag gevierd. De dag waarop honderd jaar geleden de slavernij werd afgeschaft." Ook hier in Nederland wordt op steeds meer plekken gevierd en herdacht, zoals door Cheryl. "Keti Kot betekent voor mij vrijheid, vrijheid van mijn voorouders, van mijn betovergrootmoeder. Zij was een tot slaaf gemaakte, ze is in 1848 geboren. Vrijheid van 400 jaar onderdrukking, maar ook vrijheid voor mezelf, dat ik kan zijn wie ik ben vandaag de dag." Dat herdenken en vieren, dat gebeurt elk jaar, maar dit jaar is bijzonder omdat er in Amsterdam excuses klinken. Niet namens individuele burgers, maar namens het stadsbestuur vanwege de rol die het speelde tijdens de slavernij waar de stad vorig jaar al onderzoek naar liet doen en waaruit bleek dat Amsterdam "...langdurig betrokken was bij de organisatie van slavenhandel en slavernij." Sporen van die betrokkenheid zijn nog altijd zichtbaar, zoals de grachtenpanden die werden gebouwd met geld verdiend aan de plantages. “Dit is een goed voorbeeld. Vandaag de dag de burgemeesterswoning, maar in de zeventiende eeuw woonde hier Paulus Godin, bewindhebber van de West-Indische Compagnie en ook echt heel direct betrokken.” Naast de huidige bewoner van het pand, Femke Halsema, overweegt ook de burgemeester van Rotterdam excuus en die vindt dat ook de landelijke politiek stappen moet zetten. “Ik roep daartoe dan ook het kabinet op dit gebaar te maken.” In een paar andere landen werd het woord excuus eerder uitgesproken, zoals in Benin, Ghana en de VS. "De Senaat maakt vandaag unaniem excuses." En in Engeland deden de steden Londen en Liverpool het. In 2001 sprak een Nederlandse minister namens de regering al diepe spijt, neigend naar berouw uit en in 2013 werd dat "Diepe spijt en berouw over hoe Nederland is omgegaan met de menselijke waardigheid." Maar excuses komen er voorlopig niet volgens Rutte. "Dat vind ik nogal wat om te zeggen 'Ja, maar er nog eens op terugkijkend, mijn voorgangers hebben dat toen fout gedaan en daar bied ik dan excuses voor aan.' Als kabinet hebben wij niet besloten om die excuses te maken." De meerderheid van de Nederlandse bevolking, 55 procent, is ook tegen het maken van excuses, blijkt uit een peiling van I&O Research. 31 procent vindt dat de excuses er wel moeten komen. Dus ik geef je de argumenten van beide kanten. Tegenstanders vinden vooral dat je de mensen die nu leven niet verantwoordelijk kunt houden voor de acties van vorige generaties. "Ik vraag me af wat wordt opgelost daarmee." "Waar houdt het dan op?" "Nee, ik vind niet dat we dat hoeven te doen." "Je kan er nu geen sorry meer tegen zeggen, want het is gebeurd." Het is te lang geleden en alle direct betrokkenen zijn inmiddels al dood. Daarnaast vrezen ze dat het einde zoek is als er excuus komt voor de slavernij. Want in Nederland is veel meer gebeurd wat nu niet meer zou kunnen. En je zou dan in theorie voor talloze dingen excuses kunnen gaan maken. Voorstanders noemen vooral de erkenning van aangedaan leed als de belangrijkste reden. "Het zou toch wel op zijn plaats zijn, denk ik." "Erkennen is heel belangrijk. Nu heb ik het gevoel dat het eindelijk erkend wordt." "Had al in 1861 moeten gebeuren." Een moment om echt stil te staan bij wat er is gebeurd en daarmee een manier om mensen bewuster te maken van hoe de geschiedenis doorwerkt in het heden. En daarbij wijzen ze op racisme en achterstelling. Er is dus volop discussie. Maar wat betekent zo'n excuus? Nou, Cheryl hoopt dat dit het begin is van meer begrip. "Het is een erkenning van: ok, er is een scheefgroei. Mensen hebben een achterstand ontwikkeld, niet omdat ze heel graag een achterstand willen ontwikkelen. Die is er gewoon vanuit de geschiedenis. Zo'n excuus is een teken van, ja, er zijn heel veel dingen misgegaan in het verleden, maar moving forward en kijken naar de toekomst: Wat kunnen we doen om de verhoudingen recht te trekken? Dan kan je ook weer werken richting begrip. Het gaat er in ieder geval een stuk verder dan alleen spijt uitspreken. Daarmee toon je medeleven, maar met het maken van excuses zet je ook een stap richting het nemen van verantwoordelijkheid, zeggen kenners. Nederland deed het eerder in Indonesië. "Spijt en excuses is voor de geweldsontsporingen van Nederlandse zijde." Toen vanwege het geweld tijdens de Indonesische onafhankelijkheidsoorlog en de Nederlandse regering maakte excuses voor de hulp aan de Duitsers bij de Holocaust. "...bied ik vandaag namens de regering excuses aan voor het overheidshandelen van toen." Maar het nemen van verantwoordelijkheid kan ook juridische gevolgen hebben voor eventuele herstelbetalingen, waar ook discussie over is. "Juridisch betekent dit dat je misschien toch een stapje dichter bij bent bij een schadevergoeding. Dat is wel een heel moeilijk juridisch proces, maar het is niet onmogelijk." Al wil een rechter precies weten wie wat, waar en wanneer is overkomen. En dat is volgens experts moeilijker als het gaat over iets wat meerdere generaties terug gebeurde. Er wordt daarnaast nagedacht over andere stappen, zoals de komst van een slavernijmuseum en het instellen van Keti Koti als nationale feestdag. "Het is very important om op die dag stil te staan." Wat al zeker is: een herdenkingsjaar in 2023 met extra aandacht voor het Nederlandse slavernijverleden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16580163 535.914 2906 2021-07-13T16:24:55+00:00 yes no slavenhandel slavernij https://schooltv.nl/video-item/de-harde-wereld-achter-jouw-ei-wat-gebeurt-er-met-mannelijke-kuikens 2024-01-11T15:21:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38157.w613.r16-9.c91a509.webp De harde wereld achter jouw ei | Wat gebeurt er met mannelijke kuikens? Wat was er eerst, de kip of het ei? Met die vraag houdt de mens zich al duizenden jaren bezig, van filosoof Aristoteles tot natuurkundige Stephen Hawking. En met succes, want dankzij de evolutietheorie zijn wetenschappers heel zeker: "Het ei kwam eerst. Het werd alleen gelegd door een vogel die geen kip was." Al zijn er natuurlijk ook mensen die zeggen... Nee, wacht, daar gaan we het in deze video niet over hebben. Want deze video gaat niet over of de kip of het ei eerst was, maar over welke kip er in het ei zit: een mannetje of vrouwtje. Een uitkomst van levensbelang, omdat een haantje (man) geen eieren legt en een hennetje (vrouw) wel. Dus willen kippenboeren een vrouwtje. En die haantjes dan? "Ik weet niet meer precies hoe het zit." Je weet niet wat ermee gebeurt? "Nee." "Die worden toch gewoon geslacht voor vlees?" "Vast iets ergs, anders zullen jullie dat niet vragen denk ik." "Ook nooit over nagedacht eigenlijk, nee. Nee, ik ook niet." Kleine spoiler: Het loopt jaarlijks met 40 miljoen haantjes in Nederland slecht af, al is er ook steeds meer hoop voor de haan. "De motie Beckerman-Vestering over een verbod op het doden van haantjes. Wie is voor deze motie?" We beginnen bij het eierschap in de supermarkt, waar voor jou als consument veel keus is. Wit of bruin, scharrel, vrije uitloop of biologische eieren. Het heeft allemaal invloed op het leven van de kip. Bijvoorbeeld of ze met vijf of negen kippen per vierkante meter zitten, wel of geen daglicht zien en wat voor soort voer ze krijgen. Al die eieren komen van de vrouwelijke legkip. En dat is weer een ander kippenras dan de vleeskip. Die worden gefokt en gehouden voor, de naam zegt het al, hun vlees. Het worden ook wel vleeskuikens genoemd die na zes tot tien weken worden geslacht en dus überhaupt niet oud genoeg worden om zelf eieren te leggen. Daar maakt het geslacht niet zoveel uit. Ook haantjes van vleesrassen kunnen worden vetgemest. Het probleem voor de haantjes zit 'm dus echt bij de legrassen die er zijn voor jouw eieren. En een haantje, die legt ze niet. Al die kippen leven op 2000 bedrijven in Nederland. Het zijn er samen 100 miljoen, waardoor er op veel plekken in ons land meer kippen leven dan mensen. De Nederlandse pluimveesector is hoogontwikkeld en enorm gespecialiseerd met losse bedrijven voor het fokken van kippen, het uitbroeden van de eieren, het grootbrengen van de kippen en het houden van ofwel vleeskuikens, ofwel leghennen. OK, dus waar blijven dan die haantjes? Daarvoor moeten we naar het begin van de keten. De broederij, waar ze eieren met daarin de legkippen machinaal uitbroeden. De helft bevat een mannetje en de andere helft het zo geliefde vrouwtje. Dus worden kuikens na het uitkomen gesekst. Klinkt een beetje vreemd, maar is echt een kunst. Door te kijken naar de vleugelveren, bepaalt een sekser razendsnel of het om een haantje of een hennetje gaat. Zijn de veren even lang, dan is het een mannetje en zit er verschil in de lengte, dan is het een vrouwtje. En voor de helft van die kuikens, de haantjes, stopt het leven daar na één dag. Elk jaar worden er zo 40 miljoen haantjes in Nederland vergast en als diervoer verkocht, bijvoorbeeld aan dierentuinen. Sommige landen kiezen voor een andere methode, de shredder. Het is nogal een contrast met het klassieke beeld van een paar kipjes en een haan op het erf, dus hoe is die keten zo geworden? Het heeft alles te maken met efficiëntie, want na twee wereldoorlogen en veel honger besloot de overheid dat voedsel goedkoper en op grote schaal geproduceerd moest worden. En kippen broeden werd een vak. Miljoenen kippeneieren gaan er elk jaar in ons land de broedmachines in. Dankzij die efficiëntie werd honger iets van vroeger, voedsel goedkoper en ontstond die harde zakelijke wereld van de mensen waarin de haantjes om economische redenen minder gewenst zijn. Ze eten maar voedsel en leggen geen eieren. Ook bij andere diersoorten zijn de mannetjes het bokje, zoals bij stieren en bokjes, die geen melk geven en waarvan het vlees niet populair is. Terug naar het doden van die eendagskuikens. Lang was er geen haan die ernaar kraaide. Maar in de loop der tijd ontstaat er steeds meer ongemak over. Een aantal dierenartsen maakt bezwaar en dierenwelzijnsorganisaties noemen het onethisch. Dus volgt er in 2008 een onderzoek naar de alternatieven. Eén daarvan is het bepalen van het geslacht als de kip nog in het ei zit, al was het op grote schaal uitvoeren daarvan toen wel een heel futuristisch idee, maar inmiddels niet meer. Dit is een machine waarmee je van broedeieren het geslacht kan bepalen. Hier komen de eieren de lopende band binnen en in dit station gaan we een heel klein sampletje, een klein monstertje uit dat ei halen. Een druppel vloeistof halen we eruit. Daar zit een stof in die verschilt tussen mannetjes en vrouwtjes. Dus wij weten op basis van het druppeltje: dit is een mannetje of vrouwtje. Het gaatje dat we in het ei maken, dat is echt maar iets meer dan een millimeter groot. En dat maken we ook eigenlijk gelijk weer dicht nadat hij open is geweest. Dus dat dat ei merkt er eigenlijk niet veel van. Wat we dan doen, hier zitten stempelaars en die stempelen een ei roze of blauw, mannetje of vrouwtje. Dat kun je zien, deze is gestempeld. Het is een mannetjesei. En hier kun je de vrouwtjeseieren zien. Dat betekent dat we die uit kunnen laten komen en deze zullen nooit uitkomen. Dit is een hele bijzondere techniek. Uit Zuid-Amerika, Zuidoost-Azië, de VS is er heel veel interesse in dit onderwerp. En er zijn nog een paar Nederlandse en Duitse bedrijven waarvoor geslachtsbepaling inmiddels een eitje is. De Dierenbescherming noemt dat een mooie stap, maar wijst ook op de alternatieven, zoals de haantjes van legrassen wel gewoon laten leven en hun vlees verkopen. Het komt ook wel voor, maar op kleine schaal, omdat de kosten voor al dat extra hanenvoer hoger liggen. "12 weken of één dag. Wat maakt dat nou eigenlijk uit?" "Wel leven of geen leven, dat is het verschil." En de consument moet dat wel willen betalen. "Ik zou wel extra betalen." "Ik zou dat wel doen. Ja, ik vind dat heel belangrijk om daaraan bij te dragen." "Liever dat ze vrij rondlopen natuurlijk." "Stel, ik zou 1 euro extra moeten betalen voor een pakje, doosje. Dan zou ik dat er wel voor overhebben denk ik." Daarmee zijn we terug bij de supermarkten. Een aantal ketens verkoopt inmiddels al de iets duurdere eieren zonder kuikendoden. Daarmee volgen ze de Duitse supermarkten. En Duitsland speelt een belangrijke rol in dit verhaal. En die begrijp je als je ziet waar de Nederlandse eieren belanden. Twee derde gaat naar Duitsland en daar is het doden van eendagskuikens vanaf volgend jaar verboden. Duitse supermarkten zijn er als de kippen bij. Dus moeten Nederlandse pluimveehouders zich nu al aanpassen als ze straks aan Duitsland willen verkopen. In Nederland is het nog niet zover, maar nu geslachtsbepaling op grotere schaal wordt ingezet, vindt ook Den Haag dat het tijd is voor een verbod. "De motie Beckerman-Vestering over een verbod op het doden van haantjes. Verbod op haantjes, PVV? Voor, ja. Dan is de motie aangenomen." De minister moet daar nog mee aan de slag en dus ligt de bal voorlopig nog bij de consument en is het afwachten welke eieren ze kiezen voor hun geld. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16581005 488.64 2177 2021-07-14T22:00:00+00:00 yes no ei kip https://schooltv.nl/video-item/creatieve-oplossingen-voor-klimaatverandering-groenland-inpakken-en-spiegels-in-de-sahara 2024-01-04T12:55:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38158.w613.r16-9.8b0080b.webp Creatieve oplossingen voor klimaatverandering | Groenland inpakken en spiegels in de Sahara Ik heb hier een elastiekje. En het lijkt alsof ik dat eindeloos kan uitrekken. Het gaat heel lang goed maar er komt een punt dat hij knapt. En da's een tipping point. Zulke kantelpunten zitten ook in het klimaat. Bij elk kantelpunt kan het klimaat drastisch en onomkeerbaar omslaan. En het lullige is, je ziet ze bijna niet aankomen. Smeltende ijskappen zijn zo'n tipping point. En daar houdt 't niet op, want naast de stijging van de zeespiegel krijgen we in de herfst steeds meer regen op ons dak. Wetenschappers zijn heel hard op zoek naar oplossingen maar de lijn tussen creativiteit en waanzin vervaagt. Wetenschappers wereldwijd bedenken de gekste oplossingen om de klimaatcrisis het hoofd te bieden. We hebben een aantal opmerkelijke klimaatideeen voor je op een rijtje gezet. Lekker overzichtelijk. Graag gedaan! Oplossing 1. Smeltende ijskappen zorgen voor zeespiegelstijging en gigantische overstromingen. Gedoe dus. Glacioloog Jason Box...Hi! denkt uit of the box...en wil Groenland inpakken in een wit laken om 't zonlicht te reflecteren. Het ijs smelt dan minder snel. Nu alleen nog bedenken hoe de ijsberen en de rendieren dan bij hun eten komen. Oplossing 2. Krimpen. Oh I told you it's a small world! Bio-ethicus Matthew Liao wil mensen laten krimpen. In kleine magen hoeft minder eten, en dus gaan we minderen consumeren. Volgens Liao...Ciao.kan de mens wel 15 centimeter korter worden. Maar dan mogen we niet meer in de achtbaan. Oplossing 3. Stoppen met vlees eten. Minder vlees, minder uitstoot. Klinkt als een open deur... en dat is het ook. Oplossing 4! Spiegels in de Sahara. Spiegels weerkaatsen zonlicht en gaan zo de opwarming van de aarde tegen. Maar je zou ook spiegels in de ruimte kunnen hangen. Die zouden als een soort flinterdunne vliegende schotels rond de aarde zweven. Om zo een deel van het zonlicht terug de ruimte in te kaatsen. Oplossing 5. Verhuizen. Elon Musk heeft ook iets bedacht. Hij wil een kolonie stichten op Mars. Twee vliegen in een klap. Minder mensen die vervuilen en de krappe woningmarkt opgelost. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16583872 157.08 2171 2021-08-29T22:00:00+00:00 yes no klimaatverandering zeespiegel CO2 https://schooltv.nl/video-item/krijgen-we-last-van-hooikoorts-in-de-winter-bomen-bloeien-eerder-door-klimaatverandering 2024-01-04T12:55:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38159.w613.r16-9.fb148af.webp Krijgen we last van hooikoorts in de winter? | Bomen bloeien eerder door klimaatverandering Wat hebben palmbomen, de Noordp...Wat hebben palmbomen, de...Wat hebben palmbomen, de Noordpool en hooikoorts met elkaar gemeen? De klimaatcrisis. Dit is Timme Donders. Zo, kijk. Dit is een boorkern. Dankzij dit soort boorkernen kan Timme in het verleden kijken. Elke verandering die je eigenlijk ziet, de kleur en de laagjes die erin zitten, die staan voor een bepaalde periode uit de geschiedenis van de aarde. Wij kijken naar de fossieltjes en prutsen daar de pollen uit en kijken hoe het landschap eruitzag in de loop der tijden. Zo ontdekte Timme in een boorkern van de Noordpool zelfs miljoenen jaren oude pollen van palmbomen. En hij kwam erachter dat het opwarmen van de aarde niet alleen slecht nieuws is voor koraalriffen, ijskappen, ontelbare diersoorten, gletsjers en permafrost maar zeker ook voor mensen met hooikoorts. Een van de effecten die we zien van die opwarming is dat er meer pollen geproduceerd worden. En ook de grotere hoeveelheid CO2 in de lucht draagt daartoe bij. En op zo'n warme dag kan het heel onprettig zijn voor een gemiddelde allergiepatient. Niet alleen de hoeveelheid verandert. Dankzij de klimaatcrisis hebben we voortaan hooikoorts in de winter. Hier heb je gelijk een van de vervelendste planten: een berk. Die gaat tot wel 50% meer pollen produceren naarmate 't warmer wordt. En hij gaat ook eerder bloeien. Het bloeiseizoen is ook iets van twee weken eerder dan eerst. Daarachter staan mooie notenbomen, vol met hazelnoten. De afgelopen winter was heel mild, met nauwelijks vorst. En dan zie je dus dat al rond de kersttijd die bomen in bloei gaan. Dat is echt wel een maand eerder dan wat normaal is voor die boom. Wat er nu gebeurt met het klimaat, dat is eigenlijk ongekend. We kunnen dus in onze boorkernen teruggaan en op zoek gaan naar periodes die lijken op het heden. En die zijn er eigenlijk niet. De grassen groeien natuurlijk lekker. En die bloeien ook tot laat in het najaar. Dan krijg je dus een lopende neus. Dit is een bijvoet. Daar hebben mensen ook last van. Niezen. Het is geen gemakkelijke wandeling. Kijk, een geweldige plataan hier. Deze bomen gaan steeds meer klachten veroorzaken. Rode ogen. De moerascipres. Een flinke boom, produceert ook veel pollen. En niezen. Hij voelt zich steeds beter op z'n plek. En hoe minder vorst er komt in de winter, hoe beter hij het doet. Het is een soort treintje. Je begint met die hazelaars. Vlak daarna komen de elzen. En dan de berken begin van het voorjaar en de eiken. En dan de kruiden, de hele zomer lang. En de grassen. Tot in het najaar. En dan is het weer de beurt aan de hazelaars en de grassen en de elzen en de eiken. Wij zijn de eerste generatie die merkt dat klimaatverandering aan de hand is en de laatste generatie die er iets aan kan doen. En wij moeten dus nu actie ondernemen en echt grootschalig actie om dat om te draaien. Je wil dat risico niet lopen. Want we zitten echt te prikken in een toekomst die we gewoon niet kennen en die echt kan ontsporen. Het is simpel: Vanaf nu vieren we met kerst de komst van de heiland en de pollen. Halleluja. Snot is groot. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16583873 224.96 853 2021-08-30T22:00:00+00:00 yes no hooikoorts boom klimaatverandering https://schooltv.nl/video-item/exotische-spinnen-in-nederland-door-klimaatverandering-minder-kruisspinnen-meer-nieuwe-spinnensoo 2024-01-10T14:40:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38160.w613.r16-9.a4afe93.webp Exotische spinnen in Nederland door klimaatverandering | Minder kruisspinnen, meer nieuwe spinnensoorten De herfst is het seizoen voor deze beestjes. Maar door de klimaatcrisis gaat het slecht met de kruisspinnen. Ieder jaar worden er minder geteld. Maar geen zorgen, want we krijgen er een heel leger aan exotische spinnen voor in de plaats. Ja, we gaan spinnen zoeken. Spinnen zijn algemeen, allerlei biotopen. En we gaan eens even kijken wat we kunnen vinden. Elk jaar worden wel een paar nieuwe spinnensoorten voor Nederland gevonden. Bij water, bij land, hoog in bomen, laag op de grond. Zelfs in de grond. Ja, op dit heitje zit de wespspin. Zo in de herfst zijn ze op hun grootst. Het is nu even de vraag of we er eentje kunnen vinden. De wespspin is een behoorlijk grote spin als je het vergelijkt met veel Nederlandse spinnen. Grofweg een halve eeuw geleden was dat een soort die in het Middellandse Zeegebied voorkwam. Eind jaren 70 van de vorige eeuw is-ie voor het eerst in Nederland gevonden. In de jaren 90 heeft die spin heel Nederland kunnen bereiken. Inclusief de Waddeneilanden. Dus die heeft ontzettend geprofiteerd van de klimaatopwarming. Ze houdt zich angstvallig verborgen. Dat die exotische spinnen plotseling zo massaal in Nederland voorkomen is geen toeval. Spinnen zijn namelijk erg slim in verspreiden. Dat doen ze door in een struikje te klimmen. Dan gaan ze op een topje staan en steken ze hun achterlijf omhoog. Dan wordt er dun draadje gespannen en dat wordt steeds langer en als het draadje lang genoeg is dat de wind het kan oppakken, dan kan die spin zich door de lucht laten wegvoeren. Het gaat me niet lukken om er eentje te vinden. Maar gelukkig hebben we de foto's nog. Wat je ook ziet is dat er ook soorten uit het Oosten kunnen komen. Een mooi voorbeeld daarvan is de schorsrenspin. Hij leeft eigenlijk alleen maar op boomstammen van dennen. Die was nog nooit in Nederland gevonden. In 2010 werden de eersten in Nederland gevonden. Die spin is perfect gecamoufleerd. Dus die schorsrenspin gaan we ook niet vinden. Maar, ja, gelukkig hebben we de foto's nog. De wespspin en de schorsrenspin bevinden zich buiten. Maar er gebeurt ook heel veel in het stedelijk gebied. Een klein schuurtje. Lekker beschut. Kijken of hier wat te vinden is. Ja. Het is... een dode spin. Het is een dode spin. Dit is een valse wolfspin. Deze spin reist echt mee met mensen. Misschien wel met vakantiegangers, maar ook met producten. Uit Zuid-Europa. In 2007 werd daar een eerste exemplaar van in Nederland gezien. Inmiddels is het stedelijk gebied in Nederland zo warm dat-ie het hier heel goed doet. Het zijn forse spinnen. Hij lijkt nu wat klein. Het achterlijf is vooral erg geschrompeld. Maar gelukkig heb ik ook nog een foto. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16583874 214.64 2492 2021-08-31T22:00:00+00:00 yes no klimaatverandering spin herfst https://schooltv.nl/video-item/komt-er-ooit-nog-een-elfstedentocht-geen-strenge-winters-door-klimaatverandering 2024-01-25T13:10:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38161.w613.r16-9.0a8f2aa.webp Komt er ooit nog een Elfstedentocht? | Geen strenge winters door klimaatverandering De Elfstedentocht. Episch. Legendarisch. Meeslepend. Een heldendicht op ijs met internationale allure. De laatste Elfstedentocht in 1997 werd gewonnen door Henk Angenent. “Het gaat om centimeters. Het wordt... Angenent! Henk Angenent! Boven aan de rij. Henk Angenent is de opvolger van Evert van Benthem.” Toen ik op zaterdag vier januari startte in '97 toen waren er misschien duizend mensen die mijn naam kenden. En dan kom je zes a zeven uur daarna aan de finish en dan kent 85 procent van de Nederlanders je naam. Je wereld gaat toch wel op zijn kop. Op dat moment ben je een bekendheid. Een stuk geschiedenis van Nederland. De beroemdste spruitjeskweker van Nederland. Er zijn een paar momenten in je leven die heel erg van belang zijn. De geboorte van je kinderen. Je trouwdag. Maar het valt allemaal een beetje in het niet bij een Elfstedentochtdag.] Wiebe Wieling is de huidige voorzitter van de koninklijke vereniging de Friese Elfsteden. Als het gaat vriezen, dan organiseren zij de Elfstedentocht. Een rondje door het schaatsmuseum in Hindeloopen maakt pijnlijk duidelijk dat de klimaatcrisis bezig is om de tocht der tochten de nek om te draaien. We hebben in 40, 41 en 42 drie tochten gehad. Hele lange winters. Maandenlang winter. Vorst. Dik ijs. Die tijd is voorbij. “Om half zes precies konden 577 wedstrijdrijders op het van Haringsmakanaal de schaatsen onder. Spoedig daarna gingen ze bij -15 de mistige duisternis in.” Deze winter van 1963 die paste echt nog in het plaatje van langere periode van vorst. En dus ook meer dan voldoende ijs. 10.000 mensen zijn gestart. Eigenlijk maar een dikke 100 mensen zijn gefinisht. Dat was onvoorstelbaar zwaar. “Reinier Paping had voor de 200 kilometer op een minuut na 11 uur nodig gehad.” Je kunt bij 1985 al zien, Evert van Benthem. Eigenlijk 's middags al water op het ijs. Want het begon al te dooien. Er zijn sinds 1909 15 tochten gereden, waarvan maar drie in de laatste 50 jaar. De laatste tocht werd al weer 23 jaar geleden gereden. Er is een hele grote groep marathonschaatsers. Die zijn de afgelopen 10 a 15 jaar alleen maar bezig geweest met het rijden van de Elfstedentocht, maar hij kwam maar nooit. En dan is hun carrière voorbij. Dan hebben ze de leeftijd bereikt dat het niet meer gaat en is hun kans voorbij. En de kans op een Elfstedentocht blijft maar afnemen. Aan het begin van de twintigste eeuw hadden we 20 procent kans op een tocht. Vandaag is dat 8 procent en als de klimaatcrisis niet stopt, zakken we naar 5 procent kans. De kans op teleurstellingen zoals in 2012 zal alleen maar toenemen. “Wij kunnen op dit moment geen tocht uitschrijven. Het grootste gedeelte van de route is onvoldoende qua ijsdikte.” Dat is op dat moment wel heel zwaar. Dat je je realiseert dat zo'n kans voorbij is. Het zuiden bleef achter, daar is het maar 8 centimeter ijs geworden. In het noorden had het makkelijk gekund. 25 centimeter ijs in Dokkum. Dan ben je er veel te dicht bij. Ja. Als je in de geschiedenis kijkt is er met golfbewegingen een tocht geweest. Ik denk dat er best nog een kan komen. Maar als we zien hoe het met de ijsmassa's op de polen gaat. Als we zien hoe het in Europa met de bergen gaat. Met de gletsjers en alles wat daaraan vast zit. En als we zien hoe eigenlijk de warmte van Afrika opschuift naar het noorden...Ja, als dat doorzet, en daar lijkt het op. Ja, dan wordt het allemaal steeds ingewikkelder. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16583875 266.4 1847 2021-09-01T22:00:00+00:00 yes no schaatsen winter klimaatverandering https://schooltv.nl/video-item/tegenlicht-in-de-klas-technologie-als-levensvorm 2024-01-16T16:08:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44568.w613.r16-9.1cc653f.webp Tegenlicht in de klas | Technologie als levensvorm De overtuiging dat alles, dus ook het leven, niets meer is dan data lijkt op een nieuwe godsdienst en er zijn mensen die erin geloven. Computersystemen worden steeds slimmer en kunnen met de huidige techniek, door middel van deep learning zichzelf dingen aanleren. Sommige mensen denken dat er een moment zal komen dat het menselijk brein wordt ingehaald door de computer en ze straks slimmer zullen zijn dan wij. De expositie over AI: Artificiele Intelligentie in Groningen, gaat ook over dit thema. Anders dan vroeger, kunnen we onze creaties echt tot leven laten komen. Daarbij leren en evolueren ze veel sneller dan wij en het wordt steeds belangrijker om ons af te vragen hoe ze zich tot ons verhouden. Journalist Maghan O’Gieblyn schrijft over de relatie tussen technologie en religie. Meghan is daarbij gefascineerd door één van de meest invloedrijke denkers op het gebied van AI, Ray Curtsweil van Google. Volgens het Dataïsme is alles te vangen in data. Ook de veelzijdige menselijke geest. Als dat zo zou zijn, kunnen computerdatacenters in de toekomst ook zonder ons voortleven. Elon Musk heeft een implantaat bedacht dat hersendata kan uitlezen. Het wordt getest op een varken. Maar kan een computer ook het gevoel en het bewustzijn van het varken aflezen? Dat is een cruciale vraag voor het Dataïsme. Want pas als ook bewustzijn zelf op computers kan draaien, is digitaal leven eventueel mogelijk. Computeringenieur en AI-wetenschapper Bernardo Kastrup denkt dat dat niet mogelijk is. Sir Roger Penrose, één van de slimste wiskundigen ter wereld is het met hem eens. Hij laat dat zien aan de hand van een schaakopstelling die menselijke spelers meteen begrijpen, maar waar de slimste schaakcomputers niet uitkomen. Bestaat het leven louter uit materie, zoals het Dataïsme ons doet geloven en zijn robots dan een volgende stap in de evolutie. Of is de mens toch uniek en hebben wij een onverklaarbaar inzicht dat niet in materie te vangen is? Het antwoord op die vraag lijkt nog ver weg. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16583876 560.64 1201 2021-07-18T22:00:00+00:00 yes no technologie toekomst computer artificial intelligence https://schooltv.nl/video-item/tegenlicht-in-de-klas-de-toekomst-van-het-wonen 2024-01-09T13:24:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44566.w613.r16-9.9c14081.webp Tegenlicht in de klas | De toekomst van het wonen We zitten midden in een wooncrisis. Woningen zijn schaars en door de stijging van de huizenprijs is het voor veel jongeren onmogelijk een woning te kopen. Ooit werd Nederland internationaal geroemd om zijn vooruitstrevende volkshuisvesting. Vooral de sociale woningbouw staat dan hoog aangeschreven. Woningen voor alle mensen, ook die met een laag inkomen. Nu heeft de overheid de regie over de woningmarkt losgelaten en de markt vrijgegeven. Maar het heeft de crisis op de woningmarkt niet opgelost. Integendeel, door het woningtekort rijzen huizenprijzen de pan uit. Jongeren kunnen geen woning meer kopen en moeten dealen met extreem hoge huurprijzen. Er zijn ook mensen die helemaal geen woonruimte hebben. Ook dit zijn vaak Jongeren. Cody Hochstenbach is stadsgeograaf in Amsterdam en weet er alles van. Maar wat is de oorzaak van het huidige woningtekort? Dat is zo’n 100 jaar geleden het algemene beeld in Nederland Nu is er gemiddeld 65 vierkante meter aan woonruimte beschikbaar per persoon, maar dat is niet eerlijk verdeeld? Cody woont in een voormalige arbeiderswijk in Amsterdam. Zo’n 100 jaar geleden kun je zien dat kosten noch moeite worden gespaard om huurwoningen van hoge kwaliteit te maken. ‘Paleizen voor de arbeiders’ worden deze huizen dan ook wel genoemd. Achteraf een goeie investering, want ze zijn nog steeds erg gewild en brengen veel geld op, op de woningmarkt. Er zijn in Nederland meer projecten zoals de Warren. Maar het is lang niet genoeg om de woningnood op te lossen. Daarvoor zullen er simpelweg veel meer huizen moeten worden gebouwd. Alleen dan zal het aanbod sterk toenemen en kunnen de huizenprijzen dalen, zodat de woningmarkt weer toegankelijk wordt voor iedereen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16583877 510.76 2056 2021-07-18T22:00:00+00:00 yes no wonen huis inkomen https://schooltv.nl/video-item/tegenlicht-in-de-klas-opslag-voor-groene-energie 2024-01-09T13:26:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44567.w613.r16-9.66f2337.webp Tegenlicht in de klas | Opslag voor groene energie Duurzame energie wordt steeds gewoner. Overal zie je zonnepanelen en windmolens. Maar hoe houd je de energiewinning constant? Het waait tenslotte niet iedere dag en de zon schijnt niet ’s nachts. Als we ongestoord elektrisch willen rijden, onze huizen duurzaam verwarmen en onze industrie laten draaien op groene energie, dan moeten we de energie die we daarvoor oogsten ook kunnen opslaan. Over de hele wereld zijn mensen op zoek naar manieren om energie op te slaan. Want het aanbod van duurzame energie varieert sterk. Soms is er te veel en soms is er te weinig. De eerste oplossing waar je aan zou denken is natuurlijk een accu. En er zijn al bedrijven die enorme batterijen bouwen om de opgewekte stroom van zonne- en windparken op te slaan. Zoals hier in de woestijn van Australië waar Elon Musk in een enorme accu heeft gebouwd. Accu’s worden steeds groter, maar ze worden nog steeds opgebouwd uit een heleboel kleine Lithium-Ion batterijen. Die zitten in de accu’s die nu in elektrische auto’s gebruikt worden en die hebben een paar nadelen. Ze laden traag en ze zijn zeer brandgevaarlijk. Daarom zijn bedrijven op zoek naar nieuwe technieken. Zo wordt er gewerkt aan een accu die ultrasnel geladen kan worden, langer werkt en veiliger is. En in Israël is er een bedrijf dat claimt accu’s te bouwen die in 5 minuten kunnen opladen. Nederland werkt aan batterijen die veel meer energie kunnen opslaan en in Frankrijk zijn ze bezig met nanokoolstofbatterijen die je kunt verwerken in de carrosserie van een auto. Maar echt grote hoeveelheden energie voor langere tijd opslaan is bij accu’s toch lastig. Zelfs de grootste accu-opslagsystemen kunnen maar voor een uurtje een gemiddelde stad van energie voorzien. Maar het kan ook anders. Zo kan er gebruik gemaakt worden van zwaartekracht. Daarbij kun je een diepe mijnschacht gebruiken waarin je een gewicht laat hangen. Met groene energie kun je het gewicht ophijsen. En als je de energie nodig hebt kun je het weer laten zakken. Zo kan het een dynamo aandrijven en komt de energie weer vrij. Dat kan je natuurlijk ook bovengronds doen met een toren van grote blokken. Of je kan zware karretjes een heuvel op trekken met duurzame restenergie. Als er dan weer energie nodig is, rollen de karretjes de heuvel weer af waarbij ze een dynamo aandrijven en de energie weer vrijkomt. In Nederland is Joris Koornneef van TNO bezig met het opslaan van energie onder de grond. Dat kan op 3 manieren. Daarbij wordt gebruik gemaakt van zoutcavernes. Lucht en waterdichte ondergrondse holtes in zoutlagen. Warmte wordt op een andere manier opgeslagen. Maar er zijn nog meer manieren om warmte op te slaan. Ondanks het groeiende aantal initiatieven voor energieopslag hebben we in Nederland veel meer energie nodig dan we zelf kunnen opwekken. We moeten het dus ook ergens anders vandaan halen. Maar waar? Zon en windenergie zijn moeilijk te vervoeren, maar het kan met waterstof. Maar waterstof is niet de enige mogelijkheid. Via schepen kun je namelijk ook prima ijzerpoeder vervoeren. IJzer als brandstof? Mark Verhagen is business manager van een bedrijf dat ijzerpoeder als duurzame brandstof wil introduceren. Dat omzetten kan met behulp van waterstof of elektriciteit. Het verbrandingsproces is volkomen schoon. IJzer kan makkelijk en veilig worden opgeslagen en als je het verbrandt, kan het wel 2000 graden worden. Welke energiedrager het gaat winnen, hangt af van schaal, kostprijs en efficiëntie. Daar draait het uiteindelijk om bij alle deelnemers in de race om opslagtechnologie. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16583878 519.68 3442 2021-07-18T22:00:00+00:00 yes no duurzaamheid energie energiebesparing klimaat zwaartekracht https://schooltv.nl/video-item/tegenlicht-in-de-klas-het-nieuwe-schoonheidsideaal 2024-01-09T13:18:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44561.w613.r16-9.a7fed71.webp Tegenlicht in de klas | Het nieuwe schoonheidsideaal In het huidige digitale tijdperk wordt het steeds belangrijker om er mooi uit te zien. Maar wat is het schoonheidsideaal van nu en hoe ver gaan we daarin mee? Online kunnen we met filters ons uiterlijk online bewerken zoals we willen. Zo kunnen we ervoor zorgen dat we er op social media goed uitzien. Maar ook in het echte leven is het steeds normaler geworden om ons uiterlijk aan te passen. Want, mooi zijn heeft zo z’n voordelen. Niet alleen online, maar ook bij het vinden van een baan en vrienden. Eén op de twaalf jongeren klopt daarom al aan bij een cosmetische arts. En kinderen worden zich op steeds jongere leeftijd bewust van hun uiterlijk. Naar het schoonheidsideaal van nu heeft sociologe Sylvia Holla onderzoek gedaan. Dokter Tom Decates behandelt mensen in zijn kliniek in Amsterdam met botox en fillers. Ons hedendaagse schoonheidsideaal is door de technische mogelijkheden online veranderd. En dat laten we op social media graag zien. Maar iedereen weet dat veel wat je op social media ziet, niet de werkelijkheid is. Het ultieme schoonheidsideaal vind je dus niet op straat, maar wel op het internet. Cameron-James Wilson is 3d ontwerper. Hij creëerde Shudu. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16585728 510.92 3002 2021-07-19T22:00:00+00:00 yes no mode model uiterlijk social media cosmetica https://schooltv.nl/video-item/tegenlicht-in-de-klas-duurzaam-investeren 2024-01-16T15:46:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44565.w613.r16-9.5a48e84.webp Tegenlicht in de klas | Duurzaam investeren Beleggers investeren steeds vaker in duurzame projecten. Waar komt dat geld terecht en levert het ook wat op? Lange tijd zien kleine beleggers, maar ook verzekeraars en pensioenfondsen investeringen in groene projecten, zoals recycling, duurzame energie en zuinige apparaten, niet zitten. Maar daar lijkt nu verandering in gekomen. Duurzame bedrijven zijn hot in de wereld van het grote geld. Michael Liebreich heeft al meer dan 20 jaar bedrijven die zich bezighouden met duurzame energie. Hij ziet een verband met de corona-crisis. Nu duurzame energie geen risicovolle investering meer is, stromen miljarden Euro’s van de grote beleggers naar wind- en zonneparken. En dus richt een deel van de beleggers zich alweer op een volgende stap. Energie duurzaam opwekken is namelijk één ding, maar het opslaan van elektriciteit is misschien nog wel belangrijker. Kees Koolen speelt daarop in. Hij heeft honderden miljoenen verdiend met internetbedrijven en investeert dit geld nu in de opslag van energie in batterijen. Allice Ross heeft een boek over duurzaam beleggen geschreven. Zij ziet ook dat de grote beleggingsmaatschappijen steeds meer oog hebben voor klimaatverandering. Het investeren in de opslag van energie uit wind- en zonneparken is interessant, maar de pioniers denken alweer verder. Zo stroomt er de laatste jaren steeds meer geld naar de circulaire economie. Zo wordt er belegd in een groeiende groep bedrijven die grondstoffen uit afval proberen te winnen. Eén van die bedrijven is de Clique Maar wat zijn de regels voor duurzaam beleggen? En zijn al die bedrijven die zeggen dat ze in groen investeren, wel eerlijk? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16585729 454.12 1287 2021-07-19T22:00:00+00:00 yes no duurzaamheid toekomst klimaat https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-waarom-zijn-er-steeds-vaker-hittegolven 2024-04-25T09:07:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38167.w613.r16-9.b34ea41.webp Waarom zijn er steeds vaker hittegolven? | Clipphanger In Nederland spreken we van een hittegolf als er in De Bilt 5 warme dagen achter elkaar worden gemeten waarvan er minimaal 3 tropisch zijn. In de 20ste eeuw waren er in totaal 16 hittegolven, maar deze eeuw knallen we daar keihard overheen. Poeh poeh! Al die hittegolven komen natuurlijk door de klimaatcrisis. De hele aardbol is de afgelopen eeuw al een graad warmer geworden, en Nederland zelfs 2 graden. Onze hittegolven hebben we te ‘danken’ aan de toename van zonneschijn in de zomer. Deskundigen denken dat dit komt door de opwarming van het Middellandse Zeegebied, waardoor wij ook meer zon zien. Maar het zou ook kunnen komen door de afname van de warme golfstroom, waardoor we vaker hogedrukgebieden krijgen rond de Noordzee. Zo hoef je nu al niet meer naar Turkije, maar kan je gewoon bruinbakken in Bakkum. En hittegolven versterken zichzelf. Door de hitte verdampt het vocht in de bodem. De aarde kan zichzelf niet meer afkoelen, en wordt alleen nog maar heter en heter en heter. Als jouw bolletje ook nogal gauw oververhit raakt, dan zijn het pittige tijden voor je. 1 troost: er is ook steeds meer neerslag. Als je daar nou maar niet neerslagtig van wordt! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16585730 90.2 2550 2021-07-21T22:00:00+00:00 yes no zomer hitte klimaatverandering https://schooltv.nl/item/hackshield 2026-03-24T15:15:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43228.w613.r16-9.87fce41.png HackShield | Interactieve schoolplaat over cyberveiligheid Je kan op het internet goede en slechte dingen doen. Gevaar herkennen op het internet is soms best moeilijk. Zelfs volwassenen kunnen dat niet altijd. In HackShield ontdek je wat jij als Cyber Agent kan doen om te zorgen dat niet alleen jijzelf, maar ook je vader, moeder, opa en oma online veilig zijn. Bekijk de video’s, speel de klassenquests en leer over onder andere hackers, bescherming tegen een hack, nepnieuws en online pesten. Zo kan jij helpen om de online wereld een fijne plek te houden. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 13036 yes no internet computer website hacken https://schooltv.nl/video-item/tegenlicht-in-de-klas-nepvideos-en-deepfake 2024-01-09T13:27:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44570.w613.r16-9.1a02861.webp Tegenlicht in de klas | Nepvideo’s en deepfake Video’s op het internet zijn niet altijd betrouwbaar. Steeds vaker duiken er nepvideo’s op, op websites en social-media en ze worden steeds moeilijker van echt te onderscheiden. Een nep-video is door de meeste mensen wel te herkennen. Tenminste dat is tot voor kort meestal het geval geweest. De laatste jaren is met nieuwe digitale technieken beeldmanipulatie steeds vernuftiger geworden. Nepvideo’s zijn steeds meer levensecht geworden en de grens tussen nep en waarheid wordt dan ook vager. Henry Ajder is filosoof en deepfake deskundige. Hij denkt na over de impact die het gebruik van synthetische oftewel kunstmatige beelden heeft op de samenleving. Het is nu al mogelijk om je eigen avatar te maken en die te gebruiken op social media of in live gesprekken. Als je haar niet goed zit, of je bent nog niet uitgeslapen, dan kun je je avatar inzetten en die laten praten en bewegen zoals jij… en niemand die het merkt. Maar dat is niet het enige… Ook schrijfster Nina Schick onderzoekt de invloed van deze deepfake technologie op onze maatschappij. Het wordt steeds makkelijker om zelf een deepfake te maken. Je ziet ze dan ook regelmatig verschijnen op social media. En dat lijkt heel onschuldig. Als we steeds meer digitaal kunnen manipuleren. Wat gaat dat dan betekenen voor onze blik op de werkelijkheid? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16585735 531.68 2991 2021-07-19T22:00:00+00:00 yes no nepnieuws digitalisering social media internet https://schooltv.nl/item/het-romeinse-rijk 2024-01-16T16:04:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43213.w613.r16-9.3842a16.jpg Het Romeinse Rijk | Tijdlijn over de tijd van de Romeinen Lang geleden zijn de Romeinen de baas in bijna heel Europa. Het sterke Romeinse leger verovert het ene land na het andere. Ook een deel van Nederland. Hoe is het Romeinse Rijk zo machtig geworden? Wie zit er achter de brand in Rome? En waarom is het Romeinse Rijk uiteindelijk gevallen? Klik op de afbeelding om de tijdlijn van het Romeinse Rijk te bekijken. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 34435 2021-08-30T05:51:00+00:00 yes no Rome Romeinse Rijk Romeinen https://schooltv.nl/video-item/fruit-op-tafel-minsommen-tot-en-met-vijf 2024-04-09T10:11:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38169.w613.r16-9.2482d70.webp Minsommen tot en met vijf | Fruit op Tafel Vandaag oefenen we minsommen met bananen, peren en sinaasappels. Zijn jullie klaar? Rekenen maar! In de supermarkt liggen drie bananen. Eéntje gaat naar het winkelmandje. Hoeveel zijn er dan nog over? Het zijn er 3… 2. Drie bananen min één is twee bananen. 3 – 1 = 2. Okee, er zijn weer drie bananen in de winkel. Nu gaan er twee in het winkelmandje. Hoeveel hou ik er dan over? 3, 2, 1. Eén banaantje blijft over. 3 – 2 = 1. Nu zijn de peren aan de beurt! We hebben er vier. Twee peren gaan mee met een klant. Hoeveel blijven er over? 4, 3, 2 peren. Vier peren min twee is twee peren. 4 - 2 = 2. We beginnen nog een keer met vier peren. Nu worden er drie verkocht. Hoeveel hou ik er dan over? 4, 3, 2, 1. Dat is er maar één. 4 – 3 = 1. Hier hebben we vijf sinaasappels. Hoeveel houden we er over als er drie in een winkelmandje gaan? Dat zijn er… 5, 4, 3, 2. Vijf sinaasappels min drie is twee sinaasappels. 5 – 3 = 2. We beginnen nog een keer met 5 sinaasappels. Wat als er maar ééntje gekocht wordt? Hoeveel zijn er dan nog over? 5, 4. Vijf sinaasappels min één is vier sinaasappels. 5 – 1 = 4. Goed gedaan fruitjes, ga zo door! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16591457 137.237 3147 2021-08-17T22:00:00+00:00 yes no rekenen https://schooltv.nl/video-item/fruit-op-tafel-minsommen-tot-en-met-tien 2024-04-09T10:11:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38170.w613.r16-9.b4ce434.webp Minsommen tot en met tien | Fruit op Tafel Vandaag oefenen we minsommen met kiwi’s, aardbeien, appels, bessen en druiven. Zijn jullie klaar? Rekenen maar! In de supermarkt liggen 6 kiwi’s. Drie springen er in een winkelmandje. Hoeveel zijn er dan over? Dat zijn er 6, 5, 4, 3. Zes kiwi’s min drie is drie kiwi’s. 6 – 3 = 3. Op naar de aardbeien! Er liggen 7 aardbeien in het schap. Twee gaan er in een winkelmandje. Hoeveel zijn er dan over? 7, 6, 5. Zeven aardbeien min twee is 5 aardbeien. 7 – 2 = 5. Kijk, een setje sappige appels. Het zijn er 8. Eéntje wordt verkocht. Hoeveel zijn er nog over? 8, 7. Nog 7 appels. Acht appels min 1 is 7 appels. 8 - 1 = 7. Hier hebben we 9 blauwe bessen. 6 bessen springen in het winkelmandje. Hoeveel zijn er dan nog over? 9, 8, 7, 6, 5, 4, 3. Dat zijn er drie. Negen bessen min zes is drie bessen. 9 – 6 = 3. Hier hebben we tien druiven. Hoeveel houden we er over als er 9 in het winkelmandje springen? 10, 9, 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2, 1. Nu is er nog maar één! Tien druiven min 9 is 1 druif. 10 – 9 = 1. Dat waren ze weer! Goed gedaan hoor, fruitjes! Top! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16591458 136.725 3591 2021-08-18T03:00:00+00:00 yes no rekenen https://schooltv.nl/video-item/fruit-op-tafel-minsommen-tot-en-met-vijftien 2024-04-09T10:11:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38171.w613.r16-9.c8a3c25.webp Minsommen tot en met vijftien | Fruit op Tafel Vandaag oefenen we minsommen met meloenen, kokosnoten, limoenen, mango’s en pruimen. Bij sommen waarbij we over de tien heen gaan, doen we een tussenstapje. We rekenen eerst terug naar 10. Daarna halen we de rest eraf. Zijn jullie klaar? Rekenen maar! In de supermarkt liggen 11 meloenen. Vier gaan er naar een winkelmandje. Hoeveel zijn er dan over? We tellen eerst terug naar tien. Met één meloen eraf zijn er nog tien. Dan moeten er nog 3 meloenen af. Hoeveel zijn er dan over? 10, 9, 8, 7. 11 meloenen min 4 is 7 meloenen. 11 – 4 = 7. Door met de kokosnoten! Er liggen 12 kokosnoten in het schap. Zes gaan er in een winkelmandje. Hoeveel zijn er dan nog over? Eerst even terug naar tien: Dan gaan er twee kokosnoten af. Daarna moeten er nog 4 af. Hoeveel blijven er dan over? 10, 9, 8, 7, 6. 12 kokosnoten min 6 is 6 kokosnoten. 12 – 6 = 6. Daar heb je 13 limoenen. Acht gaan er in een winkelmandje. Hoeveel zijn er dan over? Eerst tellen we terug naar tien: dan gaan er alvast drie limoenen in het mandje. En nu moeten er nog eens vijf limoenen af. Hoeveel zijn er dan nog over? 10, 9, 8, 7, 6, 5. 13 limoenen min 8 is 5 limoenen. 13 - 8 = 5. Wat hebben we hier: machtig mooie mango’s! Ik heb er hier 14. Er gaan er zes weg. Eerst tellen we weer terug naar tien. Dat zijn er alvast 4. Nu die andere twee nog. Dan zijn er nog 10, 9, 8 over. 14 mango’s min 6 is 8 mango’s. 14 – 6 = 8. Nog eentje dan. We beginnen met 15 pruimen. Hoeveel houden we er over als er 7 in het winkelmandje belanden? Eerst weer terug naar 10. Met alvast 5 pruimen eraf zijn er 10 over. Dan moeten er nog 2 pruimen af. Hoeveel zijn er dan nog over? 10, 9, 8. Dus: 15 pruimen min 7 is 8 pruimen. 15 – 7 = 8. Razend goed gerekend, fruitjes! Prrruim voldoende! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16591461 190.037 3854 2021-08-18T22:00:00+00:00 yes no rekenen https://schooltv.nl/video-item/fruit-op-tafel-minsommen-tot-en-met-twintig 2024-04-09T10:12:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38172.w613.r16-9.943fe5c.webp Minsommen tot en met twintig | Fruit op Tafel Vandaag oefenen we minsommen met mandarijnen, citroenen, perziken, frambozen en bramen. Bij sommen waarbij we over de tien heen gaan, doen we even een tussenstapje. We rekenen eerst terug naar 10. Daarna doen we de rest eraf. Zijn jullie klaar? Rekenen maar! Wat zien we daar in het supermarktschap... 16 mandarijnen! 9 gaan er in een winkelmandje. Hoeveel zijn er dan nog over? We tellen eerst terug naar tien. Met 6 mandarijnen eraf zijn er nog tien over. Dan moeten er nog 3 mandarijnen af. Hoeveel zijn er dan over? 10, 9, 8, 7. 16 mandarijnen min 9 is 7 mandarijnen. 16 – 9 = 7. Door naar de citroenen! Er liggen 17 citroenen in het schap. Acht gaan er in een winkelmandje. Hoeveel zijn er dan over? Eerst gaan we weer terug naar tien: daarvoor halen we zeven citroenen er vanaf. Daarna volgt er nog eentje. Hoeveel zijn er dan over? 10, 9. 17 citroenen min 8 is 9 citroenen. 17 – 8 = 9. Daar heb je 18 perziken. 11 gaan er in het winkelmandje. Eerst tellen we terug naar tien: alvast 8 perziken in het mandje. Nu moeten er nog eens 3 perziken af. Hoeveel zijn er dan over? 10, 9, 8, 7. 18 perziken min 11 is 7 perziken. 18 - 11 = 7. Ahaa, 19 fraaie frambozen! Er gaan er 7 in het winkelmandje. Hoeveel blijven er dan over? Eens kijken… 19, 18, 17, 16, 15, 14, 13, 12. Er blijven 12 frambozen over. 19 – 7 = 12. De laatste. We beginnen met 20 bramen in het schap. Hoeveel houden we er over als er 5 in het winkelmandje terechtkomen? 20, 19, 18, 17, 16, 15. 20 bramen min 5 is 15 bramen. 20 – 5 = 15. Wauw, allemaal goed! Geweldig gedaan, rekentoppers! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16591462 175.637 5016 2021-08-18T22:00:00+00:00 yes no rekenen https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wat-is-een-meteoriet 2024-04-25T09:07:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38173.w613.r16-9.6063a93.webp Wat is een meteoriet? | Clipphanger In onze oneindige ruimte vliegt van alles rond. Van aardse satellieten tot meteoroïdes: stukken steen of ijs, ooit afgebroken van een komeet of misschien wel van de maan. Zo’n brok kan met een snelheid van wel 10 kilometer per seconde onze dampkring bereiken. Hij wordt dan onnoemelijk heet, vliegt in de fik, en de meteoroïde wordt een meteoor met een prachtig lichtspoor… Aaaah! Kleine meteoren verdampen tijdens hun reis naar de aarde. Maar als ze groter zijn dan 10 a 20 centimeter, kan het klompje op aarde terechtkomen. Dat noemen we dan een meteoriet. Die kan je herkennen aan de zwarte smeltkorst, als een barbecuebriket. Maar gooi hem niet op de grill! Een echte meteoriet is hartstikke zeldzaam: er zijn er sinds de oertijd maar 6 gevonden in Nederland. Jackpot! De wereldrecordmeteoriet ligt te pronken in Namibië. Als je die tientonner een keer wilt zien, moet je gewoon even wachten op een vallende ster. Dan mag je een wens doen! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16594041 76.68 3958 2021-08-02T22:00:00+00:00 yes no meteoriet ruimte dampkring https://schooltv.nl/item/wat-betekent-lhbtqia 2024-07-04T07:28:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43116.w613.r16-9.b3b496d.jpg Wat betekent LHBTQIA+? | Scrollverhaal over gender en seksualiteit Er zijn veel meer smaakjes dan hetero of homo en man of vrouw. Alle verschillende seksuele identiteiten worden afgekort met LHBTQIA+. Wat dat precies betekent, lees je in dit scrollverhaal. Klik op de afbeelding om de story te openen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 2262 yes no gender seksualiteit identiteit https://schooltv.nl/item/heeft-het-zin-om-afval-te-scheiden 2024-07-04T07:27:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/11000/images/11782.w613.r16-9.45ea098.jpg Heeft het zin om afval te scheiden? | Scrollverhaal over omgaan met afval Glas in de glasbak, fruit in de groenbak en plastic in de PMD-bak. We zijn steeds fanatieker in het scheiden van ons afval. Waarom doen we dat en heeft het scheiden van afval eigenlijk wel zin? Klik op de afbeelding om het scrollverhaal te lezen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 2253 2021-08-04T06:27:00+00:00 yes no afval milieu duurzaamheid https://schooltv.nl/video-item/code-rood-in-de-klas-klimaatverandering-in-de-herfst 2024-01-11T15:27:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44559.w613.r16-9.e8d40e9.webp Code Rood in de klas | Klimaatverandering in de herfst Overstromingen, hittegolven, ziektes: de klimaatcrisis maakt meer en meer slachtoffers. Terwijl het grote uitsterven begonnen is, loopt Nederland onder water. Er zijn opties: zwemlessen voor gevorderden, of we kweken kieuwen. Of we verhuizen massaal naar Duitsland. We verliezen, veel meer dan we beseffen. In Code Rood zien we wat de klimaatcrisis betekent voor Nederland. Samen met experts en wetenschappers onderzoeken we per seizoen de effecten op ons dagelijks leven. En vandaag: herfst. Ik ben Appy Sluijs, paleontoloog. Net als die ene uit Friends. Precies dat, maar dan echt. Als wetenschapper onderzoek ik al jaren de relatie tussen CO2 en het klimaat op aarde. Als de dagen grijzer en korter worden, voelen we dat. Onderzoek wijst uit dat we bij minder zonlicht vatbaarder zijn voor depressie en zelfmoord. Hoera voor de herfst. Klimaatverandering heeft ook een effect op ons gemoed. De voortdurende stroom van beelden over extreem weer triggert ons alarmsysteem. Voor het eerst horen we woorden zoals klimaatdepressie en eco-anxiety. De jonge generatie schreeuwt om actie. Voor sommige mensen is onze planeet een klimatologische panic room geworden. De onzekerheid van de klimaatverandering weegt. Seizoenen zijn wispelturig en we weten niet meer wat we mogen verwachten. En dat geldt ook voor de herfst. Hopelijk kan Willemijn Hoebert wat meer inzicht verschaffen in de herfst. Willemijn is meteoroloog en weervrouw bij het NOS Journaal. We spreken haar, logischerwijs, in een windtunnel. Ik ben zelf dol op de herfst. Op een gegeven moment kom je uit de zomer, uit die warme dagen. En dan gaan die blaadjes allemaal kleuren. Het is maar de vraag of we zoiets in de toekomst nog wel hebben. Lekker, haha! Lekker uitwaaien nu. Nog geen storm. Ik loop nu iets langer dan 40 jaar rond op deze aardbol. En in die 40 jaar is de herfst al 1,2 graden opgewarmd. Dat lijkt misschien niet veel. Maar het gaat bizar snel. En we merken zelfs de laatste jaren dat we in november af en toe de 20 graden-grens overschrijden. Sinds de metingen startten in 1901 is dat alleen in 1955 voorgekomen. En daarvoor een hele poos niet, daarna ook niet. En nu merken we in de afgelopen jaren dat we dat wel meten. Neem een dag als vandaag. We zitten half september. En het is 30 graden. Dat zijn unieke waardes die wel vaker voor gaan komen. En vergeet 2006 niet, toen hadden we de zachtste herfst in maar liefst 300 jaar. Dat is echt tekenend dat de aarde aan het opwarmen is. En de herfst als seizoen dus ook. Ook aan de neerslag in de herfst kun je merken dat het klimaat aan het veranderen is. Die is echt aan het toenemen. Je gaat vaker natte voeten krijgen. Je moet niet gek opkijken als je een dag hebt waarop er aan de kust 150 millimeter valt. 15 emmers per vierkante meter. Dat is een hele hoop regen. De herfst staat in de volksmond bekend als een stormseizoen. Maar dat klopt eigenlijk niet helemaal. De meeste stormen komen namelijk voor in de wintermaanden. Maar de kans dat er in de toekomst afzwaaiende orkanen naar Europa komen die wordt wel groter. De herfst is een seizoen dat goed onderzocht moet worden...want als je kijkt naar de andere seizoenen, dan wordt daar veel meer onderzoek naar gedaan. Daar zitten ook de meeste extremen in. De herfst is in die zin een beetje een ondergeschoven kindje. Maar qua klimaat zien we ook daarin al heel veel dingen veranderen. Dus daar moet absoluut onderzoek naar gedaan worden. Het is nu nog een beetje een black box. Help! Op 15 september beleefden we de warmste septemberdag ooit: het werd 31,5 graad. In de herfst! Het Nederlandse klimaat krijgt, met dank aan klimaatverandering, een mediterraans tintje. Een Frans temperatuurtje brengt ook tropische soorten mee. De laatste jaren kan je, vanaf oktober, Europese flamingo's spotten op het Grevelingenmeer. Dus voortaan hoef je bij de herfst niet alleen meer te denken aan spinnen, paddenstoelen...schimmels of de start van het jachtseizoen. We krijgen een indian summer met flamingo's. Of zoals we hier zeggen: een oudewijvenzomer. Je kan ze vinden in je badkamer, op je tenen, onder Sinterklaas...en in het bos. Schimmels. Maar het ziet er niet naar uit dat de schimmels in je badkamer, op je tenen of onder Sinterklaas ook maar iets voelen van de klimaatcrisis. De schimmels in het bos, daarentegen… Eens kijken of er wat staat. Het is vrij lang droog geweest. Kijk, dennenvlamhoed. Ja, paddenstoelen zijn ontzettend belangrijk. Met name in bossen. Je kan zelfs zeggen dat zonder paddenstoelen een bos niet kan bestaan. Het zijn de recyclers van het bos. Kijk, de viltige maggizwam. Deze ruikt naar... PIEP Vandaar die naam. De fraaie gifgordijnzwam. De kastanjeboleet. Melksteelmycena. Kleverig koraalzwammetje. En, eh, de forse melkzwam. Die paddenstoelen komen pas als het gaat regenen. Het seizoen verplaatst zich steeds meer naar de late herfst. Van oktober tot november, eigenlijk. En vroeger begon het half augustus. En wat we dus helemaal niet weten is wat er onder de grond gebeurt. Onze grote zorg, zijn die droge zomers op een gegeven moment ook niet desastreus voor die ondergrondse schimmels. Die hele bodem, wat erin gebeurt, is grotendeels een black box. Het mag dan een raadsel zijn wat er precies in de bodem gebeurt, het is overduidelijk dat steeds meer bomen waar al die paddenstoelen en schimmels van afhankelijk zijn het loodje leggen. Door die klimaatsopwarming krijg je massale sterfte van sparren. De sparren begeleiden de paddenstoelen die dus met sparren samenleven. Op enige manier. Ja, die zijn gedoemd om te verdwijnen. Dit is eigenlijk waar we naartoe gaan als het klimaat blijft veranderen. Steeds hetere zomers en zachtere winters. Een puinhoop, ja, een kerkhof, kan je ook zeggen. Je raakt het kwijt. Ik heb hier een elastiekje. En het lijkt alsof ik dat eindeloos kan uitrekken. Het gaat heel lang goed...maar er komt een punt dat hij knapt. En da's een tipping point. Zulke kantelpunten zitten ook in het klimaat. Bij elk kantelpunt kan het klimaat drastisch en onomkeerbaar omslaan. En het lullige is, je ziet ze bijna niet aankomen. Smeltende ijskappen zijn zo'n tipping point. En daar houdt 't niet op, want naast de stijging van de zeespiegel krijgen we in de herfst steeds meer regen op ons dak. Wetenschappers zijn heel hard op zoek naar oplossingen maar de lijn tussen creativiteit en waanzin vervaagt. “Een Nederlandse wetenschapper heeft een bijzonder plan” Eigenlijk is het misschien wel veel handiger...als we gewoon hier een dijk bouwen vanuit Frankrijk naar Engeland. En van Schotland hier naar Bergen in Noorwegen. En die dijk zou dan al die landen die hier binnen liggen beschermen tegen de stijgende zeespiegel. Een dijk van in totaal meer dan 600 km lang dus. We krijgen iets vergelijkbaars met de Afsluitdijk...alleen waarschijnlijk een stuk hoger. Omdat je rekening wil houden met de zeeniveaustijging van de komende honderden jaren en dat kan mogelijk wel 20 meter zijn. Al met al een duur grapje. Sjoerd berekende dat zijn plannetje zo'n 500 miljard euro gaat kosten. Maar ja, je moet er wat voor over hebben als je heel Europa van de ondergang wil redden. Uiteindelijk is de beste oplossing om klimaatverandering tegen te gaan zodat we die dijk niet hoeven te bouwen. Mocht dat niet lukken, falen we, dan is die dijk waarschijnlijk een van de meest realistische oplossingen. De klimaatverandering in de herfst trekt bijna onzichtbaar aan ons voorbij. Bitter weinig mensen zullen wakker liggen van hoeveel paddenstoelen in het bos wel of niet groeien. we zitten nog steeds op koers voor een klimaatcatastrofe. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16598048 549.88 3565 2021-08-05T22:00:00+00:00 yes no klimaatverandering herfst bos zeespiegel https://schooltv.nl/video-item/code-rood-in-de-klas-klimaatverandering-in-de-winter 2024-01-09T10:56:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44558.w613.r16-9.20759fb.webp Code Rood in de klas | Klimaatverandering in de winter Overstromingen, hittegolven, ziektes: de klimaatcrisis maakt meer en meer slachtoffers. Terwijl het grote uitsterven begonnen is, loopt Nederland onder water. Er zijn opties: zwemlessen voor gevorderden, of we kweken kieuwen. Of we verhuizen massaal naar Duitsland. We verliezen, veel meer dan we beseffen. In Code Rood zien we wat de klimaatcrisis betekent voor Nederland. Samen met experts en wetenschappers onderzoeken we per seizoen de effecten op ons dagelijks leven. En vandaag: de winter De klimaatverandering heeft koning winter definitief uitgekleed. Ik ben Appy Sluijs. Een paleontoloog. Net als die ene uit Friends. Precies dat, maar dan echt. Als wetenschappelijk onderzoek ik al jaren de relatie tussen CO2 en het klimaat op aarde. Van alle seizoenen waarbij onze winter het snelst op. Bij elke graad opwarming zakt de kans op sneeuw met 20 procent. Nooit meer winterbanden. Warmetruiendag wordt gecanceld. De laatste witte kerst is 10 jaar geleden. De winter is met de noorderzon vertrokken. Begin jaren 80 kende Nederland gemiddeld 30 tot 35 sneeuwdagen per jaar. Tegenwoordig nog maar 20. Een paar jaar geleden kon je lekker schaatsen. Een dik pak sneeuw. Nu is het gewoon natte sneeuw. Schoenen vies. Niet om aan te zien. Ik heb het snel koud. Dus ik mis het niet. En het ziet er ook nog eens naar uit dat onze wintersportvakantie net zo hard bedreigd wordt als de ijsbeer. Ski-vakanties zullen peperduur worden. Bij elke graad temperatuurstijging gaat de sneeuwgrens een paar 100 meter omhoog. Dat betekent dat de lagere ski-gebieden het moeilijk krijgen. En eigenlijk al aan het verdwijnen zijn. Hans Oerlemans werkt voornamelijk in Zwitserland, want hij onderzoekt het verband tussen stijgende temperaturen en terugtrekkende gletsjers. Ik werk sinds 1995 op een gletsjer in Zwitserland. En daar zie ik jaar op jaar de gletsjertong zich terugtrekken. Het gaat steeds sneller. In totaal, over de afgelopen 150 jaar, ongeveer 2,5 km korter geworden. Als ik er naartoe loop, dan zie ik aan de zijkant afzettingen. En dan kun je precies zien hoe hoog het ijs lag. Dan weet je: Waar ik nu loop, daar lag 100 meter ijs. Je hebt Spitsbergen, Himalaya, Zuid-Amerika, overal heb je gletsjers. Alaska, liggen er ook veel. Die doen allemaal hetzelfde namelijk korter worden. En als het gaat smelten loopt het allemaal de zee in. Dan stijgt de zeespiegel. Als alle ijs op aarde smelt dan stijgt de zeespiegel 80 meter. Eigenlijk is het al een dramatische situatie. Je moet iets doen. Je moet actie nemen. Je moet tegen klimaatverandering vechten, vind ik. Hans heeft er veel voor over om zijn geliefde gletsjer te redden. Binnenkort start er een proef met sneeuwdouches. Smeltwater van hoog uit de bergen stroomt door een lange slang die over de gletsjer is gespannen. Het water komt als een nevel uit die slang en valt als sneeuw neer op de gletsjer. Zo vormt het een isolerende laag. Ik maak me wel zorgen, ja. Ik maak me vooral zorgen, niet zozeer om die ene gletsjer. Maar om alle gletsjers op aarde. En je ziet dat ze zo snel afsmelten nu. Dat het ehm. Ja. Ik een beetje het gevoel van unstoppable. We hebben als Nederlanders een enorme reputatie als het gaat om de strijd tegen het water. Maar we hebben onze schaapjes niet op het droge. We krijgen water vanuit alle hoeken. Opwarmend, uitzettend zeewater. Smeltende ijskappen. Stel dat we een groot deel van Nederland droog kunnen houden... als we een paar dorpen onder water laten lopen. Welke dorpen zou jij opofferen? Kiribati is het eerste land dat kopje onder gaat door de klimaatcrisis. Maar in het noorden van Limburg zijn ze er ook niet ver vanaf. Het water zal van die kant komen. Dit komt allemaal onder water. Dan zitten we op deze hoogte in het water. We hebben de palen uitgezet om duidelijk te maken hoe hoog het water komt. Het komt tot de dakrand. Nederland is kwetsbaar voor overstromingen. De watersnood van 1993 en 1995 maakte dat, vooral in Limburg, pijnlijk duidelijk. De klimaat crisis zorgt bovendien voor meer regen en smeltwater. De waterstanden blijven stijgen. In plaats van dijken te verhogen is nu een andere aanpak bedacht. Ruimte voor de rivieren. Maar, als een rivier zoals de Maas alle ruimte krijgt, wat verdwijnt er dan? Een van de plannen die op tafel ligt is de lob van Gennip. In de dijk achter de dorpen moet een enorme schuif komen. Met een druk op de knop lopen vijf dorpen bij watersnood zo onder. Waardoor andere gebieden gespaard blijven. Dit soort relatief dunbevolkte en laag gelegen gebieden als de lob van Gennip, daar kan je veel water in kwijt. En daarmee voorkom je veel grotere problemen...verder benedenstrooms. Er zijn meer van dat soort gebieden in Nederland. Dus dit is niet de enige plek waar het gaat gebeuren. Dat is verschrikkelijk voor de mensen die daar wonen. We moeten dus ook eerlijk gaan helpen dragen. Ik vind het ook geen leuke boodschap om te geven. Als we het niet doen, hebben we elders nog veel grotere problemen. Het plan van de schuif botst op enorm veel protest. En het waterschap overweegt het hele plan van tafel te gooien. Hogere dijken zouden genoeg bescherming moeten bieden. De klimaatverandering verandert onze menukaart. Door extreem weer mislukken thee oogsten in China. In Indonesie? gaat de cacaoboon eraan. In Californië de avocado. En schrap koffie ook maar van het menu. En als je na vier afleveringen dacht dat de Hollandse pot ontsnapt aan klimaatverandering...dan zitten we echt in de puree. Op koude winterdagen eten we, als echte Nederlanders, stamppot. Maar als de klimaatcrisis ons onder water zet...wat gebeurt er dan met het allerbelangrijkste ingredie?nt? De aardappel. Wij in Nederland wonen aan de zee. Een van de redenen dat we in Nederland landbouw hebben, is dat we grote rivieren hebben. Die houden het zoute water uit ons land. Als het droog is en er minder water in rivieren is krijg je dat het zout verder oprukt en de landbouwgrond bereikt. Als je aardappel op zoute grond groeit... dan heeft die plant daar last van en produceert minder aardappelen. Het zou te worden van landbouwgrond heet verzilting. Het is een probleem dat door het stijgen van de temperatuur op aarde steeds sneller om zich heen grijpt. Hier is een proef waar we aardappelen ingezet hebben. Zoutwater gegeven. We hebben meer dan 300 aardappelen getest. En van de 300 rassen die we getest hebben...zijn er eigenlijk maar vier of vijf die goed te gebruiken zijn. De meeste gaan dus dood. In Bangladesh en in Pakistan zijn grote delen van de bodem zo verpest, dat er niks meer wil groeien. We zitten met een probleem dat enorm toeneemt. Ieder uur komt er 1000 hectare zilte grond bij. Met de aardappelen hebben we aangetoond dat we een aardappel gevonden hebben die met half zeewater kan groeien. Maar ook in Nederland wordt het probleem van verzilting groter en groter. Alleen al in de Haarlemmermeer zijn meer dan 1000 zoute kwellen. Daar komt het zoute water gewoon naar boven borrelen. Omdat we daar zes meter beneden de zeespiegel zitten. Dat betekent dat alle water in de Haarlemmermeer in principe zilt is. Op het moment dat jij een grote boer bent en je hebt last van verzilting op jouw grond...gaat de waarde van jouw grond op sommige plekken van 180.000 euro per hectare terug naar 10.000 euro. En daarom zoekt Mark verder. Dit is de winter bij een klimaatcrisis. Redden wie zich redden kan. Sommige dorpen zullen voorgoed verdwijnen onder 'n dikke vloedgolf. En pas je eetpatroon maar aan, want binnenkort zijn er nog maar twee smaken: zout en zilt. De Elfstedengeneratie ligt in het hoofd van een oude generatie stof te verzamelen...en de kans dat-ie nog doorgaat, smelt weg als sneeuw voor de zon. Misschien is die sneeuw brandweerschuim...want sneeuw zien we voortaan alleen nog op het witte doek. En o ja, kerstbomen worden bruin. En nu iedereen tegelijk: We gaan er allemaal aan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16598049 529.6 1648 2021-08-05T22:00:00+00:00 yes no klimaatverandering winter zeespiegel gletsjer https://schooltv.nl/video-item/code-rood-in-de-klas-klimaatverandering-in-de-lente 2024-01-09T10:55:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44557.w613.r16-9.0d0698d.webp Code Rood in de klas | Klimaatverandering in de lente Overstromingen, hittegolven, ziektes: de klimaatcrisis maakt meer en meer slachtoffers. Terwijl het grote uitsterven begonnen is, loopt Nederland onder water. Er zijn opties: zwemlessen voor gevorderden, of we kweken kieuwen. Of we verhuizen massaal naar Duitsland. We verliezen, veel meer dan we beseffen. In Code Rood zien we wat de klimaatcrisis betekent voor Nederland. Samen met experts en wetenschappers onderzoeken we per seizoen de effecten op ons dagelijks leven. En vandaag: de lente. De afgelopen eeuw is de temperatuur wereldwijd met 1 graad gestegen. Maar in Nederland werd het 2 graden warmer en op de Noordpool zelf 3. Hoe meer je naar het noorden gaat, hoe sneller de opwarming. Ik ben Appy Sluijs, paleontoloog. Net als die ene uit Friends. Precies dat, maar dan echt. Als wetenschapper onderzoek ik al jaren de relatie tussen CO2 en het klimaat op aarde. Nou, ik zit heerlijk hier. Bijna niet voor te stellen dat we het gaan hebben over de ondergang van de aarde. We hadden de zonnigste maand april ooit, met temperaturen tot 26 graden. Wordt dit nou het nieuwe normaal qua klimaat? Nou, het wordt zeker warmer, de lente. Sterker nog, de lente is het jaargetijde dat het sterkst is opgewarmd in Nederland. De lente is een heel zonnig seizoen en de lucht is in de afgelopen jaren steeds schoner geworden. Daardoor is er minder vervuiling in de lucht die zonlicht tegenhoudt. Dat is wel een beetje gek, want we hebben de lucht schoner gemaakt maar daardoor hebben we dus extra opwarming in de lente. Als je van zon en warmte houdt is dat goed nieuws want je hebt dus gewoon langer zomer. Als je van zon en warmte houdt is dat goed nieuws want je hebt dus gewoon langer zomer. Het weer en het klimaat kun je vergelijken met dobbelstenen. Ik ga nu heel vaak dobbelstenen gooien. Het gemiddelde van al die worpen is ongeveer 7, dat is het klimaat. Maar elke individuele worp, dat is gewoon een ander getal. Net net zoals dat elke dag een eigen temperatuur heeft. Nou, ik heb 135 keer gegooid met de dobbelstenen. In totaal hebben we 914 gegooid. Dat is gemiddeld een 6,7 dat we hebben gegooid, bijna 7 dus. Maar nu klimaatverandering. Wat er gebeurt..is dat een kant van de dobbelsteen een beetje zwaarder wordt gemaakt...waardoor je veel vaker een 6 gaat gooien, kijk maar. Dat je veel vaker een 6 gaat gooien, kijk maar. Zie je? En daarmee verschuift het gemiddelde een heel klein beetje. Je gaat bijvoorbeeld niet gemiddeld een 7 gooien, maar 7,5. Dat is een kleine verandering. Maar de kans dat je 12 gaat gooien wordt VEEL groter doordat die dobbelsteen de hele tijd op een 6 terechtkomt. De kans op een hele warme zomerse dag neemt heel sterk toe. We zien nu een verdubbeling van het aantal dagen warmer dan 25 graden in de lente. Het wordt steeds warmer en dat heeft het KNMI inzichtelijk gemaakt met deze streepjescode. Begin 1900 was het nog koud en je ziet het steeds roder worden. De meest rode strepen staan hier...en de opwarming is het snelst gegaan in dit stuk. Vanaf ongeveer 1980. Wordt Nederland een tropenland? Lopen we binnen 10 jaar het hele jaar door op Crocs? Ja, die Crocs, dat zou echt rampzalig zijn. Nee, dat gaat niet gebeuren. Je ziet wel dat de klimaatzones langzaam opschuiven. Dat zie je duidelijk in Zuid-Europa. De woestijn in Afrika rukt als het ware op naar landen als Spanje en Portugal. En in de afgelopen 20, 30 jaar is het zuiden van Spanje en Portugal eigenlijk een woestijn geworden. En dat gaat dus heel snel, sneller dan ooit. Biodiversiteit verdwijnt, het wordt warmer, gebieden worden onleefbaar. De natuur kan het allemaal maar nauwelijks bijhouden. Maar voor ons mensen gaat klimaatverandering eigenlijk heel langzaam. Het duurt 15 tot 30 jaar voordat er een merkbaar verschil is. En dat is meteen ook het grootste probleem. Nederland is een land van tulpen, fietsen, molens, kaas en water. Enorm veel water. We houden de stijging van de zeespiegel nauwlettend in de gaten. Maar we hebben niet door dat de grond onder onze voeten wegzakt. Letterlijk. De klimaatverandering zorgt er bovendien voor dat dat gebeurt met een razende snelheid. De zeespiegelstijging zet ons straks onder water. Maar terwijl we nadenken over paalwoningen of de transformatie tot zeemeermin is de bodem een veel groter probleem voor Nederland. We zijn een van de laagstgelegen landen ter wereld. En in een laaggelegen land in een tijd waarin de zeespiegel stijgt is bodemdaling het ergste wat je kan overkomen. In een groot deel van Nederland zakt de bodem, door verschillende oorzaken. In Groningen bijvoorbeeld heb je bodemdaling door gaswinning. Andere delen in Nederland zakken omdat daar slappe grond zit. Bijvoorbeeld veengrond, grond die bestaat uit dode plantenresten. Dat is van nature al heel erg slap en om dat te kunnen gebruiken zijn ze duizend jaar geleden die grond gaan ontwateren. Daardoor is die steviger geworden en kunnen we er huizen op bouwen, landbouw op plegen en koeien op laten grazen. Na duizend jaren klooien met het grondwaterpeil zakken we steeds meer. We ontwateren, waardoor het veen uitdroogt en rot. Hoe droger het wordt, hoe sneller we zakken. En niet alleen het platteland, ook stedelijke gebieden zitten in de lift. Naar beneden. Alleen werkt het daar net even anders. In veel steden is er ophoogmateriaal toegevoegd aan het maaiveld dus steeds er wat bovenop gelegd. Puin en later ook zand. En dat gewicht heeft voor daling van de veenlagen daaronder gezorgd. Dus in veel steden is het aanbrengen van gewicht de grootste oorzaak van bodemdaling. En dat is anders dan in landelijk gebied. Onze huizen en funderingen zinken dan misschien het moeras in, we krijgen er ook wat voor terug. De Franse veldwesp het mediterraan draaigatje, de tijgermug en de walnootboorvlieg hebben zich gesetteld in ons land. En de eikenprocessierups mag niet ontbreken in dat rijtje. Dankzij de klimaatcrisis en een heleboel eiken kon het harige rupsje enorm succesvol worden in ons land. Op korte termijn kun je biologische bestrijdingsmiddelen inzetten als er nesten zijn, nesten wegnemen, opzuigen. Dus eigenlijk is dit echt iets voor professionals. Je ziet dat mensen allerlei creatieve middelen verzinnen om toch eikenprocessierupsen te bestrijden. Power to the people, zou Paul McCartney zeggen. In Brabant zie je nu dat mensen folie om stammen heen draaien met het idee dat rupsen er dan niet overheen kunnen lopen. Maar eikenprocessierupsen kunnen prima over plastic lopen. Daar hebben ze geen moeite mee. Het wordt ook vaak gevoed doordat ze denken dat processierupsen van onderaf komen. Dat is niet zo. Er zit iets vervelends op m'n kop. De klimaatverandering bracht ons vliegschaamte, vleesschaamte... sproeischaamte en sinds vorig jaar is er ook bloemenschaamte. Heb jij enig idee wat de impact van een boeketje op het klimaat is? De kans is groot dat je met je laatste Moederdag-boeket evenveel CO2 hebt uitgestoten als met een autorit van 20 kilometer. Hoe schadelijk is een bosje bloemen? Kunnen we Moederdag nog wel vieren? Van wie hou je het meeste? Van je moeder of van Moeder Aarde? De ene bloem is de andere niet. Zeker wat CO2-uitstoot betreft. De meeste CO2-uitstoot zijn de bloemen die geimporteerd worden. Rozen, vlinderorchideeen. Die worden ingepakt, in een vliegtuig, in een vrachtwagen naar de veiling, van de veiling, naar onze winkel of de tussenhandel. Zo is een in Nederland gekweekt bosje tulpen een stuk minder vervuilend dan een bos hortensia's. Vandaag heeft Natasja een stapel zandzakjes op de toog staan. Als klanten kiezen voor een bloem die het klimaat naar de knoppen helpt, krijgen ze zandzakjesmee. *Ik geef je een roos, elke dag* Zo. Hebben jullie een leuk boeketje voor Moederdag. Alsjeblieft. Jullie krijgen er twee zakjes zand bij, omdat deze bloemen milieuvervuilender waren dan andere. Om de dijken te verzwaren in de toekomst. Orchideeen worden gekweekt in een kas. Daarom krijg je een zakje zand mee. U krijgt een zakje zand mee. Om alvast de dijken te verzwaren voor in de toekomst, als we te veel CO2-uitstoot hebben. Oke. Tot zover de klimaatcrisis onder een lentezonnetje. We verliezen Moederdag, maar in ruil daarvoor krijgen we rode wangen van de bloemenschaamte. Krabben wordt een lentetraditie. Misschien zakt je huis weg, maar wie wil er nog binnen zitten als het zomer is in de lente? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16598050 587.16 2689 2021-08-05T22:00:00+00:00 yes no klimaatverandering lente zeespiegel CO2 https://schooltv.nl/video-item/hoe-intense-hitte-ons-bedreigt-hoeveel-hittegolven-kunnen-we-aan 2024-01-04T12:55:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38177.w613.r16-9.abd6d2d.webp Hoe intense hitte ons bedreigt | Hoeveel hittegolven kunnen we aan? De aarde staat in de fik. Hier in Canada bijvoorbeeld, waar het eind juni bijna 50 graden werd. Of neem Siberië. Dat ziet er in de winter zo uit, maar deze zomer zo. Of hier. "Terwijl wij hier in Europa te maken hebben met extreme regen en overstromingen, beleeft aan de andere kant van de wereld het westen van de Verenigde Staten een vierde hittegolf van deze zomer." "De vraag is: bereiken we zo langzamerhand een punt dat dit soort steden echt onbewoonbaar worden?" Door klimaatverandering komen op steeds meer plekken gevaarlijke hittegolven voor. En niet alleen steeds vaker, ze zijn ook heter. Kunnen we dat wel aan? Deze zomer was het iedere maand wel ergens raak. Zoals dus eind juni. Toen bezweken honderden Canadezen door ondenkbaar hete hittegolven, die ook zorgden voor allesverwoestende bosbranden. Dit plaatsje, Lytton, werd in de as gelegd. Zo'n intense hitte zagen we in Canada nog nooit. Die bosbranden wel, maar ook nog nooit op deze manier, zo vroeg in het jaar. Daarna Siberië. Omdat het juist in het verre noorden steeds warmer wordt, ontstaat er ook meer onweer en dus ook meer blikseminslagen. En die veroorzaken op hun beurt ook weer meer bosbranden. En dat heeft flinke gevolgen. In de zomer is het ook in Siberië lekker weer, maar in de winter is het steenkoud en daarom is de bodem daar nooit helemaal ontdooid. Het is permafrost en dat is maar goed ook, want er zit een flinke hoeveelheid van de broeikasgassen methaan en CO2 in opgeslagen. Als die ontsnappen komen de gassen in de atmosfeer, waardoor de aarde verder opwarmt. Maar ook op plekken waar het het hele jaar door heet is, worden dit jaar warmterecords verbroken, bijvoorbeeld in Californië in juli. "Het zal extreem, gevaarlijk heet worden." "Het is nog nooit zo heet geweest." Of in Oregon, waar het met 46,7 graden vijf graden heter was dan het vorige record. Zulke extreme hitte is een uitzondering. Maar door klimaatverandering wordt de kans daarop wel steeds groter, zegt onder meer het KNMI. Kijk even mee. Je ziet in dit model hoe groot de kans is dat de temperatuur afwijkt van het gemiddelde. De kans op een gemiddelde dag is dus veel groter dan dat het extreem koud of extreem warm wordt. Maar door klimaatverandering schuift dat gemiddelde op. Vergeleken met nu krijgen we dus meer warme dagen en stijgt de kans op extreme hitte. En daarnaast verwacht het KNMI ook dat de spreiding toeneemt. Minder gemiddelde dagen en meer kans op uitschieters dus. Dat er vaker uitschieters zijn, dat weten klimaatwetenschappers wel. En toch schrokken ze zich kapot toen ze de hittegolven in Canada en de VS zagen. Zij dachten dat zulke temperaturen daar helemaal niet konden. Op dit moment hebben ze er twee verklaringen voor. 1: Het zou kunnen dat door de opwarming van de aarde hittegolven niet geleidelijk warmer worden, maar dat de hitte boven een bepaalde temperatuur kan ontsporen, bijvoorbeeld door uitdroging van bomen, planten en de bodem. Er is dan geen druppel vocht meer over om de lucht af te koelen en dus kan de warmte zijn gang gaan. Die hitte creëert dus nog meer hitte. Of twee: Puur toeval. Misschien zijn die extreem hoge temperaturen eenmalig en is er helemaal geen verklaring voor te vinden. Waar de klimaatwetenschap wel zeker over is: Door klimaatverandering zijn er vaker hittegolven, veroorzaakt door de uitstoot van broeikasgassen als CO2. Dat die klimaatverandering ook op koelere plekken te zien is, daar maken wetenschappers zich zorgen over. Want als je een hittegolf van 50 graden Celsius op 50 graden noorderbreedte hebt, zoals in Canada, kan het dan ook op andere plekken in de wereld op diezelfde hoogte? Zoals in Nederland. Sinds de metingen in 1901 begonnen, kwamen er 29 hittegolven voorbij. Dertien daarvan in de afgelopen twintig jaar. Hittegolven komen hier dus steeds vaker voor en ze worden ook steeds warmer. En na 75 jaar sneuvelde in 2019 het Nederlandse all-time hitterecord. Misschien weet je nog. Het werd voor het eerst warmer dan 40 graden of meer. Bijna 50 graden in Canada en meer dan veertig graden hier in Nederland. Waar houdt het op? Dat vragen we aan klimaatwetenschapper en NOS-weerman Peter Kuipers Munneke. “Waar het ophoudt, dat weet ik eerlijk gezegd niet. Ik denk niet dat het in Nederland 50 graden kan worden, maar bedenk wel: in Zuid-Frankrijk werd het twee jaar geleden 45 graden. Als de opwarming zo doorgaat, dan hebben we in Nederland aan het einde van de eeuw hetzelfde klimaat als nu in Zuid-Frankrijk. Dus die 45 graden, die gaan we deze eeuw in Nederland misschien wel aantikken.” Het Rode Kruis noemt hittegolven zelfs de dodelijkste natuurrampen ter wereld, met duizenden doden per jaar, vermoedelijk zelfs honderdduizenden doden. Het Rode Kruis is bezorgd omdat hitte steeds vaker voorkomt in gebieden die daar niet goed op zijn voorbereid. Ook Nederland. Extreme hitte is dus niet alleen desastreus voor de natuur, zeker ook voor de mens. Dat zagen we ook hier. Tijdens een hittegolf in de zomer van 2020 zag je tussen de twee coronagolven nog een duidelijke piek in de sterftecijfers. Hoe goed jij en ik tegen de hitte kunnen, hangt samen met de luchtvochtigheid. Bedenk maar eens, van die klamme warme zomerdagen zijn niet heel chill. Komt omdat je lichaam dan amper kan afkoelen. Hoe we dat doen? Door te zweten. Maar als de luchtvochtigheid en de temperatuur te hoog zijn, kunnen we niet meer zweten. Dat gebeurt als de lucht 35 graden of heter is en de lucht compleet verzadigd is met vocht. Dat is levensgevaarlijk. Na acht uur ben je dood. Vorig jaar werden voor het eerst zulke omstandigheden gemeten in Pakistan en de Perzische Golf. Weliswaar niet langer dan twee uur, maar als de aarde verder opwarmt kan dit vaker voorkomen. Terug naar die hittegolven. Bij de opwarming van de ene graad waar we nu op zitten, komen die extreme hittes zoals in Canada vermoedelijk één keer in de duizend jaar voor. Maar als de opwarming zo doorgaat tot 2 graden, zien we dit waarschijnlijk iedere 5 tot 10 jaar. En daar zit het hem in. Met de huidige wereldwijde klimaatmaatregelen zitten we in 2040 boven die 2 graden. Het is dus belangrijk om die opwarming onder de 2 graden te houden. Sterker nog, het zou beter zijn om niet meer dan anderhalve graad opwarming te hebben en dus moeten de klimaatdoelen verder aangescherpt worden. Want zolang we CO2 uitstoten loopt de temperatuur op. Als we stoppen met CO2 uitstoten dan komt er niet meer CO2 in de atmosfeer bij en dus stijgt de temperatuur ook niet verder. Maar hij gaat ook niet dalen. De opwarming van 1 graad die we nu hebben gehad, die kunnen we niet terugdraaien. Onomkeerbaar dus. We zullen ons moeten aanpassen. Meer schaduwplekken in steden, meer groen, woningen niet alleen voor de winter, maar ook voor de zomer isoleren en je hoorde Peter net al zeggen: die CO2-uitstoot zo snel mogelijk naar nul. Daarmee pak je het probleem bij de wortel aan. Ik weet het, niet bepaald een vrolijke boodschap. Je zou hier maar iedere dag mee bezig zijn. Peter? "Ik put er echt hoop uit dat we controle hebben over hoe ver de temperatuur nog oploopt. We kunnen stoppen met het verbranden van fossiele brandstoffen en eigenlijk hoop ik dat ik over 15 jaar dit filmpje terugkijk en denk: jeetje, waar hebben we ons toen druk over zitten maken?" Toch nog een beetje positief dus. Thanks voor het kijken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16598847 511.85 1908 2021-08-09T10:18:49+00:00 yes no hitte klimaatverandering zomer https://schooltv.nl/video-item/komodovaraan-festus-het-favoriete-dier-van-verzorger-monique 2024-01-11T15:20:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38178.w613.r16-9.1783ce9.webp Komodovaraan Festus | Het favoriete dier van verzorger Monique Het favoriete dier van verzorger Monique is komodovaraan Festus. Komodovaranen zijn flinke eters: Festus eet een hele gans als lunch. In het wild eten ze soms zelfs wilde zwijnen of waterbuffels. Komodovaranen zijn best gevaarlijk, maar door de goede band met verzorger Monique kan Festus toch vrij makkelijk onderzocht worden voor haar gezondheid. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16583884 401.76 2264 2021-07-19T10:00:00+00:00 yes no hagedis reptiel dierentuin https://schooltv.nl/video-item/tapir-tygo-het-favoriete-dier-van-verzorger-krista 2024-01-10T14:41:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38179.w613.r16-9.84fbb72.webp Tapir Tygo | Het favoriete dier van verzorger Krista Het favoriete dier van verzorger Krista is Tygo de tapir. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16583867 371.52 2050 2021-07-18T09:25:13+00:00 yes no zoogdier dierentuin https://schooltv.nl/video-item/melle-en-de-neushoorns-het-favoriete-dier-van-verzorger-melle 2024-01-10T14:41:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38180.w613.r16-9.065b405.webp Melle en de neushoorns | Het favoriete dier van verzorger Melle Het favoriete dier van verzorger Melle is de neushoorn. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16583868 383.52 1366 2021-07-18T09:00:00+00:00 yes no neushoorn dierentuin https://schooltv.nl/video-item/de-rode-panda-het-favoriete-dier-van-verzorger-janno 2024-01-16T16:01:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38181.w613.r16-9.a148780.webp De rode panda | Het favoriete dier van verzorger Janno Het favoriete dier van verzorger Janno is de rode panda. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16583869 399.16 5670 2021-07-18T09:00:00+00:00 yes no panda zoogdier dierentuin https://schooltv.nl/video-item/de-amoerpanter-het-favoriete-dier-van-verzorger-linda 2024-01-11T14:14:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38182.w613.r16-9.20014af.webp De amoerpanter | Het favoriete dier van verzorger Linda Het favoriete dier van verzorger Linda is de amoerpanter. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16583870 410.48 2373 2021-07-18T09:00:00+00:00 yes no panter dierentuin https://schooltv.nl/video-item/olifanten-in-de-dierentuin-de-favoriete-dieren-van-verzorgers-jedida-en-marleen 2024-01-11T15:20:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38183.w613.r16-9.45ebcd4.webp Olifanten in de dierentuin | De favoriete dieren van verzorgers Jedida en Marleen Het favoriete dier van verzorgers Jedida en Marleen is de olifant. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16583871 431.24 3692 2021-07-18T09:00:00+00:00 yes no olifant dierentuin https://schooltv.nl/video-item/hoe-beschermen-we-ons-tegen-overstromende-rivieren-nederland-is-het-doucheputje-van-europa 2024-01-15T10:14:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38184.w613.r16-9.81f5526.webp Hoe beschermen we ons tegen overstromende rivieren? | Nederland is het doucheputje van Europa Afgelopen tijd werd maar weer eens duidelijk: 'Vele straten, huizen en tuinen zijn ondergelopen.' We zijn een prooi voor het water. "Wat ik gisteren meegemaakt heb is dat ik gisteren in een rivier in mijn tuin had, overal water en heel veel huizen zijn echt kapot." Zelfs het leger is ingezet om te helpen. Als we het over de dreiging van het water hebben, hebben we het meestal over de zee. Geef mij dat ding anders even. Maar dit keer kwam de vijand via de rivieren ons land in. Maar wat je niet ziet zijn de overstromingen die er niet waren omdat we de rivieren al meer ruimte hebben gegeven om het water af te voeren. Dat is het goede nieuws. Maar op veel plaatsen had het heel weinig gescheeld of het had er ook zo uitgezien. En dat roept de vraag op: Zijn we klaar voor nog meer gevaar? Want kijk, los van die enorme vlek op de kaart van de Lage Landen onder de zeespiegel, zie je dat we vooral ook langs de rivieren kwetsbaar zijn voor overstromingen. We zijn namelijk het doucheputje van Europa. Dit is het volledige stroomgebied van de Maas, waarin uiteindelijk allemaal kleine riviertjes samenkomen met vooral heel veel regenwater uit de Ardennen en Noord-Frankrijk. En dit is het stroomgebied van de Rijn met vooral regenwater uit Duitsland en smeltwater uit de Alpen. En dat moet allemaal naar zee via onze dichtbevolkte delta. Soms met grote bakken tegelijk. Het ging al een keer vreselijk mis bij de Maas en helemaal niet zo lang geleden. Halverwege de jaren negentig. Eind december '93. In Noord-Frankrijk en de Belgische Ardennen regent het uitzonderlijk hard en lang. En ja, dat water moet via de Maas naar zee. Het water staat extreem hoog en de rivier treedt op meerdere plekken in Limburg buiten zijn oevers. De regio's Roermond en Venlo worden zwaar getroffen door overstromingen, maar vooral de dorpen Gennep, Itteren en Borgharen. "Grote problemen worden verwacht bij Itteren. Op de weg naar de wijk stond gisteravond het kolkende water tweeënhalve meter hoog." En een jaar later opnieuw. Januari 1995, weer Limburg, maar ook verderop. "De hoge waterstand in Gelderland is een regelrechte bedreiging geworden voor tienduizenden mensen." In de regio Rivierenland worden een kwart miljoen mensen geëvacueerd. "Wat betekent dat voor die beesten?" "Die hebben allemaal stress, hoor. De helft van de melk minder." Als de dijken het begeven, waar het op lijkt, komen veel plaatsen in de Betuwe, Bommelerwaard en het Land van Maas en Waal tot wel vijf meter onder water te staan. Zo hoog dus: de eerste twee verdiepingen van je huis onder water. Maar dat gebeurt net niet, want de dijken houden het. Maar de watersnood van de jaren negentig is een keiharde wake up call. Dijken in het rivierengebied worden versneld versterkt en langs de Maas komen op bepaalde plekken nieuwe dijken in het Deltaplan Grote Rivieren. Maar je kan niet tot in den treure dijken blijven bouwen of versterken. De Maas, maar ook de vertakkingen van de Rijn, dus de Waal, de IJssel, de Nederrijn en de Lek moeten vooral grotere hoeveelheden water kunnen afvoeren. En dat vergt een andere aanpak. Ze hebben meer ruimte nodig. We starten twee programma's: Ruimte voor de Rivier en Maaswerken. Op deze plekken zijn sinds de jaren negentig maatregelen getroffen, bijvoorbeeld door de dijken te verleggen. Door ze landinwaarts te verplaatsen worden de uiterwaarden breder. Dat zijn de gebieden tussen de rivier en de dijk die in principe droog liggen, maar vol mogen lopen bij hoogwater. Hoogwatergeulen, een extra vertakking graven voor de rivier met twee extra dijken eromheen. Zo wordt een deel van het water via een andere route afgevoerd. Waterberging, tijdelijk overtollig water opslaan in laaggelegen gebieden. Dit is nodig als de stormvloedkeringen gesloten zijn en het water verder nergens heen kan. Of zomerbedverlaging. Heel simpel, de rivierbodem wat dieper graven, dan kan er meer water door. En zo zijn er nog meer manieren om de rivier meer ruimte te geven. Al dit soort werken worden gecombineerd met een nieuwe inrichting van het landschap. Denk aan nieuwe natuur of recreatiegebieden. En, belangrijk: naast nieuwe maatregelen zullen we vooral ook oude dijken moeten onderhouden. Een monsterklus, maar met extremer weer op komst, des te urgenter. En heeft die ruimte voor de rivier zich al uitbetaald? Yep. Sterker nog, dit is een spiksplinternieuw natuurgebied in de Maasvallei bij Ooijen. Het laatste pronkjuweel van de Maaswerken werd vorige maand geopend. Inmiddels staat 'ie nu met zijn poten in de modder, maar dit stond dus midden juli, tijdens die overstromingen, helemaal onder water. Doordat het Maaswater hierin kon stromen, stond het water verderop in het dichtbevolkte Venlo 30 centimeter lager. Scheelt nogal. En op nog veel meer plekken hielden ze het droog dankzij die Maaswerken, maar niet overal ging het goed. Het dorp Bunde bij Maastricht werd geëvacueerd vanwege kwelwater. Dat is water dat zich door de bodem onder een dijk door perst. In heel Limburg moesten uiteindelijk 10.000 mensen hun huis uit, op de vlucht voor het water. Valkenburg veranderde in een rampgebied en het is maar de vraag of die wel voorkomen had kunnen worden, zeggen experts. In de Ardennen viel in 36 uur evenveel regen als normaal gesproken in twee maanden. Daardoor stroomde er zoveel water door het kleine riviertje de Geul dat dit kon gebeuren. En daar zit het 'm in, die gigantische hoeveelheden water, die kon de brede Maas al bijna niet aan. Maar mede dankzij de maatregelen ging het net. Waar het met name misging zijn de zijrivieren van de Maas. In die zijrivieren is vaak helemaal geen extra ruimte om te geven aan een bassin of aan een geul. En dan krijg je dus dit. Veel andere plekken blijven dus wel droger dankzij de inspanningen van de afgelopen jaren, maar veel mensen die in de buurt van de Maas wonen, zijn door het oog van de naald gekropen en aan een grotere ramp ontsnapt. Het is dat snel de zon weer ging schijnen, maar het had maar één dag extra hoeven regenen, en dan... Een scenario waar veel Limburgers liever niet aan denken. Niet voor niets worden nu na deze overstromingen alsnog op zeventien zwakke plekken de dijken en kades versneld aangepakt. Maar als daar dus kennelijk eerst een ramp voor nodig is, kan je je afvragen: Doen we wel genoeg? Die vraag leggen we voor aan overstromingsdeskundige Nathalie Asselman. "We hebben in het verleden dus met Maaswerken al een hele hoop gedaan, maar het is niet zo dat we toen dachten: Klaar, achteroverleunen. Ik denk zeker dat deze gebeurtenis een aanleiding gaat zijn om nog eens kritisch te kijken naar alle klimaatmodellen die we hebben. Misschien toch dingen over het hoofd gezien. Wat kunnen we hiervan leren, zeg maar? Er is echt reden om er nog eens kritisch naar te kijken. Maar daarnaast is het gewoon belangrijk om te realiseren dat we kunnen proberen met maatregelen de kans zo klein mogelijk te maken. Maar de kans op een overstroming wordt nooit nul en dat is onwijs vervelend. Maar het is helaas niet te voorkomen. Even over dat extreme weer. Door een zeldzame samenloop van weersomstandigheden bleef het boven delen van Duitsland, België en Nederland non-stop regenen in heuvelachtig gebied waar het water niet goed weg kan en meteen het laagste punt opzoekt, waar vaak stadjes en dorpen liggen. Vooral in Duitsland en België voltrok zich zo een ramp met veel schade, maar vooral veel doden tot gevolg. Roept de vraag op: is dit extreme weerfenomeen klimaatverandering in de praktijk? Angela Merkel legde tijdens haar bezoek aan het rampgebied duidelijk die link. We vroegen het onze eigen kenner Peter Kuipers Munneke. Klimaatverandering zorgt ervoor dat extremen extremer worden, dus hittegolven worden heter, droge periodes worden droger en natte periodes, die worden natter. En dat heeft er alles mee te maken dat als het warmer wordt, er meer verdamping is. Dus als je een droge periode hebt met flink wat verdamping, wordt zo'n droge periode droger. En als je regenval hebt, kan er veel meer vocht in de lucht zitten, waardoor de regenval ook zwaarder wordt. En we weten uit metingen dat voor elke graad dat de temperatuur stijgt, de hoeveelheid regen bij zware buien met ongeveer 10 tot 15 procent toeneemt. In de toekomst verwachten we dat de temperatuur nog verder gaat stijgen en dat betekent dat we dit soort extreme gebeurtenissen steeds sneller opeenvolgend gaan zien. Het is niet leuk, maar we zullen met extremer weer moeten leren leven en dus ook met meer water. En dat betekent ook meer dan alleen dijken versterken of de rivieren meer ruimte geven. Dat weten ze in Duitsland ook. "We moeten sneller handelen in de strijd tegen klimaatverandering. Maar de tweede les is dat we ons vooral ook sneller en beter zullen moeten aanpassen." Adaptatie, aanpassen dus aan de effecten van klimaatverandering. Denk bijvoorbeeld aan manieren om het regenwater op te vangen waar het valt, of manieren waarop landbouw kan bijdragen aan watermanagement, geavanceerde waarschuwingssystemen, goed uitgedachte evacuatieplannen. Hier ga ik je even onderbreken, want klimaatadaptatie, dat is een video op zich. Maar no worries, die hou je natuurlijk van ons tegoed. