https://schooltv.nl/video-item/sambabal-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-08T12:56:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14445.w613.r16-9.b0ca0d8.webp Sambabal maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een sambabal van een lege fles en een stok. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426054 58 2032-12-31T22:00:00+00:00 1509 2012-07-29T20:00:00+00:00 yes no muziek muziekinstrument knutselen https://schooltv.nl/video-item/hand-met-popcorn-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-08T12:56:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14446.w613.r16-9.dbcd303.webp Hand met popcorn maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een hand gevuld met popcorn. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426055 59 2032-12-31T22:00:00+00:00 1091 2012-07-29T20:00:00+00:00 yes no hand popcorn knutselen https://schooltv.nl/video-item/pijl-en-boog-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-22T07:33:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14447.w613.r16-9.49d0825.webp Pijl en boog maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een pijl en boog van een kleerhanger en wc-papier. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426056 61 2032-12-31T22:00:00+00:00 4897 2012-07-29T20:00:00+00:00 yes no pijl boogschieten boog knutselen https://schooltv.nl/video-item/kikker-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-08T12:55:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14448.w613.r16-9.223bd2f.webp Kikker maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een kikker van een lege groene fles. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426057 57 2032-12-31T22:00:00+00:00 2510 2012-07-29T20:00:00+00:00 yes no knutselen kikker https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-zuidoost-azie 2024-01-04T10:34:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14449.w613.r16-9.69516fc.webp Nieuws uit de natuur | Zuidoost-Azië Thema: Bijzonder leven. De Filippijnse neushoornvogel, de neusaap en het schubdier zijn bedreigde diersoorten. Om ze te redden zijn er onder andere het anti-stroperijproject in het Way Kambas National Park, ter bescherming van de Sumatraanse neushoorn en tijger, en het Berenopvangcentrum in Phnom Tamao Cambodja. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1198140 1800 4872 2012-06-18T07:14:40+00:00 yes no Azië dierentuin testkees dier https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-sporten-met-een-handicap 2024-01-04T10:34:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14450.w613.r16-9.c4de1c4.webp Nieuws uit de natuur | Sporten met een handicap Gehandicapt zijn betekent niet dat je niet kan sporten! Met de juiste aanpassingen en eventueel hulpmiddelen wordt er op hoog niveau gesport door mensen met een handicap. Mylène ervaart hoe het is om te sporten met een handicap. Welke aanpassingen vereist het? En waarom is sporten ook voor mensen met een handicap belangrijk? https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1198138 1800 5410 2012-06-11T07:54:06+00:00 yes no beperking gehandicapt Olympische Spelen sport testkees https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-teamsport 2024-01-04T10:34:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14451.w613.r16-9.d1ebf7f.webp Nieuws uit de natuur | Teamsport Bij het beoefenen van een teamsport komen andere zaken kijken dan bij een individuele sport. Binnen een team heeft iedereen een eigen taak, er worden afspraken gemaakt over bijvoorbeeld de tactiek waar iedereen zich aan moet houden en je draagt sámen de verantwoordelijkheid voor een goed eindresultaat. Een groepje goede individuele sporters is nog niet meteen een goed team. Mylène zoekt uit hoe je ervoor zorgt dat een team goed met elkaar samenwerkt en een eenheid vormt. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1198136 1800 2109 2012-06-01T14:29:45+00:00 yes no samenleven sport Olympische Spelen team testkees https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-ik-sport-alleen 2024-01-04T10:34:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14452.w613.r16-9.54e12f6.webp Nieuws uit de natuur | Ik sport alleen Waar ben ik goed in? Hoe haal ik het beste uit mezelf? Mylène gaat op pad om te ontdekken wat háár talent is. Ze probeert verschillende individuele sporten uit om te kijken of het iets voor haar is. Ze krijgt tips van oud-olympische sporters om nog beter te worden in wat ze doet. Mylène komt erachter dat veel oefenen belangrijk is om ergens goed in te worden. Maar hoe goed of hoe slecht je ergens ook in bent, het belangrijkste is dat je je best doet en plezier hebt. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1198134 1800 2228 2012-05-25T00:29:51+00:00 yes no Olympische Spelen oefening sport oefenen testkees https://schooltv.nl/video-item/paraplu-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-08T12:54:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14453.w613.r16-9.6e67f57.webp Paraplu maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een paraplu van een rietje en een babybel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426058 53 2032-12-31T22:00:00+00:00 1180 2012-07-29T20:00:00+00:00 yes no paraplu knutselen https://schooltv.nl/video-item/naar-de-wc-doe-mee-met-hoela-en-hoep 2024-02-08T12:54:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14454.w613.r16-9.0e64a9c.webp Naar de wc | Doe mee met Hoela en Hoep Oh, daar zijn jullie. Ssst, we spelen verstoppertje en ik ben ´m, maar ik weet al waar ze zitten! Kom mee. Ik ga ze laten schrikken! 1, 2, kiekeboe! Hè, waar zijn ze nou gebleven? Oh, nou, jullie zijn me weer te slim af! Hé, maar was Hoela niet bij jullie? Nee. Nee? Maar ik heb echt overal gezocht. Nou, waar is ze dan gebleven? Hier ben ik Hoepie! Oh, hoi Hoela. Hai, weet je waar ik was? En zij heeft wc-papier om zich heen. Je hebt wc-papier, dus ik denk dat je op de wc zat. Oh! Ja, dat klopt. Ja, zo stom van mij. Oh. Oh. Help eens? Ja, kijk: hier. Heb jij jouw billen wel goed schoongeveegd Hoela? Ja, natuurlijk! Ja, inderdaad. Maar ik ruik poep. Ik ga even op de wc kijken hoor. Ik kan al heel goed billen afvegen, kunnen jullie dat ook? Ja. Dat doe je zo hè. Zo. Hoela? Ja. Jij hebt dan wel jouw billen goed afgeveegd, maar jij hebt niet doorgetrokken! Jawel hoor, echt waar, ik heb doorgetrokken. Nou, wanneer dan? Nou, voordat ik naar de wc ging. Zij jij “voordat je naar de wc ging”? Ja. Je trekt pas door nadat je naar de wc bent geweest. Oh. Ja. Oh, dat heb ik helemaal vergeten Hoepie. Ja, en daarna moet je dan ook je handen wassen. Oh, nou, helemaal vergeten. Ik vind het ook zo moeilijk, weten jullie dat allemaal? Kunnen jullie dat allemaal onthouden? Ja. Oh, nou, ik niet hoor. Zullen we Hoela een handje gaan helpen? Ja. Dan gaan we iets maken zodat ze het nooit meer vergeet. Ja? Ga maar effe in de kast kijken, daar ligt vast wat in wat we kunnen gebruiken. Kijk, oh, dit hè, allemaal plaatjes. Kom maar. Ja, neem maar mee. Hoela? Ja. We hebben wat gevonden. Wat moet er als eerst? Wat moeten we doen als we naar de wc gaan, als eerst? Handen wassen. Nee, niet handen wassen Hoela. Wat moet je als eerst doen? Wie weet het, wie heeft dat kaartje? Ik weet het. Je broek naar beneden. Ja. Kom maar. En waar zetten we die dan? Hier. Ja, daar, goed. Dus dat is het eerste: broek naar beneden? Broek naar beneden, hartstikke goed. Wat doen we daarna? Op de wc gaan zitten. Dit. Dit. Okay, dan zetten we die even hier neer, zo hop. Dan heb je gepoept, pfffrrrrt, en dan ben je klaar, en dan? Deze. Die hè. Ja. Goed zo. Oh ja, afvegen, dat kan ik heel goed! Afvegen. En daarna, wat doen we daarna? Ja, dan sta je op en dan gooi je dat weg, en daarna, ja, dan trekken we door! En dan? Dan gaan we…? Handen wassen. Handen wassen en die zetten we dan helemaal aan het eind. Dus Hoela, kom eens effe kijken. Ja. Zodat je het kan leren en nooit meer zal vergeten. Oh Hoep, wat handig! Nou weet ik precies wat ik moet doen als ik naar de wc moet. Maar Hoela? Ja? Ik ruik nog steeds poep. Hé Hoela, ik heb poep onder mijn schoenen! Hondenpoep! Daar weet ik nog een liedje van. Hip hip Hoela, Hoela Hoela Hoep, hip, hip Hoela, Hoela Hoela poep! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426059 208 2032-12-31T22:00:00+00:00 7233 2012-07-24T20:00:00+00:00 yes no plassen toilet https://schooltv.nl/video-item/medaille-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-22T07:33:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14455.w613.r16-9.af911cc.webp Medaille maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een medaille. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426060 58 2032-12-31T22:00:00+00:00 2926 2012-07-29T20:00:00+00:00 yes no knutselen ketting https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-in-grotten 2024-01-04T10:34:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14456.w613.r16-9.17fc3bc.webp Nieuws uit de natuur | In grotten Thema: Bijzonder leven. Hoe ontstaan grotten? We kijken naar druipstenen (stalactieten en stalagmieten) en grottenminnende dieren, zoals vleermuizen, grottensalamanders en blinde rivierkreeften en welke aanpassingen die hebben, bijvoorbeeld geen pigment of ogen. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1198132 1800 4197 2012-05-18T00:00:24+00:00 yes no grot landschap leven dier testkees https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-hoe-dieren-wonen 2024-01-04T10:34:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14457.w613.r16-9.69ea6fc.webp Nieuws uit de natuur | Hoe dieren wonen Thema: Nesten. We zien waarom dieren nesten maken. Wat is het verschil in nestbouw tussen nestvlieders en nestblijvers? We bekijken broedzorg en sociale bouw. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1198130 1800 3249 2012-05-10T23:59:29+00:00 yes no vliegen vogel zorg nest broeden testkees https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-zwaluwen 2024-01-04T10:34:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14458.w613.r16-9.ecb4a96.webp Nieuws uit de natuur | Zwaluwen Thema: Nesten. Zwaluwen zijn zomergasten. We kennen de huis- boeren-, en oeverzwaluwen. We bekijken de levenscyclus van de boerenzwaluw en zien hoe hij zijn nest bouwt. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1198128 1800 5293 2012-04-27T00:37:00+00:00 yes no zwaluw leven dier nest zomer testkees https://schooltv.nl/video-item/lopende-cavia-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-08T12:53:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14459.w613.r16-9.6231e9c.webp Lopende cavia maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een lopende cavia van een luciferdoosje en een touwtje. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426061 65 2032-12-31T22:00:00+00:00 1858 2012-07-29T20:00:00+00:00 yes no cavia knutselen https://schooltv.nl/video-item/kroon-voor-hoep-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-08T12:52:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14460.w613.r16-9.07d89de.webp Kroon voor Hoep maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een kroon voor jarige Hoep van rietjes en knutselstaafjes. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426062 58 2032-12-31T22:00:00+00:00 2404 2012-07-29T20:00:00+00:00 yes no kroon knutselen verjaardag koning https://schooltv.nl/video-item/koe-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-08T09:16:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14461.w613.r16-9.2f14857.webp Koe maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een koe van een lege fles wasmiddel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426063 66 2032-12-31T22:00:00+00:00 1912 2012-07-29T20:00:00+00:00 yes no knutselen koe https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-lieveheersbeestjes 2024-01-04T10:34:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14462.w613.r16-9.ed12d46.webp Nieuws uit de natuur | Lieveheersbeestjes Thema: Groeien. We kijken naar de uiterlijke kenmerken van lieveheersbeestjes, hun levenscyclus, larven en welke beschermingen ze hebben om niet opgegeten te worden, zoals een chemische afscheiding. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1198126 1800 3892 2012-04-12T23:56:44+00:00 yes no larve insect kever dier testkees groeien https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-mensen 2024-01-04T10:34:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14463.w613.r16-9.04c7dfa.webp Nieuws uit de natuur | Mensen Thema: Groeien. Mannen hebben zaadjes met eigenschappen van de vader, vrouwen eitjes met die van de moeder. Bij bevruchting komen een zaadje en een eitje samen. Het kind dat geboren wordt,heeft daarom eigenschappen van zowel vader als moeder. We zien hoe een baby zich ontwikkelt in de baarmoeder en bekijken embryo, navelstreng en vruchtvlies. De zwangerschap is de tijd tussen bevruchting en geboorte (bij mensen negen maanden). Mensen zogen, net zoals zoogdieren, zijn nestblijvers en zorgen lang voor de kinderen. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1198124 1800 4305 2012-04-06T00:10:22+00:00 yes no voortplanting zaadcel mens eicel bevruchten testkees https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-beren 2024-01-04T10:34:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14464.w613.r16-9.8247712.webp Nieuws uit de natuur | Beren Thema: Beesten. De pandabeer is in gevaar dus komen we in actie. Welke beren bestaan er nog meer? https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1198120 1800 5804 2012-03-16T02:42:34+00:00 yes no panda dier beer bedreigd testkees https://schooltv.nl/video-item/tol-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-22T07:33:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14465.w613.r16-9.5b373da.webp Tol maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een tol. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426064 65 2032-12-31T22:00:00+00:00 3335 2012-07-29T20:00:00+00:00 yes no tol knutselen speelgoed https://schooltv.nl/video-item/klepper-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-08T09:16:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14466.w613.r16-9.4d11337.webp Klepper maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een klepper van een pollepel, plakband, touw en knopen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426065 55 2032-12-31T22:00:00+00:00 1166 2012-07-29T20:00:00+00:00 yes no knutselen muziekinstrument https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-beestjes-in-huis 2024-01-04T10:34:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14467.w613.r16-9.3f69f4e.webp Nieuws uit de natuur | Beestjes in huis Mylène vindt beestjes in haar huis en gaat uitzoeken welke diertjes het zijn en wat ze in haar huis doen. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1198118 1800 3229 2012-03-09T01:40:02+00:00 yes no insect testkees huisdier huis organisme dier https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-bomen-1 2024-01-04T10:34:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14468.w613.r16-9.1b80456.webp Nieuws uit de natuur | Bomen Thema: Het bos. We kijken naar de onderdelen van bomen en beschrijven hun levenscyclus. Wat vertellen de jaarringen ons? Op, in en rond de eik leven verschillende dieren en planten. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1198116 1800 6202 2012-03-02T11:36:21+00:00 yes no bos hout testkees boom jaarring plant https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-spechten 2024-01-04T10:34:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14469.w613.r16-9.e35744b.webp Nieuws uit de natuur | Spechten Thema: Het Bos. Mylène hoort geroffel van een specht en gaat naar het dier op zoek. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1198114 1800 3349 2012-02-24T01:57:15+00:00 yes no geluid testkees bos vogel https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-rolstoel 2024-01-04T10:34:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14470.w613.r16-9.317796c.webp Nieuws uit de natuur | Rolstoel Thema: Techniek. Een rolstoel is een vervoermiddel voor mensen die niet (goed) kunnen lopen. We kijken naar de constructie en zien dat bij het voortbewegen energie wordt omgezet. Ook horen we iets over de geschiedenis en over de verschillende doeleinden waarvoor we de rolstoel gebruiken. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1198112 1800 1952 2012-02-03T02:50:56+00:00 yes no rolstoel beperking testkees sport gehandicapt techniek https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-papier-proefjes 2024-01-04T10:34:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14471.w613.r16-9.601f3ce.webp Nieuws uit de natuur | Papier-proefjes Thema: Techniek. We zien hoe papier gemaakt wordt en waarvoor we het gebruiken. Van oud papier kun je weer nieuw papier maken. We kennen verschillende soorten papier en eigenschappen ervan, zoals absorptie en stevigheid. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1198110 1800 4649 2012-01-27T01:47:56+00:00 yes no papier techniek testkees https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-bloed 2024-01-04T10:34:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14472.w613.r16-9.92ceb10.webp Nieuws uit de natuur | Bloed Thema: Zuurstof voor je lijf. Bloed bestaat uit bloedcellen en bloedplasma; het vervoert zuurstof door ons lichaam en wordt rondgepompt door het hart. We kijken naar het verband tussen tussen inspanning, ademhaling en hartslag; in bloed zitten ook stoffen die ervoor zorgen dat het kan stollen. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1198108 1800 7863 2012-01-20T01:20:22+00:00 yes no bloedcel cel testkees bloed zuurstof menselijk lichaam https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-ademen 2024-01-04T10:34:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14473.w613.r16-9.2d15e27.webp Nieuws uit de natuur | Ademen Thema: Zuurstof voor je lijf. In de lucht om ons heen zit zuurstof, die we met onze longen ons lichaam binnenhalen. Ons ademhalingsstelsel bestaat uit verschillende onderdelen. Inademen is het beste om via je neus te doen. We bekijken het verband tussen ademhaling en beweging, en wat astma precies is. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1198106 1800 10786 2012-01-13T00:28:11+00:00 yes no testkees menselijk lichaam ademen longen astma zuurstof https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-snavels 2024-01-04T10:34:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14474.w613.r16-9.173d459.webp Nieuws uit de natuur | Snavels Thema: Vogels. Mylène wordt gebeten door een vogel en gaat vervolgens onderzoeken waarvoor vogels hun snavel gebruiken. Snavels van vogels zijn aangepast aan het voedsel dat ze eten. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1198104 1800 6213 2012-01-06T02:26:56+00:00 yes no eten voedsel vogel snavel https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-tuinvogels 2024-01-04T10:34:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14475.w613.r16-9.f3ecb1a.webp Nieuws uit de natuur | Tuinvogels Thema: Vogels. Mylène maakt een tuin vogelklaar en gaat vogel spotten. Er zijn wintergasten, zomergasten en standvogels. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1198102 1800 6851 2011-12-30T01:28:26+00:00 yes no tuin testkees vogel voer https://schooltv.nl/video-item/jerrycans-met-kerstverlichting-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-22T07:33:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14476.w613.r16-9.160f023.webp Jerrycans met kerstverlichting maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken kerstverlichting van lege jerrycans en lampjes. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426066 59 2032-12-31T22:00:00+00:00 7749 2012-07-29T20:00:00+00:00 yes no kerst verlichting knutselen https://schooltv.nl/video-item/tandenpoetsen-doe-mee-met-hoela-en-hoep 2024-02-08T09:16:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14477.w613.r16-9.3ffda89.webp Tandenpoetsen | Doe mee met Hoela en Hoep ♪Lang zal hij leven. Lang zal hij leven in de gloria.♪ Ho. Wij vieren vandaag feest en weet je waarom? Bolle Bink is jarig. ♪In de gloria. In de gloria.♪ Hiep hiep hiep hoera!!! Dit is echt de aller leukste verjaardag die ie ooit gehad heeft Hoep. Nou, niet alleen de leukste, maar ook de lekkerste verjaardag. Mmmmm. Houden jullie ook zo van taart? Ja! Ja hè. Ik vind het heerlijk. Gelukkig zijn jullie er, want anders had ik die hele appeltaart in mijn uppie opgegeten en dan had ik vast buikpijn gekregen. Ja. En gaatjes Hoep. En gaatjes? Huh? Ja, want als je heel veel snoept, dan krijg je gaatjes. Nou, ik snoep heel erg veel, maar ik heb nergens gaatjes hoor. Zie jij gaatjes? Ja, maar niet in je kleren Hoepie. Nee, in je tanden. Als je zoet eet, dan heb je gaatjes in je tanden. Gaatjes in mijn tanden? Ja. Dat kan toch niet? Jawel. Echt waar? Ja! Nee, ik wil geen gaatjes in mijn tanden! Oh, maar dat hoeft niet Hoep. Nee? Nee, nee, dan moet je goed je tanden poetsen. Oh. Tanden poetsen? Nee hoor, dat ga ik niet doen. Ja, waarom niet? Nou, ten eerste: ik heb geen tandenpoetser en ten tweede: het is heel erg stom. Nou, maar tandenpoetsen is niet stom Hoep en tandenpoetsen, dat is een tandenborstel, je weet er echt niks van hè Hoepie? Jawel, heus wel, ik weet heus wel hoe dat moet hoor. Volgens mij heb jij nog nooit je tanden gepoetst. Ik heb heus wel een keer mijn tanden gepoetst, maar toen was ik, dat was zó lang geleden, toen was ik nog zo’n klein Hoepie. Ja, maar heel lang geleden? Tandenpoetsen moet je heel vaak doen hoor. Echt? Ja. Hoe vaak dan? Eh, ja, dat weet ik ook niet precies, weet jij het? Twee keer. Twee keer? Twee keer per dag? Nee, maar dat is veel te vaak, nee hoor, dat ga ik niet doen. Hoepie, volgens mij kunnen zij het jou wel eventjes voordoen. Willen jullie dat? Ja! Ga jij me dan effe helpen? Ga maar effe kijken in de kast. Wie wil mij effe helpen? Wat heb je allemaal nodig om tanden te poetsen? Een tandenborstel. Een tandenborstel inderdaad, ja, pak het hele mandje maar. Pak het hele mandje. Ook eentje voor Bolle Bink! Ook eentje voor Bolle Bink. Wil jij deze? Ja. Een blauwe. Is dat voor mij? Wat moet er dan gebeuren? Oh, dat moet erop. Doe ook maar op de mijne. Kijk: ik heb een mooi beertje. Ja. En jullie doen het echt heel goed, je gaat helemaal, je kan helemaal naar achteren. Hebben jullie het vaker gedaan? Ja. Oh. Ja, ook vanavond. Gaan jullie dat vanavond ook doen? Kijk eens Bolle Bink, je verjaardagscadeautje van Hoepie en van mij. Alsjeblieft. Hé, waar is Hoep nou? Hoela, hier ben ik. Wat ben je aan het doen Hoepie? Ik ga mijn tanden weer poetsen. Huh? Alweer, maar je hebt toch net je tanden gepoetst? Ja, maar ik ga het nog een keer doen, ik vind het zo leuk. Dat is slagroom. Ja! Oh, Hoep, dat is slagroom! Ja, dat is slagroom. Nou, dat geeft helemaal niet hoor Hoepie, het maakt niks uit. Nee? Nee. Oh, wat goed. Dan moet je gewoon nog een keer je tanden poetsen met tandpasta. Dat vindt hij niet leuk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426067 214 2032-12-31T22:00:00+00:00 4416 2012-07-24T20:00:00+00:00 yes no tandenpoetsen schoon https://schooltv.nl/video-item/inktvis-van-paprika-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-08T09:15:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14478.w613.r16-9.f133289.webp Inktvis van paprika maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een inktvis van paprika. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426068 65 2032-12-31T22:00:00+00:00 918 2012-07-29T20:00:00+00:00 yes no inktvis paprika knutselen https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-kerst 2024-01-04T10:34:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14479.w613.r16-9.f4784b4.webp Nieuws uit de natuur | Kerst Thema: Veilige feestdagen. Kerst is gezellig maar kan een onveilige situatie in de hand werken. Hierbij suggesties om de kerst leuk en veilig te houden. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1187706 1800 17989 2011-12-02T02:09:33+00:00 yes no kerst feest christendom godsdienst https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-12-satellieten 2024-01-04T10:34:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14480.w613.r16-9.8c2a5bd.webp Nieuws uit de natuur | 12 Satellieten Thema: Ruimtevaart. Om onze aarde draaien zeer veel satellieten. Wat doen deze satellieten allemaal voor ons. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1187702 1800 3877 2011-11-25T00:39:51+00:00 yes no heelal aarde ruimtevaart satelliet testkees https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-met-een-prijs-op-reis 2024-01-31T08:27:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14481.w613.r16-9.ac44857.webp Koekeloere | Met een prijs op reis Thema: Reis. Arie heeft een reis naar Turkije gewonnen! Hij neemt Moffel en Piertje met hem mee. Gezellig samen op vakantie! Turkije is een mooi warm land en ziet er heel anders uit dan Nederland. Ze logeren in Orange County, lekker all-inclusive. Maar is dit het nou? Het lijkt heel erg veel op Nederland, ze hebben zelfs een poffertjeskraam! De reisleider hoort in het voorbijgaan hun opmerkingen. Dit is een leuk vakantieadres, legt hij uit, maar is niet hetzelfde als Turkije buiten dit hotel. Hij neemt Moffel, Piertje en Arie mee naar zijn familie. Welkom in Turkije! https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1198205 900 37489 2012-05-22T23:46:04+00:00 yes no reizen Turkije vakantie zomer https://schooltv.nl/video-item/haren-wassen-doe-mee-met-hoela-en-hoep 2024-02-08T09:15:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14482.w613.r16-9.9e3aa7f.webp Haren wassen | Doe mee met Hoela en Hoep Hoela en Hoep leggen uit waarom en hoe je je haren moet wassen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426069 221 2032-12-31T22:00:00+00:00 5039 2012-07-24T20:00:00+00:00 yes no haar wassen schoon https://schooltv.nl/video-item/giraffe-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-08T09:15:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14483.w613.r16-9.f1d7dd4.webp Giraf maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een giraf van een luciferdoosje. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426070 56 2032-12-31T22:00:00+00:00 2528 2012-07-29T20:00:00+00:00 yes no knutselen giraffe https://schooltv.nl/video-item/decor-voor-roodkapje-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-01-10T15:36:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14484.w613.r16-9.ee732d2.webp Decor voor Roodkapje maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een verschuifbaar decor voor bij het verhaal van Roodkapje. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426071 65 2032-12-31T22:00:00+00:00 2715 2012-07-29T20:00:00+00:00 yes no decor knutselen sprookje https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-het-ruimteschip 2024-01-04T10:34:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14485.w613.r16-9.dbb700c.webp Nieuws uit de natuur | Het ruimteschip Thema Ruimtevaart. Andre Kuijpers gaat in november vijf maanden de ruimte in naar het International Space Station ISS. We volgen zijn reis en laten zien wat er allemaal bij zo'n reis komt kijken. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1187700 1800 7338 2011-11-21T18:57:23+00:00 yes no ISS astronaut ruimtevaart heelal https://schooltv.nl/video-item/bloem-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-22T07:33:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14486.w613.r16-9.6600e5f.webp Bloem maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een bloem van een rietje en een yoghurtbakje. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426072 61 2032-12-31T22:00:00+00:00 3132 2012-07-29T20:00:00+00:00 yes no bloem kleuter knutselen peuter https://schooltv.nl/video-item/clown-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-22T07:33:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14487.w613.r16-9.59341ba.webp Clown maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een clown van een lege fles en een ballon. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426073 64 2032-12-31T22:00:00+00:00 1257 2012-07-29T20:00:00+00:00 yes no knutselen clown peuter kleuter https://schooltv.nl/video-item/brandweerhelm-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-22T07:33:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14488.w613.r16-9.1681887.webp Brandweerhelm maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een brandweerhelm van een papieren zak. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426074 77 2032-12-31T22:00:00+00:00 6178 2012-07-29T20:00:00+00:00 yes no knutselen brandweer peuter kleuter https://schooltv.nl/video-item/boterham-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-22T07:32:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14489.w613.r16-9.4330cdb.webp Boterham maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een boterham met een zonder hapje eruit. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426075 57 2032-12-31T22:00:00+00:00 1951 2012-07-29T20:00:00+00:00 yes no knutselen peuter kleuter https://schooltv.nl/video-item/knuffel-wassen-doe-mee-met-hoela-en-hoep 2024-02-08T09:15:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14490.w613.r16-9.58838a3.webp Knuffel wassen | Doe mee met Hoela en Hoep Miep, miep, miep. Oh, hé, daar zijn jullie. Vandaag is het hier twee keer zo gezellig. En weet je waarom? Want iedereen heeft zijn knuffeltje meegenomen. Hoi, willen jullie nog een kopje thee? Ja. Ja? Schenk jij effetjes een kopje thee in. Oh, ik wil ook een kopje thee. Mmmmm. Hé, Hoela, hé, we zijn aan het picknicken, doe je mee? Nee! Nou, waarom niet? Nou, daarom niet! Ja, Hoela is een beetje chagrijnig hè? Ja! Ik ga ‘r even proberen op te vrolijken. Wacht even. Kietel, kietel, kietel, kietel. Nee! Niet doen! Dit is helemaal niet leuk hoor Hoepie! Nee, maar Hoela, wat is er dan, normaal moet je hartstikke hard lachen als ik dat doe. Ja, normaal gesproken wel, maar nu ben ik veel te moe om te lachen. Ik heb amper geslapen en het komt allemaal door Bolle Bink. Hè? Door Bolle Bink? Waarom dan? Nou, eh, meneer wil in bad. Hahahahaha! Menner… Nee, daar kan je wel om lachen, maar dit is helemaal niet leuk hoor, ik heb ruzie. Oh, oh, nee Hoela, dat is inderdaad niet leuk, maar waarom wil Bolle Bink in bad dan? Nou, Bolle Bink zegt dat hij stinkt, maar dat is helemaal niet zo, hij ruikt hartstikke lekker, ruik maar. Effe ruiken. Oewapf. Wat? Nee Hoela, nee, Bolle Bink heeft gelijk, hij stinkt heel erg. Echt? Ja, heel erg. Nee, ik ruik het niet. Jawel. Ruik jij het? Het is echt… Ik wil ook. Jakkes. Vies hè? Geef Bolle Bink maar inderdaad terug aan Hoela, alsjeblieft. Nou, dus hij stinkt echt? Hij stinkt heel erg Hoela. Nou, maar wat kan ik daar dan aan doen? Nou, in bad stoppen! Oh. In bad stoppen? In bad stoppen? Maar hoe moet dat dan Hoepi? Je zit zo in bad en dan moet je denk ik de knuffel onder water en dan moet je het zo poetsen. Maar wat hebben we nodig? Water en wat nog meer? Zeep. Zeep, okay, ja, even wachten hè. Kijk, we zetten ‘m hierop, zet ‘m maar hierop. Op het kistje. Voorzichtig hè. Deze stinkt veel meer. Wat hebben we nog meer nodig? Sop. Sop, ja, we hebben nog sop nodig. Ga maar effe in de kast kijken. Zeep! En zeep! En zeep. En misschien nog wat borsteltjes. Kijk eens hier: wat is dat? Wat zit daarin? Zeep. Hij vindt het wel koud hoor. Is dat zeep? Ja, pak het maar. Ja, pak dat hele ding maar. Neem maar mee. Wat is dit? Wat is dit? Oh, dat heb je er helemaal ingegooid? Oh, okay. Bolle Bink ligt in bad! Ja, ga maar lekker wassen nou. Volgens mij is hij helemaal schoon. Ja toch? Nu moeten we ‘m even laten drogen jongens. Volgens mij kunnen we ‘m gewoon aan een waslijn hangen. Echt? Ja, hij moet nu even gewoon goed drogen. Kom effe zitten. Zo. Hoepie, je mag mijn thee hebben. Oh, dankjewel Hoela. Even kijken naar de knuffies. Oh, het is droog. Is Bolle Bink droog? Oh nee, ik heb ‘m eraf gehaald. Oh, wat goed zeg. Ja, hij ruikt weer helemaal lekker fris, wel een beetje anders, maar lekker fris. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426076 203 2032-12-31T22:00:00+00:00 2828 2012-07-24T20:00:00+00:00 yes no wassen schoon https://schooltv.nl/video-item/boekensteun-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-22T07:32:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14491.w613.r16-9.cfd4ab7.webp Boekensteun maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een boekensteun van lege melkpakken en boekjes. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426077 64 2032-12-31T22:00:00+00:00 1482 2012-07-29T20:00:00+00:00 yes no boek kleuter knutselen peuter https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-lekker-puh 2024-01-04T10:34:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14492.w613.r16-9.462e93c.webp Koekeloere | Lekker puh! Thema: Gevoelens. Moffel bouwt een race-kar. Arie komt helpen, maar Piertje mag niet meedoen, want het is mannenwerk. Piertje is beledigd en keert boos terug naar het hol. Als Moffel haar ophaalt om de kar te schilderen ziet hij een bord op de deur: VERBODEN VOOR MOFFEL. Maar Pier, jij kunt zo goed schilderen, ik heb jou nu echt nodig. Piertje trekt wat bij en begint te schilderen. Maar gebruikt ze Moffels lievelingskleuren wel? https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1198203 900 17744 2012-05-08T23:59:04+00:00 yes no gevoel jongen meisje techniek boos https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-dierenhuid 2024-01-04T10:34:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14493.w613.r16-9.e2cafe7.webp Nieuws uit de natuur | Dierenhuid Thema: De huid. Dierenhuiden en huidbedekkingen verschillen van elkaar. Zo hebben zoogdieren vaak haren, vogels veren en reptielen hoornschubben. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1187698 1800 7107 2011-11-21T11:09:30+00:00 yes no haar veer huid dier testkees https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-mensenhuid 2024-01-04T10:34:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14494.w613.r16-9.2426a3a.webp Nieuws uit de natuur | Mensenhuid Thema: De Huid. De huid is ons grootste orgaan en is erg belangrijk voor onze gezondheid. Welke functies heeft onze huid allemaal? https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1187696 1800 4352 2011-11-04T01:42:25+00:00 yes no huidprobleem orgaan huid testkees https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-opgeruimd-staat-netjes 2024-02-01T12:47:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14496.w613.r16-9.0365497.webp Koekeloere | Opgeruimd staat netjes Thema: Milieu. Moffel en Piertje vinden een berg afval vlakbij hun hol in het bos. Als ze het wegbrengen, worden ze gesnapt door een milieuambtenaar. Hij denkt dat Moffel en Piertje het afval daar zelf gestort hebben en beveelt het meteen op te ruimen! Beduusd gaan ze aan de slag, maar dan vinden ze een envelop met een adres. Daar komt het vandaan, dus daar brengen ze het weer naartoe! https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1198201 900 18310 2012-04-25T00:14:29+00:00 yes no milieu afval opruimen https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-voedselvoorraad 2024-01-04T10:34:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14497.w613.r16-9.f25ce0d.webp Nieuws uit de natuur | Voedselvoorraad Thema: Sparen. Ook dieren sparen om de winter te kunnen overleven. Ze sparen voedsel. Op welke manieren voorkomen dieren voedseltekorten? https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1187694 1800 3007 2011-10-28T00:33:38+00:00 yes no sparen dier winter winterslaap testkees https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-verras-me-nu 2024-01-16T15:47:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14498.w613.r16-9.4638db7.webp Koekeloere | Verras-me-nu Thema: Voeding. Arie gaat een verrassingsmenu koken voor Moffel en Piertje. Piertje wil Arie graag helpen. Moffel is in de supermarkt, want hij zou de sla kopen. Hij weet dus niet wat Arie en Piertje thuis maken. Moffel vindt haast niets lekker. Hij houdt niet van vis, radijsjes en sperzieboontjes. Gelukkig weet Arie wel hoe hij al dat lekkere eten aan Moffel kan voorschotelen. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1198199 900 25459 2012-04-10T23:48:48+00:00 yes no supermarkt https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-spaargeld 2024-01-04T10:34:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14499.w613.r16-9.0f59ac2.webp Nieuws uit de natuur | Spaargeld Thema: Sparen. Veel kinderen krijgen spaargeld. We laten zien dat je geld maar één keer kunt uitgeven en hoe (munt)geld gemaakt wordt. Dit In het kader van de week van het geld. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1187692 1800 4172 2011-10-21T01:04:00+00:00 yes no geld sparen munt (geld) testkees https://schooltv.nl/video-item/baboesjkafamilie-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-22T07:32:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14500.w613.r16-9.8d04034.webp Baboesjkafamilie maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een baboesjka van lege Zwitsalflesjes. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426078 66 2032-12-31T22:00:00+00:00 1619 2012-07-29T20:00:00+00:00 yes no knutselen familie fles peuter kleuter https://schooltv.nl/video-item/auto-van-een-doos-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-22T07:32:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14501.w613.r16-9.d5014ea.webp Auto van een doos maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een auto van een doos. Doe je mee? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426079 70 2032-12-31T22:00:00+00:00 3491 2012-07-29T20:00:00+00:00 yes no doos peuter auto knutselen kleuter https://schooltv.nl/video-item/fruit-wassen-doe-mee-met-hoela-en-hoep 2024-02-08T09:14:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14502.w613.r16-9.dc38d69.webp Fruit wassen | Doe mee met Hoela en Hoep Hallo, hallo. Oh, daar zijn jullie. Kijk eens wat ik heb: een bak vol aardbeien en dat allemaal uit mijn eigen tuin! Ja. Oh, ik ben dol op aardbeien. Even kijken, gelukkig is Hoela niet in de buurt, want dan zijn al die aardbeien voor mij alleen. Ja, oeh. Kom maar lekker mee. Kijk eens Hoepie. Hoi Hoela. Ik heb een hele mand vol met bananen, lekker hè? Wow! Hoe kom je eraan? Nou, bij de groenteboer gehaald en ik heb genoeg voor allemaal. Oh, nu heb ik aardbeien en bananen! Kijk eens. Hoepie? Hm? Hé, wat trek je nou een raar gezicht? Heb je misschien iets in je mond? Nee. Echt niet? Weet je dat zeker? Mm-mm. Nou, wat raar, ik dacht echt dat hij iets in zijn mond had! Oempf. Oh, Hoep, gaat het? Ja hoor. Ai, wat is dat nou? Dat is een aardbei! Oho. Daarom had hij zo’n raar gezicht, je had gewoon een aardbei in je mond! Sorry, Hoela. Nou zeg. En die wilde je niet met ons delen, dat vind ik flauw, want ik had wel een banaantje voor jou. Ja, sorry, sorry, je hebt helemaal gelijk. Ja, sorry is niet genoeg Hoep. Geef die aardbeien maar hier. Nee, nee Hoela, Hoela, Hoela, wacht even. Ik wil ze echt, echt, echt met jullie delen, maar deze aardbeien zijn helemaal niet goed, ze smaken heel vies. Kijk: ze zijn zelfs een beetje bruin allemaal. Ik moet ze weggooien. Het is echt… Nee, ho, ho, Hoep, Hoepie? Wat is er? Nou, je hoeft ze niet weg te gooien alleen maar omdat er zand op zit! Zand? Maar wat moet ik er dan mee? Ik moest ze toch weggooien? Wassen! Wassen? Oh, dat is een goed plan! Hartstikke goed, dan moet ik effetjes zeep en washandjes en dan kunnen ze in bad! Oh nee! Nee! Oh, wat een oen hè? In het water. Alleen water? Ja. Oh, maar dat is makkelijk. Dat hebben we vast wel. Kijk: ik heb hier water, ga maar effe in de kast kijken, want ik heb hier heel veel spulletjes in en dan kunnen we even kijken waar we die aardbeien in kunnen doen, ik heb alvast inderdaad water. Kijk: hier zit water in. Zie je? Oh, ja, ja, daar zit water in. Ja. Even goed getest. Waarom doen we eerst die aardbeien hier in en niet gelijk in het water? Omdat het water een beetje vies is. Oh, omdat dat water vies is. Oh, en zo blijven de aardbeien dan schoon. Ja. Maar waarom moet je fruit wassen? Anders is het niet zo lekker om te eten. Anders is het niet zo lekker om te eten hè. En welk ander soort fruit moet je ook wassen, weten jullie dat? Een appel. Een appel ook. Jullie mogen allemaal een aardbeitje pakken en lekker opeten! Oh, lekker Hoepi! Oh. Hoela, kijk, hij gaat bananen wassen! Ja, ik moet die bananen toch ook, ik moest het fruit… Nee! We zijn het fruit aan het wassen. Nee! Nee! Waarom niet? Want er zit een schil op. Ja. Oh. Hahahaha! Sorry. Hahahaha! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426080 198 2032-12-31T22:00:00+00:00 6364 2012-07-24T20:00:00+00:00 yes no fruit wassen schoon https://schooltv.nl/video-item/zeekoeien-zeekoeien-leven-in-het-tropisch-regenwoud 2024-01-04T10:34:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14503.w613.r16-9.cf3effd.webp Zeekoeien | Zeekoeien leven in het tropisch regenwoud Brrr, lekker hoor, zo’n tropisch klimaat! Maar nu effe een frisse duik! Hé Ruben, ben je klaar met zwemmen? We hebben je nodig bij de zeekoeien, ga je mee? Okay, ik kom eraan! Joh. Zo. We beginnen met de groente. Waar is de voorkant? Oh, dit is de achterkant. Ja. Yeah. In het wild leven deze dieren dus middenin het Amazonegebied in de Tropen. En daar leven ze van de planten die groeien langs de oevers en hier krijgen ze rode bieten, aardappeltjes, lekkere groenten. Ja, lekker! Wat een mooie beesten zeg! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426081 79 2032-12-31T22:00:00+00:00 3697 2012-08-27T20:00:00+00:00 yes no klimaatzones tropisch regenwoud https://schooltv.nl/video-item/de-molen-hoe-werkt-een-molen 2024-01-15T18:04:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14504.w613.r16-9.89e43d7.webp De molen | Hoe werkt een molen? Nederland kent wel 3000 polders en ze hebben één ding gemeen: als je niks doet, loopt het land onder water. Polders liggen namelijk beneden zeeniveau. En overal zie je van deze peilstokken, die geven aan hoe ver beneden je NAP zit. Dat betekent: ‘Normaal Amsterdams Peil’. Maar voor het gemak zeggen we het “gemiddelde zeeniveau”. En hier is dat… 1 meter 55 beneden het zeeniveau. Maar zonder duinen, dijken, sluizen, molens en gemalen zou bijna de helft van Nederland onder water komen te staan! Eens kijken hoe laag we nu zitten. Effe kijken… zo, 5,4 meter beneden NAP! Dat is een stuk lager dan net en het wordt daar omhoog gepompt. “Dag Johan.” “Goedemiddag.” “Zo, effe de molen aan het bijoliën?” “Ja. Ja, want we gaan straks draaien.” “Kijk. Zeg, wat ik me afvroeg: ik kom net bij het water vandaan, hoe werkt het hier nou precies?” “Nou, je hebt gezien, dat het water 5 meter 40 onder de zeespiegel ligt.” “Ja, we zitten vrij laag hier.” “We zitten heel laag en dit is ook de diepste molen van de molenviergang, we hebben dus vier molens nodig om dat water in vier trappen op zeeniveau te malen.” “Hoe zet je zo’n ding aan?” “Nou, dat gaan we nu doen, want we gaan eerst de kap met de wieken naar de windrichting draaien en daar kan je mooi bij helpen!” “Ik ga je helpen, wat moet ik doen?” “Nou, we gaan hier aan het wiel draaien.” “Ja.” “Deze eraf. Ja. En dat. En dan draaien en dan trek je de kap om.” “All right. Zeg Johan, nu staat er een lekker windje, maar wat doe je als er geen wind staat?” “Nou, als het windstil is en er is te hoog water, dan kunnen we altijd nog het noodgemaal aanzetten.” “Okay, dus er is altijd een oplossing?” “Er is altijd een oplossing, ja. Gooi het maar erom. En hier zetten we de kop vast.” “En nu zit ie aan twee kanten vast?” “Nu zit ie aan twee kanten vast, want de kop mag uit zichzelf nooit gaan draaien.” “Okay.” “Nu gaan we de zeilen voor de wieken spannen, want er staat niet zoveel wind en dan vangen de wieken meer wind op. Nu maken we ze los.” “Hier overheen?” “Ja.” “Nou moet je ‘m een klein stukje uitrollen. Ho maar.” “Oh ja, nou is ie los.” “Laat ‘m zo maar even liggen. Ja.” “Johan, dit hout is wel stevig genoeg hè?” “Ja hoor, dat kan jou wel hebben! Je kan gerust naar boven.” “All right. Het is nog hard werken als molenaar!” “Trek de remmen los, dan gaat ie draaien!” “Okay. Even kijken, gewoon omlaag.” “Ja. Trekken. Verder.” “En daar gaat ie.” “En dan draait ie.” “Ah, en ik hoor ook meteen het water stromen.” “Ja, want de vijzel draait nu, hè, de wieken draaien, dan draait de vijzel ook, dus nu draait de vijzel het water uit de lage polder vandaan ruim een meter omhoog naar de hoge polder.” “En zo blijft de polder droog?” “En zo blijft de polder droog.” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426082 206 2032-12-31T22:00:00+00:00 16091 2012-08-27T20:00:00+00:00 yes no polder Nederland molen Normaal Amsterdams Peil https://schooltv.nl/video-item/wereldmuziek-een-vrolijke-mix-van-muziekstijlen-en-instrumenten 2024-01-04T10:34:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14505.w613.r16-9.810f622.webp Wereldmuziek | Een vrolijke mix van muziekstijlen en instrumenten Deze bandleden hebben allen een andere culturele achtergrond. Hun muziek is een mix van allerlei stijlen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426083 81 2032-12-31T22:00:00+00:00 2421 2012-08-27T20:00:00+00:00 yes no muziekinstrument muziek cultuur multicultureel https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-d-d-dinos 2024-02-01T12:47:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/41000/images/41226.w613.r16-9.d70e3c0.webp Koekeloere | D-D-Dino's! Thema: Dieren. Moffel en Piertje hebben een heerlijk dagje gehad in dierenpark Amerfoort. Moffel treuzelt nog bij de laatste dieren als er wordt omgeroepen dat het sluitingstijd is. Ze hollen naar de uitgang, maar het hek is al dicht. Ze moeten overnachten in het bos op het park. Ze wonen zelf ook in het bos, dus dat kan best. Maar het is wel heel donker en plotseling horen ze een onbekend dierengeluid. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1198197 900 45838 2012-03-28T01:09:18+00:00 yes no dierentuin dinosaurus natuur https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-een-fris-begin 2024-02-01T12:48:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14506.w613.r16-9.16a7a82.webp Koekeloere | Een fris begin Thema: Lente. Moffel en Piertje hebben een heleboel bloemen en bollen over. Daarmee kunnen ze ook het nest van Arie mooi maken! Want op de kalender zagen ze dat het de eerste dag van de lente is! https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1197277 900 101382 2012-03-07T01:13:00+00:00 yes no bloem lente bollen natuur https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-rijen-rijen-rijen 2024-01-31T08:26:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14507.w613.r16-9.6202c3c.webp Koekeloere | Rijen, rijen, rijen Thema: ik en de ander - Rolstoel. Moffel en Piertje zijn in een pretpark. In een lange rij wachten ze bij een attractie. Dan komt er iemand langs in een rolstoel. Die mag vóór. Makkelijk, zo'n rolstoel! https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1197273 900 12230 2012-02-22T01:22:27+00:00 yes no attractie rolstoel beperking lichaam https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-blieb-bliep 2024-01-31T08:26:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/41000/images/41227.w613.r16-9.22e7814.webp Koekeloere | Blieb blieb! Thema: Techniek. Moffel en Piertje hebben door de sterrenkijker van Arie gekeken. Arie heeft uitgelegd dat sterren zo ver weg staan dat je een kijker nodig hebt om ze te zien. Als Moffel aan de beurt is, ziet hij niks. Dan vertelt Arie over de mannetjes van Mars. Moffel en Piertje schrikken ervan, maar komen er al gauw achter dat Arie hen voor de gek houdt. Ze bedenken een plannetje om Arie te laten schrikken. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1197271 900 32679 2012-02-01T03:32:38+00:00 yes no ster heelal telescoop planeet ruimtevaart https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-dat-kan-minder-1 2024-01-31T08:26:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14508.w613.r16-9.73b3f03.webp Koekeloere | Dat kan minder Thema: Techniek. Moffel en Piertje gaan besparen. De kachel gaat uit, ze gaan één keer per week in bad en de wc spoelen ze alleen aan het einde van de dag door. Dat stinkt wel hoor! En het is ook best koud. Om nog meer te besparen doen ze ook alle lampen uit. Moffel heeft iets bedacht waardoor er toch licht is om in te lezen. Houden ze het vol? Arie denkt dat ze ver zijn doorgeslagen, het kan best een beetje minder. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1197269 900 21593 2012-01-25T00:50:58+00:00 yes no techniek besparen https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-kunstbende 2024-02-22T07:32:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/41000/images/41228.w613.r16-9.f2a4520.webp Koekeloere | Kunstbende Thema: Kunst. Moffel en Piertje hebben een beeldentuin gemaakt van afvalmateriaal. Er zijn wel tien dieren te zien. Ze hangen posters op in de stad om de mensen er naartoe te lokken. Arie komt langs de dierenbeeldentuin en schrikt. Schande, iemand heeft al zijn puin in het bos achtergelaten! Hij belt de reinigingsdienst dat ze het onmiddellijk moeten weghalen. Als Moffel en Piertje terugkomen, is hun beeldentuin verdwenen. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1197267 900 27859 2012-01-18T01:07:22+00:00 yes no kunst afval tentoonstelling https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-geleende-kunst 2024-02-08T09:14:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14509.w613.r16-9.219b5f0.webp Koekeloere | Geleende kunst Thema: Kunst. Moffel en Piertje zijn bij de kunstuitleen. Wat leuk dat je zomaar iets mag uitkiezen om te lenen. Ze zien een Chinese gouden draak, kleurige kleren, een Afrikaans masker en een blote meneer: Een naakt kunst, verbetert de kunsthandelaar. Die nemen ze mee. Thuis giebelt Moffel erom en Piertje vindt het eigenlijk ook wel raar. Ze slaan een handdoek om hem heen, maar dan valt het beeld om! https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1197265 900 31399 2012-01-11T01:39:34+00:00 yes no kunst kapot lenen lichaam https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-sporen-in-de-sneeuw 2024-02-01T12:48:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/41000/images/41229.w613.r16-9.1a150a2.webp Koekeloere | Sporen in de sneeuw Thema: Winter. Moffel en Piertje vinden sporen in de sneeuw. Ze lopen recht naar Arie's nest. Arie is niet thuis. Verderop ligt zijn muts in de sneeuw. Is hij soms meegenomen door een groot monster uit het bos? Gewapend met een net en een stuk touw volgen Moffel en Piertje de sporen in de sneeuw. Bij de bevroren vijver staat iets! De sporen houden hier op. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1197263 900 76703 2012-01-04T01:49:19+00:00 yes no winter sneeuw https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-de-eenzame-sneeuwpop 2024-02-01T12:48:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/41000/images/41230.w613.r16-9.1263a90.webp Koekeloere | De eenzame sneeuwpop Moffel en Piertje maken een sneeuwpop met alles erop en eraan; wortelneus, knoopogen en een warme sjaal. 's Avonds, als Piertje al in bed ligt, kijkt Moffel nog eens uit het raam. Daar staat de sneeuwpop eenzaam in het maanlicht. Best zielig, vindt Moffel. Hij gaat hem daarom lekker binnen zetten, bij de kachel. De volgende ochtend kijkt Piertje uit het raam. De sneeuwpop is weg! En hij staat ook niet meer bij de kachel. Hoe kan dat nou? https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1197251 900 52112 2011-12-28T00:29:18+00:00 yes no sneeuwpop smelten winter sneeuw https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-superpier 2024-02-08T09:13:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14513.w613.r16-9.19f6062.webp Koekeloere | SuperPier Thema: Kinderboekenweek - superhelden. Piertje leest over helden. Wat is het spannend! Ze droomt ervan: Moffel en Arie worden gevangen genomen door twee stropers. Ze willen Aries mooie vacht en Moffel gaan ze opeten. Maar dan... komt SuperPier! Ze trekt haar SuperPier-mantel aan en zoeft door de lucht. Zal ze haar vrienden kunnen redden? https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1187606 900 11748 2011-09-21T00:27:19+00:00 yes no held droom sprookje kinderboekenweek https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-jeuk-is-niet-leuk 2024-02-01T12:48:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/41000/images/41231.w613.r16-9.f8ceb3e.webp Koekeloere | Jeuk is niet leuk Gezond gedrag. Moffel en Piertje kopen een parkiet en een grote kooi. Die kan praten en Moffel leert hem allerlei woordjes. Maar Piertje krijgt ineens rode vlekken en bulten. Ze is allergisch! De dokter doet een test bij Piertje, ze kan niet tegen dieren met een vacht of veren. Ze brengen de parkiet weer terug naar de dierenwinkel. Kopen ze nu een goudvis? https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1187604 900 17403 2011-09-14T01:31:54+00:00 yes no allergie dier natuur lichaam https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-patatje-gezond 2024-01-04T10:34:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/41000/images/41232.w613.r16-9.675dd39.webp Koekeloere | Patatje gezond Thema: Gezond gedrag. Het is etenstijd. Moffel haalt lekker patat. Hij is vaste klant, de patatbakker weet precies wat hij lekker vindt. 's Avonds in bed heeft Moffel buikpijn. Het wordt steeds erger en hij moet naar de dokter. De dokter vertelt dat je van te veel vet eten buikpijn krijgt en te dik wordt. Af en toe is niet erg, maar niet te vaak!. Wat moet Moffel nu gaan eten? Piertje weet er wel iets op. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1187602 900 49127 2011-09-07T00:44:12+00:00 yes no overgewicht voeding lichaam https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-verkoper 2024-01-31T08:26:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14514.w613.r16-9.39157fc.webp Koekeloere | Verkoper Thema: Beroepen. Piertje speelt dat ze een winkeltje heeft. Zij is de verkoper en Moffel is de klant. Er zijn leuke spullen in haar winkel. De klant mag ook ruilen, maar alleen met een bon! Moffel koopt een gekke muts die hij later toch niet zo mooi vindt. Hij wil hem ruilen, maar heeft geen bon. Dus kan het niet. Woest stuift hij door het huis op zoek naar een bonnetje. Zal hij er een vinden? https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1187600 900 20253 2011-09-01T01:07:24+00:00 yes no winkel beroep verkopen https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-de-timmerman 2024-01-31T08:26:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/41000/images/41233.w613.r16-9.43afc04.webp Koekeloere | De timmerman Thema: Werk. Moffel leent een paar latten uit de bodem van Arie's nest voor zijn nieuwe werktafel. Als Arie 's avonds naar bed gaat, stort hij pardoes naar beneden. Hoe kan dat nou!? De timmerman weet het wel... https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1187598 900 23593 2011-08-24T01:00:28+00:00 yes no techniek timmerman hout beroep https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-paniek-in-de-tent 2024-01-04T10:34:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14515.w613.r16-9.3d39d43.webp Koekeloere | Paniek in de tent Techniek: Gevoelens & Verkleden. Moffel en Piertje willen de verdrietige clown helpen. Terwijl de clown verdrietig staat te oefenen in de piste, zijn Moffel en Piertje in het ziekenhuis waar de dochter van de clown met een gebroken been ligt. De verpleegster vindt het niet goed dat de dochter meedoet met de act in het circus. Dat is nou jammer… Maar dan zien ze de witte ziekenhuislakens en bedenken ze een plan. Verstopt onder de lakens rijden ze het meisje naar het circus. Zouden ze het op tijd redden voordat de clown met zijn act begint? https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1184744 900 25733 2011-06-13T00:42:46+00:00 yes no clown verdriet circus ziekenhuis https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-een-lach-en-een-traan 2024-01-04T10:34:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14516.w613.r16-9.a6522fb.webp Koekeloere | Een lach en een traan Thema: Circus Arie, Moffel en Piertje zijn bij het circus. Daar treedt een vrolijke clown op. Hij heeft ballonnen en doet leuke kunstjes. Moffel en Piertje zoeken hem na de voorstelling op om hem te bedanken, maar wat zien ze dan? De clown is helemaal in tranen! https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1184736 900 29862 2011-06-06T00:25:01+00:00 yes no clown huilen circus emotie https://schooltv.nl/video-item/verwering-van-gesteente-mechanische-en-chemische-verwering 2024-01-15T18:03:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14517.w613.r16-9.30a3e99.webp Verwering van gesteente | Mechanische en chemische verwering Temperatuurverschillen zorgen ervoor, dat gesteente uitzet en krimpt. Zo kunnen er barsten in het gesteente ontstaan. Bevriezend water en plantenwortels kunnen ervoor zorgen, dat de barsten steeds groter worden. Uiteindelijk maakt mechanische verwering de stenen steeds kleiner. Zo ontstaan keien, grind, zand en nog kleinere deeltjes. Bij chemische verwering verandert de samenstelling van het sediment. Dat gebeurt bijvoorbeeld als sommige mineralen sneller in water oplossen dan andere. Ook plantenwortels geven zuren af die bepaalde mineralen laten oplossen. Vooral in kalksteen zitten veel stoffen die gemakkelijk oplossen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426084 46 2032-12-31T22:00:00+00:00 94025 2012-08-28T20:00:00+00:00 yes no steen temperatuur krimpen https://schooltv.nl/video-item/onderzoek-naar-tsunamis-in-welke-gebieden-komen-tsunamis-voor 2024-01-04T10:34:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14518.w613.r16-9.4568cbc.webp Onderzoek naar tsunami's | In welke gebieden komen tsunami's voor? “IJsland ligt dus op een divergente plaatgrens. Daar bewegen de platen uit elkaar. Naast vulkaanuitbarstingen komen er ook aardbevingen voor, maar die zijn meestal niet zo zwaar. Zware aardbevingen vindt je op transversale plaatgrenzen: daar schuren de platen langs elkaar. Maar de grootste aardbevingen en zeebevingen vindt je in gebieden waar platen op elkaar botsen: de convergente plaatgrenzen zoals bij Japan.” Zo was er in de zomer van 2011 een grote zeebeving voor de dichtbevolkte Oostkust van Japan. De beving werd gevolgd door een grote vloedgolf: een tsunami die nog veel meer slachtoffers maakte dan de beving zelf. Bijna 20.000 mensen verloren hierdoor het leven. En ook de materiële schade was enorm. Iedereen kent deze dramatische beelden. Hele dorpen werden weggevaagd. Doordat havens, wegen en spoorlijnen onbruikbaar werden, was het moeilijk om alle mensen snel van hulp te voorzien. “Hier in het Wave Lab werken wetenschappers met dit soort stroomgoten. Dat doen ze om de stroming van water en golfslag te modelleren en te simuleren. Heel handig als je bijvoorbeeld onderzoek doet naar tsunami’s. Andy, kan jij me uitleggen hoe die enorme zeebeving in Japan ontstond?” “Voor de oostkust van Japan duikt de Pacifische plaat onder de Japanse plaat. Maar dat gaat niet overal soepel. Wrijving kan dat tegenhouden. Dan wordt de druk steeds hoger tot die krachtiger is dan de wrijving. En dan schiet het los. Dat veroorzaakt de aardbeving. Dat kan ik je beter laten zien op mijn laptop.” “Tijd voor de laptop.” “Dit gekleurde gebied is Japan, van bovenaf gezien. Hier begon de aardbeving. De kleur geeft de beweging van de GPS-stations in heel Japan aan. De seismische golven schudden de grond. Daar is wat permanente vervorming. Na afloop zien we dat Japan als geheel naar het Oosten is opgeschoven. Hiermee kunnen we berekenen waar de landverschuiving plaatsvond. Daarmee kunnen we de tsunami simuleren. Dit is Japan. De aardbeving begint. En de tsunami breidt zich uit over de Stille Oceaan.” “Het is net alsof je een hele grote steen in het water gooit?” “Dat is hetzelfde proces. Als je 'n steen in laag water gooit, krijg je net zo'n effect. Dit is een tsunami-simulator. Hiermee simuleren we de beweging van de zeebodem. Dat veroorzaakt de tsunami. Als ik dit optrek... zie je de tsunami gaan. Dat daar is de kust. De diepte van het water bepaalt de snelheid van de golf. Hij vertraagt als hij in ondieper water komt. De voorkant gaat trager dan de achterkant. Daarom botst de golf op zichzelf en wordt hij dichter bij de kust hoger.” “Maar blijkbaar is het bekend, dat in die regio veel aardbevingen voorkomen, waarom doen de Japanners daar dan niets mee?” “Dat doen ze wel. De bouwverordeningen zijn er streng. De aardbeving zelf heeft vorig jaar relatief weinig schade aangericht. De tsunami zorgde voor de schade. Er zijn veel beschermende maatregelen tegen tsunami's, maar deze was te groot.” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426085 216 2032-12-31T22:00:00+00:00 26388 2012-08-28T20:00:00+00:00 yes no onderzoek tsunami natuurgeweld zeebeving https://schooltv.nl/video-item/het-ontstaan-van-stuwwallen-overblijfselen-uit-de-ijstijd 2024-10-21T09:09:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14519.w613.r16-9.24202d9.webp Het ontstaan van stuwwallen | Overblijfselen uit de ijstijd Zo’n 150.000 jaar geleden was de koudste periode van de op één na laatste IJstijd. De temperatuur was 10 tot 15 graden lager dan nu. Grote ijskappen op Scandinavië en Schotland breidden zich langzaam uit. Ze bedekten Denemarken, de Noordzee en uiteindelijk ook grote delen van Nederland, Duitsland en Polen. Het ijs droeg grote keien met zich mee uit Zweden en de Oostzee. En fijner sediment uit Denemarken. Aan de Zuidrand van het ijs in Nederland werkten tongen van ijs als een bulldozer op de pakketten zand die er al lagen. Hierdoor ontstonden met ijs gevulde laagtes met stuwwallen in een krans daaromheen. Maar de IJstijd hield op en het landijs in Nederland smolt. De stuwwallen bleven achter met daarin en daarop zwerfkeien. De landvormen die door gletsjers en ijskappen zijn ontstaan noemen we “morenen”. Dit zijn dus die zwerfkeien uit Scandinavië. Wie heeft ze eigenlijk zo mooi neergelegd, Kim? Nou, we staan hier in een oude zandafgraving van de Nederlandse Spoorwegen, die hebben al het zand uit dit deel van de stuwwal weg gegraven, maar die zwerfkeien, die waren zó groot, die hebben ze maar laten liggen. Ze zijn wel later nog even uitgesorteerd op herkomstgebied in een soort van kompasroos. Maar deze kei heeft dus al een enorme reis afgelegd en deze is waarschijnlijk zo’n 150.000 jaar oud van de één na laatste IJstijd? Toen is ie hier aangekomen. Maar hij komt uit de buurt van Stockholm en dit is een graniet, en op dit wat meer gepolijste stukje kan je bijvoorbeeld met een loepje kan je daar bekijken wat bijvoorbeeld de verhouding is aan de zwartere mineraaltjes, dat zijn de biotite-jes, en de lichtere mineraaltjes, dat zijn veldspaten en kwartsen. En aan deze verhouding, die komt overeen met het moedergesteente bij Stockholm in dit geval. En hebben jullie deze steen ook onderzocht en weet je dan hoe oud ie precies is? Dat hebben andere geologen weer gedaan en in dit geval kwam eruit: anderhalf miljard jaar geleden gevormd door endogene krachten van toen. Maar verderop bijvoorbeeld, daar liggen zandstenen en die zijn weer gevormd door exogene krachten, ongeveer net zo oud als deze: 1,2 miljard jaar geleden. Dan gaan we effe kijken. Kijk: dit zijn dus die zandstenen. Veel blokkiger. Oh, en dit is een hele mooie, nou, de individuele zandkorreltjes, die kan je niet meer echt zien, maar nog wel de structuren hoe al die laagjes zand hier ooit op elkaar gelegd zijn. En dit is het werk van exogene krachten? Exogene krachten, getransporteerd zand, ja. Mooi. Je ziet, dat die dus zo’n beetje golvend zo uitprepareren aan de bovenkant. Heel mooi. En hier je ziet, hier snap je opeens: dit laagje is hetzelfde als die interne structuur die hierin zit, zie je dat? Nou, en hier liggen nog een paar hele speciale stenen, die komen niet uit het Noorden, maar die komen uit het Zuiden. Ze zijn door de Rijn en de Maas uit bijvoorbeeld de Ardennen meegevoerd. Die rivieren in de ijstijden, die waren veel groter en breder dan nu, en ze vervoerden veel meer zand en grind. Maar deze hele grote, die zijn vermoedelijk in ijsschotsen vastgevroren geweest en zijn zo de rivier af komen drijven. Die zijn mee gelift op het ijs? Ja, precies. Gaaf. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426086 206 2032-12-31T22:00:00+00:00 22127 2012-08-28T20:00:00+00:00 yes no stuwwal ijstijd zwerfkei Scandinavië https://schooltv.nl/video-item/polders-in-laag-nederland-hoe-wordt-voorkomen-dat-laag-nederland-overstroomt 2024-01-16T16:20:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14520.w613.r16-9.da98976.webp Polders in laag Nederland | Hoe wordt voorkomen dat laag Nederland overstroomt? In geen enkel land zijn zoveel polders als in Nederland. Sommige zijn al honderden jaren oud. De grond bestaat uit klei en is vochtig. Er zijn verschillende type polders. Zo zijn er droogmakerijen. Dat zijn leeggepompte meren en moerassen. Er zijn ook zeepolders. Dit deel van Nederland was vroeger zee. Door grondwater dat omhoog komt en door regen, stijgt het waterniveau in de polder. Een gemaal pompt het water naar een hoger gelegen sloot, rivier, meer of zee. Een gemaal regelt dus het waterpeil in een polder. Vroeger waren er nog geen gemalen. Toen werden overal windmolens gebruikt om water uit de polders te pompen. Die molens waren niet zo krachtig als de gemalen nu. Daarom zie je vaak meerdere windmolens bij elkaar in de buurt staan. In zo’n molengang pompt elke molen het water een klein stukje omhoog. Zo werken de molens samen bij het droog houden van de polder. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426087 62 2032-12-31T22:00:00+00:00 102262 2012-08-27T20:00:00+00:00 yes no gemaal polder zeespiegel dijk Normaal Amsterdams Peil molen https://schooltv.nl/video-item/een-modern-landbouwbedrijf-wie-doet-het-werk-op-een-modern-landbouwbedrijf 2024-01-04T10:34:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14522.w613.r16-9.5f4f5c2.webp Een modern landbouwbedrijf | Wie doet het werk op een modern landbouwbedrijf? “Hallo.” “Goedendag.” “Hallo.” “Deze boerderij is van jullie?” “Ja, dat klopt. Henk van der Wal.” “Hoi.” “Hallo, Iris van der Wal.” “Goedendag. Dit ziet er wel heel modern uit hier allemaal!” “Ja, het is modern. Dit staat er pas een jaar.” “En met hoeveel mensen werken jullie hier?” “Wij doen het met twee personen.” “Met zijn tweeën de hele boerderij runnen?” “Ja. Ja. Met zijn tweeën.” “Okay, en is dat altijd zo geweest?” “Nee, dat is niet altijd zo geweest. Vroeger, toen Henk zijn vader het nog had, toen was er personeel aanwezig, maar dat wordt steeds duurder, dus daarom doen we het nu met zijn tweeën en doen we het zoveel mogelijk met trekkers en automatisering.” “Met machines?” “Met machines.” “Dus eigenlijk wat vroeger wat de mensen deden, wordt nu gedaan door de machines?” “Ja hoor, in dit geval bij ons wel. En ik zeg wel eens voor de gein: “machines klagen nooit”.” “En de mensen wel, ja, zo is het wel.” “Ja. En die willen het weekend vrij hebben en deze machines, die gaan 24 uur per dag door.” “Nou, dit ziet er flink uit, maar zoals uw vader: hoeveel koeien had hij bijvoorbeeld?| “Ik denk, dat hij er een stuk of 14, 15 molk in de hele vroegere tijd en toen is hij overgegaan naar een stel van 40 koeien.” “En nu?” “En ik ben, wij gaan op dit moment zitten we tussen 90 en de 100 en nog anders naar 120, 130.” “Zo, dat is wel echt een heel groot verschil!” “Ja, in totaal zitten er wel meer als 200 hoor, maar het zijn niet alleen melkkoeien, maar je hebt hier kalfjes zitten en al het andere, dat is er natuurlijk ook allemaal bij.” “En die moeten ook verzorgd worden. Als je zin hebt, dan zou ik zeggen: help maar mee!” “Is goed. Ik ben er toch.” “Dan pak ik de spullen voor jou.” “Okay.” “En dan kun je tegen een stootje en dan kun je altijd met ons meehelpen.” “Kijk: hier wordt de koe de melkmachine in gelokt waar ie door de melkrobot wordt gemolken. Helemaal vanzelf.” “Zelfs het poep wordt opgeruimd door een robot!” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426089 174 2032-12-31T22:00:00+00:00 31404 2012-08-27T20:00:00+00:00 yes no mechanisatie veeteelt robot melken landbouw koe boer boerderij https://schooltv.nl/video-item/het-pinguinverblijf-de-koningspinguins-leven-in-de-koude-klimaatzone 2024-01-15T18:03:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14523.w613.r16-9.7663fdb.webp Het pinguïnverblijf | De koningspinguïns leven in de koude klimaatzone Hier op het dak zijn allemaal zonnepanelen om energie op te wekken voor slechts één dierenverblijf: dat van de pinguïns. Zij kunnen alleen in een koud klimaat leven en daarom wordt het verblijf koel gehouden en ze krijgen ook nog eens extra ijs. Dat halen we hieruit. En dan met deze machine wordt het in het verblijf gestrooid. Alle planten, mensen en dieren die in de koude zone leven, die passen zich daarop aan. Net zoals deze pinguïns bijvoorbeeld, zij hebben niet één, maar twee warme lagen met veren en daaronder nog een dikke speklaag. En die speklaag is zó dik, dat ze te zwaar zijn om te vliegen. Maar ze zijn wel lekker warm. Kom maar jongens, geen ruzie maken! En hoppakkee! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426090 80 2032-12-31T22:00:00+00:00 5057 2012-08-27T20:00:00+00:00 yes no pinguïn pool klimaat klimaatzones zuidpool https://schooltv.nl/video-item/klimaatzones-van-de-wereld-waarom-zijn-er-verschillende-klimaatzones 2024-01-16T16:30:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14524.w613.r16-9.f6ec940.webp Klimaatzones van de wereld | Waarom zijn er verschillende klimaatzones? Weer en klimaat zijn twee verschillende dingen. Het weer is de temperatuur, de neerslag, de wind en de luchtdruk op een bepaald moment en op een bepaalde plaats. Als je zegt ‘het regent vandaag’, ‘het is een droge zomer’ of ‘er trekt noodweer over Nederland’, dan gaat dat over het weer. Het klimaat is het gemiddelde weer over een lange periode. Als je zegt dat het op de Noordpool kouder is dan in Nederland, dan gaat dat over het klimaat. Het is op de Noordpool immers niet alleen vandaag kouder, maar bijna altijd. Maar waarom zijn er eigenlijk verschillen tussen klimaten van gebieden? Heel belangrijk daarbij is de plaats waar een gebied ligt. Dichtbij de evenaar vallen zonnestralen recht op het aardoppervlak. Hier krijgt een klein oppervlakte heel veel zonlicht. Daarom is het warm in de buurt van de evenaar. Bij de polen valt de zon veel schuiner in. Hier wordt de zonne-energie over een groter oppervlakte verspreid. Daarom is het daar koud. Hoe verder van de evenaar, hoe kouder het dus is. Zo kun je de aarde verdelen in verschillende klimaatzones. Doordat de zones een ander klimaat hebben, krijgen ze ook een ander landschap. De afstand tot de evenaar is niet alleen van invloed op het klimaat. De aanwezigheid van de zee, de hoogte van gebieden en andere factoren zorgen voor allerlei afwijkingen. Daardoor lopen de klimaatzones niet in een mooie, rechte lijn van oost naar west. De tropische zone ligt het dichtst bij de evenaar. In deze zone is de temperatuur het hele jaar hoog en het regent er meer dan in Nederland. Doordat het in de tropisch regenwoud altijd vochtig en warm is, groeien er talloze planten. Tussen de dichte begroeiing leven veel verschillende dieren. Een typisch kenmerk van de tropen is dat bomen het hele jaar groen blijven. De droge zones liggen ten noorden en ten zuiden van de tropische zones. Het is hier overdag warm, maar ’s nachts kan het koud zijn. Het belangrijkste verschil met de tropische zone is dat hier maar weinig neerslag valt. Daardoor groeien er veel minder planten en leven er minder dieren. In de droge zones wonen weinig mensen, want overleven is hier moeilijk. De gematigde zones liggen ten noorden en zuiden van de droge zones. In de gematigde zones is het niet heel warm, koud of droog. Voor mensen is het een goed klimaat om in te leven. In de gematigde zones zijn de verschillen tussen de vier seizoenen groot. Er groeien veel loofbomen die in het voorjaar bladeren krijgen en in de zomer tot bloei komen. In het najaar worden de groene bossen langzaam bruin en geel. In de winter verliezen de bomen hun bladeren, omdat deze anders stuk vriezen. Koude zones vind je in de buurt van de Noordpool, de Zuidpool en in hoge gebergten. In veel van deze gebieden is het te koud voor bomen. Op de toendra’s zie je mossen, gras en kleine struikjes. In het poollandschap groeit helemaal niets….. het hele landschap is bedekt met sneeuw en ijs. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426091 207 2032-12-31T22:00:00+00:00 202681 2012-08-26T20:00:00+00:00 yes no klimaat weer tropen pool woestijn toendra https://schooltv.nl/video-item/immigranten-in-nederland-waarom-migreren-mensen-naar-nederland 2024-01-16T15:41:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14525.w613.r16-9.4652093.webp Immigranten in Nederland | Waarom migreren mensen naar Nederland? Zolang Nederland bestaat zijn er mensen uit andere landen hier naar toe gekomen om te blijven wonen. We noemen ze immigranten. Vroeger waren Suriname en Indonesië delen van Nederland. Het waren koloniën. Toen de landen onafhankelijk werden, kozen veel mensen ervoor naar Nederland te komen. Een andere belangrijke reden waarom iemand zijn geboorteland verlaat, is werk. Vooral tussen 1955 en 1973 kwam er in Nederland steeds meer fabriekswerk. Nederland haalde arbeiders uit het buitenland om dit werk te doen. Ze kwamen eerst uit Italië en Spanje en later uit Marokko en Turkije. Veel van deze immigranten zijn hier gebleven. Hun kinderen zijn in Nederland geboren. Nog een reden om je land te verlaten is gevaar, door oorlog of onderdrukking. Als deze vluchtelingen kunnen aantonen dat ze niet naar hun eigen land terug kunnen, mogen ze soms in Nederland blijven. Tegenwoordig komen mensen van landen buiten de Europese Unie Nederland niet zomaar meer in. Alleen mensen uit landen binnen de Europese Unie mogen hier komen werken. Mensen van buiten de EU die een verblijfsvergunning krijgen, moeten aan allerlei eisen voldoen, zoals het volgen van een inburgeringscursus. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426092 129 2032-12-31T22:00:00+00:00 59554 2012-08-26T20:00:00+00:00 yes no kolonie Indonesië immigrant Turkije immigratie Marokko migratie Suriname https://schooltv.nl/video-item/het-dorp-waarom-zijn-de-dorpen-in-de-loop-der-jaren-veranderd 2024-01-16T15:20:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14526.w613.r16-9.9068ad2.webp Het dorp | Waarom zijn de dorpen in de loop der jaren veranderd? Vroeger waren de Nederlandse dorpen kleiner dan nu. Bijna alle mensen die er woonden werkten als boer op hun eigen kleine, stukje land. De dorpsmensen kwamen bijna nooit in de stad. In het centrum van het dorp vond je een bakker, café, kerk en kruidenier. Precies de dingen die ze nodig hadden, meer ook niet. Dan verandert er iets. Door kunstmest en machines is er steeds minder werk op de boerderijen. In de nieuwe fabrieken in de stad, is juist steeds meer werk. Daarom trekken vooral jonge mensen naar de stad. Dit wordt urbanisatie genoemd. In de dorpen blijven de ouderen achter. De winkels hebben nog maar weinig klanten en gaan failliet. Het lijkt er op dat veel dorpen gaan verdwijnen. Maar doordat er steeds meer mensen in de steden gaan wonen, worden de huizen duurder en komt er minder ruimte. Veel mensen kiezen er voor om net buiten de stad of in de dorpen te gaan wonen. Ze kopen voor weinig geld de oude boerderijen. Doordat de welvaart stijgt, krijgen steeds meer mensen een auto. Zo kunnen ze gemakkelijk elke dag op en neer naar de stad om te werken en boodschappen te doen. Het aantal stadsmensen dat naar de dorpen verhuist blijft toenemen. Er worden nieuwbouwwijken voor ze gebouwd. Al die mensen hebben natuurlijk eten, drinken en allerlei andere zaken nodig. Daarom komen er in het dorp steeds meer winkels en andere voorzieningen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426093 98 2032-12-31T22:00:00+00:00 28307 2012-08-26T20:00:00+00:00 yes no boer dorp landbouw mechanisatie wonen boerderij https://schooltv.nl/video-item/heidelandschap-een-typisch-landschap-in-hoog-nederland-is-de-heide 2024-01-15T18:02:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14527.w613.r16-9.f85202c.webp Heidelandschap | Een typisch landschap in hoog Nederland is de heide Nederland kan je verdelen in twee gebieden: Hoog Nederland en Laag Nederland. En bij Hoog Nederland denk je misschien aan bergen en zo, maar op een paar heuvels na is Hoog Nederland behoorlijk vlak. Wat wel heel typerend is voor Hoog Nederland is heidelandschap. En bij heide horen natuurlijk schapen. Goedendag. Goedemorgen meneer. Kijk: onmiskenbaar een herder! Dat klopt helemaal. Ruben. Henk. U gaat vandaag de heide op? Ik ga vandaag de hei op. En met hoeveel schapen? Met 300 schapen. 300 stuks? 300. En die worden alle 300 geteld? Iedere dag! Okay. Mag ik mee met je? Altijd! Ja, en moeten we nog iets doen voordat we de heide op gaan? Ik heb nog vijf lammeren in kooi, die moet ik effe nog wat melk geven. We zetten de emmer hierop. Okay. Ja. Gaat dat? Ja. Ja, het gaat goed. Nou, geef je mij die emmer? Zo is het genoeg. Dan mag je deze emmer effe vasthouden. De speen aan de voorkant. Zo, ja, ja, ja, komt u maar! Effe eentje opschuiven. Juist. Kijk eens aan. Dat is ‘m! Vroeger waren er meer schapenherders dan nu. De poep van de schapen werd opgespaard in een potstal en gebruikt als mest voor de akkerbouw. Tegenwoordig is er kunstmest. De schapenpoep is niet meer nodig. Een meter mest. Een meter. En vroeger werd het gedaan met een aantal mensen hè, toen werd er met een man of 10 of 15 werd dat gedaan. Okay. De schaapskuddes die er nu nog zijn zorgen ervoor, dat het heidelandschap niet dichtgroeit met bomen. Eh Henk, moet ik ze nu tellen? Ja, nu en aan het eind van de dag Ruben. Okay. Ja? Dan doe ik het hek gauw open, ja? Ja. En dan ga je hier bij het hek staan en dan mag je ze effe allemaal tegelijk tellen. Okay, willen jullie allemaal in een rij gaan staan? Jongens, wat nou effe. 1, 2, 3… 10, 20… Eh… Ik ben de tel nou al kwijt! Ja, tellen gaat heel moeilijk. Okay. Laag Nederland is het deel van Nederland dat onder de zeespiegel ligt. Het landschap in Hoog Nederland is heel anders dan in Laag Nederland. Hier zie ik geen water, waar halen de schapen dat vandaan? Schapen, die halen het water uit het gras. En schapen hebben heel weinig water nodig. Maar wat voor soort grond is dit? Dit is allemaal zandgrond, het is gewoon heel droog en er groeit ook heel weinig. Alleen de hei en dat bochtige smele, dat is een grassoort wat hier groeit. Dat kan alleen hier maar groeien, voor de rest groeit hier heel weinig. Dus het zijn wel taaie planten? Ja, het zijn echt taaie planten die tegen weinig vocht kunnen. Okay. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426094 205 2032-12-31T22:00:00+00:00 9308 2012-08-26T20:00:00+00:00 yes no Nederland heide schaap landschap herder landschapsbeheer zand https://schooltv.nl/video-item/meanderende-rivieren-rrivieren-die-kronkelen 2024-01-15T18:02:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14528.w613.r16-9.1fe8c43.webp Meanderende rivieren | Rivieren die kronkelen In een rivierdal en in een delta verplaatsen rivieren zich voortdurend. Ze meanderen. In deze waterbak, een stroomgoot, onderzoeken wetenschappers precies hoe dat gaat. In de buitenbocht stroomt het water harder en vindt er meer erosie plaats, daardoor wordt de bocht steeds verder uitgesleten en steeds groter. In de binnenbochten wordt juist het zand en grind afgezet omdat daar het water minder snel stroomt. Zo verplaatst de rivier zich stapsgewijs zijwaarts. Overal waar de rivier vroeger stroomde is zand langs de randen afgezet. Zo zijn in de delta in Nederland zandbanen van wel 2 kilometer breed ontstaan. “Het meanderen is in Nederland aan banden gelegd toen hier in de Middeleeuwen dijken langs de rivieren zijn gelegd. Maar al het rivierzand ligt er nog. Daarom zie je ook langs de dijken veel bedrijven die zand winnen. Kim, hebben die middeleeuwse dijken er nou ook voor gezorgd, dat er hier niks meer veranderd is?” “Nou, die middeleeuwse dijken, die waren nog niet zo hoog en zo sterk als de dijken van nu, dus er was ook nog wel eens een overstroming en wat er dan gebeurt aan het eind van zo’n overstroming is, dat het water weer langzaam wegzakt en dan sedimenteert er klei bovenop het zand van de rivieren. En dat klei en zilt, dat is bijvoorbeeld handig om boomgaarden op te telen of om bakstenen ervan te maken.” “En kan je me uitleggen hoe jullie als onderzoekers nou precies te werk gaan, ga je met een schep en een emmer op pad?” “Nou nee, wij doen dat met een grondboor en net aan de andere kant van de dijk zijn we dat eh aan het doen: er is een proefboring, dus daar wil ik je zo naar meenemen.” “Kom maar op!” “Goedendag heren.” “Hai.” “Hai.” “Jurrian, hai.” “Esther, maar misschien wil je het zelf eens proberen!” “Ja, is goed.” “1 meter 10.“ “1 meter 10.” “Ja. Ho maar.” “Dat is hier.” “Ja.” “Volgens mij ben ik er.” “Dat denk ik ook.” “Ja, dit is echte…” “Dit is echte klei, dus hier heb je een zandlichaam.” “Nou, wat kun jij hier nu uit halen, want ik zie zand, klei, en wat zegt dit jou?” “Nou, wat we hier eigenlijk zien, is die bovenste kleilaag, dat is wat we noemen een “komafzetting”, de zavels en lichte klei, dat zijn de zogenaamde “oeverafzettingen” die we tegenkomen en die oeverafzettingen, die liggen op de geulafzettingen van de voormalige rivierloop van de Rijn die hier onder onze voeten ligt. Dus we zitten eigenlijk nu hier in het zand.” “Maar dit is nu één boring, hoeveel boringen hebben jullie al gedaan voor het onderzoek?” “Ja, wij hebben heel veel gedaan en daarvoor zou ik je eigenlijk even een kaart willen laten zien.” “Okay.” “Nou, jij vroeg net naar het aantal boringen dat we hier gedaan hebben.” “Ja.” “Nou, Kim en ik ieder afzonderlijk hebben er 500 gedaan in het rivierengebied en nu zie je hier al die zwarte puntjes op de kaart en ieder zwart puntje geeft één boring weer.” “En nu hebben wij er net ook één gedaan, waar zitten wij nu precies?” “Nou, op dit moment zitten we hier, we hebben hier net een boring gedaan.” “En je ziet, dat we eerder met al die boringen die we hadden, dat we daar dus een zandbanenkaart van gemaakt hebben waar we de diepte eh waar we het zand aantreffen op hebben weergegeven, die lichte kleur is dat op 1 meter en met die donkere kleuren, 2, 3, 4 meter onder het maaiveld. En je ziet, dat dat dus heel erg wisselt in dit gebied en dat het een soort concentrische vormen geeft hè: halve manen, door het uitbouwen van een meander in het verleden. Dus hier heeft ooit een meanderende rivier gelopen.” “Maar waarom zijn er zoveel boringen nodig dan?” “Nou, je hebt dus wel ongeveer om de 100 meter zo’n boring nodig om dat goed in kaart te kunnen brengen, omdat het op een hele korte afstand behoorlijk wisselt en dat maakt weer uit voor bijvoorbeeld die boomgaard waar we hier in staan, die groeit goed op 1 tot 2 meter zand.” “En wat hebben de boringen nu opgeleverd aan informatie over dit gebied?” “Nou, voor dit gebied hebben we dus deze zandbaan heel goed in kaart kunnen brengen en dat kunnen we voor de hele delta doen en daarmee hebben we ook de gebieden die naast de zandbaan liggen en waar je een stuk dieper moet en waar de klei een stuk dikker is, en dan kom je op Pleistoceenzand uit.” “Okay.” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426095 258 2032-12-31T22:00:00+00:00 16881 2012-08-28T20:00:00+00:00 yes no rivier rivierklei grondsoort meander https://schooltv.nl/video-item/de-zee-egel-fossielen-van-een-zee-egel 2024-01-04T10:34:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14529.w613.r16-9.09f26a4.webp De zee-egel | Fossielen van een zee-egel Er bestaan meer dan 800 verschillende soorten zee-egels. Zee-egels hebben een bolle, hartvormige of schijfachtige vorm. Zee-egels hebben geen wervels en behoren dus tot de ongewervelde waterdieren. Zee-egels hebben een hard pantser dat is bedekt met stekels. Dit pantser bestaat uit kalkplaatjes die aan elkaar zijn vergroeid. De stekels worden gebruikt om andere dieren af te schrikken. Sommige zee-egels kunnen uit de stekels gif spuiten. De stekels worden ook gebruikt bij het bewegen onder water of wanneer de zee-egel zich ingraaft. Aan de onderkant van de zee-egel zijn twee gaatjes te zien. Dat is de mond en de anus. Zee-egels eten vooral algen en andere resten van planten. In Nederland heb je maar 4 soorten zee-egels die hier voorkomen. Namelijk het zeeappeltje, hartegel, zeeklit en het zeeboontje. Zeeappeltjes hebben een groot bolrond lichaam. Deze zee-egel kan wel 18 centimeter worden maar is meestal iets kleiner. Zijn stekels hebben een opvallende kleur; paars, roze of rood. De stekels zijn scherp en bewegen hard. Soms spoelen de skeletjes van het zeeappeltje aan. De stekels zijn er dan helemaal af. In sommige landen is de zeeappel een lekkernij. Zeeklitten of hartegels zijn niet zo rond als de zeeappel en ook niet zo groot. Hartegels worden meestal rond de 6 centimeter. Ze hebben heel fijne grijze stekeltjes, net haren. Ook van deze soort worden op het strand vaak de witte kale skeletten gevonden. Zeeboontjes zijn één van de kleinste zee-egeltjes die er bestaan. Ze zijn meestal niet veel groter dan een halve centimeter. Levende zeeboontjes hebben kleine, groene stekeltjes. Als je goed kijkt kun je op het strand ook hiervan de skeletjes vinden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426096 137 2033-12-31T22:00:00+00:00 21595 2012-07-10T20:00:00+00:00 yes no zee egel fossiel https://schooltv.nl/video-item/het-gebit-van-planten-vlees-en-alleseters-hoe-ziet-dat-eruit 2024-01-04T10:34:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14530.w613.r16-9.ad2fb54.webp Het gebit van planten-, vlees- en alleseters | Hoe ziet dat eruit? Aan het gebit van dieren kun je zien wat ze eten. Je hebt 3 soorten kiezen. Geplooide kiezen zijn de kiezen van een planteneter, zoals van een schaap. Planteneters of wel herbivoren eten alleen maar plantaardig voedsel, zoals gras en bladeren. Het kauwvlak heeft allemaal plooitjes. Je ziet dat het kauwvlak een patroon heeft. Dit wordt het emailpatroon genoemd. Tussen planteneters kan dit patroon verschillen. Zo is die van een schaap anders dan die van een paard bijvoorbeeld. Tussen de plooiranden van de kiezen worden de plantendelen fijngemalen. Tussen de snijtanden en de kiezen zit een grote ruimte waarin voedsel wordt verzameld. Alleseters hebben knobbelkiezen. Voorbeelden van alleseters zijn varkens en mensen. Alleseters ofwel omnivoren eten zowel plantaardig voedsel als vlees. Zo eet een varken niet alleen eikels, paddenstoelen en bosvruchten, maar ook larven en andere kleine dieren. Met zijn gebit van knobbelkiezen en grote hoektanden kan hij zo'n gevarieerd dieet goed aan. De knobbelkiezen kunnen voedsel zowel malen als snijden. En bij het wroeten naar voedsel komen de grote hoektanden goed van pas. Scherpe, puntige kiezen zijn van vleeseters, zoals vossen en wolven. Vleeseters ofwel carnivoren zijn dieren die uitsluitend vlees eten. Dat kan het vlees van een prooi zijn of van een kadaver. Eerst moet het vlees van het dode dier worden losgescheurd, voordat het door de scherpe kiezen in kleinere stukken kan worden gescheurd. Deze scherpe scheurkiezen zitten in de boven en de onderkaak. De punten vallen zo samen dat de scheurkiezen werken als een schaar. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426097 127 51263 2012-07-10T20:00:00+00:00 yes no planteneter kies eten gebit tand https://schooltv.nl/video-item/eiertrossen-op-het-strand-de-eitjes-van-een-pijlstaartinktvis 2024-01-04T10:34:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14531.w613.r16-9.67dc1e6.webp Eiertrossen op het strand | De eitjes van een pijlstaartinktvis In de zomer ligt het strand er vol mee. Een soort sliertige kwallen. Maar dat zijn het niet. Het zijn de eitjes van de Pijlinktvis. Het zijn de eitjes van meerdere vrouwtjes. 1 streng bevat meer dan honderd eitjes. Soms bestaat de eiertros uit wel honderd strengen. Moet je nagaan hoeveel eitjes er dan aanzitten. In het voorjaar trekt de pijlinktvis naar de Noordzee om in ondiep water te kunnen paren en eitjes te leggen. Na het paren trekken de inktvissen naar diepere wateren. Maar in dit diepe water kunnen ze vaak moeilijk overleven en veel gaan er dood. De gewone pijlinktvis heeft acht tentakels en twee lange vangarmen. Pijlinktvissen hebben super goede ogen waarmee ze elk lekker hapje kunnen zien. Aan de zijkant hebben ze twee vinnen Hierdoor heeft het achterlijf van de inktvis een beetje de vorm van een pijl. De pijlstaartinktvis heeft een rugschild. Dit heeft de vorm van een veer. In tegenstelling tot de eiertrossen worden de schilden bijna nooit op het strand gevonden. Dit omdat de schilden erg breekbaar zijn en vanwege hun geelbruine kleur niet opvallen op het strand. De eierentrossen wel. Wanneer ze in de zomer worden afgezet in ondiep water spoelen ze door de stroming en de harde wind aan op het strand. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426098 95 7619 2012-07-10T20:00:00+00:00 yes no inktvis ei zee https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-hop-hop-paardje-1 2024-02-01T12:48:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14532.w613.r16-9.926ea0d.webp Koekeloere | Hop hop, paardje Thema: Sport - paardrijden. Moffel en Piertje zijn op de manege om de paarden te verzorgen. 's Middags gaan ze naar een echte paardendemonstratie. Maar onderweg krijgen ze een lekke band. Komen ze nog wel op tijd? https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1184720 900 7782 2011-05-23T01:02:48+00:00 yes no verzorgen paardrijden sport https://schooltv.nl/video-item/een-zwaluw-van-blokken-blokken-worden-dieren 2024-02-08T09:13:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14533.w613.r16-9.119eacd.webp Blokken worden dieren | Een zwaluw van blokken Zwaluw! Kijk maar. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426099 92 2032-12-31T22:00:00+00:00 2600 2012-07-10T20:00:00+00:00 yes no zwaluw vogel boerderij https://schooltv.nl/video-item/de-zebra-zonder-strepen-met-een-hoed-en-een-tas 2024-01-04T10:34:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14534.w613.r16-9.0d85143.webp De zebra zonder strepen | Met een hoed en een tas De zebra heeft een kast vol kleren! Maar zonder strepen voelt ie zich pas echt bloot. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426100 79 2032-12-31T22:00:00+00:00 4010 2012-07-10T20:00:00+00:00 yes no dier kleding zebra https://schooltv.nl/video-item/geurige-wierookstokjes-hoe-worden-ze-gemaakt 2024-01-04T10:34:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14535.w613.r16-9.71d0177.webp Geurige wierookstokjes | Hoe worden ze gemaakt? In deze fabriek in Bhutan wordt iets heel geurigs gemaakt. Wierookstokjes. Wat is daar voor nodig? Allereerst dit geurige sandelhout, gedroogde bloemen, gedroogde vruchten, geurige kruiden en het belangrijkste, heel veel gedroogde houtsnippers. In deze machine worden de houtsnippers gemalen, tot heel fijn poeder. Maar dit poeder is nog niet fijn genoeg. Het wordt gezeefd, zodat het fijnste poeder overblijft. Intussen wordt er water gekookt en de gedroogde kruiden en bloemen daaraan toegevoegd. Het gekookte mengsel heeft daardoor een donker rode kleur gekregen. Het water en het fijne poeder wordt vermengd met het fijne poeder en goed gekneed, totdat het rood en korrelig wordt. Het donker rode mengsel wordt in een houten kist gelegd, zodat alle stoffen goed in kunnen trekken. Na een paar dagen wordt het mengsel uit de kist gehaald en in een kneedmachine gedaan, nog een beetje gekleurd water erbij en mengen maar. Nu kan het kleverige goedje worden geperst tot een soort dikke spaghettislierten. De slierten worden gerold, op maat gesneden en op houten planken gedroogd. Na een paar dagen zijn de gedroogde wierookstokjes hard geworden en klaar voor gebruik. Nu kunnen ze worden ingepakt en kunnen ze worden verkocht. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426101 274 2032-12-31T22:00:00+00:00 12542 2012-07-10T20:00:00+00:00 yes no vuur wierook productie Bhutan fabriek geur https://schooltv.nl/video-item/vogels-op-jacht-in-het-water-of-op-het-land 2024-01-04T10:34:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14536.w613.r16-9.9a754ef.webp Vogels op jacht | In het water of op het land Vogels zijn er in allerlei soorten. Er zijn vogels die vissen vangen, zoals deze ijsvogel. Zij zoekt haar voedsel onderwater. Net als deze zilverreiger en deze zeearend. Al deze roofvogels zijn geoefend in het vangen van hun prooi. Maar niet alleen vissen zijn prooi voor vogels. En na de maaltijd, goed uitkijken naar de volgende prooi. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426102 161 2032-12-31T22:00:00+00:00 15490 2012-07-10T20:00:00+00:00 yes no prooi vogel water eten roofvogel jagen https://schooltv.nl/video-item/een-vaas-van-papier-om-zelf-te-maken 2024-02-08T09:13:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14537.w613.r16-9.da27723.webp Een vaas van papier | Om zelf te maken Wat heb je nodig om een vaas van papier te maken? Een vaas, een heleboel oude kranten, plakband, lijm en verf! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426103 67 2032-12-31T22:00:00+00:00 4650 2012-07-10T20:00:00+00:00 yes no papier knutselen bloem vaas krant https://schooltv.nl/video-item/maak-zelf-een-vaas-met-tulpen-maar-pas-op-voor-je-vingers 2024-01-04T10:34:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14538.w613.r16-9.1ce7a5e.webp Maak zelf een vaas met tulpen | Maar pas op voor je vingers! Voor het maken van een vaas met tulpen heb je nodig: een lege en schone petfles, een schaar, een stanleymes, een snijplank en gekleurde cadeau-eitjes. En dit boeket blijft heel lang mooi! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426104 166 2032-12-31T22:00:00+00:00 5155 2012-07-10T20:00:00+00:00 yes no bloem vaas plastic knutselen tulp fles https://schooltv.nl/video-item/theepotten-uit-japan-hoe-worden-ze-gemaakt 2024-01-04T10:34:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14539.w613.r16-9.3132a42.webp Theepotten uit Japan | Hoe worden ze gemaakt? Wat wordt er in deze fabriek gemaakt? Met deze scherven en dit rode poeder wordt klei gemaakt en met de klei gaat de pottenbakker aan de slag. Maar wat bakt hij dan? Aaaah, een theepot. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426105 137 2032-12-31T22:00:00+00:00 4401 2012-07-10T20:00:00+00:00 yes no fabriek Japan thee theepot https://schooltv.nl/video-item/tai-chi-een-vechtkunst-uit-china 2024-01-16T15:31:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14540.w613.r16-9.3130ef3.webp Tai chi | Een vechtkunst uit China Dit is Zhang Min, hij komt uit China. Zhang Min doet aan Tai Chi, dat is een Chinese vechtkunst. Maar het gaat niet alleen om vechten bij Tai Chi. Het gaat ook om balans en veerkracht. Veel mensen in China doen aan Tai Chi, ze worden er rustiger en evenwichtiger van. Tai Chi is een vechtkunst, waarbij het de bedoeling is je tegenstander uit balans te brengen. Daarvoor moet je soepel kunnen bewegen. Zhang Min is al heel erg goed in Tai Chi. Hij kent heel veel bewegingen. Met zijn broer traint hij, iedere dag en op de Tai Chi school leert hij van de leraar allerlei nieuwe bewegingen. Zo wordt Zhang Min leniger en kan hij beter bewegen. Door heel veel te oefenen wordt hij iedere dag iets beter in zijn sport. Zo goed, dat hij misschien ooit de beste zal zijn van heel China. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426106 167 2032-12-31T22:00:00+00:00 40756 2012-07-10T20:00:00+00:00 yes no balans evenwicht vechten sport China https://schooltv.nl/video-item/het-stokstaartje-een-klein-zoogdier-uit-afrika 2024-01-04T10:34:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14541.w613.r16-9.ba418c5.webp Het stokstaartje | Een klein zoogdier uit Afrika Dit is een stokstaartje. Het is een klein zoogdier dat vooral leeft in het zuiden van Afrika. Het zijn speelse beestjes. Ze hebben een platte kop, een wit lijf, een lange neus en zwarte vlekken bij de ogen en een lange staart met een zwarte punt. Ze kunnen geluiden horen van 50 meter ver. Stokstaartjes leven in groepen, een kolonie noem je dat. Meestal zitten er 10 tot 15 in een kolonie. Gezellig! De kolonie is goed georganiseerd. Iedereen heeft zijn eigen taak. Een stokstaartje houdt de wacht en waarschuwt de rest van de groep als er gevaar dreigt. Er is in de groep maar een vrouwtje dat jongen mag krijgen: het alfavrouwtje. Als ze een jaar zijn, zijn stokstaartjes klaar om te paren. Het vrouwtje is drie maanden zwanger. Meestal krijgen ze 2 tot 5 jongen. Als de jonkies drie weken oud zijn, mogen ze de burcht verlaten. Ze kunnen dan hun eigen kolonie beginnen. De pups hebben weinig tijd om te spelen. Als ze 6 maanden oud zijn, moeten ze al babysitten, want er zijn weer kleintjes geboren. Je ziet stokstaartjes vaak hun oren spitsen en heen en weer kijken. Dat doen ze als ze bang zijn om aangevallen te worden. Door een roofvogel bijvoorbeeld. Wegwezen allemaal! Het stokstaartje dat de wacht houdt, gaat op zijn tenen staan en maakt een blaffend geluid. Hiermee waarschuwt hij de anderen voor naderend gevaar. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426107 165 2032-12-31T22:00:00+00:00 20687 2012-07-10T20:00:00+00:00 yes no dier woestijn Afrika zoogdier https://schooltv.nl/video-item/stoelen-op-skis-kijk-ze-hard-gaan 2024-02-22T07:32:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14542.w613.r16-9.754658c.webp Stoelen op ski's | Kijk ze hard gaan! Stoelen die skiën? Jahoor, deze klapstoelen skiën zo de berg af! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426108 54 2032-12-31T22:00:00+00:00 4099 2012-07-10T20:00:00+00:00 yes no ski stoel https://schooltv.nl/video-item/maak-je-eigen-spaarvarken-maar-pas-op-voor-je-vingers 2024-01-04T10:34:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14543.w613.r16-9.339df5f.webp Maak je eigen spaarvarken | Maar pas op voor je vingers! Sparen wordt nog leuker met een zelfgemaakte spaarpot! Daar heb je voor nodig: een klein flesje, geribbeld karton, een stanleymesje, een snijplank, vier tandpastadopjes, twee speelgoedoogjes, en natuurlijk muntjes om erin te doen! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426109 140 2032-12-31T22:00:00+00:00 3384 2012-07-10T20:00:00+00:00 yes no varken sparen knutselen geld https://schooltv.nl/video-item/mei-is-heel-lenig-ze-lijkt-wel-een-slangenmeisje 2024-01-04T10:34:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14544.w613.r16-9.48ac4db.webp Mei is heel lenig | Ze lijkt wel een slangenmeisje! Dit is Mei. Ze is heel lenig. Ze lijkt wel een slangenmeisje! Ze is aan het oefenen voor de voorstelling. Kijk maar! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426110 179 2032-12-31T22:00:00+00:00 7310 2012-07-10T20:00:00+00:00 yes no lichaam meisje slang gymnastiek https://schooltv.nl/video-item/een-raket-om-op-te-eten-van-banaan-sinaasappel-en-slagroom 2024-02-08T09:12:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14545.w613.r16-9.47783ea.webp Een raket om op te eten | Van banaan, sinaasappel en slagroom Deze raket kan niet vliegen, maar je kunt hem wel opeten! Een lekker ruimtelijk toetje. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426111 45 2032-12-31T22:00:00+00:00 2707 2012-07-10T20:00:00+00:00 yes no toetje sinaasappel fruit banaan raket https://schooltv.nl/video-item/huis-onder-water-bij-de-buren 2024-01-31T08:25:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14546.w613.r16-9.fd4b5bd.webp Huis onder water! | Bij de buren Oh nee! Door de regen staat het hele huis onder water. Iedereen is in paniek. Maar één bewoonster is juist heel blij met de regen... https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426112 78 2032-12-31T22:00:00+00:00 8955 2012-07-10T20:00:00+00:00 yes no regen water overstroming https://schooltv.nl/video-item/kijken-naar-de-maan-bij-de-buren 2024-02-01T12:49:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14547.w613.r16-9.71760b9.webp Kijken naar de maan | Bij de buren Als je op iemands schouders mag staan, ben je nog iets dichter bij de maan en de sterren! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426113 79 2032-12-31T22:00:00+00:00 7834 2012-07-10T20:00:00+00:00 yes no maan ruimte ster https://schooltv.nl/video-item/een-kwal-om-op-te-eten-van-spaghetti-en-groente 2024-02-08T09:12:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14548.w613.r16-9.3053ffc.webp Een kwal om op te eten | Van spaghetti en groente! Vind jij kwallen ook eng? Voor deze zelfgemaakte kwal hoef je niet bang te zijn! Je hebt er spaghetti voor nodig, sla, tomaatjes, olijven, doperwtjes en maïs. Jammie, verse kwal! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426114 42 2032-12-31T22:00:00+00:00 3658 2012-07-10T20:00:00+00:00 yes no dier knutselen pasta kwal zee groente https://schooltv.nl/video-item/een-karper-van-blokken-blokken-worden-dieren 2024-02-22T07:31:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14549.w613.r16-9.3978f9c.webp Blokken worden dieren | Een karper van blokken Een karper! Kijk maar. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426115 106 2032-12-31T22:00:00+00:00 2836 2012-07-10T20:00:00+00:00 yes no vis https://schooltv.nl/video-item/een-hert-van-blokken-blokken-worden-dieren 2024-02-22T07:31:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14550.w613.r16-9.ae3f7ad.webp Blokken worden dieren | Een hert van blokken Een hert! Kijk maar. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426116 99 2032-12-31T22:00:00+00:00 4181 2012-07-10T20:00:00+00:00 yes no hert boerderij https://schooltv.nl/video-item/de-gekko-een-soort-hagedis-die-op-zn-kop-kan-lopen 2024-01-16T15:51:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14551.w613.r16-9.139622a.webp De gekko | Een soort hagedis die op z’n kop kan lopen Het is nacht. Iedereen slaapt. Behalve de gekko. Gekko’s zijn reptielen. Het zijn een soort hagedissen. Ze lopen met gemak over de muur omhoog. Gekko’s hebben grote ogen. En vergeleken met hun lijf ook grote poten. Deze gekko heeft een echte schutkleur, zodat hij bijna niet opvalt. Kijk, hij kan zelfs op de kop lopen! Als ie maar niet naar beneden valt! Hier kun je goed zien waarom de gekko tegen muren en plafonds kan lopen. Ze hebben diepe groeven onder hun vingers en tenen. Hechtlamellen heten dat. Hiermee kan de gekko zich als het ware vastplakken aan muren en andere oppervlakken. Net als mensen hebben gekko’s aan elke hand en voet vijf vingers en tenen. Gekko’s laten zich vooral zien als het donker is. Dan gaan ze op jacht naar een lekker hapje. Kijk, daar zit zijn voorgerecht. Een smakelijk insectje. Hebbes! Dat was vast heel lekker. Gekko’s kunnen met hun lange tong heel goed kleine beestjes vangen. Deze lust zo te zien nog wel iets. Op naar het hoofdgerecht. Mis! Maar gelukkig heeft dit insect niets in de gaten. Hap! Nou, het is maar wat je lekker vindt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426117 201 2032-12-31T22:00:00+00:00 27766 2012-07-10T20:00:00+00:00 yes no Azië reptiel hagedis insect dier https://schooltv.nl/video-item/maak-je-eigen-fotolijstje-maar-pas-op-voor-je-vingers 2024-01-04T10:34:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14552.w613.r16-9.e5748e6.webp Maak je eigen fotolijstje | Maar pas op voor je vingers! Voor het maken van een fotolijstje heb je nodig: een lege en schone petfles, een stanleymesje, een geodriehoek, een snijplank en een schaar. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426118 88 2032-12-31T22:00:00+00:00 3155 2012-07-10T20:00:00+00:00 yes no knutselen schaar foto fles https://schooltv.nl/video-item/prakash-is-doof-weet-jij-wat-hij-leuk-vindt 2024-01-04T10:34:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14553.w613.r16-9.cec3809.webp Prakash is doof | Weet jij wat hij leuk vindt? Dit Prakash. Hij komt uit Bhutan. Prakash is doof. In gebarentaal legt hij uit wat hij leuk vindt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426119 162 2032-12-31T22:00:00+00:00 4120 2012-07-10T20:00:00+00:00 yes no doof breien lezen Bhutan tafeltennis spelen schrijven https://schooltv.nl/video-item/op-diabolo-les-trucjes-met-twee-stokjes-een-touwtje-en-een-diabolo 2024-01-04T10:34:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14554.w613.r16-9.9a953ec.webp Op diabolo-les | Trucjes met twee stokjes, een touwtje en een diabolo Dit zijn Feng en Yena. Ze zijn heel goed met de diabolo. Wat een vette trucs he? Maar dat hebben ze niet van zichzelf geleerd. Daarvoor gaan ze naar diabolo-les. Diabolo’s heb je in alle soorten en maten. Moet je kijken wat knap! Maar je hebt er altijd twee stokjes en een touwtje voor nodig. Dit zijn de diabolo-juffen van Feng en Yena. Wow, ze kunnen er zelfs mee overgooien! En ze kunnen het zelfs met twee diabolo’s tegelijk! Poeh, dat ziet er moeilijk uit. Feng en Yena oefenen hard om net zo goed te worden als de juffen. Je moet niet alleen op je eigen diabolo letten, maar ook op die van de ander. Dat gaat al best goed! Feng en Yena zijn hartsvriendinnen. Ze gaan nooit ergens heen zonder elkaar, en zonder hun diabolo. Dit is het wedstrijduniform. Dat dragen ze bij wedstrijden en uitvoeringen. Feng en Yena vinden diabolo het leukste dat er bestaat. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426120 206 2032-12-31T22:00:00+00:00 7245 2012-07-10T20:00:00+00:00 yes no speelgoed China sport spelen https://schooltv.nl/video-item/dansende-campingstoelen-als-iedereen-op-de-camping-slaapt 2024-02-22T07:31:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14555.w613.r16-9.80b0208.webp Dansende campingstoelen | Als iedereen op de camping slaapt Als alle campingstoelen op elkaar gaan staan, komen ze bijna tot aan de maan! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426121 52 2032-12-31T22:00:00+00:00 3109 2012-07-10T20:00:00+00:00 yes no kamperen stoel https://schooltv.nl/video-item/hoe-maken-bijen-honing-ieder-zn-taak 2024-01-04T10:34:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14556.w613.r16-9.b48c92d.webp Hoe maken bijen honing? | Ieder z'n taak Deze vorm ken je wel, het is een zeshoek en heel veel zeshoeken passen netjes in elkaar. Net als in een honingraat. Een honingraat is door bijen gemaakt en iedere zeshoek is een kamer. En bij een honingraad zijn dat er duizenden. Toch wel bijzonder, dat bijen dit allemaal kunnen maken. Ze moeten precies weten hoe groot een kamer moet worden. Anders past het niet en dat doen ze zonder liniaal of andere hulpmiddelen. Om een honingraat te maken hebben de bijen, bijenwas nodig. Dat produceren ze zelf, met hun wasklieren. Met die was kunnen de bijen de kamers bouwen. Ze gebruiken hun bek om de vormen te maken en zo bouwen ze nog veel meer kamers. Als de kamer klaar is kunnen de jonge bijtjes er in opgroeien. De grootste kamer is voor de koninginnenbij. In sommige kamers wordt de honing opgeslagen. Als de bijen volgroeid zijn vliegen ze rond de honingraat en gaan ze op zoek naar de nectar voor de honing. Dat doen ze niet met hun ogen, maar daar gebruiken ze hun antennes voor. Zo kunnen ze heel precies de beste bloemen opsporen. Bijen werken altijd samen om de nectar te vinden. Eerst vliegen de werkbijen uit om de bloemen te zoeken. Als ze de bloemen hebben gevonden gaan ze terug naar de honingraat. Door een dansje te doen geven ze de informatie door aan de andere bijen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426122 153 2032-12-31T22:00:00+00:00 58019 2012-07-10T20:00:00+00:00 yes no insect honingbij honing bij https://schooltv.nl/video-item/een-bad-voor-olifanten-in-de-rivier-of-met-de-tuinslang 2024-01-16T15:52:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14557.w613.r16-9.9eeeae6.webp Een bad voor olifanten | In de rivier of met de tuinslang Het is warm in de tropen, ook voor deze olifanten. Maar deze kudde olifanten heeft daar wat op gevonden. Lekker badderen in een poel. Dit is de leider van de kudde. Hij vindt dat het tijd wordt om te gaan. “Zo is het genoeg jongens… Kom op eruit, jullie!” En daar gaan ze. Dit zijn geen wilde olifanten. maar getrainde olifanten. De olifanten worden verzorgd door mensen. Ze worden heerlijk verwend, gewassen en geschrobd. Zo zijn ze schoon genoeg voor hun optreden voor de Raja. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426123 250 2032-12-31T22:00:00+00:00 13334 2012-07-10T20:00:00+00:00 yes no wassen olifant bad zoogdier tropen https://schooltv.nl/video-item/een-aap-om-op-te-eten-van-brood-kaas-en-ham 2024-02-08T09:11:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14558.w613.r16-9.349f02f.webp Een aap om op te eten | Van brood, kaas en ham Lust jij ook wel een broodje aap? Daar heb je voor nodig: sla, twee boterhammen, twee plakken kaas en ham. Eet smakelijk! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426124 44 2032-12-31T22:00:00+00:00 3015 2012-07-10T20:00:00+00:00 yes no brood kaas eten aap https://schooltv.nl/video-item/luchtverkeersleiding-luchtverkeersleiders-helpen-de-piloten 2024-01-04T10:34:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14559.w613.r16-9.48ccc0a.webp Luchtverkeersleiding | Luchtverkeersleiders helpen de piloten Als je met de auto op vakantie gaat, kunnen je ouders gewoon de tomtom gebruiken, een navigatiesysteem. Piloten hebben ook een navigatiesysteem. Maar dat is lang niet genoeg want de vliegroutes zijn zo ingewikkeld dat ze hulp nodig hebben vanaf de grond en dat werk doen de luchtverkeersleiders. “Waar we nu zijn is de radarzaal van de verkeersleiders. Alle vliegtuigen boven Nederland worden hier in de gaten gehouden en wij helpen de piloten door middel van instructies. Wij vertellen ze wat ze moeten doen om naar de gewenste bestemming te komen. Dat het allemaal veilig gebeurt, dat ze niet te dicht bij elkaar komen. waardoor ze misschien gaan botsen. Dat is wat hier al mijn collega's aan het doen zijn.” De stipjes op het scherm zijn vliegtuigen. Ze hebben allemaal een eigen code. Door die code weten de verkeersleiders precies met welk vliegtuig ze te maken hebben, waar hij vandaan komt en waar hij naartoe wil. “Transavia, die is in Alicante geweest die gaat zo landen op Schiphol. En deze komt uit Rome vandaan, de KLM hier. En Cathay Pacific, die komt uit Parijs.” Zodra een vliegtuig in de buurt van het Nederlands luchtruim vliegt, verschijnt het direct op het scherm. Dit apparaat hier zorgt ervoor dat de luchtverkeersleiders de vliegtuigen op hun scherm kunnen zien. Een grote radar. De radar zendt radiogolven uit. Als een vliegtuig door de lucht beweegt weerkaatst dat vliegtuig die golven van de radar weer terug. Dat registreert de radar. Iets dat dichtbij wordt teruggekaatst, weerkaatst harder dan iets van ver weg. Op die manier kan de radar heel precies meten of er een vliegtuig is en hoe ver weg het is. Ook vangt de radar de code van het vliegtuig op. En al die informatie, dus de afstand en de code van het vliegtuig, wordt rechtstreeks doorgestuurd naar het radarcentrum op Schiphol. “Hoe zorgen jullie er nou voor dat al die vliegtuigen niet in de lucht tegen elkaar aan opbotsen? Waar letten jullie dan op?” “We letten op de afstand van de vliegtuigen. We hebben 1 voordeel. Op de weg heb je ook wel viaducten, maar wij kunnen dus vliegtuigen over elkaar heen laten vliegen. Dus dat geeft extra ruimte. Als we op één hoogte moeten, dan zullen ze elkaar tegenkomen. Dus hoogteverschil is een belangrijk iets, maar ook dat ze achter elkaar kunnen vliegen. Dus dat ze allebei op dezelfde de snelheid moeten gaan vliegen. En je kunt zorgen dat eentje voorlangs of achterlangs gaat. Dat zijn de drie dingen. Links en rechts harder of langzamer of klimmen of dalen.” “Dus eigenlijk ben je de hele tijd aan het puzzelen hier.?” “Ja, heel diep in gedachten ben je aan het puzzelen. Alle mensen die je hier ziet werken, die zijn in hun hoofd constant aan het kijken en bedenken en controleren of ze de juiste keuze hebben gemaakt. En op die manier een bewegende puzzel aan het aanpassen die dus over Nederland vliegt.” “Gaat dat nooit mis?” “Nee, is gewoon heel goed opletten.” Maximaal anderhalf uur mogen de luchtverkeersleiders achter elkaar werken. “Is dat ontspannen na dat anderhalf uur werken niet een beetje overdreven?” “Nee, want het is belangrijk dat alles op een veilige manier gebeurt. We moeten best wel goed opletten om alle vliegtuigen in de gaten te houden, dat heb je net gezien. En dat betekent dat na anderhalf uur je concentratie wat afneemt. Je wordt moe, je wil wat drinken en dan kun je hier even met een kopje koffie, eventueel met een collega een biljartje doen of tafelvoetballen of internetten of eventjes met collega's een bakkie drinken, je kunt even met thuis bellen, je kan winkelen, je kan een wandeling maken in het Amsterdamse bos. En dan moet je hoofd weer een beetje tot rust zijn, een beetje leeg en dan ben klaar voor het volgende stuk om te gaan werken.” Zo'n duizend mensen melden zich ieder jaar aan om luchtverkeersleider te worden maar veertig daarvan worden toegelaten. Zo lastig is deze klus. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426125 230 2032-12-31T22:00:00+00:00 8468 2012-07-11T20:00:00+00:00 yes no radar verkeer luchtvaart vliegtuig navigatie https://schooltv.nl/video-item/een-aardbeiendrankje-zonder-aardbeien-met-geur-en-smaakstoffen 2024-01-04T10:34:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14560.w613.r16-9.4871024.webp Een aardbeiendrankje zonder aardbeien | Met geur- en smaakstoffen Je kan mensen bedonderen met tekst, maar ook met smaak- en geurstoffen. Hier op de universiteit van Wageningen ga ik proberen om een aardbeiendrankje te maken. “Dit is de basis.” "Ja, dit is de basis.” “Wat zit hierin?” “Gewoon yoghurt met melk, gewoon verdunde yoghurt. Wil je is proeven?” “Ja, smaakt nog niet ergens naar. Hoe voegen we hier nou wat meer smaak aan toe?” “Nou, allereerst maken we het zoet.” “Is dit gewoon suiker?” “Nee, dit is zoetstof ongeveer 100 keer zo zoet als suiker.” “Het wordt al lekkerder. Ja. Maar het smaakt nog niet naar aardbeien.” “Maar het smaakt nog niet naar aardbeien dus dan gooien we er aardbeiengeur aan toe.” “Hmm ruikt heel lekker.” “Ruikt heel erg sterk. Daar hebben we maar een klein scheutje van nodig.” “Waarom doe je er geur in om een bepaalde smaak te krijgen?” “Als je echt aardbeien eet, dan ruik je ze eigenlijk meer dan dat je ze proeft. Meestal gebeurt dat in je neus. En als je verkouden bent, dan proef je ook veel minder. En dat komt omdat je neus geblokkeerd zit. Dus eigenlijk proef je met je neus meer dan dat je met je mond proeft.” “Dus omdat je aardbeien ruikt, denk je ook dat je ze proeft.” “Ja, dat klopt. Grappig. Het ziet er alleen nog niet echt uit als een aardbeiensapje, zo wit.” “Dan gooien we er ook een kleurtje bij. Een rode kleurstof. Is ook heel erg sterk. Dus je hebt maar weinig nodig voor zo'n pak yoghurt.” “We verven het een beetje eigenlijk?” “Ja, we verven het een beetje. Het heeft geen smaak, het geeft alleen een kleur. Dus het verandert niet aan de aardbeiensmaak.” “Zijn de stoffen die we er nu in hebben gedaan, zijn die slecht voor je?” “Nee, die zijn niet slecht voor je. Die geurstof die we net hebben gebruikt, komt uit aardbeien en deze kleurstof is gewoon een onschadelijke kleurstof. Dus die is ook niet gevaarlijk.” “En waar blijven de aardbeien?” “Die hoeven er niet in.” “Dus voor een aardbeiendrankje heb je geen aardbeien nodig?” “Nee, je hebt geen aardbeien nodig. In een flesje.” “Mag ik dat flesje trouwens straks even mee nemen?”   “En wat denk je dat erin zit?” “Aardbeien of frambozen.” “Aardbeien misschien ook.” “Het smaakt naar aardbei en het ruikt ook erg naar aardbei.” “Het is een mooie kleur.” “Ik denk 50% aardbei in.” “Framboos of aardbeien.” “Het smaakt een beetje naar aardbei.” “Denk je dat het een gezond drankje is?” “Dat denk ik wel.” “Het ziet er ook best gezond uit.” “Een aardbei, fruit dat is altijd gezond.” “Omdat er niet echt veel suiker inzit, denk ik.” “Omdat het echt fruit is.” “Ik denk dat er gewoon verse aardbeien inzitten en dat is ook heel gezond en geen suikers.” “Wat vind je ervan?” “Best lekker.” “In het begin is het een beetje vies.” “Zurig, maar ook wel lekker.” “Hmm ruikt lekker.” “Het is nog best wel lekker.” “Het is lekker. Ja!” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426126 219 2032-12-31T22:00:00+00:00 9966 2012-07-11T20:00:00+00:00 yes no aardbei voedselkwaliteit smaak voeding https://schooltv.nl/video-item/stoomschepen-varen-op-kolen 2024-01-04T10:34:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14561.w613.r16-9.a4e3917.webp Stoomschepen | Varen op kolen "Dit schip heeft een stoommotor. Dat is de eerste soort motor die werd uitgevonden. En die gaat dus niet vooruit op benzine of diesel, maar op water, kokend water." "Goedendag." "Goedendag." "Dit is hem de stoommachine?" "Ja, dit is de stoommachine." "Zo het is hier bloedje heet. Wat bent u nou exact aan het doen hier?" "Ik ben de ketel aan het voorzien van eten. In de vorm van kolen." " Wat gaat er dan gebeuren? Het wordt dan natuurlijk heel warm." "Dat water in de ketel gaat koken en dat wordt stoom." "Ok en die stoom die krijgt uiteindelijk het schip vooruit. Hoe gaat dat dan?" "De stoom die gaat naar de machine toe. De machine die komt door de stoom in beweging. En draait de schroefas aan." De schroefas is een lange stang die door het hele schip heenloopt. Aan de achterkant zit een propeller die het schip dan laat varen. Echt varen kunnen we vandaag even niet. Maar deze stoomfluit laat al zien wat een enorme kracht erachter zit. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426128 80 2032-12-31T22:00:00+00:00 16593 2012-07-11T20:00:00+00:00 yes no varen stoom stoommachine stoomschip https://schooltv.nl/video-item/de-amsterdamse-haven-van-zeil-en-stoomschepen-tot-dieselmotoren 2024-01-04T10:34:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14562.w613.r16-9.cd6b0be.webp De Amsterdamse haven | Van zeil- en stoomschepen tot dieselmotoren "Dit is de haven van Amsterdam. Iedere dag komen hier schepen die spullen brengen van over de hele wereld. Voedsel bijvoorbeeld en kleding, maar ook brandstof zoals olie en kolen. Die spullen worden weer doorverkocht. Handel heet dat. Wij Nederlanders doen dat al heel lang. Eerst waren er allemaal kleine bedrijven die allemaal schepen heen en weer lieten varen naar Azië. Dat werkte niet zo goed, omdat ze elkaars concurrenten waren. Ze werkten elkaar tegen om maar zoveel mogelijk winst te maken. In het jaar 1602 werd daar iets aan gedaan. Al die losse bedrijven werden samengevoegd tot een groot scheepvaartbedrijf. De VOC. De Verenigde Oost-Indische Compagnie. En dit werd een van de grootste handelsbedrijven ter wereld. " "Wat gingen die schepen van de VOC nou doen in Azië?" " In Azië kochten ze allemaal spullen zoals koffie en thee, maar ook heel belangrijk, allemaal kruiden, zoals peper. En dat hadden we in Nederland in die tijd helemaal niet. " Lastig was wel dat de zeilboten van de VOC altijd wind nodig hadden. Wat nou als er geen wind was? Daarom werd de stoomboot bedacht. Met kolen werd water zo heet gemaakt dat er stoom ontstond. Via een speciale machine zorgde de stoom dat de boot in beweging kwam. En de ontwikkeling is natuurlijk nog veel verder gegaan. De schepen hier in de haven varen niet meer op stoom. Deze schepen varen op dieselolie. Je hoeft dan dus geen kolen te scheppen om het vuur aan te houden. Veel minder werk en het is ook een stuk veiliger zonder vuur aan boord. "Ja, wat voor schepen komen hier nou allemaal?" "Hier in de Amsterdamse haven zie je veel olietankers, zoals deze. Ook containerschepen en ook cruiseschepen met passagiers erop." "En is die haven nou net zo groot als in de tijd van de VOC?" "De haven is wel echt een stuk groter geworden. De hele havenregio beslaat een oppervlakte die je kunt vergelijken met een half miljoen voetbalvelden." "Ok, een half miljoen. En doen die schepen nou nog precies hetzelfde als vroeger eigenlijk?" "Eigenlijk wel. Er worden goederen ergens anders geproduceerd. Bijvoorbeeld in China en die worden dan hier naartoe getransporteerd voor de consumenten hier. " "Net als in de tijd van de VOC dus eigenlijk?" "Eigenlijk wel." https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426129 142 2032-12-31T22:00:00+00:00 9574 2012-07-11T20:00:00+00:00 yes no boot haven VOC scheepvaart schip handel https://schooltv.nl/video-item/het-riool-een-enorm-netwerk-voor-afvalwater 2024-01-16T16:28:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14563.w613.r16-9.6c22ff6.webp Het riool | Een enorm netwerk voor afvalwater Waarschijnlijk denk je er niet echt over na, maar jij en ik gebruiken per dag 125 liter water. We spoelen het door de wc of door de gootsteen. En al dat water komt rechtstreeks het riool in. Onder onze wegen en huizen is een enorm netwerk aan buizen en pijpen die 24 uur per dag ons afvalwater vervoeren. Het riool is dus erg belangrijk en moet ook goed worden onderhouden en daar zijn elke dag mensen mee bezig. Wat zijn jullie hier aan het doen? Dit is het afvalwater, zoals ze dat noemen, vanuit een groot gedeelte van noordelijk Arnhem. Dus Ja alles wat door het toilet, door de keuken, vanuit de douche wordt allemaal verzameld in deze leiding en gaat vervolgens zo het rioolstelsel van Arnhem door. Nou, we kijken of er dingen op beeld komen die niet gewenst zijn. We hebben broeken gezien, jurken, gordijnen, frituurpannen die worden omgekeerd in het riool. Ja dat soort zaken willen we absoluut niet zien natuurlijk. We zitten dus nu 3,5 meter onder de grond midden in het riool ik loop hier letterlijk tussen de drollen. Het stinkt hier het is best wel vochtig. we gaan nu even goed opletten wat er allemaal voorbij komt drijven. Getverdemme. Ongelofelijk he. Hier kan je dus goed zien hoeveel water we met z’n allen gebruiken. Als je goed kijkt dan zie je dat het riool hier schuin afloopt. Dat doen ze zodat het water goed blijft doorstromen en dit water hier gaat rechtstreeks naar de rioolzuivering toe. Al dat water uit het riool komt hier terecht om het schoon te maken. Hier wordt dus het eerste grove vuil uit het water gehaald. en wat kom je dan zoal allemaal tegen dan? je komt van alles tegen in dat vuil. dan zie je hier het geperste roostergoed. dat wordt dan uit het afvalwater gehaald en geperst tot dit goedje en zoals je kunt zien zitten er veel haren in maar ook veel andere dingen zoals toiletpapier. Het eerste vuil is daar dus al eruit gehaald en daarna gaat het water hiernaar toe. Hier wordt het water in principe schoongemaakt door bacteriën en die bacteriën die groeien in mooie korreltjes en wat doen bacteriën precies. met zuurstof eten ze de verontreinig weg. Dus die zorgen ervoor dat al het vuil eruit gaat als het ware. Ja dat klopt. Als alle poepbacteriën en etensresten uit het water gehaald zijn stroomt het via beekjes en rivieren terug de rivier in. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426130 190 2032-12-31T22:00:00+00:00 32505 2012-07-11T20:00:00+00:00 yes no water toilet afvalstoffen riool netwerk https://schooltv.nl/video-item/wat-is-werelderfgoed-bijzondere-plekken-op-de-wereld 2024-01-04T10:34:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14564.w613.r16-9.8f528cc.webp Wat is werelderfgoed? | Bijzondere plekken op de wereld Gebouwen of gebieden die zo mooi zijn dat ze beschermd moeten worden. Dat zijn de plekken die op de lijst van het werelderfgoed komen. 936 namen staan er op de lijst. Maar je hoeft niet altijd ver te zoeken. Want ook negen plekken uit ons eigen Nederland staan erop. Bijzondere natuurgebieden, zoals de Waddenzee. En ook cultuur staat op de lijst, zoals dit huis in Utrecht, dat door een bekende kunstenaar is ontworpen. En dit hier is de laatste plek in Nederland die op de lijst is gekomen. 80 bruggen en 14 kilometer lang. De Amsterdamse grachtengordel. We vinden het prachtig. Zoiets bestaat niet waar wij vandaan komen. Dit maakt Amsterdam anders dan iedere andere plek op de wereld. Ik word rustig van het water. Ik krijg zin om te vissen. Werelderfgoed. De naam zegt het al. Probeert ervoor te zorgen dat jullie en jullie kinderen overal op de wereld deze bijzondere plekken zullen erven. Daarom controleren ze of sommige plekken goed worden bewaard. Ook in Nederland komen plekken die op de werelderfgoedlijst staan soms nog in de problemen. Zoals hier in Kinderdijk. Kinderdijk is de enige plek ter wereld waar 19 molens al honderden jaren het water wegpompen, zodat het land niet overstroomd. Maar het gaat al een tijdje niet goed met de molens. Als je die groene planken ziet op de wieken, van die ene die dwars staat. Dan kan je zien dat er stukken mist. Die heb je toch nodig om te draaien. Als de wieken steeds slechter worden en er vallen stukken naar beneden, dan moet je de molen stil gaan zetten. Jullie staan op de werelderfgoedlijst. Wat vind je daarvan? Ben je er blij mee? Ik ben er zelf wel blij mee. Maar het werelderfgoed is een naam die je hebt. Het betekent niet dat je automatisch meer geld krijgt of hebt, om je molens te onderhouden, want dat gaat ook gewoon door. Op de werelderfgoedlijst staan gaat om de eer. Er zit geen prijs aan vast. Hier in Kinderdijk zijn ze hard opzoek naar een oplossing. Om ervoor te zorgen dat de molens nog gewoon kunnen blijven bestaan. Ik mag wel opschieten. Nog 960 plekken te gaan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426131 160 2032-12-31T22:00:00+00:00 4606 2012-07-11T20:00:00+00:00 yes no werelderfgoed cultuur erfenis https://schooltv.nl/video-item/trekvogels-vogels-overwinteren-bij-ons 2024-01-16T15:08:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14565.w613.r16-9.7d08928.webp Trekvogels | Vogels overwinteren bij ons In ons kleine landje zijn vogels van over de hele wereld te vinden. Zoals hier in Friesland. En wie goed op let en met een beetje hulp van een vogelkenner zoals Lysanne, kun je ze best makkelijk vinden. Gaan we rechtdoor? Ja, richting het water. Waar moet ik nou op letten? Vooral veel in de lucht kijken. En als je nou een grote wolk van vogels ziet, die heel veel kabaal maken. Dan heb je ganzen te pakken. Wat zien we daar nou? We hebben ze gevonden. Als je heel goed kijkt, zie je ze daar in de verte zitten. En wat voor ganzen zijn dat nou? Dit zijn kolganzen. Waar komen die vandaan? Ze komen uit Rusland. Dit is de kolgans. In een paar dagen tijd vliegen deze ganzen zonder pauze van het noorden van Rusland naar ons land. Ze weten de weg door hun goede geheugen. Maar ook door naar de stand van de zon en de sterren te kijken. Onderweg roepen ze naar elkaar. Om elkaar niet uit het oog te verliezen. Ganzen vliegen vaak in een vorm van een V, zoals de voorste alle wind opvangt. En de dieren erachter makkelijk kunnen vliegen. Dit soort vogels noemen we trekvogels. Dat zijn vogels die ieder jaar weer een lange weg naar het zuiden afleggen. Veel soorten trekken naar het zuiden toe, zodra de dagen korter worden en als de temperatuur daalt. In de winter dus. De trekvogels die bij ons willen overwinteren, noemen we wintergasten. Ze zijn er ongeveer vanaf oktober tot maart. Nou, dit is dus de reden waarom die ganzen helemaal van Rusland naar Nederland komen. Gras. Wat is er nou zo bijzonder aan dit gras? Waarom vliegen ze hier duizenden kilometers voor? Ja, het voordeel hier is dat het een stuk warmer is. Het gras heb je overal. Waar ze vandaan komen, in Rusland, is het nu bevroren. Daarom komen ze hier om het te eten. En als het straks ontdooid is, dan gaan ze weer terug. Want in de jaren heen is het gras veel beter geworden met de stoffen die ze in de landbouw gebruiken en dat vinden die ganzen heel lekker. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426132 134 2032-12-31T22:00:00+00:00 52340 2012-07-11T20:00:00+00:00 yes no gans winter trekvogel vogel https://schooltv.nl/video-item/het-scheepvaartmuseum-ontdek-de-scheepvaartgeschiedenis-van-nederland 2024-01-04T10:34:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14566.w613.r16-9.79707d3.webp Het Scheepvaartmuseum | Ontdek de Scheepvaartgeschiedenis van Nederland Dit is het nagebouwde schip ‘de Amsterdam’. Het ligt bij het Scheepvaartmuseum, dat net helemaal vernieuwd is. Daar kun jezelf de geschiedenis van de Nederlandse scheepvaart ontdekken. Motoren, die hadden ze vroeger nog niet. Dus moesten die schepen zeilen over de oceanen. En dan gingen ze van Nederland daar, onder Afrika langs, tot aan Azië. Eerst waren er allerlei kleine Nederlandse bedrijven die schepen heen en weer lieten varen naar Azië. Dat werkte niet zo goed, omdat ze elkaars concurrenten waren. Ze werkten elkaar tegen, om maar zoveel mogelijk winst te maken. Het jaar 1602 werd daar iets aan gedaan. Al die losse bedrijven werden samengevoegd tot één groot bedrijf. De VOC. De Verenigde Oost-Indische Compagnie. En dit werd één van de grootste handelsbedrijven ter wereld. Wat gingen die schepen nou daar doen in Azië? Nou, in Azië kochten ze allemaal spullen, zoals koffie, thee en heel belangrijk, allemaal kruiden. Zoals peper. En dat hadden we in die tijd in Nederland helemaal niet. En hoe konden ze daar dan geld mee verdienen? Nou in Azië kochten ze dit voor weinig geld en in Nederland verkochten ze het voor veel meer. En vandaar dat we nog steeds zeggen dat iets peperduur is. En ze werden daar dus echt schatrijk van? Schatrijk en we noemen die periode ook wel de Gouden eeuw. Het waren echt gouden tijden voor Nederland. In het vernieuwde scheepvaartmuseum kun je een spectaculaire zeereis maken. En daar zie je dat zo’n reis zeker geen makkie was. Het is natuurlijk wel prachtig dit. Het gebeurt gewoon overal om je heen hier. Je ziet hier dat heel veel schepen van de VOC zijn vergaan, omdat ze werden aangevallen door schepen van andere landen. Die wilden niet dat het hier zo goed ging met de handel. Ook vergingen veel schepen in slecht weer en in stormen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426133 123 2032-12-31T22:00:00+00:00 9316 2012-07-11T20:00:00+00:00 yes no museum scheepvaart Amsterdam handel VOC https://schooltv.nl/video-item/geschiedenis-uit-scheepswrakken-wat-leer-je-van-een-scheepswrak 2024-01-04T10:34:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14567.w613.r16-9.395fafe.webp Geschiedenis uit scheepswrakken | Wat leer je van een scheepswrak? Dit hierachter is het IJsselmeer. Vroeger in de 16e en 17e eeuw, heette dat de Zuiderzee. Auto’s waren er niet. Er werd vooral gereisd met schepen. De zuiderzee was een super druk verkeersplein. Nederland was in die tijd het belangrijkste handelsland ter wereld. En al die schepen kwamen aan en vertrokken vanaf de Zuiderzee. Ze voeren de hele wereld over om handel te drijven. De Gouden eeuw noemen ze die tijd, omdat het ontzettend goed ging met de handel. Dat varen deden de bemanningsleden met gevaar voor eigen leven. Maandenlang waren ze onderweg. Maar hier, op de Zuiderzee kon het al flink misgaan. Want het spookte op de Zuiderzee. Het kon er ontzettend stormen. En er zijn dan ook veel schepen vergaan. Veel van die scheepswrakken liggen er nu nog steeds. En in die wrakken worden bijzondere dingen gevonden. Zo rond 1700 gaan ook hele gezinnen mee, worden de schepen groter. En komt er kinderspeelgoed. En dit zijn bijvoorbeeld knikkers. Het gebeurde bijvoorbeeld ook wel eens dat ze in de winter vast kwamen te zitten in het ijs. En ja, wat doe je dan. Je wilt toch naar de kant om wat boodschappen te doen. Je verveelt je misschien. En dan heb je gewoon schaatsen aan boord. Iedereen had z’n eigen lepel, grote kommen. Eigenlijk alles wat we nu hebben, maar dan in een middeleeuwse variant. Vooral heel trots zijn ze op hun laatste aanwinst. Dit is een houten beeld. Bijna levensgroot. Die achterop een schip heeft gestaan, op de spiegel van een schip. Op één uiteinde. En op het andere uiteinde heeft nog zo’n zelfde beeld gestaan. Het is van een Nederlands schip dat kortgeleden bij Scandinavië is ontdekt. Door de manier waarop het beeld eruit ziet, kunnen ze precies achterhalen uit welke tijd het schip kwam. Uit de zestiende eeuw. Hier zie je nog wat krullend haar. Dan zie je nog een lange nauwsluitende jas. Dat noem je een rok in die tijd. Hij heeft hier nog een befje noem je dat, een strikje ander z’n kin. En die jas is nog gesloten met allemaal knopen. Dat heeft de kostuum specialist, die is in het rijksmuseum naar alle schilderijen gaan kijken. En deze meneer, Pieter Knol heet ie. Die lijkt het meest op de Hoekman. Maar hoe kan het dan dat het zo lang bewaard is gebleven? Zolang ie onderwater blijft, gebeurt er niets. Dan blijft ie gewoon in deze staat. Als we hem nu hier laten liggen en we doen er helemaal niets aan, dan ziet ie er aan het eind van de dag al heel anders uit. Zodra zo’n schip op de bodem staat, dan heb je een tijdscapsule noem je dat. Dan heb je een tijdmachine die zet je op een bepaald jaartal stil, nou en alles wat er dan in het schip staat, behoort tot die tijd. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426134 181 2032-12-31T22:00:00+00:00 7129 2012-07-11T20:00:00+00:00 yes no archeologie scheenbeen scheepvaart https://schooltv.nl/video-item/leven-in-een-klooster-120-nonnen-leven-met-god 2024-01-04T10:34:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14568.w613.r16-9.db265d7.webp Leven in een klooster | 120 nonnen leven met god Hartstikke vroeg is het. Zeven uur 's ochtends. Zo te zien zijn de meeste mensen in het centrum van Maastricht nog lekker aan het slapen. Maar wij zijn al wel wakker. Want we hebben afgesproken met de zusters onder de bogen. Een groep nonnen die achter deze muren in het klooster wonen. En voor hen is de dag allang begonnen. 120 nonnen wonen in dit klooster. Ze komen niet alleen uit Nederland, maar uit allerlei verschillende landen. Ze zijn katholiek en geloven in god. Bidden is voor hen heel belangrijk. In Nederland bestaat het kloosterleven al vanaf de middeleeuwen. Mannen en vrouwen gingen het klooster in om zich af te sluiten van de wereld en een zo religieus mogelijk leven te kunnen leiden. Er zijn gescheiden kloosters voor mannen en vrouwen. Er gelden strenge regels. Mannen en vrouwen mogen bijvoorbeeld niet met elkaar naar bed en niet met elkaar trouwen. Die trouw gaat naar het geloof. Ze dragen zelfs een ring! "Wij zijn getrouwd met Christus. En daarom draag ik die ring zodat ik zelf me daar goed bewust van ben en dat anderen kunnen zien, zoals ze dat ook bij getrouwde mensen zien: nou daar hoef je geen poging te doen want die is bezet." "Maar bent u nou nooit verliefd geweest op iemand?" "Jawel in het kloosterleven heb je echt wel eens gehad dat er iemand in je leven kwam dat je dacht, nou nou. Maar dan weet je dus vanuit je belofte die je gedaan hebt... hé uitkijken!" In sommige kloosters mag alleen maar binnen de kloostermuren geleefd worden, er mag dus niet in contact worden gekomen met mensen van buiten. Hier in dit klooster, mag dat wel. Ondanks die grote muur mogen ze gewoon naar buiten wanneer ze daar zelf voor kiezen. Het belangrijkste dat ze buiten de muren doen is werken. De nonnen willen werken om anderen met wie het minder goed gaat te helpen. Zoals de Indonesische zuster Liesbeth. Ze woont in het klooster in Maastricht maar reist de hele wereld over en houdt - heel modern - contact met iedereen via... Facebook. "Ik heb 896 vrienden! Ik mag naar buiten, uiteraard. We werken op scholen, in ziekenhuizen en met jonge mensen." Ze willen door het werk ook reclame maken voor hun geloof. Vooral bij jonge mensen. "We willen ze laten zien dat er ook andere mooie dingen zijn in het leven. Maar er is ook een manier van leven, een ander leven, namelijk in een klooster." https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426135 170 2032-12-31T22:00:00+00:00 34563 2012-07-11T20:00:00+00:00 yes no klooster monnik christendom non godsdienst https://schooltv.nl/video-item/hoe-werkt-het-internet-computers-praten-met-elkaar 2024-01-04T10:34:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14569.w613.r16-9.3b5b3d0.webp Hoe werkt het internet? | Computers praten met elkaar Het is een gek idee, internet bestaat nog maar 20 jaar. Terwijl het nu bijna niet meer weg te denken is. Maar hoe werkt het eigenlijk? En hoe kan het dat een mailtje zo snel van de ene naar de andere computer gestuurd kan worden? Eigenlijk is het internet gewoon een optelsom van alle miljoenen computers die hier op de aarde zijn. En daar liggen kabels tussen en die praten met elkaar. Bij wijze van spreken als je een website wilt bezoeken, dan gaat een kabel van jouw computer naar uiteindelijk een computer waar die website opstaat. Dat gaat over zee, soms over land, soms door de lucht. Maar dat is eigenlijk het internet. Kom straks naar Amsterdam, dan leg ik je ’t daaruit. In Amsterdam staat dit datacentrum. Een datacentrum is een hele belangrijke plek voor het internet. Hier wordt bijvoorbeeld een mailtje via kabels van de ene naar de andere computer doorgestuurd. Of bijvoorbeeld informatie van websites. Het is een soort verkeersregelaar dus. Van informatie op internet. We zijn binnen. Het is ontzettend warm, merk ik al meteen. Heel veel lawaai. Maar ik zie alleen maar kasten. Wat gebeurt hier nou precies. Dit is een ruimte met hele lange rij met kasten. En in die kasten zitten computers. En daar draait het internet op. Video’s staan hier. Alle websites. Alle pinverkeer, betaalverkeer, gaat door deze computers. Om uiteindelijk thuis op jouw computer te komen. Informatie van over de hele wereld wordt op deze plek bewaard en wordt van computer naar computer doorgestuurd. Er zijn meer van dit soort plekken. Maar dit hier is het op twee na grootste knooppunt ter wereld. En dat staat dus in ons kleine landje. Het is eigenlijk een heel belangrijk land voor het internet. Omdat er zoveel verkeer doorheen gaat. Ja, als dat het niet doet, dan heeft de hele wereld een probleem. Je moet je voorstellen dat ongeveer 25 miljard mailtjes gaan per seconde door een gebouw als dit. Best wel knap dat ie mijn computer weet te vinden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426136 124 2032-12-31T22:00:00+00:00 19158 2012-07-11T20:00:00+00:00 yes no internet techniek digitalisering https://schooltv.nl/video-item/illegaal-in-nederland-als-je-geen-verblijfsvergunning-hebt 2024-01-04T10:34:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14570.w613.r16-9.e924fee.webp Illegaal in Nederland | Als je geen verblijfsvergunning hebt Als je in een land voor lange tijd wilt gaan wonen, moet je dat officieel melden. Je moet daar toestemming voor krijgen. Illegalen hebben die toestemming nooit gevraagd of niet gekregen. Sommigen zijn gewoon stiekem gekomen en gebleven. Anderen hebben zich wel gemeld, toen ze in ons land kwamen. Asielzoekers bijvoorbeeld. Zij hopen toestemming te krijgen om hier te wonen. Maar daar zijn strenge regels voor. En als ze uiteindelijk die toestemming niet krijgen, mogen ze niet blijven en zijn ook zij illegaal in Nederland. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426137 33 2032-12-31T22:00:00+00:00 6002 2012-07-11T20:00:00+00:00 yes no verblijfsvergunning illegaal vluchteling immigrant asielzoeker immigratie https://schooltv.nl/video-item/euthanasie-met-hulp-van-de-dokter-sterven 2024-01-04T10:34:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14571.w613.r16-9.024a40c.webp Euthanasie | Met hulp van de dokter sterven Sommige mensen weten dat ze door bijvoorbeeld een ziekte zullen gaan sterven en dat tot die tijd de pijn alleen maar erger zal worden. Die mensen mogen aan een arts hulp vragen om te sterven. Euthanasie heet dat. Een arts doet dit niet zo maar. Hij moet zich aan hele strenge regels houden. Nederland is een van de weinige landen waar een dokter dit mag doen. Het is een heftig onderwerp waar heel veel discussie over is. Veel mensen zijn tegen euthanasie, omdat dat niet past bij de regels van hun geloof. Ze vinden dat mensen niet zelf mogen bepalen wanneer ze stoppen met leven. Ook vinden tegenstanders dat een arts juist mensen in leven moet houden, en ze niet moet helpen met sterven. Euthanasie komt gelukkig maar heel weinig voor. Artsen doen er alles aan om het te voorkomen. Maar als de iemand aangeeft dat hij het niet meer volhoudt. Dan willen sommige dokters onderzoeken of euthanasie mogelijk is. Yvonne van Ingen is zo'n dokter. Een dokter is opgeleid om mensen beter maken, dat staat als een paal boven water. Maar helaas kunnen we niet alle mensen beter maken, mensen overlijden toch een keer. Ze kunnen veel last hebben van een ziekte die ze krijgen. En dan is het de taak van de dokter iemand te begeleiden in het proces totdat hij overlijdt. Als t zo is dat iemand te veel pijn heeft, niet meer volhoudt. dan kunnen diegene die ziek is en de dokter in gesprek over euthanasie. Maar dat is nooit een beslissing van de één op de andere dag. De dokter kan van de apotheek speciale medicijnen krijgen, die je alleen in geval van euthanasie gebruik. Ik vraag altijd aan de mensen om afscheid te nemen, voordat ik kom. Ik vertel altijd hoe laat ik kom. En op dat moment maak je de medicijnen klaar en geef je die aan iemand. De patiënt zelf heeft daar geen last van, die raakt in een diepe slaap. Iemand ligt op bed en dan is ie binnen korte tijd overleden. Je zou denken als iemand doodgaat dan zijn ze heel verdrietig. Maar als ze al zolang ziek zijn, dan zijn mensen vaak opgelucht dat het klaar is. Dat ze niet langer ziek hoeven te zijn. Dat ze niet meer zoveel last hoeven te hebben. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426138 192 2032-12-31T22:00:00+00:00 5288 2012-07-11T20:00:00+00:00 yes no dood euthanasie dokter ziekenhuis ziek https://schooltv.nl/video-item/orgaandonatie-waarom-is-het-belangrijk-om-donor-te-zijn 2024-01-04T10:34:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14572.w613.r16-9.279946b.webp Orgaandonatie | Waarom is het belangrijk om donor te zijn? Ik ben hier in het ziekenhuis in Groningen. Mensen kunnen hier een nieuw orgaan krijgen. Nieuwe nieren bijvoorbeeld, een nieuw hart, nieuwe darmen of nieuwe longen. Zo’n orgaan krijg je bij een operatie. Het klinkt een beetje gek, maar het orgaan komt uit een lichaam van iemand die is overleden. Diegene heeft toestemming gegeven om zijn organen te gebruiken. Artsen halen het orgaan uit het lichaam van iemand die is overleden en dat gaat dan naar iemand die het heel hard nodig heeft. En Wendy is ook zo iemand. Zij kreeg 3 jaar geleden, twee nieuwe longen. Oké, dat was die. Waarom moet je dit nou doen? Om de inhoud van mijn longen te meten. Of ze goed zijn. Is dat nou niet raar, dat je aan het blazen en aan het inademen bent met longen die van iemand anders zijn. In het begin wel, maar nu niet meer. Hoe voelde dat in het begin dan? Ja, het was toch eng om longen van iemand anders te hebben. En nu voelt het nu als ze helemaal van jou zijn? Ja. Wanneer merkte je nou voor het eerst dat je longen echt goed werkte? Hoe voelde je dat? Ik was tv aan het kijken en toen kwam er een liedje en die ging ik helemaal meezingen. En kon je dat daarvoor niet, dat je echt ging zingen? Nee, dat kon ik niet. Dan moest ik echt veel adem happen tussendoor. En doe je dat nu weer graag, dat zingen? Ja. Dag Wendy, tot ziens. Via het internet kunnen mensen zich laten registreren als donor. Jij kunt dat vanaf je twaalfde. Artsen weten dan of ze jouw organen mogen gebruiken voor iemand anders. Je ouders kunnen wel jouw keuze tot je zestiende weigeren. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426139 183 2032-12-31T22:00:00+00:00 6854 2012-07-11T20:00:00+00:00 yes no ziekte donor orgaan ziek https://schooltv.nl/video-item/agressietraining-hoe-word-je-niet-agressief 2024-01-04T10:34:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14573.w613.r16-9.2078dbf.webp Agressietraining | Hoe word je niet agressief? Hoe kun je het beste omgaan met boze en agressieve gevoelens? Dat leren kinderen op speciale agressietrainingen. Je leert er hoe je je woede onder controle kunt krijgen. Hoe kan het nou dat mensen behalve dat ze boos zijn, want dat begrijp ik, dat ze ook geweld gaan gebruiken? “Nou dat is niet zomaar. Er zit eigenlijk een opbouw in. Het hangt er vanaf wat je die dag hebt meegemaakt. Misschien was de leraar niet aardig, heb je slecht geslapen of had je een lekke band. Heel veel gebeurtenissen waardoor je al een beetje spanning hebt en dan kan er een druppel zijn, waardoor die boosheid of spanning in jezelf omslaat in agressie. En dat moet jezelf herkennen, want je moet jezelf echt inspannen om rust te kunnen brengen en om je weer te kunnen ontspannen.” Als je boos wordt, gebeurt er heel veel in je lichaam. Er komt extra adrenaline in je bloed. Je hartslag gaat omhoog. En er komen in je lichaam stofjes vrij, waardoor je een opgewonden gevoel krijgt. “Dus we hebben daar wat oefeningen voor, om jezelf weer wat rustiger te maken. En die oefening is, ga stevig op de grond staan. Probeer laag te ademen, door je buik. En Als dat niet helpt, dan moet je ergens anders ontladen. Even afkoelen dus.” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426140 83 2032-12-31T22:00:00+00:00 6026 2012-07-11T20:00:00+00:00 yes no boos emotie agressie gevoel trainen https://schooltv.nl/video-item/hoe-is-yoga-ontstaan-indiase-yogis-kopierden-de-dierenmanieren 2024-04-11T10:07:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14574.w613.r16-9.fd922e0.webp Hoe is yoga ontstaan? | Clipphanger De roots van yoga liggen in het spirituele en kleurrijke India. Daar lopen zo’n 5000 jaar geleden een aantal wijze mannen rond, de yogi’s. De yogi’s trekken zich regelmatig terug in de natuur om te mediteren. Daarbij observeren ze de wilde dieren, die bij het opstaan en het slapen gaan steeds bepaalde bewegingen maken: langzaam en aandachtig strekken ze hun poten en lijf, waardoor hun dierenspieren heerlijk soepel en lenig blijven. En zelfs als ze aan het schrikken gemaakt worden kennen de dieren nog wel een rustgevende beweging om de stress van zich af te laten glijden. Dat willen de groene yogi’s ook wel! Ze kopiëren de dierenmanieren, en ze merken dat ze daar zelf ook rustiger, sterker en scherper door worden. Als bedankje aan het dierenrijk krijgen een aantal yogahoudingen dierennamen: de kat, het hondje, de cobra, een mooie vlinder en het überrelaxte konijn. In de loop der millennia zijn daar allerlei nieuwe yogastandjes bijbedacht. Tegenwoordig liggen miljoenen mensen over de hele wereld regelmatig krom. Van oude yogi’s tot jonge jochies. Yoga is mega! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426141 85 2032-12-31T22:00:00+00:00 5572 2012-07-29T20:00:00+00:00 yes no sport yoga India https://schooltv.nl/video-item/hoe-werkt-vetverbranding-vet-als-brandstof-voor-je-spieren-en-organen 2024-04-29T10:33:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14575.w613.r16-9.c82c178.webp Hoe werkt vetverbranding? | Clipphanger Ieder mens heeft wel een grammetje vet in zijn lijf, of een paar grammetjes. Bij de een zit het om de organen, een ander krijgt het op zijn heupen, in die lekkere lillende liefdesteugels. Je vetweefsel bestaat uit vetcellen. Hierin is het vet uit vette vis of vette friet opgeslagen in de vorm van triglyceriden, vet. Al dat opgeslagen vet wordt aangesproken als je lichaam zich inspant en meer energie nodig heeft dan je uit je eten haalt. De vetcellen geven hun vet af, en krimpen. Zeg maar ‘dag’ tegen die dikke dijen! Bij het sporten worden de triglyceriden door het lichaam omgezet in glycerol en vetzuren. Die worden via het bloed getransporteerd naar de lever, de nieren en de spieren. Zij gebruiken het als brandstof, zoals een auto benzine verbruikt. Alleen moet je deze tank niet vullen bij de pomp, maar bij het luikje van de drive-in. Vet verbranden is vet verstandig, maar er komen wel wat afvalstoffen bij vrij: koolzuur en waterstof. Koolzuur en waterstof kun je gewoon lekker uitademen, en het waterstof kun je uitwateren als plas en zweet. Dus niet te veel en vet eten, lekker zweten en dan je buik opmeten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426142 80 2032-12-31T22:00:00+00:00 12059 2012-07-29T20:00:00+00:00 yes no vet lichaam verbranden sport https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-hoe-ontstaat-een-steek-in-je-zij 2024-04-29T10:33:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14576.w613.r16-9.7b4e8e4.webp Hoe ontstaat een steek in je zij? | Clipphanger Je bent flink aan het hollen, en dan voel je het opeens: een felle steek in je zij. Voor de oorsprong van die zeurende steek zijn precies even veel verklaringen als je benen hebt. Nee, 2. En beide verklaringen draaien om je middenrif. Je middenrif is een grote spier die dwars op je romp ligt en een belangrijke rol speelt bij de ademhaling. Voor een goede ademhaling is het van belang dat je vanuit je middenrif ademt. Maar als je buiten adem raakt ga je vanuit je borst ademen. Het middenrif wordt dan niet optimaal gebruikt en krijgt te weinig zuurstof. Het middenrif wordt daar natuurlijk niet vrolijk van en geeft jou die venijnige steek. Daarnaast, of eigenlijk daaronder, is je middenrif verbonden met je maag door middel van ligamenten. Tijdens het rennen gaat je maag schokken en trekt via die ligamenten aan je middenrif. En dat voel je, zeker als je een volle maag hebt. Als je dan tijdens het rennen een steak krijgt, moet je die dus niet opeten, want dan wordt je maag nog zwaarder. En als je een steek krijgt dan moet je gewoon even stoppen, chillen, rustig ademen, maar wel uitkijken voor wespen. Au! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426143 77 2032-12-31T22:00:00+00:00 11140 2012-07-29T20:00:00+00:00 yes no hardlopen sport pijn middenrif ademen https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wie-was-spinoza 2024-04-11T09:38:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14577.w613.r16-9.1f4527f.webp Wie was Spinoza? | Clipphanger Bento d’Espinosa wordt in 1632 geboren in Amsterdam. Hij is een kind van Portugees-joodse ouders, en wordt gelovig opgevoed. Maar als echt Amsterdams jochie slikt Bento niet alles voor zoete jodenkoek. Zo wil hij niet geloven dat de Bijbel letterlijk het woord van God is en dat wordt hem niet in dank afgenomen. Hij wordt uit de behoudende joodse gemeenschap verbannen. Spinoza verhuist naar Rijnsburg, waar hij geld verdient als lenzenslijper. Daarnaast slijpt hij vooral zijn ideeën. Hij is een groot fan van de democratie en de vrijheid van meningsuiting, ongeacht geloof. Hij legt dit uit in zijn Theologisch-politiek traktaat, een boek dat later verboden wordt. Over vrijheid van meningsuiting gesproken. Door dit verbod blijft zijn meesterwerk nog even in de bureaula liggen. In zijn Ethica benadert Spinoza de werkelijkheid net zo objectief als zijn lenzen. Hij betoogt dat God niet vanaf de zijlijn toekijkt, maar onderdeel is van de natuur. De consequentie hiervan is wel dat de menselijke vrije wil niet bestaat. Alles is al bepaald, dus ook of je morgen je bril opzet of toch maar lenzen indoet. Waarschijnlijk loopt Spinoza door al dat lenzen slijpen een longziekte op. Hij bepaalt dat zijn Ethica na zijn dood uitgegeven moet worden. Op 44-jarige leeftijd al, krijgt de grote vrijdenker definitief vrijaf. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426144 93 2032-12-31T22:00:00+00:00 12072 2012-08-16T20:00:00+00:00 yes no filosofie Spinoza lens godsdienst Jodendom https://schooltv.nl/video-item/wat-is-spierpijn-no-pain-no-gain 2025-12-15T15:25:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14578.w613.r16-9.83067fa.webp Wat is spierpijn? | Clipphanger De mens heeft maar liefst 639 spieren. Al die spieren kun je voelen. AU! Spierpijn voel je soms ook na het sporten, of na een andere ongewone inspanning. Tijdens dit overmatige presteren heeft je lichaam veel energie nodig. Het begint suikers en koolhydraten te verbranden. Daarbij komt de afvalstof melkzuur vrij. En dan komt de verzuring om het hoekje kijken: het melkzuur kan niet snel genoeg worden afgevoerd, het komt in aanraking met de pijnpunten van je zenuwen, en ja, zuur op je zenuwen, dat doet pijn. Spierpijn! Gelukkig gaat deze pijn na een dagje afzien vanzelf weer over. Maar dan maak je nog kans op verlate spierpijn, die na een paar dagen alsnog de kop opsteekt. Dat wordt veroorzaakt door een ontstekingsreactie. Als gevolg van overmatige krachtinspanning heb je minuscule scheurtjes opgelopen in de spiervezels bij de pezen en dat doet pijn. Maar je sportieve lichaam herstelt zich vanzelf. En door prikkeling in je spieren worden zelfs extra vezels aangemaakt. Je wordt er nog sterker van... Dat heet supercompensatie! No pain, no gain. Toch is spierpijn niet echt gezond. Je kunt het voorkomen door een goede warming up voor het sporten en achteraf een fijne cooling down. Wat ook helpt is een lekkere stevige massage. Maar ja, dan heeft daarna je masseur weer spierpijn. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426145 83 2032-12-31T22:00:00+00:00 55216 2012-07-29T20:00:00+00:00 yes no spiervezel spier sport spierpijn lichaam https://schooltv.nl/video-item/hoe-wordt-een-cd-gemaakt-een-kijkje-in-de-cd-fabriek 2024-01-04T10:34:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14580.w613.r16-9.d7c56be.webp Hoe wordt een cd gemaakt? | Een kijkje in de cd-fabriek Elke cd die je in de winkel koopt is een kopie van een masterschijf. Die masterschijf is van glas. In deze machine wordt de schijf gemaakt. Op de kale glasplaat komt een laagje fotolak en de muziek komt op de schijf in computertaal. Die taal bestaat alleen maar uit nullen en enen. Die nullen en enen worden in het glas gegraveerd, en op de masterschijf zijn ze te lezen als een combinatie van piepkleine kuiltjes en bolletjes. In een paar stappen wordt van de masterschijf een soort stempel gemaakt. Deze stempel wordt gestanst: de vorm wordt eruit gesneden. Met deze voorbeeld-cd kunnen er miljoenen kopieën worden gemaakt. Cd's worden van polycarbonaat gemaakt, een speciaal soort plastic. Dat zijn deze korrels. De korrels gaan in de machine en worden verhit. Ze smelten en daarna worden ze op de stempel geperst. Je houdt een plastic cd over waar muziek op staat! Maar, hij is nog niet af. Er gaat nog een dun laagje metaal overheen, zodat een cd-speler het schijfje kan lezen, en een dun laagje lak, om het schijfje te beschermen. Alle cd’s gaan langs een scan, hier wordt gecontroleerd of de cd foutjes heeft. Alle foute cd’s gaan in deze bak. De goede cd’s worden verzameld om naar de drukmachine te gaan. De drukmachine zorgt voor plaatjes en tekst op het schijfje. Nu begint het ergens op te lijken. Laagje voor laagje worden de kleuren aangebracht. De cd’s gaan in een doosje en natuurlijk komt er een boekje in. Dan nog alles inpakken... en: wegwezen! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426146 117 2032-12-31T22:00:00+00:00 11431 2009-06-17T20:00:00+00:00 yes no muziek cd fabriek https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wie-was-plato 2024-05-27T08:55:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14581.w613.r16-9.9134a79.webp Wie was Plato? | Clipphanger De grote denker Plato wordt 4 eeuwen voor de toen nog totaal onbekende Christus geboren. In het oude Griekenland wil hij eigenlijk de politiek in, maar wanneer zijn leermeester Socrates de gifbeker leegdrinkt, komt er opeens een vacature als filosoof vrij. Op een rustig plekje buiten Athene begint Plato zijn eigen school: de Academie. Hier gaan studenten oneindig met elkaar in gesprek. Alleen dan worden echte ‘waarheden’ achterhaald: ‘Aristoteles, wat is liefde eigenlijk?’ Al babbelend ontwikkelt Plato zijn ideeënleer: alle dingen die we zien, zijn slechts afbeeldingen van de werkelijkheid: ideeën. Zo herkennen we in een paard met 3 benen nog steeds een paard en is een schaap met 5 poten nog steeds een televisieserie. De afbeeldingen in de alledaagse wereld kunnen dan veranderen, ze worden altijd gedragen door de onzichtbare wereld daaronder, waar alles vaststaat. Onze wereld is als een grot, stelt Plato: wij simpele mensen zitten vastgeketend, we zien alleen de schaduwen op de wand en hebben het idee dat dat echt is. Alleen de filosoof durft de grot uit te gaan en te ervaren hoe de werkelijkheid is. In zijn belangrijkste werk De Staat pleit Plato dan ook voor een regering die alleen bestaat uit wijze, oude filosofen. Geen daden, maar woorden! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426147 92 2032-12-31T22:00:00+00:00 26430 2012-08-16T20:00:00+00:00 yes no Plato Griekenland filosoof https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wie-was-pavlov 2024-04-29T10:32:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14582.w613.r16-9.cc3c067.webp Wie was Pavlov? | Clipphanger Ivan Petrovich Pavlov was een Russische fysioloog, met een gezonde belangstelling voor de spijsvertering. Hij kreeg in 1904 al een Nobelprijs. Pavlov doet onderzoek naar de speekselproductie van honden bij het voorschotelen van brokken. Daarbij merkt hij dat de honden al beginnen te kwijlen, voordat het eten op tafel staat. Hij hoeft maar met de trommel te rammelen, of de klodders kwijl vliegen in het rond. Dan gaat er een belletje rinkelen bij Pavlov. Met dat belletje zet hij een gedragsexperiment op poten. Telkens als de honden hun brokken krijgen, laat hij het belletje rinkelen. De hondjes van Pavlov denken hun eten te krijgen en beginnen te kwijlen. Hun hondenhersenen laten ze onbewust kwijlen als het belletje klinkt. Als dierenvriend Pavlov na een tijdje alleen het belletje laat rinkelen is dat al genoeg om de honden aan het kwijlen te krijgen. En dat bespaart hem ook een hoop geld aan hondenbrokken. Zo’n aangeleerde, onbewuste reactie heet sindsdien de Pavlov-reactie, en het komt ook bij mensen voor. Als je in de reclame steeds maar weer mensen ziet die heel blij worden als ze een frisdrankje nuttigen, wordt dat drankje gekoppeld aan je eigen geluksgevoel. Eenmaal in de winkel denk je zelf een stukje geluk te kopen. Maar eigenlijk krijg je net zoveel geluk binnen door gewoon hondenkwijl te drinken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426148 86 2032-12-31T22:00:00+00:00 9393 2012-08-17T10:00:00+00:00 yes no filosoof Pavlov hersenen filosofie psychologie https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-waar-komt-het-olympisch-vuur-vandaan 2024-04-02T12:32:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14583.w613.r16-9.dad869f.webp Waar komt het Olympisch vuur vandaan? | Clipphanger De allereerste Olympische spelen werden gehouden door de oude Grieken, in Olympia, 776 jaar voor nul. Die oer-Olympiades waren een eerbetoon aan de Griekse oppergod Zeus. Zeus had een vrouw, Hera, en om de sfeer te verhogen werd in haar tempel het heilige vuur van de goden aangestoken. Leuk voor de atleten die dan ook het vuur uit hun sloffen liepen. De oude Grieken verdwenen uit beeld en dus ook hun klassieke Olympische spelen. Maar de spelen maakten hun comeback in 1896, zonder die Olympische vuurpot van Hera. Pas in 1928, in Amsterdam, laaide het vuurtje weer op. Dat kwam door Jan Wils, de architect van het Olympisch stadion. Hij bedacht de Marathontoren, met bovenin een schaal, ‘waarin overdag een rookpluim kan opstijgen en ’s avonds een vuurzuil’. Rook, vuur, voor elk wat Jan Wils. In Amsterdam en 4 jaar later in Los Angeles werd het vuur nog gewoon aangestoken met een lucifer. Maar sinds de Spelen van 1936 (Berlijn), gebeurt dat – heel omslachtig – weer in het oude Olympia. De fakkel wordt dan in estafette naar de speelstad overgebracht. Als een lopend vuurtje verspreidt het zich over land, zee, en door de lucht. En mocht het vlammetje uitgaan, dan is er altijd nog een reservevlam. En als die ook uitgaat, is er altijd wel een sportbobo in de buurt met een sigaar in zijn mond. Sportief hoor! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426149 90 2032-12-31T22:00:00+00:00 32141 2012-06-25T20:00:00+00:00 yes no Griekenland Olympische Spelen vuur sport https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wanneer-is-een-sport-olympisch 2024-04-02T12:32:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14584.w613.r16-9.8cfeaf9.webp Wanneer is een sport Olympisch? | Clipphanger Sinds 1896 worden elke 4 jaar de Olympische Zomerspelen georganiseerd. In het begin staan daar nog maar 9 sporten op het programma, maar dat zijn er in de loop der tijd steeds meer geworden. Zo kun je tegenwoordig ook gewoon een gouden plak plakken op je skateboard. Al is meedoen natuurlijk belangrijker…Of een sport in aanmerking komt voor de Spelen, dat bepaalt de organisator: het Internationaal Olympisch Comité. Deze bobo’s kijken vooral naar de populariteit van de betreffende sport: in hoeveel landen wordt het gespeeld en misschien nog wel belangrijker: trekt die sport wel genoeg kijkers? Om plaats te maken voor nieuwe sportparels, moeten er ook soms sporten verdwijnen. Zo zijn de Olympische touwtrekkers helaas uitgetrokken en de cricketers uitgecricket. Er is trouwens nog een sportieve sluiproute naar de Spelen. Het land waar de Spelen worden georganiseerd, mag zelf ook een sport in de line-up zetten. Dus als ons landje ooit nog eens aan de beurt komt, is de kans groot dat we eindelijk eens Olympisch gaan fierljeppen. En dan is de vraag: wordt het een plak, of een nat pak? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426150 72.52 2032-12-31T22:00:00+00:00 34679 2012-06-25T20:00:00+00:00 yes no sport Griekenland Olympische Spelen https://schooltv.nl/video-item/wie-was-nietzsche-kritisch-denker-met-een-hekel-aan-kuddedieren 2024-04-29T10:32:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14585.w613.r16-9.a9a6891.webp Wie was Nietzsche? | Clipphanger Friedrich Wilhelm Nietzsche wordt in 1844 geboren in het Duitse plaatsje Röcken. Desondanks groeit hij op in een fatsoenlijk christelijk gezin. Friedrich blijkt een intelligente puber. Voor zijn eindexamen schrijft hij een essay in het Latijn over een Griekse dichter, en hij slaagt met vlaggus en wimpelikos. Hij gaat als een speer in de klassieke talen, en nog voor zijn 25ste is hij hoogleraar. En dat is toch niet Nietzsche. De denker Nietzsche leeft in een tijd waarin de meeste mensen leven volgens de strenge wetten van het christendom. En dat vindt hij maar niks. Dat ‘blind achter de kudde aanlopen’ is hem veel te slaafs. Hij roept mensen op om meer lef te tonen en te strijden tegen de heersende machten. Van de hoogste machthebber hoeven ze in elk geval geen last meer te hebben, want ‘God is dood’, zo concludeert onze Friedrich. Een destijds behoorlijk gewaagde uitspraak die later een goudmijn werd voor T-shirtverkopers op heavy-metal festivals. Nietzsche publiceert het ene kritische geschrift na het andere, totdat hij in 1889 zelf geschift wordt. De krankzinnige Nietzsche wordt in zijn nadagen verzorgd door zijn moeder en zus. Tot hij in 1900 zelf sterft en net zo dood is als God al een tijdje was. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426151 80 2032-12-31T22:00:00+00:00 8292 2012-08-16T20:00:00+00:00 yes no filosofie Nietzsche https://schooltv.nl/video-item/wie-was-maslow-bedenker-van-de-behoeftepiramide 2024-04-29T10:32:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14586.w613.r16-9.7875270.webp Wie was Maslow? | Clipphanger Op 1 april 1908 komt Abraham Maslow in New York ter wereld. De pientere Bram gaat rechten studeren, maar raakt van het rechte pad en werpt zich op de psychologie. In 1943 lanceert hij zijn fameuze behoeftepyramide, met daarin de 5 behoeftes die een mens kan doorlopen om zichzelf optimaal te ontplooien. Het begint volgens Maslow allemaal bij de basis: eten en drinken. Als je in zekere mate bent voorzien van je natje en droogje kun je je door naar de behoefte aan veiligheid. Als je safe & sound bent heb je tijd om je derde behoefte te ontwikkelen: genegenheid, vriendschap, liefde: sociaal contact. Met meer dan 1000 volgers op Twitter kun je door naar stap 4: waardering en erkenning, om uiteindelijk de top van de piramide van Maslow te bereiken. De ultieme behoefte: zelfontplooiing ‘werken aan je kwaliteiten’. Als het je lukt om zo hoog te komen, dan ben je volgens Maslow een evenwichtig persoon. En da’s mooi, want dan val je tenminste niet van zijn piramide af. Als al je behoeftes op de lagere niveaus vervuld zijn, kun je volledig in iets opgaan en je daar prettig bij voelen. (seks) Maslow noemt dit ‘een topervaring’. Toppertje Maslow brengt verschillende boeken uit waarin hij zijn model aanscherpt. Hij sterft in 1970 op 62-jarige leeftijd, maar hij laat dan in elk geval zijn eigen piramide na. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426152 85 2032-12-31T22:00:00+00:00 14400 2012-08-16T20:00:00+00:00 yes no filosofie denken piramide filosoof Maslow psychologie https://schooltv.nl/video-item/waarom-is-de-marathon-42195-km-een-klassieke-afstand-met-een-koninklijk-tintje 2024-04-29T10:32:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14587.w613.r16-9.2735af8.webp Waarom is de marathon 42,195 km? | Clipphanger In 490 voor 0 wordt de slag bij Marathon gestreden. Een invasiemacht van de Perzen wordt in de pan gehakt door de legers van Athene. Om dit heuglijke nieuws aan het thuisfront te melden wordt de boodschappenjongen Pheidippides op pad gestuurd. Pheidippides rent 40 kilometer zonder te stoppen, en bij aankomst in Athene roept ie ‘Jippie we hebben gewonnen!’. Hij stort in elkaar, en de ultieme cooling down kan beginnen. De ‘legendarische’ prestatie van Pheidippides wordt herdacht met een renwedstrijd tijdens de klassieke Olympische Spelen. En ook tijdens de eerste moderne spelen staat de marathon op het programma. Die wordt weer gewonnen door een snelle Griek: Spyridon Louis. Onderweg wordt hij volgestopt met melk, sinaasappelsap, paaseieren, bier én wijn, en dan nog lukt het hem om binnen 3 uur te finishen. Champagne! Tijdens de Spelen van Londen in 1908 krijgt de marathon een koninklijk tintje: De start is bij Windsor Castle en hij eindigt voor de koninklijke tribune in het stadion, een afstand van 42 kilometer en 195 meter: tegenwoordig de standaardafstand voor de marathon. En die afstand van 42 kilometer en 195 meter is makkelijk te onthouden, want het is precies 2 x een halve marathon. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426153 79 2032-12-31T22:00:00+00:00 21856 2012-06-25T20:00:00+00:00 yes no Griekenland Olympische Spelen hardlopen sport Londen https://schooltv.nl/video-item/wie-was-freud-psychoanalyticus-en-invloedrijk-denker 2024-04-29T10:31:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14588.w613.r16-9.a1faa0b.webp Wie was Freud? | Clipphanger Sigmund Freud ziet in 1856 het levenslicht, en hij blijkt een pienter ventje. Hij schopt het tot psychiater en niet zo maar één. Slimme Sigmund behandelt patiënten met merkwaardige lichamelijke klachten. Hij stopt ze niet in een dwangbuis, maar legt ze op de divan. Met zijn psychoanalytische benadering probeert hij verklaringen te vinden voor onverklaarbare kwalen. Volgens Freud lijkt ons brein op een ijsberg, een tiende ligt boven water, is bewust, maar de grote massa ligt onder water, onbewust. En dit allemaal nog voor de ramp met de Titanic. Hoe vreemd ons handelen ook is, er is een verklaring voor, diep in het onbewuste. Om daar bij te kunnen, laat Freud zijn patiënten ‘vrij associëren’. En hij vraagt ze naar hun dromen en ziet dat die bol staan van seksuele symbolieken, die overduidelijk aan de oppervlakte komen, of juist als verborgen boodschap. Sigaartje, Sigmund? Onze seksuele driften liggen volgens Freud ten grondslag aan het Oedipuscomplex: ieder jongetje wordt verliefd op zijn moeder. Maar zij heeft al een man, namelijk z’n eigen vader. Het jochie gaat zijn vader haten, tot hij later beseft dat hij ook een man is en zelf vadertje en moedertje kan gaan spelen. Vader Freud krijgt keelkanker. Hij is te ziek om verder te kunnen leven. In 1939 krijgt hij van zijn arts wat extra morfine, en dan kan Freud helemaal vrij gaan associëren. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426154 98 2032-12-31T22:00:00+00:00 13703 2012-08-16T20:00:00+00:00 yes no hersenen psychologie filosofie Freud https://schooltv.nl/video-item/wat-is-endorfine-een-lichaamseigen-stof-waar-je-gelukkig-van-wordt 2024-04-29T10:31:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14589.w613.r16-9.a046004.webp Wat is endorfine? | Clipphanger Endorfines zijn kleine, eiwitachtige stoffen in de zenuwcellen van je hersenen. Het zijn een soort genotmiddelen, die in chemisch opzicht lijken op morfine en heroïne, alleen hoef je er niet voor naar een schimmige dealer, maar zijn ze gratis verkrijgbaar in je eigen lichaam. Wanneer je tijdens een inspanning tot het figuurlijke gaatje gaat en letterlijk overal pijn voelt, komt je lichaam in actie. Het maakt endorfines aan. Die hechten zich aan de receptoren in je hersenen. En dit zorgt voor de zogenaamde ‘runners high’: je fysieke pijn wordt onderdrukt en maakt plaats voor een ‘happy’ gevoel van trots, optimisme en welzijn. Net als zijn illegale broertjes kan het legale endorfine verslavend werken. Er zijn joggers die er zo verslaafd aan zijn dat ze dwangmatig blijven doorrennen. Die endorfinejunkies zijn dan wel weer prima geschikt als supersnelle postbodes. Endorfines komen niet alleen vrij bij het sporten, maar ook als je mooie muziek luistert, chocolade eet of je vriendje aanraakt. Allemaal tegelijk zorgt dat helemaal voor een topervaring, en het is ook nog eens een stuk minder vermoeiend dan sporten. Alhoewel... https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426155 74 2032-12-31T22:00:00+00:00 11171 2012-08-05T20:00:00+00:00 yes no eiwit lichaam sport hardlopen Olympische Spelen geluk hormoon https://schooltv.nl/video-item/wat-is-doping-alles-wat-de-sportprestaties-kan-verhogen 2024-04-29T10:31:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14590.w613.r16-9.0e6e62e.webp Wat is doping? | Clipphanger Onder doping vallen verboden prestatie verhogende middelen en methodes die de prestatie verhogen. Denk aan verboden vruchten als EPO en anabole steroïden. Op de dopinglijst staan niet alleen allerlei zware drugs, maar ook gewone medicijnen en sommige vitaminepilletjes. Als sporter moet je dus weten wat je binnen krijgt, want anders ben je de sigaar. Die staat trouwens niet op de lijst, maar je gaat er ook niet beter van sporten. Sporters worden meestal onaangekondigd gecontroleerd. Ze moeten dan zonder te morsen een bekertje van 90 milliliter voltanken met verse urine en dat met de wc-deur open, want de dopingcontroleur of -controleuse blijft er tot de laatste druppel bij. Niet echt privé... en dat is te danken aan de wielrenner Michel Pollentier die een keer betrapt werd met een condoom vol schone urine onder zijn oksel. En dat was niet bedoeld als sportdrankje. In het dopinglab wordt gekeken of er doping in het plasje zit, of juist middelen om doping te maskeren, Als de uitslag van de test positief is, is dat voor de sporter juist negatief. Bij je eerste misstap sta je gelijk 2 jaar buitenspel! En als je bij een wedstrijd betrapt bent mag je ook je bekers inleveren. Maar die hoeven niet vol. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426156 85 2032-12-31T22:00:00+00:00 19333 2012-08-31T08:00:00+00:00 yes no drugs lichaam sport urine Tour de France https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wie-was-darwin 2024-05-27T08:55:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14591.w613.r16-9.9d6896e.webp Wie was Darwin? | Clipphanger Charles Darwin wordt in 1809 in Engeland geboren. De slimme tiener gaat geneeskunde en later theologie studeren. Maar liever dan in de kerk, zit ie met zijn nieuwsgierige neus tussen de plantjes en beestjes in de natuur. Als hij 22 is wordt hij uitgenodigd voor een expeditie op het onderzoeksschip de Beagle. Het schip gaat de hele wereld rond, en Darwin heeft ‘the time of his life’. Hij ontdekt planten en dieren die hij nog nooit gezien heeft, en misschien ook liever niet wil zien. In Darwins tijd staat één ding vast; God heeft de aarde en al haar bewoners in één week helemaal goed geschapen. Maar Charles ziet dat soorten zich juist in de loop van miljoenen jaren hebben aangepast aan hun omgeving: evolutie. En dat alleen de soorten die dat het best doen overleven: survival of the fittest. Maar Darwin houdt die kennis voor zichzelf. Zijn evolutietheorie gaat namelijk lijnrecht in tegen de leer van de kerk en, misschien nog wel erger, tegen zijn gelovige vrouw. Pas 23 jaar na terugkeer van de Beagle durft hij het aan. In 1859 publiceert hij zijn befaamde boek: On The Origin Of Species. Tegenwoordig is Darwins evolutietheorie verplichte kost in de biologieles. Maar, geloof ’t of niet, sommige gelovigen geloven er nog steeds niet in, geloof ik. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426157 86 2032-12-31T22:00:00+00:00 53045 2012-08-16T20:00:00+00:00 yes no Darwin evolutie evolutietheorie https://schooltv.nl/video-item/warm-en-koudbloedige-dieren-het-tegenstroomprincipe-bij-vogels 2024-01-16T15:50:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14593.w613.r16-9.c65ca64.webp Warm- en koudbloedige dieren | Het tegenstroomprincipe bij vogels Vogels zijn net zoals zoogdieren en mensen warmbloedig. Dat betekent dat de temperatuur van hun lichaam ongeveer hetzelfde blijft ongeacht hun omgeving. Er zijn ook koudbloedige dieren zoals; vissen, amfibieën of reptielen. Bij koudbloedige dieren verandert de temperatuur van het lichaam mee met de omgeving. Als een vis bijvoorbeeld in koud water zwemt, zal zijn lichaam bijvoorbeeld afkoelen. Maar bij warmbloedige dieren gebeurt dat bijvoorbeeld niet. Als het buiten warmer of kouder wordt blijft de lichaamstemperatuur van vogels gelijk. Om er voor te zorgen dat vogels geen warmte verliezen hebben ze allerlei aanpassingen. Vogels hebben bijvoorbeeld speciale veren om er voor te zorgen dat ze het niet koud krijgen. Dit zijn de dons en de dekveren. Het lichaam van de vogel blijft door de dons en de dekveren lekker warm. Maar hoe zit dat met de poten? Op de poten zitten geen veren om ze lekker warm te houden terwijl ze met die poten wel steeds in koud water of op bevroren grond staan. In de poten van de vogel gebeurd iets bijzonders. Warm bloed stroomt vanuit een bloedvat vanuit het lichaam naar beneden. Onderweg komt het langs het bloedvat met koud bloed dat vanuit de poten zo naar boven stroomt. De bloedvaten liggen zo dicht bij elkaar dat het warme bloed het koude bloed opwarmt. Het warme bloed dat omlaag stroomt, wordt zo steeds kouder, terwijl het koude bloed dat naar boven stroomt steeds warmer wordt. Het lichaam van de vogel verliest zo geen warmte en de vogel krijgt het niet koud. De vogel krijgt wel een beetje koude voeten maar omdat er bloed door hun poten blijft stromen, kunnen ze niet bevriezen. Zelfs niet op het koude ijs. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426159 120 2032-12-31T22:00:00+00:00 43849 2012-08-08T20:00:00+00:00 yes no temperatuur koudbloedig warmbloedig vogel winter https://schooltv.nl/video-item/het-skelet-van-een-vogel-sterk-en-licht 2024-01-04T10:35:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14594.w613.r16-9.210674e.webp Het skelet van een vogel | Sterk en licht Vogels zijn gewervelde dieren. Ze hebben in hun lichaam een skelet van botten. Het skelet van een vogel is superlicht. Dat moet ook wel om te kunnen vliegen. Het skelet is zo licht omdat de botten vaak hol zijn. Hierdoor lijken ze niet sterk maar dat zijn ze wel. Dat komt door de vele dunne verbindingsstukjes in het bot. De snavel is gemaakt van keratine. Dat is dezelfde stof als waar onze haren en nagels uit bestaan. Keratine is erg licht. De snavel van een vogel is dus ook erg licht. Veel lichter dan een groot gebit. Daarmee zouden vogels niet de lucht in kunnen. Vogels hebben vaak een lange nek en meer nekwervels dan de meeste andere dieren met een skelet. Zoogdieren hebben altijd zeven nekwervels terwijl dat bij vogels kan verschillen. Een zwaan kan er wel 25 hebben. Aan de voorkant zit een opvallend bot met een grote vooruitstekende kam. Dat is het borstbeen. Het borstbeen van vogels is erg groot. Aan de kam zitten spieren vast die gebruikt worden bij het vliegen. De vleugels van vogels zijn eigenlijk de voorpoten. De vleugel bestaat uit een opperarmbeen, een spaakbeen en ellepijp. Deze kunnen bijna niet los van elkaar bewegen. Het bovenbeen van een vogel ligt bijna horizontaal. Onder het bovenbeen zit het scheenbeen. Daarna zit het kuitbeen en loopbeen. Helemaal onderaan zitten de tenen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426160 290 2032-12-31T22:00:00+00:00 12213 2012-07-12T20:00:00+00:00 yes no skelet vogel snavel https://schooltv.nl/video-item/skeletten-van-vogels-het-skelet-van-een-vogel-zegt-veel-over-de-soort-vogel 2024-01-04T10:35:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14595.w613.r16-9.7d87327.webp Skeletten van vogels | Het skelet van een vogel zegt veel over de soort vogel Ik ben Amber, ik heb dit hier tussen de rommel gevonden. Ik denk dat het van een vogeltje is maar wat is dit? De schedel die je hebt gevonden is inderdaad de schedel van een vogel. Dat kun je al heel snel zien. Vogels hebben namelijk geen bek met tanden maar een snavel. Nu moeten we nog onderzoeken van welke soort vogel de schedel is. Voordat je de schedel goed gaat bekijken is het ook belangrijk om ook te kijken naar de plek waar je de schedel hebt gevonden. Dat was aan de rand van een weiland. Bij een boerderij. Welke vogels kun je daar zoal verwachten? Ooievaars, Grutto’s, buizerds, zwaluwen, ganzen en kippen. Naast de vindplek zegt de lengte van de snavel veel over de vogel. De ooievaar, de wulp en de grutto hebben een hele lange snavel. Die snavel is veel langer dan de rest van hun kop. Omdat de snavel van jouw vogel veel kleiner is, vallen deze vogels af. Maar niet alleen de vindplaats en de lengte, maar ook de vorm van de snavel vertelt ons veel over de vogel. Roofvogels bijvoorbeeld hebben een haaksnavel. De snavel van jouw vogel is kort en spits. Vogels met zo’n snavel eten vooral bessen en zaden. De vogel leeft in de buurt van een boerderij, heeft een korte spitse snavel en eet waarschijnlijk zaden. Als je de schedel goed bekijkt dan komt hij overeen met de schedel van een…kip! De snavel van een vogel zegt dus veel over wat voor voedsel hij eet. Er bestaan veel vogels met verschillende snavels en eetgewoonten. De snavel van een Lepelaar heeft de vorm van een lepel, zoals je hier goed kan zien. De snavel is meer dan drie keer zo groot als de rest van hun kop. Niet alleen hij heeft zo’n lange snavel, de Kluut bijvoorbeeld ook. De Lepelaar houdt van kleine schelpdieren en van vis. Met zijn snavelhelften iets van elkaar, waadt hij door ondiep water. Aan de binnenkant van zijn snavel zitten gevoelige plekken, hiermee voelt hij meteen als er een lekker hapje binnen drijft. Net als de Lepelaar heeft de eend ook de snavel in de vorm van een lepel. Hij is alleen een stuk kleiner. De eend eet geen vis zoals de Lepelaar, maar planten en zaden. Dit doen ze op het land rondom meren en rivieren en meren, of ze halen delen van planten en zaden uit het water. De snavel van een wulp is lang en dun. Zoals je hier goed kunt zien is hij meer dan vier keer zo lang als zijn kop. De wulp vliegt boven akkers en weilanden op zoek naar voedsel. Met zijn lange dunne snavel kan hij heel makkelijk en heel diep in zachte modder komen. Het uiteinde van zijn snavel is erg gevoelig Hiermee voelt hij goed de kleine diertjes die in de grond leven. Zoals wormpjes. Meeuwen hebben langwerpige schedels met vrij grote snavels. De snavel van een meeuw is vrij krachtig. Daarmee kunnen ze vrijwel alles eten. Dit doen ze dan ook, het zijn alleseters! Ze eten afval, vis, schelpdieren en krabben. Met die krachtige snavel kraken ze de schilden zo open. De snavel van de ooievaar is groot, zwaar en spits. Het uiteinde van de snavel is rood en erg scherp. Hiermee prikken ze makkelijk een kikker, een rat of een mol aan hun snavel. Maar door de spitse vorm kunnen ze ook kleine insecten oppikken, zoals wormen en torren. Naast eten gebruiken ze hun snavel ook om takken mee te vervoeren voor hun nest. En ze begroeten elkaar door hard met hun snavel te klepperen. Dit is de snavel van een specht. De specht heeft een harde snavel en dat is maar goed ook, want het hele jaar door roffelen ze op takken en hakken ze in boomstammen om zo een nestholte te maken. Tijdens het hakken eten ze kleine insecten die zich onder het hout en in de schors hebben verstopt, zoals larven. Je ziet dat de specht twee neusgaten heeft. Om te voorkomen dat daar zaagsel of schors inkomt zijn deze bedekt met veertjes. Roofvogels hebben allemaal een typische haaksnavel. Zoals je bij het skelet van de havik en de buizerd goed kan zien. Roofvogels eten muizen en kuikens, maar ook insecten. Aan de snavel zitten scherpe randen. Daarmee kunnen ze prooien uit elkaar scheuren die te groot zijn om direct door te slikken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426161 290 2032-12-31T22:00:00+00:00 16586 2012-08-08T20:00:00+00:00 yes no voedsel skelet snavel vogel https://schooltv.nl/video-item/de-pindaplant-hoe-groeit-een-pinda 2024-01-16T16:01:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14596.w613.r16-9.0df0dea.webp De pindaplant | Hoe groeit een pinda? Pinda’s zijn zaden. En uit zo’n pinda kan weer een nieuw plantje groeien. Om de pinda heen zit de zaadhuid en die is heel belangrijk want die beschermt de pinda tegen uitdroging en bacteriën. Dit is het begin van de pindaplant, het kiemplantje. Hij lijkt natuurlijk nog niet op een plant, maar als je dit in de grond stopt dan groeit er uit dit hele kleine fliebertje een plant, de pindaplant. Om te kunnen groeien heeft dit kiemplantje natuurlijk voedsel nodig. En daarvoor gebruikt hij de rest van de pinda, de zaadlobben. En je kunt deze pinda heel makkelijk zelf laten ontkiemen. Daarvoor heb je nodig: aarde, water en licht en warmte. Zonder wortels en blaadjes kan het kiemplantje zelf nog geen voedsel maken. In het begin gebruikt het daarom het voedsel in de zaadlobben om te groeien. Eerst komen er aan de onderkant wortels uit. Aan de bovenkant begint dan de stengel te groeien. De zaadlobben komen ook boven de grond. En zij zorgen voor voedsel totdat de eerste blaadjes te voorschijn komen. Dan kan de plant zelf voedsel uit de lucht halen en uit de grond. De zaadlobben zijn dan niet meer nodig en sterven af. En na een paar weken heb je dan deze pindaplant. Hij kan ongeveer 30 centimeter groot worden. Na een paar maanden komen er gele bloemen aan de plant en die blijven maar 12 uur goed. Belangrijk dus dat ze binnen 12 uur bevrucht worden. Uit de bevruchte bloemen groeien een soort stengels naar beneden de punt boort zichzelf de grond in en aan het eind van de stengel groeit dan weer een nieuwe pinda. Pinda’s groeien dus onder de grond en dat is bijzonder want de meeste vruchten groeien boven de grond. Denk maar aan appels, maïs, courgettes. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426162 135 2032-12-31T22:00:00+00:00 68873 2012-08-08T20:00:00+00:00 yes no kiemen plant groeien pinda zaad https://schooltv.nl/video-item/oververhitting-bij-dieren-wat-moet-je-doen-als-je-huisdier-oververhit-is 2024-01-04T10:35:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14597.w613.r16-9.febc728.webp Oververhitting bij dieren | Wat moet je doen als je huisdier oververhit is? Het komt vaak voor in de zomer. Dieren die naar de dierenkliniek worden gebracht met verschijnselen van oververhitting. Je spreekt van oververhitting als de temperatuur van je huisdier richting de 42 graden gaat. En dat is hartstikke gevaarlijk. Er kunnen al gevaarlijke situaties ontstaan vanaf een buitentemperatuur van 20 graden Celsius. Als je bijvoorbeeld je huisdier in de auto laat wachten in de zon of als je bijvoorbeeld met je auto in de file staat of als je met je hond langs je fiets gaat lopen. Maar denk ook even aan je andere huisdieren, zoals knaagdieren. Konijnen en cavia’s in een hok in de volle zon kunnen het ook erg moeilijk krijgen. Huisdieren raken sneller oververhit dan mensen. Als wij het warm hebben gaan we zweten. Het vocht op je huid zorgt ervoor dat het verdampt en je lekker afkoelt. Huisdieren kunnen dat niet. Als een huisdier zijn lichaamstemperatuur op peil wil houden moet hij gaan hijgen. Dat zie je vooral bij honden en katten. Lukt dat niet meer dan zie je vaak de volgende verschijnselen. Ze worden sloom, ze gaan liggen, vooral bij honden zie je een paarse tong en soms zullen ze gaan braken en kunnen ze diarree krijgen. Bij knaagdieren zie je vaak dat als ze heel erg last van de warmte hebben ze heel erg sloom in een hoekje gaan liggen en toch vaak gaan hijgen. Als huisdieren oververhit raken dan is het belangrijk snel te handelen want het kan hartstikke gevaarlijk zijn. Ga nou niet een emmer ijskoud water over je dier gooien want dat heeft helemaal geen zin. Wat wel goed werkt is je dier op een lekkere natte handdoek leggen en met een spons zijn hele vacht voorzichtig deppen met niet al te koud water. Gewoon lekker lauwwarm. Wat daarbij ook goed helpt is voor goede ventilatie zorgen, bijvoorbeeld met een ventilator. Maar voorkomen is beter dan genezen, dus zorg ervoor dat bij een buitentemperatuur van 20 graden of warmer je huisdier nooit in een kleine ruimte opgesloten zit, dat hij nooit in de volle zon staat en dat er altijd voldoende drinkwater voorhanden is. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426163 105 2032-12-31T22:00:00+00:00 6343 2012-08-12T20:00:00+00:00 yes no warmte ehbo huisdier hitte https://schooltv.nl/video-item/konijnen-en-hazen-waarom-konijnen-en-hazen-geen-knaagdieren-zijn 2024-01-04T10:35:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14598.w613.r16-9.298a657.webp Konijnen en hazen | Waarom konijnen en hazen geen knaagdieren zijn Konijnen en hazen zijn geen knaagdieren zoals de eekhoorn, hamster, bever, rat of muis. Ze vormen een aparte diergroep: de haasachtigen. Konijnen en hazen worden ook wel dubbeltandigen genoemd. Dat komt omdat vlak achter de grote snijtanden in de bovenkaak een paar mini-snijtanden zitten. Knaagdieren hebben deze extra tandjes niet. Maar er zijn meer verschillen. Zo hebben hazen en konijnen een gespleten bovenlip, en in tegenstelling tot bijvoorbeeld eekhoorns gebruiken haasachtigen nooit hun voorpoten om er voedsel mee vast te houden. Wereldwijd bestaan er 62 verschillende soorten hazen en konijnen. In Nederland komen twee soorten haasachtigen voor: het wilde konijn en de Europese haas. Deze dieren lijken veel op elkaar, maar het zijn aparte soorten. Ze kunnen samen geen gezonde jongen krijgen. In Nederland worden ook veel tamme konijnen als huisdier gehouden. Dat gebeurt al heel lang. Al in de zestiende eeuw. Sinds de negentiende eeuw lukte het fokkers om allerlei rassen te creëren. Zo ontstond in Gent bijvoorbeeld de Vlaamse Reus, die tot negen kilo kan wegen. Konijnen van verschillende rassen kunnen wel met elkaar paren en gezonde jongen krijgen. Ze behoren tot dezelfde soort. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426164 86 2032-12-31T22:00:00+00:00 34605 2012-08-07T20:00:00+00:00 yes no konijn haas huisdier https://schooltv.nl/video-item/hoe-ontstaan-hoorns-bij-runderen-schapen-geiten-en-antilopen 2024-01-04T10:35:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14599.w613.r16-9.7d8ec27.webp Hoe ontstaan hoorns? | Bij runderen, schapen, geiten en antilopen Veel hoefdieren hebben opvallende versierselen op hun kop. Denk aan de hoorns van koeien, of het gewei van herten. Hoorns en geweien hebben ongeveer dezelfde functie, maar zien er anders uit. Hoorns komen voor bij runderen, schapen, geiten en antilopen. Ze vormen samen de groep van de holhoornigen. Ook horens beginnen als knobbels op het voorhoofd. Die knobbels groeien uit tot hoorns, de hoorn wordt ook wel de hoornpit genoemd. De hoornpit is een bot vol holten. Die wordt met de jaren steeds groter. De hoornpit is bedekt met huid. Die vormt aan de buitenkant hoornstof of keratine, dat is dezelfde stof als waaruit je nagels en haren bestaan. Onder de oude laag keratine ontstaat elk jaar een nieuwe laag, die naar beneden uitgroeit. Zo wordt de punt steeds verder omhoog geduwd. Hoorns vallen niet af, zoals een gewei. Hoorns bestaan er in allerlei vormen en maten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426165 70 2032-12-31T22:00:00+00:00 3038 2012-08-08T20:00:00+00:00 yes no koe hoorn bot https://schooltv.nl/video-item/de-gierzwaluw-wat-is-de-gierzwaluw-voor-vogel 2024-01-04T10:35:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14600.w613.r16-9.5f58d74.webp De gierzwaluw | Wat is de gierzwaluw voor vogel? Eigenlijk is de gierzwaluw geen zwaluw, hij is er zelfs geen familie van. Maar het is niet gek dat hij toch een zwaluw is genoemd, hij lijkt er namelijk veel op. Hij is alleen groter en vliegt anders. Gierzwaluwen kunnen vreselijk goed vliegen. Door zijn lange vleugels kan hij goed sturen. En hij kan wel 160 kilometer per uur vliegen. Dat is sneller dan de meeste auto’s op de snelweg rijden. Ze doen echt alles in de lucht; voedsel vangen, nestmateriaal verzamelen, drinken, paren en zelfs slapen. En dat is apart. Ze vliegen dan heel hoog de lucht in en komen dan in een soort half slaap. En met af en toe een slag van hun vleugels laten ze zich dan rustig op de wind naar beneden zweven. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426166 47 2032-12-31T22:00:00+00:00 7648 2012-08-07T20:00:00+00:00 yes no zwaluw vliegen vogel dier https://schooltv.nl/video-item/hoe-ontstaan-druipstenen-stalactieten-en-stalagmieten 2024-01-16T14:16:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14601.w613.r16-9.0d7d183.webp Hoe ontstaan druipstenen? | Stalactieten en stalagmieten Water! Dat komt natuurlijk van boven. Kijk, nat. Het is gewoon regen of grondwater en dat druppelt door het dak van de grot naar beneden, en uiteindelijk ontstaan grotten ook zo. Deze grotten worden niet voor niets druipsteengrotten genoemd. Dat komt door die dingen daar! Dat is een stalactiet. Stalactieten zijn uitsteeksels die aan het dak van de grot hangen. Het water komt door het plafond en het blijft dan als een druppel hangen. In de druppel zit een beetje kalk. Het water droogt op maar de kalk blijft zitten. En dat gaat eeuwenlang zo door. En er komt steeds meer kalk. Ze beginnen lang en dun maar hoe langer ze groeien hoe breder ze worden. Maar het kan ook andersom. Als het water te snel naar beneden komt dan blijft de druppel niet hangen maar dan valt hij natuurlijk op de grond. Het water droogt op maar de kalk blijft liggen. En als dit maar lang genoeg blijft gebeuren dan wordt het langzamerhand een punt en die wordt ook steeds groter en breder en dat noem je dan een stalagmiet. Precies hetzelfde als een stalactiet dus maar dan andersom. Soms ontmoeten stalactieten en stalagmieten elkaar en dan groeien ze samen verder. En dan noem je het een zuil. En daar zie je een stalactiet en een stalagmiet die elkaar bijna ontmoeten, het scheelt nog een centimeter of tien. Dus die worden nog wel een zuil, over een jaar of duizend! Want het groeit maar een centimeter per honderd jaar. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426167 140 2032-12-31T22:00:00+00:00 47483 2012-08-07T20:00:00+00:00 yes no grot steen kalk https://schooltv.nl/video-item/de-bruinvis-de-kleinste-walvissoort-van-de-noordzee 2024-01-04T10:35:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14602.w613.r16-9.3fe8bcf.webp De bruinvis | De kleinste walvissoort van de Noordzee Een bruinvis is de kleinste walvissoort van de Noordzee. Ze zijn nog geen twee meter groot. Het zijn geen vissen, maar zeezoogdieren. Ze zijn warmbloedig en krijgen jongen die moedermelk drinken, net als zoogdieren die op het land leven. In de Noordzee leven naar schatting honderdduizenden bruinvissen, maar je ziet ze niet vaak. Een bruinvis lijkt op een dolfijn, maar is kleiner, heeft een stompere snuit, en een andere kleur. De voorouders van bruinvissen en andere walvissen waren landzoogdieren. Ze leefden op land. Langzaam maar zeker gingen steeds meer bruinvissen in het water leven. Hierdoor veranderde hun lichaamsbouw. Dit is het skelet van een bruinvis. De schedel is kort en bol. Dit is de bek van de bruinvis. Zijn tanden gebruikt hij niet om mee te kauwen. Hij gebruikt ze alleen om een prooi te vangen. Bruinvissen halen adem met dit gat aan de bovenkant van de schedel: het neusgat of het blaasgat. Hiermee kunnen ze net boven het wateroppervlak een ademteug nemen en weer wegduiken. De voorpoten zijn omgevormd tot flippers, die helpen bij het sturen. De botten in de flipper zijn korter en platter dan de botten in de voorpoten van zoogdieren. Achterpoten heeft een bruinvis niet. Die zijn langzaam verdwenen toen ze zich verplaatste van land naar water. Heel soms worden er nog jongen geboren met inwendige achterpootbotjes, een bewijs dat hun voorouders ooit achterpoten hadden. Van alle walvisachtige komt de bruinvis het meeste voor in de Noordzee. Het is dan ook geen wonder dat er vaak exemplaren op onze kust stranden, meestal dood, maar soms ook levend. De afgelopen tijd is het aantal gestrande dieren echter flink gestegen. Als je op het strand een dode bruinvis hebt gezien, dan kun je dat melden op www.walvisstrandingen.nl. Alle meldingen bij elkaar kunnen helpen om te achterhalen waarom het aantal dode bruinvissen op het strand is toegenomen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426168 146 2032-12-31T22:00:00+00:00 14140 2012-08-07T20:00:00+00:00 yes no zee bruinvis Noordzee dolfijn walvis https://schooltv.nl/video-item/van-de-grond-met-moffel-en-piertje 2024-02-08T09:10:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14603.w613.r16-9.2b8a05d.webp Van de grond | Met Moffel en Piertje Ooo nee hé, een klant. Goedenavond, mag ik nog wat bestellen? Uh nee, dat gaat niet meer meneer. We gaan al bijna sluiten. Uh, mag ik dan wat bestellen om mee te nemen. Want ik heb verschrikkelijk veel trek. Ja, vooruit dan maar. Maar ik heb alleen nog maar bami met rundvlees en pindasaus. Oo dat is prima, lekker. Uhh het komt eraan meneer, geen zorgen. Pier Pier, ik wil eenmaal bami met rundvlees en pindasaus. En kan je een beetje opschieten, ik wil naar huis. Ik ben al aan het dweilen. Moffel ik kan niet heksen hoor! Ik heb het hartstikke druk. Moet je eens kijken hier met de afwas. En dan moet ik ook nog de aanrecht schoonmaken. Pak jij maar alvast een schoon bord. Nee, dat hoeft niet, want hij wilt het meenemen. Ja, dat scheelt ook weer afwas hé. Meenemen, meenemen een bakje. Ja, bakje. Nou, alstublieft meneer u bestelling. AU!! Oeps, ja nou hier is u bestelling meneer, ziet u wel. Bami met rundvlees en pindasaus. Klaar terwijl u wacht. Maar uh mee nemen gaat helaas niet meer, dat snapt u wel. Maar, u kunt hier van de vloer eten, want het is net gedweild. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426169 93 2032-12-31T22:00:00+00:00 6562 2012-08-20T20:00:00+00:00 yes no schoon dweil eten https://schooltv.nl/video-item/twee-stuks-fruit-met-moffel-en-piertje 2024-02-08T09:10:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14604.w613.r16-9.43e7a50.webp Twee stuks fruit | Met Moffel en Piertje En meneer, heeft het gesmaakt? Ja hoor. Zeker, het heeft heerlijk gesmaakt! En wilt u misschien nog iets toe, een toetje dus? Een toetje, nee. Wat lekker vers fruit misschien? Fruit? Oh nee hoor, ik eet eigenlijk nooit fruit, veel teveel gedoe, je moet het wassen, schillen en zeker nog twee stuks fruit per dag, nou zeg, nee hoor! Eet u nooit, u eet nooit fruit? Eigenlijk nooit nee. Maar meneer, fruit is juist zo goed, heel gezond, dat weet u toch? Allemaal vitamientjes in het fruit, ja, nee, fruit, dat moet elke dag! Laat mij nou maar fijn mijn eigen gang gaan, fruit op mijn leeftijd: wat een soesa! Maar ik wilde graag even betalen als het kan nu. Oh nee, nee, nee, nee meneer, nee, zo gaan we dat dus niet doen. Nee, geen sprake van, eerst fruit. Wacht maar, ik ben zo bij je terug. Zo, blijf zitten. Nou Pier, twee stuks fruit voor elke dag. Twee appels, twee bananen. Eén citroen. Een meloen, twee sinaasappels. En een mango. Twee peren, een grapefruit. En twee kiwi’s. Geen fruit, wat zullen we nou beleven! Geen fruit. Nou, nou, kijkt u eens. En ziet dat er niet heerlijk uit allemaal? Ja, maar… Allemaal vers fruit meneer. Altijd vers fruit. Nu wil ik betalen. En het zijn precies 14 stuks meneer, want tja, u komt hier maar één keer per week, dus dit is twee stuks fruit voor iedere dag. Heel gezond! Eh, eh, eet smakelijk! Hihihihihi! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426170 135 2032-12-31T22:00:00+00:00 15947 2012-08-20T20:00:00+00:00 yes no fruit tellen eten https://schooltv.nl/video-item/te-veel-met-moffel-en-piertje 2024-02-08T09:09:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14605.w613.r16-9.6d06399.webp Te veel | Met Moffel en Piertje Eh ja, zegt u het maar meneer. Smaakt het? Ik zou graag nog wat broccoli erbij willen hebben. Eh, nog meer? Ja, en ook nog champignons met gebakken ui. Gebakken champignons in ui? Ja, ook nog. Gebakken aardappelen mogen er ook nog wel wat bij. Wat, ook nog aardappels? Oh ja, nou, natuurlijk meneer, natuurlijk. Het komt eraan. Het komt eraan. Okay, dankjewel. Oh, wat een hoop eten. Hier, broccoli. Ho, ho, ho, ho, die zijn nog niet op. Die laat ik niet staan, ik eet dat allemaal op. Okay. Zoals uw wilt meneer. Oeh, wat eet die man veel, tjonge jonge jonge. Hé, afblijven! Oh, ja, ik dacht “u lust dat niet meer”. Dat zeg ik wel wanneer dat nodig is! Laat mij nou maar lekker rustig eten. Ja, natuurlijk meneer. Ja. Goed. Goed. Oh, oh, ah, ohhh. Oef. Elke keer als ik hier eet, dan heb ik buikpijn! Wat doet die kok eigenlijk met dat eten? Hé, kok! Kok! Ja meneer, zegt u het maar. Zeg kok, ik begrijp er helemaal niks van, altijd als ik hier eet krijg ik buikpijn! Nou, ik begrijp het wel hoor meneer. Ja, u eet gewoon veel teveel! Ja, daar krijgt u buikpijn van. Het is echt niet gezond hoor, zoveel eten. Maar weet u wat? Gaat u even lekker zitten en dan kunt u even uitbuiken. Ik denk, dat er nog wel plaats is voor het toetje! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426171 144 2032-12-31T22:00:00+00:00 3751 2012-08-20T20:00:00+00:00 yes no groente buik pijn https://schooltv.nl/video-item/spruitjes-met-moffel-en-piertje 2024-02-08T09:09:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14606.w613.r16-9.bc60ded.webp Spruitjes | Met Moffel en Piertje En meneer, heeft u een keuze kunnen maken? Ja, ik wil graag de kabeljauw met de gebakken aardappels. Een prima keus meneer, ja, lekker verse vis, gebakken aardappeltjes en spruitjes. Spruitjes? Tja, jazeker, natuurlijk, groente hoort erbij, dat is heerlijk bij de kabeljauw en de aardappeltjes, spruitjes, heel gezond! Maar ik lust geen spruitjes. Natuurlijk lust u die. U zult het zien, het komt eraan meneer. Hoeh, spruitjes. Pier, eenmaal kabeljauw, gebakken aardappeltjes en… spruitjes! Okay, komt voor de bakker! Spruitjes, ik ben dol op spruitjes. Kijkt u eens meneer, eenmaal de kabeljauw, de gebakken aardappeltjes en natuurlijk de spruitjes. Eet smakelijk. Mmm, toch spruitjes. Alles naar wens meneer? Jazeker. Mooi zo. En vergeet u uw spruitje niet hè meneer? Nee, nee, nee. Alles naar wens meneer? Een glaasje water misschien? Water, ja, graag. Dan kunt u alvast aan de spruitjes beginnen. Kijk eens, een glaasje water. En denk erom: ook de spruitjes opeten hè! Die spruitjes, die hoef ik niet, ik lust geen spruitjes zei ik toch? Oh, maar u moet wel uw bord leeg eten. Ja, altijd eerst proeven, anders weet u niet of u ze lust en u zult zien: dan valt het reuze mee. Hoe oud bent u? Hè? 50. Nou, kijk eens aan, er liggen lang geen 50 spruitjes op uw bord. Het zijn er hooguit 10. Maar weet je wat? Ik help u wel even, ja? Doe uw mond maar open, hopla, zo. Een spruitje voor de kok. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426172 148 2032-12-31T22:00:00+00:00 10643 2012-08-20T20:00:00+00:00 yes no spruitje eten restaurant https://schooltv.nl/video-item/van-den-vos-reynaerde-een-verhaal-uit-de-middeleeuwen 2026-02-05T13:11:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14607.w613.r16-9.08332e8.webp Van den vos Reynaerde | Een verhaal uit de Middeleeuwen Dieren. Sinds mensenheugenis komen ze voor in verhalen. In de Middeleeuwen vertellen dichters over dieren zoals ze over de hele Schepping vertellen: alles wat de dieren doen heeft een betekenis. Denk aan de pelikaan, die met haar grote snavel in haar hals prikt en haar jongen tot leven wekt met haar eigen bloed. Een heel bekend verhaal, altijd weer dankbaar doorverteld door dichters die de vergelijking maken met de dood van Jezus aan het kruis; ook hij gaf zijn bloed en zijn lichaam voor de mensen. Maar wat nu als de dichter van een dierenverhaal die mooie interpretaties doorkruist, wat nu als zo’n dichter laat zien dat het leven meedogenloos is, dat je moet zien dat je overleeft? Dat er in dit leven misschien helemaal geen bedoeling is? Zo’n dichter is er, in de Middeleeuwen al. We weten niet veel zeker over hem, alleen zijn naam: Willem. Willem is misschien wel de geheimzinnigste schrijver uit de Nederlandse literatuur. We hebben nog één van zijn werken. Het is een dierenverhaal, maar het is ook een briljante parodie op de ridderroman, en zelfs een juridische thriller. De hoofdpersoon is een sluwe vos, Reinaert. Daarover zo meteen meer. Want Willem is de schrijver van nog een boek, de Madoc. Van die tekst is geen letter bewaard gebleven, maar geleerden hebben hun vermoedens over de inhoud. Het zou een occulte tekst kunnen zijn, een droomverhaal, dat zou meteen verklaren waarom er niets van bewaard is gebleven.. En de naam Madoc verwijst waarschijnlijk naar de oude Kelten… Hoe meer je gaat speuren naar Willem, hoe interessanter hij wordt. Een eenzame artiest die de wereld haat, is hij wel genoemd. Maar ook – afgaande op de Reinaert – een slimme jurist die uit eigen ervaring weet hoe je aan het langste eind trekt. Het is ook niet zo gek natuurlijk, dat juist een jurist de wereld gaat haten. Wie weet immers beter hoe zelfs de hoge heren en dames elkaar naar het leven staan Willem vertelt in Van den Vos Reynaerde over een aantal machtige dieren, die allemaal hun zwakke plekken hebben. Aan het hoofd van die dieren staat de leeuw, Koning Nobel. Hij blijkt de grootste stumper van allemaal. De dieren hebben het voorzien op de vos Reinaert. De vos is een schurk, maar de andere dieren zijn zomaar niet van hem af. Als ze hem voor het gerecht willen slepen, leidt hij ze stuk voor stuk om de tuin. Als Tibeert de kater de dagvaarding voor Reinaert komt brengen, vertelt de vos hem over de schuur van meneer pastoor vlakbij, waar het krioelt van de vette muizen. Voor die muizen vergeet meneer Tibeert maar al te graag dat het recht zijn loop moet hebben. In de schuur van meneer pastoor wordt het een drukte van belang, want Tibeert komt vast te zitten in een strik. De hele huishouding loopt uit om de gillende indringer te vermoorden, met meneer pastoor – die in zijn blootje uit bed is gesprongen – voorop. Hij takelt de kater stevig toe, maar die geeft zich niet zomaar gewonnen. Alse Tybeert dat ghesach, Dat hi emmer sterven soude, Doe dedi een deel als die boude, Dat dien pape verghinc te scanden. Beede met claeuwen ende met tanden Dedi hem pant, alsoet wel scheen, Ende spranc dien pape tusschen die been In die burse al sonder naet, Daermen dien beyaert mede slaet. De scene wordt zo spannend en vermakelijk dat hij lange tijd is geschrapt uit schooledities van het werk. Willem weet nog altijd een gevoelige snaar te raken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426173 247 38238 2014-06-12T17:00:00+00:00 yes no vos literatuur geschiedenis Middeleeuwen schrijver https://schooltv.nl/video-item/meeste-en-minste-rekenen-met-moffel-en-piertje 2024-01-04T10:35:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14608.w613.r16-9.b271a73.webp Meeste en minste | Rekenen met Moffel en Piertje Waar zie je de meeste schelpen? Daar zie je de meeste schelpen. Waar zie je de minste schelpen? Daar zie je de minste schelpen. Waar zie je het groepje met vijf schelpen? Dat is het groepje met vijf schelpen. Waar zie je de groep met tien schelpen? Ja, dat is de groep met tien schelpen. Hoeveel schelpen zie je? Tien schelpen. Hoeveel schelpen zie je? Vijf schelpen. Hoeveel schelpen zie je? Negentien schelpen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426174 85 2032-12-31T22:00:00+00:00 11883 2012-08-20T20:00:00+00:00 yes no minste rekenen schelp https://schooltv.nl/video-item/klein-en-groot-rekenen-met-moffel-en-piertje 2024-01-04T10:35:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14609.w613.r16-9.92500fc.webp Klein en groot | Rekenen met Moffel en Piertje Zie je de grote schelpen? Dat zijn de grote schelpen. Zie je de kleine schelpen? Dat zijn de kleine schelpen. Zie je de bolle schelpen? Dat zijn de bolle schelpen. Zie je de lange schelpen? Dat zijn de lange schelpen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426175 40 2032-12-31T22:00:00+00:00 10040 2012-08-20T20:00:00+00:00 yes no rekenen klein groot https://schooltv.nl/video-item/aanvullen-tot-zes-rekenen-met-moffel-en-piertje 2024-02-08T09:09:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14610.w613.r16-9.eef7364.webp Aanvullen tot zes | Rekenen met Moffel en Piertje Ik wil een groep van vijf. Ik heb er al twee. Hoeveel snoepjes moeten erbij? Er moeten drie snoepjes bij. Ik wil een groepje van zes. Ik heb er al vier. Hoeveel snoepjes moeten erbij? Er moeten twee snoepjes bij. Ik wil een groepje van vier. Ik heb er al één. Hoeveel snoepjes moeten erbij? Er moeten drie snoepjes bij. Er zitten drie stenen in de beker, er gaan er één, twee uit. Hoeveel stenen zitten er nog in? Er zit nog één steen in de beker. Er zitten vijf stenen in de beker. Er gaan er één, twee, drie uit. Hoeveel stenen zitten er nog in de beker? Er zitten nog twee stenen in de beker. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426176 67 2032-12-31T22:00:00+00:00 12534 2012-08-20T20:00:00+00:00 yes no rekenen vijf tellen https://schooltv.nl/video-item/tellen-tot-tien-rekenen-met-moffel-en-piertje 2024-01-04T10:35:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14611.w613.r16-9.68a6eb1.webp Tellen tot tien | Rekenen met Moffel en Piertje Hoe vaak hoor je de trommel? Ik hoor drie slagen. Hoe vaak hoor je de trommel? Ik hoor acht slagen. Hoe vaak hoor je de trommel? Ik hoor zes slagen. Hoeveel zie je er? Drie. Hoeveel zie je er? Vijf. Hoeveel zie je er? Acht. Hoeveel zie je er? Tien. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426177 76 2032-12-31T22:00:00+00:00 19079 2012-08-20T20:00:00+00:00 yes no tellen rekenen tien https://schooltv.nl/video-item/licht-en-zwaar-rekenen-met-moffel-en-piertje 2024-01-04T10:35:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14612.w613.r16-9.feddf05.webp Licht en zwaar | Rekenen met Moffel en Piertje Wie is de zwaarste? De reus is de zwaarste. Wat is het zwaarste? De sinaasappel is het zwaarste. Wat is het lichtste? Het kussen is het lichtste. Wie is het zwaarste? De kabouter en de muis zijn even zwaar. Maar wie is het lichtste? De kabouter en de muis zijn even licht. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426178 76 2032-12-31T22:00:00+00:00 33929 2012-08-20T20:00:00+00:00 yes no licht rekenen zwaar https://schooltv.nl/video-item/passen-en-meten-rekenen-met-moffel-en-piertje 2024-01-04T10:35:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14613.w613.r16-9.3d07a67.webp Passen en meten | Rekenen met Moffel en Piertje Past de reus door de deur? Nee. Past de kabouter door de deur? Ja. Past de muis door de deur? Ja, ook. Past de jongen met de ballon door de deur? Nee. Nu past het wel. Past de kabouter door de deur? Nee. Nu past het wel. Past de boer met de hark door de deur? Nee. Nu past het wel. Past de schep in de doos? Ja! Past de hoed in de doos? Nee. Past de step in de doos? Nee. Past de boot in de doos? Ja, nu wel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426179 88 2032-12-31T22:00:00+00:00 21072 2012-08-20T20:00:00+00:00 yes no rekenen meten kabouter https://schooltv.nl/video-item/de-rederijkers-poezieclubs-uit-de-middeleeuwen 2024-01-04T10:35:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14614.w613.r16-9.8210be9.webp De Rederijkers | Poëzieclubs uit de Middeleeuwen In de nieuwe steden van de Middeleeuwen weten burgers heel goed hoe ze de boel bij elkaar moeten houden. Ze richten gezelligheidsverenigingen op, bijvoorbeeld clubs die zich bezig hielden met poëzie. Die burgers noemen we rederijkers en hun clubs heten kamers. Rederijkers spraken af om een keer per maand allemaal een gedicht te schrijven over een opgegeven onderwerp. Het gedicht, dat aan strenge regels moest voldoen en vaak uiterst kunstig was gemaakt, moest worden opgedragen aan de prins van het gezelschap (een soort voorzitter), en wie zich niet aan de regels hield, moest een boete betalen. Dit lijkt misschien een formule voor vrijblijvende spielerei, maar de rederijkers schrokken er niet voor terug om heftige thema’s bij de kop te pakken. Antonis de Roovere was een vooraanstaand lid van de Brugse rederijkerskamer. Hij schreef een gedicht over Mollengijs, die iedereen op zijn feest uitnodigt. Dat klinkt gezellig, tot je je realiseert dat hier letterlijk het feest van de mollen wordt bedoeld; om daar te komen moet je dus onder de groene zoden! Hoort, ghy goede lieden al ghemeyne, Edele, onedele aerme ende rijcke, Ghy zijt ontboden, groot ende cleyne, Te trecken in een ander wijcke. Hy is uutghesonden met zijnder pijcke Des opperste Prinche messagier! Maeckt u ghereedt, alle ghelijcke, Ghy en muecht niet langher blijven hier. Al in dat lantschap van den mollen Moetty trecken, sonder waen; Al wildy daer teghen stryen of grollen, Ten mach u helpen niet te spaen. Als de bode coempt, ’t is ghedaen, Hoe jonc, hoe schoone, hoe vroom, hoe wijs, Als d’ Opperste ghebiedt, soe moet ghy gaen Trecken in ’t landt van Mollengijs. Ghy machtige Poorters ende Bourgeoys, Ghy rijcke Pachters ende Rentenieren; Al zijn u solders vol corens, vol hoys, U kisten vol ghelts ende u fortchieren, Ghy rijcke Cooplieden ende Drapenieren, Al zijn u kusten vol meerssen, vol wollen, Ghy sult oock moeten trecken logieren In dat landtschap van den mollen. De Middeleeuwen lopen ten einde, en het leven op aarde staat als altijd in het teken van het leven na de dood. Ook al is het nog zo gezellig, zelfs in de Rederijkerskamers geldt de oude wijjsheid: Memento Mori, bedenk dat gij moet sterven. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426180 169 13500 2012-07-10T20:00:00+00:00 yes no gedicht Middeleeuwen geschiedenis literatuur schrijven https://schooltv.nl/video-item/viezeltje-prentenboek-uit-koekeloere 2024-02-08T09:08:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14615.w613.r16-9.64e09e6.webp Viezeltje | Prentenboek uit Koekeloere Zoals elke ochtend is mevrouw Stoffel druk in de weer. Ze boent de stoelen en de lamp, de viskom en cactus, de druiven en het hoofd van meneer Stoffel. Zo is het huis tiptop in orde voor als de Burgemeester op bezoek komt. Die is nog nooit langs geweest, maar je weet maar nooit. Ze loopt met haar stofdoek naar buiten, “Kok, het vuilnis leeft, het brulde, het viel me aan!”. Middenin de tomatensaus drijft een meisje, een ontzettend vies en plakkerig meisje. “Wat een viezeltje”, gruwt meneer Stoffel. “En hoe krijg ik het weer schoon?”. Meneer Stoffel roert met zijn armen door de prut. Eerst vist hij een glibberige prei omhoog, maar dan… hebbes! “Kok, wacht hier, laat Viezeltje niet los, want dat geeft nare vlekken”. Dan verdwijnt ze in de schoonmaakkast. “Ja, ja, nee, nee liefje”, “ah, het Buurtnieuws”. “Vier jij hier feest met een kudde kleuters?” “Oh, kijk nou eens, jij hebt Viezeltje laten ontsnappen”. “Oh, dit is geen moment voor bezoek!”. Maar buiten op de stoep staat… de Burgemeester. “Verstop je!”. Meneer Stoffel rolt zich op in het vloerkleed. Viezeltje roept blij: “Kok!” en ze springt van de klok en valt met een grote plons in de teilsop. “Nee!”, gilt mevrouw Stoffel, maar de voordeur zwaait al open. “Goedemiddag Burgemeester, let u vooral niet op de rommeligheid”. “Ik ben op zoek naar mijn kleine meid, ze zat hier in de kinderzandbak koekjes te bakken en plots was ze foetsie”. “Uw kleine meid?” “Meneer de Burgemeester, hier is uw schattige meisje!”. “Een lieflijk meisje heeft u hier, maar mijn kleine meid heeft sausvlekken op haar jurkje en zuurtjes in haar haren”. “Mijn meisje, zwaai nog maar een keertje naar die lieve mensen, dan gaan we gauw weer naar huis”. “Dag”. “Oh nee, dit is geen tijd om op te stappen”. Die middag is de Burgemeester druk in de weer, hij boent de stoelen, de lamp, de viskom, de cactus en het hoofd van meneer Stoffel. Zo is het huis tiptop in orde voor als de Koningin op bezoek komt. Die is nog nooit langs geweest, maar… je weet maar nooit! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426181 168 2032-12-31T22:00:00+00:00 13212 2012-08-20T20:00:00+00:00 yes no stof huis prentenboek schoonmaken voorlezen https://schooltv.nl/video-item/een-sneeuwman-met-een-plan-prentenboek-uit-koekeloere 2024-02-22T07:31:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14616.w613.r16-9.023fe81.webp Een sneeuwman met een plan | Prentenboek uit Koekeloere He, wat is de sneeuwman daar zo vrolijk aan het doen, vraagt Winnie de muis zich af. Hij rolt een sneeuwbal, zegt Knabbel Konijn. Zou die soms een ijsje willen maken? Dan zou het wel een heel groot ijsje worden, zegt Kwebbel de eend. Is er soms iets aan de hand, vraagt Stef de Stier. Nou, zegt Winnie de Muis, het lijkt wel of de sneeuwman iets van plan is. Ojee, de sneeuwbal is veel te groot. Laten we hem snel helpen. Te laat, de sneeuwman rolt naar beneden. Hij is heel zacht gevallen in de malse sneeuw, roept Lodewijk de Mus. Daar komt hij weer. Laten we ons snel verstoppen anders schrikt hij weer en rolt ie nog eens van de heuvel, zegt Helga het hert. Kijk, de sneeuwman juicht, hij zal zeker klaar zijn met zijn plan, zegt Hugo de Uil. Maar wat is hij toch van plan, zegt Rudi de Ram. Hij neemt weer wat sneeuw en rolt er een balletje van. Wat is de sneeuwman aan het maken? Waar is die naar op zoek? Nu loopt hij met een wortel door de sneeuw. Hij is echt iets van plan. Kijk nou, de sneeuwman heeft een sneeuwvriendje gemaakt, zegt Vera het paard. Nee hoor, het is een sneeuwvriendinnetje. En samen vertrekken ze op reis. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426182 116 2032-12-31T22:00:00+00:00 44038 2012-08-20T20:00:00+00:00 yes no winter sneeuw vriendschap prentenboek voorlezen https://schooltv.nl/video-item/phara-heeft-een-litteken-prentenboek-uit-koekeloere 2024-02-08T09:08:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14617.w613.r16-9.1efa543.webp Phara heeft een litteken | Prentenboek uit Koekeloere Ik ben Phara. Ik heb lange rosse haren en blauwe ogen. Op m'n neus staan sproetjes. Ik zou er graag zo uitzien als de anderen maar dat is niet zo. Mijn wang is rood en rug en ook een beetje dik. Ik heb een litteken op m'n gezicht. Soms wijzen kinderen aar mijn gezicht. Je bent niet mooi, zeggen ze. Mijn litteken doet geen pijn maar hoe de andere kinderen doen wel. Alleen Nicola niet. Beertje Bas is mijn knuffel. Hij is mijn beste vriendje. Ook hij is anders. Hij mist een oog. Het is niet erg, het valt niet op. Ik knuffel hem zo graag. Liesje vraagt me op haar verkleedpartij. Dat vind ik eng. Wat moet ik aandoen? Zullen de andere kinderen naar mij kijken? Of zullen ze staren? Mag ik wel meespelen? Nee, ik blijf liever thuis. Maar mama stelt me gerust. Ze neemt me mee naar de winkel. Ze hebben er veel kostuums. Een gekke clown een stoere piraat, een knuffelkonijn. Nieuwsgierig kijk ik rond. zijn er ook maskers? In de etalage hangt een sprookjesjurk. Er hangt ook een masker bij. Zal ik een mooi prinsesje zijn? Je bent de allermooiste. Het masker bedekt mijn litteken. Je ziet er helemaal niets van. Joepie! Ik dans in het rond. Er zijn veel kinderen op het feest. De kinderen kijken me vragend aan. Wie ben jij? Ik herken je niet. Ik ben het Phara. O wat zie je er mooi uit. Ik bloos en niemand kijkt nog naar mijn litteken. Nicola kijkt me verlegen aan. Ook hij bloost. Plotseling geeft ie een zoen op de wang met het litteken. Jij bent mijn prinses. Wat ben ik gelukkig. Ik ben net zo bijzonder als de anderen. Bijzonder mooi. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426183 154 2032-12-31T22:00:00+00:00 8330 2012-08-20T20:00:00+00:00 yes no wond pesten feest voorlezen https://schooltv.nl/video-item/papa-pak-jij-de-maan-voor-mij-prentenboek-uit-koekeloere 2024-02-08T09:08:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14618.w613.r16-9.bd8d68d.webp Papa, pak jij de maan voor mij? | Prentenboek uit Koekeloere Voor Marijke naar bed ging keek ze naar buiten naar de maan. Die leek heel dichtbij. Marijke strekte haar armen uit. “Ik wou dat ik met de maan kon spelen”, dacht ze. Maar kon er niet bij. Hoe ver ze haar arm ook uitstrekte, de maan aanraken lukte haar niet. “Papa”, zei Marijke toen tegen haar vader, “pak jij de maan voor mij?”. Marijke’s vader haalde een heel lange ladder, hij droeg de heel lange ladder naar een heel hoge berg. Hij zette de heel lange ladder op de heel hoge berg en klom naar boven. Hoger en hoger. Eindelijk kwam hij bij de maan. “Mijn dochtertje Marijke zou graag met jou willen spelen, maar je bent veel te groot”. “Elke nacht word ik een stukje kleiner”, zei de maan, “en als ik klein genoeg ben, mag je me meenemen”. Het klopte: de maan werd kleiner en kleiner. En… kleiner. Toen de maan klein genoeg was nam Marijke’s vader hem mee. “Alsjeblieft”, zei Marijke’s vader tegen zijn dochter, “hier heb ik de maan voor je”. Marijke maakte een dansje met de maan. Ze knuffelde de maan en gooide ‘m hoog in de lucht. Maar de maan bleef kleiner en kleiner worden. Tot er niets meer van over was. Toen Marijke twee dagen later ’s avonds naar buiten keek, zag ze in de donkere lucht een klein sikkeltje van de maan. En dat werd groter en groter, en… groter. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426184 130 2032-12-31T22:00:00+00:00 44385 2012-08-20T20:00:00+00:00 yes no nacht maan prentenboek trap voorlezen https://schooltv.nl/video-item/meneer-rene-prentenboek-uit-koekeloere 2024-02-08T09:08:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14619.w613.r16-9.4d4e20a.webp Meneer René | Prentenboek uit Koekeloere Dit is geen appel. Het is een schilderij van een appel. Meneer Rene kan zo goed schilderen dat het net echt lijkt. Elke week gaat hij met zijn schilderijen naar de markt. OP de markt heeft Roos het altijd druk. Zij verkoopt kilo's aardbeien, pompelmoezen en komkommers. Naar de schilderijen van meneer Rene kijkt niemand om. Ook niet naar zijn appel. Kon ik hem maar opeten, zucht hij, dan had ik tenminste niet zo'n honger. Wil jij die appel opeten zegt een vreemde meneer? Dat kan. Hij knipt met zijn vingers en poef de appel wordt echt. Bijt er maar in. Dan worden alle schilderijen echt. Wie ben jij, vraagt meneer Rene, maar de man is al weg. Even twijfelt meneer Rene, dan neemt hij een grote hap. Ongelooflijk, alle schilderijen zijn echt geworden. Meneer Rene rent naar huis en begint meteen aan een nieuw schilderij. net als hij het laatste streepje verf aanbrengt, wordt het echt. Wat smaakt dat lekker. Er is nog zoveel wat hij hebben wil. Een vaas, nog een auto, parfum, champagne, kristallen glazen, een tapijt, een zwembad, een vliegtuig, een tv en ... een heel groot huis. Ha, net als meneer Rene zich afvraagt of hij een eigen pretpark zal schilderen of een raket naar de maan, gaat de bel. Dag meneer Rene, ik zou graag een schilderij kopen. Een schilderij, van mij? Maar Roos, ik heb geen schilderijen meer. Kun je er niet eentje maken voor mij? Het spijt me Roos, dat gaat echt niet. Wat nu? Meneer Rene denkt diep na, heel diep. Dat is het! Wil je me nog een keer helpen, ik wil zo graag een keer een gewoon schilderij maken, een schilderij dat niet echt wordt. Ik dacht het wel. Hij knipt met zijn vingers en alles is verdwenen. De auto's, het zwembad, de boot, het zijn weer gewoon schilderijen geworden. Het kan meneer Rene niks schilderen. Hij weet al wat hij gaat schilderen. Als het schilderij klaar is gebeurt er...niets. Dolblij loopt hij naar de markt. Je bent terug! Lacht Roos blij. Ik heb een verrassing voor je, zegt meneer Rene en hij laat trots zijn schilderij zien. Voor Roos. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426185 204 2032-12-31T22:00:00+00:00 36627 2012-08-20T20:00:00+00:00 yes no prentenboek appel kunst schilder voorlezen https://schooltv.nl/video-item/het-smulparadijs-prentenboek-uit-koekeloere 2024-02-08T09:07:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14620.w613.r16-9.e79b111.webp Het smulparadijs | Prentenboek uit Koekeloere Mama draagt een koksmuts. Ze dient de borden op. We eten wortels en aardappels met gebakken vis. Dat lust ik niet. Ik eet dat echt niet op. Mama kijkt haar meisjes heel sip aan. niemand neemt een hap. Kom kom, het is best lekker. nee, de vis stinkt. Tijd voor wat toverkracht. Kom meisjes we gaan weg. De meisjes zijn heel verbaasd. Kijk daar, het smulparadijs! Hm heerlijk! Hm heerlijk! Dag na dag smullen ze erop los. Ze spelen, ze stoeien, ze dansen en komt er iets lekkers voorbij dan eten ze dat meteen op. Hanna zucht, Dotje gaapt en Lise staart voor zich uit. spelen doen ze niet. Speel je nog eens met me? Maar Hanna heeft er geen zin. Dan gaat het niet door. Dan neemt ze een hap van een oliebol. Maar ook zij wordt moe. Lang heel lang slapen de zuisjes. Tot ze een voor een wakker worden. Hanna rekt zich uit. Grote koeken staren haar aan. Maar Hanna trekt haar neus op. Maar toch maar liever niet. Mama is blij. Ze vliegt met het tapijt naar de meisjes. Waar hebben jullie zin in? Ik wil een peer, ik wil een wortel en een vos. Ik wil alles wat jij voor ons kookt. Hahaha! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426186 120 5060 2012-08-20T20:00:00+00:00 yes no eten snoep prentenboek wortel voorlezen https://schooltv.nl/video-item/en-wat-nu-prentenboek-uit-koekeloere 2024-02-08T09:07:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14621.w613.r16-9.b6f4986.webp En wat nu? | Prentenboek uit Koekeloere Het is bloedheet vandaag. Oba de Olifant heeft eindelijk een waterplas gevonden. Hij heeft zo'n dorst dat al het water in een teug opdrinkt. Op de bodem spartelt een visje, Shinky. En wat nu? Oba is helemaal van streek. Een visje kan niet zonder water. Met zijn slurf tilt hij het op en stuift weg, op zoek naar een andere plas. Helaas, er is geen druppel in de buurt. Vaarwel. Ik zal helemaal uitdrogen en dat is jouw schuld. Oba barst in snikken uit. Zijn tranen vormen een piepklein plasje en Shinky die neemt meteen een duik. Het plasje is veel te klein. Ik haal je op zodra ik een andere plas voor je gevonden heb. Hij is nog maar net weg als Bingu, de vreselijke krokodil opduikt. Dit smakelijke hapje is voor mij. en zonder zelfs maar te kauwen, slokt hij Shinky op. Kom terug Oba, ik heb net gezien hoe Bingu je vriendje vis heeft opgepeuzeld. Oba is woest. Hij tilt de krokodil op en hangt hem in het topje van een boom. Haal mij hieruit, jammert Bingu. Ik heb hoogtevrees. Bingu jammert en brult. Hikkend en snikkend spuugt hij het visje uit. Ik ben zo blij je te zien, zegt Shinky. Maar weet je Oba, de tranen drogen heel vlug op. Wat nu? Ik zal je redden Shinky, ik heb het je beloofd. Oba kamt het hele oerwoud uit, waar hij uiteindelijk een mooie waterplas vindt. Maar hij heeft al die tijd gerend zonder ook maar een slokje water. Zonder nadenken steekt ie zijn slurf in het water en hij neemt een flinke teug. En wat nu? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426187 135 2032-12-31T22:00:00+00:00 17920 2012-08-20T20:00:00+00:00 yes no olifant water vis prentenboek voorlezen https://schooltv.nl/video-item/de-sombrero-van-diego-prentenboek-uit-koekeloere 2024-02-08T09:07:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14622.w613.r16-9.ba3dc30.webp De sombrero van Diego | Prentenboek uit Koekeloere Vandaag speelt SV Ossemem een belangrijke wedstrijd tegen FC Warvol. Wie wint staat eerste in het klassement. “Waar is mijn sombrero?”, “wie heeft mijn sombrero?” Diego is in Mexico geboren, zijn sombrero is de mascotte van het team. Voor iedere wedstrijd doen ze de sombrerodans. “Over vijf minuten gaan we ons opwarmen”. “Eerst de sombrero vinden, zonder sombrero verliezen wij vandaag”. “Toch beginnen we over vijf minuten!”. “Ik wil mijn sombrero terug!”. Het opwarmen gaat erg slecht, het lukt de jongens niet om goed op doel te schieten. Ze worden er wanhopig van. En ook Ferry ziet dit niet meer zitten. “Het komt allemaal doordat we de sombrero kwijt zijn, als we die niet snel vinden, hebben we straks geen kans om te winnen!”. “Waar heb je de sombrero voor het laatst gezien?”. “Ik had ‘m nog toen ik de kleedkamer binnenkwam, ik was hier het eerst en heb mijn tas en de sombrero vast in de kleedkamer gelegd”. De wedstrijd is niet echt spannend. FC Warvol speelt beter. Diego kopt in eigen doel waardoor het 1-0 voor FC Warvol wordt. “Wat spelen wij slecht zeg, het is de schuld van de sombrero!”. “Of aan degene die ‘m kwijtgeraakt is”. “Geef mij maar weer de schuld!” “Onzin, de sombrero zorgt er niet voor, dat we goed spelen, dat doen we zelf, jullie moeten in jezelf geloven!”. “Ferry heeft gelijk!” “Allemaal staan, Hoed van Mexico, mijn land”. “Geef ons vandaag een mooie stand en niet eentje tegen als het kan!”. “Dan hakken we de tegenstander in de pan!” “En als we dat allemaal doen, worden we vanzelf Kampioen!”. “Ja!” “Joehoe!” “Hé, hé!”. “Ja!” “Go!” “Kom op mannen!” De woorden van Ferry werken. Nadat Milan de stand op 1-1 heeft gebracht krijgt Diego vlak voor tijd een enorme kans. “Als Diego nu scoort, winnen we”. “We worden Kampioen!” “Deze mag ik niet missen!” “Jaaa!!!”. Diego scoort inderdaad en vlak voor tijd staat SV Ossemem met 2-1 voor! “We worden Kampioen!”. “Lang leve Diego!” “Lang leve ons allemaal!” “Hé, de sombrero, die hebben we niet meer nodig!” “Nee, eind goed, al goed”. “Wat doen we nou met de sombrero?” “Als we Kampioen worden, drinken wij er limonade uit!”. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426188 161 2032-12-31T22:00:00+00:00 9576 2012-08-19T20:00:00+00:00 yes no sport boek lezen voetbal kleuter voorlezen https://schooltv.nl/video-item/coole-koen-prentenboek-uit-koekeloere 2024-02-08T09:07:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14623.w613.r16-9.0e2b99d.webp Coole Koen | Prentenboek uit Koekeloere Poehpoeh en Nounou zijn in een hoge boomhut in het park. “Ik zie wat aankomen”, roept Nounou ineens. Poehpoeh’s ogen gaan heel langzaam open en weer dicht, hij heeft er geen zin in. “Daar komt iets aan, wat is dat?” “Weet ik veel”. “Het lijkt wel een bolletje wol op wie-len”. Poehpoeh en Nounou liggen op hun buik en schuiven door het gras. Ze zijn nu vlakbij het bolletje. “Ik zie jullie heus wel!”, roept het ding. “Het praat, wat eng!” “Eng, hoezo eng, ik heet Koen en ik ben gewoon een cavia”. “Ben jij nog niet af?”, vraagt Nounou, “ik tel maar drie poten bij je”. “Ik heb maar drie poten, ik ben invalide of gehandicapt, maar ik ben wel heel snel met mijn rolstoel, sneller dan jullie”. “Hoor je dat, Poehpoeh: Koen zegt, dat hij sneller is dan wij”. “Zullen we wedden?”, zegt Koen. Nounou wrijft in zijn poten, hij heeft een supergoed idee: ze gaan Koen voor de gek houden. “Nu ga ik de bel drukken met mijn slurf en dan rennen we snel weg, we zien elkaar aan de overkant van de straat, achter die bus, afgesproken?” Koen draait zich om en rijdt als een echte raceauto door de poort de tuin uit. Snel de hoek om achter de bus zoals afgesproken. Ook Poehpoeh rent zo hard als hij kan door de poort, maar in zijn haast is hij vergeten zijn buik in te houden. Hij zit hartstikke klem! Nounou zat vlak achter hem en is nu keihard tegen hem aangebotst. Nu zijn ze allebei de klos. Plotseling vliegt de voordeur open, daar komt een man naar buiten. Met zijn vuisten in de lucht rent hij de tuin in. De meneer begint ineens te lachen. “Wat zien jullie er stom uit zo!”, zegt hij. Samen met de meneer trekt Nounou aan Poehpoeh’s slurf. Eindelijk is hij vrij. “Wat een goede grap jongens, dat moeten we snel nog een keer doen!”, lacht Koen. “Nou eh, misschien kunnen we beter een ander spelletje doen, zeg maar Koen, waar is nou eigenlijk je vierde pootje?” “Mijn pootje moest eraf van de dokter, omdat het teveel pijn deed, er zat een ziekte in.” “Jakkes, dat lijkt me heel rot Koen”, zegt Nounou. “In het begin is het ook rot, maar nu kan ik bijna alles weer”. “Jij bent gewoon hartstikke handig met je handicap!” “Dat klopt, want weet je? Iedereen heeft wel wat, hartstikke handig toch, zo’n stoel op wielen?” “Ja, dat is waar”. Koen is al doorgereden, Poehpoeh en Nounou rennen snel achter hem aan, want Koen is hun nieuwe vriend. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426189 171 2032-12-31T22:00:00+00:00 13644 2012-08-19T20:00:00+00:00 yes no prentenboek rolstoel vriendschap cavia wedstrijd voorlezen https://schooltv.nl/video-item/prakkie-prakkie-met-moffel-en-piertje 2024-02-08T09:06:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14624.w613.r16-9.df54057.webp Prakkie Prakkie | Met Moffel en Piertje En meneer, hebt u een keuze kunnen maken? Geef mij maar een no. 3, 7 en 15, lekker pittig. Lekker Afrikaans. Ja, maar vandaag is het eigenlijk… Dus 3, 7 en doe maar 15. Ja, maar meneer, dat zal niet gaan, want vandaag is het visdag, ziet u wel? Visdag? Ja, ja, met heerlijke vis, vandaag gevangen in onze eigen Noordzee meneer, wat wilt u nog meer! Wat ik nog meer wil? Nou, ik wil geen vis, want ik lus ook geen vis, dus ik wil gewoon nummer 3, 7 en 15. En anders niks. Begrijpt u wel? Oh, oh, nou, dan ik zal zien wat ik voor u kan doen meneer. Hé Pier, er is hier een klant die wil nummer 3, 7 en 15. Maar ik heb heel duidelijk gezegd, dat het vandaag visdag is. Maar hij lust geen vis, hij wil Afrikaans eten en hij heeft trek. Lust hij geen vis? Nou ja, wat een onzin! Natuurlijk lust hij wel vis! Wat zullen we nou krijgen! Nee Mof, laat mij maar begaan, hihi. Pak jij maar alvast een bord. Ja, maar wat ga je dan doen Pier? Nou, gewoon, ik heb hier nog heerlijke stukjes vis en dan heb ik nog rijst, en dan is er nog heel veel groente over, en weet je wat we gaan doen? Nou? We gaan gewoon alles door elkaar heen gooien en dan maken we ons eigen Afrikaanse gerecht. Ja? Ho, wat wordt dat lekker zeg! Nou, kijkt u eens meneer, ik heb het voor u geregeld: nummer 3, 7 en 15. Helemaal Afrikaans en helemaal vers, zelfgevangen, eh nou ja, nee, onze Afrikaanse specialiteit: prakkie prakkie. Dat ziet er heel goed uit! Wat ruikt het lekker! Ja, dat dacht ik ook hè! Echte prakkie prakkie, zoals je het nergens anders krijgt. Eet smakelijk! Heheheheh. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426190 152 2032-12-31T22:00:00+00:00 7621 2012-08-19T20:00:00+00:00 yes no eten kaart vis https://schooltv.nl/video-item/pitjesbrood-met-moffel-en-piertje 2024-02-08T09:06:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14625.w613.r16-9.44cf960.webp Pitjesbrood | Met Moffel en Piertje Hallo meneer! Heeft u een keuze kunnen maken? Ja, ik wil een ontbijtje. Bruine boterhammen, tomaat, kaas en versgeperste sinaasappelsap. Boterhammen, tomaat, kaas, sinaasappelsap, ja er gaat niet boven een gezond ontbijt met bruin brood. Komt voor de bakker. Haha komt van de bakker. Één ontbijt Pier. Bruine boterhammen met zaadjes, pitjes en granen. Tomaat, kaas en ooo ja en een glas vers sinaasappelsap. Huh oeps. Wat oeps. Nou we hebben alleen nog maar wit brood Mof! Ja, al het bruine brood is al op. Oo ja, dat kan niet Pier. Want die meneer wilt alleen maar bruin brood omdat het zo gezond is. Snap je! Ja, natuurlijk is het gezond dat weet ik ook wel. En daarom is de bruine brood alweer op, Mof. Iedereen wilt bruin brood toch! Hoe moet dat nou? Nou, dan geef ik toch wit brood met veel tomaat en kaas. Ja, want tomaat is gezond, kaas is gezond, sap is gezond ja, er is heel veel gezond. Uh, kom op Pier aan de slag. Oké. Nou alstublieft. Uw ontbijt meneer. Hallo, dit zijn witte boterhammen. Ik wil bruine boterhammen. Ik wil een gezond ontbijtje, dus bruin brood met zaadjes erop. Granen gewoon wat lekker is. Ja, uitstekend meneer. Ja, natuurlijk prima. Afijn neem dit dan maar weer mee, dit uhh NEE!! Prima bruin brood, bruin. Komt eraan meneer. Nee Pier, nee. Hij wilt het niet. Hij wilt echt alleen bruin brood. Ja, maar die hebben we niet. Ja, dan moeten we iets verzinnen. Hoe komen we nou aan bruine boterhammen? Ja, ik weet wel iets. We gaan bruine boterhammen maken. Ja het komt helemaal goed. Pak jij maanzaadjes en zonnebloempitten dan uhh pak ik de chocopasta. Alstublieft, bruin brood. Wat is dit? Wat denk u zelf, welke kleur heeft u boterham. Uhh bruin. Juist, precies zoals u bestelde. Bruine boterhammen, heel gezond met kaas en plakjes tomaat uh eet smakelijk. Hi, hi, hi. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426191 174 2032-12-31T22:00:00+00:00 6345 2012-08-19T20:00:00+00:00 yes no eten brood bruin https://schooltv.nl/video-item/met-bubbels-zonder-prik-met-moffel-en-piertje 2024-02-08T09:05:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14626.w613.r16-9.3a347dd.webp Met bubbels zonder prik | Met Moffel en Piertje En meneer, heeft u een keuze kunnen maken? Eh, nee, nog niet. Maar doe maar alvast een Colaatje. Een Cola, natuurlijk meneer, komt eraan. Alstublieft, een Colaatje voor meneer. En weet u het al? Ja, doe maar een lekkere Indiase kippensoep. Een lekkere Indiase kippensoep voor meneer, prima. Komt eraan. Okay, lekker. Eén kippensoep, Indiaas, lekker. Ja, dankjewel, mag ik alleen nog een Colaatje van je? Huh, nog een Cola? Ja, nog een Cola inderdaad. Ja, ja, precies, dat had u daarnet ook al, dus dat gaan we niet meer doen meneer, nog een Cola. Heel ongezond, heel ongezond is je Cola, het zit vol met suiker en prik, Cola, blupblup, weet u wel. Nee, nee, nee, geen Cola meer. Een glaasje water misschien? Sjonge jonge, jonge, jonge, maar ja, je hebt wel een beetje gelijk. Vooruit, doe dan maar een glaasje water, maar wel met bubbels. Eh, bubbels? Ja, bubbels, prik, snapt u wel? Ah, ja, nee, ja, ja, prik, ik denk dat we misschien geen prik hebben, maar wel bubbels, het komt eraan meneer. Hè, geen prik, maar wel bubbels? Pier? Pier, die meneer, die wil nog een glaasje Cola, maar ik heb hem verteld dat het echt niet kon, ja, nee, één glaasje prik is genoeg en nou wil hij water met prik. Maar dat hebben we niet toch? Water met prik? Nee Mof, nee, dat hebben we niet. Nee, zie je wel? Alleen maar gewoon water. Maar weet je wat we wel hebben? Hihi! Wat is dit nou? Ja, toe maar meneer, drinkt u maar rustig, heerlijk water vol met bubbels, let op. Ha! Hihihihihi! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426192 140 2032-12-31T22:00:00+00:00 5612 2012-08-19T20:00:00+00:00 yes no eten water https://schooltv.nl/video-item/jacob-van-maerlant-de-eerste-nederlandse-schrijver 2024-01-04T10:35:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14627.w613.r16-9.4471e31.webp Jacob van Maerlant | De eerste Nederlandse schrijver “Op zoek naar het vroege Nederlands komen we natuurlijk uit in Damme, ooit de haven van het rijke Brugge. Hier moeten we zijn, bij deze man. In de negentiende eeuw hebben ze een standbeeld voor hem neergezet, als een soort demonstratie tegen het Frans dat toen domineerde. Hij leefde nog veel vroeger, in de dertiende eeuw. Op het hoogtepunt van de Middeleeuwen schreef deze Jacob van Maerlant anderhalf miljoen woorden, over zaken die tot dan toe voornamelijk in het Latijn waren beschreven. In taal die iedereen kon begrijpen legde hij uit hoe de wereld in elkaar zat. Niet alleen de geschiedenis van de wereld schreef hij op, hij wist ook alles over vreemde volkeren, diersoorten, planten, noem maar op. Hij maakte van de wereld éen groot, om niet te zeggen fenomenaal gedicht.” Het Nederlands waarvan we eerst alleen enkele woorden of zinnetjes tegenkomen in Latijnse teksten, wordt bij Van Maerlant een vloed van taal. Tegenwoordig kun je je niet meer goed voorstellen wat hij allemaal wist. Wij zijn gewend aan specialisten die hun leven wijden aan een relatief klein kennisgebied. Maerlant hield zich bezig met de hele wereld. Punt uit. Voor nagenoeg al zijn kennis over de wereld moest hij Nederlandse woorden en termen bedenken. Van Maerlant werkte in Vlaanderen en ook in Holland, op het huidige eiland Goeree-Overflakkee. Hij las heel veel, maar je merkt ook dat hij zijn ogen goed de kost gaf. Hij wilde zijn kennis graag delen met een breed publiek; edelen en burgers die zelf geen Latijn kenden en dus geen toegang hadden tot de wereld van de Middeleeuwse wetenschap. Je zou hem de eerste Nederlandse wetenschapsjournalist kunnen noemen. Wetenschap beoefenen ging in de tijd van van Maerlant heel anders dan tegenwoordig. Vrijwel niemand bestudeerde de werkelijkheid door het doen van experimenten. Nee, je leerde de werkelijkheid pas echt kennen door erover te lezen in boeken van gerespecteerde schrijvers. Wetenschap was dus vooral het verzamelen en verwerken van boekenwijsheid die vaak al eeuwenoud was. Aristoteles stond het hoogst in aanzien, hij stond aan de top stond van een piramide van geleerden waar Maerlant op zijn beurt zijn kennis vandaan haalde. “Jacob van Maerlant heeft zijn best gedaan om al zijn kennis op te schrijven. Als we hem lezen kruipen we als het ware in het hoofd van een middeleeuwer. Door diens ogen kijken we naar de wereld om ons heen. In de tijd van Jacob van Maerlant leest iedereen de Bijbel – daar heb je de bron van alle kennis, daar moet je op studeren. Als je goed leest, kom je te weten hoe de wereld is begonnen en waar het allemaal naar toe gaat. Veel Middeleeuwse geleerden kwamen na hun Bijbelstudie tot de conclusie dat ze leefden in een eindtijd, dat aan het bestaan in deze wereld weldra een einde zou komen.” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426193 177 4819 2012-07-10T20:00:00+00:00 yes no literatuur Middeleeuwen Nederlands schrijver gedicht https://schooltv.nl/video-item/sporen-in-de-sneeuw-liedje-uit-koekeloere 2024-02-01T13:37:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14628.w613.r16-9.e997afc.webp Sporen in de sneeuw | Liedje uit Koekeloere Ra, ra, ra, van wie zijn deze sporen. Iemand heeft zijn voetstappen verloren. Wie is dat toch geweest. Ra, ra, ra, wat is dat voor een beest. Ik zie sporen overal. Kriskras in de sneeuw. Heb jij die sporen ook gezien? Zijn ze van een beer misschien of van een echte leeuw. Ik zie sporen overal. Zomaar op de grond. Heb jij die sporen ook gezien? Zijn ze van een poes misschien of van een grote hond. Ik zie sporen overal. Ik ga met ze mee. Heb jij die sporen ook gezien? Zijn ze van een trein misschien of… van mijn eigen slee. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426194 130 2032-12-31T22:00:00+00:00 17145 2012-08-19T20:00:00+00:00 yes no sneeuw liedje https://schooltv.nl/video-item/spijkers-en-schroeven-liedje-uit-koekeloere 2024-02-01T13:38:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14629.w613.r16-9.9a6d70e.webp Spijkers en schroeven | Liedje uit Koekeloere Voorrang genomen, auto geramd. Spijkers en schroeven, waterpomptang. Touwtje gesprongen, knieën geschramd. Spijkers en schroeven, waterpomptang. Keihard geschoten, bal door de ruit. Spijkers en schroeven, waterpomptang. Ketel gebarsten, fluit die niet fluit. Spijkers en schroeven, waterpomptang. Planken gebroken, stuk ledikant. Spijkers en schroeven, waterpomptang. Twee linkerhanden, één losse tand. Spijkers en schroeven, waterpomptang. Klemmende voordeur, druppende goot. Spijkers en schroeven, waterpomptang. Zeeziek geworden, zinkende boot. Spijkers en schroeven, waterpomptang. Ga aan de slag, het duurt niet zo lang. Pak spijkers en schroeven… en je waterpomptang. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426195 102 2032-12-31T22:00:00+00:00 14488 2012-08-19T20:00:00+00:00 yes no maken liedje clown kapot https://schooltv.nl/video-item/de-schildpad-en-de-haas-liedje-uit-koekeloere 2024-02-01T13:38:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14630.w613.r16-9.15d029e.webp De schildpad en de haas | Liedje uit Koekeloere Wie is er sneller, jij of ik, vroeg de schildpad aan de haas. De haas begon te lachen. Dan ben ik jou de baas! De schildpad telde: een, twee, drie! En de haas ging er vandoor. De schildpad liep heel langzaam, de haas lag meters voor. Maar haas werd moe en kreeg het warm van dat rennen in de zon. Hij wilde even rusten, omdat hij tóch wel won. Terwijl de haas daar lag en sliep, in het midden van de wei, sloop schildpad op zijn tenen de snelle haas voorbij. De haas werd wakker, maar te laat, want de schildpad bleef niet staan. En schildpad won de wedstrijd, hij kwam als eerste aan. Het is toch echt je eigen schuld! riep de schildpad achterom. Jij bent misschien wel sneller, maar ook een beetje dom. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426196 141 2032-12-31T22:00:00+00:00 25744 2012-08-19T20:00:00+00:00 yes no liedje schildpad wedstrijd https://schooltv.nl/video-item/mijn-tijdmasjien-liedje-uit-koekeloere 2024-02-01T13:38:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14631.w613.r16-9.ad6badd.webp Mijn Tijdmasjien | Liedje uit Koekeloere Stap maar in, stap maar in, in mijn tijdmasjien. We reizen samen vliegensvlug een heel stuk in de tijd terug. Kijk, daar zit een ridder in zijn harnas op een paard. Hij heeft een mooie helm en ook een heel gevaarlijk zwaard. Wat zou een ridder eten? Ik zou het echt niet weten. We gaan het even vragen, dus kom maar met me mee. We gaan samen bij een ridder op de thee. Stap maar in, stap maar in, in mijn tijdmasjien. We reizen samen vliegensvlug nog verder in de tijd terug. Kijk, daar loopt een jager met een grote houten speer. Die is om mee te jagen op een wolf of op een beer. Wat zou een jager eten? Ik zou het echt niet weten. We gaan het even vragen, dus kom maar met me mee. We gaan samen bij een jager op de thee. Stap maar in, stap maar in, in mijn tijdmasjien. We reizen samen vliegensvlug nog verder in de tijd terug. Kijk, daar loopt een dino en hij brult zo hard hij kan. Is het een dinovrouwtje of misschien een dinoman? Wat zou een dino eten? Ik wil het echt niet weten. We gaan het hem niet vragen, dus kom maar met me mee. Want ik durf niet bij een dino op de thee. Stap maar in, stap maar in, in mijn tijdmasjien. We reizen samen vliegensvlug naar onze eigen tijd terug. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426197 130 2032-12-31T22:00:00+00:00 17588 2012-08-19T20:00:00+00:00 yes no tijd liedje reizen https://schooltv.nl/video-item/lente-op-de-boerderij-liedje-uit-koekeloere 2024-02-08T09:04:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14632.w613.r16-9.ab09819.webp Lente op de boerderij | Liedje uit Koekeloere Lente, lente, lente op de boerderij. Lente, lente, elke vogel legt een ei. Tok, tok, tok, daar komen alle kippen. Opzij, opzij, opzij. Daar komen alle kuikentjes in een lange rij. Bè, bè, bè, daar komen alle schapen. Opzij, opzij, opzij. Daar komen alle lammetjes in een lange rij. Knor, knor, knor, daar komen alle varkens. Opzij, opzij, opzij. Daar komen alle biggetjes in een lange rij. Tok, bè, knor, daar komen alle dieren. Opzij, opzij, opzij. Daar komen alle kuikentjes. Opzij, opzij, opzij. Daar komen alle lammetjes. Opzij, opzij, opzij. Daar komen alle biggetjes. Opzij, opzij, opzij. Daar komen alle dieren aan van de boerderij. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426198 124 2032-12-31T22:00:00+00:00 74557 2012-08-19T20:00:00+00:00 yes no boerderij liedje kuiken schaap https://schooltv.nl/video-item/kunst-liedje-uit-koekeloere 2024-02-08T09:03:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14633.w613.r16-9.3805f21.webp Kunst | Liedje uit Koekeloere Het is de kunst iets te verzinnen wat nog niemand heeft verzonnen, waaraan niemand is begonnen. Iets met hout of verf of steen, helemaal van jou alleen. Dus wat zal ik eens gaan maken? Blote dames in een wei, of een beeld met zonder armen, of misschien een heel groot ei? Dus wat zal ik eens gaan maken? Heel veel streepjes op een doek, of een juffrouw met een glimlach of gewoon een heel mooi boek? Weet je wat ik nu ga maken? Kijk, een prachtig schilderij. Een portret met heel veel kleuren… helemaal alleen van mij. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426199 130 2032-12-31T22:00:00+00:00 68345 2012-08-19T20:00:00+00:00 yes no maken kunst liedje https://schooltv.nl/video-item/ik-leer-engels-liedje-uit-koekeloere 2024-02-08T09:02:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14634.w613.r16-9.6e76b16.webp Ik leer Engels | Liedje uit Koekeloere Ik leer Engels, doe je mee? Want het is vast veel leuker, ja vast veel leuker, vast veel leuker met zijn twee. Een hond heet dog, een kat heet cat. Een muis dat is een mouse. En kriebelt er iets op je hoofd dan heb je last van louse. Een schaap heet sheep, een boom heet tree. Een koe dat is een cow. Wanneer je zegt: I love you so is dat: ik hou van jou. Ik leer het vast, ik kan het best. Misschien heb ik talent. Maar Engels is een vreemde taal als je niet Engels bent. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426200 113 2032-12-31T22:00:00+00:00 9352 2012-08-19T20:00:00+00:00 yes no Engels liedje leren https://schooltv.nl/video-item/ik-ben-de-kok-liedje-uit-koekeloere 2024-02-08T09:01:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14635.w613.r16-9.6906c7c.webp Ik ben de kok | Liedje uit Koekeloere Ik kook en ik roer en ik draai en ik pers. En al wat ik maak is helemaal vers. Ik bak en ik braad, ik stoom en ik wok, want dit is mijn keuken en ik ben de kok. Mijn soep vol met ballen lust iedereen graag. Mijn stamppot met spekjes die staat in de maag. Mijn cake met rozijnen en vol chocola, mijn toetje met slagroom, wie doet het me na. Dus wil je gaan koken? Dan raad ik je aan gewoon in de keuken als kok te gaan staan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426201 122 2032-12-31T22:00:00+00:00 22215 2012-08-19T20:00:00+00:00 yes no liedje kok koken https://schooltv.nl/video-item/iedereen-is-gek-liedje-uit-koekeloere 2024-02-08T09:01:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14636.w613.r16-9.2947926.webp Iedereen is gek | Liedje uit Koekeloere Ik heb tien vingers en tien tenen. Ik heb twee armen en twee benen. Ik ben echt niet speciaal. Ik ben helemaal, helemaal, helemaal normaal. Gekke neuzen, grote oren. Of je bril achterstevoren. Rare haren in een strik. Of je knieën in een knik. Iedereen is gek, ja iedereen is gek, iedereen is gek, behalve ik. Gekke monden, grote voeten. Of je wangen vol met sproeten. Rare haren in een strik. Of je knieën in een knik. Iedereen is gek, ja iedereen is gek, iedereen is gek, behalve ik. Gekke billen, grote handen. Of een gat tussen je tanden. Rare haren in een strik. Of je knieën in een knik. Iedereen is gek, ja iedereen is gek, iedereen is gek, behalve ik. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426202 108 2032-12-31T22:00:00+00:00 15603 2012-08-19T20:00:00+00:00 yes no lijf liedje zingen https://schooltv.nl/video-item/een-heleboel-liedje-uit-koekeloere 2024-02-01T13:39:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14637.w613.r16-9.a727dd5.webp Een heleboel | Liedje uit Koekeloere Ik heb een fiets en ook een step, en ik ben blij dat ik ze heb. Maar heb ik ze wel nodig, of zijn ze overbodig? Je snapt vast wat ik bedoel. Het is een hele-hele-hele-heleboel. Ik heb tien knuffels in mijn bed. Ik heb vier mutsen en een pet. Maar heb ik ze wel nodig, of zijn ze overbodig? Je snapt vast wat ik bedoel. Het is een hele-hele-hele-heleboel. Mijn fiets, mijn knuffels en mijn step, ik ben heel blij dat ik ze heb. Maar waar het eigenlijk om gaat zijn al mijn vriendjes in de straat. Want die heb ik wel nodig. Die zijn niet overbodig. Je snapt vast wat ik bedoel. Van zulke vriendjes wil je vast een heleboel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426203 98 2032-12-31T22:00:00+00:00 14706 2012-08-19T20:00:00+00:00 yes no vriendschap speelgoed liedje https://schooltv.nl/video-item/een-dino-liedje-uit-koekeloere 2024-02-08T09:00:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14638.w613.r16-9.c2cd66b.webp Een dino | Liedje uit Koekeloere Wat ik het allerliefste wil? Dat ik een echte dino had! Dan mag hij slapen in mijn bed, we gaan samen in het bad. Als ik ga rijden op zijn rug dan ben ik hoger dan ons huis. En na een rondje door het park brengt mijn dino me weer thuis. Ik neem mijn dino mee naar school, en hij zit naast me in de klas. We spelen samen in de tuin, lekker rollen in het gras. Maar mama vindt dat het niet kan, zo’n grote dino in de straat. En weet je wat ze heeft gezegd? Dat een dino niet bestaat! Misschien heeft mama wel gelijk. Want echte dino’s zijn heel groot. Hij zou niet passen in mijn bed, en niet passen op mijn schoot. Ze zijn te groot voor onze tuin. Dan zou het gras bedorven zijn. … Dus is het eigenlijk maar goed dat ze uitgestorven zijn. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426204 100 2032-12-31T22:00:00+00:00 49697 2012-08-19T20:00:00+00:00 yes no dinosaurus liedje dier https://schooltv.nl/video-item/koninginnensoep-met-moffel-en-piertje 2024-02-08T09:00:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14639.w613.r16-9.60b7d64.webp Koninginnensoep | Met Moffel en Piertje Hallo! Daag meneer. Heeft u een keuze kunnen maken. Ja, ik wil graag soep. Soep natuurlijk, doen we. Tomatensoep of groentesoep? Neee, ik lus geen groente ik lus geen tomatensoep. Ooo tja, meneer dat word moeilijk want dit zijn onze soepen en ik kan u vooral. De toma.. Nee, ik zeg u toch ik lus geen groente. Ik eet nooit groente. Ik zou wel een bordje koninginnensoep willen. Uhhh, koninginnensoep. Ja, gewoon koninginnensoep. En zou u een beetje haast kunnen maken want ik heb niet veel tijd. Ja, natuurlijk, zeker. Ja, nee koninginnensoep komt eraan. Pier, Pier uhm die meneer die wilt koninginnensoep. Uh konginnensoep met de echte koningin erin! Ja, dat weet ik toch niet, maar hij wil het en hij wilt het gauw want hij heeft haast. Kom op jij bent de kok, koninginnensoep. Maar Mof, kijk dan dat is onze grootste pan. Daar past de koningin toch nooit in? En trouwens wilt de koningin wel in een pan? Ja misschien heel even dat we haar bellen dat ze even langs komt. Nee Mof dat kan toch niet. We kunnen haar toch niet bellen, we hebben haar telefoonnummer niet eens! Hé ik weet iets, jaaa ik heb echt heel goed idee Mof. Wacht. Zoo alstublieft één koninginnensoep. Hu wat is dit? Zit er nou toch groente in. Dit is geen koninginnensoep. Ik dacht het wel, koninginnensoep meneer. Met een echte koninginnen kroon, en oranje ook precies zoals het hoort. Ze heet toch oranje, de koningin. Nou dan, helemaal goed. Eet smakelijk! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426205 134 2032-12-31T22:00:00+00:00 11261 2012-08-19T20:00:00+00:00 yes no koningin oranje soep groente https://schooltv.nl/video-item/heet-met-moffel-en-piertje 2024-02-08T09:00:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14640.w613.r16-9.5cade9f.webp Heet | Met Moffel en Piertje Zo mevrouw, hebt u een keuze kunnen maken? Ja, ja, ja, ik denk het wel. Eh, u hebt rijst? Ja, rijst, jazeker! Natuurlijk, ja hoor. Dan wil ik graag de nasi met extra groente, kan dat? Natuurlijk, nasi met extra groente. Een gebakken eitje erbij? Nou, dat lijkt me heerlijk. Dat lijkt me heel erg lekker. Doet u maar een gebakken eitje. Prima, nasi extra groente, gebakken eitje, komt voor mekaar. Pindasaus erbij? Pindasaus, lijkt me ook heerlijk, maar niet te heet. Heet? Heet eten bedoel ik, het mag niet te heet zijn het eten. Dat vind ik niet lekker. Ik kan er niet zo goed tegen. Niet heet, niet warm? Poeh poeh, eh ja, natuurlijk, alles kan, komt eraan mevrouw. Hier, eenmaal nasi met extra groente, gebakken eitje en pindasaus, en het mag niet heet zijn Pier, het eten. Huh? Niet heet? Bedoel je koud? Niet heet, ja, niet heet is koud, toch? Eh, ja, ja, nou, ja, ik had nasi hier en de groenten zitten in die pan, even denken, pindasaus heb ik, lekkere pittige kruiden, scherpe pepers, hete sambal, gebakken eitje, ja, maar het is allemaal wel warm Mof. Alles is heet. Maar hoe doen we dat nou? Eh, oh, ja, ik weet er wel wat op! Schep jij maar een bord vol, dan komt het helemaal goed. Eh, ja. Nou, waar zijn ze nou? Eens kijken, ja hoor, hebbes. Zo, kijk eens Pier, voor niet-heet eten! Helemaal goed zo, helemaal niet heet, even het eitje erop nog. Nou Mof, wat slim van jou! Ja, de klant is koning hè. Zo, nasi, extra groente, gebakken eitje, alles lekker koud, ziet u wel? Niets heets aan. Wat zeg ik? IJs- en ijskoud, alstublieft. Ja, eet smakelijk. Heheheheheh. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426206 146 2032-12-31T22:00:00+00:00 7095 2012-08-19T20:00:00+00:00 yes no heet eten warm https://schooltv.nl/video-item/hebban-olla-vogala-het-eerste-geschreven-nederlands 2024-01-09T13:40:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14641.w613.r16-9.81d6914.webp Hebban olla vogala | Het eerste geschreven Nederlands Als het Nederlands zich begint te ontwikkelen, is ons land een nog nauwelijks in cultuur gebrachte delta aan de Noordzee. Hier en daar wonen plukjes mensen in het veen-, moeras en boslandschap. Een handvol kloosters en kastelen, en een paar stadjes die zo klein zijn dat ze die naam nog nauwelijks waard zijn; dan heb je het wel gehad. Voor zover er al geschreven wordt, is dat vooral in de kloosters, waar heel wat monnikenwerk verricht wordt. En soms heeft een kasteelheer een klerk in dienst om de administratie te verzorgen. Uit die cultuur zijn de oudste geschriften uit onze streken overgeleverd: boeken, oorkondes, rekeningen en wetsteksten, bijna allemaal in het Latijn. Maar soms hadden de schrijvers van die officiële stukken niet genoeg aan Latijn. Dan zie je ineens flarden Oudnederlands, dan voel je heel even het volle leven van die tijd, waar het Latijn misschien geen woorden voor had. Het is een aardig Oud-Nederlands woordenboek dat je op die manier bij elkaar kunt rapen in allerlei bronnen, van een muderkin ofwel moedertje tot een wada of wad, voor een doorwaadbare plaats in een rivier. En wij vragen ons natuurlijk af: is er met die woorden ook literatuur gemaakt? Het antwoord komt omstreeks 1100, met een complete versregel, dertien woorden uit een liefdesliedje. De regel werd als pennenproef neergeschreven door een Vlaamse monnik die in Engeland in een klooster zat. Zijn dagelijks leven was grotendeels gevuld met het overschrijven van Latijnse en Oudengelse teksten. Af en toe moest hij de ganzenveer waarmee hij schreef aanscherpen. Op de laatste bladzijde van het boek dat hij aan het maken was, probeerde hij uit of zijn pen weer goed schreef, alvorens verder te werken. In zo'n geval schrijf je vaak het eerste dat je te binnen schiet. Bij onze monnik was dat een liefdesversje dat hij nog uit zijn jeugd in Vlaanderen kende: Hebban olla vogala nestas hagunnan, hinase hic anda thu, wat unbidan we nu? Een romantische liefdesverklaring in het Oud-Nederlands: “Alle vogels zijn begonnen te nestelen, behalve jij en ik, waar wachten wij nog op?” Daar is het begin van onze literatuurgeschiedenis. We zijn meteen in de stemming. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426207 180 19566 2012-07-10T20:00:00+00:00 yes no literatuur Middeleeuwen geschrift liefde liedje https://schooltv.nl/video-item/hadewijch-en-de-mystiek-leven-in-het-teken-van-god-in-de-twaalfde-en-dertiende-eeuw 2026-02-05T13:13:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14642.w613.r16-9.6ede6b4.webp Hadewijch en de mystiek | Leven in het teken van God in de twaalfde en dertiende eeuw In de 12e en 13e eeuw kiezen steeds meer mensen ervoor om hun leven helemaal te wijden aan God. Velen gaan in volstrekte afzondering het klooster in, maar lang niet iedereen wil dat. Velen lossen dat op een eigen manier op, min of meer buiten de Kerk om, zoals de begijnen: gewone vrouwen die hier in een hofje bij elkaar woonden. Zo hadden ze intensief contact met elkaar, met zichzelf en met God. Religie is voor hen een zeer directe, persoonlijke beleving. De gezagsdragers in de Kerk maken zich grote zorgen. Het is te begrijpen dat deze mensen hun religieuze ervaringen onder woorden willen brengen, niet in het Latijn maar in het Nederlands van die tijd; het is zo nieuw en zo persoonlijk dat er eigenlijk geen woorden voor zijn, zeker niet in de officiële taal van de kerk. Je leest dat ze heel even aanvoelen hoe de wereld precies in elkaar zit, of dat ze direct contact hebben met God. We noemen zulke ervaringen ook wel mystiek. Je komt de mystiek tegen in alle grote godsdiensten, steeds weer als een unieke ervaring van een gelovig individu. Voor een buitenstaander soms moeilijk te begrijpen. De begijn Hadewijch is zo’n mystieke auteur. Over haar leven weten we zo goed als niets. Ze leefde in Brabant, zoveel weten we wel, maar wanneer precies is onbekend. We denken in de dertiende of aan het begin van de veertiende eeuw. Wie destijds schreef over mystieke ervaringen werd door de kerkelijke autoriteiten met groot wantrouwen in de gaten gehouden en soms zelfs op de brandstapel gebracht. In de brieven van Hadewijch kun je lezen dat ze ook zelf gevaar liep. De visioenen, waarin ze haar ervaringen op schrift heeft gezet, vormen haar belangrijkste werk. In die visioenen kun je lezen hoe een jonge vrouw steeds verder komt in haar spirituele zoektocht. Het is alsof ze haar leven op aarde als een ballingschap ervaart, en alsof ze in de visioenen een signaal krijgt – een bevestiging dat ze niet voor niets zoekt. De visioenen zijn soms hele sensuele teksten. Daarna kwam hij zelf bij me En nam hij me helemaal in zijn armen en trok me tegen zich aan. En al mijn leden voelden zijn leden op een volmaakt bevredigende manier, zoals mijn hart begeerde, zoals ik als mens nodig had. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426208 176 5428 2014-06-12T07:00:00+00:00 yes no Middeleeuwen klooster godsdienst https://schooltv.nl/video-item/middeleeuwse-boekproductie-monnikenwerk 2024-01-16T15:52:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14643.w613.r16-9.82501c8.webp Middeleeuwse boekproductie | Monnikenwerk Onmisbaar voor het maken van een boek was in de Middeleeuwen de opdrachtgever, die voor het boek betaalde, en daarmee ook bepaalde wat erin kwam te staan en hoe het uitgevoerd moest worden. Hier in Brugge woonde in de vijftiende eeuw de schatrijke koopman Lodewijk van Gruuthuuse. Hij was een echte boekenliefhebber: hij had er wel 150! Soms kocht hij boeken die al klaar waren, maar de meeste liet hij speciaal voor zichzelf maken. Dat was steeds een behoorlijke investering. Het meeste geld ging zitten in de materialen: perkament om op te schrijven en heel wat inkt. En als een handschrift rijk versierd moest worden, ging er ook een kapitaal op aan verf en bladgoud. Perkament werd gemaakt van dierenhuid, bijvoorbeeld van kalveren of van geiten [aait geit]. Voor één boek moest er al een behoorlijke kudde geslacht worden. [tegen geit:] Gelukkig hebben we nu papier. De perkamentmaker prepareerde de huiden, schraapte ze schoon met een sikkelmes en spande ze in een raam om goed te drogen. Van geit tot vel kostte ongeveer een maand. Vervolgens kon de kopiist aan de slag: hij sneed de vellen op de gewenste grootte en bracht met een liniaal de pagina-indeling aan. Eén, twee of drie kolommen, alles was mogelijk. Ook het lettertype werd zorgvuldig uitgekozen. de plechtige textualis, die bijvoorbeeld voor Bijbels werd gebruikt, en de wat vlottere cursiva, sneller te schrijven, wat lastiger te lezen. Als alle voorbereidingen getroffen waren, doopte de kopiist zijn ganzenveer in de inkt. Bladzijde voor bladzijde pende hij vol, voor- en achterzijde van het perkament. Zijn voorbeeldtekst stond op een lessenaar. Het kopiëren van een boek kostte al snel een paar maanden, en bij een heel dik boek soms meer dan een jaar. “Drie vingers schrijven, maar het hele lichaam lijdt”, schreef een kopiist in de 8ste eeuw. Als het werk af was, klonk de opluchting dan ook vaak door in de slotregels van het boek: “Hier eindigt mijn schrijfwerk, brengt me nu een beker wijn.” Of de allerhoogste werd aangeroepen: “Bidt elke dag voor de schrijver tot God en voor degene die de rode lettertjes heeft getekend…” Tot slot volgden de versieringen, vaak slechts gekleurde hoofdletters en wat eenvoudig penwerk, soms hier en daar een prachtig versierde en ingekleurde hoofdletter, en nog kostbaarder waren de compleet geïllustreerde handschriften, met vaak paginagrote miniaturen en randversieringen. Als het werk klaar was, werd het handschrift plechtig overhandigd aan de opdrachtgever. Dat was blijkbaar zo’n belangrijk moment, dat er in het boek zelf alvast een afbeelding van werd gemaakt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426209 175.25 2027-05-01T21:00:00+00:00 49422 2012-07-10T20:00:00+00:00 yes no literatuur Middeleeuwen boekdrukkunst geschiedenis goud inkt https://schooltv.nl/video-item/frietje-gezond-met-moffel-en-piertje 2024-02-08T09:00:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14644.w613.r16-9.a35dd21.webp Frietje gezond | Met Moffel en Piertje Ja, en meneer? Ja, ik weet het al! Friet met mayonaise alsjeblieft. Alweer? Hoe bedoel je “alweer”? Ja, eh, gisteren at u al friet en eergisteren ook, en dat is niet gezond meneer. Gevarieerd eten, dat is gezond! Dus elke dag iets anders. Ja, maar dat doe ik toch ook? Want gisteren had ik friet met pindasaus en eergisteren friet met mayonaise en appelmoes, dus wat zeurt u nou? Ik eet gewoon gevarieerd: elke dag wat anders. Nee, nee, nee, nee, nee, nee, geen sprake van! Nee, dat gaan we vandaag eens heel anders aanpakken. Ja, maar hé, ik wil gewoon mijn friet hebben! Pier, luister eens? Die meneer is er weer die altijd alleen maar friet wil. Oh, en wil hij nu weer friet? Ja, maar dat gaan we dus mooi niet doen! Nee, want je moet elke dag iets anders eten. Dat is gezond. Ja, maar als hij nou zo graag friet wil Mof, kijk, de klant is koning toch? Ja, nee, niks ervan, nee hoor, hij moet gezond eten! En ja, ik weet het al! Maak jij eens een lekker sausje van die yoghurt, dan ga ik de groente snijden. Oh, dat komt helemaal goed Pier, oh, dit wordt leuk! Kijkt u eens. Uw friet. Hè, wat is dit nou? Ja, friet. Kletskoek, dit is geen friet! Oh nee? Het is gesneden als friet, hm? Het is gebakken als friet, hm? Het ruikt als friet, ja? Dus wat is het? Friet! Oh ja? En wat is dit dan? Moet dit de mayonaise voorstellen? Nee, nee, dat is een heerlijke yoghurtsaus voor bij de friet. Heel gevarieerd en gezond, eet smakelijk! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426210 123 2032-12-31T22:00:00+00:00 11517 2012-08-19T20:00:00+00:00 yes no eten patat groente https://schooltv.nl/video-item/de-voetbalclub-met-flip-de-beer 2024-02-22T07:31:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14646.w613.r16-9.c6a73d2.webp De voetbalclub | Met Flip de Beer ♪Hallo daar ben ik weer, ik ben Flip de Beer, bij wie mag ik logeren? Wie is dat deze keer?♪ We gaan eventjes tikkertje doen. Hallo allemaal. Ik mag vandaag meedoen met voetbaltraining. En ze moeten allemaal speciale kleren aan, echte voetbalkleren met voetbalschoenen. Ze hebben ook allemaal dezelfde kleren aan, zie je dat? Dat is heel goed, want dan kan je zien dat ze bij elkaar horen. We gaan altijd beginnen met tikkertje om lekker warm te worden, want het is een beetje regenachtig. Ja, ik heb het ook best koud. Dan ga ik er zo twee aanwijzen die de tikker gaan worden. Oh, gauw rennen jongens! Dan worden we lekker warm! Jij bent ‘m! Nou Flip, pakken, pak ze! Ja, hé, huppakkee! Hebbes! En jij ook. Ja. Hé Bas, rennen. Ja, Matthijs, Yaro en Luc, jullie mogen bij dat pionnetje daar staan. Oh, we gaan nu oefenen. Dan doen we binnenkant, buitenkant, binnenkant, buitenkant, binnenkant… Dat is de coach. Die gaat ons altijd vertellen wat we moeten doen. Maar hij kan het goed zeg! Ja, Flip, laat maar eens even zien wat je kan! Ja, nou, ik weet niet of ik het ook zo goed kan, maar Bas kan het gelukkig wel heel goed en die houdt me vast. Heel goed! Hè, ik kan het wel van hem leren. Goed kijken hoor hoe hij het doet. We dribbelen met de bal om de pion heen, het binnenkantje. Oh, dribbelen, ja. Buitenkantje, binnenkantje, buitenkantje. Binnenkant, buitenkant. We spelen de bal in en dan door naar de pion, en schieten op het doel. Zo, die kan het goed. En met de binnenkant van je voet en dan aan de buitenkant van je voet, en oeh, ik weet niet of me dat lukt hoor. Maar zij kunnen het goed allemaal hè. Ja, toe maar Bas! Goed zo! Een doelschop! Proberen een doelpunt te maken Bas. Concentreer je je. 1, 2… Ja, dat is jammer. Ah, goed gedaan! De volgende keer is ie raak! Oh, nu moeten we op het doel… Oh! Gelukkig, die was ernaast. Zo, een mooi doelpunt! Maar ook mooi gekeept hoor! Zag je die duik? Okay Bas en Flip, kom maar. Zo, nu moeten we ‘m in het doel schoppen, met je voet. Ja, de bal zit in het doel! Ja, een schitterend doelpunt Bastiaan! Toe maar. Goed gedaan! Moeten we nu weer keepen? Wow, oeh. Ja, nou, die kon ik niet houden hoor. Yes! Oh, we gaan een partijtje spelen en dan moeten ze hesjes aan, dan kan je goed zien wie bij welk team hoort. De oranje en de blauwe. Okay! Nou jongens, maak een doelpunt! Wij zijn van blauw. Ja, goed zo Marcus! Oh, goed gekeept zeg! Okay, oranje mag gooien daar zo. Kijken wie er vrij staat. Ja, ja, ja, ja, wij staan vrij! Ja, wij staan vrij! Naar ons! Ho, oh nee, daar kom ik niet uit. Over-spelen! Ho, ik ga schieten! Ik ga schieten! Ja, goed zo Beer Flip, ho! Zo, hah, net mis, maar wel goed gedaan hè? Goed zo. Ja. Ja, blauw, waar is de verdediging? Oh! Oh! Oh nee! Oooh, wat jammer! Dat is een doelpunt voor oranje. Verloren! Maar de volgende keer winnen we hoor! Voetballen is leuk! Dag, tot de volgende keer! Dag, tot de volgende keer! Tot de volgende keer maar weer. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426211 318 2032-12-31T22:00:00+00:00 5080 2012-08-19T20:00:00+00:00 yes no sport voetbal spelen https://schooltv.nl/video-item/speuren-naar-sporen-met-flip-de-beer 2024-01-31T08:25:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14648.w613.r16-9.a05e288.webp Speuren naar sporen | Met Flip de Beer ♪Hallo daar ben ik weer, ik ben Flip de Beer, bij wie mag ik logeren? Wie is dat deze keer?♪ Hallo allemaal, vandaag gaan we met de boswachter mee. En we gaan zoeken naar sporen. Spoorzoeken. En wij kunnen ook sporen maken. Hoe dan? Oh ja! Kijk eens: nou is er een mens geweest. Ja, van je schoen. En Flip, heeft die ook een afdruk misschien? Heeft hij ook een voetafdruk, heeft hij ook een spoor? Eh… Natuurlijk. Zullen we die ook proberen? Ja. Dan ga ik hard stampen. Dan kan je het goed zien. 1, 2, huhuh! Zo. Plat, een stukje platter. En zullen we dan vandaag eens even gaan kijken of we sporen van dieren kunnen vinden en een leuke tocht gaan maken? Ja! En wie ziet nou de eerste aanwijzing al? We gaan een speurtocht doen! Oh jee. Hier wel wat. Er zit een kaartje. Ja, jij hebt het gevonden! Ja. Dat is goed. Ja. Herkennen jullie de keuteltjes? Ja, een konijn, konijnenkeuteltjes. Hé, wat goed. “Gaan jullie nu op zoek naar zijn sporen”, dat staat er. Ja! Hoe ziet het spoor van een konijn er uit? Hé, een pijl. Oh, als we de pijl volgen, komen we bij de kaartjes. En herkennen jullie nou het goede spoor van het diertje waar de keuteltjes bij hoorden? Misschien kan Flip ook wel even kijken. Oh, ja, dus wij moeten het goede kaartje uitkiezen? Even kijken, dit is een zwijn en een eend, en een.., ja, en een konijn. Nou. Misschien komen we die ook nog wel tegen. We wisten het: konijnenkeutels waren het. Oe, nou krijgen we een enveloppe. Aha, dus als we het goed hebben krijgen we puzzelstukjes. Naar de volgende jongens! Een aanwijzing. Dit is een schattig dier. Maar heeft scherpe stekels. Ja. Ga op zoek naar zijn spoor. Een schattig dier met scherpe stekels. Mmm, een beetje moeilijk hoor. Volg de pijl jongens! Ah, hier zijn de kaartjes! Ja, we moeten echt hier zijn. Een eend. Oh, en die dan? Een vogel. Een vogel, maar een vogel heeft geen stekels. Zou dat ‘m zijn dan? Een egel! Hebben jullie wel eens een egel gezien? Natuurlijk! Een schattig dier met stekels. Nee, nog nooit. Dat was ‘m weer, dan krijgen we weer puzzelstukjes. Naar de volgende! Wat zijn jullie snel! We hebben de sjaal van Flip de Beer, en ik denk misschien dat Flip het wel heel koud heeft, zullen we ‘m omdoen? Ja. Nou, graag! Wie kan dat? Lekker warm. Zo. En we gaan weer op zoek naar sporen hè, van een… beer in het bos! Oh ja, berensporen. Flip, nu ben jij Flip. Hé Flip, heb je een berenspoor? Hé, van mij! Zo, dan gaan we Flip ook eens even laten zoeken. Ja, dat ben ik! Nou, gevonden! Een pijltje! Een pijltje! Hebben we een pijltje? Volg de pijl! En waar komen we dan? Wat gaat dat snel. Hier een aanwijzing. Wat moeten we doen? Een bakje water. Een bakje water? En vliegen. Dit is een eend. Een eend. Wow. En wat voor geluid doet een eend? Kwaak. Kwaak. Oh, die ken ik heel goed. Let op: kwak, kwak, kwak. Goed hè? Kwaak, kwaak, kwaak. Ah. Nou, een eenden pootafdruk, ja, dat is die. Ja, iets hoger jongens, mijn hoofd moet iets, ja, zo kan ik het zien. Ja, dat is de goede! Weer een puzzelstukje! Een eend, nu hebben we alweer twee puzzelstukjes. Hoeveel hebben we er nou? Een heleboel. Kunnen we nou de hele puzzel al maken? Het zijn stukjes van Flip. Het is Flip de Beer denk ik. Het wordt Flip. Wordt het Flip? Wordt het Flip? Ja! Ja, nou wordt het Flip. Ik zie een witte vacht. Ah, we mogen nu de puzzel maken. Kom je ook mee puzzelen? Ja. Lukt dat? Ja. Even kijken hoor. We moeten goed samenwerken jongens. Dan kunnen we samen de puzzel oplossen. Ja, waar moet die? Deze moet hier. En die met het rechte kantje, die moet aan de zijkant hè. Ja, oh, wow, ik ben het echt! Goed gedaan jongens! Dag, tot de volgende keer! Dag, tot de volgende keer! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426212 250 2032-12-31T22:00:00+00:00 7345 2012-08-06T20:00:00+00:00 yes no speurtocht onderzoek bos sporenonderzoek https://schooltv.nl/video-item/de-saz-met-flip-de-beer 2024-01-04T10:35:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14650.w613.r16-9.ca624f8.webp De saz | Met Flip de Beer Hallo allemaal! Nee. Ehm, ik denk een heel klein beetje. Ja. Ja? Mag ik er ook een? He! Eh, dat is toch een tamboerijn? He, is dat ook een tamboerijn? Nee, dat is een trommel. Die heeft geen belletjes. En een tamboerijn wel. Wat is dat? Wauw. Wat een mooi geluid. Ja, water! Ja, mooi. Oh ja! Welke mag ik? Wow, die mooie? Een saz? Het lijkt een beetje op een gitaar. Wauw. Even proberen. Ja, er komt geluid uit. Zij hebben ook een saz. Die is iets groter. Ja, leuk. Ja, ik ga op de maat trommelen. Wauw, dat klinkt mooi. Mogen we nu allemaal meedoen? Wauw. Met z'n allen! En hij gaat er ook nog mooi bij zingen. Mooi klinkt het ! Ja, doe maar mee jongens! Goed zo. Met z'n allen! Echte Turkse muziek! Wauw. Dag! Tot de volgende keer! Mooi was het he? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426213 185 2032-12-31T22:00:00+00:00 3296 2012-08-20T20:00:00+00:00 yes no spelen Turkije muziekinstrument https://schooltv.nl/video-item/rolstoelgym-met-flip-de-beer 2024-02-22T07:30:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14652.w613.r16-9.6959ae3.webp Rolstoelgym | Met Flip de Beer ♪Hallo daar ben ik weer, ik ben Flip de Beer, bij wie mag ik logeren? Wie is dat deze keer?♪ Hallo allemaal. Vandaag mag ik meedoen met gym. En ik zit bij Thomas. Thomas, die zit in een rolstoel, want zijn benen doen het niet zo goed. En er zijn ook andere kinderen die in een rolstoel zitten. En de andere kinderen, die lopen. Even kijken of ie ertussen past, of Flip niet een te dikke buik heeft. Te dikke buik? Volgens mij wel hè. Oh, het riempje zit gewoon te strak. Succes. Zo, ik zit goed. Lekker stevig. Oh, wat wordt daar goed samengewerkt! Zo, dat kan jij goed Thomas! Zo, tussen die dingen door. Ah, je moet zorgen, dat die ballen erop blijven liggen. En jij moet duwen met je handen hè, dan gaat je stoel vooruit. Tara, rijd nog maar een stukje verder. Goed zo. Verder, verder, verder, verder. Dan moet je zeker wel sterke armen hebben? Kom maar, kom maar. Je doet het hartstikke goed. Wow! Goed zeg! Oh jee, Frederique is in het water gevallen! Sara heeft een elektrische rolstoel, want zij kan niet zo goed haar handen gebruiken. En zo kan ze toch sturen. Wat kan jij dat goed, Sara! Zo soepeltjes! Het ziet er heel makkelijk uit. En ook nog achteruit! Wow zeg! Nou mag zij. Oh, dat gaat goed Dominique en Maud! Ja, achteruit. Houd maar goed vast hè, want dit is echt moeilijk. En jij gaat snel! Goed hoor! En Sara, wat gaat Sara doen? Gaat zij ook over een wip met de stoel? Wow! Ja, ik heb je vast, er gebeurt niks. Je doet het hartstikke goed Sara. Goed zeg! Wow! Ik vind jullie allemaal knap hoor! Nou, ik ook hoor. Ik denk niet dat ik dat zou kunnen met zo’n stoel. Naar achteren zitten, go! Ja, goed zo Thomas. Gebruik al je spierballen. Duwen, duwen, duwen, duwen! Duwen! Ik kan niet eens helpen duwen joh. Wat ben je sterk! Ik kan je alleen maar aanmoedigen. Zet ‘m op Thomas! Zet ‘m op, je kunt het! Ene, tweeë. Goed zo, naar achteren in je rolstoel. Ja, hij kiept, jee! Gelukt, goed zo! Vond je het een beetje spannend? Ja! En Flip? Ja, nou, mwah. Achteruit hè Thomas. Ho, een botsing. Even wachten Maud. Maud, okay, naar achteren. Yes. Achteruit. Goed sturen, ga maar achteruit Thomas. En Sam zit op de bank. Sam is klaar met zijn rondje. Het gaat goed. Goed sturen. Was jij niet al klaar met je rondje? Ja hè? Wow. Wat kan je dat snel zeg! En zonder de bank aan te raken. En nu over de mat, ene, tweeë, hoepakkee. Goed zeg! Wow! Dat is klaar. We gaan een tikspelletje doen. Aha! En jullie zijn de boeven. Ja! Maar ik ben de politie! Ik ga jullie natuurlijk niet zomaar naar je huis laten gaan. Ik ga jullie proberen te tikken. En als ik je tik, dan geef je je zakje met geld aan mij. Okay. Boeven, zijn jullie klaar? Ja! Ja! Ons ga je niet tikken! Thomas, zet ‘m op hè. Flip, doe je mee? Ja, ik doe zeker mee! Als ik “go!” zeg hè, 3, 2, 1… go! Go! Go Thomas! Thomas, let goed op. Laat je je niet tikken! Oh, we kunnen erlangs, ja. Ja, we kunnen erlangs! Jeee! Hoehoeh! Zakje erin. Hopakkee. Yes, goed gedaan! Dag, tot de volgende keer! Dag, tot de volgende keer! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426214 244 2032-12-31T22:00:00+00:00 9719 2012-08-06T20:00:00+00:00 yes no kind spelen rolstoel gymnastiek beperking https://schooltv.nl/video-item/proeven-smakken-smullen-met-flip-de-beer 2024-02-08T08:59:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14654.w613.r16-9.6ef7a2e.webp Proeven, smakken, smullen | Met Flip de Beer ♪Hallo, daar ben ik weer, ik ben Flip de Beer, bij wie mag ik logeren? Wie is dat deze keer?♪ Hallo allemaal. Vandaag ben ik in de klas van juf Claire. Wat heb je nodig om te eten altijd? En we gaan iets heel leuks doen. Een bord. Een bord en wat nog meer? Een mes. Een vork. Weten jullie al wat? En een lepel. En een lepel, ja, en waar kan je uit drinken? Een beker. Eerst gaan we de tafel dekken. En dan smullen maar! Zo, we zijn bijna klaar. Nu zetten we bij elke stoel een groen bordje. 1, 2, 3, 4, 5. Ja, maar voordat we natuurlijk gaan eten en gaan kijken wat erin zit, wat moeten we dan doen? Handen wassen! Handen wassen! En waar moeten we dat doen hier zo? Ja, bij de kraan natuurlijk. Met zeep. Goed poetsen. Heel goed. Ja. Je handen wassen. Ja. Oh. Zo, dat is lekker schoon. En dan gaan we strakjes kijken wat erin zit, nog niet spieken. Nu gaan we smikkelen! Mmmm. En wat is het dan? Is dat een Turks of een Marokkaans gerecht? Oh, dat ziet er lekker uit! Turks. Een Turks gerecht hè. En dat heb jij samen met mama gemaakt. Ik ben benieuwd wat daar allemaal in zit! Een beetje aardappels en daarna een beetje sla, en wortel. Oh ja, mmm, lekker. En daarna een beetje en dan is ie klaar. Oh, nou, dat klinkt heel makkelijk. Misschien moeten we dit ook eens een keertje maken. En nu gaan we allemaal proeven. Ik heb dit nog nooit gegeten. Mooi, hij vindt het wel lekker geloof ik, je hebt je bordje al bijna leeg. Ik proef een beetje niks, want het lijkt of er niks in zit. Oh. Je laatste hapje. En dan gaan we de andere gerechten proeven. Van mij! Oh, van jou? Heb jij ook iets meegenomen? Dat kan ook met een vork. Ik ben benieuwd! Er zit zout erop. Maak het maar verder open. Ja, wat is het? Wow, het ziet er lekker uit! En hoe heet het ook alweer? Moffrok. Een Marokkaanse pannenkoek volgens mij hè. Wow! En…? En hoe smaakt ie? Lekker. Ja, dat dacht ik wel! Pannenkoeken, nou, daar houd ik ook heel erg van! Mmm, mmm. Oh, lekker, moffrok. Spannend. Hé, wat is dat? Oeh, wat is dat dan? Baklavas. Baklavas. Oh, die wil ik ook proeven! Hoe smaakt ie? Lekker. Mmm. Flip, wil je een beetje proeven? Ja! Mmm, mmm, dat is lekker zoet! Het smaakt een beetje naar honing. Ik krijg er wel dorst van. Maar gelukkig gaan we een lekker kopje water drinken uit een hele mooie theepot. Nog één plakje. Is er nog meer? Wat was dat? Hendita(?). Hendita, en is dat een Marokkaans of Turks gerecht? Hendita? Marokkaans. Okay, en wie heeft dat dan gemaakt? Mijn moeder. Tja, want we proeven allemaal nieuwe dingen uit Marokko en Turkije. Ik ben benieuwd! Even proeven. En…? Vind je het lekker? Het lijkt of appel erin zit. Nee, er zit olijfolie in. Ja, maar het smaakt ernaar. Het smaakt naar appel. Nou, volgens mij smaakt het naar deeg. Ja, een beetje wel. Hij is lekker. Wow, dit lijkt me lekker! Oh, mmm. Mmmmm! Heerlijk! Ga je dit lekker vinden? Ja. En zit er vlees in denk je? Ja, volgens mij wel. Dat heet pastilla en er zit kip en uien in. Is dit Turks of Marokkaans dit? Marokkaans, want ik ben zelf ook Marokkaans. Aha. Dus jullie hebben allemaal Marokkaanse en Turkse gerechten van huis meegenomen en wij mochten ze allemaal uitproberen! Maar voor mij waren ze allemaal nieuw. En ik vond ze heel erg lekker allemaal. Mmm, en wie had dat gemaakt? Het was leuk! Dag! Tot de volgende keer! Dag, tot de volgende keer! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426215 278 2032-12-31T22:00:00+00:00 12330 2012-07-03T20:00:00+00:00 yes no proefje eten Turkije Marokko smaak https://schooltv.nl/video-item/buiten-schaatsen-met-flip-de-beer 2024-01-31T08:25:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14656.w613.r16-9.aa90940.webp Buiten schaatsen | Met Flip de Beer Hallo allemaal! Vandaag ga ik schaatsen met Sharif en Alim. Ja, schaatsen. Die moet je goed vastbinden want dan kun je ermee schaatsen. Als er ijs ligt, is het heel koud dus dan moet je je warm aankleden met een sjaal en een muts en wanten. Ja, we gaan! Ja! Je glijdt! Bij schaatsen ga je glijden. Goed zo! Hou me vast hoor. Goed zo. O daar komt Sharif ook aan. Die gaat ook schaatsen. Zet hem op. Ja! Je moet altijd veel oefenen dan kun je het goed leren. Ha, ik mag op de slee. Ga maar trekken jongens. Goed zo met zijn tweeën. Een, tweeje, hoehoe! Goed zo! Jullie kunnen het al steeds beter! Ah, ja dat hoort er ook bij he, vallen en weer opstaan. En daar gaan we weer! Verder, verder, we gaan hard! Je kan heel goed oefenen met een stoel. Dan mag ik zitten. Dat is leuk! Naar voren, naar voren, duwen, duwen, duwen, ja! Daar is Sharif. Die heeft ook een stoel. Het gaat heel goed. Zullen we een wedstrijdje doen? Oh we liggen achter. Kom op Alim. Zet hem op. Naar voren, nar voren, naar voren, ja dit gaat goed. We komen dichterbij. Goed zo! Ja! We halen je bijna in Sharif! Misschien kun je al wel bijna zonder die stoel. Wil je dat eens proberen? Ho voorzichtig. Best moeilijk he, schaatsen. Nou je kan het goed hoor. Ja! Het ijs is ook hard hé en koud. Ik heb het ook heel koud. Zullen we nog een stukje schaatsen of wat dachten jullie van warme chocolademelk? Dag! tot de volgende keer! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426216 178 2032-12-31T22:00:00+00:00 10150 2012-08-20T20:00:00+00:00 yes no koud ijs schaatsen https://schooltv.nl/video-item/naar-het-tropenmuseum-met-flip-de-beer 2024-02-08T08:59:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14658.w613.r16-9.8b17d08.webp Naar het Tropenmuseum | Met Flip de Beer ♪Hallo daar ben ik weer, ik ben Flip de Beer, bij wie mag ik logeren? Wie is dat deze keer?♪ Hallo allemaal! Vandaag gaan we naar een museum. En in dit museum hebben ze allemaal voorwerpen uit allemaal landen van de hele wereld. Uit Afrika en Marokko, en Indonesië. En wat is dit? Hé, ik ben benieuwd! Wat is dit voor voorwerp? Ja, kijk er eens naar, wat zien jullie? Waar is het van gemaakt? Van hout! Ja, van hout. Van hout! Het is van hout. Mooi glad gemaakt. Wat is er mooi aan? Nou, ik… Zeg het maar. Ik vind deze mooi. Jij vindt die mooi hè, dat hebben ze heel mooi versierd. Heel mooi. En deze lijkt net een bed. Een bed? En hier moet je nog alleen wielen zetten, dan is het een skateboard. Ah, dat is een goede! Okay, als er nou er wielen onder zouden zitten, dan heb je een skateboard. Gewoon wielen. Het is wel een mooie hoge. Dit is namelijk eigenlijk een stoel uit Afrika. Oh. Ah! Nou, ik ben benieuwd waar we nu naar gaan kijken. Wat zal die mevrouw voor ons meebrengen? Wat is dit? Dit kan ook open. Een hoed? Een hoedje. Is het een hoedje? Ja, of iets waar je pannen op kan zetten of zo? Nee, dit is voor om je nek. Voor om je nek. Hé, en kijk eens even heel goed. Om je nek? Is het een ketting dan? Waar is het van gemaakt? Wat is het? Wat zijn dit voor…, pitjes of zo? Voel er maar even aan. Oh. Oeh, hard. Het is hard. Van verf. Het is wel heel mooi. Het is van papier en plakband. Het zijn kralen hè. Wow. Goed bedacht! Ja, echte kralen. Van papier. Van papier, nou, kijk maar. Als je nou heel goed kijkt, dan zie je soms lettertjes daar. Echt waar? Daar staan lettertjes. Is dit van papier gemaakt? En daar staan lettertjes. Oh, dat ga ik ook een keer proberen. Hé Flip, wil jij misschien een hele mooie ketting om? Ja! Is die voor mij? Dit is eigenlijk een ketting. Wow. Moet je kijken. Mooi hè? En dan kan je ‘m hier achter met knoopjes vastmaken. Oh, staat ie mooi jongens? Wat zullen we nu krijgen? Hé, we hebben weer een voorwerp. Ja. Kijk eens wat ik nog meer heb meegenomen. Wat is dat? Ja, wat is dit? Een bakje… Een mandje. En het lijkt een beetje op een emmer of zo. Een tas. Een mandje. Een mandje, een emmer. Het lijkt wel een emmer. Zal ik vertellen waar dit van gemaakt is? Ja? Dit is gemaakt van een autoband. Nou! Dat is gek! Dus als de autoband kapot is gegaan… Dus als je een lekke band hebt, dan kan je er gewoon een emmertje ervan maken! Uit welk land zou deze emmer komen? Marokko. Hij komt uit Marokko. Daar is ie gemaakt. Echt? Wat weet jij dat goed! En weten jullie waar Marokko ligt? Ja! Heel ver. Vertel eens? Heel ver, maar dan moet je met de auto gaan. Ja, of met een vliegtuig. Waar gaan we nu naar kijken? Het is een wajangpop. Een wajangpop? Je kan ook een beetje spelen. Je kan er ook een beetje mee spelen. Wij gaan zo meteen zelf zo’n wajangpop maken. Oh, echt waar? Willen jullie het allemaal met mij doen? Oh, dat is leuk! Ja! Oh, dan moeten we wel even naar de andere ruimte hè en we gaan deze, deze gaan we maken, dit is Kantjil. Kantjil, een mooie naam! Dit is verder hetzelfde, dat zijn allemaal dezelfde, dat is Kantjil. En Kantjil is een wajangpop die we net zagen hè boven. Dat was die pop met die stokjes en wij gaan er ook één maken. Dan moet je die vorm uitknippen. 1, 2, ja, hoepla. Even aanduwen. Even vastmaken. Hoepakkee. Hij is prachtig, die van jou! Ik vind ‘m zo mooi! Wow, wat is ie mooi met dat veertje! Dag. Dag, tot de volgende keer! Tot de volgende keer! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426217 250 2032-12-31T22:00:00+00:00 5341 2012-08-06T20:00:00+00:00 yes no kunst museum pop praten Marokko Indonesië https://schooltv.nl/video-item/naar-de-moskee-met-flip-de-beer 2024-02-11T19:57:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14660.w613.r16-9.0c603f4.webp Naar de moskee | Met Flip de Beer ♪Hallo daar ben ik weer, ik ben Flip de Beer, bij wie mag ik logeren? Wie is dat deze keer?♪ Hallo allemaal. Vandaag ga ik met Soenbra mee naar een Moskee. Ik ben heel benieuwd. Ik ben hier nog nooit geweest. Hé, wat doe je nou? Je moet je handen wassen, ennn, daarna moet je je gezicht wassen, daarna moet je je armen wassen. Oh, dus je moet je eerst wassen? En wat heb je nu gedaan? Mijn schoenen uitgedaan. Waarom dan? Omdat dan kan je niet bidden. Okay, dus in de Moskee moet je eerst je handen en je gezicht wassen en dan je schoenen uitdoen, en dan mag je pas naar binnen? Hallo Soenbra. Kom. Ik kom voor om te bidden, wil je het gewoon leren? Zal ik het je gewoon even laten zien? Ja. Ja, ik ben ook benieuwd! Dan gewoon naast elkaar. Ja, ik blijf even zitten, dan kan ik het goed zien. En in het begin groeten wij naar Mekka met de handen. Naar Mekka? Dan houd je gewoon je handen op je borst, hier zo, ja. Daarna lezen we een stukje uit de Koran. De Koran? Wat is dat? En we staan op, we gaan op grond en we raken gewoon onze neus, hoofd, handen, knieën en voeten aan de grond, ja? Oh, wat moet je veel dingen onthouden zeg! Je neus, je hoofd, eh wat zei hij nog meer? Eh… Oh ja, op de grond en handen, knieën, voeten, ja. Wat is het hier groot en mooi versierd! Kijk: dit zijn allemaal Arabische letters. Bijvoorbeeld wij hebben gewoon A, B, C, D, en dit hebben we gewoon ook in Arabië, bijvoorbeeld dit is een letter B. Oh ja? En dit is E. Dit is L. Dit is de S. Maar het ziet er heel anders uit! En hier staat, tot hier. Oh, ik weet niet wat dat betekent hoor! En wat staat daarboven? Oh, dat is een heel lange tekst. Het gaat helemaal omhoog, die tekst. Maar om te gaan lezen moet je eerst gaan puzzelen. Puzzelen met letters! En dit is onze Heilige Boek, de Koran. De Koran, dat is dus een heel dik boek. Wat is dat mooi versierd zeg! Ik vind het heel fijn dat ik nu een keer in een Moskee ben geweest, dankjewel Soenbra dat ik mee mocht! Dag! Dag, tot de volgende keer. Dag, tot de volgende keer! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426218 162 2032-12-31T22:00:00+00:00 9013 2012-08-06T20:00:00+00:00 yes no bidden moskee boek gebed https://schooltv.nl/video-item/een-hal-vol-koude-kunst-met-flip-de-beer 2024-02-08T08:57:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14662.w613.r16-9.13af5c0.webp Een hal vol koude kunst | Met Flip de beer ♪Hallo daar ben ik weer, ik ben Flip de Beer, bij wie mag ik logeren? Wie is dat deze keer?♪ Hallo allemaal. Hallo. We gaan vandaag iets leuks doen. Kom maar binnen in ons IJspaleis! Ga eens even rondkijken wat hier allemaal te zien is. Oh, wat is het hier koud! Er zijn mooie vissen en draken. Wow! Heel mooi. Is dat van ijs? Ooh, oew! Een haai. Ja, dat is wat we hier nou allemaal zien. Oh, nu snap ik ook waarom het hier zo koud is, anders smelten al die beelden natuurlijk. Oh, een piraat en een piratenschip! Wow! Wij gaan sturen! Schip ahoi! Schip ahoi! Schip ahoi! Ja! We komen eraan! Schip ahoi! Hoehoeh! Wat een groot stuur! Wat een grote beelden van ijs! Kijk eens, wat zien we hier? Oh, ja. Nu ben je een reus lijkt het wel. Ja. En wat is dat dan? Een meneer met een snor. Weet jij hoe we dit maken? Nee. Deze beelden? Nee, hoe maken jullie dat? Wat we doen is zoals met Lego: we bouwen gewoon per blok een beeld op. En dan gaan we daarna met beitels zoals deze gaan we het beeld maken. Zo, dus eerst blokken van ijs. Oh, ik zie het, ja, een groot blok en dan? Kijk eens. Met dat gereedschap moet je het uithakken of –zagen. Wel knap hoor! En dat is een indiaan. En hier aan de andere kant… Wow, die is mooi! Wat ziet Flip? Een ijsbeer! Een ijsbeer, hij lijkt ook een beetje op een ijsbeer hè? Nou, het is een ijsbeer, van ijs! Oh, even opwarmen hoor. Ik heb het zó koud gekregen. Hier, jij mag ook wel een koekje. Graag, dank je. Een lekker koekje, mmm. En hier chocolademelk met slagroom. Nu gaan we naar een beeld kijken hè. Zo, nu kunnen we er weer tegen jongens! Ga maar even kijken. Zo hé, een tunnel van ijs. Ik ben benieuwd waar we naartoe gaan. Hier zo. Hé. Hier in het midden. Wat is dat voor een beeld? Herken je hem al? Eh, het lijkt wel een beetje op… Nou, eens even kijken hoor of het wel klopt zo. Ja! Dat dacht ik! Wat denk je? Ik ben het! Je lijkt er wel een beetje op hè. Een beeld van Flip de Beer! Wow! Nou, hier mag nog iets weg hè. Ja, misschien. Oh. Kijk: nou, volgens mij… Oh, dus zo gaat dat, met een mesje. Moet ie nog een sjaal om? Mogen wij ook helpen? Je moet ook nog oogjes doen. Hij moet ook nog oogje hebben. Ja, ogen, heel goed Sam. Dan gaan we even een ander tooltje pakken. Een tooltje? En hier kunnen we wel een oogje mee maken. Oh, oh, een tooltje, oh, dat is dat gereedschap. Zo’n beitel. Aha. Wij mogen helpen met de ogen. Kijk: ik krijg er ogen van ijs! Zo hé. Gewoon schrapen eigenlijk. Knap hoor! Vind jij het ook knap Sam? Nou, het is niet makkelijk hè? Nee, het is niet makkelijk. Maar je kan het goed hoor! Wow! Een echte Flip de Beer van ijs! Dag! Tot de volgende keer! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426219 215 2032-12-31T22:00:00+00:00 11725 2012-07-03T20:00:00+00:00 yes no ijs paleis figuur kunst maken https://schooltv.nl/video-item/op-de-boerderij-met-flip-de-beer 2024-02-01T12:50:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14664.w613.r16-9.b3dfc6e.webp Op de boerderij | Met Flip de Beer ♪Hallo daar ben ik weer, ik ben Flip de Beer, bij wie mag ik logeren? Wie is dat deze keer?♪ Hallo allemaal, vandaag ga ik met Jadit en Alena naar de boerderij en we mogen helpen. Zo. Waar moet het? Goed zo, dan kan dat kalfje weer lekker in het schone stro. Oh ja, dat is het bedje voor dat kalfje. Zo. Dit is voor de schapen hè? Hè, dat vinden ze heerlijk. Ze krijgen lekkere brokjes. Hier. Kijk eens. Oh, rustig maar. Ga maar lekker smikkelen. Goed zo. De lammetjes over de neus aaien zo. Zo. Ja, stil maar. Ik ben het maar. Flip. Stil maar. Het blijven toch beestjes, ja. Lekker zacht. Ze staan nu nog in de stal, want het is een beetje koud buiten. Maar straks als het lekker warm wordt, dan mogen ze naar de wei en dan kunnen ze daar gras eten. Nu krij-gen ze droog gras, dat is hooi. En dat vinden ze ook heel lekker. Zo, alsjeblieft. Lekker hè? Kijk, deze kan je wel een aaitje geven. Kijk, deze kan je ook lekker op je hand laten sabbelen. Kijk eens. Het kietelt! Het kietelt, en wat voel je nou? Oh, een tongetje? Ja. Ja, dan voel je zijn tongetje. Een tongetje? Een hele grote tong heeft ie! En hij heeft ook een hele natte neus, zie je dat? Hij heeft een hele natte neus. Wil jij het ook proberen? Oh ja, oh, och, jee, het kietelt! Hé joh! Hé joh, dat kietelt! Oh, ze hebben hier veel koeien zeg! Wow. Die staan ook allemaal in de stal. Die mogen straks ook allemaal naar de wei als het lekker warm is. Maar wij moeten goed helpen: schoonmaken en vegen. Hoi, hallo koetje! Dat zijn koeien. Ik ben niet bang hoor. Oeh, wat heb jij een grote tong! Hij heeft een hele lange tong. Echt heel lang ook. Hé, hé, ja, ho, hé, oh, nou, dat is mijn sjaal! Allemaal kaasjes. Weten jullie waar de kaas van gemaakt wordt? Ja. Eh… Van…? Melk. Van melk. Van melk, ja. Goed zo, ja, van de melk die de koeien geven en daar maken wij de kaas van. Oh ja, natuurlijk. Oh, daarom is ie zo wit. Daarom is het zo wit, juist. Die koeien geven melk en dan maken zij er kaas van. Wow! Kijk, hier is de toonbank, de kaasjes liggen hier. Dat is echt een klein winkeltje en ze hebben allemaal verschillende kazen zeg. Even afwegen. Die kunnen ze dan verkopen. Zullen we eens een stukje op de weegschaal leggen? Mmm, het ziet er lekker uit! En nu mogen we lekker spelen in de hooiberg! Boehoeh! Kom op jongens. Ik ben verstopt! Jullie zien me niet meer! Flip, ja, ja, ja! Jeeee, daar ben ik! Leuk is het op de boerderij zeg! Dag! Dag, tot de volgende keer! Tot de volgende keer! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426220 201 2032-12-31T22:00:00+00:00 38435 2012-08-06T20:00:00+00:00 yes no koe boerderij https://schooltv.nl/video-item/het-syndroom-van-down-met-flip-de-beer 2024-02-08T08:57:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14666.w613.r16-9.2be405c.webp Het Syndroom van Down | Met Flip de Beer ♪Hallo daar ben ik weer, ik ben Flip de Beer, bij wie mag ik logeren? Wie is dat deze keer?♪ Hallo allemaal. Vandaag ga ik mee naar school met Floor en Michael. Dit is Floor. En dit is Michael. Ga jij je tas eens verder uitpakken? We gaan eerst allemaal de tas uitpakken. Goedemorgen Christi. Zo, die moet daarin, goed zo. Wat gaan we doen? Ah, we gaan puzzelen! Floor en Michael hebben iets dat niet iedereen heeft en dat is het Syndroom van Down. Als je dat hebt, dan kan je net zo goed leren als anderen, alleen soms gaat het een beetje langzamer. En het is net als met een Legopoppetje: die is gebouwd van allemaal blokjes en bij deze kinderen zitten de blokjes een beetje anders in elkaar. En daardoor zien ze er een beetje anders uit. Maak je puzzel eens af. En soms praten ze ook een beetje anders, het gaat wat lastiger. Maar puzzelen kunnen ze als de beste! Hé, wat gaan we doen? Opruimen! Allemaal opruimen! Oh, goed zo Floor, jij weet het! Opruimen allemaal! Hup. Joh, waar moet ie heen? Ga even op je stoel zitten. Oh, wat weet je dat goed Michael. Oh, mijn hoofd. Au. Goed zo, ruim het maar op. We gaan in de kring zitten. Ga maar daar zitten naast Simone. Dat is leuk! Flip de Beer gaat meezingen, ga jij helpen? Zullen we nu de duimen laten zien? Oh, leuk! We gaan allemaal een liedje zingen. Waar zijn jullie duimen? Eh, hier, ik heb pootjes. (Zingen) Ik ken het liedje niet! Zingen jullie het maar jongens. Wat een mooie gebaren maken jullie erbij! Heel goed. Wat gaan we doen vandaag? Misschien kan Michael samen met Flip de Beer vertellen wat we gaan doen vandaag. Ja, samen! We gingen eerst… …huiswerken. Oh kijk, op dat bord staan allemaal plaatjes en daar kan je precies zien wat we vandaag gaan doen. Okay, en er gaan ook een paar kinderen vandaag… …zwemmen. Dat heb je goed verteld. Gaat Flip de Beer ook meedoen? Flip gaat ook mee buitenspelen, dat vindt hij ook heel leuk om te doen. Hé, dat is juf Simone. En zij is een logopediste, dat is iemand die je helpt om beter te leren praten. Goedemorgen allemaal. (Zingen) Kinderen met het Syndroom van Down hebben vaak een wat langere tong en die komt dan een beetje naar buiten. Daardoor is het lastiger om te praten voor ze. En dan helpt het als je heel veel gebaren maakt, dan kan iedereen je toch goed begrijpen en verstaan. Ook een toeter! Oh joepie, een toeter! 1, 2, 3! Ha, ik wil ook! Ik wil ook, dit is leuk! Goed gedaan! Leg ‘m maar op tafel. Goed zo jongens. Ja, ga jij maar helpen, samen met Flip. Ik heb ook honger gekregen hoor en dorst. Even blijven zitten op je stoel. Gelukkig gaan we nu wat eten en drinken. Floor mag helpen uitdelen en wij ook. Oeh, oh, veel tegelijk, goed zo Michael, dat is helemaal niet erg. Ja. Oh, dit liedje ken ik wel! ♪ Smakelijk drinken, hap, hap, hap, slok, slok, slok. En dat zal lekker smaken, dat zal lekker smaken, eet maar op en drink maar op.♪ Joeh! Eet smakelijk allemaal! Eet smakelijk! Ik heb een lekker vol buikje nu! Mmm. Oeh, lekker, kiwi. Mmm. Nou, lekker kiwi en banaan eten. En lekker drinken. Nou, ga maar lekker naar buiten. Oh, dan is het nu tijd om buiten te spelen! Joepie! Toe maar, lopen. Wat een leuke dag is het vandaag zeg! Zo, wat zullen we doen Floor? Oeh, ze hebben heel leuk speelgoed, zo’n fietsje, daar zou ik ook wel eens eventjes op willen zeg! Zullen we dat doen Floor? Ja, en dit gaat goed! Racen! Woehoeh! Goed zo Floor, trappen maar! En ik wil van de glijbaan! Jeee, woehoe!!! Dankjewel Floor, dat doe jij goed zeg. Oh, ja, het spelen is alweer voorbij, wat komt er nu? Nu gaan we werken. Hé, Michael, dat doe jij goed zeg! Ben je al klaar met je sommetje? Nu komt de juf kijken. 4… 1, 3, 4. Prima! Even kijken. 4, ja, goed zo joh. Ga maar tellen. 4. Ga ze maar pakken. Ik vond dat heel gezellig in de IJsberengroep. Dag, tot de volgende keer! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426221 351 2032-12-31T22:00:00+00:00 14535 2012-08-06T20:00:00+00:00 yes no spelen praten school kind https://schooltv.nl/video-item/een-brug-bouwen-met-flip-de-beer 2024-02-08T08:57:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14668.w613.r16-9.3326f66.webp Een brug bouwen | Met Flip de Beer ♪Hallo daar ben ik weer, ik ben Flip de Beer, bij wie mag ik logeren? Wie is dat deze keer?♪ Hallo allemaal, vandaag gaan we iets moois maken. We gaan eerst tekenen. Sommige bruggen hebben toch hout? Maar sommige zijn van ijzer. Ja. En er zijn eigenlijk ook bruggen van hout. Wat maken jullie dan? Oh, ik ziet het: het is een brug. Dat is water. Ja, een brug over het water. Moet er niet nog iets bij? Kijk eens naar buiten? Wat zie je? Oh ja, die heeft palen. Ja. Die brug heeft palen. Een houten brug met houten palen. Ja, voor de stevigheid. Goed zo! Dat zijn palen! Dat vindt Flip de Beer moeilijk. Ja, ik kan het niet zo goed, jij kan het beter Sil. Hier lopen ze. Dit ben ik, dit is Flip die je ziet. Ja. En daaronder, wat is dat? De palen. Oh ja. En daaronder, wat is dat daaronder? Water. Oh ja, natuurlijk. Hé, Lego. Gaan we nu een brug bouwen van Lego? Hij is zo. Ja. Oh Sil, dat wordt mooi! Ja, kijk maar, je kan even helpen. Ja, goed zo. Ja. Hé, kijk eens, wat een mooie brug! Ga je er nog één maken? Dat is moeilijk. Wordt dit nog een brug? Want ik heb niet genoeg kleine steentjes. Hé. Ik denk dat ik het weet! Nou, misschien wel. Dat ben ik van Lego! Mooi. En ik loop over de brug. Die valt niet uit elkaar. Nee, hij is stevig genoeg, maar is ie ook stevig genoeg voor mij? Probeer eens. Probeer eens, even kijken hoor. Hoep, oh, ik ben veel te zwaar voor deze brug. Misschien moet het van iets anders. Ja, blokken, natuurlijk, grote blokken. Dan kan je een grote brug maken en daar kan ik vast wel op. Zo, we pakken een blokje. Ja, even kijken, is dat stevig? Nee! Nee, zo moet het niet. Even kijken, hoe kunnen we het… Ja! Dit is slim! Yeah, Flip is slim! Zo wordt ie heel stevig. Een blok pakken. Ja. De andere kant. Mooi gemaakt! Nog een paar erbij. Oh, dit wordt echt stevig jongens! En hopla, nu nog een plank erbovenop en dan hebben we een brug! Perfect. Dan moeten we wel even kijken of ie stevig genoeg is. Het lijkt net een bankje. Ja. Oh, maar hij zakt wel een beetje door jongens. Zijn jullie niet wat vergeten? Kijk eens. Hier moeten palen staan. Ja, de pijlers! Hier moeten we allemaal palen maken toch? Ja. Dan is ie pas echt stevig. Hier kan je zelfs op stampen. Nog eentje, ja. Hoepakkee. Hij houdt het! Ja, zal ie mij ook houden jongens? Hup, hup, hup. Nou, hij is heel stevig! Goed gemaakt jongens! 1, 2, joehoe! Dag, tot de volgende keer. Tot de volgende keer. Dag, tot de volgende keer! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426222 239 2032-12-31T22:00:00+00:00 8967 2012-08-06T20:00:00+00:00 yes no brug bouwen tekenen https://schooltv.nl/video-item/karel-ende-elegast-op-avontuur-met-keizer-karel 2026-02-05T13:10:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14670.w613.r16-9.0f199d5.webp Karel ende Elegast | Op avontuur met keizer Karel “Ridders zijn, als je het goed beschouwt, gewoon vechtersbazen. Ze vechten voor een heer, of (in bepaalde gevallen) voor een dame. Ze zweren trouw aan die heer, en in ruil voor hun kracht genieten ze bepaalde voorrechten. Ze krijgen land, bijvoorbeeld. Over zo'n heer gaan vaak de mooiste verhalen. Hij dwingt ontzag af, hij geeft vertrouwen, hij is – zouden we tegenwoordig zeggen – een echte leider.” Koning Arthur was zo’n leider, in elk geval in de verhalen. Hij krijgt in die verhalen een bovenmenselijke uitstraling: als enige kan hij het zwaard Excalibur uit de steen trekken, zodat iedereen weet: deze man is voorbestemd om koning van Engeland te worden. Keizer Karel de Grote was ook zo’n leider, en hij heeft als bijkomend voordeel dat hij vast en zeker heeft bestaan. Hij was de eerste christenkeizer van Europa. De paus kroonde hem in Rome tot keizer, zodat opnieuw iedereen wist – deze keizer handelt in opdracht van de Hoogste Macht die er is. Geen wonder dus dat ook Keizer Karel aanwezig is – net als Arthur vaak op de achtergrond – in vele verhalen. De bekendste zijn het Roelantslied en het verhaal van de Vier Heemskinderen. In al die verhalen kom je ridders tegen die maar al te graag trouw zweren aan de keizer. “Sommige Karelverhalen zijn gebaseerd op een historische gebeurtenis – bij voorbeeld een veldtocht die hij ooit gehouden heeft, of een aanslag op zijn leven. In het beroemde verhaal over Karel en Elegast, speelt Karel een van de hoofdrollen. Het speelt zich af op en rond het kasteel van Karel in Ingelheim aan de Rijn. Een kasteel zoals dit.” Vraye historie ende al waer Mach ic u tellen, hoor ernaer Het was op ene avondstonde Dat Karel slapen begonde T Ingelem al op den Rijn. Als Karel net ligt te slapen, krijgt hij bezoek van een engel, die hem opdracht geeft om uit stelen te gaan. “De engel moet zijn opdracht drie keer herhalen voordat Karel hem gelooft. Drie is namelijk een heilig getal, dus dan zal de opdracht ook wel echt van God komen. Maar toch is Karel er niet gerust op.”   Gods gebod ende zijne woorde En wil ik niet laten achter; Ik zal dief zijn, al es ’t lachter, Al zoud’ik hangen bij der kelen… Nochtan had ik liever vele Dat mij God name al gemene Dat ik van hem houde te lene, Beide borg ende land zonder mijn riddersgewand. “Zodra hij zich heeft aangekleed, sluipt Karel voorzichtig de hoofdburcht uit en zadelt in de voorburcht zijn paard. Daarbij komt het goed van pas dat de wachters als door een wonder in slaap zijn gevallen. Het verhaal dat dan volgt, moet je eigenlijk gewoon lezen. Het is spannend, zeg maar rustig: magisch, en je begrijpt dat niemand zomaar iets zegt of doet zonder dat dat betekenis heeft. Alles gebeurt met een bedoeling. Karel doet een belangrijke ontdekking, daarbij geholpen door een ridder die hij had verbannen – de eigenlijke held van het verhaal, Elegast.” Dit verhaal over Keizer Karel valt niet overal zo goed. De dichter Jacob van Maerlant, die Karel de Grote heel erg bewonderde, maakte zich boos over de dichters die met de figuur van de keizer aan de haal gingen. Hij vond dat ze hun gebrek aan kennis over het leven van de keizer verbloemden met mooie versregels. De rederijker Jan van Boendale maakte zich in de veertiende eeuw ook heel kwaad: Men leest dat Karle voer stelen ic segdu al zonder helen dat Karle noyt en stal. Van Boendale en van Maerlant spraken kennelijk tegen dovemansoren, want we weten dat het verhaal over de nachtelijke rooftocht van Karel reeds in de Middeleeuwen een groot succes was: in de archieven liggen van dit verhaal veel meer Middeleeuwse versies dan van andere ridderverhalen, en je komt het verhaal zelfs tegen in Duitsland en in Scandinavië. We hebben flink wat bewerkingen van het verhaal en zelfs complete ballades. In 1922 kwam er zelfs nog een lied tevoorschijn over Karl den Store en Aligast. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426223 405 31923 2014-06-12T17:00:00+00:00 yes no literatuur Middeleeuwen keizer https://schooltv.nl/video-item/de-schijf-van-vijf-met-moffel-en-piertje 2024-01-04T10:35:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14672.w613.r16-9.f54fb46.webp De schijf van vijf | Met Moffel en Piertje De schijf van vijf. Hallo mevrouw heeft u een keuze kunnen maken? Ja, de kip hoe is die. De kip!! Ja van Kip, u weet wel TOK, TOK, TOK, TOK, ja maar de schijf. Maar is die lekker? Ja, natuurlijk is die lekker! Verse kip, altijd vers met verse groente. Ja, die is hartstikke bekent, maar de schijf. Goed, ik neem de kip en sperzieboontjes. Ja, oké natuurlijk. Pier Pier, de klant wilt uhh kip en sperziebonen. Huh maar Mof dat kan niet. De schijf van vijf!! Ja uh ja dat weet ik ook wel. Dat probeerde ik haar de hele tijd te vertellen. Maar uh, ze luistert niet!! Ooooo en nu dan? Ja uh vandaag is het brood, pasta, rijst en aardappelen. Precies, maar wat maken we dan? Nou gewoon, alles van de schijf. Hup Pier aan de slag. De schijf van vijf, ja komt u maar de schijf van vijf. Alstublieft, kijkt u eens. Ja, maar wat is dit! Ik had kip bestelt en sperziebonen. Ja, nee, ja kijk ziet u we zitten midden in de schijf van vijf. Daar, ja. En dat probeerde ik de hele tijd te vertellen. Ja, dit is de schijf van vandaag. Brood, rijst, aardappelen en heerlijke spaghetti. Ja maar, dit wil ik helemaal niet. Ik wil kip en ik wil sperziebonen. Tja, jammer jammer jammer. Helaas, kijk morgen hebben we de schijf vlees, vis en melk. Dus uh, komt u morgen maar terug. En overmorgen hebben we sperziebonen. Eet smakelijk!! Hi, hi ,hi, hi. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426224 147 2032-12-31T22:00:00+00:00 15597 2012-07-03T20:00:00+00:00 yes no kip eten vijf https://schooltv.nl/video-item/dagschotel-met-moffel-en-piertje 2024-01-04T10:35:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14674.w613.r16-9.ec662ba.webp Dagschotel | Met Moffel en Piertje En meneer, heeft u een keuze kunnen maken? Nou ja, keus, er is alleen maar de dagschotel. Oh. Meer niet? Nee meneer, meer niet. De dagschotel is de dagschotel hè. Maar hij is wel erg lekker, onze dagschotel! Oh, doe dan maar de dagschotel. Prrrima meneer, de dagschotel. Ja, die is lekker hoor, hij komt eraan! Pier, eenmaal de dagschotel. Okay! Pak jij alvast even een bord, Mof? Ja. Eenmaal de dagschotel. Alstublieft meneer, eenmaal de dagschotel, eet smakelijk. Hè bah, dit lust ik helemaal niet! U lust het niet? Ja, maar dit is de dagschotel. U wilt toch wel even proeven? Nee, want dit lus ik helemaal niet, ik vind het niks. Ja, nou moe, ik doe…, nou, uitstekend meneer, dus u wilt geen aardappelpuree, bloemkool en een tartaartje? Nee, ik lust het niet. Okay, meneer, ja, nee, u lust het niet, onze dagschotel. Natuurlijk, kan gebeuren, het is niet erg. Ja, dat dacht ik ook, maar wat doen we nu, want ik heb wel trek? Oh nee, maar meneer, geen enkel probleem, nee, het komt helemaal goed, een momentje. Pier, hij lust dit niet, onze dagschotel! Hij wil niet eens proeven! Niet? Nou ja, wat een onzin, je weet toch niet of je iets lust voordat je het geproefd hebt? Je moet altijd eerst proeven. Oh, maar Mof, ik weet het al: ik ga het gewoon helemaal anders doen. Wacht, geef dat bord maar hier en dan moet jij opletten. Zo meteen vindt hij het heerlijk! Oh, ik ben benieuwd! Ja. Nou, kijkt u eens meneer, een compleet nieuwe dagschotel, helemaal anders. Oh, maar dat ziet er lekker uit! Met een gezichtje, dat deed mijn moeder ook altijd. Ja, leuk hè? Ja, dat dacht ik ook al! Eet smakelijk! Hihihihihihi. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426225 149 2032-12-31T22:00:00+00:00 2932 2012-07-03T20:00:00+00:00 yes no klant lekker eten https://schooltv.nl/video-item/boekproductie-in-de-middeleeuwen-elk-boek-uniek 2024-01-04T10:35:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14676.w613.r16-9.1074142.webp Boekproductie in de Middeleeuwen | Elk boek uniek De kerkbestuurders van de stad Doornik hebben in januari 1277 een buitengewoon goede maand. De kerk heeft net het prachtige huis geërfd van Willem van Brugge, een voorname geestelijke. De waarde ervan wordt geschat op 85 Parijse ponden. Veel blijer zijn ze nog met de gift die ze een paar dagen later krijgen van ene Walter, die zijn complete boekenbezit aan de kerk schenkt. De kerkbestuurders verkopen die boeken – het zijn er elf – meteen. Ze brengen in totaal 140 Parijse ponden op. Wij kunnen ons het nauwelijks meer voorstellen, maar in 1277 waren elf boeken dus bijna twee keer zoveel waard als een herenhuis! Boeken waren zeldzame luxeproducten, die slechts door de allerrijksten gekocht konden worden. Zoals tegenwoordig bijvoorbeeld een Ferrari. Tegenwoordig laat een uitgever van elk boek al snel 1000, en bij verwachte bestsellers soms wel 50.000 exemplaren tegelijk drukken. Het boek is een massaproduct, en de meesten kosten niet meer dan een paar euro. In de tijd dat boeken nog met de hand geschreven werden, was elk boek uniek. En de vervaardiging ervan was een project op zich. Als je in de Middeleeuwen dus de ambitie had om iets te schrijven, moest je of zelf voldoende geld hebben om je dat te kunnen permitteren, of je moest je verzekeren van iemand die voor jou de kosten wilde dragen. Dat kon het klooster zijn waar je deel van uitmaakte. Zoals de schrijver Jan van Ruusbroec, die veel schreef in het Rooklooster bij Brussel. Of je was in dienst van een rijke edele, voor wie je de administratie deed. Op bijeengespaarde stukjes afval- perkament kon je in de avonduren dan je eigen teksten schrijven. Of je bood je schrijftalenten aan bij iemand van wie je vermoedde dat hij daar wel prijs op stelde. Zoals de kopiist van de Noord-Nederlandse historiebijbel: “Ende waer daer yement die dat nyeu testament hebben Woude, ic wout hem wel scriven om myn loen, wanttet een sonderlinghe scoen dinc is.” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426226 143.85 9070 2012-07-10T20:00:00+00:00 yes no boek boekdrukkunst waarde Middeleeuwen kerk handwerk schrijven https://schooltv.nl/video-item/de-boekdrukkunst-het-begin-van-de-emancipatie-van-het-boek 2024-01-04T10:35:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14678.w613.r16-9.34619bf.webp De boekdrukkunst | Het begin van de emancipatie van het boek In de vijftiende eeuw begint het papier het perkament als schrijfmateriaal te verdringen. Al sinds de Kruistochten was papier in Europa bekend, maar het duurt even voor men het productieproces onder de knie heeft. In die jaren is papier heel zeldzaam en echt een luxeproduct. Als rond 1400 in de Zuidelijke Nederlanden de eerste papiermolens gebouwd worden, verandert dat. Al snel kan papier dan veel sneller en goedkoper geproduceerd worden dan perkament. De opkomst van de papiermolen is van grote betekenis. Papier is veel goedkoper te produceren dan perkament. Het maakt de weg vrij voor een echte revolutionaire uitvinding: de boekdrukkunst. Het met de hand overschrijven van een boek was monnikenwerk. Dat moest toch sneller en handiger kunnen? Rond 1430 ontwikkelt edelsmid Johannes Gutenberg uit Mainz een techniek die de wereld zal veranderen: het drukken van een boek met losse letters. Opeens is het mogelijk om met ongekende snelheid tegen relatief lage kosten grote hoeveelheden boeken te maken. De uitvinding van Gutenberg verspreidt zich razendsnel door Europa. In de Lage Landen is Gerard Leeu uit Gouda één van de allereerste drukkers. In 1477 legt Gerard Leeu een bijbel op zijn persen, de zogenoemde Delftse bijbel. Aan de bladspiegel zie je dat de drukker zijn best heeft gedaan om het boek er net uit te laten zien als een handschrift. Daarmee moest het immers concurreren, zo hoorden boeken er toen uit te zien. Net zoals de eerste auto’s nog precies op een koets leken. Het duurt niet lang of de drukpers verdringt het handgeschreven boek vrijwel geheel. Vanaf 1500 worden er – behalve in enkele kloosters – nauwelijks meer boeken met de hand overgeschreven. Alleen bibliofielen als Lodewijk van Gruuthuse kunnen moeilijk wennen aan de nieuwigheid. Hij laat zelfs een aantal gedrukte boeken op perkament overschrijven. De boekdrukkunst heeft geweldige gevolgen voor de emancipatie van het boek, dat nu binnen bereik komt van de gewone man. In 1521 bezit bakker Lieven de Zomere uit Gent ruim 20 boeken. Die waren inmiddels geen vier huizen meer waard… https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426227 207 58964 2012-07-10T20:00:00+00:00 yes no Middeleeuwen boek boekdrukkunst literatuur https://schooltv.nl/video-item/beatrijs-en-andere-verhalen-leven-tussen-hoop-en-vrees 2024-01-04T10:35:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14680.w613.r16-9.e3ad967.webp Beatrijs en andere verhalen | Leven tussen hoop en vrees De God van de Christenen is in de Middeleeuwen de enige echte heerser in Europa. Koningen en keizers worden in zijn naam gekroond en gezalfd en hele volkeren vereren hem in magnifieke kerken en kathedralen. Het bekeringswerk van de eerste missionarissen was een fundament geweest, en op dat fundament was een nieuwe vorm van bestaan gebouwd. Het leven op aarde stond in het teken van een ander leven, na de dood. De verwachtingen over dat leven na de dood waren hooggespannen: mensen hadden er hele concrete voorstellingen bij. Ze slingerden heen en weer tussen hoop en vrees. Zou God hen straffen voor hun zonden en voor eeuwig verbannen naar de hel? Of stegen ze, desnoods gelouterd in het vagevuur, naar de hemel? Konden ze weerstand bieden aan de duivel? De consequenties van deze kijk op het leven waren enorm. Een hele samenleving, als het ware in training voor de eeuwigheid. Wetend dat de lat van God heel hoog ligt. De Kerk profileert zich als de vertegenwoordiger van Gods gezag op aarde. Wil je je leven richten op het hoogste doel: het leven na dit leven, dan moet je bij de Kerk zijn. Geestelijken gebruikten onder elkaar het Latijn als taal. Maar om gewone mensen te vertellen hoe ze het slechte konden vermijden gebruikte je ook de taal van gewone mensen. Om te laten zien hoe zo'n goed leven eruit zag, werden spannende, meeslepende en ontroerende verhalen verteld over heiligen. Dat waren gewone aardse stervelingen die een voorbeeldig leven hadden geleid. Mensen huiverden bij het verhaal van de heilige Antonius, die in de woestijn door de duivel een bord vol zilver en goud kreeg voorgezet. Of bij het verhaal van de heilige Lidwina van Schiedam, die na een val op het ijs 38 jaar aan bed gekluisterd was en die uit vroomheid alle voedsel weigerde. Je had ook korte verhalen over goed en kwaad. Ze vertellen over gewone mensen die het even niet meer weten en een fout maken. Exempelen noemen we die. Een van de beroemdste Middelnederlandse exempelen gaat over de non Beatrijs. Verleid door haar jeugdliefde, besluit ze uit het klooster te vluchten. De eerste maanden heeft ze de tijd van haar leven. Maar als haar vriend haar vervolgens met twee kinderen en in bittere armoede achterlaat, krijgt ze spijt. Na veel omzwervingen komt ze terug bij haar oude klooster, waar niemand haar gemist heeft, want Maria heeft al die tijd haar werk overgenomen. Zo kan ze uiteindelijk zonder in schande te vallen haar oude plek weer innemen, en haar deugdzame leven hervatten.   Loef Gode ende prijs Ende Maria, die Gode soghede, Ende dese scone miracle toghede. Si halp haer uut alre noet. Nu bidden wi alle, cleine ende groet, Die dese miracle horen lesen, Dat Maria moet wesen Ons vorsprake int soete dal Daer God die wereld doemen sal. Eind goed, al goed. De wereld is een plek waar wonderen gebeuren in de levens van hele gewone mensen. De verhalen over die wonderen zijn dramatisch en heel populair. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426228 238 12856 2012-07-10T20:00:00+00:00 yes no Middeleeuwen godsdienst https://schooltv.nl/video-item/koning-arthur-aan-het-hof-van-koning-arthur 2024-01-04T10:35:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14682.w613.r16-9.9014c43.webp Koning Arthur | Aan het hof van Koning Arthur Iedereen kent de naam van koning Arthur. zijn ridders van de ronde tafel zijn legendarisch. Nog altijd komen Arthur in zijn ridder terug in Hollywoodfilms. Het gekke is dat we nog altijd niet weten of Arthur en zijn ridders echt hebben bestaan. Overal in Europa kun je horen: hier ligt ie begraven, daar stond zijn kasteel. Die verhalen zo wijdverbreid en het zijn er zoveel dat je wel aanvoelt: hier is iets bijzonders aan de hand. In al die verhalen zetten ridders hun leven op het spel. Ze vechten soms nog door als ze halfdood zijn. Bijna altijd is er een mooie vrouw die de ridders van koning Arthur tot grote daden brengt. Vaak hoor je in die verhalen spannende details over object dat de ridders moeten vinden: de heilige graal. Is het de beker waar Jezus uit heeft gedronken tijdens het laatste avondmaal? Niemand die het weet, maar dat is ook niet belangrijk. De ridders van Arthur gaan op zoek. Ze hebben bizarre, magische en levensgevaarlijke ontmoetingen. Ze lijken een beetje op ingewijden. Wat voor een buitenstaander heel gek is, blijkt voor hen vanzelfsprekend. Altijd is er drama, want een ridder kan nog zo dapper zijn – een dame brengt in hem altijd onvermoede kanten naar boven. De held heeft, zo merken we, ook gevoelens. Hij verandert. En die verandering is helemaal duidelijk als de ridder in het begin van het verhaal nog een onhandige kinkel is. Voordat hij is uitgegroeid tot een groot ridder… In Duitse, Franse en natuurlijk Engelse verhalen heet die lomperik Parzival of Perceval. In Nederland kennen we hem als Perceval. Na veel toestanden – soms heel vermakelijk – bereikt Perceval t zijn doel. Hij vervult zijn opdracht, en de dame schenkt hem haar gunst. De ontknoping van deze verhalen over een onhandige jongeman is vaak nog het mooist: hij blijkt zonder het zelf te weten de zoon te zijn van een groot ridder die jong is gesneuveld. Hij heeft dus – langs een omweg, dat is waar – ontdekt wie hij werkelijk is. Daar moet je wat voor over hebben. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426229 156 2030-12-31T22:00:00+00:00 17199 2012-07-10T20:00:00+00:00 yes no literatuur Middeleeuwen ridder https://schooltv.nl/video-item/altijd-een-ontbijt-met-moffel-en-piertje 2024-01-04T10:35:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14684.w613.r16-9.a67189c.webp Altijd een ontbijt | Met Moffel en Piertje En meneer, heeft u een keuze kunnen maken? Jazeker, ik wil de roti met aardappels en bonen. Roti met aardappelen en bonen, ja. Wilt u er ook ei bij? Ja, ja, doe maar. Een lekkere roti met aardappelen en bonen, en een eitje erbij. Lekker weertje vandaag hè trouwens, vindt u niet? Een zonnetje, ja, geen wolkje aan de lucht. Dat weet ik niet. Niet opgelet. Zeg, ik wil wel graag snel eten. Ja, zeker meneer, zeker. We gaan ons best doen hè. Ja, want nog geen moment tijd gehad om te eten vandaag, dus ik heb heel veel trek. Wat zegt u? U hebt nog niks gegeten? Dat komt vaker voor hoor. Och ja, het hoort erbij. Druk, druk, druk, weet u wel? Maar… Zeg, maar u hebt dus geen ontbijt gehad? Nee, ook geen ontbijt, als andere mensen ontbijten, dan ben ik al aan het werk. Maakt u een beetje haast, ik heb helemaal geen tijd voor gezellige praatjes. Oeh, oeh, oeh. Pier, Pier? Ja. Eén ontbijt graag. Hè, ontbijt? Mm-mm. Maar Mof, het is al 6 uur ’s avonds! Maar ja goed, het komt eraan. Zo, kijkt u eens: één maaltijd. Zeg, wat is dit?! Dit heb ik helemaal niet besteld! Dit is een ontbijt! Klopt helemaal, een vers geperst sapje, warme broodjes, een lekker zacht gekookt eitje. Maar ik wil helemaal geen ontbijt, ik wil een diner. Ja, nee, ja, dat weet ik, dat weet ik, jazeker, natuurlijk, maar u moet eerst ontbijten. Ja, want het ontbijt is de belangrijkste maaltijd van de dag. Dat mag u nooit, nooit, nooit overslaan. Nooit zonder ontbijt de deur uit. Ja, maar… Eet smakelijk. Hihihihihi. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426230 136 2032-12-31T22:00:00+00:00 13435 2012-07-02T20:00:00+00:00 yes no ontbijt eten https://schooltv.nl/video-item/alles-gewassen-met-moffel-en-piertje 2024-01-04T10:35:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14686.w613.r16-9.c4e1285.webp Alles gewassen | Met Moffel en Piertje En mevrouw, hebt u een keuze kunnen maken? Eh, jawel, maar eigenlijk weet ik niet of ik nog wel iets wil bestellen, want het is hier niet schoon. Niet schoon? Hoe bedoelt u? Wat ik zeg: er liggen kruimels op tafel, mijn glas is niet schoon. Kijk. Nou ja, dat tafellaken ligt er pas, nog niet zo lang, ik zie niks. Eh, nou, ik zal een nieuw glas water brengen. En bovendien, kijk eens naar de menukaart, die mag u wel eens vervangen, bah! Zeker mevrouw, ja, natuurlijk, de menukaart vervangen. Ik heb er nog wel één denk ik. En wat had u gehad willen hebben? Een kopje groentesoep met balletjes, maar mag ik erop rekenen dat alles goed onder de kraan gewassen wordt voor het de pan in gaat? Ja, nee, natuurlijk, absoluut! Alles wordt hier gewassen mevrouw. Een groentesoep dan maar met ballen? En met een bruin sneetje brood graag. Ja, komt dik voor mekaar mevrouw. Pfff, de Soesa! Eén groentesoep Bier met balletjes en een sneetje bruin brood, maar alles moet gewassen, want die mevrouw, die houdt van erg schoon. Oh, hihi, nou, dat kan toch? Help jij dan even mee Mof? Natuurlijk. Zal ik dan de balletjes draaien en wassen Bier? Ja, okay. Alstublieft mevrouw, uw groentesoep, met ballen en uw sneetje bruin brood, en een nieuw glas water, en alles gewassen. Nou ja, het water niet natuurlijk. Eet smakelijk hè. Hihihihi. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426231 142 2032-12-31T22:00:00+00:00 8890 2012-07-02T20:00:00+00:00 yes no schoon restaurant wassen eten https://schooltv.nl/video-item/hoe-verzorg-ik-een-vis-van-waterkwaliteit-tot-speeltjes-en-planten 2024-01-04T10:35:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14688.w613.r16-9.0af6d80.webp Hoe verzorg ik een vis? | Van waterkwaliteit tot speeltjes en planten En wanneer een vis stress heeft wordt hij makkelijker ziek. Daarom is het belangrijk je vis zo stressvrij mogelijk te verzorgen. Je hebt vissen in verschillende soorten en maten. En allemaal hebben ze andere behoeftes. Toch zijn er voor de verzorging van je vissen een aantal punten die voor alle vissen gelden. Allereerst is het belangrijk dat je vis de ruimte heeft. • Zorg er dus voor dat niet te veel vissen samen in een kom zitten. • Doe ook niet té veel planten of andere ‘speeltjes’ in een kom. Hierdoor kan de vis niet meer vrij zwemmen. • Zorg voor voldoende water in je kom. 1 cm van je vis is 1 liter water. Is je vis dus 6 centimeter dan heeft hij een kom met 6 liter water nodig. Zorg voor een goede waterkwaliteit. Dat kan door middel van: • waterplantjes. Deze planten geven zuurstof aan de vis maar zorgen er ook voor dat de vissen een plek hebben om te schuilen mochten ze dat willen. Hebben ze geen plek om te schuilen dan levert dat ook weer stress op. Om zuurstof in het water te krijgen kan je overigens ook door een bruissteen met een luchtpompje te plaatsen. • Zorg dat de temperatuur van het water goed is. Tropische vissen houden van water dat warmer is dan 25 graden en koudwatervissen hebben een temperatuur van onder de 20 graden nodig. • Zorg dat het water schoon blijft. Maar ververs het niet in één keer. Ververs het water in stapjes. Ververs het water door steeds eenderde eruit te halen en eenderde schoon water toe te voegen. Zorg voor goede voeding: • Koop je voer bij een Dierenspeciaalzaak en laat je voorlichten. Verschillende vissen hebben verschillend voer nodig. Denk aan de extra’s: • Wanneer je een vis koopt laat je dan goed voorlichten bij de dierenspeciaalzaak. Een aantal vissen kan niet bij elkaar leven bijvoorbeeld. • Weer andere vinden het fijn grind te hebben op de bodem van de vissenkom. Hierin kunnen ze zich verschuilen. • Net als wij hebben ook vissen rust nodig. Dus ’s nachts moet het donker zijn en overdag mag het licht zijn. • Zet je vissenkom niet naast een stereo, tv of deur die steeds open en dicht slaat. Van deze geluiden krijgen ze stress. Je vis is ziek als hij lusteloos in het water hangt, geen honger heeft en samengeknepen vinnen heeft. Voorbeelden van ziekten zijn: witte stip en buikwaterzucht. Bij de dierenspeciaalzaak zijn er middeltjes die je in het water moet doen en die je vis weer beter maken. We hebben het nu alleen over vissen binnen gehad. Natuurlijk hebben vissen buiten ook verzorging nodig. Zorg er voor dat je een netje om je vijver hebt gespannen zodat reigers of katten je vissen niet kunnen pakken. Zorg ook dat je vijver diep genoeg is, minimaal 80 centimeter. Zodat ze zich kunnen verschuilen als dat nodig is en dat niet al het water dichtvriest tijdens een strenge winter. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426232 150 2032-12-31T22:00:00+00:00 15563 2012-04-17T20:00:00+00:00 yes no vis ehbo https://schooltv.nl/video-item/inentingen-voor-je-huisdier-waarom-zijn-die-belangrijk 2024-01-04T10:35:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14690.w613.r16-9.c8f5e5a.webp Inentingen voor je huisdier | Waarom zijn die belangrijk? Als je jong bent, krijg je prikken om niet ziek te worden. Zoals tegen de bof en de rode hond. Dat geldt ook voor huisdieren. Huisdieren kunnen ook ziek worden. Vooral jonge honden zijn heel vatbaar voor ziektes. En die kunnen ze oplopen door te spelen met soortgenootjes of uit de omgeving. Daarom moeten ze ook prikken krijgen om er voor te zorgen dat ze niet ziek worden. Honden worden onder andere gevaccineerd tegen hondenziekten, Parvo en de ziekte van Weil. En dat zijn allemaal aandoeningen waarvan ze heel ziek kunnen worden; zoals koorts, braken, diarree en soms kunnen ze er zelf s aan dood gaan. Ook voor katten is het belangrijk ingeënt te worden want ook katten zijn heel erg gevoelig. Vooral jonge katten en katten die veel binnen zitten zijn extra gevoelig. Eén van de ziekten is de niesziekte. En niesziekte is een soort verkoudheid die nooit meer overgaat. En wat je dan hebt is een kat die voortdurend met een snottebel rondloopt. Veel mensen weten het niet maar het is ook verstandig om je konijn in te enten. Ook binnenkonijnen, die kunnen ook gewoon ziek worden. Waar je konijnen tegen inent is: Myxomatose, daar krijgen ze van die hele dikke oogjes van. En VHD, dat is een hele erge diarree waar ze meestal aan overlijden. Als je ze inent kunnen ze dat niet krijgen. Naast het inenten van je huisdier is het ook belangrijk je huisdier regelmatig te ontwormen. Ieder dier heeft wormen in zijn poep zitten. Vooral honden en katten en die lopen ze op uit de omgeving. Op het gras liggen wormeitjes, op de straat liggen wormeitjes, overal eigenlijk. En het is heel belangrijk om dat te doen omdat ze er weleens ziek van kunnen worden, maar niet altijd. Als ze er ziek van worden dan zie je dat je huisdier minder goed eet, braakt en diarree heeft. Om dat te voorkomen dat ze er ziek van worden is het belangrijk je huisdier minimaal vier keer per jaar te ontwormen. Dus eigenlijk ieder seizoen. En het is ook belangrijk voor jezelf, want jij kan ook ziek worden van de wormpjes van jouw huisdier. Naast het inenten en ontwormen is het ook heel belangrijk je huisdier te chippen. Een chip is een heel klein glazen buisje, zo groot als een rijstkorrel en die wordt ingebracht met een naaldje onder de huid van je huisdier in de hals. Sjakie heeft al een chip dus ik ga hem nu niet chippen. Maar ik zal even laten zien dat hij er echt eentje heeft. Daarvoor heb je een uitleesapparaat nodig, die zien er zo uit. Overal ter wereld is zo’n chip uitleesbaar. Je zet hem even aan, die haal je langs de hals van het dier en er verschijnt een nummer. Dit nummer is gekoppeld aan de adresgegevens van deze hond. Waar die woont, uit welk land hij komt en er staat zelfs een telefoonnummer bij. Op deze manier komt deze hond altijd weer terecht. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426233 147 2032-12-31T22:00:00+00:00 8472 2012-08-07T20:00:00+00:00 yes no ziekte inenten dier huisdier https://schooltv.nl/video-item/de-voors-en-tegens-van-zeehondenopvang-is-het-redden-van-zeehondjes-wel-goed-voor-de-natuur 2024-01-04T10:35:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14692.w613.r16-9.6549761.webp De voors en tegens van zeehondenopvang | Is het redden van zeehondjes wel goed voor de natuur? Aan de kust van Nederland zijn veel zeehonden. Want ze vinden het een fijne plek om te leven. Maar er lijkt iets aan de hand te zijn. Want dit jaar zijn er meer zeehonden aangespoeld dan in de afgelopen jaren. “Ik ben hier in de zeehondenopvang. Hier worden aangespoelde zeehonden verzorgd. Ja en dan blijven ze hier natuurlijk niet voor altijd, maar lang genoeg om goed aan te sterken. En zodra het beter met ze gaat gaan ze terug naar zee en op dit moment wonen hier ongeveer dertig zeehonden. Maarre, waar zijn ze eigenlijk? He! Hallo?” Ja wat een goed lokaas Augusto, die sjaal van jou daar zitten die zeehonden natuurlijk op te wachten! “Ben jij een zeehond?” Duh, wat denk jij dan, een zwemmende reuzenmarmot ofzo? “We kijken nu uit over de opvang. Is het nu druk?” “Ja, het is best druk op de opvang er zijn een heel aantal dieren, terwijl we net vorige week 6 hebben losgelaten, teruggebracht naar de Waddenzee. Maar er zijn nog steeds een heel aantal die verzorging nodig hebben.” “Maar dat zijn er meer dan voorgaande jaren, hoe komt dat?” “Er zijn er een beetje meer dan vorige jaar, maar dat komt doordat er meer zijn geboren en er zijn een aantal flinke herfststormen geweest en ja, dan gaat het heel vaak met die jongen die net een paar maanden oud zijn, dan gaat het mis.“ “Je zou denken dat als er veel zeehonden worden opgevangen, dat het slecht gaat met de zeehonden.“ “Dat is op dit moment niet aan de hand. Er zijn best veel zeehonden in de Waddenzee, het kan ons nooit genoeg zijn natuurlijk, er mogen er nog wel drie keer zoveel, maar er zijn er vergeleken met een heel jaar geleden best veel zeehonden. En dan krijg je ook meer zeehonden in de opvang.” Een aantal van de zeehonden hier is ziek. Dat komt voor een deel door de mensen. Want de afvalstoffen die wij in zee lozen, zijn slecht voor de dieren. Door de mens komen allerlei afvalstoffen in zeewater. Daar leven hele kleine zeediertjes die deze stof binnenkrijgen. Zij worden gegeten door grotere zeebeestjes en die zijn weer het voedsel van bijvoorbeeld vissen. Zo komt de vervuiling dus ook in vissen terecht en met elke vis die een zeehond dan weer eet, krijgt hij ook afvalstoffen binnen. En dat is niet goed voor zijn gezondheid. “Worden hier allen zieke zeehonden verzorgd?” “Nee, er worden hier allerlei zeehonden verzorgd. We hebben bijvoorbeeld in de opvang nu vrij jonge zeehonden, die zijn een paar maanden oud. Die hier zwemmen zijn weer hele oude zeehonden, sommige al jaren maar die kunnen niet meer te oud, of ze zijn blind, of ze hebben wat anders, die kunnen niet meer terug naar zee.” “En soms krijgen we ook huilers. Wat zijn dat?” “Dat zijn hele jonge zeehondjes die zijn nog helemaal afhankelijk van hun moeder. Ze heten huiler, omdat ze huilen als een baby, die moeten nog moedermelk hebben en zo. Die geven we melk, of vispap en als ze eenmaal weer sterk zijn gaan ze terug naar zee.” “Dan vinden ze hun moeder toch niet meer?” “Nee dat gaat heel anders. Na een paar weken zijn ze zelfstandig, gaan ze los van hun moeder eten zoeken.” “Na een paar weken is het, dag mam, we gaan ervandoor.” “Deze blijven voorlopig nog wel.“ “Deze blijven lekker hier.” “Dit is Rob. En Rob is een van de zeehonden die niet meer terug kan naar zee.“ “Waarom kan die niet terug naar zee?” “Rob heeft vroeger veel te lang bij mensen gewoond die in de film speelden, en dat is de redenen waarom hij niet meer in het wild kan aarden.“ “Hij is niet boos hoor, hij wil alleen aandacht hebben. Hij heeft honger.” “Zo werkt het.“ De laatste jaren gaat het steeds beter met de zeehonden in Nederland. Nu leven er alles bij elkaar ongeveer 7500 aan onze kust. vroeger was het anders. Toen waren ze bijna uitgestorven. Het opvangen van zieke dieren was toen hard nodig. Maar dat is volgens sommigen nu niet meer zo. “Ik denk dat het voor de soort in Nederland niet nodig is. Ik denk dat de zeehonden in de Waddenzee het prima doen ook zonder opvang. Wat je wel hebt is dat zeehonden ziek worden en doodgaan, en dat gebeurt gewoon in de natuur.” Volgens Sophie en veel andere biologen is het beter om je niet al te veel met de natuur te bemoeien. “Maar moet je de natuur eigenlijk niet gewoon z'n eigen gang laten gaan?” “Als het allemaal natuur zou zijn, moet je hem z'n gang laten gaan. Maar dat is het, half Nederland is aangelegd en die Waddenzee, het is heel druk met mensen, het is druk met boten, er wordt gevist, er is vervuiling, er wordt met auto's over het strand waar eigenlijk de zeehonden willen liggen. Dus wij bedreigen de zeehonden aan alle kanten. Dus aan de andere kant moeten we hem dan ook een handje helpen door hem op te vangen.“ “Maar met het opvangen neem je de bedreigingen niet weg. En de bedreigingen zijn bijvoorbeeld verstoring en giftige stoffen. Als je de bedreigingen weg wilt nemen, moet je daar naartoe gaan, naar de oorzaken gaan kijken, en het redden van zeehondjes helpt daar niet direct bij.” Sophie wil natuurlijk ook dat heg goed gaat met de zeehond maar is dus tegen het opvangen. Dat helpt de zeehonden volgens haar niet, en brengt ze zelf in gevaar. “Als je ze redt, breng je misschien wel nieuwe ziektes in de populaties en een ander gevaar is dat dieren die een kleine afwijking hebben, dat je die redt, en dat je die heel sterk maakt door heel goed eten te geven en heel gezond te maken en die laat je dan vrij en die kan dan kindjes krijgen die dezelfde afwijking hebben.” Om die redenen is het wel of niet opvangen voor Sophie een heldere keus. “Het is of die ene zeehond die je dan misschien redt, of de hele groep die je daarmee in gevaar brengt. Dus tussen die twee moet je kiezen en als ik voor die keuze sta, zou ik toch voor de hele groep kiezen.” Het is trouwens ook niet zo dat Just maar elke aangespoelde zeehond naar zijn opvang wil halen. “Wat moet ik nou doen als ik een zeehond op het strand zie liggen?“ “Niks, gewoon lekker laten liggen. Wij liggen ook wel eens op het strand, gewoon voor ons plezier. Dat kan bij hem ook zo zijn, misschien is die op zijn broer aan het wachten, of op de rest van zijn familie. Als ie nou een hele tijd daar ligt en hij beweegt niet meer en er is iets, dan moet je ons bellen. Dan komen we kijken of er echt iets aan de hand is en dan nemen we hem mee.” “Maar als ie gewoon aan het chillen is, is er niks aan de hand.” “Als ie gewoon ligt te liggen, laat lekker liggen.” Niet weer de sjaal van je hè. Dat gaat niet werken, ik zeg het je. Ze moeten die sjaal van je niet. “Ik weet niet hoe het bij jou zit, maar als ik een dier in nood zie, wil ik helpen. Dat gaat automatisch. Er is wel verschil tussen het helpen van de kat van je buren of een wilde zeehond. De buren zijn heel blij als je hun ‘pantertje’ of ‘mitsie’ thuisbrengt, maar in de natuur ligt het toch even iets anders. Door wilde dieren te veel te verzorgen, kun je de natuur in gevaar brengen. Maakt het toch wel erg lastig.” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426234 455 2032-12-31T22:00:00+00:00 6619 2012-06-17T20:00:00+00:00 yes no Waddenzee dierenopvang dierenbescherming zeehond https://schooltv.nl/video-item/leven-in-de-ruimte-400-km-boven-je-hoofd-wonen-astronauten-in-het-iss 2024-01-04T10:35:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14694.w613.r16-9.7e99a99.webp Leven in de ruimte | 400 kilometer boven je hoofd wonen astronauten in het ISS Je kent dit soort beelden vast wel, van het journaal of uit de film ofzo. Het zijn raketten waarmee astronauten de ruimte in worden geschoten. Deze man in het midden is Frank de Winne. Hij is de eerste Europese ruimtekapitein. Samen met twee andere astronauten woont hij op dit moment in het ISS. Een ruimtestation dat ongeveer 400 km boven de aarde vliegt. Het was dus een beetje lastig voor Augusto om hem live te spreken maar gelukkig is hij niet voor 1 gat te vangen. “Vandaag heb ik afgesproken met Bob. Die weet alles over leven in de ruimte. En de missie van Frank de Winne. Volgens mij zie ik Bob, daar verderop.” Augusto toch, je bent nog een poëet ook. Zoveel verborgen talenten die jongen. Sommige wel heel goed verborgen moet ik zeggen. Maar ach, back to space. Dit is het dan het International Space Station, oftewel ISS. Het ISS is een onderzoekscentrum in de ruimte en is heel erg groot. Het is dan ook niet in zijn geheel de ruimte ingeschoten maar in delen. En die verschillende delen zijn door astronauten in elkaar gezet. Het is nog steeds niet af, maar nu al net zo groot als een voetbalveld. En alles bij elkaar weegt het rond de 450.000 kilo. Dat is hetzelfde als 450 auto's. Augusto en Bob zijn op de Space Expo, daar valt van alles te ontdekken over de ruimtevaart. "Dit is het model van het ISS, het ruimtestation, echt megagroot. Hoe komt het eigenlijk dat het niet uit de lucht komt vallen?” “Nou, dat komt omdat ie heel snel om de aarde heen draait. De ISS wil naar de aarde vallen, maar omdat ie zo snel ronddraait valt ie om de aarde. Dan blijft ie in zijn baan.” De aarde heeft een sterke aantrekkingskracht op alles om zich heen. Dat heet zwaartekracht. Daarom valt alles naar beneden en niet naar boven. Om los te komen van de grond, gebruik je spierkracht. Dat doe je bijvoorbeeld als je loopt of springt. Maar hoe hoog je ook springt, de aarde trekt je altijd weer naar beneden. Om zwaartekracht echt te verbreken heb je een hele sterke raket nodig. Op de space expo hebben ze een gedeelte van het ISS nagebouwd. “Volgens mij doet de ruimte wel rare dingen met je, want deze gast hangt er wel erg raar bij.” “Ja, deze man is aan het zweven, want in het ISS voelen ze geen zwaartekracht dus je bent gewichtloos. Dus om van de ene module naar de andere te gaan, kunnen ze gewoon zweven.” “Zou ik ook wel willen.”   Maar dat zweven heeft ook nadelen voor je gezondheid. Zeker als je een half jaar in de ruimte zit, zoals kapitein Frank de Winne. “Zoals je ziet ben ik aan het fietsen. We doen dit om de twee dagen. Elke twee dagen fiets ik, en elke twee dagen loop ik op de loopband. Het is absoluut nodig om onze conditie op peil te houden. Want in de gewichtloosheid moeten onze spieren niet meer werken om ons overeind te houden en voort te bewegen. Als we dit niet zouden doen, zouden we heel snel botontkalking krijgen en ook zouden we heel snel spiermassa verliezen. Daarom doen we deze oefeningen. Maar zoals je ziet, fietsen in de ruimte is anders dan fietsen op de grond. We hebben bijvoorbeeld geen zadel nodig want we kunnen gewoon zo fietsen op deze ruimtefiets.” Bob en Augusto staan inmiddels in de keuken. “Wat je hier ziet, is een magnetron. Hier doen astronauten hun eten in en dan klappen ze hem dicht. Dan gaan ze hier met zijn allen aan deze tafel zitten en dan gaan ze lekker eten.” “Ik vind het echt stoer, dit zweven in de ruimte enzo. Ik wil ook wel astronaut worden.” Maar dat word je niet zomaar. Vorig jaar ging ESA, de Europese Ruimtevaart Organisatie, voor het eerst in zestien jaar op zoek naar nieuwe astronauten. Ze kregen ruim 8000 aanmeldingen en kozen maar 6 mensen en die volgen nu een hele speciale opleiding. Want als astronaut moet je meer kunnen dan een beetje zweven. Ze doen wetenschappelijk onderzoek, bijvoorbeeld het observeren van de aarde.” “We zijn hier in het Russische segment en hier ziet u drie van de vensters waar wij een deel van onze tijd doorbrengen. Wij gebruiken deze vensters om aan aardobservatie te doen. Door deze vensters kunnen wij bijvoorbeeld foto's nemen. Zoals je ziet, vliegen we nu boven de oceaan. Maar af en toe ook vliegen we boven land en dan kunnen we mooie foto's nemen. Dag Frank, ik ga nog een beetje naar buiten kijken.” En terwijl Frank nog een beetje naar buiten kijkt, is Augusto met zijn eigen onderzoek bezig. “He Bob! Wat is dit?” Dit is de wc van de astronauten. Ja, daar plassen ze in in dat gele ding, en hier poepen ze in.” “Nou heb ik gehoord, maar dat zal wel niet waar zijn, dat astronauten hun eigen plas drinken. Dat kan toch niet?” “Nou dat doen ze eigenlijk wel. Maar dat is niet helemaal hu eigen plas. Dat wordt helemaal netjes gezuiverd en wat overblijft, is weer drinkwater.” “Echt waar?” “Het kost heel veel energie en geld om water naar het ISS te brengen. Ze proberen dus zoveel mogelijk water te recyclen.” “Hier plas je dus in. Ik ga mijn handen even wassen.”   “Niet alleen water is schaars in de ruimte. Eten is ook een dingetje want de supermarkt is niet echt om de hoek.” We have very little fresh food. So mostly we eat out of cans. Or we have some snacks, like this type of fruit that we can eat. The cans actually contain a full meal. This is actually meat with vermicelli, so it is a kind of spaghetti in a can. This mashed potatoes with onion. here we just add warm water and then we let it stand for about half an hour of fifteen minutes and then it is ready to eat. And candy of course we can just eat like this.” Je eten zweeft, je drinkt gezuiverde plas en slapen gaat ook weer net iets anders. “Dit is nou de slaapkamer van de astronaut. En zoals je ziet, hij is stevig vastgebonden want anders zou die overal rond gaan zweven in het grote ruimtestation en zijn hoofd stoten. Weet je, ik zou er niet aan kunnen wennen. Geef mij mijn eigen bedje maar.” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426235 416 2032-12-31T22:00:00+00:00 32206 2012-06-17T20:00:00+00:00 yes no ISS ruimte astronaut ruimtevaart zweven raket https://schooltv.nl/video-item/gehoorbeschadiging-voorkomen-gebruik-oordoppen-als-je-geen-gehoorapparaatje-wilt 2024-01-04T10:35:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14696.w613.r16-9.0473e0e.webp Gehoorbeschadiging voorkomen | Gebruik oordoppen als je geen gehoorapparaatje wilt! Hee hallo! Hallo! Mag ik effe? Ja dankje. Ja die Jennifer Lopez kan wel roepen dat het flink hard moet, maar ze weet vast niet dat net uit een onderzoek blijkt dat harde muziek uit mp3-spelers enzo behoorlijk slecht voor je is. Een op de 10 van jullie wordt waarschijnlijk slechthorend of loopt de rest van zijn leven met zo'n irritante piep rond. Vroeger, vroeger had ik een walkman, je weet toch, zo'n ding met casettebandjes en zo. Nu heb ik deze, en dit nis echt vet veel beter, 16 gieg, eindeloos muziek... He wat is dat nou, hou eens op met die piep! Jij bent vast ook wel eens met van die tuitende oren thuis gekomen, na een schoolfeest of na een avond op de kermis of zo. Zo geven je oren aan dat ze wat rust nodig hebben. Ze hebben dan een overdosis aan geluid had. Wat is geluid eigenlijk? Bijvoorbeeld als ik praat, dan trillen mijn stembanden, dat geluid komt via de lucht bij jou oor en jij kunt het waarnemen. Je kan een geluidsgolf het best vergelijken met een stadionwave, want de deeltjes in de lucht blijven op hun plek. Het ene deeltje geeft de trilling alleen maar door aan het volgende. Net als je buurman op de tribune. Die trilling komt in je oor en via het trommelvlies in het slakkenhuis. Daarin zitten kleine haartjes en die zetten trillingen om in een elektrisch signaal. Via de gehoorzenuw gaat het geluid dan weer naar de hersenen. Een goed systeem. Maar als het geluid te hard is, komen de haartjes in de problemen en raken ze voor altijd beschadigd. We kunnen geluid meten en dat geluid meten we bijvoorbeeld met een decibelmeter. Sorry decibel? Wat is decibel dan? Decibel is de maat voor sterkte van het geluid. Hoe meer geluid, hoe meer decibellen. Met deze decibelmeter kun je ongeveer zien dat de sterkte van mijn stemgeluid bij jouw oren is ongeveer 60 decibel. Vanaf hoeveel begint het schadelijk te worden? Acht uur 80 decibel is de grens. En vier uur 83 decibel. Zo kun je het als het ware doorrekenen tot in de discotheek. Regelmatige blootstelling aan 110 decibel is echt schadelijk voor je oren. Maar even de discotheek in en uit zal meevallen. Geen probleem, dat doe ik ook wel eens om te meten. Oke, even wat voorbeelden. Als er een blad van de boom valt, hoor je ongeveer 10 decibel. En dit is hoe zestig decibel klinkt. Het kabaal van de snelweg is ongeveer 90 decibel en als je in de discotheek staat, stampen er zo'n 110 in je oren. Een een straaljager jaagt de meter flink hard op. Tijd om te checken hoe Augusto met zijn oren omgaat. Doe hem aan. 105, 110 decibel. Ik zie aan uw blik dat u daar niet zo blij mee bent. Nee, dat is te veel. Heb je wel eens last van een pieptoon? Ik hoor wel eens piepen ja. Die lijkt te verdwijnen, maar van mij mag je aannemen dat er wel degelijk een stukje beschadiging in het binnenoor. Na een jaar verdwijnt de pieptoon niet meer of dan merk je inderdaad dat je minder hoort. Betekent dat dat ik mijn mp3-speler moet weggooien, of niet meer naar concerten kan gaan? Ik ga ook naar concerten en heb ook een mp3-speler. Alleen bij een concert: let op wat je doet. En bij een mp3-speler, niet te hard en niet te vaak. Heb je wel eens gehoord van een discodip? Klinkt leuk, maar is minder. harde bassen zijn lekker als je wil dansen, maar juist daardoor kun je de toonhoogtes die in spraak zitten verliezen. En dan zijn de mensen om je heen moeilijk te verstaan. Maar er is meer. Want je kunt ook overgevoelig raken voor geluid. Alles klinkt dan heel hard. En dit kabbelende beekje klinkt dan ineens als een woeste rivier. Je kunt je oren dus verpesten door te lang naar te harde muziek te luisteren. Maar er zijn nog meer dingen om rekening mee te houden. Oohhh kicke dit jonge. Echt uitschieters naar boven de 100, echt niet normaal. Boven de 80 is al niet goed. He vet toen je net langskwam. Maar wat een kabaal joh. Ja dat is wel een nadeel. het is hartstikke leuk om hard te racen maar het maakt wel herrie. Heb je daar zelf last van. Nee, tegenwoordig niet meer. Wijn zijn goed beschermd tegenwoordig, dat is erg belangrijk, want vroeger waren die uitlaten open dus daar kwam veel kabaal uit en je zat daar middenin mensen wist niet dat dat schadelijk was. Je kent mensen die daar schade van hebben opgelopen. Er zijn heel veel coureurs, vooral de oudere coureurs, die echt niet meer kunnen horen. Dat komt heel veel voor tegenwoordig. De nieuwe generatie heeft daar geen last meer van. Dus jij hebt geen last van oorsuizen? Wat zeg je? Van oorsuizen. Nee. Daar gaat er weer een. Wat doe je er tegen dan? Uiteraard hebben we een helm, die dempt ook wat geluid. En oordoppen, die zijn op maat gemaakt en die sluiten je hele oren af. Die plug je in je helm. En dit zorgt er echt voor dat jij beschermd blijft tegen alle herrie in de auto en op het circuit. Ik durf het bijna niet te vragen maarre zou ik die dopjes kunnen gebruiken? Deze pas je niet want die zijn op mijn maat gemaakt dus dat gaat helaas niet werken. En die daar, die auto? Ja die mag je van mij wel even uitproberen. Niet alleen die oordopjes zijn klein, maar die auto ook. Ja hij is op maat gemaakt. Maar gaat wel lukken. Tot straks! Weet je. Harstikke bedankt, maarre is toch echt niks voor mij. Soms begrijp ik je echt niet Augusto. Ik dacht dat je eindelijk iets had gevonden waar je goed in was. Ja als je ouder wordt, gaan je oren sowieso achteruit. Maar je kunt allerlei dingen doen om gehoorschade te voorkomen. Ja oordoppen zin niet altijd even cool maar toch relaxter dan een gehoorapparaat op je veertigste. En deze, weet je wat, ik doe hem toch maar een tikkie zachter want dat was echt hard wat je net hoorde. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426236 433 2032-12-31T22:00:00+00:00 33362 2012-06-17T20:00:00+00:00 yes no geluid gehoorschade muziek oor golf https://schooltv.nl/video-item/het-syndroom-van-korsakov-als-je-te-veel-alcohol-drinkt-beschadigen-je-hersens 2024-01-04T10:35:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14698.w613.r16-9.5f722fb.webp Het syndroom van Korsakov | Als je te veel alcohol drinkt beschadigen je hersenen Een soort van hoestdrank, het zat in een glazen fles, het zag er groen uit. Johnny Walker. Nee was geen Jagermeister, het was een soort van hoestdrankje ik weet niet eens hoe het heette. Dat ging je gewoon drinken en dan voelde je je lekker. Het was lekker ja omdat het gewoon zoet is, dan kun je gewoon net zo goed limonade drinken met alcohol erin. Inderdaad, iedereen is dronken. Nouja, natuurlijk niet iedereen maar het komt wel steeds vaker voor onder Nederlandse jongeren. En dan heb ik het dus over de hardcore drinkers onder jullie. Kids die zoveel drinken dat ze in het ziekenhuis terecht komen. Dat aantal is dit jaar weer enorm toegenomen. Er zijn nu veel meer jonge zware alcoholpatienten dan vroeger. Alcohol, dat is een soort gif. Als je pure alcohol zou drinken, ga je dood. Daarom wordt het ook verdund. Maar als je veel drinkt krijg je veel gif binnen, en word je dronken. De meeste mensen drinken omdat ze dat lekker vinden. Alcohol verdooft je lichaam en geest je komt daardoor een beetje los. Via je bloed verspreidt de alcohol zich door je hele lijf. Het komt dus ook in je hersenen terecht. Na een paar glazen heb je je lichaam niet goed meer onder controle, je raakt aangeschoten. Als je nog meer drinkt, weet je steeds minder goed wat je doet en ben je dronken. Uiteindelijk zijn je hersenen totaal verdoofd en dringt niets meer tot je door. Je kunt dan in coma raken en je hart of ademhaling kunnen er helemaal mee ophouden. Ja, als je gewoon dronken bent ga je wel gekke dingen doen dus dat heb ik ook wel een paar keer gehad. Ik heb wel verhalen gehoord van kinderen die gewoon lam tegen het gemeentehuis staan te pissen. Ik ga niet echt met dat soort kinderen om want ik wil niet het risico lopen om ook alcohol te gaan drinken op deze leeftijd. Dit is Juliana-oord, een kliniek, zeg maar een soort ziekenhuis voor mensen met een niet-aangeboren hersenbeschadiging. De bewoners zijn gezond geboren maar hebben door bijvoorbeeld een ongeluk of beroerte beschadigde hersens. In een huis op het terrein van de kliniek woont Jos. Hij heeft het syndroom van Korsakov. Een hersenbeschadiging die je krijgt door overmatig alcoholgebruik. Wanneer ben je begonnen met drinken? Ik was een jaar of veertien, vijftien, toen was het begonnen. Hoe was dat? Ik vond het in het begin vies. Een biertje vond ik bitter. Maar toch doordrinken, ja het was gewoon normaal. Je oudere merkten er niets van? Nee ik deed het stiekem. Sneaky. Alles verzinnen om niet op te vallen. Maar ik had gewoon een kater, ja ik ken niet naar school ik heb hoofdpijn. Ze wist niet waardoor het kwam. Zal ik de dokter bellen? nou dat hoeft niet. Geef maar een paracetamolletje dan komt het wel goed. Maar het kwam niet goed. Want door het drankmisbruik beschadigde Jos zijn hersens. Bij je geboorte zijn je hersens nog niet klaar. Ze moeten nog groeien, net als de rest van je lijf. Rond je 24e zijn ze af. Dit zijn je kleine hersens. Die zorgen ervoor dat je goed kan bewegen. Rond je twaalfde zijn ze volgroeid. Maar dit hier groeit ongeveer door tot je zestiende. Het zorgt ervoor dat je nieuwe dingen kunt leren en onthouden. En dit stuk is tijdens je puberteit ook volop in ontwikkeling. Het regelt je emoties. Creatief denken en problemen oplossen doe je hier. En plannen en goede beslissingen nemen gebeurt met dit hersendeel. Dat groeit zelfs door tot na je twintigste. Tenminste, als het goed is. Want als je drinkt wordt je groei verstoord. Je hersenen zullen zich dan niet goed ontwikkelen. Je kunt niet alleen minder goed leren maar ook emotioneler of onaardiger worden dan als je niet zou drinken. Weet je vanavond nog wie er gewonnen heeft? Dat weet ik niet, dat dus inherent aan het syndroom van Korsakov, het niet weten wat je vergeet. Wel dat we een spel hebben gespeeld maar vanavond of over een paar uur misschien niet meer. Dit was Jos zo'n twintig jaar geleden. Hij was trots op zijn baan als verpleegkundige en natuurlijk ook op zijn kinderen. Hij leidde een normaal leven en de drank hoorde daar gewoon bij. Dit is wel alleen cola toch, wat erin zit? Ja dat is cola, dat was vroeger wel anders. In wat voor problemen ben je door het drankgebruik gekomen? Je relatie loopt op de klippen, dat eindigt uiteindelijk in een scheiding, dat vond ik heel erg natuurlijk. Plu mijn werk, dat ging niet meer. Mijn baan kwijtgeraakt, ontslag. Dan kom je in een uitkering terecht, je moet toch alles betalen, dus dan ga je wat diefstallen plegen in een winkel en dan word je gegrepen door de politie en zo is het balletje gaan rollen. Volgens de rechter kan Jos niet meer voor zichzelf zorgen. Daarom werd hij gedwongen opgenomen. Het gaat nu redelijk met hem maar als Jos alleen is grijpt hij altijd weer naar die fles. En daarom kan hij waarschijnlijk nooit meer zelfstandig wonen. Jos mag niet meer als verpleegkundige werken en geeft tegenwoordig voorlichting op scholen. Samen met zijn begeleider Johan vertelt hij over alcoholmisbruik. Nou kan ik me voorstellen dat het niet echt leuk is om over je problemen te praten. Waarom doe je dat? Je hebt gelijk, maar ik doe het om mensen te waarschuwen. Ik vond het heel erg voor hem, vooral dat zijn familie eraan kapot is gegaan. Ik vind het wel een beetje dom, want het was vooral zijn eigen schuld. Hoe voelt het om daar met jongeren over te praten? Het geeft me toch wel een fijn gevoel. Je loopt met een geheim rond wat je aan niemand kan vertellen en dit is een soort openbaring van joh, uit het gewoon. Heb je geen spijt achteraf? Ja zeker maar nu is het te laat. Als ik het achteraf geweten dat ik zo zou weten had ik het niet gedaan. Op zo'n moment besef je dat niet. Je wil erbij horen, je kan het overal kopen en krijgen. Neem je het jezelf kwalijk dat je het zover hebt laten komen? Ja zeker wel. De leerlingen van 3mb zijn blij dat Jos en Johan zijn komen praten. Ja want je hebt gezien wat is gebeurd met Jos en dat kan ook met kinderen gebeuren die nu aan het drinken zijn, die dichtbij ons zijn. Jos wist heel lang niet dat hij zijn eigen leven kapot maakt. Hij vond drinken heel normaal. Het begon met een paar biertjes op zijn veertiende, maar uiteindelijk dronk hij zijn leven helemaal stuk. Echt knap stom eigenlijk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426237 540 2032-12-31T22:00:00+00:00 15339 2012-06-17T20:00:00+00:00 yes no alcohol drinkwater hersenen drank https://schooltv.nl/video-item/italiaanse-wintergroenten-ook-in-de-winter-kun-je-hier-oogsten 2024-01-04T10:35:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14700.w613.r16-9.d9e7858.webp Italiaanse wintergroenten | Ook in de winter kun je hier oogsten Hé Ruben, er groeit hier echt van alles in jullie tuin hè? Ja, dat klopt. Want als je dat vergelijkt met Nederland: in de winter kun je daar heel weinig oogsten en het zeker niet eten, want het is nog niet rijp, maar hier wel, in de winter? Hier kan dat, ja. Ja. Venkel? Ja. Lekker fris, heerlijk om te eten. Broccoli. Broccoli. En dit is bloemkool. Ah, heerlijk! Dat vind ik heel lekker! En bij ons zijn ze wit? Ja, inderdaad, deze zijn paars. Typisch Siciliaans. Ja, en dit lijken wel cactussen? Ja, cactussen. En wat is dit? Cactusvijgen. Die kan je net als normale vijgen gewoon eten. Ja? Ja. Kijk. Ja, zeker weten? Zeker weten. Niet giftig? Nee. Ja, een beetje meloenachtig. Ja, het lijkt erop. En pitjes ook. Pitjes, heel veel pitjes. Mm-mm. Nou, lekker, ja. Cactusvijgen uit eigen tuin. Uit eigen tuin. Dit zijn olijvenbomen, hier groeien olijven aan. Maar helaas zijn jullie te laat, want we hebben ze al geplukt. Maar hier staat er nog wat. Kijk: dit zijn olijven, en dit zijn olijven. En dit is aloëvera. Aloëvera? Aloëvera. Je snijdt een blad af? Ja. Het is eigenlijk een soort gel. Het is echt een wondermiddel. Je kan het eten, je kan het drinken, je kan het gebruiken als je verbrand door de zon bent, het is echt super. En dan kan het op je huid als je verbrand bent? Het kan op je huid ja. Het is een beetje gelachtig hè? Ja. Ja, en ik ken de naam aloëvera wel, want je ziet het in Nederland wel eens op douchecrème staan bijvoorbeeld. Inderdaad ja. Maar ik heb de plant nog nooit gezien. Kijk: dit is de echte plant. En dit kan je gewoon eten, proef maar. Even proeven. En het is nog gezond ook? Het is heel gezond. En het groeit hier dus middenin de winter? Het groeit middenin de winter. En dit zijn bananen, die groeien hier ook. Helaas zijn de nog niet rijp, maar die kan je gewoon eten. Heerlijk. Dus die moeten nog geel worden? Die moeten nog geel worden ja. Ja. En wat hebben we dan? Hier hebben we avocado. Hier hebben we mandarijnen en citroenen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426238 179 2032-12-31T22:00:00+00:00 13682 2011-12-31T22:00:00+00:00 yes no verbouwen groente landbouw fruit aardrijkskunde Italië Europa in delen https://schooltv.nl/video-item/de-etna-de-grootste-actieve-vulkaan-van-europa 2024-01-16T14:16:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14702.w613.r16-9.221a4e1.webp De Etna | De grootste actieve vulkaan van Europa De Etna: 3323 meter hoog is ie. Het is de grootste en meest actieve vulkaan van Europa en dat betekent, dat ie regelmatig uitbarst. Het is ook de hoogste berg van het eiland waarop ie staat: Sicilië. De Etna is een kegelvulkaan, dat betekent, dat ie een beetje een kegelvorm heeft. Zo’n kegelvulkaan produceert dikke stroperige magma die niet ver stroomt. Eenmaal buiten de vulkaan is het lava. En als die stolt, dan ontstaat die kegelvorm. In het gebied waar de Etna ligt, zijn nog meer vulkanen zoals de Stromboli en de Vesuvius. En het komt omdat hier twee continentale platen elkaar raken. Het gaat om de Afrikaanse en de Euraziatische plaat. Nou, dat raken, dat gaat niet helemaal netjes. Ze botsen en daardoor schuiven ze ook wel onder elkaar door. Meestal ligt die Afrikaanse plaat onder de Euraziatische. Maar hier bij de Etna is het nog een beetje anders: er zitten hier allerlei scheuren. En door die openingen kan heel makkelijk magma vanuit de aarde naar boven komen. En dan krijg je dit: vulkanen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426239 83 2032-12-31T22:00:00+00:00 88246 2012-06-04T20:00:00+00:00 yes no aardplaat Europa in delen Italië vulkaan https://schooltv.nl/video-item/visafslag-en-veiling-hoe-komt-vis-in-de-winkel-terecht 2024-01-04T10:35:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14704.w613.r16-9.1f9f3d1.webp Visafslag en veiling | Hoe komt vis in de winkel terecht? Nou, het vriest een graadje of 10 deze ochtend, het is nog heel vroeg, 6 uur, normaal lig ik in mijn bed, maar ik ben nu op de visafslag in IJmuiden en zowel de vis als de handelaren zijn hier al naartoe gekomen. Morgen. Wat is dat voor visje? Dat is een tong, een Noordzeetong. Dus die is hier echt in de Noordzee gevangen? Ja, dit is, ja, ongeveer het meest gewilde visje van Europa. En wat zijn de heren hier precies aan het doen nu? Op het ogenblik zijn ze de vis aan het sorteren, de minimummaat voor tong is 24 centimeter, van daar beneden mogen we niets verkopen of in ons bezit hebben, die worden dus sowieso als ze er al tussen zitten worden ze eruit gehaald. Maar ze worden eigenlijk gemeten aan de hand van die streepjes op de tafel? Ja. Ja. En nu gaan ze in de juiste bak, dus de grote bij de grote en de kleinere bij de kleinere? Ja. En wat voor vis komt hier verder nog meer voorbij? Dit is, er zijn allemaal stekels op zijn rug. Hier hebben we een kabeljauwtje, dit is een, ja, vrij kleine, want die dingen kunnen tot een anderhalve meter groot worden. Die herken je aan zo’n mooi baarddraadje en een mooie groene kleur. Dit is blauwe makreel. En hier is ie duidelijk blauw, blauwgroen. Dit is, ja, een hele mooie vis, een hele snelle zwemmer. De schol, die herken je aan een groene bovenkant, oranje stippels en een witte onderkant, deze wordt ook heel veel door de Nederlanders gevangen. En wordt dit ook allemaal in Nederland opgegeten door mensen? Nee, want Nederland is zeg maar een visserijland en een exporterend land. Dus we vangen heel veel, daar zijn we goed in in Nederland en dan gaat het naar...? Dan gaat het bijvoorbeeld naar een Griekenland, het gaat naar Turkije, het gaat naar Japan, dus daar komt van alles komt er terecht. We zijn hier op de visafslag, en dat betekent dat de visserman, die brengt zijn vis hier op soort gesorteerd, want dat moet van de overheid, dan wordt het hier op maat en op kwaliteit gesorteerd, dat wordt ook ingedeeld. En daarna wordt het over de veilingklok wordt het verkocht. “Over de veilingklok”? Ja. Nou, dat wil ik wel eens even zien! En dit hier is de veiling, hier wordt de vis verkocht en alle kopers, die zitten achter hun scherm en kijken naar de klok. Daar staat niet de tijd op, maar de prijs van de vis en dat werkt zo: de prijs begint hoog en zakt dan steeds een beetje. En je moet drukken als je de prijs goed genoeg vindt, dan krijg je de vis voor die prijs. Nou, en druk je te vroeg, dan betaal je te veel, dus dat moet je niet doen, maar druk je te laat, dan heeft iemand anders de vis en ga je dus met lege handen naar huis. Zo werkt een veiling. Nou, niet iedereen die hier vis koopt is er ook echt, want je kunt ook inloggen op dit systeem op afstand en dan koop je dus bijvoorbeeld vanuit België of Frankrijk hier vis. En als het dan verkocht is, dan gaat de vis of per boot of per vrachtauto naar de plaats van bestemming. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426240 192 2032-12-31T22:00:00+00:00 7738 2012-06-04T20:00:00+00:00 yes no transport veiling vis visserij exporteren https://schooltv.nl/video-item/rode-sinaasappels-door-antioxidanten 2024-01-04T10:35:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14706.w613.r16-9.4f04386.webp Rode sinaasappels | Door antioxidanten Sinaasappels die je in de supermarkt of op de markt haalt komen niet uit Nederland. Ze hebben een ander klimaat nodig met hogere temperaturen en voldoende vocht. Zoals in de landen aan de Middellandse Zee. De meeste sinaasappels zijn fel oranje van binnen, maar er zijn ook sinaasappels die er anders uitzien. Deze sinaasappels zijn roodachtig. Om erachter te komen hoe dat komt moeten we naar het Italiaanse eiland Sicilië. Zie je dat, ze zijn heel rodig van binnen, de sinaasappels hier op Sicilië. En dat heeft niet te maken met het soort sinaasappel of met wat er hier in de bodem zit, nee, die rode stof maakt de sinaasappel zelf aan: antioxidanten heet het, een soort antioxidant. En hij doet om zichzelf te beschermen tegen het verschil in temperatuur overdag en ’s nachts. Hij doet dat aan het begin van de rijping, dus het einde van de herfst, begin van de winter. Het goede is: die antioxidanten zijn ook heel goed voor ons als we de sinaasappel eten, er zit 40% meer vitamine C in dan in een normale sinaasappel. En ze zijn ook nog heel lekker! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426241 94 2032-12-31T22:00:00+00:00 3552 2012-06-04T20:00:00+00:00 yes no Europa in delen Italië fruit sinaasappel https://schooltv.nl/video-item/sinaasappels-op-sicilie-waarom-groeien-ze-daar-zo-goed 2024-01-04T10:35:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14708.w613.r16-9.346fc7e.webp Sinaasappels op Sicilië | Waarom groeien ze daar zo goed? Veel sinaasappels die in Nederland in de supermarkt liggen komen uit Italië. Op het Italiaanse eiland Sicilië zijn veel sinaasappelplantages. Wat is nou het geheim van die heerlijke sinaasappels? Dat ga ik je verklappen. Het geheim is hier op Sicilië die vulkaan: de Etna. En de Etna is wereldberoemd vanwege zijn vele uitbarstingen en lavastromen. Het is een enorme vulkaan, de top is 3323 meter hoog. En de sneeuw op de top, dat is eeuwige sneeuw, die smelt niet. Maar zo’n één à twee keer per jaar barst de Etna uit en dan wil je hier niet staan! We hebben geluk: vorige week was de vulkaan nog onrustig, maar vandaag komt er eigenlijk alleen een beetje rook uit. En dit is gestolde lava, afkomstig uit de vulkaan. Dus bij een iedere uitbarsting is dit naar buiten gekomen. Ja, dit wil je niet in je tuin hebben, dus misschien vraag je je af: 'waarom wonen er eigenlijk mensen op Sicilië, zo dicht bij zo’n gevaarlijke vulkaan?'. Nou, er zijn ook voordelen aan zo’n vulkaan in je achtertuin: de as die naar buiten komt bij iedere uitbarsting zorgt ervoor, dat de grond hier op Sicilië heel vruchtbaar is. En er is nog een belangrijk voordeel: vooral als je sinaasappels wilt kweken. En er staat hier een behoorlijke wind, dat is warme lucht van zee. Maar die gaat hier de berg op en dan koelt ie af, want het is hier echt een stuk kouder dan aan de kust. Nou, als die lucht afkoelt, dan kan er neerslag ontstaan: sneeuw, zoals hier, of regen. En uiteindelijk komt al die neerslag in allerlei stroompjes weer de berg af. En met dit water kun je heerlijke en sappige sinaasappels kweken. Kijk: de zomers hier zijn heel heet en droog, er is heel veel zon. Maar die sinaasappels, die blijven toch groeien, dankzij de hulp van dit water van de Etna. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426242 138 2032-12-31T22:00:00+00:00 7276 2012-06-04T20:00:00+00:00 yes no Europa in delen sinaasappel Italië fruit https://schooltv.nl/video-item/wat-is-het-ruhrgebied-een-belangrijk-industriegebied 2024-01-04T10:35:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14710.w613.r16-9.a2e3e52.webp Wat is het Ruhrgebied? | Een belangrijk industriegebied We zijn in Duitsland bij de stad Duisburg. En Duisburg heeft de grootste binnenhaven van Europa. En deze plek hier is bijzonder: daar komt de rivier de Ruhr uit op de Rijn. Dit hier is de Rijn, dat is verder Duitsland in en de andere kant op, daar komen wij vandaan: daar ligt Nederland. Nou, en dit gebied hier heet “het Ruhrgebied” en is dus vernoemd naar die rivier: de Ruhr. Het is hier een aaneenschakeling van grote steden: Dortmund, Duisburg dus, Düsseldorf, en heel veel industrie. Ja, de Ruhr en de Rijn, die hebben daar samen voor gezorgd dat dit gebied heel belangrijk is geworden. Maar het echte geheim van het Ruhrgebied, dat zit onder de grond. Vroeger was het Ruhrgebied vooral een landbouwstreek totdat ze ontdekten, dat de grond hier vol zat met steenkool. En toen begon de ontwikkeling van het Ruhrgebied. Nou, we zijn nu in zo’n oude steenkoolmijn. Ik ben heel benieuwd. Eindeloze gangen hier onder de grond. Je kan hier, dit plekje, zien waarnaar ze op zoek waren: dit is die steenkool. Ze noemden het ook wel 'zwarte diamanten' en hierboven zit ook nog een beetje. Want het was heel veel geld waard. Hier konden die fabrieken in het Ruhrgebied op draaien, dit was de brandstof en in dit soort hoekjes, amper een meter hoog, zat een mijnwerker dan 8 uur lang te hakken naar steenkool, loodzwaar werk. Ik geloof niet, dat ik de mijnwerker had willen zijn. Zo’n 30 jaar nadat de eerste steenkoolmijn was geopend schoten de fabrieken hier als paddenstoelen uit de grond. Er kwamen metaalsmederijen, smeltovens en walserijen. En er werden allerlei ruwe grondstoffen geïmporteerd zoals bijvoorbeeld ijzererts. En van die grondstoffen maakten ze allerlei producten zoals bijvoorbeeld staal. Nou, en dat staal wordt nog steeds hier over die rivier vanuit het Ruhrgebied vervoerd. Maar ze maakten ook complete producten van dat staal: auto’s bijvoorbeeld. Nou, en als je die auto’s over de hele wereld wilt verkopen, dan is het handig dat je fabriek langs die rivier staat. Nou, omdat er opeens zoveel fabrieken kwamen, was er opeens ook heel veel werk. Daar kwamen heel veel mensen op af. En zo ontstonden grote steden zoals Duisburg bijvoorbeeld. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426243 174 2032-12-31T22:00:00+00:00 30966 2012-06-04T20:00:00+00:00 yes no transport industrie grondstof Duitsland Rijn rivier https://schooltv.nl/video-item/hoe-zijn-de-alpen-ontstaan-door-platentektoniek 2024-01-16T16:07:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14712.w613.r16-9.1b543c9.webp Hoe zijn de Alpen ontstaan? | Door platentektoniek De Alpen zijn de grootste en hoogste bergen van Europa. Maar hoe zijn die eigenlijk ontstaan? Kijk: wij wonen op de buitenste laag van de aarde, dat is de aardkorst en die is zo’n 6 tot 60 kilometer dik. En dat lijkt heel wat, maar als ik je nou zeg, dat het tot het middelpunt van de aarde nog 6500 kilometer is, dan snap je wel, dat die aardkorst eigenlijk maar een heel dun laagje is! Hoppa! Zo, je kunt de aardkorst wel een beetje vergelijken met deze appelschil. De aardkorst, dat is ook niet één geheel, maar het zijn allemaal losse platen die zo op de aarde liggen en ze drijven eigenlijk een beetje op de laag eronder. Er zit ook beweging in die platen en dat noemen ze 'platentektoniek'. Nou, daar waar die platen elkaar tegenkomen, daar vinden botsingen plaats. En platen deuken in, ze drukken tegen elkaar aan. Nou, zo’n botsing kan miljoenen jaren duren en die kan ertoe leiden, dat die platen eigenlijk zo tegen elkaar aan omhoog gaan staan. Maar je ziet al een beetje wat er gebeurt: er ontstaat eigenlijk een berg. Nou, de Alpen hier zijn eigenlijk het resultaat van allemaal botsingen die miljoenen jaren lang doorgingen en dan krijg je dus allemaal bergen zoals hier. Nou, Nederland ligt niet aan de rand van zo’n plaat, maar midden op. Bij ons dus geen botsingen en daardoor ook geen bergen in Nederland. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426244 95 2032-12-31T22:00:00+00:00 94680 2012-06-04T20:00:00+00:00 yes no Alpen aardplaat divergentie aardbeving https://schooltv.nl/video-item/noorwegen-een-ruig-land-met-een-fjordenkust 2024-10-21T09:06:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14716.w613.r16-9.15af721.webp Noorwegen | Een ruig land met een fjordenkust Noorwegen is een land in Noord-Europa. In Noord-Europa liggen Noorwegen, Zweden, Finland, Denemarken, IJsland, Estland, Letland en Litouwen. De hoofdstad van Noorwegen is Oslo. Noorwegen is een langgerekt land met een lange kustlijn. Van Noord naar Zuid is het land 1800 kilometer lang. Maar op de meeste plekken is het maar 80 kilometer breed. Lekker op het strand liggen kun je in Noorwegen bijna nergens. Noorwegen heeft een fjordenkust met diepe inhammen met steile rotsen. Een fjord is een diepe zee-inham die door bergen of heuvels is omgeven. Het water in de fjorden is vaak heel erg diep, tot wel 1000 meter en meer. Omdat ze zo diep zijn, kunnen zelfs grote zeeschepen gemakkelijk ver landinwaarts de fjorden op varen. Het water in de fjorden is trouwens zout, fjorden zijn geen rivieren. Het is zeewater. Het langste fjord is het Sonje Fjord. Dik 200 kilometer lang en 1300 meter diep. Fjorden zijn lang geleden ontstaan toen gletsjers diepe dalen hadden uitgeslepen. Deze dalen raakten toen het ijs steeds meer smolt door de zee gevuld. De zee beukt tegen de steile rotsen aan. En daardoor slijt het land steeds verder af. In het Zuiden en langs de kust vind je veel bossen. Als je naar het Noorden gaat, zie je vooral bergen. Je passeert uiteindelijk ook de Poolcirkel. Hoe Noordelijker je gaat, hoe kouder het wordt. In de winter kan het hier weer -40 graden Celsius worden! In het Noorden liggen toendra’s, op deze uitgestrekte vlaktes is de bodem altijd bevroren. Noorwegen is een rijk land. Ze hebben gigantische olie- en gasvoorraden waar ze veel geld mee verdienen. Ze betalen er ook niet met de Euro, maar met de Noorse Kroon. Hoewel Noorwegen wel 10 keer zo groot is als Nederland, wonen er lang niet zoveel mensen. Omdat het Noorden koud en het binnenland ruig is, wonen de meeste Noren aan de kust. De inwoners leven er vooral van de visserij. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426246 140 