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16608388 586.453 5625 2021-07-29T22:00:00+00:00 yes no overstroming dijk rivier https://schooltv.nl/video-item/opstand-op-de-neptunus-verzet-tegen-de-slavenhandel 2024-01-04T12:55:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38185.w613.r16-9.63e377f.webp Opstand op de Neptunus | Verzet tegen de slavenhandel In de 17e en 18e eeuw floreert de Trans-Atlantische slavenhandel. Ook Nederland handelt in tot slaaf gemaakte mensen. Voor de kust van West-Afrika worden mensen gevangengezet totdat ze kunnen worden verhandeld. Het slavenschip ‘de Neptunus’ moet de tot slaaf gemaakten over de oceaan naar Suriname vervoeren, maar dan breekt er een opstand uit en dat heeft dramatische gevolgen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16611941 610.04 2028-08-22T22:00:00+00:00 1967 2021-08-23T22:00:00+00:00 yes no slavernij Gouden Eeuw Afrika Suriname https://schooltv.nl/video-item/slavenhandel-in-west-afrika-een-pijnlijke-geschiedenis 2024-01-04T12:55:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38186.w613.r16-9.37dc65f.webp Slavenhandel in West-Afrika | Een pijnlijke geschiedenis Aan de Trans-Atlantische slavenhandel wordt ook in de Nederlanden grof geld verdiend. Voor de kust van West-Afrika worden Afrikanen in ondergrondse kerkers gevangengezet totdat ze kunnen worden afgevoerd op slavenschepen naar Suriname en de Cariben. De omstandigheden in de kerkers en de slavenschepen waren verschrikkelijk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16611942 624.88 2028-08-22T22:00:00+00:00 5550 2021-08-23T22:00:00+00:00 yes no slavernij Suriname Afrika Gouden Eeuw https://schooltv.nl/video-item/wat-gebeurde-er-op-11-september-2001-aanslagen-in-amerika-met-gekaapte-vliegtuigen 2026-01-06T10:00:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38187.w613.r16-9.85ff7ef.webp Wat gebeurde er op 11 september 2001? | Aanslagen in Amerika met gekaapte vliegtuigen De zon scheen, het was best een mooie dag. 11 september 2001. Kinderen waren op weg naar school en hun ouders naar werk. De Amerikaanse president Bush was op een school, waar hij voorlas aan een groep kinderen. Die mooie dag veranderde al snel in een verschrikkelijke dag met enorme gevolgen. Om kwart voor 9 vliegt een vliegtuig over New York en crasht in één van de hoogste gebouwen van de stad, het World Trade Center. Een ongeluk, denkt iedereen, maar dan vliegt er om iets over 9 een ander vliegtuig de tweede toren van het World Trade Center in. Dit is geen ongeluk meer. Dit is een aanslag. Mensen op straat raken in paniek en miljoenen mensen over de hele wereld zien het live gebeuren op televisie. De mensen die in de gebouwen werken, proberen zo snel mogelijk naar buiten te komen. Een uur later storten de torens in. 2753 mensen komen om. Maar het is nog niet voorbij. Om kwart voor 10 vliegt een derde vliegtuig het Pentagon in, het enorme gebouw waar het Amerikaanse ministerie van Defensie zit, in Washington. Ook hier komen mensen om. Al snel blijkt dat de vliegtuigen zijn gekaapt door mensen van Al Qaida. Die groep, waarvan Osama Bin Laden de baas is, haat de Verenigde Staten, omdat die teveel de baas spelen in de wereld en omdat het geen moslims zijn. Daarom willen ze Amerika straffen. De kapers laten de vliegtuigen expres neerstorten. Dat mislukt met het vierde vliegtuig. Het stort neer in een weiland in de staat Pennsylvania. Bijna 3000 doden en grote chaos en paniek. Dit wordt oorlog, zegt president Bush. Een oorlog tegen het terrorisme. Bin Laden moet gestraft worden en daarom vallen de Amerikanen Afghanistan aan. De terroristenleider zou daar verstopt zitten. Het wordt een lange oorlog waar veel landen aan meedoen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16614422 129.962 49856 2021-08-25T09:13:05+00:00 yes no terrorisme Amerika Irak Afghanistan https://schooltv.nl/item/wie-zijn-de-taliban 2024-07-04T07:27:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43070.w613.r16-9.63d743d.jpg Wie zijn de Taliban? | Scrollverhaal over de conservatieve Islamitische groepering Als de Amerikanen zich in 2021 terugtrekken uit Afghanistan, rukken de Taliban weer op. Hoe is deze ultraconservatieve religieuze groepering ontstaan en wat willen de Taliban bereiken? Klik op de afbeelding om het scrollverhaal te lezen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 2301 yes no islam Afghanistan oorlog https://schooltv.nl/item/hoe-ontstaat-een-bosbrand 2025-08-14T09:56:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/11000/images/11789.w613.r16-9.8f95d73.jpg Hoe ontstaat een bosbrand? | Scrollverhaal over verraderlijk vuur Door klimaatverandering neemt het aantal bosbranden steeds meer toe. Ook worden ze steeds langer en heftiger. Hoe komt dat en wat zijn de gevolgen voor de natuur en het klimaat? Klik op de afbeelding om het scrollverhaal te lezen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 1214 2021-08-31T06:59:00+00:00 yes no brand klimaatverandering hitte https://schooltv.nl/item/wanneer-ben-je-non-binair 2024-07-04T07:27:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43119.w613.r16-9.5d883aa.jpg Wanneer ben je non-binair? | Scrollverhaal over mensen die zich geen man of vrouw voelen Je geslacht zit tussen je benen. Maar sommige mensen identificen zich niet met mannen of vrouwen. Zij noemen zich non-binair: een parapluterm voor alle genderidentiteiten anders dan man en vrouw. Meer weten? Klik op de afbeelding om het scrollverhaal te lezen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 852 2021-09-01T06:03:00+00:00 yes no seksualiteit gender identiteit https://schooltv.nl/video-item/diamantenroof-door-de-duitsers-hoe-de-duitsers-hun-oorlogsvoering-betaalden 2024-01-04T12:55:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38188.w613.r16-9.38c2d01.webp Diamantenroof door de Duitsers | Hoe de Duitsers hun oorlogsvoering betaalden De Duitse oorlogvoering, die kostte meer dan Duitsland had, dus waar vond je de middelen? In de bezette landen. Na de bevrijding zag je het in Nederland aan alles: mankracht naar Duitsland weggevoerd voor de Arbeitseinsatz, machines meegetroond. Maar veel subtieler was het al meteen in de bezetting begonnen en al lang daarvoor bedacht: de roof van geld, van goud, van diamanten. En de kunst was dan om dat zo te doen dat de bezitters eraan zouden meewerken. Door ze in de waan te laten dat het geen roof was. Door ze hier en daar, al was het maar in schijn, een voordeeltje te geven. Zelfs als het Joden waren, wat het in de Amsterdamse diamant vaak waren. Diamantslijper was mijn vader. Die ja, dat het slijpen van de diamanten natuurlijk van die facetjes op de diamantjes doen. Waar deed hij dat? De deed hij in de fabriek bij Asher. Maar niet voor de firma Asscher zelf, maar voor een andere firma. Maar dat maakte natuurlijk niet veel uit. In de fabriek bij Asher zat mijn vader te werken. Als je zestien was, mocht je pas gaan leren daar. En dat was heel bijzonder dat je dat bij de firma Asher mocht doen. Je moest twee jaar leren voordat je dat onder de knie had. En ik denk dat de slijpers misschien wel drie jaar moesten leren. En dan krijg je een leermeester of een leerjuffrouw aangewezen. Euh ja. En dan zaten we daar in zo'n zaal en, nou, daar zat je dus naast je leermeester die vertelde hoe je het moest doen. Op 10 mei 1940 valt het Duitse leger Nederland binnen en direct achter de frontsoldaten trekt een speciale divisie mee: het Devisenschutzkommando, opgeleid om te roven. De Devisenschutzkommando gaan naar de bezette landen, vlak na de troepen en proberen om deviezen op banken, bij particuliere bedrijven, ne particulieren in beslag te nemen en voor de Duitse staat, de Duitse economie, te vorderen. Deviezen zijn juridisch gezien om te beginnen buitenlandse valuta: dollars, Zwitserse franken en zo. Maar ook goud, zilver en platina vallen onder de definitie ‘deviezen’. Diamanten? Die worden juridisch gezien niet als deviezen beschouwd. Maar in een oorlog hebben ze dezelfde functie als deviezen. Toen zijn ze begonnen met het confisqueren van alle goudvoorraden van de centrale banken. Van de Nederlandsche Bank hebben ze, d’r was vrij veel weggevoerd, maar ze hebben toch nog een 145 duizend kilo goud uit de Nederlandsche Bank gestolen. En dat is allemaal gebruikt om strategische goederen te kopen. En dat liep eigenlijk allemaal voor het grootste gedeelte via Zwitserland. Zwitserland is min of meer het enige land waar de Duitsers op een slimme manier tegen bepaalde grondstoffen of goud en diamanten deviezen konden kopen waarmee ze elders konden inkopen omdat ze daar, al voor de oorlog, niet met rijksmarken konden kopen. De eerste twee jaar van de oorlog houdt de bezetters zich rustig en gaat het leven voor de meeste Nederlanders zijn gewone gang. Wel wordt de diamantbeurs onder Duits bestuur gesteld, waardoor de bezetter precies weet hoeveel diamanten er in omloop zijn. Het wachten is op een geschikt moment om die diamanten in te nemen. De vader van Paul Post werkt in die tijd op de diamantbeurs. In zijn dagboek schrijft hij wat er op 16 april 1942 gebeurt. Ik kan daar wel een stukje over voorlezen: ‘Een grote klap, heeft onze diamantindustrie gekregen. Donderdag 16 april jongstleden werd door de Duitse autoriteiten ‘s morgens om 11 uur in de zaal van de diamantbeurs mondeling afgekondigd dat alle diamant in losse vorm en wel ruwe, half bewerkt en geslepen diamant binnen twee uur bij ons bureau, het Rijksbureau voor Diamant, moest worden ingeleverd en hiermede begon weer een grote diefstal. De moffen zeggen nu wel dat de eigenaars hun eigendomsrecht behouden en het slechts de bedoeling is het diamant naar een veiliger plaats dan Amsterdam over te brengen. Maar vooralsnog zal iedereen wel zo vrij zijn hieraan niet al te veel waarde te hechten. Hele vermogens zijn als het ware door onze handen gegaan. De schatting was ongeveer 25 miljoen gulden. Achter ons zat een ambtenaar van de Sicherheitspolizei, die zoals later bleek, onder andere ook een revolver bij zich had om eventuele incidenten. Niet alleen Joden, maar ook christenen moesten inleveren. Een stemming onder hen was in één woord wanhopig. ‘s Avonds gingen de heren er met hun buit in twee auto's vandoor. Het was voor mij en allesbehalve aangenaam voorrecht om bij de diefstal tegenwoordig te zijn.’ Ik weet dat het voor de mensen verschrikkelijk was. Die hadden niks meer. Maar vergeet niet, ik denk dat de oudere mensen dat erger vonden dan wij. Wij waren natuurlijk nog jong. En euh ja, dat is natuurlijk wel erg als het in beslag wordt genomen, maar dat deden ze met alle dingen, alle zaken werden in beslag genomen. Dus dat ook. De gestolen diamanten worden van Amsterdam naar Arnhem gebracht en daar opgeslagen in een kluis. De diamantbeurs blijft intussen open en ook de diamantbewerkers werken gewoon door. In juli 42 beginnen echt grootschalige deportaties vanuit Nederland vanuit Amsterdam. Uhm. De Duitsers willen op dat moment heel erg graag ook de diamantbewerkers en de diamantairs houden, want zij willen graag diamanten hebben, bewerkte diamanten. En dan zie je eigenlijk de twee Duitse doelstellingen tegen elkaar in beginnen te werken, namelijk 1: zoveel mogelijk mensen deporteren. :. Zoveel mogelijk economisch gewin aan Joden ontlenen die nuttige dingen doen voor de Duitsers, zoals diamantslijper. Uhm. Dus er moet iets gebeuren om die mensen vrij te stellen van deportatie. Uhm. En wat wordt er dan bepaald? Dat 500 van de beste slijpers, diamantbewerkers, want niet alleen slijpers, zolang vrijgesteld moeten worden van deportatie. Dus die mensen kunnen zich opgeven middels een formulier. Nou ik heb ze hier voor me liggen. Het zijn voorgedrukte formuliertjes, allemaal uit augustus 42 en daar staat op: ‘Hiermede verzoek ik u mij te doen toekomen: een goed gelijkende recente pasfoto in drievoud van den echtgenoot, de echtgenote en van alle kinderen beneden de 16 jaar.’ En dat moet dan allemaal op een bepaald tijdstip ingeleverd worden. Wat is een ‘Sperre’? Het is een soort ‘Auchweiss’is dat. Ik weet het alleen nog maar in het Duits, dat je dat je niet gedeporteerd werd. Ze mochten je dus niet oppakken. Het lijkt wel of ik het zelf opgeschreven heb. Heeft iedereen in het bedrijf zo’n ‘Sperre’? Ja, alle diamantbewerkers ja, met hun gezinnen. Begin 1943 draaide de deportatie machine van de nazi's op volle toeren. Alleen Joden die nodig zijn voor de Duitse industrie hebben enige tijd uitstel van deportatie gekregen, maar van de ene op de andere dag wordt ook hun ‘Sperre’ waardeloos. En het was 11 februari ‘43, het was ‘s avonds om acht uur. We hadden de hele dag nog gewerkt en thuis gegeten gewoon. En je mocht na acht uur toch niet meer op straat. Nou, na acht uur kwamen de overvalwagens en toen werden we allemaal van huis gehaald. Eerst ik alleen, mijn ouders nog niet. Maar er zaten natuurlijk nog veel meer diamantbewerkers in de overvalwagens. In totaliteit gaan we er altijd van uit dat 73 procent van alle Joden in Nederland zijn omgebracht. Dus dat kunnen we ook transponeren na de diamantbewerkers. Er waren er niet zoveel meer. En uw ouders en uw zus? Nee, die zijn toen allemaal weggevoerd naar Sobibor. 17 september 1944, het begin van de Slag om Arnhem. Bijna tweeënhalf jaar liggen de gestolen diamanten nu in een Arnhemse bankkluis. Van de oorspronkelijke eenenzeventig en een half duizend karaat is nog veertigduizend karaat over. De rest ligt in Berlijn of is in de oorlogsindustrie terechtgekomen. En dan wordt het toch wel een klein beetje te heet onder de voeten in Arnhem. Dus daar wordt vanuit Berlijn opdracht gegeven: ‘Ze gaan uit Arnhem weg en we moeten ze overbrengen naar een veiliger oord.’ De diamanten gaan niet meteen naar Berlijn, omdat ze lagen onder vuur van de Engelsen. Dus het was eigenlijk de bedoeling om ieder geval uit Arnhem de diamanten weg te halen en ze zo snel mogelijk op een veilige plek in de buurt. In de Amsterdamse Bank van Apeldoorn in de kluis hebben ze de diamant tijdelijk opgeborgen, totdat er een mogelijkheid was om ze daarvandaan naar Berlijn te kunnen krijgen. In een zoutmijn ontdekten de geallieerden een ware schatkamer. Kostbare kunstwerken, ontvreemd uit grote Europese musea en verzamelingen. De omvang van deze roof is ongekend in de geschiedenis. Nu moet alles worden geïdentificeerd en teruggegeven aan de eigenaars. Als zij kunnen worden gevonden. Ja, als… En dan weet je het wel. Zesendertigduizend karaat aan diamanten teruggevonden, ruim een half miljard in geld van nu. Maar veel van de rechthebbenden waren er niet meer. Een flink deel van de diamanten moest worden geveild. De opbrengst ging naar de staat voor de wederopbouw. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16618396 653.333 1289 2021-08-30T22:00:00+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog diamant https://schooltv.nl/video-item/music-on-the-map-hoe-is-dance-ontstaan 2024-04-16T07:39:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38190.w613.r16-9.966b3ae.webp Hoe is dance ontstaan? | Music on the Map Begin jaren 80 van de vorige eeuw wordt elektronische muziek steeds populairder: in Amerika ontstaan house en techno, de eerste echte dancestromingen. Dj’s gebruiken de synthesizer en de drumcomputer voor opzwepende ritmes, gemaakt om op te dansen. Dance wordt ook wel EDM genoemd, electronic dance music. De melodieën zijn eenvoudig en er zit veel herhaling in. De basis is meestal een vierkwartsmaat. Dj’s werken vaak toe naar een hoogtepunt in de muziek, de zogenaamde ‘drop’. Op grote dance-evenementen is dat het moment waarop iedereen uit zijn dak gaat. Er is niet 1 soort dancemuziek: binnen de dance heb je substromingen zoals drum ‘n bass, dubstep en hardstyle. Sommige dancemuziek is puur elektronisch, terwijl er in andere dancestijlen ook gezongen wordt. Ook binnen de popmuziek wordt dance steeds meer mainstream. Dance is in Nederland groot gemaakt door dj’s als Tiesto, Armin van Buuren en Martin Garrix. Nederlandse dj’s draaien op festivals over de hele wereld. In tegenstelling tot zangers hebben dj’s geen last van een taalbarrière. Het enige dat ze nodig hebben is een draaitafel, een lasershow, en misschien een paar goede oordoppen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16618398 90.04 1531 2021-08-31T22:00:00+00:00 yes no dansen popmuziek https://schooltv.nl/video-item/kinderen-voor-kinderen-zomertroep 2026-01-16T15:59:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38191.w613.r16-9.ff5f37e.webp Zomertroep | Kinderen voor Kinderen He hallo! Horen jullie mij? Ja jullie daar! Ruimen jullie ook even je troep op? Danku! He, je laat een flesje vallen Fijne dag op het strand Maar die zooi op het strand Ruimt zichzelf niet op dus sta op We pikken deze troep niet langer ’t is ook mijn planeet, als je dat maar weet Laat maar zien wie je bent Dit is ons moment Plastic is voor eeuwig Maar dat geldt niet voor de zee Pak het op en neem het mee Ruim je troep op Laat ons niet met je puinhoop achter Stop de zomertroep ’t is ook mijn planeet, als je dat maar weet Ruim je troep op Wij zijn jong en we zijn belangrijk Stop de zomertroep ’t is ook mijn planeet, als je dat maar weet We gaan lekker jongens Goed bezig En nou doorpakken Het lukt ons alleen met z’n allen Help mee, doe je best En de rest doet de rest Maar het vuurtje start in jouw hart Iedereen mag genieten van de wereld om zich heen Maar we zijn hier niet alleen Ruim je troep op Laat ons niet met je puinhoop achter Stop de zomertroep ’t is ook mijn planeet, als je dat maar weet Ruim je troep op Wij zijn jong en we zijn belangrijk Stop de zomertroep ’t is ook mijn planeet, als je dat maar weet Ook als ik oud ben wil ik graag nog naar de zee En naar het bos, in bomen klimmen Wil je helpen, doe je mee? ’t Is simpel wat ik vraag Dan is de wereld morgen weer iets mooier dan vandaag Ruim je troep op Laat ons niet met je puinhoop achter Stop de zomertroep ’t is ook mijn planeet, als je dat maar weet Ruim je troep op Wij zijn jong en we zijn belangrijk Stop de zomertroep ’t is ook mijn planeet, als je dat maar weet Ruim je troep op Laat ons niet met je puinhoop achter Stop de zomertroep ’t is ook mijn planeet, als je dat maar weet Ruim je troep op Wij zijn jong en we zijn belangrijk Stop de zomertroep ’t is ook mijn planeet, als je dat maar weet Goed gedaan allemaal! We kunnen het! Ga ervoor en geef het door. https://player.ntr.nl/index.php?id=POMS_BV_16576037 200.682 2156 2021-07-08T16:00:00+00:00 yes no zwerfvuil opruimen milieu https://schooltv.nl/video-item/kinderen-voor-kinderen-dans-mee-met-zomertroep 2024-04-09T12:54:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38192.w613.r16-9.f80c6c2.webp Dans mee met Zomertroep | Kinderen voor Kinderen   Dans thuis lekker mee met de dansvideo van ons nummer Zomertroep! En ligt er tijdens het dansen troep in de weg? Ruim het dansend op en vergeet niet: ‘We zijn jong en we zijn belangrijk. We gaan lekker jongens, goed bezig en nu doorpakken! https://player.ntr.nl/index.php?id=POMS_BV_16576036 216.554 1495 2021-07-09T10:45:00+00:00 yes no dansen zwerfvuil milieu https://schooltv.nl/item/achter-de-nachtwacht 2026-03-24T15:12:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43238.w613.r16-9.8a9d495.jpg Achter de Nachtwacht | Interactieve schoolplaat over de geheimen van dit grote schilderij van Rembrandt In deze interactieve schoolplaat ontdek je meer over het kleurgebruik van Rembrandt, de emoties die dit grote schilderij oproept en vrouwen in de schilderkunst. Klik op de paletten om de video’s met de vragen te bekijken. Achter de andere knoppen vind je meer informatie, handig bij het achterhalen van de antwoorden. Zo ontdek je allerlei geheimen van dit beroemde schilderij. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 8080 yes no Rembrandt schilderij schilderkunst kunst https://schooltv.nl/video-item/kun-je-je-instinct-uitschakelen-waarom-je-verstand-verliest-van-je-instinct 2024-01-04T12:55:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38194.w613.r16-9.e24300b.webp Kun je je instinct uitschakelen? | Waarom je verstand verliest van je instinct Ok Janouk, doodstil blijven staan? Ja, en dan die bal loslaten. OK, maar wacht even, jij weet echt duizend procent zeker dat dit ding niet mijn neus gaat verbrijzelen? 100 procent. Die bal, die komt niet tegen je gezicht aan. Ja ja, daar gaan we doodstil blijven staan. 3, 2, 1, go! Nee, ik vind het eng! Je duikt weg, je vertrouwt de wetenschap niet, je vertrouwt mij niet. Nee, weet je wat het is? Jij moet mij gewoon echt eerst er helemaal van overtuigen dat dat ding niet gewoon keihard tegen mijn gezicht aan komt. OK, wacht, kijk dit hier. Dit is de Newtonpendel. Ja ja Werkt zo hé. Ik til een balletje op, tikt tegen de andere balletjes aan en je ziet dat dat andere balletje hier een stukje omhoog springt. Bijna net zo hoog als het eerste balletje. OK, maar door de wrijving van de lucht komt ie dus nooit precies zo hoog als het eerste balletje. Ik snap het idee. Die bal zal nooit zo hoog terugkomen als het punt waar het losliet. Dus je hoeft nergens bang voor te zijn. OK, ja? Ja, probeer het nog eens. Kijk met deze lasermeter hier kan ik precies meten hoe ver je je hoofd naar achter beweegt. Daar gaan we, alles voor de wetenschap! Ja, ik beloof dat ik niet ga bewegen. 3, 2, 1, los! 3 centimetertjes. Echt? Heb je dat gezien? Ja. Ik dacht toch echt dat ik helemaal stil bleef staan. Je deed wel erg je best, maar je ziet dat vluchtinstinct dat wint het dan toch van je verstand. Je weet hoe het werkt, je weet dat die bal je gezicht niet kan raken. Ja. En toch duik je weg. Zullen we dan nu eens even kijken of jij met al je hersenkennis dan wel helemaal stokstijf stil blijft staan? Challenge accepted! 3, 2, 1. Go. Ja, kom maar balletje, kom maar balletje. Ho. Nou prof, je lijkt af en toe net een echt mens! Het is je niet gelukt hoor stilstaan, je hebt 3 centimeter naar achter bewogen. Ja, dat is mooi hé. Dat instinct, dat zit toch echt heel diep. Maar hoe kan dat nou, jij met al je hersenkennis? Jij weet precies hoe het zit. En toch ga je bewegen. Interessant he. Zal ik je laten zien. Stel je voor dit ijsblokje hier dat is je brein. Ja, doe ik even in het glaasje cola hier. Stel je nou voor dat dat deel wat boven de cola uitkomt, dat is het bewuste deel van je geest en daarmee kun je nadenken. Maar er zit ook een heel groot deel onder het ijs. Dat is het onderbewuste, het onbewuste deel van je brein. Dat deel beïnvloedt je gedrag zonder dat je er er bij stilstaat. Ha. Dus dat zorgt ervoor dat je wegduikt als er een bowlingbal op je af komt slingeren. Ja, logisch. En wat als we interessant is? Dat instinct, dat kun je maar echt heel moeilijk onderdrukken. Dat kun je eigenlijk niet uitschakelen. Maar ja, dat is op zich ook maar goed ook toch, want anders kan je gewoon zelf gaan bepalen waar je bang voor bent. Zo zit dat dus. Ja proost! Wil jij nou ook eens weten hoe het is om zo'n bowlingbal op je knikker af te zien komen? let op! 1, 2... https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16624629 188.92 1134 2021-09-12T18:00:00+00:00 yes no hersenen proefje bowlen https://schooltv.nl/video-item/waarom-herkent-je-brein-gevaar-zo-snel-je-schrikt-voordat-je-weet-wat-je-ziet 2024-01-04T12:55:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38195.w613.r16-9.3112e27.webp Waarom herkent je brein gevaar zo snel? | Je schrikt voordat je weet wat je ziet He, wist je dat baby's als ze voor het eerst een spin zien, dat ze ook al schrikken van die beesten? Ja, oerinstinct. Ja. Maar dat zit dus diep in dat kopje gebakken. Ja, maar wat gaan we vandaag doen? Effe iets spannends. Kunnen we dat testteam een beetje opfokken? Ja, ik zat dus te denken aan een donkere kamer vandaag. Kids erin. Klinkt spannend. En dan? Iets met enge dieren en zombies. Ik heb nog wel een mooi zombiepak liggen. We laten ons testteam niet alleen naar zombies en enge dieren kijken, maar ook naar random alledaagse voorwerpen. Van m'n oma geweest. Wat kunnen ze hiervan onthouden? Jullie mogen dadelijk om de beurt hiernaast de testruimte in. Daar staat in het midden een grote bureaustoel. Daar mag je op gaan zitten. Het is pikkedonker in die kamer, maar er staat een speciale lamp en die gaat met hele korte lichtflitsen de voorwerpen in die kamer heel kort belichten. En de bedoeling is dat jullie zo goed mogelijk onthouden wat je allemaal ziet. Dus je hersenen krijgen heel kort wat informatie die ze moeten gaan verwerken. En wij willen testen hoeveel van de voorwerpen jullie kunnen onthouden achteraf. Helder? Ja. Oké Rens, jij mag als eerste naar binnen. Onze assistente Valentina zal jou naar binnen begeleiden. Daar komt Rens aan. Hij is nog geblinddoekt. Rens geeft zich helemaal over, zie je? Heel goed, vol vertrouwen. Oké, Valentina, masker af en begin met draaien, bril op. Even wennen aan het donker. Het haar goed. Omdraaien en draai naar de eerste positie. En dan geef ik nu de lichtflitsen. Komt ie. Zie je dat, hij is echt tijd, onthouden we te zeggen. Hij herhaalt het voor zichzelf. Die ogen joh, die staan echt zo! Hij schrok! Zielig. Maar ik denk dat die daardoor wel echt meteen onthouden heeft. Zou die de rest ook gezien hebben? Tijd voor Sam en Tijn om plaats te nemen. Wat zullen zij allemaal zien? OK Valentina, doe de blinddoek maar af en begin het experimentje. Draai maar verder. Hij geeft geen kik. Probeer het zelf ook maar eens. Er zijn drie opstellingen. We beginnen met opstelling één. Wat zie je? Goed kijken! Tijd voor opstelling twee. Let goed op! Daar linksachter of op de grond. En dan nu opstelling 3. Wat zie je allemaal? Nou jongens, jullie zitten hier echt als een soort ... in die stoel. Hoe was het? Ik zie wel opluchting. Beetje engig eigenlijk. Wat heb je gezien? Als eerste zag ik zeg maar iets van, ik weet het niet een paal ofzo, met daarop spinnen of zoiets. En daarnaast zag ik twee gele luchtflessen of zoiets. Ik weet niet. En daarachter stond een piano. Ik zag een spin in een kooi zitten en een piano en de rest. Ja, toen ging het iets te snel. Tweede was een pop met een slang. Toen zag ik een slang ergens. En nog een stukje verder stond een of ander groot, eng, ja ik weet niet wat het was. Een monster. En de rest, En ja, ik weet niet wat het was. Het zou een lamp kunnen zijn, maar op tv. Maar de rest weet ik niet meer. Je weet het niet meer. Nee, ik hoor heel vaak spin, ik hoor vaak slang, ik hoor vaak monster. En die andere dingen. Want er stonden echt nog wel veel meer spullen maar een kaas bijvoorbeeld, een naaimachine, een vergrote vleugel, een box hoor ik allemaal helemaal niet terug. Kijk, onze hersenen zijn door de evolutie zo getraind dat we gevaren iets eerder waarnemen dan andere objecten. Normaal gesproken zien onze ogen iets en sturen dat signaal naar een gebied in de hersenen dat visuele cortex heet. Dit hersengebied stuurt deze informatie weer door naar andere hersengebieden voor verdere verwerking. Maar ons brein heeft een korte route, een soort shortcut van de ogen naar het angstgebied in onze hersenen. De amygdala. Zodra we iets engs zien, gaat dit dus direct naar het angstgebied. Hierdoor schrikken we voordat we ons helemaal bewust zijn van wat we zagen en wordt onze aandacht direct naar het enge object getrokken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16624631 279.4 880 2021-09-12T18:00:00+00:00 yes no hersenen angst https://schooltv.nl/video-item/hoe-kun-je-je-angst-uitschakelen-zo-raken-je-hersenen-niet-in-paniek 2024-01-04T12:55:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38196.w613.r16-9.821056d.webp Hoe kun je je angst uitschakelen? | Zo raken je hersenen niet in paniek Stuntpiloten zijn in staat om tijdens gevaarlijke stunts hun angsten uit te schakelen of hun instinct te muten. Ik mag vandaag meevliegen met stuntpiloot Steven van Dijk en we gaan levensgevaarlijke situaties nabootsen in de lucht. Wat supertof dat ik hier mag zijn vandaag. Steven vliegt al zijn hele leven en heeft zelfs in straaljagers gevlogen. Wat doe jij hier allemaal? Verschillende dingen, maar hoofdzakelijk geef ik trainingen aan toekomstige verkeersvliegers om te leren omgaan met ongewone vliegsituaties. En dan moet de vlieger in staat zijn om daar niet in paniek te raken, maar wel de juiste handeling te kunnen uitvoeren. Kunnen wij ook een rondje gaan vliegen? Je bent hier niet voor niks, laten we het gaan doen. Kun je het ervaren. Oke. Doei jongens. Hoppa. Om te checken of Steven beter bestand is tegen levensbedreigende situaties dan Janouk, dragen ze allebei een hartslagmeter. Zo kunnen ze tijdens de vlucht goed in de gaten houden hoe ze op bepaalde gevaarlijke situaties reageren. Steven demonstreert hoe het is om in een vliegtuig een onverwachte schrikreactie te krijgen. Whaaaaa! Dit is iets dat de verkeersvlieger, die moet dit meemaken. Maar wat doe je in zo'n situatie? Hoe beleef je dat en wat moet je doen ook vooral? Je schrikreactie leidt altijd tot een stressreactie van je lichaam. Vechten, vluchten of bevriezen. En vooral bevriezen is natuurlijk geen goeie. Nee. Door te trainen, situaties te begrijpen, ja en te trainen en te hebben gezien en te hebben gehandeld, dat geeft ons de mogelijkheid om al die herinneringen naar boven te brengen met de juiste handelingen en dan kunnen wij erger voorkomen, kunnen wij de situatie weer herstellen. Ja, precies. Door herhalingstraining, door heel vaak in dezelfde posities gebracht te worden en te leren kennen en erachter te komen van 'dit is niet levensbedreigend,'. Ik weet niet of dit iets voor mij zou zijn. Doodeng! Dit? Whaaa! Nee, dat is echt niet goed voor m'n hart. Dat is bijvoorbeeld een voorbeeld van turbulentie, maar nu komt het helemaal onverwachts voor je, dus je krijgt eerst dat schrikreactie. Ja, en als het heel als zodanig is dat je dat is dat het voor jou op dat moment levensbedreigend is, dan kan je blijven hangen in die schrikreactie en beng je misschien niet in staat om te handelen. Gaat het goed of? Je schrikt toch niet? Oh man. Hier is de grond weer. Oohhh! Kijk, je hebt niet echt een idee van ik ga hier dood, maar wel volledig onverwacht. Oh m'n hart zit echt helemaal in mijn keel. Als ik je ga vertellen van tevoren wat we allemaal gaan doen, dan is het verrassingseffect een beetje weg. Omdat je weet wat je kan verwachten. Dan ga ik naar de linksdraaiende kant. Dan zet ik het vliegtuig op z'n kop. En dan blijf ik doordraaien. En dan komen we hier, waar we begonnen zijn komen we weer uit. De eerste keer dat we iets deden, dan voelde ik, oh het wordt licht in mijn hoofd en dan overkomt het me heel erg. Maar dat is dus iets wat je dus wel kan trainen. Dus waar je hersenen kan trainen dat ze dus niet meer in paniek raken. Juist, want dan hebben ze het ook gevoeld en ze weten wat het is. Maar dit herken ik en je hersenen volgen het nieuwe pad naar de handelingen die je kunt uitvoeren die je weer in een normale situatie te brengen. Superknap van onze hersenen eigenlijk. Heel knap van onze hersenen. Wat gaan we doen? Oh jee, Steven. Oh my god nee! Whaa! Is toch een hele mooie deze? Hij is klein maar fijn. Dat was me het vluchtje wel zullen we maar zeggen. Maar goed, we hebben wel iets heel belangrijks laten zien, namelijk dat je je angstinstinct dus onder controle kan hebben. Steve bleef namelijk superrustig. Volgens mij is jouw hartslag ook gewoon heel relaxed gebleven. Maar goed, daar moet je dan ook wel echt goed voor getraind zijn. Zullen we nog een rondje doen? Laten we maar doen ja, zeker ja. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16624632 323.28 604 2021-09-12T18:00:00+00:00 yes no hersenen angst stress https://schooltv.nl/video-item/helpt-schelden-tegen-pijn-vloeken-als-pijnstilling 2024-01-04T12:55:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38197.w613.r16-9.554c0fe.webp Helpt schelden tegen pijn? | Vloeken als pijnstilling Stomme [piep]vlieg in dit lab. Nou nou nou prof. Scheld jij nooit dan? Nee, nooit. Ach kom Janouk, als jij keihard je kop stoot? Ja oké zeker dan wel. Ha ja dat ik ook. Want schelden heeft dus een pijnstillende werking, wist je dat? Dat geloof ik niet helemaal prof. Dat is echt zo. Kijk, wat ik hier heb, ik heb hier een pijnmeter. Leuk. Wat ik ga doen is jou prikkeldraad geven. Ohnee. Ken je dat nog van op school? Dat ken ik nog. Ja, en dan? Dus ik zet de pijnmeter op nul. Ja, ik ga zo draaien. En dan moet jij zeggen als je het echt niet meer houdt. OK ja ja, klaar? Komt prikkeldraad aan en go. Au! Kijk, je staat op 6. Dat was best goed dan toch al? Ja, kan beter. Kijk, we gaan het nog een keer doen. Dit keer mag je schelden uit volle borst. Ok. Klaar voor? Daar komt prikkeldraad. Aaaaaah vuile vieze [piep] Nee stop stop [piep] [piep]. Je stond op 12, da's twee keer zoveel. Hee goed man. Werkt ook. Dat dingetje is echt leuk. Maar heeft dat dan te maken met die hele specifieke scheldwoorden? Of gewoon met dat ik echt keihard aan het schreeuwen ben? Ja, dat is een hele goeie vraag he. Als mensen zelfverzonnen scheldwoorden roepen - vanillepudding euh witlofsla - dan werkt het een stuk minder goed. Nou, dat was hem weer. Tot de volgende brainstorm en hou je koppie erbij. Wat zeg jij eigenlijk als je je koppie stoot? Potverdriedubbeltjes gewoon. Aaaah dat doet zeer! [piep] Zo hard! [piep] https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16624633 98.4 1165 2021-09-12T18:00:00+00:00 yes no hersenen pijn https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-tropisch-regenwoud 2024-01-16T10:31:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38198.w613.r16-9.3e05385.webp Het Klokhuis | Tropisch regenwoud Wat is een tropisch regenwoud eigenlijk? Het regent er heel veel en maar liefst de helft van alle dieren op aarde leeft in het tropisch regenwoud. Burgers Bush is een nagemaakt tropisch regenwoud. Janouk neemt er een kijkje. Wat weten Bert en Joke over het regenwoud? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1325740 927.768 24454 2021-07-20T10:13:41+00:00 yes no regenwoud jungle https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-master-je-mind-optimisme 2024-01-04T12:55:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38199.w613.r16-9.6c31112.webp Het Klokhuis | Master je mind - Optimisme Met de kracht in je kop, een goed getrainde geest, kun je echt superveel bereiken. Je kunt bijvoorbeeld optimistisch worden en je richten op het positieve. Janouk gaat een dagje op pad met de 13-jarige Xavi. Hij woont in Amsterdam-Zuidoost en is gek op voetballen. De wijk is vaak negatief in het nieuws. Xavi vindt het belangrijk dat kinderen zich veilig voelen op straat. Hij organiseert voetbaltoernooien. Psycholoog Steven Pont legt uit hoe je zelf Master in Optimisme kunt worden door bijvoorbeeld een dag niet te klagen. Maar voor Ton en Liesbeth is klagen juist een levenstaak. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1316444 911.4 1779 2021-09-10T05:00:00+00:00 yes no psychologie hersenen https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-vlinders-1 2024-01-04T12:55:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38200.w613.r16-9.cd67e24.webp Het Klokhuis | Vlinders Pascal bezoekt een vlindertuin vol tropische vlinders. Verzorger Louwerens-Jan laat hem zien wat er allemaal in de tuin rondfladdert en hoe de vlinders leven. Wist je dat een vlinder kan ruiken met zijn pootjes? Wendel en Liza worden van een rups een vlinder. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1316442 870.072 6555 2021-09-11T05:00:00+00:00 yes no vlinder https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-bot 2024-01-04T12:55:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38201.w613.r16-9.22c543a.webp Het Klokhuis | Bot Nizar gaat met zijn skelet naar de bottendoktoren Stan en Erik-Jan. Wat is bot eigenlijk? En wat gebeurt er als je een bot breekt? Met een beetje kunst- en vliegwerk krijgen de artsen de meeste breuken weer keurig aan elkaar. In de sketch heeft Isa haar arm weer eens gebroken en haar ouders zijn het er niet over eens of ze ooit nog mag skaten. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1325742 932.616 7406 2021-09-15T05:00:00+00:00 yes no lichaam bot https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-master-je-mind-relaties 2024-01-04T12:55:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38202.w613.r16-9.b8259f1.webp Het Klokhuis | Master je mind - Relaties Met kracht in je kop, een goed getrainde geest, kun je echt superveel bereiken. Maar wat heeft dat nou weer te maken met relaties? Je ziet het in Master je Mind. Janouk ontmoet Teun Toebes, een jonge held met een duidelijk doel in z'n leven: het helpen van ouderen met dementie. Niet omdat hij ze zielig vindt, maar omdat het goed voelt om er voor een ander te zijn. En daar groei je van als mens. Psycholoog Steven Pont legt uit hoe je zelf relatie-master kunt worden. De Vrachtwagenchauffeuses ontdekken dat iedereen eigenlijk verbonden is met iedereen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1316446 907.608 1572 2021-09-17T05:00:00+00:00 yes no relatie dementie https://schooltv.nl/video-item/kip-tandoori-is-klant-voor-de-band-de-boterhamband 2024-01-30T13:40:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38204.w613.r16-9.6e060e8.webp Kip Tandoori is klant voor de band | De Boterhamband Wie is er vandaag een klant voor de band? Niet u...niet u...Maar....u! Wat? Ook vandaag kunnen we misschien weer iemand blij gaan maken met de vier dingen die straks op deze boterhamband voorbij gaan komen. Als onze kandidaat ze tenminste kan onthouden. Kijk aan, daar is ze al. En jij bent? Kip Tandoor. Kip, heb jij last van de zenuwen? Knikkende knieen? Zwetende oksels? Nee hoor, ik voel me kiplekker. Ga maar snel achter de band zitten, Kip. Dan kunnen we meteen beginnen. En thuis doet natuurlijk ook iedereen gezellig mee, want ook jullie kunnen vast en vier dingen onthouden die nu voorbij gaan komen. Ja. Let goed op, kip. Ik start de band. Daar zijn een zak patat...zout...mayonaise...en...appemoes. Ja. Wij zijn benieuwd. Weten jullie het nog? Vier dingen, daar gaat het om. Kijk, daar is onze Kip tandoori al alweer kip, Laat maar eens horen. Volgens mij zag ik een soort vaatje met zout. Die was het zout. Ja, zout. Fantastisch. En wat kan er nog meer voorbij? Appelmoes! Appelmoes. Appelmoes. Ja. En wat nog meer? Patat met mayonaise. Was het patat met mayonaise? Yes! Ontzettend knap zeg. Alle vier de dingen onthouden. Hoe krijg je het voor elkaar? Nou, dat was niet zo moeilijk hoor. Onee? Nee, deze dingen horen bij elkaar. Patat met een beetje zout en mayonaise. En dan lekker appelmoes erbij. Ach natuurlijk, het hoort bij elkaar. Ja, dat had ik kunnen weten, want het is natuurlijk het lievelingseten van heel erg veel kinderen. Kip, patat en appelmoes met grote klodders mayonaise en ik lust het nu ook wel! Kip, patat en appelmoes? Whaa! Dus neem het allemaal maar mee kip. Die houdt zeker niet van patat met mayonaise en appelmoes. Geeft niks, het komt vast op. Tot de volgende boterhamband! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16625905 155.76 411 2021-09-07T12:30:54+00:00 yes no geheugen patat https://schooltv.nl/video-item/joris-boef-is-klant-voor-de-band-de-boterhamband 2024-01-30T13:38:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38205.w613.r16-9.cd58745.webp Joris Boef is klant voor de band | De Boterhamband Kijk en daar is de volgende klant voor de beroemde Boterhamband al. Meneer, hallo, vertelt u eens even hoe u heet. Joris Boef. Joris Boef. Ja. U heet niet alleen boef, maar u ziet er ook nog eens zo uit. Oh ja, dat, dat was eigenlijk begonnen met carnaval. Carnaval? Ja, mijn neefje Boris, die verkleedde zich toen als eerste als boef voor de grap. Ja, en voor je het weet zat de hele familie boeven te pakken. Ja, leuk, laten we maar snel beginnen. Ja, ja, ja. Dan zullen we straks gaan zien of Joris Boef de vier dingen kan onthouden die zometeen voor mij gekomen. Joris, zit je goed? Ja hoor. Dan start ik de band. Mooi. Oh ja, een computer. Zo. Oh oh, een telefoon. Poehe he. Oeioeioei. Een televisie. Ja. En een portemonnee. Mooie spullen. Als Joris Boef deze vier dingen weet te onthouden mag je ze mee naar huis nemen. Voor jullie thuis is het makkelijk, want het is natuurlijk een ding, een ding en dat ding. Maar weet Joris dat ook? Ja, nou ja, dat was inderdaad keimoeilijk zeg. Ja maar vertel ons, wat heb je onthouden? Helemaal niks. Helemaal niks? Dat is wel heel weinig. Ja, ik ben er ook helemaal niet goed in. Wat jammer voor je joh. Ah joh dat geeft niks, ik had er ook helemaal geen rekening mee gehouden. Maakt niet uit. Dusse. houdoe! Jammer voor Joris dat ie niets kan onthouden, maar iedereen thuis wil vast nog wel even weten of ze het goed hadden. Dus, haal de spullen maar even op Bernie. Laten we beginnen met de computer, de telefoon, maar ook de televisie en... Sorry, er staat niks meer op de band. It's gone, weg! Dan heeft Joris Boef al die spullen gestolen! Sorry! Nou, we hadden het kunnen weten met zo'n boef. Voor het eerst gaat bij dit spel een kandidaat met de hoofdprijs naar huis, zonder dat ie ook maar één ding heeft onthouden. Wat een sensatie vandaag! Dit was het, tot de volgende keer bij de boterhamband! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16625906 151.24 1007 2021-09-07T22:00:00+00:00 yes no geheugen stelen https://schooltv.nl/video-item/de-moord-op-president-kennedy-schokkend-nieuws-via-het-nieuwe-medium-televisie 2024-01-04T12:55:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38206.w613.r16-9.94f7e7f.webp De moord op president Kennedy | Schokkend nieuws via het nieuwe medium televisie Toen John F. Kennedy op zijn 43e werd gekozen als president van de Verenigde Staten, was hij de jongste president ooit. Maar voordat hij de hoge verwachtingen waar kon maken, werd hij op 22 november 1963 doodgeschoten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16625912 364.522 7152 2021-09-07T22:00:00+00:00 yes no Amerika moord president Koude Oorlog https://schooltv.nl/video-item/fiets-en-oma-gedichtje-van-nico-de-neushoorn 2024-01-04T12:55:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38207.w613.r16-9.733d5cc.webp Fiets en oma | Gedichtje van Nico de Neushoorn Dan stel ik voor dat we doorgaan met Nico de Neushoorn voor een mooi gedicht. En waar gaat je gedicht vandaag over? Over een fiets en een oma. Wat doet jouw fiets daar in de sloot? Oma, kon jij niet meer remmen? Oma zegt: nee, ben je mal. Mijn fiets wil leren zwemmen! Dankuwel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16625919 37.44 773 2021-09-08T22:00:00+00:00 yes no gedicht https://schooltv.nl/video-item/kerk-en-haan-gedichtje-van-nico-de-neushoorn 2024-01-04T12:55:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38208.w613.r16-9.9005637.webp Kerk en haan | Gedichtje van Nico de Neushoorn We gaan meteen door want hier is Nico de Neushoorn. Nico, waar gaat je gedicht vandaag over? Over een kerk en een haan. Eenzaam bovenop de kerk kijkt de haan de wereld rond. Wat zou het fijn zijn, denkt de haan, als hier ook een kip op de kerk stond. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16625920 39.96 369 2021-09-09T22:00:00+00:00 yes no gedicht https://schooltv.nl/video-item/vlieg-en-vliegtuig-gedichtje-van-nico-de-neushoorn 2024-01-04T12:55:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38209.w613.r16-9.ae3e096.webp Vlieg en vliegtuig | Gedichtje van Nico de Neushoorn Nico, je zit er al helemaal klaar voor zie ik. Waar gaat je gedicht vandaag over? Over een vlieg en een vliegtuig. Er vliegt een vlieg in het vliegtuig. De vlieg landt op de stoel naast mij. De vlieg gaat vast op vliegvakantie. Met dit vliegtuig. Net als wij. Dankuwel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16625921 42.32 989 2021-09-12T22:00:00+00:00 yes no gedicht https://schooltv.nl/video-item/zon-en-wolk-gedichtje-van-nico-de-neushoorn 2024-01-04T12:55:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38210.w613.r16-9.6fde996.webp Zon en wolk | Gedichtje van Nico de Neushoorn Dan stel ik voor dat we doorgaan met Nico de Neushoorn voor een mooi gedicht. En waar gaat je gedicht vandaag over? Over de zon en een wolk. Zegt de zon hoog in de lucht: he, wolk, ga jij eens gauw opzij. Zegt de wolk: niks daarvan, weg zon! De lucht is ook van mij. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16625922 38.52 888 2021-09-13T22:00:00+00:00 yes no gedicht weer https://schooltv.nl/video-item/opa-en-papegaai-gedichtje-van-nico-de-neushoorn 2024-01-29T13:38:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38211.w613.r16-9.350e13a.webp Opa en papegaai | Gedichtje van Nico de Neushoorn Het is de hoogste tijd voor Nico de Neushoorn. Nico, waar gaat je gedicht vandaag over? Over een opa en een papegaai. Mijn opa heeft een papegaai. Die papegaai zegt alles na. Maar zegt mijn opa ‘ik ben gek’. Dan zegt die papegaai: ‘ja, ja!’. Dankuwel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16625923 38.28 352 2021-09-14T22:00:00+00:00 yes no gedicht https://schooltv.nl/video-item/picknicken-met-professor-bolleboos-te-gast-in-de-boterhamshow 2024-01-30T13:38:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38212.w613.r16-9.7051d74.webp Picknicken met professor Bolleboos | Te gast in De Boterhamshow Het is weer vrijdag, dus het is weer tijd voor professor Bolleboos. U heeft weer iets uitgevonden? Zeker weten. En dit keer heb ik iets uitgevonden voor als je gaat picknicken. Ik ben heel benieuwd professor, want picknicken is hartstikke leuk. Absoluut! Niets is zo gezellig als op een kleed buiten op het gras allemaal lekkere dingen neer te zetten. Zoals bijvoorbeeld broodjes, drinken of lekkere taartjes. Ja, dat is heel gezellig professor, maar wat heeft u uitgevonden? Oh een nieuw geniaal picknickkleed. Oke en waarom? Nou, omdat een picknickkleed normaal dus altijd op het gras ligt. En dat is dus altijd hobbelig en bobbelig en al die spulletjes die je op de picknickkleed wilt zitten, die blijven je niet altijd even goed staan juist. En daar heeft u iets op gevonden. Zeker weten. Een stevig, hard, helemaal plat picknickkleed waarop je picknickspulletjes prima blijven staan. Oke. Maar ja, nu komt het geniale. Het is een picknickkleed waarbij je ook nooit meer op de grond hoeft te gaan zitten. Ja maar professor, dat is toch juist het leuke aan picknicken? Ja nee. Let maar op. Kijk maar eens. Ik heb er namelijk vier poten onder uitgevonden zodat het harde stevige picknickkleed niet meer op de grond ligt, maar zoals je kunt zien een stuk hoger staat. Euh ja ja maar professor. Ja euh. Zodat je bijvoorbeeld heel makkelijk met een stoel...Bernie! Zodat je bij je picknickkleed kan gaan zitten. Zo ja. En je picknickspulletjes....kan je dan heel makkelijk erop zetten? Tada! En die blijven dan ook prima staan. Dus je ziet Opper, dit is nou eens eindelijk een uitvinding die helemaal gelukt is. Eh professor. Ik ben bang dat ik niet echt goed nieuws heb. Want? Dat stevige platte hoge picknickkleed dat u uitgevonden heeft, dat ken ik al een tijdje. Dat is namelijk een tafel. O ja, nou zie ik het zelf ook. Het kwam me al zo bekend voor. Bent u er de volgende keer weer? Ja zeker weten. Professor Bolleboos! Ik blijf trouwens nog wel even zitten als je het goed vindt, want ik heb nog niet ontbeten. Nou, ik zou zeggen eet smakelijk professor. Professor Bolleboos! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16626894 152.44 795 2021-09-15T22:00:00+00:00 yes no uitvinding picknick https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wie-was-roald-dahl 2024-04-25T09:07:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38214.w613.r16-9.30a7356.webp Wie was Roald Dahl? | Clipphanger In 1916 wordt in Wales de kleine Roald Dahl geboren. Als hij 3 is overlijden opeens zijn vader en zijn zus. Roald gaat naar een kostschool waar-ie te maken krijgt met een wel erg streng schoolhoofd. Toch lukt het hem om volwassen te worden en hij gaat werken als piloot en (na een klein ongelukje) zelfs als spion. In Amerika zet hij zijn belevenissen op papier, en zo ontdekt ie zijn ware passie: schrijven. De verhalen van Dahl zijn vaak een beetje duister, met een enge tegenstander, zoals het strenge schoolhoofd van Matilda. De kinderen zijn dan juist weer heel slim, en er valt altijd wat te lachen. Bijvoorbeeld om een reuzenperzik die vervelende tantes plet, of een Grote Vriendelijke Reus die snoskommers eet… Niks is te gek! En dat vinden vooral kinderen juist wel te gek. In Dahls privéleven is het niet alleen maar leve de lol. Zijn gezin heeft te kampen met ziektes, Roald neemt hun zorg op zich, vertelt de kinderen verhalen bij het slapengaan en maakt daar weer boeken van. De Heksen en Sjakie en de Chocoladefabriek, klassiekers waar kinderen ook vandaag de dag hun vingers bij aflikken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16626906 89.96 7687 2021-09-12T22:00:00+00:00 yes no schrijver boek kinderboek https://schooltv.nl/video-item/kinderen-voor-kinderen-worden-wat-je-wil 2024-04-09T12:54:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38216.w613.r16-9.2c8f9fd.webp Worden wat je wil | Kinderen voor Kinderen Ik krijg zo vaak de vraag En? En? Wat wil je worden? Dan krijg ik ‘t benauwd Is dat nu al aan de orde? ‘k Heb echt geen idee Er is ook zoveel keuze Word ik een piloot Een chauffeuse of grimeuse Ga ik voor de klas Net zoals mijn moeder Word ik net als opa Een heuse geitenhoeder Of een atleet Sprint ik de 1000 meter Of een superheld En maak ik de mensen beter Maar één ding weet ik zeker… refrein Jij kan worden, worden wat je wil Waarmee maak jij ’t verschil? Zoveel dingen die je later kunt doen Vanaf nu tot aan je pensioen Jij kan worden, worden wat je wil Waarmee maak jij ’t verschil? Wat vind je leuk en wat is jouw talent? Je bent echt iets geworden Als je bent wie je bent Oho, want jij kan worden, worden wat je wil Mijn broer is supergoed In alle vreemde talen Maar in het buitenland Zal ik overal verdwalen En mijn oudste zus Is handig met haar handen Maar wat ik maak zal altijd In de prullenbak belanden En ik ben volgens mij De beste in dromen Dus mijn beroep is iets, wat later wel zal komen Iets in de ruimte Of een dromenjager Of een verstiller Die zet de tijd wat trager Ja één ding weet ik zeker… Jij kan worden, worden wat je wil Waarmee maak jij ’t verschil? Zoveel dingen die je later kunt doen Vanaf nu tot aan je pensioen Jij kan worden, worden wat je wil Waarmee maak jij ’t verschil? Wat vind je leuk en wat is jouw talent? Je bent echt iets geworden Als je bent wie je bent Oho, want jij kan worden, worden wat je wil Boekenschrijver, koeiendrijver, overblijver JAAA Pianostemmer, leeuwentemmer, virusremmer JAAA Acrobaat, advocaat, vlogfanaat JAAA Conducteur, B-acteur, inspecteur HOEOE Worden, worden wat je wil Waarmee maak jij ’t verschil? Zoveel dingen die je later kunt doen Vanaf nu tot aan je pensioen Jij kan worden, worden wat je wil Waarmee maak jij ’t verschil? Wat vind je leuk en wat is jouw talent? Je bent echt iets geworden Als je bent wie je bent Oho, want jij kan worden, worden wat je wil (worden, worden wat je wil) Oho, want jij kan worden, worden wat je wil https://player.ntr.nl/index.php?id=POMS_BV_16629114 173.504 9760 2021-09-09T18:00:00+00:00 yes no beroep kinderboekenweek https://schooltv.nl/video-item/brainstorm-schelden-bij-pijn-en-angst-overwinnen 2024-01-04T12:55:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/42000/images/42274.w613.r16-9.9b0701e.webp Brainstorm | Schelden bij pijn en angst overwinnen Helpt schelden tegen de pijn? Hoe kan je je angst overwinnen? Waarom herkent je brein gevaar zo snel? En wat doet zangeres Numidia om de Braindrone zo lang mogelijk te laten vliegen? Dat en nog veel meer. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1330482 1205.4 1719 2021-09-13T07:00:00+00:00 yes no hersenen angst https://schooltv.nl/video-item/welk-woord-horen-je-hersenen-in-dit-fragment-brainstorm-of-green-needle 2024-01-04T12:55:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38217.w613.r16-9.2fe5127.webp Welk woord horen je hersenen in dit fragment? | Brainstorm of green needle Ik was frietjes aan het snijden in de schuur. Wat zong je nou op het eind? Neejoh, ze zongen liedjes aan het schrijven in de schuur. Echt? Ja, luister. Neejoh, dan zing ik het al die tijd hartstikke fout! Ja joh, dat maakt niet uit, dat doen heel veel mensen. Dan denk je iets te horen en dan komt dat zo in je hoofd te zitten. Vergeet het. Ik heb een ander proefje waarbij je ook iets anders kan horen dan dat je denkt. Oke. Maar eerst even dit ha. Dit programma heet Brainstorm he, Brainstorm. Wat vind jij eigenlijk van de naam Brainstorm? Zouden we eigenlijk niet T-shirts moeten hebben met de naam Brainstorm? Of een petje van Brainstorm, een tattoo met Brainstorm. Waar heb je het over? Never mind, wat hoor je nu? Ja, gewoon brainstorm, maar dan wel een beetje gek. Alsof een robot het uitspreekt of zo. Heel goed goed, grappig. Grappig? Maar voordat we verder gaan. Ik twijfel eraan of we dit programma niet Green Needle moeten noemen. Green Nieedle? Ook een T-shirt met Green Needle, misschien wel een Green Needle hanenkam. Prof, waarom? Never mind. Luister eens, wat hoor je nu? Ik hoor Green Needle, maar dit is een ander fragmentje toch? Nee, nee dit is precies hetzelfde geluid als net. Echt? Ja. Dit is een beetje een gemeen geluidje, je kunt er beide dingen in horen, maar toch kan ik een beetje controleren wat jij hoort. Dus wat ik heb gedaan, ik heb eerst heel vaak het woord brainstorm herhaald. Dan krijg je dit geluidje te horen, hoor je brainstorm. Daarna deed ik hetzelfde met Green Needle. Cool he? Nou, ik vind het bizar. Nou, dat was hem weer, tot de volgende brainstorm en hou je koppie erbij. Mag ik hem nog een keer horen, ik geloof het gewoon niet. Komt ie he. Brainstorm. Nee, Green Needle. Doe even niet zo eigenwijs joh. Ja, nu hoor ik hem ook. Brainstorm. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16633938 124.52 1637 2021-09-19T18:00:00+00:00 yes no hersenen geluid https://schooltv.nl/video-item/wat-doet-dansen-met-je-brein-training-voor-je-geheugen 2024-01-04T12:55:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38218.w613.r16-9.3bff543.webp Wat doet dansen met je brein? | Training voor je geheugen Welkom testteam. Wie van jullie heeft er zin in een dansworkshop? Janouk gaat jullie zo een workshop tapdansen geven. Nee, tapdancen. Ah potatoe potatoe. De rest mag met mij mee. Kijk maar even die kant op. Oke, dan gaan we de shuffle doen dat is een echte tapmove. Dus je doet 1 en 2, 1 en 2, 1 en 2, 1 en 2. Jullie zijn de controlegroep, dus jullie hoeven niet te gaan dansen vandaag. Maar ik wil jullie wel even nuttig inzetten. Deze draden lagen in het lab. Daar ben ik nog niet aan toegekomen om ze uit de knoop te halen. Dus misschien willen jullie dat even voor me doen? Dus even een beetje ontwarren, een beetje netjes oprollen, in die bakken leggen. Dan ben ik jullie voor eeuwig dankbaar. Ja? 1, 2, 3, 4, 5, 6, komen de shuffles! Kijk, als je danst zet je hersenen superactief. Je moet danspasjes onthouden, je moet op een ritme letten en je moet ook nog eens met je danspartner communiceren. En dat is superintensief. De vraag is of dansen nu leidt tot een beter geheugen. Janouk, mag ik even iemand lenen? Euh ja. Rens, kom eens even mee. Rens, je haalt het zo wel weer in. Oké, ladies gaan wij gewoon verder. Ik heb hier een soort hersenmeetmuts. Daarmee kan ik straks op de tablet jouw hersenactiviteit uitlezen. Zo kan ik zien wat er gebeurt in jouw brein terwijl jij aan het dansen bent. Ja, je hersenactiviteit komt binnen. Je mag weer terug even meedoen. Z'n hersenactiviteit ging echt flink omhoog toen ie begon te dansen. Heel mooi om te zien. Zo, lukt het jongens? Best een vervelend klusje. Jullie hersenen worden niet echt getraind nu. Wel een beetje voorzichtig met die kabels, is best duur spul. Rondje! 1, 2, 3 en klap. Stampen! Netjes! Hartstikke goed, jongens. Ik heb wel genoeg data, wat mij betreft kunnen we door naar het volgende deel van het experiment. Jullie zijn ook klaar. Mooi werk jongens. Gaan jullie mee? Ja. Tijd voor deel twee van dit experiment. We hebben de dansers aan deze kant neergezet en de ontknopers zitten aan deze kant. De opdracht is dadelijk heel simpel jullie krijgen twee filmpjes te zien. Die lijken heel erg op elkaar, maar toch zit er wel wat verschillen in. En aan jullie de taak om de tien verschillen eruit te halen. Goed opletten. Hier komt filmpje nummer 1. Indrukwekkend he? Potverdorie, ik zie kippenvel bij jullie allemaal, heb ik ook. Volgende. Ja, komt hier filmpje nummer 2. Goed, jullie krijgen nog even wat tijd om wat dingetjes op te schrijven. Jullie tijd zit er bijna op jongens. En pennen neer. Goed, pak jij deze kant? Jongens, spannend. Ik heb hier de uitslagen en die liegen er niet om. Allereerst de controlegroep. Jullie hadden er gemiddeld vier gevonden en onze dansersgroep jullie hadden er gemiddeld zes gevonden. Dus volgens deze resultaten lijkt het er wel op dat dansen een positief effect heeft op je brein. Kijk, dit is natuurlijk in een kleine setting, twee groepjes van drie, maar het is goed om te weten dat dit onderzoek al heel vaak is gedaan met veel grotere groepen. En er komt dus steeds hetzelfde uit: dansen heeft een positief effect op je geheugen. Wel een kleine sidenote, dat geldt vooral als je dus een dansje aan het leren bent. Ja. willen jullie de tien verschillen nog een keer één voor één zien? Is wel leuk he? Kijk mee. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16633939 326.04 885 2021-09-19T18:00:00+00:00 yes no hersenen dansen geheugen https://schooltv.nl/video-item/helpt-zingen-tegen-stress-zingen-ontspant-en-maakt-gelukkig 2024-01-04T12:55:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38219.w613.r16-9.640fdbc.webp Helpt zingen tegen stress? | Zingen ontspant en maakt gelukkig Zingen is hartstikke goed voor je. Het schijnt zelfs stress te verminderen. Da's heel handig als je bijvoorbeeld een bom onschadelijk moet maken of bijvoorbeeld bij een belangrijke toets. Ik ga vandaag uitzoeken hoe dat zit met zingen en stress. Stress is killing. Je krijgt een verhoogde hartslag en kan gaan zweten. Spierpijn, een gebrek aan energie en hoofdpijn horen er ook bij. En als je langdurig stress ervaart, kan dat zelfs slecht zijn voor je brein. We hebben de tweeling Lisa en Tess uitgenodigd. Die gaan we flink wat stress bezorgen. Maar eerst gaan we bepalen wie the voice heeft om te gaan zingen bij onze explosieve stresstest. Hit it! Alle eendjes zwemmen in het water, falderalderiere...Oke, volgende! Kom ik nog thuis of blijf ik slapen? Verkocht! Jij mag zingen. Yes! Nou, dat ging snel. De test werkt als volgt. De zussen gaan zo een spiraalspel doen. De spiraal zit aangesloten op een bom. Raken ze de spiraal, dan gaat de bom af. Oke, dames hebben jullie je telefoon bij je? Ja. Mooi. Oke, dan mogen jullie met dit dingetje even de simkaarten eruit priegelen. Om het echt spannend te maken hangen we de mobieltjes van de tweeling boven de bom. Dat is wel even wat, je telefoon op het spel zetten. We sluiten de tweeling aan op hartslagmeters en huidgeleidingsmeters. Zo kunnen we exact meten hoeveel stress hebben. Ik krijg er zelf stress van. Lisa, ben je er klaar voor? Soort van. Daar gaan we. Dit is een spannend stukje. Gaat goed, gaat goed. Je hartslag is wel continu lekker hoog. Ohhh nee! Zo. Hoe vond je het? Wel echt spannend. Ik zag je hartslag ook wel echt lekker op een hoge ritme zat die. Ja, dat klopt wel. Hij is wel in vlammen opgegaan. Dus laten we dadelijk even bekijken wat de stand van je telefoon is. Oke, Tess, your turn. Tess, voor jou gelden dezelfde regels als je zus alleen jij gaat zingen terwijl je dit doet. Ja, en als het goed is heb je dan dus minder stress. Maar we gaan het zien. Ik ben heel benieuwd. Ga je gang. Als het avond is, want 's avonds mis ik je graag. Heel goed. Ik heb m'n ondergoed, m'n tandenborstel, luchtje en mijn lader want waarschijnlijk blijf ik slapen...Jaaa, je bent klaar! Nou, ik zal eventjes met jullie delen. De resultaten, die liegen er niet om. Lisa, jij ging als eerste. Jouw hartslag was best wel hoog. Je hebt nog wel aardig wat gezweet. Het ging ook best wel even mis he. Dus ja, jouw telefoon; dag telefoon. Ik hoop dat je goed verzekerd bent. Tess, je hebt het heel goed gedaan. Je telefoon is nog heel. Gelukkig. Jouw hartslag was namelijk ook echt een stuk lager dan die van je zus. Je hebt minder gezweet, dus jouw algehele stresslevel was gewoon een stuk lager. Maar hoe werkt dat? Zodra je begint te zingen gebeurt er van alles in je lichaam. Door de diepe ademhaling stroomt de zuurstof door je lichaam en dat geeft je energie. Diep ademhalen is daarnaast van nature een manier om te ontspannen. Als je gaat zingen komen er hormonen vrij die je een geluksgevoel geven, waaronder dopamine. Dopamine wordt ook wel het gelukshormoon genoemd en rekent ook af met stress en angst. Oke ladies. Ik zal jullie even geruststellen: jullie telefoon is helemaal niet in vlammen opgegaan. Ik heb ze stiekem omgewisseld toen ik ze ging omhangen. Ik ga ze stiekem omwisselen voor neptelefoons. Dat zag er wel heel echt uit he! Ik weet niet welke van wie was...De groene is van mij. Ah yes. Je hebt hem gewoon terug. Dat is fijn he? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16633940 263.64 536 2021-09-19T18:00:00+00:00 yes no hersenen zingen stress https://schooltv.nl/video-item/hoe-krijg-je-een-liedje-uit-je-hoofd-wetenschappelijke-tips-tegen-liedjes-die-maar-blijven-hangen 2024-01-04T12:55:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38220.w613.r16-9.3d8ce16.webp Hoe krijg je een liedje uit je hoofd? | Wetenschappelijke tips tegen liedjes die maar blijven hangen Zo! Lekker bezig, prof! Nou ja, goed weet je, ik wilde eigenlijk iets bij je proberen. Doet geen pijn. Je moet alleen naar even luisteren, let op. Waarom stop je nou? Wat gebeurt er nu in je hoofd, op dit moment? Ja nou heb ik dat liedje van Michael Jackson, Beat it in m'n hoofd. Mooi ja. Precies. Ja, dat is helemaal niet leuk, nou zit ie in mijn hoofd en heb je me een oorwurm bezorgd. Zo heet dat als er dus een liedje in je hoofd zit waar je niet meer van afkomt. Precies, precies. Kijk, in onze hersenen zit een soort recordertje. Daar kunnen woorden en geluiden een tijdje blijven hangen. Da's vooral heel handig als jij tegen mij praat. Heel veel woorden uitspreekt. Dan blijven die even het recordertje zitten en daardoor hebben mijn hersenen meer tijd om dat te verwerken. Oke, en een liedje kan dus ook in dat recordertje blijven hangen. Ja, precies. Het zijn vaak liedjes met een hoog tempo en een en voorspelbaar, lekker makkelijk melodietje wat erin zit. Een onverwachte wending. Ja, en onze hersenen die die willen dat graag afmaken. Dat liedje blijft daardoor een beetje in jouw hoofd rondzingen. Oke ja. Wacht, ik doe er nog even eentje. Nee, ja, het goede nieuws is dus dat Beat it nu uit mijn hoofd is en het slechte nieuws is: nu staat het Wilhelmus op mijn breinrecordertje. Ja, heel goed. Nou, ik ga eens even testen of dat bij jou ook werkt, prof. Janouk, echt waar. Ik vind dit zo'n verschrikkelijk nummer. Dit is echt een schande voor de muziekkunst dit. Nou echt waar. Toen ik kind was heeft dat vijf jaar in m'n hoofd gezeten, pas in de puberteit kwam 't eruit. Verschrikkelijk. Nou prof. Je kan een paar dingen doen om er vanaf te komen. Ja, dat klopt. Allereerst: liedje gewoon even afluisteren. Ja, of je gaat iets anders luisteren, maar pas op voor een nieuwe oorwurm. Ja. Je zou ook kunnen proberen om gewoon aan iets totaal anders te denken, maar dat werkt echt voor geen meter. Nee, eigenlijk is de beste tip gewoon, hier, kauwgompje kauwen! Dat klopt. Kijk, kauwgom kauwen werkt als een hele goeie resetknop voor dat bandrecordertje je in je hoofd. Wetenschappelijk gezien weten we nog niet precies hoe dat zit. Ze denken dat het te maken heeft met het bewegen van je kaken en dat doe je met praten ook. Alleen nu maak je natuurlijk geen geluid, maar dat zou dus de zaak kunnen resetten. Oke. En wist je dat de reclamemakers ook heel slim gebruik maken van oorwurmen? Dan maken ze dus expres oorwurmen met melodieën met de merknaam erin, om dat zo lekker in je brein te planten. Smerige? Ja, heel naar. Zullen wij de mensen thuis even verrassen met een enorm fijne oorwurm? Oh ja, zo'n lekkere mentale muggenbeet, dat doen we. Zo één. Hatseflats. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16633941 198.28 1372 2021-09-19T18:00:00+00:00 yes no hersenen muziek liedje https://schooltv.nl/video-item/boek-in-beeld-het-gouden-ei-van-tim-krabbe 2025-07-01T08:38:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38222.w613.r16-9.e169f98.webp Het gouden ei van Tim Krabbé | Boek in beeld Stel je zo’n typisch tankstation voor op weg naar je vakantieadres. Onder de overkapping is het een rommelige bende, met over de grond scharrelende ijspapiertjes. Overal auto’s met caravans, mannen in sportbroekjes en opgekropen T-shirts en dreinende kinderen. Iedereen bedenkt het wel eens, maar bijna niemand doet het: ‘Als ik eens sprong’. Dat je dan springt en er een gebroken been en een dubbele armbreuk aan overhoudt. Of je bedenkt: wat als ik iemand aanspreek die me niet kent en de weg vraag. Wat als ik iemand, een onbekende jonge vrouw, de weg vraag naar het postkantoor. Hoe doe je dat zonder dat ze argwaan krijgt? Wat als ik iemand, een onbekende jonge vrouw, bij een benzinestation langs de autosnelweg, om hulp vraag? Je kunt het oefenen. Je kunt het telkens op een andere manier vragen. Je kunt vragen of iemand wil helpen met het aankoppelen van je aanhanger, bijvoorbeeld omdat je arm in een mitella zit en je dus een extra handje nodig hebt. Hoe zorg je dat ze bij je in de auto stapt? Stel je voor dat je samen met je vriendin bij zo’n typisch Frans tankstation bent. Jullie hebben net getankt, zij gaat nog even naar de wc. Dan zal zij het stuur overnemen en rijden jullie door naar het hotel. Stel je voor dat je vriendin dan niet meer terugkomt en je staat daar in je eentje langs de autoroute du soleil. Het Gouden Ei van Tim Krabbé is een ijzingwekkende psychologische thriller over dingen die je zou kunnen doen en dingen die kunnen gebeuren. Pas aan het eind kom je erachter wát er is gebeurd en vooral hoe. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16633942 111.53 1656 2021-09-13T16:02:06+00:00 yes no literatuur boek https://schooltv.nl/video-item/professor-adieu-kan-geen-afscheid-nemen-te-gast-in-de-boterhamshow 2024-01-04T12:55:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38224.w613.r16-9.d00b45a.webp Professor Adieu kan geen afscheid nemen | Te gast in De Boterhamshow Stel je voor, je hebt een middag lekker gespeeld bij je vriendje of je hebt een paar weken op de camping gestaan en dan komt het moment dat je naar huis moet. Tijd om afscheid te nemen. Veel mensen vinden dat moeilijk en ik praat hierover met iemand die er alles vanaf weet. Professor Mathieu Adieu. Dank u wel, dank u wel. U heeft jarenlang onderzoek gedaan naar afscheid nemen. Waarom is dat zo moeilijk? Dat is het niet. Niet? Nee, daar ben ik dus achter gekomen. Er zijn honderden manieren om afscheid te nemen. Je zegt bijvoorbeeld dag of doei, toedeloe of aju! Zie je later alligator. Zie je gauw kabeljauw. Eh meneer Adieu. Inderdaad ja, adieu. Professor. Het is duidelijk. U kunt stoppen. Ja, dat is dus wat mensen moeilijk vinden. Mensen vinden het moeilijk om te stoppen met afscheid nemen? Inderdaad, omdat dan het moment komt om weg te gaan. Oh en weggaan, dat vinden mensen moeilijk. Ja, dat klopt. En is daar iets aan te doen. Nee, niet echt. Oh. Maar ik heb wel twee tips om het wat makkelijker te maken. Nou, je kunt bijvoorbeeld afspreken dat je elkaar snel weer gaat zien. Zo van: wij zien elkaar snel weer. En wat ook helpt is om elkaar even lekker een dikke knuffel te geven. Een dikke knuffel geven. Afspreken elkaar snel weer te zien. Dat zijn handige tips. Meneer Adieu, hartelijk dank voor uw uitleg en veel succes nog met uw onderzoek naar afscheid nemen. Graag gedaan, tot ziens. Ja, tot ziens. Wij gaan voor het ontbijtnieuws naar de zijkant van de studio. Hier is Kik. Goeiemorgen Opper! Oma Loefe uit Purmerend maakte vanmorgen een boterham met kaas en hoewel ze er ontzettend veel zin in had, kreeg ze de boterham maar niet weg. Hoe dat kan? Dat zie je zo. Hoezo krijg je een boterham waar je heel veel zin in hebt nou niet weg? Nou ja, dat zie je straks Opper. Eh u kunt nu wel gaan hoor. Dag! Dan, Fred de Leeuw. Hij kan prima zien en toch zocht hij vanmorgen zijn bril. En dat kwam omdat het prachtig weer wordt vandaag. Het was een zonnebril! Hahaha natuurlijk. Voor die situatie op de wegen maken we nu contact met Wil van der Stoep. Wil waar ben je, waar sta je, hoor je me? Ja, ik kan je prima horen Kik. En zoals je ziet sta ik vandaag niet op een weg, maar op een boot. Dat is weer eens wat anders. Want op het water gelden natuurlijk ook verkeersregels, net als op de weg. En deze schipper gaat mij daar hopelijk alles, maar dan ook echt alles over laten zien. Ik ben heel benieuwd het allemaal tegenkomen straks. Ja, nou, dan kan ik je nu ook wel vertellen.... En ik ben natuurlijk ook razend benieuwd waar we naartoe gaan varen. Nou dat is ook niet zo moeilijk, want ga dus gewoon naar de overkant. Oke, leuk! Naar de overkant. Trossen los, hijs de zeilen! Vollekracht, alle hens aan dek! Terug naar jou Opper. Dankjewel Kik. Professor Adieu, zegt u eens eerlijk. U vindt het zelf moeilijk om weg te gaan he? Wat nou als we afspreken dat u snel weer eens terug mag komen? Denkt u dat het dan wel lukt om weg te gaan? Nee. Oh euh. Ja, wacht maar even. He zo. Is dat beter? Meneer Adieu? We moeten nu wel door met de show? Oh ja, maar 't is hier zo fijn. Mister Adieu. Ja Bernie, ja. Ja, komt u maar met mij mee. Ik heb wel een plekje voor u in het publiek. Dan kunt u toch nog even blijven. Ja, dat is wel leuk. En oh uh pardon, ik moet er even door. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16633947 237.16 487 2021-09-16T22:00:00+00:00 yes no gevoel https://schooltv.nl/video-item/frits-fladder-kan-niet-slapen-te-gast-in-de-boterhamshow 2024-01-30T13:37:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38225.w613.r16-9.c24137d.webp Frits Fladder kan niet slapen | Te gast in De Boterhamshow Ja, en dan nu graag een heel hartelijke applaus voor onze eerste gast van vandaag, hier is Frits Fladder! Frits. Hoi. Jij bent een vleermuis en je hebt een probleem. Ja, nou ja, ik slaap dus heel slecht. Vleerbeer! Oh vleerbeer, ik wil mijn vleerbeer! Jongens, kan iemand Frits zijn knuffel teruggeven alsjeblieft? Waarom kun jij niet slapen Frits? Ik ben een vleermuis en wij vleermuizen slapen ondersteboven. Ja, heel bijzonder. Ik geloof dat we daar een plaatje van hebben. Ja, je ziet het. Jullie hangen dus eigenlijk ondersteboven aan je tenen. Ja, nou en dat gaat dus bijna niet. Ik kan zo niet slapen. Dat lijkt mij eerlijk gezegd ook niet lekker slapen. Het is onmogelijk. Probeer het maar eens! Andersteboven aan je tenen. Nou, succes ermee. Ik doe geen oog dicht. Vleerbeer! Bernie, zijn knuffel.. Sorry alsjeblieft. Het is gewoon verschrikkelijk, want ik slaap met een knuffel, Vleerbeer , en die laat ik wel eens vanllen. Ja, dat hebben we gezien. En als je net ondersteboven aan het plafond hangt, dan is dat knap vervelend. Dan moet ik dus helemaal naar beneden om Vleerbeer van de grond te pakken. En daarna moet ik dus weer ondersteboven in slaap proberen te vallen. Juist Frits, ik denk dat we allemaal wel begrijpen hoe moeilijk slapen voor je is. Ja, en daarom hebben wij denk ik een hele mooie verrassing voor je. Heb jij wel eens gehoord van een bed? Ga daar maar eens even lekker in liggen en dan moet jij wel even vertellen hoe dat voelt. Bernie, help je Frits even? Gaat u maar lekker liggen, dan zal ik u even instoppen. Voelt eigenlijk best wel lekker. Wil die had jij flitsen, even praten maar lekker liggen, dan zal ik in de ene instappen. Nou voelt eigenlijk best wel lekker. Denk je dat je daar lekker in kan slapen? Frits? Frits? Nou, volgens mij hebben we Frits van zijn slaapprobleem afgeholpen. Geef hem nog maar een keer een heel zacht applaus. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16633948 128.8 786 2021-09-19T22:00:00+00:00 yes no slaap vleermuis https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-art-nouveau 2024-01-10T10:58:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38227.w613.r16-9.25940ed.webp Het Klokhuis | Art nouveau Art nouveau is een kunststroming met natuurlijke en sierlijke vormen. Er komen veel vrouwen en bloemen in voor. Zelfs huizen zijn er helemaal in art nouveau stijl. Sosha zoekt uit waarom deze kunstvorm zo populair was. En ze wordt zelf ook een art nouveau ster. Hoe ziet dat eruit? Ook de Boze Man leert het bijzondere te zien van art nouveau. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1325741 895.128 1897 2021-07-26T13:12:13+00:00 yes no kunst museum https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-exotische-dierenopvang 2024-01-04T12:55:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38228.w613.r16-9.473c0f2.webp Het Klokhuis | Exotische dierenopvang Steeds meer mensen nemen een aapje, luipaardkat of wasbeer als huisdier. Influencers op social media scoren er duizenden likes mee. De diertjes zien er schattig uit, maar het gaat heel vaak fout omdat ze niet geschikt zijn als huisdier. Bij AAP vangen ze deze exotische dieren op. Sosha loopt een dagje mee. Verder een bezoek aan de opvang voor afgedankte leeuwentemmers. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1325757 886.44 2120 2021-09-23T05:00:00+00:00 yes no dierenopvang exoot https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-master-je-mind-moed 2024-01-04T12:55:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38229.w613.r16-9.a42a18b.webp Het Klokhuis | Master je mind - Moed Met de kracht in je kop, een goed getrainde geest kun je groter worden dan jezelf. Je kunt moedig zijn. Maar hoe doe je dat nou? Je ziet het in Master je Mind. Valentina, Norah, Neama, Ema en Lina, vijf vriendinnen uit groep acht van een basisschool uit Diemen, organiseerden een kinderprotest. Geïnspireerd door de Black Lives Matter beweging en hun eigen ervaringen met racisme vonden ze het tijd voor actie. Sosha sprak met ze. Hoe ga je zelf de drempel over? Psycholoog Steven Pont legt uit hoe je zelf Moed-master kunt worden. Bezorgde Ouders heeft tips voor als je kind weinig zelfvertrouwen heeft. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1316448 912.744 1179 2021-09-24T05:00:00+00:00 yes no geest hersenen psychologie https://schooltv.nl/video-item/brainstorm-liedjes-in-je-hoofd-en-zingen-tegen-stress 2024-01-04T12:55:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/42000/images/42275.w613.r16-9.1b9f47f.webp Brainstorm | Liedjes in je hoofd en zingen tegen stress Waarom blijven sommige liedjes in je kop zitten? Helpt zingen tegen stress? Word je brein door dansen beter of juist slechter? En wat doet danser Vincent Vianen om de Braindrone zo lang mogelijk te laten vliegen? Dat en nog veel meer. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1330483 1225.16 1943 2021-09-20T09:00:00+00:00 yes no hersenen https://schooltv.nl/video-item/brainstorm-tegen-de-groep-ingaan-en-prestaties-verbeteren-met-neppillen 2024-01-04T12:55:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/42000/images/42276.w613.r16-9.bb9c533.webp Brainstorm | Tegen de groep ingaan en prestaties verbeteren met neppillen Wat doen hete pepers met je brein? Durf jij tegen de mening van de groep in te gaan? Waarom kunnen neppillen je prestaties beïnvloeden? En wat doet presentator Tatum Dagelet om de Braindrone zo lang mogelijk te laten vliegen? Dat en nog veel meer. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1330484 1231.728 1729 2021-09-27T07:00:00+00:00 yes no hersenen https://schooltv.nl/video-item/brainstorm-de-invloed-van-stress-op-je-geheugen-en-is-chocola-goed-voor-je-geheugen 2024-01-04T12:55:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/42000/images/42277.w613.r16-9.91ea860.webp Brainstorm | De invloed van stress op je geheugen en is chocola goed voor je geheugen? Wat doet stress met je geheugen? Zijn je herinneringen te beïnvloeden? Is chocolade goed voor je hersenen? En wat doet presentator Frank Evenblij om de Braindrone zo lang mogelijk te laten vliegen? Dat en nog veel meer. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1330485 1206.2 2041 2021-10-04T07:00:00+00:00 yes no hersenen https://schooltv.nl/video-item/kinderen-voor-kinderen-dans-mee-met-worden-wat-je-wil 2025-08-21T07:38:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38232.w613.r16-9.e884303.webp Dans mee met Worden wat je wil | Kinderen voor Kinderen Zing en dans mee met ons nieuwe lied voor de Kinderboekenweek! De Kinderboekenweek is dit jaar van 6 t/m 17 oktober en het thema is: beroepen. Ons liedje gaat erover dat je kan worden wat je wil en dat je het nu ook nog helemaal niet hoeft te weten. De zangles en songtekstvideo komen later online. https://player.ntr.nl/index.php?id=POMS_BV_16632443 185.088 2602 2021-09-13T14:18:46+00:00 yes no beroep kinderboekenweek dansen https://schooltv.nl/video-item/een-bezoek-aan-auschwitz-het-bekendste-concentratiekamp-van-de-tweede-wereldoorlog 2024-01-16T16:07:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38233.w613.r16-9.684c476.webp Een bezoek aan Auschwitz | Het bekendste concentratiekamp van de Tweede Wereldoorlog Een bezoek aan de plek van het onvoorstelbare. Een plek waar in de Tweede Wereldoorlog op een nooit vertoonde industriële schaal mensen werden vermoord. Meer dan een miljoen, onder wie 60.000 Nederlanders. De slechtste plek op de wereld. Iedereen weet het. We zeggen wel eens: ‘Als je in Zuid-Amerikaanse “Auschwitz” zegt, zal niemand zeggen: ‘Is dat de nieuwe soort cognac?’ Iedereen weet wat Auschwitz betekent. Het Rode Leger heeft het leven van miljoenen kampbewoners gered. Buchenwald, Belsen, Dachau, Treblinka. Vijf jaar lang was Europa één grote gevangenis. Maar niets was te vergelijken met de wreedheden van Auschwitz het concentratiekamp in Oswiecim. De Duitsers hingen deze leuze boven het hek van het kamp: ‘Arbeit macht frei’, werk brengt vrijheid. Cynischer kan niet. Allemaal naar nummer 7 overschakelen. Ja, iedereen overgeschakeld naar nummer 7? Ja, allemaal te horen. Nederland 2. En dat is dus een prachtig dat we hier ook nog even kunnen lachen. Ja. Nee, waarom dit een hele belangrijke plek is? Hier stond vroeger het kamporkest. Dus als mensen het kamp uit ging om te werken, speelde het orkest en als de mensen terugkwamen, speelde weer dat orkest. Door te spelen in dit orkest hebben veel Nederlandse musici het kamp overleefd en een van de bekendste is Lex van Weren. We hebben met een paar honderd man proef gespeeld en het hele gekke was, dat er zeker honderd slagwerkers en twintig/dertig pianisten waren. Nou, daar hadden ze maar één van nodig. En trompettisten waren er maar twee. Nou, daar was ik bij. Ik heb proef gespeeld voor de lagerführer van Schlössler (?) en dat lukte allemaal goed. En dat is dan deze trompet geweest, die is dus van een Pool geweest. En daar heb ik dus mee gespeeld in Auschwitz bij de poort, ‘Arbeit macht frei’ en op zondag concerten in het kamp. En ik heb daarvoor geprofiteerd, of wij met het orkest. We krijgen het iets beter. Ja, want ik stop altijd hier. Want als je nou hier kijkt en je kijkt naar rechts, je kijkt naar links en naar voren en naar achteren, dan zie je hoe klein dat kamp is. Dat is een heel klein kamp. En mensen hebben het idee van Auschwitz, hé. Maar dan hebben we het eigenlijk over Birkenau. Maar Auschwitz I Stamlager is maar een klein kamp zoals je ziet. Dat is dus de grootte van het kamp. In Auschwitz I vonden de Sovjets echter volle magazijnen met voorraden die moesten worden verwerkt. De commissie telde 348.820 herenkostuums en 836.525 stuks dameskleding. Hier staan we dus op de rampen die in het laatste deel van de oorlog is doorgetrokken en waar je dus eigenlijk alle beelden van ziet. De selecties die hier plaatsvonden. En dan zie je ook de greppels aan de zijkanten, waar dus geen ontsnappen mogelijk was. En hier werd de selectie dus uitgevoerd. Degenen die het kamp in gingen en degenen die rechtstreeks dus over het bruggetje gingen wat we hier zien. Even van tevoren zaten de families nog bij mekaar, elkaar troosten, hadden nog wat illusion, hadden nog wat hoop. Tot het moment dat de wagondeuren opengingen. En ook, je had alles nog bij je, dus ik had ook een trompet bij me. Wagondeuren werden opengetrokken en met honden gehuil, met geschreeuw, stokken, met karwartsen, met knuppels. Toen viel het masker af. Toen vonden ze niet nodig meer om de boel geheim te houden. En toen gingen wij een hel tegemoet en dat ging allemaal in een roes. Vrouwen en mannen gescheiden, kinderen bij de vrouwen en alles moest snel, snel, snel. Alles moest snel. En dan die rijen voor een van vier of vijf mannen of vrouwen. Dan voorbij een SS-dokter en die zei je met een enkel gebaartje links of rechts. En links was dood, want je was dan binnen een half uur op vrachtauto's, naar de gaskamers gebracht. En rechts mocht je nog een tijdje blijven leven. Of de meesten die zijn blijven leven of die daar erg gelukkig mee zijn geweest. Ik betwijfel dat. Het zijn in totaal zeventien gasten die we hier kunnen herkennen, waarvan er slechts twee hebben overleefd. De zus van de bruid, Alice, en mijn vader die de kampen heeft overleefd. Alle andere personen die zijn helaas vermoord. Mijn vader is al in augustus 1942 vanuit Maastricht via Westerbork in Auschwitz terechtgekomen en uiteindelijk in Monowitz, Auschwitz 3. Voor de arbeiders werd vlakbij het buitenkamp Monowitz gebouwd. De industrie bij Auschwitz was belangrijk geworden omdat oorlogsbedrijven hun productie naar het oosten, waar geen luchtaanvallen waren, hadden verplaatst. Een van de grootste was de Bunafabriek van IG Farben. Honderdduizenden arbeiders, krijgsgevangenen en kampbewoners moesten er werken, wat volledige uitputting en ’n langzame dood door verzwakking tot gevolg had. Mijn moeder, die was verloofd in Amsterdam. Ook haar eigen familie, haar vader, haar stiefmoeder, maar ook de familie van haar verloofde is voor een grotendeel uitgeroeid. Zij is in september dicht 1944 vanuit Westerbork naar Auschwitz gekomen. Maar dan heb je ook een beetje beeld. Je ziet al die foto's van al die koppies in zo’n barak, ook de mannenbarak. En ja, dat zegt weinig. Nu zie je hoe dat dus was. Dus zo ging dat. Ja, en dit dan het hele vrouwengedeelte, allemaal. Het is voor mij wel bijzonder emotioneel op dit moment hier op deze plek te staan. In een van deze barakken is ook mijn moeder geweest en heeft het overleefd. Dus wel apart dat ik hier als overlevende van die generatie mag staan en eer mag betuigen aan allen die vermoord zijn. Mijn vader en mijn moeder hebben elkaar na de oorlog ontmoet en ook zij hebben hun verdriet niet kunnen verwerken. Het zij zo. Dat heb ik op enig moment moeten accepteren, moeten respecteren vooral. Ik begrijp vandaag de dag beter dan ooit waarom dit zo was. Waarom? Niet verwerkt verdriet. In feite de kern hierachter, voor zover ik daar tegen aankijk is, ze hebben geen afscheid kunnen nemen van hun geliefden. We zijn even hier gaan staan omdat je ziet hier, dat is het origineel. De ingang van crematorium en van gaskamers II. Dat wil zeggen dat als je hier doorheen ging, kwam je nooit meer terug. Wij hebben altijd hé, ja, wij gaan d’r even in, let op. Het hek gaat open, maar we kunnen ook weer teruglopen. Dus iedereen die zegt ik wil er even in, maar ik kan daaruit, dan is nu de mogelijkheid. Ik heb deze reis nu heel bewust en ook nu pas gemaakt en met een heel goed gevoel loop ik vandaag ook hierom. Maar ik ben er nog. In feite is dat mijn kernboodschap. In feite, een beetje plat vertaald: men heeft ze ons niet kapot gemaakt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16637680 752.448 8589 2021-09-20T09:19:31+00:00 yes no concentratiekamp Tweede Wereldoorlog Holocaust https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-geschiedenis-van-de-fotografie 2024-01-04T12:55:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38234.w613.r16-9.07b3f81.webp Het Klokhuis | Geschiedenis van de fotografie Een selfie maken, filtertje erover, je doet het nu zo. Maar foto's maken kan eigenlijk helemaal nog niet zo lang. Janouk duikt in de geschiedenis van de fotografie en laat twee bijzondere foto's maken, zoals ze dat vroeger deden. Debbie geeft Lara een polaroidcamera voor haar verjaardag, maar heeft daar vooral zelf plezier van. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1316494 949.416 6942 2021-09-30T07:00:00+00:00 yes no fotografie https://schooltv.nl/video-item/kun-je-je-hersenen-foppen-met-nepmedicijnen-het-placebo-effect-en-het-nocebo-effect 2024-01-16T15:39:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38235.w613.r16-9.f13fcc3.webp Kun je je hersenen foppen met nepmedicijnen? | Het placebo-effect en het nocebo-effect Ik heb dat ook wel eens gehad hoor, dan had ik hoofdpijn en dan nam ik dus een paar pillen. En na een half uurtje ging die hoofdpijn weg, bleken het gewoon vitaminepillen te zijn. Dat is dus het klassieke placebo-effect hè? Wist je trouwens dat het tegenovergestelde ook bestaat, het nocebo-effect? Oh ja, zeker wel. Dan heb je dus een nepmedicijn. En dan geef je die aan iemand met zelfverzonnen bijwerkingen. En diegene gaat dan ook echt die bijwerkingen voelen. Precies, dus je hebt placebo's en nocebo's. Ja. We gaan het placebo- en nocebo-effect straks testen op ons Brainstormtestpanel. Janouk fabriceert een nepenergiedrank, zogenaamd prestatieverhogend. Waar smaakt het naar? Nou ja, het is gewoon water met aanmaaklimonade met een mooi kleurtje. Dat is ons placebomiddel. Wat denk jij? Ziet het toch gewoon helemaal uit als een magisch drankje voor topprestaties? Ja, ik krijg al energie als ik ernaar kijk. Ja hoor. Dat dacht ik mooi. De prof maakt een fake pilletje, een antiplaspil, maar dan hartstikke nep. Gaat ie lekker prof, met je pillen? Met als zogenaamde bijwerking. Je wordt er suf van. Dit wordt onze nocebo. Da's een pepermuntje geslepen in de vorm van een pil. Zo, daar trap je hersenen meteen in. Die denken he, medicijn. Ja, ik zou er zelf ook in trappen. Ik ook. Nou doe maar in een pillenbakje. Dan kunnen we aan de slag. Tijd voor ons testteam om in actie te komen. Janouk. Zo! We gaan een potje racen. We gaan racen met Dagmar, Sam en Yunis. Nog zonder de pillen en het drankje uit het lab. Zo krijgen we een goeie nulmeting, zoals dat heet in de wetenschap. Jongens zijn jullie er klaar voor? Ja hoor, daar gaat ie, hoppa. Hij gaat snel hoor. Nog 1! Met vliegende vaart. Je moet wel sturen! En Sam scheurt door de bochten en daarvoor. Kijk haar even gaan joh. Goed bezig! Lekker bezig wijffie. Oké jongens, ik heb hier jullie scores van na de eerste ronde, maar die ga ik nog niet vertellen. Nee, want eerst gaan we naar deel twee van dit experiment. Voordat jullie dadelijk op dat karretje stappen en weer drie rondjes gaan rijden krijgen jullie iets van ons. Ja, Dagmar, jij krijgt het energiedrankje. En volgens wetenschappers gaat je concentratie daarvan twintig procent omhoog. Nou, ik hoop het. Alsjeblieft. Sam, voor jou heb ik een antiplaspil en dat is heel handig tijdens het racen. Het kan er dan voor zorg dat je een aantal uren niet naar de wc hoeft. Het heeft alleen een paar bijwerkingen, die zijn verder niet ernstig en ook niet gevaarlijk, dus daar hoef je geen zorgen te maken, maar je kan je een tijdje een beetje suffer voelen en daardoor gaat je concentratie wat naar beneden. Maar dat duurt of een uurtje, dus je hoeft je geen zorgen te maken. Ja Yunis, voor jou heb ik niks, want voor jou geldt dat jij de controlegroep bent. De controlepersoon. Dus jij krijgt niks. Jij gaat gewoon weer drie rondjes rijden en dan kunnen we al deze tijden met elkaar gaan vergelijken. Dus uhm, neem maar een slok. Neem je pil in en Yunis, jij mag als eerste en dan kunnen bij hun de medicijnen een beetje inwerken. Hij rijdt gewoon steady he. Ja. Daar komt de laatste bocht aan. Gooo! Kijk kijken, zij heeft hem. Ja Dagmar, de laatste meters, pak ze! Gas! Ho kijk eens. Hij schiet er wel weer vandoor hoor. Beetje zwabberig. Ja vind ik ook. hartstikke goed. Ook een beetje zwabberen. Hartstikke goed. Nou jongens, jullie hebben allemaal twee keer dit circuit mogen rijden en we zijn natuurlijk allereerst heel erg benieuwd hoe jullie dat hebben ervaren. Begin ik even bij jou Yunis. Je hebt geen middeltje gekregen halverwege. Wat kun je over vertellen? Ik heb niks ingenomen dus bij mij ging het gewoon een beetje hetzelfde. Ja, twee solide races gereden. Ja, hartstikke goed. En dan ga ik even naar jou Dagmar, hoe heb jij het ervaren? De eerste en de tweede keer. De eerste keer was een beetje, ja drama. Ik vergat echt te sturen en de tweede keer wist ik gewoon wel gewoon oke, was ik gewoon veel rustiger en gewoon alles kwam ja, beter bij je door. Ja Sam. Daarna was jij aan de beurt. Wat voelde je? Nou, het voelde wel een klein beetje anders. Ja? Ja, gewoon minder energie dan de eerste keer racen. Nou, dan is het tijd voor de tijden. Yunis kreeg niks. Hij deed 1,16 over ronde 1 en 1:13 over ronde 2, ongeveer hetzelfde. Dagmar haalde 1,48 in ronde één, kreeg een nepenergiedrank en reed toen 1,33, een stuk sneller. Sam werd juist langzamer. De eerste ronde in 57 seconden en na het slikken van de zogenaamde sufmakende pil 1,6. Dan de onthulling. Dat pilletje wat je hebt genomen en dat blauwe energiedrankjes...was eigenlijk hartstikke nep. Ja, we hebben tegen jullie gelogen. Voor de wetenschap mag dat soms. Ja, we hebben namelijk iets heel interessants gedemonstreerd vandaag, namelijk het placebo-effect. Je had een energiedrankje dacht je en je ging een stuk beter rijden ook. Ja, het voelde ook gewoon echt alsof ik veel meer concentratie had. Ik dacht yes ik ga er voor, het gaat veel beter. Maar ja, blijkbaar niet. Ja, nee, maar ja. Het tegenovergestelde is dus ook waar het nocebo-effect. Want jouw hersenen dachten dat je een echt pilletje had gekregen met bijwerkingen en dus voelde jij je ook suffer en slomer. Zo zie je maar hoe je je hersenen voor de gek kan houden met nepmedicijnen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16641609 332.08 756 2021-09-26T17:00:00+00:00 yes no hersenen medicijn https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-verse-friet 2024-01-04T12:55:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38236.w613.r16-9.48442b2.webp Het Klokhuis | Verse friet Hoe krijg je de allerlekkerste friet? Met de goede aardappelen natuurlijk! Op een aardappelboerderij zien we dat er heel wat komt kijken bij het groeien van een lekkere frietaardappel. Na de oogst gaat de aardappel naar een frietbakker, die laat zien hoe je het perfecte verse frietje bakt. De kinderen in het Ruimteschip ontdekken het wonder van friet. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1316504 881.976 3861 2021-10-22T07:00:00+00:00 yes no voeding patat snack https://schooltv.nl/video-item/waarom-laten-we-ons-beinvloeden-door-anderen-de-voordelen-van-groepsdruk 2024-01-16T15:38:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38237.w613.r16-9.bc6a2cf.webp Waarom laten we ons beïnvloeden door anderen? | De voordelen van groepsdruk Letterlijke tekst (indien aanwezig): Durf jij tegen de mening van de groep in te gaan? We zetten in dit experiment eerst één testpersoon in een ruimte en geven hem een fake opdracht. Zo Pieter. Dan mag jij je van onze prof een heel mooi maskertje gaan maken. Yes. Als je aan iemand vraagt dat hij of zij zou doen als de kamer zich langzaam vult met rook en als er een brandalarm afgaat, dan is de reactie volgens mij heel simpel, namelijk wegwezen. Ja, en die reactie is eigenlijk heel logisch toch? Dat zou jij ook doen. Oke testteam, fijn dat jullie er zijn. Pieter, jij zat net al even hier in de ruimte en jij liep weg. Waarom was dat. Nou, ik hoorde een alarm. En toen zag ik die rook. Ik dacht dit is mis. Dus ik denk ja ik kan maar beter weg zijn voordat iets heel ergs gebeurt. Dus ja, dat. Dat is natuurlijk een hele logische reactie. Wat zouden jullie doen denk je? Ik denk hetzelfde. Ja, oké, interessant ja. Wat ik vandaag wil doen, is testen wat het effect is van een groep op één persoon. En daar moeten jullie mij allemaal bij gaan helpen vandaag. Jullie gaan dadelijk de kamer in. Daar gaan jullie hele leuke maskertjes knutselen van de prof. En Gabriella, die weet van niks, maar die komt dadelijk bij jullie zitten. En op het moment dat dan het brandalarm afgaat en rook in de kamer komt moeten jullie gewoon doen alsof dat echt de normaalste zaak van de wereld is. Gewoon lekker doorgaan met je maskertje knutselen, niks aan de hand. En dan willen wij eens gaan zien wat Gabriëlla doet. Staat ze op, loopt ze weg? Of blijft ze omdat jullie dat ook allemaal doen gewoon zitten? Ik laat ze heel even wennen aan de situatie, mogen zij even lekker maskertjes knutselen. Kijk, hier vooraan zit Gabriella en zij is de enige die helemaal niks weet. Dus ik ben heel benieuwd hoe zij dadelijk gaat reageren. Tijd voor een brandje. moet je kijken! Wat is dat? Oh ze schrikt zich dood! Oh wat heerlijk dit. Hoort dit erbij? Nee, ik denk het niet. Maar jullie knippen gewoon door. komt wel goed, boeie. Jullie zijn echt dom he. Wat als dit nou echt is? Nou, ik heb genoeg gezien. Test geslaagd. Ik ga ze redden. Jongens jongens, kom kom, er is brand! Weg, snel snel snel! Nou, dat was vals alarm, maar dat wisten jullie allemaal al. Ja. En jij niet. Ik zag wel, jij wilde aanstalten maken om weg te gaan en toch bleef je zitten. Waarom ging je niet weg? Zij bleven gewoon knippen rustig en ik dacht van huh, het ligt aan mij. Gaat het wel goed met hen, er is iets aan de hand en zo. En zo werkt groepsdruk dus. Maar ja, wat is eigenlijk het nut daarvan? Het is een basisbehoefte van de mens om ergens bij te horen. In het experiment pakte de druk van de groep niet goed uit, want bij brand moet je natuurlijk een gebouw verlaten. Maar groepsdruk heeft ook voordelen. Als groep sta je sterker dan alleen. En als je iets spannend vindt, dan kan je vriendengroep je die extra zetje in de rug geven om het juist wel te doen. Het is dus heel normaal om bij een groep te willen horen, dat is iets waar ons brein behoefte aan heeft, maar het is ook heel belangrijk om wel te blijven luisteren naar jezelf en niet zo blindelings de mening van de groep te volgen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16641610 245.6 8620 2021-09-26T17:00:00+00:00 yes no hersenen groep gedrag https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-master-je-mind-idealisme 2024-01-04T12:55:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38238.w613.r16-9.f2fc500.webp Het Klokhuis | Master je mind - Idealisme Met de kracht in je kop, een goed getrainde geest kun je echt vet veel. Je kunt er zelfs de wereld mee verbeteren. Maar hoe doe je dat nou? Je ziet het in Master je Mind. Pascal ontmoet Lilly Platt, een twaalfjarige idealist die al jaren de strijd voert tegen plastic. Al het plastic de wereld uit helpen lijkt misschien een onhaalbare taak maar Lilly laat zich niet uit het veld slaan: alle beetjes helpen en het heeft haar heel veel geleerd. Psycholoog Steven Pont legt uit hoe je er achter kunt komen wat jouw ideaal is en hoe je Master in Idealisme kunt worden. Bij de cowboys ontmoet een idealistische cowboy eindelijk zijn filmheld. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1316447 883.944 536 2021-10-01T07:00:00+00:00 yes no psychologie https://schooltv.nl/video-item/wat-doen-hete-pepers-met-je-brein-je-mond-staat-niet-echt-in-de-fik 2024-01-04T12:55:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38239.w613.r16-9.76d7bab.webp Wat doen hete pepers met je brein? | Je mond staat niet echt in de fik Letterlijke tekst (indien aanwezig): Nou, het ziet er in ieder geval wel gezellig uit. Ja, het is maar de vraag of het wel echt gezellig gaat worden. Wij gaan testen hoe het toch kan dat het lijkt alsof je mond echt helemaal in de fik staat als je hete pepers eet en wat er in je hersenen gebeurt. Dus we hebben hier een aantal pepertje staan, van mild tot extreem pittig. We hebben hier de Mexicaanse poblano, de jalapeno, de habanero, de madam jeannet en dan helemaal hier op links, voor de kijkers thuis rechts, de allerheetste peper ter wereld de reaper. Ja, we gaan ze allemaal ook eventjes proeven vandaag. Ja, dat was ik al bang voor. Zullen we maar beginnen? Ho ho, even wachten. Ik kan namelijk eerst met deze warmtecamera kijken hoe warm jouw mond precies is. Ja, gewone temperatuur. Kijk eens bij mij. Ja, dat is vrij normaal. En ik wilde eigenlijk voorstellen om echt pas te stoppen als je mond volledig in de fik staat. Want dan kan ik dan nog een keer met die warmtecamera kijken en zien of je temperatuur ook hoger is in je mond. Oke. Hete pepers, misschien een hogere temperatuur. Ik ben benieuwd. Proost. Tik hem aan. Alles voor de wetenschap. 1, 2... Smaakt een beetje naar paprika deze. Scherp randje. Deze gaat in de wetenschappelijke disposalbak. Hier komt de jalapeno. Deze is zoeter, zoeter en pittiger. De habanero. Goed scherp! Heel heftig! Alles voor de wetenschap. Als je je mond verbrandt aan iets dat echt heet is, dus hoog in temperatuur, dan gebeuren er twee dingen in je mond. Eén: je smaakpapillen verbranden. Ten tweede wordt er een seintje naar je hersenen gestuurd dat er dus echt iets heel ergs gaande is in je mond. Ja, met pittig eten werkt het net een beetje anders. Kijk, en dat heeft te maken met een stofje wat in die pepers zit en dat stofje heet capsaïcine. Een hele moeilijke naam, mag je ook weer vergeten, maar dat is dus het stofje wat in peper zit, want het zo heet maakt. Hier dit ei. Stel je voor dat dat dat molecuul is, dat capsaïcine. En dit hier is je tong. Dat stofje, dat molecuul capsaïcine, past precies op de hittesensoren van je tong. Dus als je een hete peper eet, dan bindt dat molecuul zich als het ware aan je tong. En dan sturen die hittereceptoren, die hittesensoren, een signaaltje van pijn en hitte naar je hersenen toe. En daarom voelt het nu alsof je mond in de fik staat. Maar het is dus niet echt, het zit tussen je oren. Laat we het even testen. Kijk eens. Is gewoon nog net zo oranje als net. Echt? Is gewoon hetzelfde. Laat me eens bij jou kijken. En m'n tong is heel rood denk ik. Nee, helemaal niet. Temperatuur is helemaal niet veranderd. Het voelt echt zo! Het is dus niet echt. Als het dan toch niet echt is, dan kunnen we net zo goed die allerheetste peper ook nog effe opeten. Oh ja, melk helpt he? Oke Janouk, alles voor de wetenschap. Tik hem aan, ouwe. Valt reuze mee. Oke, best wel pittig. Ahaa! Ohhh. Ohh het helpt niet! Tijd voor een ijsje. Tijd voor een ijsje. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16641612 212.4 889 2021-09-26T17:00:00+00:00 yes no hersenen tong molecuul https://schooltv.nl/video-item/waarom-raak-je-je-gezicht-vaak-aan-vaker-dan-je-denkt 2024-01-04T12:55:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38240.w613.r16-9.ddd9a59.webp Waarom raak je je gezicht vaak aan? | Vaker dan je denkt Letterlijke tekst (indien aanwezig): Wist je dat we eigenlijk echt bizar vaak aan ons gezicht zitten? Ja, klopt ja! kunnen we wel eens testen? Ja, maar dan moeten we wel afleiding hebben, want anders gaan we er bewust op letten. En dan werkt het natuurlijk niet. Hm-m, we kunnen onze handen insmeren met van die onzichtbare blacklightmake-up. Iedere keer dat je dat je gezicht aanraakt laat je een spoor achter. En ondertussen spelen we dan boter, kaas en eieren met onze voeten. En dan hebben we onze handen vrij. Supergoor. Doen we. Oké, openingszet is voor mij. Daar. Dan pak ik het midden. Maar ik laat me niet afleiden. Ja, goeie move. Ik voel dat ik het overzicht verlies. Ik weet het al! Ik zie weer iets over het hoofd. 1, 2, bam! Kijk hier, drie op een rij. Nou Janouk, het moment van de waarheid. Oke, komt ie. En? Zo, dit is een heel kunstwerk op je gezicht! Nou even naar jou kijken dan. Is het erg? Je zit er helemaal onder. Ja, dan zit ik dus veel aan mijn gezicht. Ja, toch wel. Grappig. Hoe zit dat nou? Ja, daar zijn de meningen dus een beetje over verdeeld hé. Ik denk zelfs persoonlijk dat het te maken heeft met lichaamstaal. Je brengt toch een boodschap over door aan je gezicht te zitten. Ik denk na, bijvoorbeeld. Andere wetenschappers die denken dat het meer te maken heeft met onze voorouders, de apen. Die vlooiden elkaar vlooiden zichzelf en dat ze daarom aan hun gezicht zaten. Interessant wel. Ja. Nou, dat was hem weer tot de volgende Brainstorm. En eh, hou je koppie erbij. Zo mijn handen zitten ook helemaal onder. Wel een pittig luchtje hier prof. Ik weet niet zijn dat nou jouw tenen of is het die kaas? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16641611 113.72 444 2021-09-26T17:00:00+00:00 yes no hersenen gezicht gedrag https://schooltv.nl/video-item/de-kandidatenquiz-met-hans-worst-wie-is-de-kandidaat-van-morgen 2024-01-30T13:37:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38243.w613.r16-9.f49babe.webp De kandidatenquiz met Hans Worst | Wie is de kandidaat van morgen? Wie speelt morgen deze quiz? Weet jij nu al wie het is? Of heb je geen flauw idee? Speel de quiz dan nu maar mee. Kandidatenquiz. Welkom bij de kandidatenquiz! De quiz waarin je raadt om welke kandidaat het morgenochtend gaat. En vandaag zit hiernaast mij op de kruk Hans Worst. Hans, ben je er klaar voor? Waarvoor? Ja, voor onze quiz natuurlijk! De quiz...Oh, op zo'n manier. Wat voor quiz eigenlijk? De kandidatenquiz! En hier zijn onze kandidaten van vandaag. Maar ik ben toch de kandidaat? Ja, jij bent vandaag de kandidaat, maar in de kandidatenquiz moet je raden wie er morgen de kandidaat is. En dat kan maar één van deze vier kandidaten op het scherm zijn. Stilte, dan kunnen we beginnen. Hans, hier is de eerste aanwijzing. De kandidaat van morgen is een man. Dusse, het is geen vrouw? Nee Hans, dat zei ik net. Het is een man, dus geen vrouw. Oh nee, dat kan het nooit nummer één zijn, want dat is een vrouw. Heel goed Hans Worst, kandidaat nummer één is het niet. Waar slaat dat op? Er zijn al veel te veel mannen op de televisie, het is een schande! Ja. Er zijn nog drie kandidaten over. Hier is de tweede aanwijzing. De kandidaat van morgen draagt een bril. Maar euh, wie heeft er dan geen bril? Ja, dat moet jij dus juist uitzoeken Hans. Oh zo. De kandidaat van morgen draagt een bril. Dus kandidaat drie, die is het niet, want die heeft geen bril. Jawel hoor, ik heb wel een bril. Ik. Ik heb een skibril. Wacht, ik pak m even. En dan zijn er nog twee kandidaten over Hans, dus hier komt de laatste aanwijzing. De kandidaat voor morgen heeft een baard. Dat is lastig te zien hoor. Ja, we hebben niet eeuwig de tijd. Hans, zeg iets, wie is er morgen de kandidaat? Nou dan gok ik maar wat. Is het kandidaat nummer vier? Dat is helemaal goed! Nummer 4 is morgen onze kandidaat in de kandidatenquiz. Dus ik had het goed geraden. Inderdaad. En wat krijg ik dan? De groeten! En morgen gaan we door met een nieuwe kandidaat in de kandidatenquiz! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16642662 160.24 403 2021-09-21T07:17:57+00:00 yes no quiz raden https://schooltv.nl/video-item/de-kandidatenquiz-met-debbie-van-dubben-wie-is-de-kandidaat-van-morgen 2024-01-30T13:37:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38244.w613.r16-9.f69ac52.webp De kandidatenquiz met Debbie van Dubben | Wie is de kandidaat van morgen? Wie speelt morgen deze quiz? Weet jij nu al wie het is? Of heb je geen flauw idee? Speel de quiz dan nu maar mee. Kandidatenquiz. Welkom bij de kandidatenquiz! De quiz waarin je raadt om welke kandidaat het morgenochtend gaat. En vandaag zit hier naast mij op de kruk Debbie van Dubben. Debbie, ben je er klaar voor. Ja. Nou, ik weet het eigenlijk niet. Weet je wat Debbie, we gaan de quiz gewoon spelen en wie weet raad jij welke kandidaat morgen deze quiz gaat spelen. En hier zijn de kandidaten al. Ja, ja, ja, ja, ja. Ik ben er ook hoor. Ja ik ook. Kandidaat 4 is er nog niet jongens! Kunnen wij toch niet alvast beginnen? Sorry, ik moest nog even konijn in zijn hok doen. Hallo Nou, als we dan allemaal zijn, dan kunnen we beginnen. Debbie, hier is de eerste aanwijzing. Oh. Kijk goed naar de handen van de kandidaten, want de kandidaat van morgen houdt iets vast.. Ja ja, dat kan iedereen zijn. De brandweerman die heeft een spuit vast en de politieagent die heeft handboeien en die goochelaar heeft een goochelstaf. Maar wie is het dan niet? Eh de dokter, zou je dan zeggen? Dat is goed! De tweede aanwijzing is dat de kandidaat voor morgen een man is. Nou wat moeilijk! de politieagent, de goochelaar, je weet het niet. Of toch misschien die brandweervrouw...Ohnee, die is het natuurlijk niet. Heel goed Debbie van Dubben! De brandweervrouw is niet de kandidaat van morgen. Je bent er bijna! Alle twee de kandidaten hebben niets op hun hoofd. Maar de kandidaat van morgen heeft een hoge hoed op. Ja, dit is ook al zo lastig. Een hoge hoed, maar wat is hoog? Op een groot haar lijkt een hoge hoed lager dan op een kleine. Wat zal ik zeggen? Nou zeg iets Debbie, wie heeft er een hoge hoed op? Weet ik veel? De politieagent? Oh jammer, de politieagent is niet goed. Niet? zOh het had natuurlijk die goochelaar moeten zijn? Ja, de goochelaar had inderdaad een hoge hoed op. Nu is ie helaas weg en dat betekent dat we morgen geen kandidaat hebben voor de kandidatenquiz. Dus doe je iedereen maar de groeten en misschien tot een volgende keer bij de kandidatenquiz. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16642663 156.56 286 2021-09-21T22:00:00+00:00 yes no quiz raden https://schooltv.nl/video-item/de-kandidatenquiz-met-dolly-dartel-wie-is-de-kandidaat-van-morgen 2024-01-30T13:37:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38245.w613.r16-9.eb09e5f.webp De kandidatenquiz met Dolly Dartel | Wie is de kandidaat van morgen? Wie speelt morgen deze quiz? Weet jij nu al wie het is? Of heb je geen flauw idee? Speel de quiz dan nu maar mee. Kandidatenquiz. Welkom bij de kandidatenquiz! De quiz waarin je raadt om welke kandidaat het morgenochtend gaat. En vandaag zit naast mij op de kruk Dolly Dartel. Dolly, vind je het spannend? Welnee joh, 't is toch maar een spelletje? Nou, laten we dan maar snel met dat spelletje beginnen. Dan mag jij uitzoeken wie van de vier kandidaten morgen deze quiz gaat spelen. Hier zijn de vier kandidaten. Prettige wedstrijd allemaal. Klaar voor de start, af! Oh, ik zie dat we allemaal een thuiswedstrijd spelen. Oh ja, haha. Nou, ik vind er geen bal aan zo. Hoe laat begint het eigenlijk? Ja, hallo, we zijn al lang begonnen. Dolly! Let op ja, hier is de eerste aanwijzing. Ja. De kandidaat van morgen heeft een bal. Oh ja, dat is makkelijk, want iedereen heeft een bal, behalve de zwemster dus die kan morgen nooit een kandidaat zijn. We zullen zien of dat goed is. Tja, het is ook niet erg als ik het fout hebben hoor, want het is tenslotte maar een spelletje. Ja, dat klopte dus helemaal! Hier komt de tweede aanwijzing. De kandidaat van morgen heeft lang haar. Als de kandidaat van morgen lang haar heeft, dan is kandidaat 3 het niet. Ja, want de tennisser heeft kort haar. Daar heb jij helemaal gelijk in want onze kandidaat moet lang haar hebben. Maar ik had vroeger lang haar. En dan zijn er nog maar twee kandidaten over. Er komt nog één allerlaatste aanwijzing en dan zou je het moeten weten Dolly. Ach, het is maar een spelletje. Ik zeg altijd: meedoen is belangrijker dan winnen. Ja da's heel sportief Dolly. Hier is de laatste aanwijzing. Ja. De kandidaat voor morgen... ja... heeft... ja... een oranje shirt aan. Ah, dan moet het wel de voetballer zijn, want de hockeyster heeft een blauw shirt aan. Weet je dat heel zeker? Ja, want de voetballer heeft een oranje shirt aan. Dat is helemaal goed! Fantastisch. Wat ontzettend slim gespeeld Dolly. Fenomenaal gewoon wat een klasse. Nou, dat valt wel mee hoor. 'T is maar een spelletje. Ja, maar toch gefeliciteerd. Want nummer 1 is morgen inderdaad onze kandidaat in de kandidatenquiz. Lekker man! Dus ik heb gewoon gewonnen? Nou en of! Waar is mijn prijs? Eh, er is geen prijs. Geen prijs? Krijg ik dan helemaal niks? Jawel hoor. Wat dan? Jij krijgt de hartelijke groeten. Is dat alles? Kom ik daarvoor helemaal hier naar toe. Stank voor dank is het. Jullie zoeken het maar uit met die hele broodfabriek hier. Nou rustig Dolly, het is toch maar een spelletje? Ja ja, weet wat jij kan? Jij kan het zelf nog goed daar krijgen, Opper! Ja, dankjewel Dolly. Morgen gaan wij door met een nieuwe kandidaat in de kandidatenquiz! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16642664 208.24 355 2021-09-22T22:00:00+00:00 yes no quiz raden https://schooltv.nl/video-item/de-kandidatenquiz-met-sydney-may-wie-is-de-kandidaat-van-morgen 2024-01-30T13:36:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38246.w613.r16-9.51f353a.webp De kandidatenquiz met Sydney May | Wie is de kandidaat van morgen? Wie speelt morgen deze quiz? Weet jij nu al wie het is? Of heb je geen flauw idee? Speel de quiz dan nu maar mee. Kandidatenquiz. Welkom bij de kandidatenquiz! De quiz waarin je raadt om welke kandidaat het morgenochtend gaat. Vandaag zit hier op de kruk Sydney May. Het zal wel lastig worden, denk ik. Niet meteen de moed opgeven Sydney. De ene keer is het makkelijker dan de andere. Hier zijn de vier kandidaten. En Sydney May gaat vandaag hopelijk raden wie van deze kandidaten morgen deze quiz gaat spelen. Ja eh jongens, ik hoor jullie wel maar ik zie jullie niet. Ik zie jullie ook niet. Ik ziejullie wel hoor. Wat? Nee. Nou hoor ik het ja. Jou hoor ik niet. Ik zei ook nog niks. Genoeg geruzied. Als we er dan allemaal zijn komt hier je eerste aanwijzing. De kandidaat van morgen heeft een strik. Kijk, die pech heb ik weer. Want dit is een man met een vlinderstrikj en een vrouw met een strik in het haar. Dus dat zijn er twee. Maar dat is toch juist mooi? Want als de kandidaat van morgen een strik heeft en er zijn twee kandidaten met een strik, dan zij die andere twee het dus niet morgen. Oh ja dus dan zou mevrouw nummer drie niet meer meedoen, want die heeft geen strik. Geen strik? Jawel hoor, kijk maar. Een strik. Ik zie niks. Oh ja, kijk zie, hier komt niks van terecht zo. Natuurlijk wel Sydney, kom op, want nu zijn er drie kandidaten met een strik maar er is er nog één die... Oh dat is bij mij jongens. Ik kon erop wachten natuurlijk. Wat gebeurt er nou, ik zie niks. Het was de postbode met een pakketje/ Wat zit er in? Dat weet ik niet, het is voor de buren. Kijk een strik! Dit is hopeloos. Nu heeft iedereen een strik. Euh, ja, dat gaat inderdaad niet helemaal goed. Een andere aanwijzingen dan maar. Sydney May, let goed op, de kandidaat van morgen heeft een bril op. Zo ja, m'n bril. Ja, ik was vergeten mijn bril op te zetten. Ohhh neee he. Nou hebben ze weer allemaal een bril. Dit soort dingen heb ik nog altijd man. Weet je wat? Ik heb nog één aanwijzing ja, de kandidaat van morgen heeft een bolhoed. Oh nou dan is het makkelijk. Dat is kandidaat nummer vier, die echt een bolhoed. Kandidaat nummer vier is morgen inderdaad onze kandidaat in de kandidatenquiz. Ja, en zo kwam alles toch nog helemaal goed met Sydney May. Toch? Ja ja, het viel best mee. Het viel inderdaad niet tegen. Maar krijg ik nu iets? Ja zeker, jij krijgt de groeten, want morgen gaan wij door met een nieuwe kandidaat in de kandidatenquiz. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16642665 187.6 288 2021-09-23T22:00:00+00:00 yes no quiz raden https://schooltv.nl/video-item/kinderen-voor-kinderen-zing-mee-met-worden-wat-je-wil 2025-08-21T07:38:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38248.w613.r16-9.3d3162c.webp Zing mee met Worden wat je wil | Kinderen voor Kinderen Zing en dans mee met ons nieuwe lied voor de Kinderboekenweek! De Kinderboekenweek is dit jaar van 6 t/m 17 oktober en het thema is: beroepen. Zangcoach Michiel helpt je een eindje op weg bij het instuderen van 'Worden wat je wil'. https://player.ntr.nl/index.php?id=POMS_BV_16638097 284.906 3300 2021-09-20T07:38:49+00:00 yes no beroep kinderboekenweek https://schooltv.nl/video-item/music-on-the-map-hoe-is-punk-ontstaan 2024-04-16T07:39:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38250.w613.r16-9.ae9f111.webp Hoe is punk ontstaan? | Music on the Map Wat doe je als je het ergens niet mee eens bent? Herrie schoppen, een piercing nemen en je haar knalroze verven. Althans, dat doen de punkers eind jaren 70 van de vorige eeuw. Ze verzetten zich tegen de gevestigde orde in een tijd van economische malaise en werkloosheid. Punk is dus eigenlijk een protestbeweging: met hun tegendraadse gedrag, hanenkammen, gescheurde kleren met veiligheidsspelden en schreeuwerige buttons. Ook de muziek die bij punk hoort is ruig, hard en ongepolijst met snelle drums en harde gitaren. Heel anders dan de glitters en de gladde beats van de disco, dat in de jaren zeventig ook populair is. In Groot-Brittannië hebben bands als The Sex Pistols, The Clash en Toy Dolls veel succes bij jongeren. Daarna waait punk ook over naar Nederland en andere landen in Europa. In de jaren 80 sluiten veel punkers zich aan bij kraakbewegingen en wordt punk steeds tegendraadser. In de jaren 90 wakkert de belangstelling voor oude punk weer aan door de opkomst van grungebands als Nirvana en Soundgarden. Maar er zijn ook punkbands van Hollandse bodem, zoals Heideroosjes en Raggende manne, voor wie liever in het Nederlands tegen het systeem aan schopt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16641613 87.64 3563 2021-09-22T10:00:00+00:00 yes no popmuziek Engeland https://schooltv.nl/item/wat-zijn-de-gevolgen-van-obesitas 2024-07-04T07:27:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43120.w613.r16-9.f2cdef2.jpg Wat zijn de gevolgen van obesitas? | Scrollverhaal over ernstig overgewicht We worden in Nederland steeds zwaarder. Dat is slecht nieuws, want overgewicht brengt gezondheidsrisico's met zich mee. Klik op de afbeelding om het scrollverhaal te lezen over de gevolgen van obesitas. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 664 yes no overgewicht diabetes vet https://schooltv.nl/item/waarom-ontstaan-de-beste-ideeen-onder-de-douche 2024-07-04T07:27:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43110.w613.r16-9.b6449f2.jpg Waarom ontstaan de beste ideeën onder de douche? | Scrollverhaal over hoe creativiteit ontstaat De beste ideeën bedenk je vaak als je met iets heel anders bezig bent. Om creatieve dingen te bedenken, moeten je hersenen allerlei verbindingen maken. Hoe dat werkt, lees je in het scrollverhaal van NPO Kennis. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 509 2021-09-24T07:29:00+00:00 yes no hersenen creatief denken https://schooltv.nl/item/wat-doet-een-scheiding-met-een-kind 2024-07-04T07:26:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43127.w613.r16-9.d10a075.jpg Wat doet een scheiding met een kind? | Scrollverhaal over gescheiden ouders Elk jaar krijgen duizenden kinderen te maken met de scheiding van hun ouders. Kinderen kunnen daar veel last van hebben. Klik op de afbeelding om het scrollverhaal te lezen. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 338 2021-09-27T07:34:00+00:00 yes no scheiden huwelijk gezin https://schooltv.nl/item/wat-is-een-aardbeving 2024-07-04T07:26:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43162.w613.r16-9.c53c1ce.jpg Wat is een aardbeving? | Scrollverhaal over bewegende aardplaten Je merkt er misschien niets van, maar elke dag vinden er wereldwijd duizenden aardbevingen plaats. De ene aardbeving is heftiger dan de andere. Klik op de afbeelding om te lezen hoe aardbevingen ontstaan. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 6384 2021-09-28T07:38:00+00:00 yes no aardbeving platentektoniek aardplaat natuurgeweld https://schooltv.nl/video-item/film-in-de-klas-oma-is-gek 2024-01-29T13:37:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38251.w613.r16-9.7cb08d3.webp Oma is gek! | Film in de klas Wat doe je wanneer je de meest geweldige oma van de hele wereld net echt leert kennen en haar meteen weer moet verliezen, terwijl ze er nog wel is? Oma is Gek! is het verhaal van Saada die dolblij is dat haar oma naar Nederland komt voor haar verjaardag. Door de dementie is haar oma alleen niet altijd helemaal zichzelf. https://player.ntr.nl/index.php?id=EO_101178864 912.264 10848 2011-11-26T00:33:37+00:00 yes no film Film in de klas Suriname https://schooltv.nl/video-item/mijnpestverhaal-kinderen-en-hun-pestverhaal 2024-01-04T12:55:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38253.w613.r16-9.b2fa520.webp #Mijnpestverhaal | Kinderen en hun pestverhaal Anne-Mar Zwart trapt de landelijke Week Tegen Pesten af. Ze vraagt kinderen hun pestverhaal te delen. Want iedereen heeft eigenlijk wel een pestverhaal: pestkoppen die zelf bang zijn om gepest te worden of niet weten hoe ze moeten stoppen, maar ook de kinderen die gepest worden: ook hun verhaal van eenzaamheid en verdriet telt mee. Pesten kan je in een isolement brengen waardoor kinderen soms heel nare en onomkeerbare keuzes maken. Pas als je je verhaal deelt, voel je hoe erg dat oplucht en voel je je minder alleen. Een ander kan je helpen en jij kan een ander helpen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1333756 1512.16 2932 2021-09-26T17:00:00+00:00 yes no pesten https://schooltv.nl/video-item/mijnpestverhaal-willem 2024-01-11T19:49:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38254.w613.r16-9.5db6279.webp #Mijnpestverhaal | Willem Willem deelt zijn pestverhaal en wat hem heeft geholpen bij zijn woede uitbarstingen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_EO_16644606 56.022 2095 2021-09-22T15:07:01+00:00 yes no pesten https://schooltv.nl/video-item/mijnpestverhaal-anashya 2024-01-04T12:55:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38255.w613.r16-9.013da89.webp #Mijnpestverhaal | Anashya De ouders van Anashya zijn slachtoffer geworden van de toeslagenaffaire. Daardoor hebben ze het niet zo breed thuis en loopt ze bijvoorbeeld wat vaker in dezelfde kleding. Anashya wordt daarom gepest. Ze voelt zich vaak onbegrepen en alleen... https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_EO_16644609 113.024 843 2021-09-22T15:34:03+00:00 yes no pesten https://schooltv.nl/video-item/mijnpestverhaal-ahmed 2024-01-04T12:55:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38256.w613.r16-9.d53812c.webp #Mijnpestverhaal | Ahmed Ahmed zit in groep 4 als hij buitengesloten wordt bij het spelen op school. Hij mag niet meedoen omdat hij moslim is. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_EO_16644607 53.782 975 2021-09-22T15:23:26+00:00 yes no pesten religie discriminatie https://schooltv.nl/video-item/mijnpestverhaal-zakariyya 2024-01-04T12:55:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38257.w613.r16-9.51c1d6a.webp #Mijnpestverhaal | Zakariyya Bij Zakariyya hebben ze het niet breed thuis. Daar wordt hij om gepest. En om zijn gewicht. Want dat nare gevoel, dat probeert hij te vergeten door te eten. En dat maakt soms het pesten alleen maar erger... https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_EO_16644608 29.675 877 2021-09-22T15:30:58+00:00 yes no pesten overgewicht https://schooltv.nl/video-item/mijnpestverhaal-mikay 2024-01-04T12:55:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38258.w613.r16-9.a8800cd.webp #Mijnpestverhaal | Mikay Mikay is op zijn vorige basisschool gepest. Op zijn nieuwe basisschool ging het gelukkig beter! Omdat hij wat zekerder is geworden durfde hij zelfs voor iemand op te komen die gepest werd. En de pester was iemand die eigenlijk zijn vriend was... Wat hij daar van vindt en welke boodschap hij voor jou heeft? Check de video! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_EO_16644611 58.475 1162 2021-09-23T07:45:23+00:00 yes no pesten https://schooltv.nl/video-item/mijnpestverhaal-jinte 2024-01-04T12:55:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38259.w613.r16-9.61a6612.webp #Mijnpestverhaal | Jinte Jinte wordt gepest. Om van groep 8 toch een leuk jaar te maken besluit ze samen met haar moeder het gesprek aan te gaan met de pester. En de uitkomst, die had ze nooit verwacht. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_EO_16644610 69.312 1330 2021-09-23T07:42:26+00:00 yes no pesten https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-gideon-samson 2024-01-04T12:55:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38261.w613.r16-9.37eb456.webp Het Klokhuis | Gideon Samson Gideon Samson schrijft boeken voor kinderen en jongeren. Gideon is bekend van Met je hoofd boven water, Zwarte zwaan en Zeb, en hij heeft al heel veel prijzen gewonnen met zijn boeken. Janouk vraagt hem waar hij toch al zijn ideeën vandaan haalt. Ridder William probeert uit hoe het is om een onaardig hoofdpersonage te zijn. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1325747 937.464 1246 2021-10-06T05:00:00+00:00 yes no schrijver boek kinderboekenweek https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-master-je-mind-flow 2024-01-04T12:55:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38262.w613.r16-9.f271137.webp Het Klokhuis | Master je mind - Flow Met kracht in je kop, een goed getrainde geest, kun je echt superveel voor elkaar boksen. Je kunt bijvoorbeeld in een flow raken. Maar hoe doe je dat nou? Je ziet het in Master je Mind. Sosha ontmoet de Canadese Hannah, een jonge online-activiste die jongeren motiveert om hun eigen kracht te vinden. Psycholoog Steven Pont legt uit hoe je kunt uitzoeken waarvan jij in een flow raakt, zodat je zelfs vergeet te eten. Isa van de familie Amin scoort niet goed op school, maar als ze iets doet wat ze echt leuk vindt... https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1316445 847.992 664 2021-10-08T05:00:00+00:00 yes no psychologie https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-etalagefiguren 2024-01-04T12:55:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38263.w613.r16-9.3e8c582.webp Het Klokhuis | Etalagefiguren Je ziet ze in elke winkel en toch loop je er vaak zo aan voorbij: etalagefiguren. Janouk bezoekt een studio waar ze etalagefiguren maken in allerlei soorten en maten. Van hout, levensecht, of in een yogapose, er kan van alles. Janouk ontdekt de mogelijkheden en ziet hoe etalagefiguren worden gemaakt. Klokko presenteert modelkids voor als je teveel last hebt van je echte kinderen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1316490 886.68 809 2021-10-09T05:00:00+00:00 yes no winkelen https://schooltv.nl/video-item/apennoten-pop-spring 2024-01-04T12:56:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38265.w613.r16-9.2a9e960.webp Apennoten pop | Spring Educatief muziekprogramma voor kleuters waarin Pepijn Gunneweg met muzikant Bas Fortgens uitleg geeft over de verschillende (pop)muziekstijlen zoals o.a. rock, reggae en de ballad. Er wordt per thema een liedje door de kinderen gezongen dat gebaseerd is op een bekend popliedje. Er wordt ook gedanst. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1727085 821.592 1028 2021-09-05T07:00:00+00:00 yes no muziek pop https://schooltv.nl/video-item/apennoten-pop-lekker-op-de-fiets 2024-01-04T12:56:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38266.w613.r16-9.6b33e9e.webp Apennoten pop | Lekker op de fiets Educatief muziekprogramma voor kleuters waarin Pepijn Gunneweg met muzikant Bas Fortgens uitleg geeft over de verschillende (pop)muziekstijlen zoals o.a. rock, reggae en de ballad. Er wordt per thema een liedje door de kinderen gezongen dat gebaseerd is op een bekend popliedje. Er wordt ook gedanst. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1727002 835.944 2169 2021-09-12T07:00:00+00:00 yes no muziek pop https://schooltv.nl/video-item/apennoten-pop-in-mijn-duikboot 2024-01-04T12:56:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38267.w613.r16-9.e78cc00.webp Apennoten pop | In mijn duikboot Educatief muziekprogramma voor kleuters waarin Pepijn Gunneweg met muzikant Bas Fortgens uitleg geeft over de verschillende (pop)muziekstijlen zoals o.a. rock, reggae en de ballad. Er wordt per thema een liedje door de kinderen gezongen dat gebaseerd is op een bekend popliedje. Er wordt ook gedanst. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1727003 843.528 1553 2021-09-19T07:00:00+00:00 yes no muziek pop https://schooltv.nl/video-item/apennoten-pop-ik-praat-nu-eenmaal-graag 2024-01-04T12:56:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38268.w613.r16-9.32382d2.webp Apennoten pop | Ik praat nu eenmaal graag Educatief muziekprogramma voor kleuters waarin Pepijn Gunneweg met muzikant Bas Fortgens uitleg geeft over de verschillende (pop)muziekstijlen zoals o.a. rock, reggae en de ballad. Er wordt per thema een liedje door de kinderen gezongen dat gebaseerd is op een bekend popliedje. Er wordt ook gedanst. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1727004 849.528 1282 2021-09-26T07:00:00+00:00 yes no muziek pop https://schooltv.nl/video-item/apennoten-pop-koning-toet 2024-01-04T12:56:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38269.w613.r16-9.2828510.webp Apennoten pop | Koning Toet Educatief muziekprogramma voor kleuters waarin Pepijn Gunneweg met muzikant Bas Fortgens uitleg geeft over de verschillende (pop)muziekstijlen zoals o.a. rock, reggae en de ballad. Er wordt per thema een liedje door de kinderen gezongen dat gebaseerd is op een bekend popliedje. Er wordt ook gedanst. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1727005 847.704 1773 2021-10-03T07:00:00+00:00 yes no muziek pop https://schooltv.nl/video-item/apennoten-pop-nieuwe-schoenen 2024-01-16T15:33:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38270.w613.r16-9.c95a820.webp Apennoten pop | Nieuwe schoenen Educatief muziekprogramma voor kleuters waarin Pepijn Gunneweg met muzikant Bas Fortgens uitleg geeft over de verschillende (pop)muziekstijlen zoals o.a. rock, reggae en de ballad. Er wordt per thema een liedje door de kinderen gezongen dat gebaseerd is op een bekend popliedje. Er wordt ook gedanst. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1727006 841.464 2822 2021-10-10T07:00:00+00:00 yes no muziek pop https://schooltv.nl/video-item/apennoten-pop-vogeltje 2024-01-04T12:56:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38271.w613.r16-9.db44aa4.webp Apennoten pop | Vogeltje Educatief muziekprogramma voor kleuters waarin Pepijn Gunneweg met muzikant Bas Fortgens uitleg geeft over de verschillende (pop)muziekstijlen zoals o.a. rock, reggae en de ballad. Er wordt per thema een liedje door de kinderen gezongen dat gebaseerd is op een bekend popliedje. Er wordt ook gedanst. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1727007 820.632 2068 2021-10-17T07:00:00+00:00 yes no muziek pop https://schooltv.nl/video-item/apennoten-pop-van-laag-naar-hoog 2024-01-12T11:31:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44791.w613.r16-9.0ec479d.webp Apennoten pop | Apennoten pop: Van laag naar hoog Educatief muziekprogramma voor kleuters waarin Pepijn Gunneweg met muzikant Bas Fortgens uitleg geeft over de verschillende (pop)muziekstijlen zoals o.a. rock, reggae en de ballad. Er wordt per thema een liedje door de kinderen gezongen dat gebaseerd is op een bekend popliedje. Er wordt ook gedanst. https://player.ntr.nl/index.php?id=KN_1727008 849.432 4408 2021-09-07T12:52:23+00:00 yes no muziek pop https://schooltv.nl/video-item/welkom-bij-70-jaar-kindertv-van-bassie-tot-pippi 2025-08-21T08:04:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38273.w613.r16-9.9833aa5.webp Welkom bij 70 jaar KinderTV | Van Bassie tot Pippi Eenmalige special in lijn met de eerdere Welkom-series. Van Bassie tot Adriaan, van Theo tot Thea, van Ria Bremer tot Pippi Langkous en van Joost Prinsen tot Wieteke van Dort. We gaan in snel tempo door zeventig jaar roerige, vrolijke, opruiende en oergeestige kinder-tv van eigen bodem. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1333916 1676.472 4019 2021-10-02T13:00:00+00:00 yes no televisie geschiedenis humor https://schooltv.nl/video-item/bert-en-bob-zitten-in-alle-bananenmoppen-te-gast-in-de-boterhamshow 2024-01-04T12:56:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38275.w613.r16-9.3c0854f.webp Bert en Bob zitten in alle bananenmoppen | Te gast in De Boterhamshow Dan is het nu tijd voor twee hele beroemde bananen, ik denk dat iedereen ze wel kent en wij hebben ze hier in de Boterhamshow. Applaus voor Bert en Bob! Welkom! Waar kunnen we jullie twee van kennen? Nou, Bert en ik zit in alle moppen en raadsels over bananen. Je zou ons bijvoorbeeld kunnen kennen van die twee die in bed liggen, ken je die? Nee, die ken ik niet. Komt ie. Liggen twee bananen in bed, zegt de ene tegen de ander: ga eens recht liggen. Hahahahaa! Dat kan natuurlijk helemaal niet! Inderdaad, heel grappig. Maar hoe is het eigenlijk om zo ontzettend bekend te zijn als banaan? Ja, dat is geweldig. De mensen moeten eigenlijk altijd lachen als ze ons zien. En wanneer jullie nu eigenlijk voor het eerst zijn met al die grappen en grollen begonnen? De eerste grap waar we samen in zitten die heel bekend is geworden was toen we samen op vakantie gingen. Toch Bob? Ja, absoluut, die was hilarisch. Ja. Oh vertel? Gingen we samen met de auto op vakantie, en ik zeg tegen hem 'wat heb jij nou achter je auto hangen?' want het was geel, ik had geen idee wat 't was. Nee, het was geel en het hing achter je auto. Wat was dat dan? Een banaanhangwagen! Geen aanhangwagen, maar een banaanhangwagen. Ja nou heren, nogmaals bedankt dat jullie er waren. Ik hoop dat jullie nog in heel veel grappen voor gaan komen. Ik wil graag een heel groot applaus voor deze twee... Oh wacht even, er schiet met er eentje te binnen, voor als een banaan applaus krijgt. Wt dan? Dan moet je niet vergeten te buigen. Nou dames en heren, de bananen Bert en Bob. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16646983 116.76 1106 2021-09-28T13:00:00+00:00 yes no humor grap lachen https://schooltv.nl/item/groove-around 2026-03-24T15:15:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43252.w613.r16-9.8198d23.jpg Groove Around | Interactieve schoolplaat over muziek, vinyl en festivals Dit is niet zomaar een platenzaak! In deze schoolplaat kun je luisteren naar allerlei muziekgenres en kijken naar video’s over legendarische artiesten en optredens. Je kan zelf rondsnuffelen of kiezen voor een van de tours, bijvoorbeeld langs overleden artiesten of muziek van Nederlandse bodem. Zet je koptelefoon op en klik op de afbeelding om rond te kijken in deze interactieve platenzaak. Deze interactieve schoolplaat is gemaakt in samenwerking met NPO 3FM. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 7620 2021-09-30T06:48:00+00:00 yes no popmuziek radio artiest festival https://schooltv.nl/video-item/de-survivalkit-van-commandant-winters-te-gast-in-de-boterhamshow 2024-01-29T13:37:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38276.w613.r16-9.26b75c0.webp De survivalkit van commandant Winters | Te gast in De Boterhamshow Hier in de studio is commandant Gerbrand Winters, commandant der Strijdkrachten. Hij heeft op het journaal gezegd dat het belangrijk is dat iedereen klaar is voor vervelende situaties en dat je daarom een overlevingspakket in huis moet hebben. Hij noemt dat een survivalkit. Wat dat betekent, komt ie hier vertellen. Juist. Commandant Winters. U zegt dat het heel belangrijk is dat we altijd voorbereid moeten zijn op als er iets niet leuks gebeurt. Wie weet krijgen wij ineens een vreselijk strenge winter met zo veel sneeuw dat wij de deur niet meer uit kunnen. Oh jee... Of, nog veel erger, er landen ineens marsmannetjes die de aarde veroveren, waardoor wij de hele dag binnen moeten blijven. Een survivalkit is dan uiterst belangrijk! Duidelijk, cadet de Pop? Ja, ik luister. Plaaaats rust! Ja, wij zijn ongelooflijk benieuwd wat er dan in zo'n overlevingspakket zit. Korporaal Bernie! Presenteer Survivalkit. Op de plaats, rust! Yes. Dit is hem? Mag ik? Ja, ga je gang. Ja. Een trompet om in geval van nood als de stroom is uitgevallen en je moet anderen waarschuwen? Nee, voor een hobby cadet de Pop. Een hobby? Sir yes sir! Een hobby is van cruciaal levensbelang in noodsituaties. Het verdrijft de verveling en het zorgt ervoor dat hij niet gek wordt. Het houdt je bezig. Dus als er een ramp is, moeten we trompet leren spelen? Maar wat nou als je nou zet als ik helemaal niet van trompetmuziek houdt? Ja, dan doe je wat anders. Dat is het mooie van een hobby, die kan je zelf kiezen. Gamen, kleien, piano spelen? Als het je maar bezighoudt. Mag ik cadet de Pop? Ja natuurlijk. Ja, dankjewel. Commandant Winters! Ja? Ik had toch andere dingen verwacht in een survivalpakket. Zoals wat? Nou, water ofzo. Of misschien een blik bruine bonen of lucifers. Wat heb je aan bruine bonen als je je dood verveelt? Ja goed, punt commandant Winters. Nou hartelijk dank voor uw komst en succes met uw hobby. Ik moet nog een beetje oefenen, maar dat doe ik wel als de marsmannetjes er zijn. Tot ziens! Wat sta jij hier nog? Sorry. Ingerukt, Mars! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16651136 187.36 360 2021-09-29T07:04:44+00:00 yes no hobby https://schooltv.nl/video-item/hoe-911-de-wereld-veranderde-de-nasleep-van-de-aanslagen-in-amerika-op-11-september 2024-01-04T12:56:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38277.w613.r16-9.d082953.webp Hoe 9/11 de wereld veranderde | De nasleep van de aanslagen in Amerika op 11 september 11 september 2001. 20 jaar geleden. Terroristen van al-Qaida kapen die dag in de VS meerdere vliegtuigen met passagiers aan boord. Rond kwart voor negen 's ochtends boort het eerste van die vliegtuigen zich in een van de twee World Trade Center-torens in New York. Vlammen heter dan duizend graden. Dikke, dikke rook. Ongeveer een kwartier later de tweede, in de andere toren. Nog een half uur later nog een crash. 'Er komt rook uit het Pentagon.' Het hart van de Amerikaanse strijdkrachten. Een vierde gekaapt toestel, vlucht 93, crasht in Pennsylvania. Duizenden mensen in de torens kijken de dood in de ogen. En dan... Stort de eerste toren in. En dan de tweede. Het is de grootste terroristische aanslag in de VS ooit en kost direct duizenden doden, honderden overlijden later nog aan verwondingen, ziektes door het inademen van giftige stoffen of psychische problemen. Voor veel twintigers en dertigers zijn de aanslagen van 9/11 de eerste grote nieuwsgebeurtenis die ze nog helder bijstaat. De impact daarvan is gigantisch. Twintig jaar later kijken we terug naar de kettingreactie die toen wereldwijd in werking trad. Ook in Nederland. Dit is hoe 9/11 de wereld veranderde. En wij beginnen met deze man. Osama bin Laden, want als hij er niet was geweest, was 9/11 ons misschien wel bespaard gebleven. Bin Laden is de oprichter van de islamitische terreurorganisatie Al-Qaida. Een jihadistengroep, die streeft naar een fundamentalistische staat en dus leven volgens de strenge interpretatie van shariawetten. Al-Qaida verafschuwt de westerse levensstijl en wil af van de westerse invloed op islamitische landen. En om dat te bereiken, schuwen ze extreem geweld en onderdrukking allerminst. Bin Laden riep al in de jaren negentig op tot verzet en strijd tegen de invloed van de westerse wereld, vooral van de VS. Want met hun bemoeienis en aanwezigheid in onder meer het Midden-Oosten onderdrukken ze moslims, was zijn overtuiging. In 2001 kaapten zijn Al-Qaida-strijders de vier vliegtuigen in de VS. De rest is geschiedenis. De VS zweert wraak en deze man, president George W. Bush, verklaart: "De oorlog tegen terreur begint met Al-Qaida, maar stopt daar niet". Het doel van de VS: Terroristen opjagen, doden en netwerken en overheden die ze steunen ontmantelen. "Ze zijn tegen ons, omdat we in hun weg staan. Ze haten onze vrijheden." Bush valt Afghanistan binnen, waar de Taliban aan de macht zijn en die Bin Laden en andere terreurgroepen een vrijhaven bieden. "Hij kan zich verstoppen of vluchten, maar geen grot is te diep voor de Amerikaanse arm der gerechtigheid." En de Amerikanen zijn niet alleen, want een aanval op één van ons is een aanval op ons allemaal. Dat staat in een artikel van de NAVO, een militair bondgenootschap met op dat moment 19 lidstaten, waaronder ook wij, Nederland. En dus sturen we militaire steun, zoals Tim. "Van 2005 tot ongeveer 2012 ben ik bij Defensie werkzaam geweest. Ik denk dat de meeste mensen zich die dag nog heel goed kunnen herinneren. Ik ook. Ik denk dat die dag en de dagen erna bij heel veel mensen invloed hebben gehad op dingen zijn gaan spelen in de toekomst, maar ik wilde wel iets gaan doen met dat gevoel van onrecht dat ik had. In 2009 zijn we uitgezonden naar Afghanistan. Ik kijk daarop terug met een heel trots gevoel dat we onze taken goed hebben kunnen uitvoeren. Dat we er met z'n allen naartoe zijn gegaan en ook met z'n allen weer terug zijn gekomen. In mijn opzicht zijn daar absoluut hele mooie resultaten gehaald. Het is natuurlijk heel erg spannend in hoeverre dat nu bestand gaat zijn in de nabije toekomst. Er is een bepaalde periode van stabiliteit, van rust geweest waarin mensen zich hebben kunnen ontplooien, ontwikkelen. Nee, voor niks is het absoluut niet geweest. Wat een korte oorlog had moeten worden, werd een verblijf van 20 jaar. Twee jaar na de inval in Afghanistan valt Amerika Irak binnen. Want Bush zegt dat het Irak van dictator Saddam Hoessein Al Qaida-terroristen traint en bovendien dat het land massavernietigingswapens heeft. Samen met de Britten beginnen de Amerikanen aan een duidelijke missie: Hoessein moet weg. "Saddam Hoessein en zijn regime zullen niet stoppen, totdat iemand hem stopt." Maar de eensgezindheid zoals bij de inval in Afghanistan is verdwenen. Niet alle NAVO-landen staan achter de Irak-inval. Ze twijfelen eraan of zo'n grote invasie verstandig is. "Frankrijk betreurt dat deze actie zonder toestemming van de VN genomen is." En er wordt geen enkel massavernietigingswapen gevonden. De VS houdt vol. Deze inval was nodig, verdrijft de dictator en werkt aan een nieuwe regering. "Ladies and gentlemen, we've got 'em." Saddam Hoessein wordt opgehangen en de Amerikanen delen min of meer de lakens uit in Irak. Maar een echt overtuigend plan voor na die inname lijkt er niet te zijn. Er ontstaat een machtsvacuüm. Een land zonder leiding waarvan iedereen een stukje wil pakken. En dat blijkt het recept voor een nog grotere chaos en een burgeroorlog. In het land waar de Amerikanen kwamen om terrorisme de kop in te drukken, gebeurt nu juist het tegenovergestelde. Door de enorme puinhoop die is ontstaan tijdens de Irak-oorlog is het land een perfecte voedingsbodem geworden voor terrorisme. Niet in de laatste plaats omdat Amerikanen zich tijdens de oorlog van hun slechtste kant lieten zien. Bijvoorbeeld in de Abu Ghraib-gevangenis. In 2004 doken beelden op van de mensonterende martelingen en vernederingen van Iraakse gevangenen door leden van het Amerikaanse leger. Dat werd door de VS afgedaan als incidenten, maar later werd duidelijk dat dat op veel grotere schaal gebeurde, bijvoorbeeld ook in Guantanamo Bay, waar extreme verhoortechnieken zoals waterboarding van terreurverdachten werden gebruikt. Onthoud even die voedingsbodem voor terrorisme, want in 2010 begint de Arabische Lente. Door heel Noord-Afrika en het Midden-Oosten breken dan revoluties uit. Lang niet allemaal met dezelfde oorzaak, maar de kern is hetzelfde. Burgers willen af van corrupte overheden en de elite die al jarenlang in het zadel zit. Ze willen perspectief na jarenlange economische malaise. Geen werk, geen eten, geen drinken. Ook in Syrië, waar dictator Bashar al-Assad die revoluties met extreem geweld de kop indrukt. En op dat excessieve geweld reageren weer gewapende groepen. En zo ontstaat een burgeroorlog. En hoe langer die oorlog duurt en hoe groter de chaos ook wordt, hoe meer rebellen en terroristische groepen richting Syrië komen om te vechten. Ook die goed getrainde terroristen uit de voedingsbodem van Irak waar ik het net over had. Terroristische groeperingen voegen zich samen en hebben één doel: een islamitische staat in delen van Irak en Syrië. Oftewel ISIS. De terreurbeweging wil een kalifaat en gebruikt extreem geweld. Met de VS als continu aanwezige factor, omgeven door verschillende terroristische groepen, lijkt een stabiel Midden-Oosten verder weg dan ooit. Het imago van de VS, nog niet zo lang geleden een onbetwiste wereldmacht, brokkelt langzaam af. We zouden hier liefst nog zoveel meer over vertellen, maar we proberen onze video's waar het kan beknopt te houden. Dus tot zover de internationale militaire kettingreactie. We gaan naar hier, nationaal. "Sinds 11 september, de dag van de aanslagen in Amerika, lijken ook in Nederland de tegenstellingen zich te hebben verscherpt. Dichtgespijkerde ramen van een moskee in Apeldoorn als stille getuigen van een brand die is gesticht na de aanslagen in de Verenigde Staten. Ze voelen dat er na 11 september anders naar moslims wordt gekeken." 9/11 zorgde niet alleen voor een kettingreactie aan oorlogen en aanslagen. De invloed daarvan was ook voelbaar hier in Nederland. Op ons leven en hoe er naar elkaar werd gekeken. Soms moeten moslims zich ongewild voor hun geloof verantwoorden, vertellen Hajare en Achraf aan ons. S6 00:10:06:07 "Mijn naam is Achraf, ik ben 24 jaar oud. Ik doceer aan de opleiding hbo rechten aan de Hogeschool van Amsterdam en ik ben masterstudenten rechten." "Ik ben Hajare, ik ben 33 jaar oud. Ik ben docent Frans en coach leerlingen op een middelbare school. Ik kan me echt nog wel de les herinneren de volgende dag. Dat we twee minuten stilte moesten houden voor de slachtoffers van 9/11. En het was vooral de tirade van de docent. Onze westerse waarden en normen, zij, jullie, wij. Zou hij mij bedoelen, of... Waarom doet 'ie zo? Hij was heel vriendelijk, maar het was wel veranderd." "Als ik mijn leven zou moeten definiëren, dan is dat inderdaad een kentering in de geschiedenis, maar ook tegelijkertijd een kapstok waar heel veel islamofoben hun opvattingen aan konden hangen." Wat vind jij nou van de aanslagen? "Wat moet ik daarvan vinden? Het wordt niet gevraagd aan Annemieke, of Sjors. Het werd toch echt aan Hajare gevraagd. Ik word daar zo moe van." "Heel erg herkenbaar. Diezelfde loyaliteitsvragen die ook aan mij werden gesteld. En dat ik pas na de aanslagen van 9/11 me eigenlijk wel bewust werd van mijn identiteit, van mijn moslim-zijn. Ik moest mij gaan verdiepen, opeens, in mijn eigen religie, wat ik voorheen eigenlijk niet hoefde te doen. Dus ik was eigenlijk munitie aan het opsparen die ik misschien wel nodig had in discussies over wie ik ben, waar ik vandaan kom, mijn identiteit." Een Nederlandse onderzoeker noemt 9/11 een 'focus event' voor Nederland, één van meerdere gebeurtenissen die volgens hem zorgden voor een kritische houding tegenover moslims. Hoewel er soms wordt gesproken over 9/11 als kantelpunt, was er volgens hem daarvoor al een debat gaande over de islam. "VVD-leider Bolkestein wil van het debat over de positie van minderheden een volwassen en robuuste discussie maken." "Ritueel slachten? Ja. Andere zaken? Besnijdenis van meisjes? Nee. Polygamie? Nee, heel duidelijk." In Amerika daarentegen zag die onderzoeker 9/11 als 'shock event', iets dat zorgt voor een radicale ommezwaai. In hun geval ging het over nationale veiligheid. Daar kwam naast de vraag vooral ook de vraag naar boven drijven: Hoe kon dit gebeuren? Westerse inlichtingendiensten waren niet goed genoeg voorbereid. "Het lukte ze niet de puzzel op te lossen." Achteraf bleek dat veel informatie wel bekend was, maar niet op de juiste plek was verzameld. Komt onder andere hierdoor: Vóór 9/11 waren Amerika's vijanden vooral landen. Denk aan de Sovjet-Unie tijdens de Koude Oorlog of nazi-Duitsland. Diensten waren toen vooral bezig met het materieel waarmee hun vijanden vochten. Hoever komen hun raketten? Winnen onze tanks van die van hun? Maar de controle op terroristen zoals die van al-Qaida ligt anders. Het is een netwerk. Ineens moet je als inlichtingendienst niet kijken naar een land, maar in de hoofden van potentiële aanslagplegers en infiltreren in terroristische netwerken. En die zijn anders georganiseerd dan landen. Met subafdelingen, verschillende leiders en noem maar op. En tot slot veranderde er nog iets. Vliegen. Bij de toegangspoorten van vliegvelden wordt strenger gecontroleerd. Je wordt van top tot teen gefouilleerd, soms aan een behoorlijk vragenvuur onderworpen en ook je vloeistoffen moeten voor de veiligheid in van die doorzichtige zakjes door scanners. Al met al een behoorlijke kettingreactie. Sommige dingen waren misschien hoe dan ook wel gebeurd. Anderen zijn direct te linken aan 11 september 2001, toen in Amerika na aanslagen met vier gekaapte vliegtuigen bijna drieduizend doden vielen en vele duizenden gewond raakten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16651130 818.069 14284 2021-09-28T14:23:52+00:00 yes no terrorisme Amerika Afghanistan Irak https://schooltv.nl/video-item/boeke-legger-is-voorleeskampioen-te-gast-in-de-boterhamshow 2024-01-30T13:36:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38278.w613.r16-9.1ba1ea0.webp Boeke Legger is voorleeskampioen | Te gast in De Boterhamshow Onze volgende gast is heel goed in voorlezen en zelfs zo goed dat ze voorleeskampioen is geworden. Mevrouw Legger! Zeg maar Boeke. Boeke. Jij bent voorleeskampioen. Jazeker. Je hebt ook fans meegenomen, zie ik? Dat is mijn lieve man Fokke en onze kinderen Merel en Raaf. Dat is mooi zeg, zoveel fans. Maar hoe word je een voorleeskampioen? Dat is vooral een kwestie van oefenen. Gewoon heel veel voorlezen elke avond weer. Maar je hebt vast wel speciale technieken of geheime trucjes. Nou, ik heb wel een tip. Als je voorleest uit een prentenboek, dan is het goed om het boek af en toe even om te draaien, zodat de toehoorders het plaatje kunnen zien. Juist. Dan zien die ook wat jij ziet, dan weten ze waar het over gaat. Dat is duidelijk. En wat doe je met een boek zonder plaatjes? Oh, dan is het goed om gekke stemmetjes te doen of geluidseffecten te maken, bijvoorbeeld ehm...Whaa! Goeiemorgen! Ja, ik begrijp het, u maakt het voor voorlezen wel heel levendig. Ja, ik snap wel dat u voorleeskampioen van Nederland bent geworden. Niet van Nederland hoor. Oh, van de provincie dan. Welke provincie precies? Gemeente? Voorleeskampioen van de gemeente? Nee, ik ben voorleeskampioen van de familie Legger. Ja. Geweldig! Kampioen van de familie? Ja, zeker, hier heb ik de oorkonde. Het was best wel spannend of ik zou winnen, want mijn man Fokke ja, die is ook best wel goed, maar er kan nog maar één de winnaar zijn. Ja, en dat bent u. Nou gefeliciteerd. Bedankt voor uw komst naar de studio. Boeke Legger. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16651137 107.48 1265 2021-09-29T22:00:00+00:00 yes no boek lezen kinderboekenweek https://schooltv.nl/video-item/prinses-minima-komt-iets-bijzonders-doen-te-gast-in-de-boterhamshow 2024-01-29T13:37:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38279.w613.r16-9.8721cdd.webp Prinses Minima komt iets bijzonders doen | Te gast in De Boterhamshow Naast mij zit zulk hoog bezoek dat we haar zelfs hoogheid moeten noemen. Hier is Prinses Minima! Welkom hoogheid. Wij zijn blij dat u er bent, maar u komt hier natuurlijk niet voor niets. Nee, wij prinsessen hebben natuurlijk ook onze kosten. Dat begrijp ik niet helemaal. Om hier te komen heb je als prinses natuurlijk een knappe auto met chauffeur nodig en dat moet je allemaal betalen. Dus nee, ik kom hier niet voor niets. Ja natuurlijk. Maar wat komt u hier dan doen? iets heel belangrijks voor het hele land. Iets belangrijks? Voor het hele land. En dat is maar goed ook. Want anders ja, dan was ik hier voor niks gekomen hahahahaa. Euh, ja, vertel. Nou kijk, ik heet dus prinses Minima en het is natuurlijk niet voor niets dat iedereen mij zo noemt. Daar is namelijk een reden voor, omdat ik mij als prinses heel erg inzet voor de minima. De minima? Dat begrijp ik niet. Ik heb natuurlijk een fantastisch paleis met gouden kranen in de badkamers. Elke avond maken de koks mijn lievelingseten en ik heb een schatkist vol met geld dus ja, over mij hoef je je geen zorgen te maken. Maar dat geldt natuurlijk niet voor de minima. Dat zijn de inwoners van dit land die geen geld hebben en misschien zelfs geen eten. En daarom ga ik vandaag voor al die minima iets heel belangrijks doen. Oh maar dan begrijp ik al wat u gaat doen. Oh ja, wat dan? U gaat natuurlijk al uw geld weggeven aan de armen en iedereen die niets te eten heeft, die mag iets komen afhalen bij uw koks. En wie geen huis heeft mag bij u in dat mooie paleis komen wonen! Ik moet er niet aan denken. Oh niet? Nee, dan zou ik zelf niks meer overhouden en dat kan niet. Ik blijf natuurlijk een prinses. Maar wat voor belangrijks komt u hier dan doen? Vandaag kom ik hier op televisie even zwaaien, zwaaien naar de minima. Zwaaien. Ja, zwaaien. Dag minima, dag! Jullie prinses redt zich wel hoor, geen zorgen. Maar daar hebben ze toch niks aan? He? Maar je begrijpt het niet, dit is nu eenmaal wat een prinses doet, zwaaien, dat vinden de minima leuk. Wij zwaaien ook, want u mag gaan. Zo hebben we helemaal niks aan u. Dag prinses Minima, dag! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16651138 128.96 435 2021-09-30T22:00:00+00:00 yes no prinses cadeau https://schooltv.nl/video-item/zuid-korea-de-wereld-rond 2024-01-04T12:56:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38280.w613.r16-9.0710f10.webp Zuid-Korea | De wereld rond In het zuidoosten van het werelddeel Azië ligt het Koreaanse schiereiland. Op het zuidelijke deel ligt het land Zuid Korea, met als hoofdstad Seoul. Zuid-Korea is ongeveer 3 keer zo groot als Nederland en heeft zo’n 52 miljoen inwoners. Het grootste gedeelte van het land bestaat uit bergen, waardoor slechts 30 procent van het landoppervlak bewoonbaar is. Ruim de helft van de inwoners woont in de hoofdstad Seoul en de randgebieden eromheen. Doordat veel Zuid-Koreanen hun geluk zoeken in de steden, neemt de bevolking op het platteland sterk af en blijven de steden groeien. De bevolkingssamenstelling van Zuid-Korea is vrij homogeen. Bijna de gehele bevolking is van Zuid-Koreaanse afkomst. Zuid en Noord-Korea zijn lange tijd één land en vanaf 1910 een provincie van Japan. Als Japan in 1945 de Tweede Wereldoorlog verliest, wordt Korea door de nieuwe grootmachten, de VS en de Sovjet-Unie in tweeën gedeeld. Het zuiden valt onder de invloedsfeer van de kapitalistische Verenigde Staten en het noorden onder die van de communistische Sovjet-Unie. Als de Koreanen in 1950 het zuidelijk deel aanvallen, breekt de Korea-oorlog uit. De Noord-Koreanen worden hierbij gesteund door het communistische China. Het zuiden krijgt steun van de Verenigde Naties, die met onder leiding van de Verenigde Staten de legers van Noord-Korea terugdringen. In het midden tussen de landen blijven de legers steken. Een winnaar van de oorlog is er niet. In 1953 wordt er een wapenstilstand gesloten en wordt er een grens getrokken tussen de twee landen. Zuid- en Noord-Korea zijn voortaan twee onafhankelijke landen, met een zwaarbewaakt grensgebied. Er is nooit een officiële vrede getekend en de landen zijn vandaag de dag daardoor nog steeds met elkaar in oorlog. Zuid-Korea is lange tijd een agrarisch land geweest, maar heeft zich vervolgens ontwikkeld tot een grote economische grootmacht in Zuidoost-Azië. Vooral de technologische sector is hard gegroeid. In het land worden veel elektronische apparaten, computers en auto’s gemaakt. Het grootste deel van Zuid-Korea heeft een gematigd landklimaat. In de zomer valt er veel neerslag en de winters zijn droog en koud. De temperatuur zakt dan regelmatig naar 20 graden Celsius onder nul. Naast het vaste land bestaat Zuid-Korea ook uit ongeveer drieduizend eilanden. De meesten daarvan zijn onbewoond. Op het grootste eiland, Jeju ligt het hoogste punt van het land: de uitgedoofde vulkaan Hallasan. De rest van het landoppervlak van Zuid-Korea bestaat voor het grootste gedeelte uit bergen, met daartussen rivieren, vruchtbare akkers en steden. Net iets meer dan de helft van de Koreanen is religieus. De twee belangrijkste godsdiensten zijn het christendom en het boeddhisme. Door het hele land zijn daardoor kerken en boeddhistische tempels te vinden. Maar er staan ook nog tempels en paleizen uit de tijd van de Chinese dynastieën. De Koreaanse cultuur is sterk beïnvloed door Chinese en Japanse cultuurelementen. Eerbied voor ouderen en meerderen is voor de Koreanen erg belangrijk. In de jaren ’90 van de vorige eeuw is in Zuid-Korea het muziekgenre K-pop, wat voor Korea-pop staat, ontstaan. Deze muziekstijl is dankzij popgroepen als BTS ver buiten Zuid-Korea populair. Ondanks conflicten in het verleden heeft Zuid-Korea zich zelfstandig kunnen ontwikkelen tot een economisch gezond land en heeft het haar eigen Zuid-Koreaanse cultuur kunnen behouden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16652091 263.125 6056 2021-09-29T13:22:00+00:00 yes no land Azië oorlog https://schooltv.nl/video-item/de-razzia-van-putten-een-vergeldingsactie-van-de-duitsers 2024-01-04T12:56:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38283.w613.r16-9.06e2d6e.webp De razzia van Putten | Een vergeldingsactie van de Duitsers Op deze plek, bij deze brug is op 30 september 1944 een aanslag gepleegd op een auto waarin vier Duitse officieren zaten. Zij werd gepleegd door de ondergrondse uit Putten en omdat niemand vertelde wie het gedaan had, werd er een razzia gehouden in Putten. Mijn vader was daar toevalligerwijs bij omdat hij op zondagmorgen een fietstochtje maakte met zijn zwager van Harderwijk naar Achterveld. Ze gingen naar mijn oma die daar ziek was. En ja, ze wilde even op bezoek gaan eigenlijk. En ze zijn dus alle twee opgepakt en nooit teruggekomen. Wehrmacht chef Friedrich Christiansen was woedend en wilde een voorbeeld stellen. Alle veiligheidsdiensten werden buiten spel gezet en de Wehrmacht ging er zelf op af met tweeduizend man. Het dorp werd van de buitenwereld afgesloten. Het drama van Putten begon. Zeven mensen werden ter plaatse doodgeschoten en alle mannen boven achttien jaar moesten zich melden in de kerk of de school. Meer dan honderd huizen werden in brand gestoken. De Puttenaren die in Kamp Amersfoort terechtkomen, worden een week later afgevoerd naar een concentratiekamp in Duitsland. Wat je hier ziet, dat is het grootste transport uit Kamp Amersfoort naar een Duits werkkamp naar Neuengamme, op deze foto. 601 zijn er op transport gegaan en daarvan zijn er 540 in de Duitse werkkampen omgekomen. 540? 540, dus 90 procent van de Puttenaren die op transport is gesteld, is niet teruggekeerd. Een van de gedeporteerden is de vader van Annemieke Thomas. Moeder Thomas blijft achter met vijf kinderen. Ze weet lange tijd niet waar haar man gebleven is. Mijn moeder weet wel op een gegeven moment dat ze richting Amersfoort met de trein gegaan zijn, want hij heeft een mapje uit de trein gegooid. Een mapje van zijn persoonsbewijs en dat heeft uit de trein gegooid. En dat heeft mijn moeder waarschijnlijk al vrij snel daarna gekregen, want daar stond een adres op waar het naartoe moest. En in de oorlog werd dat vrij veel gedaan, dat mensen gewoon briefjes uit de trein gooiden. En dat werd dan opgepakt door mensen die het vonden en die bezorgde dat dan ook. En dat heb ik hier. Het is dus een rood mapje en waarschijnlijk heeft hier de pasfoto achter gezeten, achter dat rondje. ‘Lieve Riet, We zijn op weg naar Amersfoort. Houd je taai hoor. Het zal moeilijk voor je zijn, doch flink zijn. Zeg de kinderen dag. Herman goed op moeder passen en op de anderen. Marijke ook. Dag Tons en Annemieke. Een zoen Johan.’ Dat stuurde ‘ie. Dat heeft’ ie geschreven. De vader en een oom van Annemieke worden op de trein gezet naar Duitsland. Mijn vader is waarschijnlijk op een transport overleden, waarschijnlijk door ja, hele slechte hygiënische omstandigheden en honger en uitputting. Vader overleeft het transport niet en de oom van Annemieke overlijdt door uitputting in het concentratiekamp Sandbostel, vlak na de bevrijding. Vlak na de bevrijding. Ik weet wel dat het een ja, een tragedie is die bij ons in de familie ook voor de zus van mijn moeder. Ja, dat, dat is gewoon een stempel op op je leven dat je nooit. Euh ja, dat je nooit je vader hebt gezien en dat het op zo'n manier gebeurd is eigenlijk. Die mannen hadden niets misdaan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16652093 279.24 2305 2021-09-30T10:00:00+00:00 yes no concentratiekamp Tweede Wereldoorlog verzet https://schooltv.nl/video-item/is-dit-masker-hol-of-bol-je-hersenen-vullen-het-voor-je-in 2024-01-04T12:56:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38284.w613.r16-9.c82882d.webp Is dit masker hol of bol? | Je hersenen vullen het voor je in Zo, even je haar eronder. Je moet wel goed stil blijven liggen prof. Top. Wat zei je? Heb je dorst? Honger? Moet je naar de wc? Oh nee man, dat duurde twintig jaar. Wauw! Klaar! Prof? Hehe, da's beter. Handjes gewassen? Ja mama. Hee dat is een mooie afdruk geworden. Ja is leuk he, knutselen. Misschien wel iets voor jou. Nee, let op goed kijken. Wat zie je? Ja, je ziet dus de holle kant als een bolle kant! Ja, ontzettend mooi verschijnsel is dat. Heel cool. Dat zit zo. Omdat we in het dagelijks leven ontzettend veel gezichten zien en bijna nooit de achterkant van een masker, is ons brein gewend geraakt aan bolle gezichten. Ons brein verwacht als het ware dat een gezicht bol is, dat het normaal is. Die verwachting is dus zo sterk dat het zelfs van een hol gezicht een normaal gezicht maakt. Dus onze hersenen weigeren eigenlijk om een hol gezicht te zien. Ja, precies. Als je dit nou ook van dichtbij wil meemaken, dDat kan ook gewoon met een heel simpel maskertje. Waarom heb ik dan net twee uur in die stoel gelegen? Nou, ik wilde wel graag een afdruk, zo'n mooi masker van jouw gezicht. Oh nou, daar voel ik me wel vereerd. Best een mooi gezichtje toch? Ja ja, ik wilde vooral een beetje een gek gezicht voor carnaval. Weet je wel. Ik denk dat deze het best wel goed gaat doen hoor. Moet je kijken joh. Ik ben een wetenschapper, dat is geen schetenwapper. Ik doe graag onderzoek wel in je onderbroek! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16652095 133.2 548 2021-10-03T17:00:00+00:00 yes no hersenen gezicht https://schooltv.nl/video-item/bewegen-de-cirkels-op-het-scherm-een-optische-illusie 2024-01-04T12:56:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38285.w613.r16-9.0be16be.webp Bewegen de cirkels op het scherm? | Een optische illusie Ha, nou prof, jij zit echt alleen maar de melkchocolaatjes op te eten. Ik wil even testen wat het effect is van melkchocolade op je hersenen. Is een wetenschappelijk experiment. Ja ja... ik heb nog wel een cool experimentje voor je, een hele mooie illusie zin. Zien? Let op. Schermpje. Zo, dat staat. Nou let op. Dim licht. Beetje rook erbij. Komt ie. Wat zie je? Nou rook, ten eerste. Uhm, cirkels die ronddraaien van plek wisselen. Dit is volgens mij gewoon een animatie prof, ik ben niet heel erg onder de indruk van je knutselwerk. Nee? Nee. Komt ie he, die cirkels, die staan stil, 100 procent. Ik zal het je bewijzen ook. Dat kan toch niet? Zo, ik heb hem even afgeplakt. Die tape zit nou precies tegen de randen van die cirkel aan en nu kun je zien dat die niet van plaats verandert en ook niet van grootte. Cool he? He? Ik vind het echt bizar hoor. Heeft het iets te maken met die pijltjes in het midden? Nee, dit heeft te maken met een hele dunne ring die om die gekleurde cirkel heen zit. Kijk, die dunne ring heeft dezelfde kleur als die cirkel maar die is een klein beetje verschoven als het ware. Daarmee kun je je brein goed voor de gek houden, door die dunne ring op een net andere plek om die cirkel te zetten kun je de illusie creëren dat die cirkel van plaats verandert of van grootte. Heel cool. Ik moet dit thuis ook gaan doen, bij mijn vrienden en m'n familie en zo. Moet je doen. Ik heb alleen geen rookmachine. Is dat erg? Nee, dat is alleen voor de show he. Dat is gewoon lachen. En dit was hem weer. Tot de volgende Brainstorm, enne, hou je koppie erbij! Ha! Prof, hij mag nu wel weer uit. Ja, hij zit vast, dat knopje. Prof, uit. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16652096 136.28 3336 2021-10-03T17:00:00+00:00 yes no hersenen illusie oog https://schooltv.nl/video-item/wat-doet-stress-met-je-geheugen-stress-maakt-onthouden-moeilijk 2024-01-04T12:56:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38286.w613.r16-9.08986d7.webp Wat doet stress met je geheugen? | Stress maakt onthouden moeilijk Stress kan heel vervelend voelen. Je kunt er hoofdpijn van krijgen, misselijk van worden en van te veel stress kun je zelfs overspannen raken. Maar wat doet stress in je brein met je geheugen? Dat gaan we onderzoeken met deze helden van ons testteam. Hebben jullie wel eens last van stress? Ruben? Ja, elke dag wel. Waarvan dan? Mensen. Mensen! Oke, goed antwoord. Sofie? Ja, veel school en werk eromheen. Ja ja, ik heb ook wel veel stress. Waarvan? Als ik heel veel voor toetsen moet leren en huiswerk erdoorheen dat is wel, daar komt wel veel stress bij. En hoe zit het met jullie geheugen? Ik denk dat we dat dadelijk gaan zien. We gaan even onderzoeken hoe het met jullie geheugen gesteld is. Hier achter mij start zodadelijk een filmpje waarop tien voorwerpen te zien zijn en aan jullie de taak om die voorwerpen zo goed mogelijk te onthouden. Na het filmpje krijg je dertig seconden de tijd om op te schrijven wat je hebt onthouden en ik ben dus heel benieuwd hoeveel jullie gaan onthouden. Is dat helder? Ja, ja, klaar voor? Nee. We gaan toch beginnen. 3, 2, 1. Goed jongens, jullie krijgen 30 seconden om op te schrijven en die gaan nu in. Halverwege de tijd. Ik wil jullie verder niet opjagen. 3, 2, 1. En we zijn gestopt. Hoe ging dat? Euh ja, het ging soort van goed. Ik heb er zeven opgeschreven. 7. Ja, nou, dat is er best wel veel. Ik heb er 5. Jelte? 7. 7 maar liefst. Oke, nou ik ga dadelijk controleren of dit ook echt allemaal klopt. We gaan dadelijk nog een keer zo'n testje doen. Maar dan ga ik een klein elementje toevoegen. Dit is Cassie en Cassie is een hele lieve hond, maar ze kan wel blaffen op commando. Jongens, we gaan de test eindelijk nog een keer doen, alleen dan wel met tien andere voorwerpen. Daarna krijgen jullie dus weer dertig seconden de tijd om het op te schrijven. Helder? Ja, oké, daar gaan we. 3, 2, 1. Oke, dertig seconden jongens om op te schrijven. Stop de tijd, oke, pennen neer. Een korte reactie, hoe ging 't Ruben? Heel veel stress, er gebeurde van alles. Ja, ik was ook vooral een beetje gefocust op het geluid. Ik hoorde de hele tijd die hond blaffen en ik moest maar dingen onthouden. En het lukte maar niet, dus ik heb er nog maar vijf kunnen opschrijven. Nou ik ga het even nakijken en dan ga ik het eindelijk even vergelijken. Ja hoor, dat was best wel duidelijk. De eerste ronde ging heel goed, hadden jullie er gemiddeld zes goed. De tweede ronde was wat minder. Hadden jullie daar gemiddeld vier goed. Hoe kan dat? In onze hersenen zit een gebiedje dat hippocampus heet. Dat gebied moet superhard werken tijdens gevaarlijke situaties, maar zorgt ook voor de opslag van informatie in je geheugen. Door de stress die de hond veroorzaakt, wordt het dus een stuk moeilijker om dingen te onthouden. Natuurlijk hoef je niet per se opgejaagd te worden door gevaarlijke honden om stress te ervaren. Stress komt in het dagelijks leven ook voor. Dus als je belangrijke dingen moet onthouden, dan kan je er beter voor zorgen dat je lekker relaxed bent. Jongens, kijk eens even. Jullie hebben echt voor niks lopen stressen, want dit is Cassie. En Cassie is eigenlijk gewoon een hele lieve hond. Cassie, kom eens! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16652097 260.76 1275 2021-10-03T17:00:00+00:00 yes no hersenen stress geheugen https://schooltv.nl/video-item/kun-je-vertrouwen-op-je-eigen-herinneringen-je-geheugen-laat-zich-eenvoudig-aanpassen 2024-01-04T12:56:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38287.w613.r16-9.07a2fb5.webp Kun je vertrouwen op je eigen herinneringen? | Je geheugen laat zich eenvoudig aanpassen De bedoeling is eigenlijk vrij simpel. Die auto moeten jullie met z'n vieren in dit vak zien te krijgen door met z'n vieren in een rijtje aan dat touw te gaan trekken. Na kort overleg over de beste manier van aanpak gaat het testteam aan de slag. Heel goed en terecht. Holy shit! Wat is dit? Wie is dit gast? Dit meen je toch niet? Die auto staat nog aan. Neem even die kids mee. Rob, kan jij even de politie bellen. Wat is dit? Bel even 112. Even naar binnen kom. Van de set af! Is die gast weg? Wat het testteam niet niet weet is dat deze chaos onderdeel is van het geheugenexperiment. We hebben namelijk eerder op de dag met handlanger Dennis het ongeluk in scène gezet. Kijk uit. Goeiemorgen, Dennis, hey, goeiemorgen, hallo Dennis. En jij gaat straks effe lekker ons testteam laten schrikken? Jazeker. Ha. Ik leg het effe uit nog een keert. Ik stuur je straks een berichtje. Dan kom je aanrijden vanaf die kant tussen de 30, 40 km per uur ongeveer als je vlakbij met een handrem, bochtje aan het stuur trekken. 30 graden ongeveer, raakt de auto tot ongeveer ter hoogte van de voordeur. Dan stap je uit, draai je die kant op. Kijk dat je met je gezicht een beetje die kant opkijkt, dat de kinderen jou niet zien en dan ren je weg. Simpel he? Makkie. Zeg prof, als jij zo goed weet hoe moet dat kun je toch ook gewoon zelf doen? Holy shit! Iedereen speelde dus mee en deed alsof het echt was. Alles om het zo geloofwaardig mogelijk te maken voor het testteam. Even naar binnen, kom. Ook onderdeel van het experiment is politieagent Edwin. Hallo, ik ben Edwin, hallo. In onze verhoorkamer zit politieagent Edwin en Edwin is een echte politieagent, geen acteur. Hij gaat even in de geheugens van ons testteam graven. Ze hadden mij gebeld omdat er aanrijding is gebeur of iets op het terrein. Een politieman die stelt hele open vragen, zonder enige sturing. Dus Sofie kan heel open in haar geheugen kijken wat ze zich nog herinnert. Kan je mij vertellen wat er precies is gebeurd? Tijdens het trekken kwam er in één keer van links een auto aanrijden. Daar reed de auto dus vol in en toen rende de man weg. Heb jij gezien wat voor kleding die man droeg? Zwarte kleding. En die verdachte die eruit kwam, heb je gezien hoe die met eruitzag? Hij had volgens mij een grijs vestje aan.. Ze krijgt echt de ruimte om zelf haar verhaal te doen. Die auto. Kan je daar wat over vertellen? Het was een grijze auto. Bij onze volgende testteamleden gaat een politieagent vragen stellen waar een beetje informatie verstopt zit. Maar ik ben gezien wat voor merk er op de blauwe trui stond? Nee. In de vraag zat nu het woord blauwe trui verstopt. Wat voor tas had ze op haar rug? Tas? Heb ik niet gezien. Heb jij gezien welke kant die witte auto vandaan kwam? Euh. Heb je gezien of er wat op het blauwe shirt stond van die persoon? Nee. Had de witte auto eigenlijk wel schade? He je enig idee hoe hard die auto kwam aanscheuren voor hij in die andere auto beukte? Hij gebruikt het woord beukte. Dat suggereert heel veel snelheid van die auto. Hij droeg een blauw shirt, witte sneakers, zijn er nog andere dingen die opgevallen zijn? Een zwart vest. Zwart vest. Als een politieagent informatie in een vraag verstopt, ja, dan zal het wel waar zijn, toch? Janouk en de prof vragen na afloop van het verhoor om specifieke details van het ongeluk en de verdachte. Holy shit. Wat is dit? Eens kijken of er verschil is tussen hun herinneringen. Jelte bijvoorbeeld. Welke kleur had de auto van de verdachten? Wit. Gabriëlle? Hoe hard reed de auto voor dat ie tegen de andere auto aan botste? Ik dacht 70. 70 kilometer per uur had je opgeschreven. Ja, Jelte welke kleur hadden de sneakers van de verdachte? Wit. Gabriëlle, stond er een merkje op de trui van de verdachte? Ja. Ja. Ik ga jullie even vertellen dat dit allemaal dik vet in scène was gezet. Oh zo. Tijdens het verhoor heeft de agent vragen aan jullie gesteld. Aan jullie twee heeft ie hele open vragen gesteld en bij jullie had ie best wel wat informatie al in die vragen verwerkt. En daardoor zijn jullie herinneringen een beetje aangepast. Suggestief vragen stellen heet dat. Dus dan vraag je niet welke kleur had de trui van de verdachte? Maar dan vraag je...Heb je gezien of er wat op het blauwe shirt stond van die persoon? Dus hij droeg een blauw shirt, witte sneakers. Zijn er nog andere dingen die opgevallen zijn? Had de witte auto eigenlijk al schade? En daarmee kun je een vers gemaakte herinnering nog een klein beetje aanpassen. Gabrielle, jij gaf als antwoord dat de auto 70 kilometer per uur reed, dat is best heel hard. De agent vroeg bij jou ook...Heb je enig idee hoe hard die auto kwam aan scheuren voordat hij in die andere auto beukte? Terwijl die bij jullie vroeg, hoe hard reed de auto ongeveer? En daardoor ben je het je ook echt zo gaan herinneren, als een auto die heel hard reed. Jelte, jij gaf aan dat de verdachte witte sneakers had. De agent vroeg ook aan jou, wat voor kledingstukken had de verdachte nog meer aan, naast een blauw shirt en witte sneakers? Uiteindelijk had hij een heel andere kleur aan en ben je je toch zo gaan herinneren omdat de agent het zo vroeg. Nou jongens, jullie hebben het kunnen zien. Je geheugen werkt niet als een soort videocamera die alles perfect vastlegt. We hebben jullie geheugen aardig kunnen veranderen door het stellen van wat gerichte vragen. Interessant. Dus de volgende keer dat je een mooi verhaal aan je vrienden vertelt en je er zelf helemaal van overtuigd ben dat het echt zo gebeurde, dan zou ik toch nog effe een keertje checken of dat wel echt zo is. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16652101 344.6 689 2021-10-03T17:00:00+00:00 yes no geheugen hersenen https://schooltv.nl/video-item/wat-is-diarree-dunne-poep-als-je-dikke-darm-niet-goed-werkt 2024-01-04T12:56:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38288.w613.r16-9.bb3fe0f.webp Wat is diarree? | Dunne poep als je dikke darm niet goed werkt Ik ben op de poeppoli in het Amsterdam UMC. Dit is Tim, poepdokter, kinderarts en Tim, voordat we het echt over diarree gaan hebben. Wat is poep eigenlijk? Nou, poep is een afvalproduct en bestaat voornamelijk uit water. Ook uit heel veel onverteerde voedselresten en voor de helft bestaat het uit bacteriën. En dat zijn gezonde bacteriën. En die hebben hele belangrijke functie. Die zorgt ervoor dat je niet ziek wordt. Dus die beschermen je tegen ziektes. En die beestjes moet je dus te vriend houden en daarom is het belangrijk dat je goed eet. En dan moet ik dus denken aan groenten en fruit en bruine boterhammen. Goed vezels. Ja klopt, dus je moet zorgen dat de goede bacteriën heel veel vezels krijgen. En hoe ziet een goeie drol er dan uit? Er zijn een paar geleerden geweest in Engeland en die hebben de Bristol poepkaart ontworpen. Een poepkaart, ik vind het helemaal leuk. En dan zie je type 1. Dat zijn heel harde keutels. Ja, tot 7, dat is water. Dunne diarree. Eigenlijk een beetje wat je op deze schaal dus ziet. Dit is nummertje één en twee dat is eigenlijk te hard. Dat is ook pijnlijk als je dat uitpoept. 3 en 4 is normaal en 5 is het eigenlijk te flubberig en 6 en 7 is tuurlijk niet fijn. Da's niet best. Dus eigenlijk wil je zo rond de 3, 4 zitten. Ja klopt, 3 en 4 zijn eigenlijk de normale drollen. Maar wat is diarree nou precies? Wat is het verschil met een gewone drol? Nou diarree zit een beetje aan deze kant dus van het dienblad. Dat betekent dat er heel erg veel water in de poep zit. Dus het is echt waterdunne poep feitelijk. Ja, en dat komt dan meestal door een infectie, door een virus of een verkeerde bacterie. Maar het kan ook komen door stofjes die vanuit je hersenen je darm beïnvloeden, bijvoorbeeld die vrijkomen bij een spreekbeurt of als je jarig bent. Allemaal gebeurtenissen die voor spanning zorgen. Maar wat gebeurt er nou precies in je lichaam als je diarree hebt? Nou, dat zal ik je uitleggen aan de hand van deze pop. In je buik heb je ongeveer 5 meter lange dunne darm en daar wordt het eten verteerd. En in de dikke darm, dat is die grijze slang die in je buik zit, daar wordt het water opgenomen. En als dat niet goed werkt, dus als de dikke darm niet goed werkt, dan komt die dunne poep waar het water niet is opgenomen, die komt dit laatste deel van je darm terecht en dat voel je niet zo goed. Je voelt niet dat er een drol in zit. Maar er zit heel veel water, dus dan in één keer en komt het eruit of zo. Ja, dan spuit het eruit. Zit ik weer... Tim? Tim? Oh hee.. Een gewoon buikgriepje, dat hoort er dus gewoon bij. En dat hebben we allemaal wel eens. Hoeven we niet van in paniek te raken? Klopt. Af en toe diarree is heel normaal. Gelukkig. En wat kunnen we doen om er zo snel mogelijk weer vanaf te zijn? Als je diarree hebt verlies je heel veel vocht. Dus het allerbelangrijkste is dat je dat vocht weer aanvult. Dus je moet heel veel drinken en dan veel vezels eten is dan belangrijk. Zit in groenten en fruit. Oke, dus als je gewoon goed blijft drinken, water en zo en een beetje goed vezels blijft eten, dan krijg je vanzelf weer een goeie stevige drol. Ja klopt! Gelukkig. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16652103 183.2 2091 2021-10-04T17:00:00+00:00 yes no poep darm spijsvertering https://schooltv.nl/video-item/waarom-eten-sommige-mensen-uit-hun-neus-jammie-een-stukje-snot 2024-01-04T12:56:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38289.w613.r16-9.b7d1411.webp Waarom eten sommige mensen uit hun neus? | Jammie, een stukje snot! En uw gastvrouw van vandaag is Sosha Duysker! Ja, hallo allemaal. Welkom bij een nieuwe Waarom? Daarom! Vragen die in een paar minuten zijn uit te leggen, op te lossen of te beantwoorden. En de vraag van vandaag is. Ja, inderdaad, waarom eten sommige mensen uit hun neus? Ja, kijk iedereen peutert natuurlijk wel eens een keertje in z'n neus. Zelfs de koning is er wel een keertje op betrapt. Maar ja, waarom doen we dat nou eigenlijk? Snot is neusslijm. Het wordt gemaakt door de slijmvliezen in de neus. Snot houdt de neusholte schoon. Het maakt de lucht die we inademen een beetje vochtig, het werkt bacteriedodend en stofdeeltjes blijven erin plakken. Als snot uitdroogt, dan wordt het hard. En die harde pulkjes, die halen we er graag uit. De meeste mensen doen een slotje vervolgens in een zakdoekje. Een deel draait dan lekker een balletje van en schiet het weg. Maar sommige mensen eten hun harde snotjes zelfs op. En dat kan ook helemaal geen kwaad, want in je maag wordt dat snot direct onschadelijk gemaakt. Het is vooral vies voor andere mensen. Waarom mensen dat doen is eigenlijk niet bekend. Het schijnt lekker zout te smaken, net als chips. Te veel neuspeuteren kan trouwens wel kwaad. Als je neus beschadigt kun je nare infecties krijgen of een bloedneus. Maar wist je dat eigenlijk iedereen snot eet? We maken per dag wel 1 liter snot. Kijk zoveel. Het meeste snot zakt in je keel en slikken we dan gewoon door, dus zonder dat we er erg in hebben eten we eigenlijk gewoon allemaal snot. En dat doet iedereen. Nou ja, dat was weer tot de volgende Waarom? Daarom! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16652102 107.88 2378 2021-10-04T17:00:00+00:00 yes no snot neus https://schooltv.nl/video-item/nieuwsuur-in-de-klas-georgs-vader-wilde-hitler-vermoorden 2024-01-09T13:30:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44571.w613.r16-9.3ad111d.webp Nieuwsuur in de klas | Georg’s vader wilde Hitler vermoorden Een aanslag op Adolf Hitler zorgde er bijna voor dat de Tweede Wereldoorlog een jaar korter had geduurd. Een groep soldaten dichtbij Hitler wilden van hem af. Maar de aanslag mislukte. Nu kijkt de zoon van één van de soldaten achter aanslag terug op wat er gebeurd is. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16652104 373.28 2324 2021-09-29T22:00:00+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog Hitler https://schooltv.nl/video-item/nieuwsuur-in-de-klas-les-in-het-engels 2024-01-16T16:29:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38291.w613.r16-9.15cba76.webp Nieuwsuur in de klas | Les in het Engels Steeds meer studies in Nederland worden gegeven in de voertaal Engels. Ook als er geen of weinig internationale studenten in de klas zitten. Ook op basisscholen en middelbare scholen is ‘verengelsing’ populair. Deze ontwikkeling heeft voor- en tegenstanders. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16652105 434.12 1312 2021-09-29T22:00:00+00:00 yes no Engels onderwijs taal school https://schooltv.nl/video-item/fotograaf-anton-konijn-maakt-alleen-nog-maar-selfies-te-gast-in-de-boterhamshow 2024-01-29T13:37:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38292.w613.r16-9.7467bde.webp Fotograaf Anton Konijn maakt alleen nog maar selfies | Te gast in De Boterhamshow Mijn laatste gast van vandaag schuift nu hier aan: Anton Konijn! Ja Anton. Jij hebt bijna alle beroemde sterren van de wereld gefotografeerd hé. Bijvoorbeeld de zanger Johnny Cash. En natuurlijk David Boompie. En zijn overbekende foto van de beroemde band Joeps Stoep. Oh oh ja, dat was toen oh, leuk om weer eens terug te zien hoor. Ja, en nou hoorde ik Anton dat jij hier vandaag bij De Boterhamshow ook een aantal van onze eigen beroemdheden hebt gefotografeerd. Toch? Nou ik...Jaaaaa dat klopt Opper, ook van mij en Pi R. Kwadraat. Nou Anton, zullen we meteen maar even gaan kijken naar die foto's. Laat maar zien jongens. He? Maar dit ben jij zelf. Ja, geweldige foto. Ja, maar ik dacht dat deze voor onze eigen Kik was. Ja, dat dacht ik ook. Nou oké doe de volgende dan maar jongens. Oh oh oh oh, kijk nou wat een plaatje. Ja maar, dit is alweer een foto van jou. Ja, ik maak helemaal geen foto's meer van anderen, alleen nog van mezelf. Je maakt alleen nog maar selfies? Ja joh, dat doet toch iedereen tegenwoordig? Ik moet wel een beetje met mijn tijd mee ]gaan hè? Ja. Oh. Ik hoopte nog wel op een portret van mij, gemaakt door de grote Anton Konijn. Als je wil kunnen we ook best samen een selfie maken. Kom er gewoon even bij joh. Oh wo! Tuurlijk, je hebt een enorm fotogenieke pop. Dankjewel Anton, dankjewel voor je komst. Zo ja ja, mooi, cheeeese! Het is fantastisch. Dankjewel Anton. Filtertje erover... https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16653271 119.76 703 2021-10-03T22:00:00+00:00 yes no foto fotograaf https://schooltv.nl/video-item/nieuwsuur-in-de-klas-les-tegen-antisemitisme 2024-01-04T12:56:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38293.w613.r16-9.cbcddf6.webp Nieuwsuur in de klas | Les tegen antisemitisme Antisemitisme, de discriminatie of haat tegen Joodse mensen, bestaat vandaag de dag nog steeds. Om dit tegen te gaan geeft een synagoge in Amsterdam kennismakingslessen met scholieren uit de buurt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16652106 502.76 899 2021-09-29T22:00:00+00:00 yes no antisemitisme Jodendom discriminatie vooroordeel https://schooltv.nl/video-item/nieuwsuur-in-de-klas-greta-en-de-klimaatstakers 2024-01-30T13:10:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38294.w613.r16-9.aa50680.webp Nieuwsuur in de klas | Greta en de klimaatstakers Duizenden jongeren voeren sinds 2019 actie voor het klimaat. Hun grote voorbeeld: Greta Thunberg. Deze tiener uit Zweden begon de wereldwijde protestgolf door dagenlang te staken, uit protest tegen politici die te weinig doen tegen klimaatverandering. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16653272 493.48 1314 2021-09-29T22:00:00+00:00 yes no klimaatverandering staking demonstreren https://schooltv.nl/video-item/hoe-worden-batterijen-gerecycled-inleveren-sorteren-en-hergebruiken 2024-01-04T12:56:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38295.w613.r16-9.67f680c.webp Hoe worden batterijen gerecycled? | Inleveren, sorteren en hergebruiken Bij scholen, in de supermarkten, bouwmarkten, drogist of speelgoedwinkels; op heel veel plekken zie je ze staan, dit soort inlevermeubels waar je je lege batterijen in kan leveren. Een batterij mag niet in het milieu terechtkomen, want een batterij vergaat namelijk nooit. En hij mag ook niet bij het gewone afval omdat er chemische stoffen in een batterij zitten, zoals alkaline en lithium. Die zijn niet goed voor het milieu en het zijn wel hele waardevolle grondstoffen die heel goed opnieuw gebruikt kunnen worden en die anders verloren zouden gaan in de verbrandingsoven. Dus je moet altijd goed je batterijen scheiden van het gewone afval. Dit soort busjes rijden dagelijks door het hele land om tonnetjes met lege batterijen op te halen. En hier in Lelystad komen wekelijks miljoenen batterijen binnen. Zes keer per dag komen de busjes hier de lege batterijen brengen. Alle binnengekomen batterijen gaan naar deze hal, het grote sorteercentrum. Omdat mensen batterijen vaak inleveren in plastic zakjes, worden die er hier eerst uitgevist. Deze machine maakt die plastic zakjes kapot en vervolgens worden ze er met de hand tussenuit gevist en gescheiden van de batterijen. Daarna wordt er nog verder gesorteerd, net zolang totdat elk type batterij netjes bij elkaar ligt. De sortering van de batterijen gebeurt op basis van de chemische samenstelling. Dat moet ook wel, want elk type batterij wordt op een andere manier verwerkt. In deze zak zitten de alkaline batterijen. En dat zijn er flink wat. Kijk, en hier is het allemaal netjes uitgesorteerd. Als alles gesorteerd is, zit het werk er hier op. De batterijen gaan al naar verschillende recyclefabrieken in Europa, onder andere Duitsland, België en Frankrijk. Het gros van de batterijen gaat ook echt het recycleproces proces in en van de metalen uit de batterijen worden dan weer nuttige nieuwe dingen gemaakt. Pannen bijvoorbeeld, een kaasschaaf, een brilmontuur of zelfs een fiets. Bij die recyclebedrijven worden dus zoveel mogelijk materialen uit de batterijen gehaald en sommige materialen zoals kobalt, nikkel en koper kunnen dan meteen weer in de nieuwe batterijen gebruikt worden. Een deel van de batterijen kan niet worden hergebruikt. Die belanden dus in de verbrandingsoven. En wat daar dan aan afval uitkomt, dat wordt dan vervolgens weer gebruikt in bijvoorbeeld asfalt voor wegen. Dus het gescheiden inleveren van batterijen is niet voor niets. Maar als we minder batterij-afval willen hebben, dan zou het mooi zijn als in de toekomst de batterijen langer meegaan. Of nog beter, dat we gewoon met z'n allen veel meer oplaadbare batterijen gaan gebruiken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16653273 178.6 3322 2021-10-11T17:00:00+00:00 yes no batterij recyclen metaal https://schooltv.nl/video-item/nieuwsuur-in-de-klas-archeologische-vondsten-in-de-polder 2024-01-15T10:09:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38296.w613.r16-9.1b07ab8.webp Nieuwsuur in de klas | Archeologische vondsten in de polder De grond van Flevoland zit vol met archeologische schatten. Met honderden scheepswrakken is de provincie het grootste scheepskerkhof ter wereld. Onderzoekers lokaliseren de wrakken en doen ook onderzoek naar nog oudere sporen: van dorpen uit de tijd dat er mensen woonden waar later de Zuiderzee zou komen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16653274 484.96 787 2021-09-29T22:00:00+00:00 yes no archeologie scheepvaart Zuiderzee Flevoland https://schooltv.nl/video-item/waarom-hamsteren-mensen-een-voorraadje-aanleggen-voor-het-geval-dat 2024-01-04T12:56:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38297.w613.r16-9.e929079.webp Waarom hamsteren mensen? | Een voorraadje aanleggen voor het geval dat En uw gastvrouw van vandaag is Sosha Duysker! Ja, lieve mensen, daar zijn we weer, met een nieuwe Waarom? Daarom! Vragen die in een paar minuten zijn uit te leggen, op te lossen of te beantwoorden. En de vraag van vandaag is...Nou, inderdaad, waarom hamsteren we eigenlijk? Wie hamster, legt een voorraadje aan van iets wat van die bang is dat hij straks niet meer te krijgen is om in tijden van nood voor zichzelf te zorgen. Je kunt eten hamsteren, maar ook hele andere dingen zoals wc-papier. Hamsteren is vooruitdenken. Dieren doen het ook, die leggen wintervoorraadjes aan. Mensen hamsteren omdat er een natuurramp op komst is of een pandemie. Dat merkten we toen Corona uitbrak. Maar het gekke is, eigenlijk is dat hamsteren dus helemaal niet nodig, want onze voorraden zijn behoorlijk groot. En toch doen we het, we hamsteren omdat anderen het ook doen. Het is eigenlijk een soort kuddegedrag. Kijk, als jij op het nieuws ziet dat iedereen wc-papier aan het inslaan is en je ziet die lege schappen in de supermarkt. Dan ga je toch denken ja, ik koop ook maar wc-papier, want anders zit ik zonder. Maar juist door te hamsteren gebeurt datgene waar we zo bang voor zijn: spullen raken echt op of zijn bijna niet meer te krijgen en daardoor gaan de prijzen omhoog. Want hoe moeilijker iets te krijgen is en hoe meer mensen het willen hebben, hoe duurder het wordt. En dat kan gevaarlijk zijn als je medicijnen hamster bijvoorbeeld. Mensen die ze echt nodig hebben, die zitten dan straks zonder. Hamsteren moet je dus eigenlijk gewoon overlaten aan, precies, de hamster. Zo, dat was hem weer, tot de volgende Waarom? Daarom! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16653276 103.56 958 2021-10-11T17:00:00+00:00 yes no corona supermarkt schaarste https://schooltv.nl/video-item/nieuwsuur-in-de-klas-ns-betaalt-schadevergoeding-holocaust 2024-01-09T13:30:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44573.w613.r16-9.fae3adf.webp Nieuwsuur in de klas | NS betaalt schadevergoeding Holocaust De Nederlandse Spoorwegen heeft tijdens de Tweede Wereldoorlog gewerkt voor de Duitse bezetters. Ze hebben meer dan honderdduizend Joden vervoerd naar concentratiekampen, en daarvoor kregen ze geld van Nazi-Duitsland. Nabestaande Salo Muller streed jarenlang voor een schadevergoeding. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16654165 450.68 802 2021-09-30T22:00:00+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog joden Holocaust trein https://schooltv.nl/video-item/nieuwsuur-in-de-klas-schiphol-in-zee 2024-01-09T13:31:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44575.w613.r16-9.158840c.webp Nieuwsuur in de klas | Schiphol in zee Luchthaven Schiphol ligt in de Randstad, naast Amsterdam. Dat is goed voor de werkgelegenheid in het regio, maar tegelijkertijd hebben omwonenden veel overlast. Zou het verplaatsen van Schiphol naar de Noordzee een idee zijn? Wat zijn de voor- en nadelen? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16654166 444.6 1329 2021-09-30T22:00:00+00:00 yes no Schiphol luchtvaart milieu Noordzee https://schooltv.nl/video-item/nieuwsuur-in-de-klas-kritiek-op-wk-2022-qatar 2024-01-30T13:09:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38301.w613.r16-9.ab73e7b.webp Nieuwsuur in de klas | Kritiek op WK 2022 Qatar Het nieuws rondom het WK voetbal van 2022 in Qatar gaat vaak niet over het voetbal zelf, maar over alle kritiek eromheen. Er zou omkoping zijn geweest en de arbeiders die de stadions bouwen zouden werken onder slechte omstandigheden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16654167 437.8 2532 2021-09-30T22:00:00+00:00 yes no voetbal arbeider Qatar moderne slavernij https://schooltv.nl/video-item/nieuwsuur-in-de-klas-winkels-open-op-zondag 2024-01-16T15:12:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38302.w613.r16-9.550365e.webp Nieuwsuur in de klas | Winkels open op zondag Veel winkels zijn het hele weekend open; op zondag kun je bijna overal terecht om te shoppen. Maar in plaatsen als Ede en Geldermalsen is dit niet zo vanzelfsprekend. Belangen van religieuze groepen en winkeliers botsen daar. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16654168 448 648 2021-09-30T22:00:00+00:00 yes no bijbel religie winkel https://schooltv.nl/video-item/nieuwsuur-in-de-klas-oeigoeren-onderdrukt-in-china 2024-01-30T13:09:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/44000/images/44574.w613.r16-9.c289163.webp Nieuwsuur in de klas | Oeigoeren onderdrukt in China De Oeigoeren zijn vaak in het nieuws. De Chinese Islamitische bevolkingsgroep wordt onderdrukt en veel mensen worden gevangengezet. Sommige mensenrechtenorganisaties spreken van genocide. Maar China zelf zegt dat dat erg overdreven is. Wat gebeurt er met de Oeigoeren? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16654169 523.2 2169 2021-09-30T22:00:00+00:00 yes no China moslim genocide overheid dictatuur https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-evenwichtsorgaan 2024-01-16T15:47:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38304.w613.r16-9.8b91ffd.webp Het Klokhuis | Evenwichtsorgaan Behalve de vijf zintuigen zit er in je hoofd nog een soort supersensor die bewegingen aanvoelt en daar razendsnel op reageert. Het wordt ook wel je 'zesde zintuig' genoemd: het evenwichtsorgaan. Goed verstopt, achter je oren. Piepklein, maar o zo belangrijk. Pascal merkt hoe moeilijk het functioneren is als je evenwichtsorgaan niet goed meer werkt. Hoe kan zoiets kleins je zó in de war brengen? Debbie is ontroerd dat Lara haar vraagt om de ladder vast te houden bij een klusje. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1316488 925.944 3051 2021-10-13T07:00:00+00:00 yes no zintuig evenwichtsorgaan https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-fermenteren 2024-01-04T12:56:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38305.w613.r16-9.586ec9f.webp Het Klokhuis | Fermenteren Het is een oeroude techniek. Voedsel laten rotten om het goed en lang houdbaar te houden. Maar ook om er allerlei lekkernijen van te maken. Dat heet fermenteren. Bijvoorbeeld zuurkool. Dat wordt gefermenteerd en in dat proces komt ook dan die zure smaak los. In dit 'verrotte' proces ontstaat ook de melkzuurbacterie. Een bacterie die ook in andere 'lekker' verrot eten zit, zoals yoghurt, kaas, ketchup en chocolade. Maar hoe ontstaat dat proces? Daarnaast kooktips in de sketch voor iedereen die niet van zuurkool houdt. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1316501 920.904 1675 2021-10-14T07:00:00+00:00 yes no fermentatie eten https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-uitvinder 2024-01-16T16:00:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38306.w613.r16-9.8a06cf2.webp Het Klokhuis | Uitvinder Janouk stapt in de wereld van het uitvinden. Wat moet een uitvinder allemaal doen om z'n uitvinding gemaakt te krijgen? Verder gaat ze naar de uitvindster van het 'draaibare droogrek voor in huis', en ontdekt ze wie de inkeping in beschuit heeft uitgevonden. En Janouk doet zelf een uitvinding: de 'cornflakes-maatlepel', waarmee je precies genoeg melk afmeet als je ontbijtgranen eet. Deskundigen en gebruikers kijken of het een geslaagde uitvinding is. Ton en Liesbeth klagen dat uitvindingen het leven veel te makkelijk maken. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1316499 905.256 9878 2021-10-15T07:00:00+00:00 yes no wetenschap uitvinding https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-knikkerbaan 2024-01-04T12:56:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38307.w613.r16-9.26a3354.webp Het Klokhuis | Knikkerbaan Jelle Bakker is een echte pro in het bouwen van knikkerbanen. Deze banen zijn zo groot dat hij er online spannende knikkerraces mee houdt, die veel mensen van over de hele wereld volgen. Janouk zoekt uit hoe Jelle zijn knikkerracebanen bouwt. De Klokhuispresentatoren gaan de strijd met elkaar aan: wiens knikker haalt als eerste de finish? Wendel en Liza verzamelen zoveel mogelijk uitdrukkingen met het woord 'knikker' erin. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1316481 879.72 3259 2021-10-16T07:00:00+00:00 yes no knikker wedstrijd https://schooltv.nl/video-item/de-stripshow-vormen-bepalen-je-figuur 2024-01-04T12:56:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38308.w613.r16-9.843878b.webp De Stripshow | Vormen bepalen je figuur Met De Stripshow leer je om zelf te gaan striptekenen! Striptekenaar Leon Romer laat stapsgewijs zien hoe je een stripfiguur tekent en hoe je teksten door kleur of vorm nog duidelijker worden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_AT_16509726 642.602 1108 2021-05-14T07:00:00+00:00 yes no tekenen creatief strip https://schooltv.nl/video-item/de-stripshow-beweging 2024-01-04T12:56:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38309.w613.r16-9.d99f616.webp De Stripshow | Beweging Met De Stripshow leer je om zelf te gaan striptekenen! Striptekenaar Leon Romer laat stapsgewijs zien hoe je een stripfiguur tekent en hoe je beweging toevoegt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_AT_16509730 552.853 928 2021-05-21T07:00:00+00:00 yes no tekenen strip creatief https://schooltv.nl/video-item/de-stripshow-emoties 2024-01-04T12:56:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38310.w613.r16-9.ac7bdd4.webp De Stripshow | Emoties Met De Stripshow leer je om zelf te gaan striptekenen! Striptekenaar Leon Romer laat stapsgewijs zien hoe je een stripfiguur tekent en hoe je emoties toevoegt aan je figuur. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_AT_16516756 577.813 1693 2021-05-28T07:00:00+00:00 yes no tekenen strip creatief https://schooltv.nl/video-item/de-stripshow-tekst-in-je-tekening 2024-01-04T12:56:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38311.w613.r16-9.e0bb7b4.webp De Stripshow | Tekst in je tekening Met De Stripshow leer je om zelf te gaan striptekenen! Striptekenaar Leon Romer laat stapsgewijs zien hoe je een stripfiguur tekent en hoe je tekst toevoegt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_AT_16516758 544.49 980 2021-06-04T07:00:00+00:00 yes no tekenen creatief strip https://schooltv.nl/video-item/waarom-lijkt-een-uur-soms-uren-te-duren-je-hersenen-hebben-weinig-tijdsbesef 2024-01-04T12:56:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38312.w613.r16-9.5d373eb.webp Waarom lijkt een uur soms uren te duren? | Je hersenen hebben weinig tijdsbesef Testteam, wat fijn dat jullie er zijn. Jullie gaan in drie teams drie compleet verschillende dingen doen. Ja, en daarna willen wij van jullie horen hoe jullie dat hebben ervaren. Precies. Let's go! Valentina, je mag daar gaan zitten, Rens, neem daar maar lekker plaats. Want ik heb een hele simpele opdracht voor jullie. Jullie gaan hier zitten en helemaal niks doen. Alleen een beetje voor je uitkijken, niet praten, niet communiceren met elkaar. Een beetje een proefwerk maken zonder proefwerk. Jullie krijgen straks een signaal via de walkie-talkie als de tijd begint en ook een signaal als de tijd afgelopen is. Ja ja, heel saai. Toch Voor de wetenschap hé. Succes. Voor jullie heb ik de volgende opdracht. Zien jullie dit mooie weiland hier? Dat moet ongeveer tot zo kort gemaaid worden. Moeten we dit hele veld maaien? Helemaal kort. Ja. Kunnen jullie een beetje maaien? Nee. Dan is dit de kans om te oefenen. Euh, ik kom jullie na een tijdje weer halen. Het zou fijn zijn als het dan af is, want de rest moet ik anders zelf doen hé? Terwijl de prof alle saaie dingen aan het doen is, ga ik het leuke ding doen. Ik ga namelijk tractor rijden met Younis en Nigel en daar heb ik zelf ook heel veel zin in. 't Is een tractor he, heb je wel eens op tractor gezeten? Janouk, hoor je mij? Ik hoor je luid en duidelijk. Ik tel af, 3, 2, 1 en go! De drie teams gaan dus alle drie iets totaal anders. De tijd die ze krijgen is precies 22 minuten. Maar dat weten ze zelf niet. Na afloop vragen we ze hoe lang het naar hun gevoel heeft geduurd. Nou het was niet zo leuk nee en de grond was ongelijk, dus soms kon je niet meer verder en moest die grasmaaier optillen, maar ze waren best wel zwaar. Nou, ik weet niet of ze het af gaan krijgen op dit tempo. Janouk, prof hier. Hoe gaat het bij jou? Nou, we hebben de tijd van ons leven joh! Oke gas. Je moet wel rustig gassen. Oke, gas. Het begin was het wel spannend, maar daarna werd het al echt leuk, toen wilde ik ook niet meer stoppen. Sturen! Sturen! Nee, je moet hem niet raken! Er gingen ook een paar dingetjes niet echt helemaal goed. En toen moest ik ook weer lachen. Eigenlijk verveelde ik me kapot, het was echt heel saai, ik wist niet waar ik aan moest denken. En ja, ik zat maar een beetje voor me uit te kijken. Ik dacht echt niks doen, helemaal niks. Dat is echt best wel raar daar. Nou, ze moeten nog wel even hoor. Het leek echt op een eeuwigheid, alsof het nooit meer zou stoppen en voor eeuwen daar bleven en moesten doorgaan. Sturen sturen! Bochtje! Ik vond het ook heel erg leuk. En ja, als iets leuk is, dan gaat het ook gewoon snel, de tijd. Alsof de tijd veel langer werd of zo, het duurde heel lang. Het was vreselijk. Je gaat allemaal dingen bedenken van oh, ik had dit kunnen doen of ik had dat je doen. Of misschien ga ik dit zometeen wel doen. Of ga ik dat zometeen wel doen. Heel lang, echt heel lang. We gaan het experiment stoppen in 5, 4, 3, 2 1 en stop. Dames, dank jullie wel. Dan nu de vraag hoe lang denken jullie bezig te zijn geweest? Ik denk 35 minuten. Ik denk 30 tot 29 minuten. Ik denk 30 minuten ook. Allebei 30 minuten? Ik denk 12 minuten. Ik denk 15 minuten. Nou, dan hebben wij wat te onthullen, want alle zes zijn jullie precies 22 minuten bezig geweest. 22 minuten maar? Ik denk dat er bij ons iets fout is gegaan. Nee, dit klopt. Wat we vandaag opnieuw hebben bewezen is dat ons brein ontzettend slecht is in het inschatten van tijd. We hebben laten zien dat als je bezig bent met een heel vervelend klusje zoals grasmaaien of stilzitten, dat het veel langer lijkt te duren dan dat het echt duurt. Als je aan de andere kant iets ontzettend leuks doet zoals de boys hier, dan gaat de tijd een stuk sneller. Mooi experiment, goed geslaagd. Zeker heel goed geslaagd. Maar dan nog wel één dingetje, omdat jullie het zo leuk hebben gehad en jullie echt je helemaal te pletter hebben verveeld. Mogen jullie de eieren opruimen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16654177 296.72 846 2021-10-10T17:00:00+00:00 yes no hersenen tijd https://schooltv.nl/video-item/hoe-werkt-een-superbrein-het-geheugen-van-iemand-met-autisme 2024-01-16T16:29:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38314.w613.r16-9.ce5d3f4.webp Hoe werkt een superbrein? | Het geheugen van iemand met autisme Alle mensen worden geboren met te veel verbindingen in hun hersenen en die verdwijnen na een tijdje vanzelf weer. Maar bij mensen met autisme is iets bijzonders aan de hand met die verbindingen. Wat precies? Dat ga ik uitzoeken met Fabian. Hij is een cabaretier met autisme. Fabian is geboren met autisme. Hoe ziet zijn leven eruit? "Ik ben een autist! Als je op een gegeven moment na drie minuten denkt he, waarom kijkt is de hele tijd naar de muur of het plafond? Heeft ie gewoon nog nooit een muur of een plafond gezien hebben? Jawel, ik ben autist, ik heb supervaak muren en plafonds gezien." En hoe kan het toch dat mensen met autisme vaak ontzettend goed zijn in hele specifieke dingen? Ik vraag het hem in zijn tweede thuis, het theater. En ik heb een paar schilderijen meegenomen om zijn hele specifieke kennis te testen. He Fabian, leuk je te ontmoeten. Ja, jou ook. En wanneer kwam jij erachter dat het in jouw hoofd misschien net even anders werkt dan bij andere mensen? Heel laat pas, want omdat...ik zat vroeger altijd mijn eigen wereldje. En dat vond ik helemaal prima. Ik vond het juist irritant als andere mensen mij stoorden in mijn eigen wereldje. Een mens zeggen vaak dat mensen met autisme geen contact zoeken, maar dat is helemaal waar. Mensen met autisme willen juist wel contact. Alleen de manier van informatie verwerken is anders. Er zijn gewoon veel prikkels of niet begrepen worden. Bang dat je niet begrepen wordt. Mensen met autisme hebben vaak fieps he, maar wat zijn dat precies? Als je bijna geobsedeerd bent over een bepaald onderwerp of een thema. En daar weet je dan heel veel vanaf. Of je vindt het gewoon echt leuk om dat repeterend te doen. Zoals schilderijen dat vind ik heel leuk, om naar schilderijen te kijken. En dan kan ik echt als het thuis is op m'n computer, dan ben ik daar de hele nacht mee bezig soms. Ik heb hier vijf schilderijen meegenomen uit de 17de en de 19de eeuw, superrandom uitgezocht. Er hangen allemaal doeken overheen, dus je kan nu niet zien wat er achter zit. Maar ik heb een schaar meegenomen en ik ga bij ieder schilderij, ga ik nou niet uit het schilderij, maar uit het doek ga ik een heel klein stukje knippen. En dan ben ik dus superbenieuwd of jij kan zien welk schilderij het is aan de hand van dat hele kleine gaatje. Dit is van Henriëtte Ronde-Knip. Tada! Nummer één is in the pocket! Next. Nou, dit lijkt mij het gezicht van Jezus. Ja, Hieronymus Bosch. Bam. Helemaal goed man. Prachtig. Er is niet echt iets te zien, maar ik zie wel gelijk van wie het is. Oké, van wie dan? Van euh, George Hendrik Breitner. Tada! Nou, gewoon goed. De volgende, nummer 4. Nou, Fabian. Zo. Dit is gewoon het straatje van Vermeer, maar dan een heel klein stukje. Dit is eh...De Vlaming kade of Vlamingstraat in Delft. En van wie is het dus? Johannes Vermeer? Kijk. Ja, dit was het kleine stukje. Ja ja, dit is thuis van zijn tante. Echt? En zijn andere tante woonde die hier geloof ik aan de overkant. Nou, de laatste. Oh grappig, ik herken het gelijk aan het witte. Het is Johannes Vermeer. Het was inderdaad Johannes Vermeer een beetje een instinker, want dat was natuurlijk ook al een Vermeer. Ja, je hersenen lijken een soort superkracht te hebben. Maar hoe werkt dat nou precies in je hoofd? Alle mensen worden geboren met te veel verbindingen in hun hersenen. Verbindingen die vlak na de geboorte maar weinig worden gebruikt, krijgen een 'eet-me-op-labeltje' en worden automatisch opgeruimd. Mensen met autisme krijgen veel minder eet-me-op-labels aan hun verbindingen geplakt en zo houden ze dus veel meer verbindingen over in hun brein. Daardoor leggen ze makkelijker verbanden, zijn ze goed in het spotten van details en ontwikkelen sommigen een dijk van een geheugen. Maar door die vele verbindingen kunnen ze ook sneller overprikkeld raken. Onwijs bedankt, Fabian, dat je ons een kijkje hebt gegeven in jouw brein. En vergeet je eigenlijk wel eens wat? Nou ja, je zou niet verwachten dat ik dit wel allemaal weet. En dat is ook heel lullig. Maar ik vergeet altijd de verjaardagen van mijn vriendin. Oh, lastig. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16654179 286.68 1607 2021-10-10T17:00:00+00:00 yes no hersenen geheugen autisme https://schooltv.nl/video-item/wat-is-het-oddballeffect-je-hersenen-ervaren-tijd-anders-bij-onverwachte-gebeurtenissen 2024-01-04T12:56:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38315.w613.r16-9.0f89c0d.webp Wat is het oddballeffect? | Je hersenen ervaren tijd anders bij onverwachte gebeurtenissen Zeg Janouk, zullen wij eens wat foto's van ons tweeën maken als herinnering voor later? Nou, wat romantisch prof! Ja, da's lachen, kom. Nou, dat is wel goed toch? Kijken? Even wachten. Ik maak er een filmpje van. Ok, ja, skills. Ja oké. Kijk. Leuk he. Oh die is leuk! huh? Wat is dat dan? Dat ben ik met een alpaca. Ja, dat zie ik. Waarom? Nou, ik ga je effe een vraagje stellen. Kijk, als je nou weet dat al die andere foto's precies één seconde in beeld waren. Hoe lang was die foto met mij en Albert de alpaca dan in beeld? Nou, sowieso dubbel zo lang. Grappig he, dat zou je zeggen. En toch is die foto met die alpaca precies even lang in beeld. Één seconde. Nee, dat kan niet. Er zat echt een verschil in. Het is echt zo. Ik ga het je laten zien ook. Kijk nou loopt de tijd mee, kijk. Elke foto precies één seconde en de foto van de alpaca ook. Grappig. Dat is het oddballeffect hé. Als je op een vast ritme bepaalde dingen laat zien bijvoorbeeld, en ineens zit er iets onverwachts bij, dan gaat er heel veel hersencapaciteit naartoe. Ja, en dan lijkt het veel langer te duren. Mooi he. Die zag ik echt niet aankomen hoor. En dan blijkt het ook maar weer dat je hersenen echt totaal niet in staat zijn om tijd in te schatten. Ja, superfascinerend. Nou, dat was hem weer, tot de volgende Brainstorm. En hou je koppie erbij. Ha nee, die was wel goed gephotoshopt, prof. Nee, dat is Albert, mijn alpaca, mijn huisdier. Doe normaal. Janouk gelooft me niet. Maar jij begrijpt mij. Jij begrijpt me tenminste. Dat is Albert. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16654180 116.96 265 2021-10-10T17:00:00+00:00 yes no hersenen tijd https://schooltv.nl/video-item/wat-is-geheugenverlies-verbindingen-tussen-hersencellen-gaan-verloren 2024-01-04T12:56:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38316.w613.r16-9.3ea111d.webp Wat is geheugenverlies? | Verbindingen tussen hersencellen gaan verloren Bam, zag je hem? Ja, dat zag ik. We gaan het hebben over geheugenverlies, wat je wel kent uit films en zo ook. En nou hoor ik je denken, wat heeft geheugenverlies te maken met een kettingzaag? Nou, dat is eigenlijk heel simpel. Als ik jouw hersenen doormidden zaagt met een kettingzaag, dan zijn al je herinneringen voor een flinke tijd weg. Hahaha, en nu even serieus. Nou kijk, weet je, met deze kettingzaag en al deze spullen hier gaan we demonstreren hoe geheugenverlies werkt. Ja, want bij geheugenverlies zijn er dus herinneringen en informatie uit je geheugen verdwenen. Maar wat gebeurt er precies in je hersenen? Dat kan dus verschillende oorzaken hebben. Een ziekte bijvoorbeeld. De ziekte van Alzheimer is een bekende, beroertes. Maar ook als je een flinke klap op je kop krijgt, kun je geheugenverlies oplopen. Oh dat is echt niet fijn hoor! Nou ja, precies dit is heel schadelijk en dat gaan we nu dus in het groot demonstreren. Kijk die ballonnen, die stellen dus onze hersencellen voor, onze neuronen. Ja, en daar hebben we de miljarden van he? Ja, 86 miljard. En kijk die hersencellen, die neuronen die staan met elkaar verbinding in een soort netwerk. Ja, met synapsen. Deze tuinslangen die vormen die synapsen. Maar ik heb niet zo heel veel zin om hier 86 miljard verbindingen te maken. Dan ben ik volgend jaar nog niet klaar. Nee, nee, nee, we maken een klein stukje brein na, een mini-breintje. Oke. Ja, zo hatseflats. Wel nice he. Mooi. Dus die balonnen he, dat zijn dus die hersencellen. Die zijn allemaal aan elkaar verbonden met die tuinslangen nu. En ja, dat zijn dus de synapsen. Ja, precies de synapsen. Die vormen dus samen nu een netwerk. Ja. Stel je even voor zo'n netwerk in je hoofd kan verantwoordelijk zijn voor bijvoorbeeld bepaalde lichaamsfuncties, maar ook voor bepaalde denkprocessen. Oke, oké, helder, helder, maar nu even terug naar het geheugenverlies. Oh ja, daar begon het allemaal mee. Kijk, een herinnering, bijvoorbeeld herinnering aan je laatste zomervakantie. Ook die herinnering in je hoofd is eigenlijk een netwerk van verbindingen tussen hersencellen. Dus stel je voor, je krijgt een ongeluk een flinke klap op je hoofd. Dan kan er dit gebeuren. Oh nee. Wacht wacht, wacht, wacht dit is mijn taak. Zo sjongejonge, dat is kapot zeg. Er liggen hier aardig wat herinneringen op de grond hé. Ja, stel je nou voor he dat dit een herinnering was aan de juffrouw of meester die je in de basisschool had? Ja, Dan weet je nu dus niet meer, na het ongeluk, weet je niet meer wie het was. Maar is toch superzonde, voor hetzelfde geld had je echt een hele leuke kleuterjuf. Ja, maar het is niet altijd dat je alles meteen kwijt bent. Ha, dus het kan zijn dat je nog wel herinneren dat ie uit z'n mond stonk ofzo. Gadver. Dit netwerk hier in het groot maakt wie we zijn. Fantastisch. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16654181 182.96 831 2021-10-10T17:00:00+00:00 yes no hersenen geheugen dementie https://schooltv.nl/video-item/brainstorm-wat-gebeurt-er-bij-geheugenverlies-en-hoe-werkt-een-autistisch-brein 2024-01-04T12:56:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38317.w613.r16-9.39555ff.webp Brainstorm | Wat gebeurt er bij geheugenverlies en hoe werkt een autistisch brein? Wat gebeurt er in je hersenen als je last hebt van geheugenverlies? Hoe werkt het autistische superbrein van cabaretier Fabian? Waarom kan je tijd zo verschillend ervaren? En wat doet acteur Willem Voogd om de Braindrone zo lang mogelijk te laten vliegen? Dat en nog veel meer. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1330486 1221.8 1417 2021-10-11T07:00:00+00:00 yes no hersenen wetenschap https://schooltv.nl/video-item/brainstorm-hoe-bepaalt-je-brein-welke-kleur-je-ziet-en-de-invloed-van-honger-op-je-hersenen 2024-01-04T12:56:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38318.w613.r16-9.6385553.webp Brainstorm | Hoe bepaalt je brein welke kleur je ziet en de invloed van honger op je hersenen Hoe bepaalt je brein wat voor kleur je ziet? Wat is de invloed van honger op je hersenen? Kan je iemands aanwezigheid voelen? En wat doet actrice Bobbie Mulder, van de Regels van Floor, om de Braindrone zo lang mogelijk te laten vliegen? Dat en nog veel meer. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1330487 1228.04 1896 2021-10-18T07:00:00+00:00 yes no hersenen https://schooltv.nl/video-item/brainstorm-wat-doet-je-brein-bij-nieuwsgierigheid-en-welk-effect-heeft-een-volle-blaas-op-je-brein 2024-01-04T12:56:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38319.w613.r16-9.a70b88f.webp Brainstorm | Wat doet je brein bij nieuwsgierigheid en welk effect heeft een volle blaas op je brein? Waarom kun je niet stil blijven zitten als je muziek hoort? Wat gebeurt er in je brein als je nieuwsgierig bent? Hoeveel effect heeft een volle blaas op je hersenen? En wat doet acteur Thorn Roos de Vries om de Braindrone zo lang mogelijk te laten vliegen? Dat en nog veel meer. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1330488 1231.68 1327 2021-10-25T07:00:00+00:00 yes no hersenen https://schooltv.nl/video-item/brainstorm-wat-is-claustrofobie-en-is-de-straling-van-je-mobiel-gevaarlijk-voor-je-hersenen 2024-01-04T12:56:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38320.w613.r16-9.4505762.webp Brainstorm | Wat is claustrofobie en is de straling van je mobiel gevaarlijk voor je hersenen? Wat is claustrofobie eigenlijk? Waarom vertrouwt je brein de ene persoon wel maar de andere niet? Is de straling van je mobiel gevaarlijk voor je hersenen? En wat doet zangeres en presentator Anne Appelo om de Braindrone zo lang mogelijk te laten vliegen? Dat en nog veel meer. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1330489 1219.613 1096 2021-11-01T08:00:00+00:00 yes no hersenen https://schooltv.nl/video-item/brainstorm-pijn-en-je-brein 2024-01-04T12:56:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38321.w613.r16-9.c3e3dbe.webp Brainstorm | Pijn en je brein Waarom is pure verveling zo pijnlijk? Hoe zit het eigenlijk met pijn en je brein? Wat hebben je hersenen liever: wortels of chips? En wat doet boswachter Tim om de Braindrone zo lang mogelijk te laten vliegen? Dat en nog veel meer. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1330490 1222.041 1354 2021-11-08T08:00:00+00:00 yes no hersenen https://schooltv.nl/video-item/brainstorm-wordt-je-hoofd-zwaar-als-je-moet-nadenken-en-de-invloed-van-water-op-ons-brein 2024-01-04T12:56:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38322.w613.r16-9.1b38b2f.webp Brainstorm | Wordt je hoofd zwaar als je moet nadenken en de invloed van water op ons brein Wordt je hoofd zwaarder als je moet nadenken? Wat is de invloed van water op je hersenen? Waarom houdt ons brein niet van hoodies? En wat doet presentator Remy Hogenboom om de Braindrone zo lang mogelijk te laten vliegen? Dat en nog veel meer. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1330491 1222.803 1815 2021-11-15T08:00:00+00:00 yes no hersenen https://schooltv.nl/video-item/schoenen-die-niet-vies-kunnen-worden-te-gast-in-de-boterhamshow 2024-01-30T13:56:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38323.w613.r16-9.909a185.webp Schoenen die niet vies kunnen worden | Te gast in De Boterhamshow Het is weer vrijdag, dus het is weer tijd voor professor Bolleboos. Welkom. U heeft weer iets uitgevonden, professor? Zeker weten. Ik heb iets uitgevonden voor iets waar we allemaal wel eens last van hebben. Wat dan? Dat je met je schoenen in iets heel smerigs bent gaan staan en dat je dan allemaal viezigheid onder je schoenzolen hebt zitten. Daar heb ik nu iets op gevonden. U bedoelt dat die viezigheid dan niet meer onder je schoenen kan komen te zitten? Absoluut. Dit hier zijn schoenen waarmee je overal in kan gaan staan, zonder dat de zolen ook maar een heel klein beetje vies worden. Ik kan het haast niet geloven, professor. Dat dacht ik al Opper. En daarom ga ik nu deze fantastische schoenen demonstreren in het parcours dat Bernie hier heeft klaargezet. Ik trek even de schoenen aan. Wat zit er eigenlijk in al die bakken? Nou eh kauwgom, modder en in de laatste bak... Waar wilt u deze bak hebben? Bernie, smerig! Ja, op het einde van het parcours Bernie. Wacht even professor. Professor, u gaat toch niet echt in die poep staan? Oja zeker wel, let nou maar op. Want door mijn uitvinding kan er zoals gezegd niks, maar dan ook helemaal niks gebeuren. Jaja. Ja als ik in dat kauwgom gaat staan en ook niet als ik hier in de modder gaat staan en zelfs niet als ik... in de poep ga staan. Tada! Niks aan de hand. Het lijkt smerig, maar dat is het niet, want mijn schoenen worden op dit moment namelijk helemaal niet vies. Nou, ik kan het haast niet geloven. Hoe kan dat? Nou, dat kan door mijn supersonische uitvinding. Ik heb namelijk mijn schoenzolen, kijk, eraf gehaald. Slim he? Professor...Ja, de beste ideeën zijn vaak het simpelst! Ja maar professor, als u uw schoenzolen onder uw schoenen vandaan heeft gehaald...Ja? Dan staat u nu toch gewoon met uw sokken in de poep? Oh ja, nu zie ik het zelf ook. He getsie. Ja, ik was al bang dat er een luchtje aan deze uitvinding zou zitten. Bent u er volgende week weer professor? Zeker weten! Professor Bolleboos! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16656745 150.68 734 2021-10-05T07:12:33+00:00 yes no uitvinding poep https://schooltv.nl/video-item/hoe-spot-je-een-pechvogel-te-gast-in-de-boterhamshow 2024-01-29T13:36:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38324.w613.r16-9.43aef0a.webp Hoe spot je een pechvogel? | Te gast in De Boterhamshow Mijn volgende gast is een echte vogelspotter, dat is iemand die heel erg van vogels houdt en altijd probeert om nieuwe vogels te ontdekken. Welkom Victor. Je hebt zoals gezegd al heel wat vogels gezien, maar laatst heb je een unieke ontdekking gedaan, toch? Ik heb twee zeer bijzondere en zeer zeldzame vogels gespot. Het was ongelooflijk. Ik liep door de stad en opeens zag ik ze, de een zat in een bus en de ander vloog er keihard tegenaan. Ik kon mijn ogen bijna niet geloven. En toen? Ja, toen heb ik ze uitgenodigd om hier naartoe te komen. Ik dacht dat zou natuurlijk fantastisch zijn als iedereen ze een keer in het echt kan zien. Dus graag een applaus voor Harry! Doorlopen, doorlopen! Pas op! Au! Ja sorry hoor, ik heb vandaag mijn dag niet helemaal en gisteren trouwens ook al niet. Nou, geeft niets hoor Harry, ga lekker zitten. Hij lijkt een hele gewone vogel. Maar wat is dit nou voor vogel? Dit is nou een echte pechvogel. Wauw, een pechvogel. Ja, je ziet ze bijna nooit in het wild. Maar nu dus van heel dichtbij. Het is alleen best gevaarlijk om bij een pechvogel in de buurt te zijn, want voor je het weet heb je zelf ook pech. Nou, een beetje uit de buurt blijven dus, nou Harry. Heel fijn dat je er was. En bedankt voor je komst. Je mag mee met Bernie. Heel erg graag gedaan. Pas op Harry! Tja, en dat gaat zo dus de hele dag door met pechvogels. Tjonge, wat vervelend zeg. Oke Victor. Dan ben ik nu wel heel benieuwd naar die andere vogel die jij hebt gespot. We halen hem er snel bij lieve dames en heren. Applaus voor Giovanni! Giovanni is de duizendste gast van De Boterhamshow! Wat leuk zeg, gefeliciteerd! En als duizendste gast krijgt u van ons deze boterhamshowtaart. Helemaal toppie zeg. Wat bijzonder, maar ik ben wel heel benieuwd naar wat voor vogel dit is Victor. Kijk, dit is dus een echte geluksvogel. Mijn duizendste gast is een geluksvogel! Eet smakelijk Giovanni. Ik zou eigenlijk deze taart graag aan Harry willen geven omdat ie vandaag al zoveel pech heeft gehad. Nou wat aardig zeg. Is Harry toevallig nog in de buurt? Daar is ie! Dat kan ik wel gebruiken. Nou jongens, heel erg bedankt voor jullie komst. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16656746 172.8 583 2021-10-05T22:00:00+00:00 yes no vogel https://schooltv.nl/video-item/josja-wil-een-pony-te-gast-in-de-boterhamshow 2024-01-29T13:36:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38325.w613.r16-9.3e712bb.webp Josja wil een pony | Te gast in De Boterhamshow We gaan praten met Josja, 7 jaar en zij is een meisje met een probleem, dat denk ik heel veel meisjes van haar leeftijd hebben. Eh Josja, zeg het maar. Ik wil een pony. Ja, jij wil heel graag een pony. Ik wil een pony. En naast Josja zit haar vader Jos. Jos ja. Heet u ook Josja? Nee, ik heet Jos en mijn dochter hier heet Josja. Juist Josja wil een pony. Ja, ze wil een pony. Ik wil een pony. Ja, en dat wil ze al heel lang. Hoe merkt u dat? Dat zegt ze steeds. Ik wil een pony. Voila. Zo, dat lijkt me heel heftig voor u. Ja, dat gaat de hele dag door. Ik wil een pony. Ja en u heeft echt geprobeerd om van het probleem af te komen. Ja, jazeker, ik heb haar zelfs een paard gegeven. Wow, ja, wow. Maar het hielp niet. Ze bleef maar zeggen...ik wil een pony. Ik wil een pony. Ja, het is dus echt een probleem. En toen dachten wij van de boterhamshow, kunnen wij niet iets regelen? En daarom hebben wij nu contact met ponypark Nunspeet, dat is het paardenbedrijf van Gwendoline Reeakker. Hallo Gwendoline, komt het probleem van Josje vaker voor? Ja, inderdaad, Opper. Heel veel meisjes willen een paard of een pony. Ze is echt niet de enige, neehehehehe. Ja, maar dat ze dus geen paard wil, maar wel een pony. Een pony is een klein paard en dat past misschien beter bij Josja dan een normaal paard. Ja Josja. Wij van de Boterhamshow hebben een grote verrassing voor je. Ook namens Ponypark Nunspeet. Ja ja Josja, hier is jouw eigen verzorgpony! Een prachtige pony voor Josja! Wat geweldig, wat fantastisch. Ja Josja, je eigen pony. Ben je er blij mee? Nee. Nee? Nee! Dit is geen paard hoor. Dit is wel degelijk een echte pony. Wat maakt het nou uit! Ik wil niet zo'n pony, ik wil een pony hier op mijn hoofd, ik wil dat mijn haar geknipt wordt boven mijn ogen! ja, dit is dan wel een misverstand. Bernie, hebben wij toevallig een schaar hier? Jazeker, een schaar. Oke. Even stilzitten... Ohh ja! Eindelijk! Ik ben zo blij. Pap, wat leuk je weer te zien. Ja...Fijn, dat je zo blij bent josja, met je pony. Jippie! Opper, en deze pony dan? Josja? Ik hou niet van pony's. Oh nou eh, fijn dat we jullie toch hebben kunnen helpen lijkt me. Gwendoline, toch bedankt? Dames en heren, een applaus voor Josja en Jos! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16656747 168.12 532 2021-10-06T22:00:00+00:00 yes no pony haar https://schooltv.nl/video-item/de-afstandsbediening-van-klaas-gadget-te-gast-in-de-boterhamshow 2024-01-29T13:36:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38326.w613.r16-9.83366cf.webp De afstandsbediening van Klaas Gadget | Te gast in De Boterhamshow Bij ons te gast de man die alles weet over de nieuwste technische snufjes, Klaas Gadget. Klaas, wat heb je voor ons meegenomen? Nou, Opper. Dit is echt het nieuwste van het nieuwste. Ik heb hem net binnen uit Amerika en daar is ie helemaal hip. En wat is het? Een afstandsbediening. Euh, ja, maar die heb ik thuis ook om de televisie mee aan te zetten. Ja, dat zal je met dit apparaatje niet lukken. Dit is een afstandsbediening voor mensen. Voor mensen? En wat moet ik me daarbij voorstellen? Stel, je zit in de trein een spannend boek te lezen en tegenover je zit iemand heel hard te praten. Ja? Dan zet je gewoon zijn geluid even uit. Zijn geluid uit? Ja zo. Kijk. Floep. Ja, kijk, nou hoor je niks meer. FLoep. Dit is wel heel vreemd. Hey hey. Mijn geluid is weer aan. Ja handig he. Niet te geloven. En wat kan die nog meer? Stel, iemand zich tegenover je te praten en je hebt even niet opgelet. Dan spoel je hem gewoon een stukje terug. Terugspoelen? Hoe werkt dat dan? Gewoon, zo. Floep. Dat is toch geestig? Dan gaat ie door de deur. En stop maar. En dan komt ie weer terug. Dames en heren dankuwe. En ook applaus voor de Boterhamband met Bill Bakker op zijn broodtrommel. Helemaal in de war. We gaan aan tafel voor het laatste ontbijtnieuws, het cijfer van de dag en een superspannende stunt van stuntman Stefan. En floep. Terugspoelen? Hoe werkt dat dan? He wacht, dat zei ik net ook al. Ja, ongelofelijk. Ja. En dat allemaal met zo'n simpel kastje. Ja. Ik durf het bijna niet te vragen, maar mag ik het nog eens proberen? Oh ja hoor natuurlijk. Nou eens even zien hoe gek euhm jij? Wat doet deze knop? Nee, nee, nee wacht, dat is de pauz...Ongelooflijk. Ik heb hem op pauze gezet. Fascinerend. En nu druk ik gewoon nog een keer op het knopje. Ehh wacht even hoor, welke knop was het nou? Het zijn er ook zoveel. Bernie! Kun jij even...Jahoor natuurlijk ik los het wel op. Nou, dat komt vast allemaal goed met Klaas. Je moet even weten hoe het werkt, maar het is een fantastisch apparaat. Klaas Gadget, dames en heren. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16656748 157.32 367 2021-10-07T22:00:00+00:00 yes no televisie techniek https://schooltv.nl/video-item/de-poepbacterie-een-goede-bacterie-zolang-die-in-je-darmen-zit 2024-01-04T12:56:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38328.w613.r16-9.5e928e0.webp De poepbacterie | Een goede bacterie, zolang die in je darmen zit Deze wc is al weken niet schoongemaakt. Deze moet echt even schoongeschrobd. Oh, wacht daar wonen verschillende darmbacteriën. Darmbacterien! Ja, uit je poep. Poepbacterien dus eigenlijk. Ugwl! Ja, overal in je huis leeft er meer dan je denkt. Je kan het alleen niet altijd zien. Zitten er ook diertjes in mijn bank? Jawel. Ook in je bank. Waar dan? Overal! Poepbacterien, daar moet ik niets van hebben. Die gaan gewoon weg. Nou, het zijn geen slechte bacteriën, hoor. Hee, Jasper! Jij bent microbioloog, toch? Ja. Dat klopt. Jasper is niet zomaar bioloog. Hij is microbioloog. Ik onderzoek de allerkleinste wezentjes op aarde. Oke. Waarom zijn poepbacterien geen slechte bacterien? Kom mee, dan laat ik je kennismaken met de E. Colibacterie. Oke. Hallo! Hallo. Jij bent harig! Ja, dat zijn een soort voelsprieten. Normaal gesproken kan een E. Coli niks zien. En met die haren weet ze precies waar ze is. Handig. Dus jij zit nu hier op? Eh.. Ja. Maar ik zit voornamelijk in je darmen. Precies. Vergeet niet, E. Coli is een hele nuttige bacterie. O. Wat doet ze allemaal dan? Nou, mensen denken vaak dat ik vies en slecht ben omdat ik uit je poep kom. Maar ik heb een hele belangrijke rol. Ik maak namelijk vitamine K aan. Dat zorgt ervoor dat als jij een wondje krijgt dat je bloed stolt en dus niet leegloopt maar een korstje krijgt. En ze is ook heel belangrijk voor het verteren van je eten. Er zijn bepaalde stoffen die wij als mens niet kunnen afbreken. Daar hebben we onze bacteriën voor nodig zoals E. Coli. En daarnaast praat ze ook tegen je hersenen. Als je een bepaalde voedingsstof nodig hebt, zorgt zij ervoor dat je zin krijgt in dat eten. Echt? Wat vet! Dat een bacterie dat gewoon kan. Dus eigenlijk ben je supergoed? En moet ik de wc niet schoonmaken! Nou, wel als het in je darmen zit. Zodra ze ergens anders terecht komt, bijvoorbeeld via je handen in je mond dan kun je er ook ziek van worden. Sorry. Dus het is belangrijk dat ze in je darmen blijft. Dus goed je handen wassen nadat je naar het toilet bent geweest. En maak de wc-pot goed schoon. Dus eigenlijk had je beter in de darmen kunnen blijven zitten? Ja. Oke. Dan is het tijd om te gaan, E. Coli. Hup. Oke. Doei. Doei. En ik moet even aan de slag, denk ik. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16656757 189.68 2357 2021-10-05T12:17:34+00:00 yes no poep bacterie darm https://schooltv.nl/video-item/euthanasie-de-moeilijkste-discussie-ter-wereld-toegestaan-in-nederland-maar-controversieel-in-vee 2024-01-16T15:57:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38329.w613.r16-9.d70b929.webp Euthanasie, de moeilijkste discussie ter wereld | Toegestaan in Nederland maar controversieel in veel andere landen Euthanasie is één van de meest gevoelige en ingewikkelde ethische dilemma's en een discussie zonder eind, waarin twee verschillende opvattingen over leven en dood lijnrecht tegenover elkaar staan. Dat leg ik je uit. Artsen mogen onder strikte voorwaarden een patiënt die ernstig lijdt en een doodswens heeft, helpen met sterven. Voor de duidelijkheid: ook voordat de euthanasiewet er was, was er euthanasie en werd het in Nederland onder bepaalde voorwaarden ook al gedoogd en gebeurde het ook stiekem. Dat leidde tot meerdere rechtszaken. De eerste in 1973 als huisarts Truus Postma een dodelijke dosis morfine toedient aan haar doodzieke moeder, die daar meerdere keren om had gevraagd. "Nou, toen heb ik haar omhelsd. 'Mam, het komt nu echt allemaal goed.' En toen heb ik de spuit gegeven. En dat was het." Bosma krijgt een voorwaardelijke gevangenisstraf. De zaak is wereldnieuws en betekent de start van de euthanasiediscussie in Nederland. In de jaren erna volgen meer zaken en de rechters doen belangrijke uitspraken die later zullen worden gebruikt bij het vormgeven van die nieuwe euthanasiewet. Maar dat was alsnog heel lastig, want deze hele euthanasiekwestie wordt vanuit twee moeilijk met elkaar verenigbare opvattingen benaderd. Heel zwart wit komt het hierop neer. De ene opvatting gaat uit van het recht op zelfbeschikking, een diepgewortelde liberale gedachte. De vrijheid van het individu staat centraal en iemand zou dus zelf moeten kunnen beslissen over leven en dood. De andere overtuiging is vooral religieus van aard. Vanuit de geloofsgedachte is het aan God om te bepalen wanneer er een einde komt aan iemands leven en niet aan de mens. Vanuit dat oogpunt is euthanasie dus een grote zonde. "Eenieder heeft het recht op leven. Dat is een onvervreemdbaar recht. En onze stelling was en is dat dus de mens niet het recht heeft het eigen leven te vervreemden. Kortom, om actieve euthanasie te vragen." Wereldwijd is die laatste opvatting dominant. Bijna overal is euthanasie taboe. Laat staan dat er over een wet wordt gesproken, maar dus niet in Nederland. Volgens het CBS is bijna negen op de tien Nederlanders het erover eens dat euthanasie in bepaalde gevallen mogelijk moet zijn. Ook hier zie je hoe religie een rol speelt in die mening. Maar ook onder gelovigen vindt een meerderheid dat, mede doordat veel christenen euthanasie ook interpreteren als een invulling van het Bijbelse begrip barmhartigheid. Dat je je een beetje ontfermt over je medemens. Anders dan in de rest van de wereld, gaat in Nederland de discussie dan ook niet zozeer over de vraag óf we een euthanasiewet moeten hebben, maar hoe rekbaar die moet zijn. We gaan weer even terug in de tijd, want twintig jaar geleden was dat niet zo. Toen ging het ook hier ondubbelzinnig over wel of niet zo'n wet. Een game changer was een rapport uit 1991 van een speciaal in het leven geroepen onderzoekscommissie die ontdekte dat in Nederland artsen zo'n duizend keer per jaar actief een leven beëindigen zonder dat te melden. Ook lid van die commissie: Els Borst. En eind vorige eeuw vindt er een politieke aardverschuiving plaats in Nederland. Voor het eerst krijgen we een regering zonder christelijke partij. Als Els Borst namens het sociaal-liberale D66 minister van Volksgezondheid wordt, doet zij het voorstel voor de euthanasiewet. "In andere landen gebeurt het ook en gebeurt dat allemaal stiekem. En ik vind dat zoiets belangrijks als het leven beëindigen door een arts, ook al is het op verzoek van de patiënt, daar moet openheid over zijn, dat mag je niet in het donker laten." Met een ruime Kamermeerderheid, 104 stemmen voor en 40 tegen, wordt haar wetsvoorstel aangenomen, tot grote ontsteltenis van de christelijke partijen. "In het donker mag het niet gebeuren en in het licht ook niet." Oké. Wat staat er in die wet? Allereerst, euthanasie is ook in Nederland in beginsel nog altijd strafbaar. Dat moet ik even uitleggen. Op grond van artikel 293 van het Wetboek van Strafrecht bega je een misdrijf als je opzettelijk het leven van iemand anders beëindigt. Maar ook als die persoon daar zelf om vraagt. Maximale gevangenisstraf: 12 jaar. Maar puntje 2 van dat artikel biedt een 'tenzij'. Een arts heeft namelijk één uitzonderlijke mogelijkheid waarbij hij of zij bij euthanasie niet strafbaar is, een zogeheten strafuitsluitingsgrond. Maar er moet wel aan zes specifieke strenge voorwaarden worden voldaan. De zes zogeheten zorgvuldigheidseisen. 1: De arts moet ervan overtuigd zijn dat het een vrijwillig en weloverwogen besluit is van de patiënt zelf. 2: Er moet sprake zijn van uitzichtloos en ondraaglijk lijden. 3. De arts moet de patiënt goed informeren over de medische situatie en wat de vooruitzichten zijn. 4. De arts moet samen met de patiënt besluiten dat er geen enkele andere redelijke oplossing is, dus geen enkele andere mogelijke behandeling. 5. Ten minste één andere onafhankelijke arts moet worden geraadpleegd voor een objectieve beoordeling. En tot slot moet de arts de euthanasie zorgvuldig uitvoeren. Alleen als aan al deze voorwaarden wordt voldaan, mag het. Het lijkt zo op het oog een overzichtelijke checklist, maar bij het afvinken komt de arts voor zware dilemma's te staan. "Uiteindelijk is het toch aan de arts om te beoordelen of dat inderdaad naar zijn oordeel ook zo is. Ja, dat is steeds per geval dus aan de arts." Is een patiënt wel goed in staat om zelf zo'n keuze te maken? Hoe zit het bijvoorbeeld met dementerende ouderen of bij minderjarigen? En hoe zit het met mensen die niet ziek zijn, maar wel van mening zijn dat hun leven is voltooid en daardoor dood willen? En misschien wel de allermoeilijkste vraag: hoe zit het met psychiatrische patiënten? Ook vaak jongeren. Hoe bepaal je wat ondraaglijk of uitzichtloos lijden is op mentaal vlak? Of dat er geen enkele andere behandeling meer mogelijk is? "Psychiatrische patiënten die ernstig lijden en om stervenshulp vragen, krijgen vaak nee te horen van hun behandelend psychiater." Veel artsen schrikken daarvan terug. Artsen zijn er dan ook niet toe verplicht. In de praktijk wordt een euthanasieverzoek veel vaker afgewezen dan toegekend. Volgens artsenfederatie KNMG zijn er jaarlijks zo'n 68.000 euthanasieverzoeken in Nederland. Slechts één tiende daarvan wordt daadwerkelijk ingewilligd. En in verreweg de meeste gevallen gaat het dan om terminale kankerpatiënten. Maar dat betekent dus dat voor negen op de tien patiënten hun doodswens geen gehoor krijgt. Want één misser als arts en je kunt worden aangeklaagd voor moord. Dan het buitenland. Daar wordt de Nederlandse euthanasiewet vaak geïnterpreteerd als het recht om te sterven. Dat klopt dus niet. Maar de kritiek is er niet minder om. "Vrijwel alle kranten in Europa schrijven erover. Volgens het Franse Libération is er euthanasie op doktersrecept te verkrijgen en de Belgische Le Soir stelt dat er voortaan sterfvergunningen worden afgegeven." "Nu al doen wilde verhalen de ronde dat Nederlandse bejaarden naar Duitsland verhuizen omdat ze bang zijn dat ze worden opgeruimd." Soms ook heel extreem. Een Italiaanse minister maakte in 2006 tijdens een radio-interview deze vergelijking "...met nazi-praktijken, tot woede van de Nederlandse regering. 'Een kind dat op de wereld wordt gezet, moet perfect zijn. Als het een ondraaglijke ziekte heeft, moet het maar dood. En ouderen ook. Dat is nazisme.'" En in 2012 zei Rick Santorum, toen in de running voor de Republikeinse kandidatuur voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen, dit: "In Nederland dragen mensen armbandjes met de tekst 'ik wil geen euthanasie'. Ze hebben er vrijwillige euthanasie, maar bij de helft gaat het om een onvrijwillige dood omdat ze oud en ziek zijn. Oudere mensen in Nederland durven niet naar het ziekenhuis. Ze zijn bang dat als ze er ziek binnen gaan, ze er niet meer levend vandaan komen." Totale nonsens, maar wel tekenend voor onze internationale reputatie. En dat terwijl we bij andere controversiële liberale beleidskeuzes toch vaak te boek stonden als gidsland. Zo was Nederland in 2001 het eerste land in de wereld waar mensen van hetzelfde geslacht met elkaar mochten trouwen. En decennialang had Nederland als enige een vooruitstrevend cannabisbeleid. En let op: inmiddels wordt het homohuwelijk in al deze landen erkend en als het gaat om het legaliseren en decriminaliseren van wiet, mag in veel van deze landen zelfs nog veel meer dan in Nederland. Maar wat betreft euthanasie loopt de wereld niet zo makkelijk achter Nederland aan. Kort op Nederland volgde wel België met zijn eigen euthanasiewet en een aantal jaren later volgde ook Luxemburg. Maar buiten de Benelux kwamen daar de afgelopen jaren alleen deze landen bij, met ook strengere voorwaarden dan in Nederland. Hoewel er in progressieve kringen ook met veel interesse naar onze euthanasiewet wordt gekeken en er bijvoorbeeld in Spanje en Portugal serieuze gesprekken op gang zijn, blijven we in dat opzicht een vreemde eend in de bijt. En zijn we keer op keer weer wereldnieuws. Heel recent gaat de euthanasiediscussie in Nederland over wat te doen met mensen die vinden dat ze een voltooid leven hebben, over ernstig dementerenden en over minderjarigen met telkens weer die internationale media-aandacht. De discussie gaat dus nationaal... "Ik vind dat mensen ten alle tijde zelf moeten kunnen kiezen en als het aan de orde is, dan is er een mogelijkheid." "Nu dreigt dat we de verkeerde volgorde kiezen, namelijk dat we eerst de pil mogelijk gaan maken waarmee mensen een einde aan hun leven kunnen maken en dan pas gaan investeren in een samenleving waarin ouderen erbij horen. Wat mij betreft draaien we die volgorde om." ...en internationaal onverminderd door. "Elk jaar worden er in Nederland de grenzen van euthanasie verder opgerekt, waardoor er steeds weer opnieuw discussie is." Dat die discussie nooit echt af is, dat wist Els Borst twintig jaar geleden ook al. "Is wat u betreft met het aannemen van deze wet de discussie over euthanasie gesloten?" "Ik denk het niet. Er zijn natuurlijk nog situaties, denkt u maar aan een arts die overweegt het leven te beëindigen van een kind wat het zo zwaar en zo moeilijk heeft dat ook de ouders zeggen: kunt u er geen eind aan maken? Dat zijn nog zaken waar we de discussie nog niet over beëindigd hebben." Een gesprek waar zij niet meer aan mee kan doen omdat ze zelf onvrijwillig aan haar einde kwam. Op 10 februari 2014 wordt Els Borst in haar eigen huis op brute wijze met messteken om het leven gebracht. De dader, Bart van U., zei te hebben gehandeld in opdracht van God vanwege haar verantwoordelijkheid voor de Nederlandse euthanasiewet. Daar moet bij gezegd worden dat hij door een geestelijke stoornis volledig ontoerekeningsvatbaar was en aan waanideeën leed. Tot zover de discussie. Het gesprek over euthanasie gaat door. De wet zal voortdurend worden blijven gewogen en de ogen van de wereld zullen op Nederland gericht blijven. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16656758 659.797 1942 2021-10-05T12:30:35+00:00 yes no euthanasie ethiek https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wat-is-reuma 2024-04-25T09:06:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38330.w613.r16-9.a0c7102.webp Wat is reuma? | Clipphanger Door jouw fantastische bewegingsapparaat kan jij je allemaal lekkere moves maken. Maar als je reuma hebt, dan is er iets mis is met dat apparaat. Je kan dan opeens last hebben van pijn en stijfheid in gewrichten of spieren. Soms raken gewrichten ook ontstoken, dan worden ze dik en warm. Je voelt je al gauw doodmoe, en het opendraaien van een pot jam is al een enorme opgave. Helaas! Pindakaas? Onder de paraplu van ‘reuma’ valt een hele reeks aan aangeboren aandoeningen. Reuma kan erfelijk zijn, of juist erger worden door overbelasting. Reuma komt vaker voor bij oudere mensen, maar er zijn ook jonge mensen die eraan lijden. En reumaklachten verergeren vaak met het weer. Vochtig, winderig weer en een lage luchtdruk zorgen voor extra pijn. Niet fijn! De behandeling van reuma bestaat vooral uit verlichting: je krijgt medicijnen tegen de ontstekingen en pijnstillers tegen de pijn. Soms kunnen steunzolen of andere hulpmiddelen wat steun bieden. En lekker warm weer helpt ook een handje mee. Maar ja, dat heb je zelf niet in de hand... https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16658659 78.64 2852 2021-10-11T22:00:00+00:00 yes no gewricht ziekte pijn https://schooltv.nl/video-item/het-beerdiertje-een-schattige-naam-voor-een-piepklein-bodemdiertje 2024-01-04T12:56:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38332.w613.r16-9.87f9420.webp Het beerdiertje | Een schattige naam voor een piepklein bodemdiertje Zo, dit mos gaat allemaal weg. Wacht, laat het mos heel even zitten. Daar woont het beerdiertje. Welk diertje? Ja, overal in je huis leeft er meer dan je denkt. Je kan het alleen niet altijd zien. Zit er dan ook diertjes in mijn bank? Jawel, ook in je bank. Waar dan? Overal! He Jasper, microbioloog. He Manon. Jasper is niet zomaar bioloog. Hij is microbioloog. Ik onderzoek de allerkleinste wezentjes op aarde. Ik hoorde dat hier in dit mos beerdiertjes leven. Nou en of! Maar eigenlijk op alle vochtige plekken op aarde leven wel beerdiertjes. Behalve op je lichaam, maar zeker in dat lekkere vochtig mos is het heel prettig wonen voor het beerdiertje. Ze hebben ook zo'n schattige naam, een beerdiertje. En wat kunnen ze allemaal? Nou, ik zou het haar zelf even vragen. Hoi! Hallo! Dus jij bent het beerdiertje. Klopt! Vertel eens wat over jezelf. Nou, ik wil niet opscheppen, maar ik ben niet kapot te krijgen. Ik overleef alles. Er zijn geen andere dieren zoals ik. Nee, bijvoorbeeld extreme temperaturen, noem eens een temperatuur? 150 graden. Ja, dat doet me dus bijvoorbeeld echt helemaal niks. En -200. Nee, geen enkel probleem. Ik kan heel lang zonder voedsel, zonder zuurstof, zonder water. Radioactieve straling doet me niks. Giftige stoffen, alcohol en in de ruimte overleef ik ook. Dus. Maar hoe sterf jij dan? Ouderdom kan me pakken. Ik leef ongeveer 4 weken tenzij je me in een vriezer stopt. Een oom van mij die heeft een keertje 30 jaar in een vriezer gezeten. En toen ie daar uitkwam toen leefde die gewoon verder. Oh, dat is echt heel lang. Maar ben je dan op z'n minst schadelijk of nuttig? Nou, ze is niet schadelijk, maar ook niet nuttig. Ze eet en wordt gegeten en dat noemen de kringloop van het leven. Ja. Maar moet ik dan dat mos wel weghalen? Nou, ik zou het lekker laten zitten, want het is eigenlijk een heel gezellig huisdier. Bijna jammer dat je haar niet kan zien. Ja. Ik ga nooit meer mos weghalen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16658662 162.32 3289 2021-10-11T17:00:00+00:00 yes no dier organisme https://schooltv.nl/item/cuba 2024-01-18T10:48:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/11000/images/11645.w613.r16-9.95f5079.png Wat weet jij over Cuba? | Quiz over het eiland van de salsa Cuba is bekend van de salsa, sigaren, oldtimers en het socialisme. Het eiland ligt net ten zuiden van de Verenigde Staten en heeft een moeizame band met het land. Sinds de revolutie van Fidel Castro is het land socialistisch. Mede hierdoor lijkt het in Cuba of de tijd heeft stilgestaan. Hoeveel weet jij over dit land? Test je kennis in de quiz! https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 1097 yes no Cuba socialisme quiz https://schooltv.nl/video-item/een-monstervanger-die-bang-is-voor-monsters-te-gast-in-de-boterhamshow 2024-01-29T13:36:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38333.w613.r16-9.393d407.webp Een monstervanger die bang is voor monsters | Te gast in De Boterhamshow Mijn tafelgast van vandaag is ontzettend dapper, want hij is namelijk monstervanger. Oe spannend! Geef hem een applaus, Ab van Helsen! Welkom vertel eens. Monsters vangen, hoe doe je dat? Nou, dat doe ik met mijn speciale monsterval. Dat ziet eruit als een gewone kartonnen doos. Ja, dat is het ook. Maar wel eentje speciaal om monsters mee te vangen. En die zet ik dan neer op een plek waar veel monsters zitten, vlakbij het bed, bijvoorbeeld. Vlakbij het bed? Ja, want monsters zitten onder je bed, dat weet iedereen. Hoe werkt het dan precies? Nou kijk, ik zet dus het deksel er een beetje schuin op met een stokje ertussen. En aan dat stokje zit een touwtje. Ja, en dan ga ik zelf op het bed zitten onder de dekens. En dan als ik wat hoor, ja, dat er een monster in de doos klimt. Dan trek ik snel aan het touwtje. En dan valt de deksel dicht en dan zit ie gevangen. Zo ja, slim. Maar waarom zou een monster in die doos van jou willen klimmen? Ja, ik doe er altijd wat lekkers in he natuurlijk. Ja, iets wat monsters graag eten. Zoals wat dan bijvoorbeeld? Nou, ze eten eigenlijk alles wat er maar in je kamer rondslingert. Losse puzzelstukjes of een oude knuffel. Ik heb er vannacht een gevangen met een vieze onderbroek. Je hebt vannacht een monster gevangen. Ja ja, zeker. Hij zit in de val. Wauw geweldig. Is hij heel groot en harig? Groot? Jaja, en heeft die drie ogen en een hele lange staart van die goede stekels erop? En dan met zo'n hele grote mond vol met scherpe tanden. En dan maakt zo'n geluid van een raaaaauuwww! Dat weet ik niet. Ik. Ik durf niet in die doos te kijken. Maar Ab. Jij bent toch monstervanger, jij bent toch heel dapper? Nee joh. Ik ben hartstikke bang voor monsters. Ik heb nog nooit een monster gezien. Maar hoe weet je dan dat ze onder je bed zitten? Ja, dat weet ik niet zeker. Maar als ik 's avonds alleen in bed lig en het is donker, dan denk ik daar zit vast een monster onder mijn bed. Nou weet je wat Ab. Ik denk dat wij gewoon samen even in die doos moeten kijken. Wow! Nee, niks aan de hand hoor Ab, de doos is leeg. Kom maar tevoorschijn Ab. Ik schrok alleen maar van die vieze onderbroek van jou . Die monsters van jou Ab, die bestaan helemaal niet. Echt niet. Maar toch bedankt voor je komst. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16658672 148.08 740 2021-10-10T22:00:00+00:00 yes no angst bed https://schooltv.nl/video-item/ochtendgymnastiek-met-helga-commandant-te-gast-in-de-boterhamshow 2024-01-04T12:56:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38334.w613.r16-9.bc7d7b9.webp Ochtendgymnastiek met Helga Commandant | Te gast in De Boterhamshow Ben je moe?! Ja, een little bit. Een klein beetje. En u bent? Helemaal niet moe! Ik ben Helga Commandant, ochtendgymnastiekjuf. Oh ja, u bent zo aan de beurt. Nou, ik kom als geroepen zie ik. Als jij alleen maar koekjes eet en al staat te gapen terwijl je net wakker bent. Dan helpt maar 1 ding! Maar wat doet u nu? Zo! Is het podium vrij? Denk het wel he. En dan gaan we nu over naar Kik met het laatste...Wat is dit? U moet even wachten. Sorry, maar wie bent u? Goedemorgen! Ik ben Helga commandant. Ik ben ochtendgymnastiekjuf! Ja, maar u bent volgens mij straks pas. Bernie, klopt dit? Wie heeft er vanochtend allemaal een boterham met chocopasta gegeten. Ja! Chocopasta! En wie is er allemaal wel eens een beetje moe, terwijl de dag pas net is begonnen? Oke, ik weet wat er hier nodig is. Boterhamband, wakker worden! Ja, geef mij maar een lekker muziekje. Juist, daar gaan we. 4, 3, 2, 1 en basispas. Ja heel goed en ook thuis meedoen. Goed hoor, doe maar mee. Gaan we nu naar de sidestep. En daar gaan we. Kom op, meedoen Opper. En dan gaan we naar de squats. En 1 2 door de benen. Gaan we door naar de buikspieroefeningen. En op. En op. Lekker! Ja. We gaan weer terug naar de basispas. Zijn we er nog Opper? Ik zie het. Lekker doorgaan jongen. Hop hop, dubbel tempo. Gaat lekker! Basispas. En daar zijn we weer. Goed. Als je dit dus iedere ochtend doet, dan voel je je stukken beter. En minder moe. Let maar op! Goed gewerkt jongens, dankjewel. Dames en heren, tot de volgende keer. Ik voel me weer helemaal fit en wakker en gezond. Wat een geweldige gymjuf, die Helga. Mevrouw Commandant, u vergeet uw bloemen! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16658674 173.16 1006 2021-10-11T22:00:00+00:00 yes no gymnastiek sport https://schooltv.nl/video-item/hoe-ziet-een-moderne-heks-eruit-te-gast-in-de-boterhamshow 2024-01-04T12:56:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38335.w613.r16-9.866475e.webp Hoe ziet een moderne heks eruit? | Te gast in De Boterhamshow Mijn volgende gast vind ik zelf een beetje eng. Ze is namelijk naar, gemeen. En ze kan je zomaar in een pad veranderen als ze wil. Ik heb het natuurlijk over een heks. Ik had me eerlijk gezegd wel iets heel anders voorgesteld bij een heks. Oh oh schat, dat hoor ik zo vaak. Maar weet je wat het is? Je moet gewoon een beetje met je tijd mee gaan he, ook als heks. Ja, want het hoeft tegenwoordig helemaal niet meer met zo'n lelijke zwarte jurk. En zo raar dat puntmuts. Nee, ik heb ook geen zwarte kat meer. Ik heb iets veel gezelligers. Oh, wat heeft u dan? Ja, ik heb deze leukerd. Ja, die neem ik altijd mee als ik ga shoppen. Wacht even. U shopt met een hondje in een hippe handtas. Ja, is daar iets mis mee? Nou ja, wat ik zeg. U bent een heks. Ik had verwacht dat u er lelijk uit zou zien en vooral dat u allemaal slechte dingen zou doen. Ja, maar dat doe ik ook. Oh, wat dan? Ik ben zonder tandenpoetsen naar bed gegaan. Ja, dat is natuurlijk heel slecht voor je tanden. Ja, nee, dat bedoel ik niet. Dat doe ik ook wel eens. Bent u eigenlijk wel een echte heks? Ja natuurlijk schat. Oh maar, maar ik neem aan dat u dan wel gewoon in een huisje in een donker bos woont. Welnee. Ik woon in een heel gezellige straat, twee onder een kap, leuke buren, supermarkt op de hoek, een hele leuke school waar mijn kinderen op zitten. Wacht heel even, u gaat we dan toch niet vertellen dat u kinderen heeft? Tuurlijk. Ze heten Hans en Grietje. Bernie, Bernie, dit is geen heks? Jongens. Ik ben hier bijna klaar. Mama komt zo naar huis. Tot strakkies! Zijn we bijna klaar? Want ik had beloofd vandaag nog slijm met ze te gaan maken. Ja, we zijn zeker klaar. Ik heb namelijk het idee dat u helemaal geen echte heks bent. Ja, maar goed, ik ga u toch bedanken voor uw komst naar de studio en doe de groeten aan Hans en Grietje. Oja, ga ik doen hoor schat. Ik vond het ook hartstikke leuk. Apport! Huh? Maar wat is dat? Een stofzuiger. Een stofzuiger? Ja natuurlijk schat. Wat dacht jij dan? Dat ik op de bezem terug naar huis zou vliegen? Hahahahaaaa! Een beetje met je tijd meegaan hoor schat. Ja, dat zal ik doen. Toedels! Hahahaaaa! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16658675 140.24 638 2021-10-12T22:00:00+00:00 yes no heks eng https://schooltv.nl/video-item/het-gestolen-kunstwerk-van-meneer-goudstikker-te-gast-in-de-boterhamshow 2024-01-29T13:36:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38336.w613.r16-9.68feb2b.webp Het gestolen kunstwerk van meneer Goudstikker | Te gast in De Boterhamshow We beginnen deze morgen meteen met een politiebericht. Vannacht is er een kostbaar kunstwerk gestolen uit het huis van kunstverzamelaar Goudstikker. Hier aan tafel zit politiewoordvoerder Fresco. Goedemorgen. Goedemorgen. En de geschokte eigenaar van het gestolen kunstwerk, de heer Goudstikker. Ja geschokt, ja dat kunt u wel zeggen ja. Wat zag u vanmorgen? Nou, ik kwam dus beneden en het kunstwerk was weg. Even voor de kijkers thuis. U bent kunstverzamelaar. Ja, u heeft heel veel dure schilderijen in de collectie. Onder andere een Rembrandt, begrijp ik. En ook nog een Vermeer en een Van Gogh. Ja ja, die zijn er allemaal nog maar mijn favoriete kunstwerk is dus weg. Mevrouw Fresco. Hoe heeft dit kunnen gebeuren? Dat weten wij nog niet. Er zijn geen sporen van een inbraak gevonden. Mogelijk heeft de dief of dieven, een leutel van het huis van de heer Goudstikker gehad. Hoe gaan jullie dit kunstwerk terugvinden? Wij hebben hiervoor een speciale tiplijn opengesteld. Mensen die iets gezien hebben, kunnen ons bellen. Mijnheer Goudstikker looft een beloning uit van duizend euro voor de gouden tip. Dus voor de kijkers thuis, als u er meer over weet, bel dan de tiplijn. En om welk kunstwerk gaat het precies? Heeft u er een foto van? Natuurlijk heb ik er een foto van gemaakt, dat doe ik altijd. Ja, jongens, kunnen we dit even op het grote scherm krijgen? Ja, maar dat lijkt wel een kindertekening op een ijskast of beledig ik nou iemand? Nee, dit is gemaakt door onze kleine viola op de peuterspeelzaal. Echt van onschatbare waarde. Vanmorgen was het weg. Een kindertekening? hebben wij een tiplijn opengesteld voor een kindertekening?! Hier, telefoon. Hallo? Het is mevrouw Goudstikker. Ik zet u even op de speaker. Dit is Nel Goudstikker, zeg Wim. Ik heb vanmorgen de tekening van Viola van de ijskast gehaald en in de map met alle andere kindertekeningen van Viola gedaan. En Viola gaat vandaag een nieuwe tekening maken voor op de ijskast. Een nieuw kunstwerk, hoera, hoera! Nou, excuses voor het ongemak, maar het kunstwerk is dus weer terecht. Nou, dat is toch goed nieuws? Ja, en hoe zit het met de beloning van 1000 euro? Die kan ik dus ook gewoon zelf houden. Nog meer goed nieuws! Nog bedankt hoor. Ik kijk ernaar uit om vanmiddag het nieuwe kunstwerk van Viola op de ijskast te hangen. Juist, bedankt voor uw komst en mevrouw Fresco en de tiplijn. Ook bedankt voor de moeite. Ja. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16658676 156.28 1178 2021-10-13T22:00:00+00:00 yes no kunst stelen tekenen https://schooltv.nl/video-item/walt-van-het-slob-en-zijn-huttenpaleis-te-gast-in-de-boterhamshow 2024-02-08T12:58:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38337.w613.r16-9.d61123a.webp Walt van het Slob en zijn huttenpaleis | Te gast in De Boterhamshow Naast mij zit iemand met een heel apart probleem. Walt van het Slob, welkom. Dankjewel. U bent verslaafd aan hutten bouwen. Dat kan je wel zeggen ja. U kunt er niet meer stoppen, he? Nee, dat zit heel diep ja, dat moet ik gewoon doen. Daar word ik rustig van. Ja en maakt het dan nog uit wat voor soort hut? Nee, alle soorten hutten. Boomhutten, stronthutten, houten hutten, dekbedhutten, alles. Nou, we zien hier een hut die u gebouwd heeft…Oh, dat is bij de ouders van mijn vrouw thuis. Ja, daar waren we op ziekenbezoek, haar moeder had longontsteking. Nu gaat het al wel goed hoor. En toen heeft u deze hut gebouwd? Ja. En dat vonden ze niet raar? Mijn vrouw was er achteraf niet blij mee, die zei kan je niet even een beetje normaal doen? Mijn moeder ligt op bed en jij gaat een beetje hutten lopen bouwen. Maarja, dat heb je met verslavingen, je moet het doen! Ja, u krijgt vaker boze reacties he. Want deze hut, daar bent u voor gearresteerd. Oh jajaja. Het is op zich een mooie hut vind ik. Maar waar is dit? Dit is in een grote, chique tuin maar dat bleek dus de tuin van een koninklijk paleis te zijn. Maar daar kun je toch ook gen hutten gaan bouwen? Waarom niet? Hutten bouwen kan overal, dat is juist het fijne. Maar goed, daar dacht de politie dus anders over. Ja, want u werd gearresteerd. Dat was wel even schrikken ja, zeker ook voor m’n vrouw, dat ik dus een nachtje de cel in moest. Ja, waar u weer een hut…Onee he, daar hebben jullie toch geen beelden van he? Ik schaam me echt kapot. Volgens mij wel. Oh nee oh nee. Kijk je hebt er ook helemaal niks in zo’n cel, een laken, een handdoek en een deken, ik heb echt m’n best gedaan hoor. Ik vind het op zich een prima hut hoor. Maar het grote nieuws is: u bent ermee gestopt. Ja, na dat laatste akkefietje met die gevangenis zei mijn vrouw: of je stopt met hutten bouwen, of je gaat bij me weg. En ik hou heel vel van haar, maar ook van m’n hutten. Toen bedacht ik: wat nou als ik er m’n werk van maak. Dus dan bouw ik hutten voor andere mensen, zonder dat iemand daar last van heeft en dan verdien ik er nog wat aan ook. Ja, wat een goed idee! Ja toch niet dan? Dacht het wel! Dus kom gerust een kijkje nemen in m’n nieuwe showroom! Walts huttenpaleis. Vlakbij de snelweg kun je een mooie hut uitzoeken en die kom ik dan bij jou bouwen. Briljant! En je vrouw is er ook blij mee? Jazeker, die is de directeur. Applaus voor Walt en zijn huttenpaleis! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16658677 164.84 683 2021-10-14T22:00:00+00:00 yes no hut bouwen hobby https://schooltv.nl/video-item/israel-de-wereld-rond 2026-02-27T13:06:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38339.w613.r16-9.451cf78.webp Israël | De wereld rond Israël ligt in de regio van het Midden-Oosten en is onderdeel van het werelddeel Azië. De hoofdstad is Jeruzalem. Israël heeft ruim 9 miljoen inwoners en bestaat voor ongeveer 75 procent uit Joden en voor 20 procent uit Arabieren. De meeste mensen wonen in of rondom de grote steden Jeruzalem, Tel Aviv en Haifa. De staat Israël wordt pas in 1948 opgericht, maar de geschiedenis van het land gaat veel verder terug. Oorspronkelijk komt het joodse volk uit dit gebied, totdat het land achtereenvolgens veroverd wordt door onder andere het Romeinse, het Byzantijnse en het Ottomaanse Rijk. De joden worden door deze overheersers uit het gebied verdreven. Aan het eind van de Eerste Wereldoorlog verslaan de Engelsen de Ottomaanse overheersers en spreekt de Volkenbond de wens uit om van het Engelse Mandaatsgebied Palestina een thuis voor het Joodse volk te maken. Maar hiertegen verzetten de Arabische inwoners en de buurstaten zich. Na de Tweede Wereldoorlog stelt de opvolger van de Volkenbond, de Verenigde Naties, voor om Palestina in een Arabisch en een Joods deel te splitsen. Er komt een emigratiegolf van Holocaust-overlevenden uit Europa en later van Joden uit de Arabische landen op gang. Dit leidt tot vijandelijkheden tussen Arabieren en Joden. Ondanks de dreiging van het binnenvallen van Arabische legers wordt op 14 mei 1948 de staat Israël uitgeroepen. Zo’n 700.000 Arabische inwoners van het gebied slaan op de vlucht. In 1956, 1967 en 1973 vinden er opnieuw oorlogen tussen Israël en de Arabische buurstaten plaats. In 1967 worden de Golanhoogte, de Westelijke Jordaanoever en de Gazastrook door Israël veroverd. Ook Oost-Jeruzalem komt onder Israëlisch gezag en wordt bij West-Jeruzalem gevoegd. Sindsdien is verenigd Jeruzalem de hoofdstad van Israël. In 1993 worden de Oslo-akkoorden gesloten tussen Israël en de Palestijnse Arabieren. Er zouden twee staten moeten komen. Een Palestijnse staat en een Israëlische staat. Maar de situatie blijft gespannen en er zijn regelmatig gewapende conflicten tussen het overbevolkte Palestijnse gebied en Israël. Vanaf de oprichting maakt Israël flinke economische groei door. Na een dip in de jaren zeventig, leeft de economie weer op door de komst van veel geschoolde immigranten. Tegenwoordig heeft Israël een sterk ontwikkelde economische sector op het gebied van onder andere elektronica, chemicaliën, diamantslijpen en landbouwtechnologie. Daarnaast is ook toerisme is een belangrijke economische pijler. Hoewel dit met ups en downs gaat door de politieke situatie in het land. Israël heeft drie verschillende klimaten. Langs de kust heerst een mediterraan klimaat, in het noorden een droog steppeklimaat en in het zuiden een woestijnklimaat. Hierdoor zijn er duidelijke temperatuurverschillen. Het grootste deel van het land heeft een droge ondergrond, wat het land niet heel erg geschikt maakt voor landbouw, maar door technologische ontwikkelingen en irrigatie is het land echter veel vruchtbaarder geworden. Langs de westelijke kustvlakte liggen grote steden en badplaatsen. De rest van het land bestaat uit bergen en valleien. In het oosten grenst het land aan de dode zee. Israël is het enig land ter wereld waar de joodse bevolking in de meerderheid is. Onder Joden kunnen verschillende groepen onderscheiden worden. Zo zijn er Orthodoxe-Joden, maar ook liberale Joden. En niet alle Joden zijn religieus. Ongeveer de helft van de Israëlische joden ziet zichzelf als niet-religieus. Van de Arabieren in het land is de meerderheid Islamitisch. Jeruzalem is voor zowel de Islam, het Christendom en het Jodendom een heilige stad. Voor de moslims is de belangrijke Al Aqsa moskee heilig, voor de joden de Klaagmuur en voor de christenen de Heilige Grafkerk. Geloof en cultuur spelen een belangrijke rol in Israël. Er worden veel boeken geschreven, vooral in het Hebreeuws. Er zijn grote symfonieorkesten en volksmuziek en traditionele muziek zijn erg populair. Voetbal en basketbal zijn de bekendste sporten in het land. Israël is een land met een lange geschiedenis vol conflicten. Maar ook een land met bijzondere cultuur en religies. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16660114 330.005 7992 2021-10-07T13:02:00+00:00 yes no land Jodendom Midden-Oosten Jeruzalem palestina https://schooltv.nl/video-item/high-speed-history-wie-was-willibrord 2024-04-04T13:57:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/42000/images/42278.w613.r16-9.1098bcd.webp Wie was Willibrord? | High Speed History In 690 komt de Engelse monnik Willibrord aan in de Lage Landen. Hij wil de Friezen bekeren tot het Christendom. De Friezen geloven niet in één god, maar in meerdere goden, zoals Wodan en Donar. Ze voeren oorlog met de christelijke Franken. Toch gaat Willibrord naar ze toe. Hij vertelt over God en de bijbel en probeert indruk te maken met kostbaarheden maar de Friezen laten zich niet zomaar bekeren. Uiteindelijk wordt Willibrord benoemd tot aartsbisschop en vestigt hij zich in Utrecht. Hij gaat door met zijn missie tot zijn dood in 739. Pas veel later zal heel Nederland christelijk worden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16660116 48.56 2245 2021-10-07T14:05:00+00:00 yes no canon Middeleeuwen religie https://schooltv.nl/item/zuid-afrika 2024-01-18T10:47:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/11000/images/11743.w613.r16-9.e6e81cf.png Wat weet jij over Zuid-Afrika? | Quiz over het zuidelijkste land van Afrika Zuid-Afrika is het zuidelijkste land van het continent Afrika. Het is een land met een rijke cultuur, maar ook met grote verschillen tussen arm en rijk. Je kan er op safari in de uitgestrekte natuur en op zakenreis in het moderne Kaapstad. Wat weet jij over dit bijzondere land? https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 3160 yes no land cultuur Zuid-Afrika quiz https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-hulphond 2024-01-04T12:56:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38341.w613.r16-9.99c187c.webp Het Klokhuis | Hulphond Hulphonden kunnen ingezet worden om mensen met een handicap te helpen. Zo kunnen ze bijvoorbeeld de post oprapen, kastjes openen, de wasmachine leeghalen en zelfs een banaan pellen! Bij gevaar leren de honden ook alarm te slaan. Maar hoe leren de honden dat? Eva ontmoet hulphondentrainer Rachel. Ook neemt ze een kijkje bij Wes, die het altijd druk heeft in zijn hoofd. Hulphond Laik helpt hem om de chaos in zijn hoofd te verminderen. Cowboy Bad Legs Alex gaat met zijn hondje de bank overvallen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1325773 893.88 7628 2021-10-20T07:00:00+00:00 yes no hond blind hulpverlenen beperking https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-daktuinen 2024-01-04T12:56:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38342.w613.r16-9.879f923.webp Het Klokhuis | Daktuinen Een duinlandschap op het dak van een appartement? Of een bloeiend tuintje op het dak van je schuur? Het kan allemaal, en daktuinen blijken ook goed voor de opvang van regenwater en het verkoelen van de stad. Janouk gaat kijken hoe verschillende daktuinen worden aangelegd en wat daar allemaal de voordelen van zijn. Ton en Liesbeth hadden enorm veel pech bij de aanleg van hun daktuin. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1316498 889.704 886 2021-10-21T07:00:00+00:00 yes no tuin duurzaamheid stad https://schooltv.nl/video-item/high-speed-history-wat-is-televisie 2024-04-04T13:56:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38343.w613.r16-9.331df15.webp Wat is televisie? | High Speed History Vanaf 1920 worden de eerste radio-omroepen in Nederland opgericht. Iedere bevolkingsgroep, ook wel een zuil genoemd, krijgt zijn eigen radio-omroep. Vanaf 1948 start de firma Philips met het experimenteren met televisie. Drie jaar later nemen de omroepen het over en richten ze de Nederlandse Televisie Stichting op. Nu is er ook televisie voor iedere zuil. De eerste tv-toestellen zijn klein met zwart-wit beeld en toch erg duur. Vanaf de jaren zeventig komen er ook kleurentelevisies op de markt. De tv wordt goedkoper en voor steeds meer mensen toegankelijk. In het begin is er nog maar één zender op tv, maar dat zijn er steeds meer geworden. Tegenwoordig is het televisieaanbod heel breed en wordt video niet alleen meer op tv gekeken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16660122 54.52 996 2021-10-11T07:35:00+00:00 yes no canon industrialisering televisie https://schooltv.nl/video-item/high-speed-history-hebban-olla-vogala 2024-04-04T13:56:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38345.w613.r16-9.0a79aad.webp Hebban olla vogala | High Speed History Hebban olla vogala nestas hagunnan hinase hic anda thu, wat unbidan we nu? Of… alle vogels zijn al aan het nestelen, behalve ik en jij. Waar wachten we nog op? Het is de oudste in het Nederlands geschreven zin van onze literatuur. De zin dateert uit omstreeks 1075 na Christus maar het is niet bekend wie de schrijver is. Waarschijnlijk is de zin opgeschreven door een monnik uit Vlaanderen. In die tijd wordt er voornamelijk in de Latijnse taal geschreven. Dat maakt deze Nederlandse zin zo bijzonder. Men denkt nu dat het om een middeleeuws liefdesliedje gaat. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16660123 50.48 1873 2021-10-11T07:45:00+00:00 yes no canon Middeleeuwen literatuur https://schooltv.nl/video-item/high-speed-history-wie-was-jeroen-bosch 2024-04-04T13:56:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38346.w613.r16-9.a315352.webp Wie was Jeroen Bosch? | High Speed History Schilder Jeroen Bosch wordt geboren in het Middeleeuwse ’s-Hertogenbosch. Den Bosch maakt in die tijd een economische bloeiperiode door. Het aantal ambachtslieden, kooplieden en kunstenaars groeit daardoor snel. De stad is ook erg religieus en er staan veel kerken en kloosters. Door zijn lidmaatschap van een godsdienstige vereniging krijgt Jeroen Bosch de opdracht voor het maken van een aantal schilderijen. Religie is een belangrijk terugkerend thema in zijn werk. Het schilderij de Tuin der Lusten vertelt het verhaal van het lot van de mensheid in zowel de hemelse zaligheid als de gruwelen van de hel. Tegenwoordig hangen de bizarre schilderijen van Jeroen Bosch in musea over de hele wereld. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16660125 54.56 629 2021-10-11T11:15:00+00:00 yes no canon religie schilderkunst https://schooltv.nl/video-item/kun-je-iemands-aanwezigheid-voelen-een-experiment-in-het-pikkedonker 2024-01-04T12:56:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38347.w613.r16-9.fcb5cd7.webp Kun je iemands aanwezigheid voelen? | Een experiment in het pikkedonker We gaan dus onderzoeken of je iemands aanwezigheid kunt voelen. Ik denk dat iedereen dat kan. Ik voel het zelf namelijk wel altijd heel erg als iemand zo in je space komt staan weet je wel. Naar. Heel ongemakkelijk is dat. He we gaan er zelf even een experimentje op zetten. Om te voorkomen dat onze testteamleden straks iemand gaan horen, worden ze getrakteerd op een stevig stukje muziek. Met een nachtcamera kunnen we ze goed in de gaten houden, want de kamer maken we pikkedonker. Zo hallo jongens. Hoe zit het met jullie gevoel? Kunnen jullie een beetje voelen of er iemand wel of niet bij je in de buurt staat denk je? Ik denk het wel. Ja, jullie denken alledrie van wel? Da's mooi want dat gaan we precies onderzoeken vandaag: kun je voelen of er iemand bij je in de buurt staat? We gaan een heel simpel testje doen. Jullie gaan dadelijk in een stoel zitten. Ik heb hier een koptelefoon voor je, mag je opzetten. Jullie krijgen een knop in jullie handen. Dit is de knop. En iedere keer als je denkt te voelen dat er iemand bij je in de buurt staat, dan druk je op die knop. Wat denk je? Ga jij iets voelen? Ik...Nou, ik weet niet echt ik. Euh ja, ik denk het wel. Ga ik het licht uitdoen, ja, zet hem op. Ik ben benieuwd hoe hij het er vanaf brengt. Hij is helemaal ontspannen, helemaal onderuitgezakt, een beetje lachen... Sam is onze sluiper op sokken. Zij gaat proberen onopgemerkt in de personal space van het testteam te gaan staan. Komt Sam binnen, ik ben benieuwd. Sam is echt de beste sluiper. Moet je kijken, ze staat er gewoon naast en hij voelt niks. Ze staat er echt gewoon naast. Hij heeft niks gevoeld, nou, die stond er echt gewoon. Oh en nu voelt ie iets. Prachtig. Oh heel goed. Kijk ze sluipen... Je ziet Rens kijken. Oh ja, heel goed, hij voelde iemand. Opperste concentratie in die ogen. Je ziet haar echt rondkijken. Zo van, voel ik iets? Schaduw, beweging. O kijk, ja hoor. Oh. Oke, dan ga ik Sam naar binnen sturen. Sam ga maar naar binnen, doe je ding. En zachtjes he. Ze gaat met de vingers naar die knop maar toch niet. Ze twijfelt. Ze heeft niet gedrukt. Mag ik ook een keer? Ja joh, ga jij ook een keer. Wat denk je? Oh hij drukte. En er was niemand. Hij zag je. Ja. Succes. Oh ik zie niks. Als die nou niet drukt...En? Nou hij drukte een paar keer toen je echt vlak achter hem stond, maar ja, je ziet het nu ook. Hij drukt ook als je helemaal niet in die ruimte zit. He prof. Ik ga nog een keer. Ja, wacht even. Ik heb wat gebrouwen hier, eigengemaakte strontspray. Gadverdamme. Nu gaan Janouk. Dan komt ze aan met de strontspray. Dat moet ie gewoon ruiken. Ik ben heel benieuwd of die meteen drukt. Hij heeft nog niks door...Dat spul stinkt verschrikkelijk, dat moet ie zo gaan ruiken. Ja hoor. Nou, we weten inmiddels wel hoe jullie je gevoeld hebben, maar ik kan nu al gaan verklappen dat jullie ook echt allemaal op die knop hebben gedrukt terwijl er niemand in de ruimte was. Ja. Echt? Ja. Oh. oh. Ja hoor. Oe! He. Hij drukte. Echt we hebben van alles uit de kast getrokken, er hebben mensen achter jullie staan dansen dat jullie het niet door hadden, Janouk heeft zich verkleed, dat hadden jullie niet in de gaten. Dus da's interessant, we hebben al één dingetje geprobeerd. Er is één moment geweest dat we iemand van jullie een beetje hebben geholpen en dat was bij jouw Tijn. Janouk is bij jou binnengelopen met strontspray op een stokje. Dat stonk echt verschrikkelijk. En meteen toen ze achter jou stond rdrukte jij op die knop. En op zich is dat ook niet gek he, want dan neem je zintuigen toch wat... waarschijnlijk heb je toch iets geroken of iets gemerkt en dan druk je dus op die knop. Ja, heb je iets geroken? Nee, ja, een klein beetje. Een klein beetje, want dat is vaak al genoeg. Je bent zo geconcentreerd aan het opletten of je iets waarneemt van een ander persoon dat een klein beetje geur misschien al genoeg is voor je brein om te denken; oh er is iemand, ik druk even op die knop. Dus van tevoren zeiden jullie alle drie volmondig in koor ja hoor, wij gaan echt wel voelen als er iemand achter ons staat. Nou, dat is wel gebleken, da's dus niet waar. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16660129 339.04 603 2021-10-17T17:00:00+00:00 yes no hersenen zintuig https://schooltv.nl/video-item/wat-doet-honger-met-je-hersenen-een-experiment-op-een-lege-maag 2024-01-04T12:56:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38348.w613.r16-9.776b9e9.webp Wat doet honger met je hersenen? | Een experiment op een lege maag Zo dames. Fijn dat jullie mee willen doen aan deze hongertest. Hoe is het met jou? Ja, ik heb net lekker gegeten en nu lekker een krentenbol. Top. En met jou? Want jij hebt al even niks gegeten he. Ik heb de hele dag nog niks gegeten. Het is weer tijd voor een tweelingtest met aan de linkerkant Lisa die al 24 uur droog staat en aan de rechterkant Tess die nog even een stevige lunch naar binnen werkt. En hoe is met de trek? Ja, ik heb wel erg honger. Met deze test gaan we checken wat honger met je ruimtelijk inzicht doet en met logisch nadenken. Maar eerst de spelregels. De tweelingzussen krijgen een plank waarmee ze van eiland naar eiland moeten hoppen. Er zijn verschillende routes mogelijk. Sommige paden lopen dood. Is de volle maag of de lege maag het snelst bij Janouk? Oke Lisa, ben je er klaar voor? Ja. Top. 3, 2, 1 start. Lisa begint goed, maar dan raakt ze de weg kwijt. Is dat gerommel van haar maag of onweert het buiten? Gaat lekker, gaat lekker. Laatste hobbel...ze haalt het! Lekker bezig! En stop de tijd. Ik ga nog niks zeggen, eens even kijken of jouw zus, die wel lekker gegeten heeft, het beter doet. Oke Tess, klaar voor? Ja, ik denk het wel. Goed zo. Daar gaan we drie, twee, één en start de tijd. Dan Tess. Het tempo zit er flink in, ze hopt van eiland naar eiland. Ze gaat ook een stuk sneller. Twijfelt niet. Heeft goed overzicht. Yes Tess! Knap hoor, en daar is het eiland met Janouk. Gehaald! En stop de tijd. Heel goed gedaan. We gaan je zus erbij halen. He dames, ik heb hier de uitslag en die liegt er niet om. Jij was supersnel. Je hebt het in 1 minuut en 11 seconden gedaan. Yes. Heel goed. Jij was wat langzamer. Maar goed, je had dan ook echt heel erg honger. Jij hebt het in 1 minuut en 26 seconden gedaan. Maar hoe werkt dat nou precies in je brein? Net zoals een auto heeft ons lichaam en vooral ons brein brandstof nodig en die halen we uit ons eten. Bijna alles wat we eten wordt door ons lichaam omgezet in glucose. Een duur woord voor suikers en ons brein gebruikt daar ontzettend veel van, ook bij diep nadenken en problemen oplossen. Wanneer je weinig eet, krijgt je brein te weinig brandstof. Dan is het lastig om gefocust te blijven en dwalen je gedachten veel sneller af. En daarom was hongerige Lisa minder goed in het eilandenspel. Maar de test is nog niet voorbij. Ik heb een verrassing voor jullie. Kijk. Tada! Lekker stukje kip. Vooral jij zal daar heel blij mee zijn denk ik. De opdracht is eigenlijk heel simpel. Gewoon zo snel mogelijk die kip uit het kistje halen. Hier staan allerlei gereedschapsspullen. Je mag alles gebruiken. Wees voorzichtig met je vingers. Oké, daar gaan we. 3, 2, 1, go! Zo hoppa! Zo grof geweld! Ja! Nou, volgens mij is het heel duidelijk, als je honger hebt en je moet logisch nadenken, dan is dat best wel ingewikkeld. Maar als je honger hebt en er staat eten op het spel, dan word je ineens bloedfanatiek. Lekker he? Dat dacht ik al. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16660128 263.52 1218 2021-10-17T17:00:00+00:00 yes no hersenen honger eten https://schooltv.nl/video-item/hoe-kun-je-pijn-voelen-door-koude-knakworsten-een-experiment-met-kou-en-hitte 2024-01-04T12:56:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38350.w613.r16-9.c514d1b.webp Hoe kun je pijn voelen door koude knakworsten? | Een experiment met kou en hitte Pijn aan je brein, dat is eigenlijk een heel interessant fenomeen. Dat ken je vast wel, dat je denkt dat je superveel pijn hebt, maar dan valt het eigenlijk heel erg mee te vallen. Heb ik nog wel een leuk testje voor. Oh chill, dat is Japanse teppanyaki he? Ja, maar dan wel met knakworsten. Toch jammer dit. Kijk, ik ga de helft van die worsten even opwarmen en de andere helft laat ik koud. Lekker. Gaan we zo even voelen of ze al warm zijn. Ja, dit is wel lauw. Lauw. Leg maar op de plaat. We gaan ze nu in een bepaald patroon leggen. Dus warm, koud, warm, koud. Dit zijn de koude worsten, die moeten ernaast die moeten ernaast. Koud. Warm. Dit moet pijn gaan doen? Ja, probeer maar eens. Leg je arm er maar eens dwars op. Au! Dit voelt echt heel raar! En wat voel je dat nou? Alsof ik verbrand! Ja, en toch verbrand je niet. Da's het mooie he. Zelfs die lauwe worsten zijn niet warm genoeg om je arm te verbranden. Maar hoe zit dat dan? Nou, dit is dus de Thermal Grill Illusion. En eigenlijk weten wetenschappers niet precies hoe het werkt he? En men denkt dat dat de sensoren voor koud en sensoren voor warm ook verantwoordelijk zijn voor het voelen van hele sterke pijn. Ja, dus als je tegelijkertijd die koude sensoren en die warmtesensoren activeert, zoals je nu doet ja, dan kun je dus heel sterke pijn voelen. Nou, dat heb ik gevoeld. Ja. Dat ga ik trouwens ook thuis proberen met mijn vrienden. Nou ja, was hem weer, tot de volgende Brainstorm en hou je koppie erbij he. Best goed te doen toch, die worstjes. Vind je niet? Doe mij maar een frikandelletje. Uitjes. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16660126 116.96 480 2021-10-17T17:00:00+00:00 yes no hersenen pijn proefje https://schooltv.nl/item/india 2024-01-18T10:47:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43044.w613.r16-9.7a1baa0.jpg Wat weet jij over India? | Quiz over het land van de Hindoes en de Ganges Het Aziatische land India is een explosie van geuren, kleuren en mensen. Het land heeft de op één na grootste bevolkingsomvang ter wereld. Hoeveel weet jij over het land van hindoes, de Ganges en Bollywood? https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 5118 yes no India Holi hindoeïsme Himalaya https://schooltv.nl/video-item/high-speed-history-wie-was-maria-van-bourgondie 2024-04-04T13:56:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38353.w613.r16-9.9691c0f.webp Wie was Maria van Bourgondië? | High Speed History Maria van Bourgondië wordt in 1457 geboren in Brussel. Zij is de dochter van Karel de Stoute, de hertog van Bourgondië. Karel heerst ook over de gewesten in de Lage Landen, waaronder het huidige Nederland. Hertog Karel is voortdurend in oorlog en sneuvelt op het slagveld. Maria wordt nu hertogin van Bourgondië en daarmee de rijkste erfgenaam in Europa. De Franse koning wil Maria aan zijn zoon te koppelen maar Maria wil geen Franse inmenging en weigert met hem te trouwen. Dit leidt tot een oorlog met de Fransen. Maria zoekt daarbij steun bij de gewesten maar als dat niet helpt trouwt ze met Maximiliaan van Oostenrijk. Vanaf dan vallen de Lage Landen onder het Habsburgse rijk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16665572 54.56 1759 2021-10-13T11:30:00+00:00 yes no canon Middeleeuwen https://schooltv.nl/video-item/high-speed-history-wie-was-hugo-de-groot 2024-04-04T13:55:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38354.w613.r16-9.e08777d.webp Wie was Hugo de Groot? | High Speed History Hugo de Groot wordt in 1583 geboren in Delft. De Nederlanden zijn dan in oorlog met Spanje. Hugo is een slimme leerling en wordt al op vijftienjarige leeftijd adviseur van raadspensionaris Johan van Oldenbarnevelt. Als van Oldenbarnevelt in conflict raakt met Prins Maurits van Oranje, ontstaat er een machtsstrijd. Van Oldenbarnevelt verliest die strijd en wordt in 1618 ter dood veroordeeld. Zijn adviseur, Hugo de Groot, wordt levenslang opgesloten in Slot Loevestein. Maar de vrouw van Hugo bedenkt een ontsnappingsplan. Hugo wordt verstopt in een boekenkist waarmee hij ontsnapt uit het kasteel. Hij vlucht naar Antwerpen en brengt zijn verdere leven door als banneling. Hugo de Groot sterft in 1645. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16665575 57.12 1585 2021-10-13T11:35:00+00:00 yes no canon Tachtigjarige Oorlog republiek https://schooltv.nl/video-item/high-speed-history-wat-is-het-kinderwetje-van-van-houten 2024-04-04T13:55:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38355.w613.r16-9.0a9def8.webp Wat is het kinderwetje van Van Houten? | High Speed History Tot ver in de 19e eeuw gaan veel kinderen niet naar school. Ze moeten net als hun ouders werken op het land, in een winkel of in de werkplaats. Voor het gezin is hun bijdrage pure noodzaak om genoeg geld te verdienen om te kunnen bestaan. Tijdens de industriële revolutie moeten kinderen ook in fabrieken werken. Na een bezoek aan een fabriek brengt Jacob Jan Cremer het boek ‘Fabriekskinderen’ uit. Hij beschrijft de ellendige arbeidsomstandigheden van de kinderen. Het publiek is geschokt en kamerlid Samuel van Houten stelt een wet op om kinderarbeid te verbieden. Zijn wetsvoorstel wordt aangenomen, maar op het land moeten kinderen nog wel blijven werken. De leerplichtwet van 1901 maakt definitief een einde aan de kinderarbeid in Nederland. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16665579 56.52 3979 2021-10-13T11:40:00+00:00 yes no canon industrialisering kinderarbeid https://schooltv.nl/video-item/high-speed-history-wat-gebeurde-er-in-srebrenica 2024-04-04T13:55:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38356.w613.r16-9.e9fcaa1.webp Wat gebeurde er in Srebrenica? | High Speed History Eind vorige eeuw is er in Oost-Europa een land dat Joegoslavië heet. Dit land bestaat uit zes delen, die worden geleid door Josip Tito. Wanneer Tito overlijdt, willen steeds meer landen onafhankelijk worden. Zo ook Bosnië. Hier breekt in 1992 een burgeroorlog uit tussen Bosnische-Serven en Bosnische moslims. De Bosnische moslims worden teruggedrongen en de bevolking moet vluchten. De Verenigde Naties grijpt in en biedt de vluchtelingen veilige zones. Één van die zones is de enclave bij het stadje Srebrenica. Het wordt bewaakt door het Nederlandse VN-bataljon Dutchbat. Maar in 1995 wordt de enclave ingenomen door het Bosnisch-Servische leger. En Dutchbat heeft niet de middelen om daar iets aan te doen. Duizenden mannen worden afgevoerd en vermoord door de Bosnische Serven. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16665581 59.52 1614 2021-10-13T12:45:00+00:00 yes no canon oorlog Verenigde Naties https://schooltv.nl/video-item/high-speed-history-wie-was-aletta-jacobs 2024-04-04T13:55:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38357.w613.r16-9.77dceb4.webp Wie was Aletta Jacobs? | High Speed History Aletta Jacobs wordt in 1854 geboren in de provincie Groningen. Zij wil arts worden, maar in die tijd mogen meisjes niet studeren. Als scholiere schrijft zij een brief aan de minister met de vraag of zij toch toegelaten mag worden tot academische lessen. Minister Thorbecke gaat akkoord en Aletta begint aan haar studie geneeskunde. Na haar studie begint ze een huisartsenpraktijk in Amsterdam. Hier houdt zij gratis spreekuren voor vrouwen en helpt hen aan voorbehoedsmiddelen om geboortes te beperken. In 1903 wordt Aletta voorzitter van de ‘Vereeniging voor Vrouwenkiesrecht’. Mede dankzij haar inzet mogen vrouwen in Nederland vanaf 1922 stemmen. Ook na haar dood zal zij een icoon blijven voor feministen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16665580 55.48 2131 2021-10-13T12:40:00+00:00 yes no canon Aletta Jacobs feminisme https://schooltv.nl/video-item/een-machine-om-verjaardagskaarsjes-uit-te-blazen-te-gast-in-de-boterhamshow 2024-01-04T12:56:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38359.w613.r16-9.78d0e3f.webp Een machine om verjaardagskaarsjes uit te blazen | Te gast in De Boterhamshow Het is weer vrijdag, dus het is weer tijd voor professor Bolleboos. U heeft weer iets uit gevonden, professor? Zeker weten. Dit keer is het iets voor als je jarig bent. Ah. Want wat krijg je vaak als je jarig bent? Een taart? Juist ja. En wat staan daar vaak op? Kaarsjes! Heel goed. Én omdat het veel mensen niet lukt om alle kaarsjes in één keer uit te blazen heb ik iets uitgevonden dat er voor zorgt dat de kaarsjes altijd in één keer uitgeblazen worden. En dan mag je dus altijd een wens doen. Juist! De verjaarsdagstaartkaarsjesuitblaasmachine. Hiermee kan iedereen een wens doen op zijn verjaardag. Wow! Ja, wow. Kijk, hij werkt zo. Stel je wordt 1.. Taart, kaarsje.... Zo en dan zet je de verjaarsdagstaartkaarsjesuitblaasmachine op 1, ja en tada! Je mag een wens doen. Geweldig! Stel, je wordt 5. 1, 2, 3, 4, 5. Dan zet ik hem dus op 5. Let op. Tada! Dan blaast ie dus ietsjes harder. Wat ongelofelijk goed. Dus je mag met de verjaardagstaartkaarsjesuitblaasmachine dus altijd een wens doen! Altijd. Mijn opa wordt 100 jaar. Eigenlijk moeten er dan nog 95 kaarsjes bij. Maar we gebruiken deze even als voorbeeld. 100 jaar? Professor, is dat niet een beetje veel? En dan stel je hem dus in op 100. Zou u dat nou wel doen professor? Daar gaat die hoor. Hooo!!! Eh...Oeps! Dat was niet helemaal de bedoeling. Maar je mag nu wel een wens doen! En dat heb ik ook gedaan. En wat heb je gewenst? Dat u de volgende keer uw uitvinding eerst thuis uittest voordat u hier naartoe komt. Ga ik doen. Bent u er volgende week weer? Zeker weten. Professor Bolleboos. Bernie! Handdoekje! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16665585 152.84 826 2021-10-17T22:00:00+00:00 yes no taart verjaardag kaars https://schooltv.nl/video-item/het-schitterende-kasteel-van-tinus-en-trees-veldhoen-te-gast-in-de-boterhamshow 2024-01-29T13:35:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38360.w613.r16-9.1eaba25.webp Het schitterende kasteel van Tinus en Trees Veldhoen | Te gast in De Boterhamshow Soms maak je iets mee wat best een beetje raar is, maar Tinus en Trees Veldhoen hebben iets meegemaakt wat zo raar was dat ze het maar niet konden geloven. En ze komen er hier over vertellen in De Boterhamshow. Ja, het is onbegrijpelijk wat wij hebben meegemaakt hoor. Toch schat? Ja, wij snappen er nog steeds helemaal niks van, Opper. Vertel. Het begon allemaal toen wij gisteren een wandelingetje gingen maken. Ik zeg op een gegeven moment tegen Trees. Ik zeg: Trees, moet je daar nou toch eens kijken? En ik kijk, en ik zie een schitterend kasteel. Wauw. Ja, met torens, een ophaalbrug, een gracht, alles erop en eraan. Dus ik zeg jemig Tinus, wat een schitterend kasteel. Het was echt een schitterend kasteel. Ja, oké, u zag dus een schitterend kasteel. En toen? Toen zijn we doorgelopen. Ja. Maar jullie hadden toch iets heel raars meegemaakt wat jullie maar niet konden geloven? Dan komt nu. Ah. Na een paar uren wandelen zeg ik tegen Trees: zullen we maar weer zo op huus aangaan. Dus toen ze weer op huus aangegaan, precies dezelfde weg terug. Toen kwamen we er weer langs het schitterende kasteel. En toen? Zeg jij het of zeg ik het? Euh zeg jij het maar Trees. Kasteel weg. Wat? Ja, helemaal weg, geen spoor meer te bekennen, van dat hele kasteel niet! Hoe kan dat nou? Dat vroegen wij ons dus ook af. Maar een kasteel kan toch niet zomaar in een paar uur helemaal verdwenen zijn? Gelukkig hadden we een foto van kasteel gemaakt, anders zou jij nog denken dat we in dit hele verhaal verzonnen hebben. Dit is hem dan, een schitterend kasteel. Ik krijgen weer kippenvel van als ik ernaar kijk. Ik ook. Ik geloof dat ik jullie verhaal toch een klein beetje begin te snappen. Moet jij eens uitleggen hoe een kasteel in één keer weg kan zijn. Nou, dat komt omdat het kasteel dat u gezien heeft een zandkasteel op het strand was. Ja, dus? Dus, als het dan vloed wordt en het water van de zee komt steeds hoger, dan verdwijnt zo'n kasteel uiteindelijk helemaal in zee. Dat meen je niet? Jawel, dat meen ik wel. Da's heel normaal bij zandkastelen. Dus dat kasteel is helemaal in zee verdwenen? Ja. Nou, in dat geval kunnen we binnenkort wel even terug. Dan kunnen we dat kasteel onder water nog een keer goed bekijken. Dames en heren, meneer en mevrouw Veldhoen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16665586 146.88 788 2021-10-18T22:00:00+00:00 yes no kasteel strand https://schooltv.nl/video-item/wat-doet-een-professioneel-tuinkabouter-te-gast-in-de-boterhamshow 2024-01-29T13:35:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38361.w613.r16-9.7fd4376.webp Wat doet een professioneel tuinkabouter? | Te gast in De Boterhamshow En dan ga ik nu praten met iemand die voor zijn werk de hele dag buiten is. Klaas Wouter Spillebeen. En hij heeft ook iemand meegenomen alleen is ie er zelf toch niet. Bernie? Jawel, jawel, je kunt beginnen. Oh nou eh blijkbaar is mijn gast ergens in de studio. Meneer Spillebeen, kunt u mij horen? Ja hoor, u hoeft niet zo te schreeuwen. Ik zit gewoon hier. Wat? U praat?! Ja, anders wordt dit een beetje een saai gesprek, niet? Nou, dit zag ik even niet aankomen. U hield zich wel heel erg stil. Het is een vak he. Stilstaan is uw beroep? Ja, zeker. Ik ben een professioneel tuinkabouter. En wat moet ik me daar precies bij voorstellen? Het is vooral veel staan. Kijk, hier ben ik hard aan het werk in de tuin van de familie Poortvliet. Inderdaad ja. Is dat niet een beetje saai? De hele dag stilstaan? Integendeel, het is levensgevaarlijk. Hoe bedoelt u? Kijkt u zelf maar, hier. Kijk. Ja? Ehm... Zo! Juist. En dit gebeurt dus wel tien keer op een dag. Goeiemorgen zeg, dat lijkt me niet prettig. Daarom heb ik dus ook al ontslag genomen. Ik werk daar niet meer. En nu ben ik op zoek naar een nieuwe thuis. Eentje zonder kinderen graag. Dat begrijp ik ja. Heeft u een tuin? Euh, jawel, maar...En heeft u kinderen? Nou, ik denk niet dat een pratende een tuinkabouter iets voor mij is. Maar ik kan heel goed mijn mond houden hoor. Euh, misschien is er iemand in het publiek die interesse heeft? Niemand. Nee, helaas, meneer Spillebeen. Hartelijk bedankt voor dit bijzondere gesprek en succes met het vinden van een nieuwe tuin. Euh, Bernie? Ja wordt geregeld. Klaas Wouter Spillebeen, applaus! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16665587 117 707 2021-10-19T22:00:00+00:00 yes no tuin kabouter beroep https://schooltv.nl/video-item/de-prop-art-van-emmy-kwast-te-gast-in-de-boterhamshow 2024-02-08T12:57:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38362.w613.r16-9.9b8cc63.webp De prop-art van Emmy Kwast | Te gast in De Boterhamshow Vandaag hebben wij een wel heel bijzondere gast aan tafel, namelijk een echte kunstenares. Geef haar een hartelijk applaus. Welkom Emmy Kwast! Welkom mevrouw Kwast. U bent schilderes?. He nee, hoezo? Ja, ik dacht omdat u Kwast heet, misschien maakt u schilderijen, maar het is maar een grapje. Nee, nee, nee. Ik werk met proppen papier, papierproppen. Ik maak prop-art. Prop-art. Wat is dat? Dat is kunst. Ik maak kunst van proppen papier. Oh, is dat ook al kunst? Jazeker, dat is een hele nieuwe kunst. Kijk, kijk, kijk. Ach, vindt u ze niet mooi? Die vormen. Jaja. Het zijn eh...proppen. Maar niet zomaar proppen, Opper. Dit zijn proppen die ik gepropt heb en daarom zijn het kunstproppen geworden. Ja, ja natuurlijk. En elke prop heeft zijn eigen kleur, eigen vorm en eigen gevoel. Hier, hier. Deze pop heeft bijvoorbeeld zijn eigen verhaal. Deze prop is boos, zo boos, rood van kwaadheid. Oh ja, nou je zegt. Enne die blauwe prop daar? Die heeft het benauwd. Ja ja natuurlijk. En er komen deze poppen ook nog in een museum? Museum? Je gaat een prop toch niet opsluiten? Maar wat doet u er dan mee? Oh, ik strooi ze achter me aan als ik naar buiten ga. Kijk zo. Waarom doet u dat? Nou om de mensen kunst bij te brengen. Ik laat een spoor van kunst achter. Ow, dat is ja mooi tussen. Dus u brengt alle mensen eigenlijk op het spoor van kunst? Ja, precies meneer de Prop. Zo kunnen alle mensen genieten van kunst. Mijn kunst. Dit kan echt niet. Aha, bent u die mevrouw van die proppen op straat? Ja, vindt u ze niet ontzettend mooi? Ja, ontzettend mooi. Maar u maakt er wel een geweldige troep van. En die gaat u nu samen met mij opruimen. Oh nee, nee, nee, dit is kunst, prop-art. Nou, die prop-art, die proppen we lekker in de prullenbak. Nouja, mensen die de prop-art van Emmy Kwast nog willen bekijken moeten snel zijn, want binnenkort is het niet meer te zien. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16666899 129.039 1332 2021-10-20T22:00:00+00:00 yes no kunst papier afval https://schooltv.nl/video-item/de-bijzondere-vondsten-van-sil-de-strandjutter-te-gast-in-de-boterhamshow 2024-01-29T13:35:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38363.w613.r16-9.1060e63.webp De bijzondere vondsten van Sil de strandjutter | Te gast in De Boterhamshow Hier aan tafel, iemand die elke dag over de stranden wandelt. Het is een echte strandjutter. Ze heet Sil. Welkom Sil. Mag ik eigenlijk Sil zeggen? Ja, heel graag, want ik heb verder geen achternaam. Oké, Sil, kun je eens uitleggen wat een strandjutter eigenlijk de hele dag doet? Jazeker, ik loop van 's ochtends vroeg tot 's avonds laat over het strand en ik vind er allemaal dingen die uit de zee komen. En als ik iets bijzonder genoeg vind, dan neem ik het mee naar huis. Wat voor bijzondere dingen vind je zoal? Ik heb een top-5 meegenomen van een meest bijzondere dingen die ik ooit heb gevonden op het strand. Leuk, een top-vijf! Komt ie, op nummer vijf van meest bijzondere dingen die ik ooit heb gevonden op het strand... Een schoen! Uh, oké. Jammer dat het er maar één was, maar toch, prachtige schoen. Op nummer vier, een zwembroek met een toekan erop. Ik denk dat iemand hem verloren heeft in de hoge golven en dat ie toen in zijn blote kont de zee uit moest. Ja, dat denk ik ook ja Op nummer 3, een zilveren munt. Wow, dit wordt wel steeds bijzonderder. Oh, maar dan heb je deze nog niet gezien. Op nummer 2: het stuurwiel. Zo, lag dit gewoon zo het strand? Ik denk van een piratenschip dat ooit, lang geleden gezonken is. Wauw Nou, ik ben nu wel heel benieuwd wat er op nummer één staat. Komt ie. Op nummer 1. Iets wat ik vond op het strand. Zo leuk, zo mooi, zo bijzonder. Ik was er meteen verliefd op. Ik heb het mee naar huis genomen en het maakt me nog steeds elke dag ongelooflijk blij. Hallootjes! Ja, da's m'n man. Wacht heel even. Dus als ik het goed begrijp heeft Sil u ook gevonden op het strand? Ja, ik had net gezwommen in zee en ik lag te zonnen op het strand. En zij ziet mij liggen en ze vraagt: ga je met me mee naar huis? Ik was op slag verliefd en ik zeg ja, natuurlijk ga ik met je mee naar huis schat. En ik ben nooit meer weggegaan. Sjongejonge, dat is inderdaad wel heel bijzonder. Inmiddels zijn we alweer tien jaar getrouwd. Kijk eens hier. Maar wat is dat voor een plastic dingetje? Nee, dat is m'n trouwring, heeft Sil ook op het strand gevonden. Komt uit een luchtbed volgens mij, leuk he? Ja, ik zeg altijd als je op het strand loopt, kijk dan goed om je heen, want voor je het weet dan zie je iets liggen...war je nog heel lang plezier plezier van hebt. Dames en heren, Sil de Strandjutter en haar man. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16666904 173.44 875 2021-10-21T22:00:00+00:00 yes no strand afval liefde https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-europa 2024-01-16T15:41:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38366.w613.r16-9.1e44aa5.webp Het Klokhuis | Europa Nizar bezoekt het hart van Europa: het Europees Parlement in Brussel. Na de Tweede Wereldoorlog kwamen een aantal landen op het idee dat het slimmer was om samen te werken, en zo ontstond de Europese Unie. De 27 aangesloten landen bedenken daar allemaal wetten, maar wat zien wij daar nou van terug in het dagelijks leven? Wat hebben eieren, een harinkje, je internetbundel en het klimaat met Europa te maken? Nizar gaat op onderzoek met Leverne, jongerenvertegenwoordiger van Europese Zaken. En de Dat-kan-toch-anders-man is erbij als de Europese Unie wordt bedacht. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1330861 893.256 9289 2021-10-27T05:00:00+00:00 yes no Europa Europese Unie politiek https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-huilen-1 2024-01-04T12:56:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38367.w613.r16-9.2a5665f.webp Het Klokhuis | Huilen Iedereen moet wel eens huilen. Omdat je verdrietig bent, als je een ui aan het snijden bent of een zielige film kijkt. Maar hoe werkt dat precies? Waarom huilen mensen wel en dieren niet? Sosha zocht het voor je uit. En Cowboy Lionel Porcupine heeft zijn tranen te lang opgekropt. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1304561 931.944 1193 2021-10-30T05:00:00+00:00 yes no huilen emotie https://schooltv.nl/video-item/high-speed-history-wie-was-sara-burgerhart 2024-04-04T13:54:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38368.w613.r16-9.2fb7115.webp Wie was Sara Burgerhart? | High Speed History In 1782 wordt het boek ‘Sara Burgerhart’ gepubliceerd. Het boek is geschreven door Betje Wolff en Aagje Deken. ‘Sara Burgerhart’ is geschreven als een briefroman en bevat autobiografische elementen. Net als Aagje Deken, is de hoofdpersoon Sara Burgerhart een wees. En net als Betje wordt ze omdat ze een vrouw is, veroordeeld voor een stukgelopen liefdesrelatie. ‘Trouw niet voor het geld, maar voor de liefde’, is de boodschap van het boek en dat is heel opmerkelijk voor die tijd. De schrijfsters benadrukken de zelfstandigheid van de vrouw en dat zij zelf haar keuzes moet kunnen maken. Dit is typerend voor de ‘Verlichting’, een stroming die uitgaat van het geloof in de mens en in de vooruitgang. Het boek geeft een goed beeld van de veranderingen in de samenleving aan het eind van de 18e eeuw. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16666909 57.52 1352 2021-10-18T10:00:00+00:00 yes no canon verlichting literatuur https://schooltv.nl/item/brazilie 2024-01-18T10:44:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43014.w613.r16-9.f5224ff.png Wat weet jij over Brazilië? | Quiz over het grootste land van Zuid-Amerika Brazilië is het grootste land van Zuid-Amerika. Het staat bekend om zijn tropische regenwouden, beroemde voetballers en uitbundige carnaval. Hoe goed ken jij Brazilië? Klik op de afbeelding om de quiz te starten! https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 4893 yes no Brazilië land quiz https://schooltv.nl/item/australie 2024-01-18T10:44:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/11000/images/11643.w613.r16-9.e1c8c86.png Wat weet jij over Australië? | Quiz over het land van de Aussies Australië ligt helemaal aan de andere kant van de wereld. Het land is bekend van het Groot Barrièrerif, de rijke geschiedenis en bijzondere diersoorten als koala’s en kangoeroes. De bevolking bestaat grotendeels uit immigranten uit Engeland, maar ook de oorspronkelijke bevolking: de Aboriginals hebben vandaag de dag nog grote invloed op de cultuur van Australië. Hoeveel weet jij over dit land? Test je kennis in de quiz! https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 5451 yes no aboriginal Australië ontdekkingsreis https://schooltv.nl/video-item/wat-doet-een-volle-blaas-met-je-brein-beslissen-als-je-nodig-moet 2024-01-04T12:56:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38372.w613.r16-9.c69c0e8.webp Wat doet een volle blaas met je brein? | Beslissen als je nodig moet We gaan dus onderzoeken wat het effect is van een volle blaas op je brein. Ja, want als je heel nodig moet, is je brein continu bezig om ervoor te zorgen dat je niet in je broek plast. Ja, dat herken ik wel, want ik kan dan echt nergens anders meer aan denken. Tijd voor een knallend blaas-breinexperiment. Kom maar naar voren. He prof, de volgende keer pakken we jouw auto, goed? Dat is goed ermee. Ja ja, laat me komen en kiepen maar. Mooi, daar gaat ie. Nice. Top. Om te onderzoeken wat een volle blaas met je brein doet, hebben we het testteam uitgenodigd. De ene helft van het testteam gaat het experiment doen nadat ze naar de wc zijn geweest. Team lege blaas. De andere helft is team volle blaas. Nou jongens, ik heb hier een klein flesje water voor jullie. Zij moeten voordat de test begint een klein slokje water drinken. Laatste slokje ook. En leeg. Goed, dames en heren, de opdracht is als volgt er is een ware natuurramp geweest. Alles is kapot en vernietigd, een echte apocalyps. Achter jullie ligt een autowrak en daarin liggen wat spullen die je kunnen helpen om te overleven. Maar zoals je ziet, alles staat er in de fik en je hebt niet heel veel tijd. Nee, vijf minuten om precies te zijn en dan zal de auto ontploffen. Nou ligt er naast die auto een lijst met 15 voorwerpen erop die in die auto verstopt liggen. Jullie moeten zo als team vijf objecten kiezen die jullie kunnen helpen om te overleven. Dus, heel belangrijk om goed na te denken welke voorwerpen kunnen nu je leven redden? Jullie zijn team lege blaas. Zijn jullie er klaar voor? Jaja, goed, dan gaan we beginnen. In 3, 2, 1, start de tijd. Voedselblik, lucifers. Deken, lucifers, wc-papier ook superhandig. Touw? Nee, da's helemaal niet handig. Als je iets hebt roep even, dan gaan wij er alvast in. Oké, een bijl, een bijl, een bijl. Daarna hebben we de...Wat was het laatste ook alweer/ KUn je het vinden? Denk aan de tijd jongens. Wat is dit? Een bal. Een deken? Een wc-papier. Heb je al voedselblik? Er is wel heel veel discussie in de auto op dit moment, een beetje chaos ook. We hebben al wel meer dan 5 voorwerpen, we moeten de lucifers nog vinden. Een stuk of tien hier. Ik denk dat ze nu het stuur eruit aan het slopen zijn. Je moet ook nog een keuze gaan maken wat je meeneemt. Oke, we zijn klaar. En de tijd is gestopt. Ik zie een hele hoop voorwerpen. Wat hebben jullie gekozen? We hebben drop, nou is altijd lekker. Is misschien niet het beste voedingsmiddel maar je kan het eten. Een zaklamp om te zien. En make-up want dat vond ik wel nodig. Wc-papier natuurlijk om je behoeftes te doen. En het touw? Om vast te maken. Ja, om bomen te maken ofzo. Vind ik een hele slimme. En een deken? Altijd een beetje koud af en toe, koude dagen. Nou, jullie hebben zes voorwerpen gekozen dat is één te veel. Jullie hebben de volle vijf minuten gebruikt en een paar hele goede voorwerpen en een paar twijfelachtige voorwerpen gekozen. Hartstikke bedankt. Tijd voor Team Volle Blaas. Laatste slokje ook. En leeg. Ik moet heel nodig plassen. Dat is de bedoeling. Dan gaan we snel beginnen. Klaar voor? Ja 3, 2, 1 go! Laten we gaan voor het voedsel in blik. lucifers, deken sowieso, en touw denk ik wel dat handig is. En wat nog meer? Voedsel in blik. Een bijl, maar die hadden we niet nodig. Ze nemen wel lekker snel besluiten. Wat nemen we dan? Zeg maar. Hebben we het? Zijn jullie klaar? Stop de tijd. Wat hebben jullie allemaal gepakt? Nou, van alles. Een zaklamp, want je moet natuurlijk wel zien in de in de avond. Verbanddoos, altijd handig als je gewond raakt. Eten, want je moet natuurlijk eten natuurlijk. Ja, dan hebben we touw om iets vast te binden. Altijd handig. Ja. En een deken om warm te blijven. Nou, nuttige dingen. Zeker handig om bij je te hebben als je midden in een apocalyps zit. Zeker. Volgens mij moeten jullie plassen. Leg maar neer en naar de wc. Die zijn heel blij. Ohh. Jongens, we hebben dus onderzocht dat de invloed van een volle blaas is op je hersenen en wat heel erg opviel is dat team volle blaas anderhalve minuut sneller klaar was. En jullie hadden toch wel betere voorwerpen om te overleven. Kijk, het grappige is dat je met een volle blaas beter bent in het nemen van beslissingen. He, als je hersenen heel druk bezig zijn met het voorkomen dat je in je broek plast, is er minder ruimte voor onbelangrijke zaken. Dus uit onderzoek blijkt dat je dan sneller beslissingen neemt en ook betere beslissingen neemt. Dus de volgende keer als je een belangrijke beslissing moet maken gewoon niet naar de wc gaan. Poepen mag wel. Oke. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16672749 354.16 1524 2021-10-25T08:00:00+00:00 yes no hersenen plassen blaas https://schooltv.nl/video-item/waarom-wil-je-graag-iets-doen-als-het-niet-mag-nieuwsgierigheid-is-aangeboren 2024-01-04T12:56:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/38000/images/38373.w613.r16-9.7f23db1.webp Waarom wil je graag iets doen als het niet mag? | Nieuwsgierigheid is aangeboren Waarom is het toch zo lastig om je nieuwsgierigheid in bedwang te houden? Ik heb het vooral als mensen zeggen dat iets niet mag, want dan wil ik namelijk weten waarom het niet mag. Om te onderzoeken hoe het zit met onze hersenen en nieuwsgierigheid, sluiten we een deel van ons testteam op in deze camper. Hier is niet veel te beleven, maar er staat wel...een magische rode knop. Wat zou er gebeuren als je daar op drukt? Hier is de bank. Voel je hem? Ga maar zitten en dan kom ik jullie dadelijk halen voor de echte test ja? Het testteam weten ze helemaal niet wat we gaan testen. Zij denken dat ze moeten wachten totdat ik ze kom halen voor een test. Dan ben ik dus heel benieuwd hoe lang het duurt voordat ze uit nieuwsgierigheid op die rode knop gaan drukken. Heb jij ook zweethandjes? Ik heb altijd zweethanden. Dit is echt zo'n busje waarin je ontvoerd wordt. Het kan niet dat er niks gaat gebeuren. Ze praten over van alles en nog wat. Maar na een paar minuten gaat de aandacht van het testteam uit naar de rode knop. Waarom is hier een knop? Ze willen echt heel graag weten wat er gebeurt als ze op die rode knop drukken. Er is een kans van 1 op 10 dat ik op die rode knop druk. Maar ik vind het wel, altijd als er zo'n rode knop is, dan wil ik er altijd heel graag op drukken. Ik ben nu wel bang. Ik zie die hand al dichter bij die knop komen. Een rode knop betekent nooit iets goed. Ja ja, ze gaan drukken. Ik ga vast schuilen. Oh shit, het rookt! Jongens, foei! Het duurde iets meer dan vijf minuten voordat het eerste team op de rode knop drukte. Tijd voor team 2. In principe gaan zij exact hetzelfde doen. Eén klein verschil. Deze is voor het tweede team. Zitten jullie goed? Ik denk het. Dan mag je blinddoek af. Oke jongens, daar kom ik jullie zo halen. Oh, en niet op die knop drukken. Die is voor een experiment straks, ja? Oke tot zo! Oh nee. Maar moeten we er nou op drukken of niet? Nee. Nee. Het is juist de bedoeling dat je dit niet doet. Je mag er niet aan zitten, straks verkloot je die hele opname. Ik zou het eigenlijk wel snappen als ze het wel doen. Ik ben gewoon bang dat we opeens een schok krijgen. Ja, precies dat. Nee, nee, niet, niet doen. Ik zeg zullen we met z'n allen tegelijkertijd drukken? Nee, ik wil het eigenlijk echt niet. Ik ga er op drukken! Ik heb helemaal last van m'n buik. Maar het staat wel echt heel dom opgeschreven, niet op drukken. Ik kan me daar niet aan houden. Nee, niet doen, niet krabben, nee! Ja, ja. Ja, daar gaat ie. Daar gaat ie. Daar gaat ie. Die hand gaat richting die rode knop. Allemaal tegelijk, 3, 2, 1. What the fuck gebeurt hier? Jongens! Ik had toch zo gezegd, niet op die rode knop drukken! Het team met het verbodsbordje drukte al na drie minuten op de rode knop. Het team zonder dat bordje deed er meer dan vijf minuten over. Maar hoe kan dat nou? Dat zit zo. Nieuwsgierigheid zit in ons brein gebakken. Door te ontdekken hoe iets werkt, komt er dopamine vrij. Het geluksstofje voor je hersenen. Als we niet nieuwsgierig zouden zijn, zouden we nooit nieuwe dingen leren of ontdekken. Je wordt vanzelf nieuwsgieriger, want waarom is het eigenlijk verboden? En bijna iedereen gaat het dan toch proberen. Dus papa's en mama's, als je kids wel eens iets doen wat je ze verboden hebt. Dat is aangeboren nieuwsgierigheid. Kunnen ze niks aan doen, dus niet boos worden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_16672750 232.28 1086 2021-10-25T08:00:00+00:00 yes no hersenen leren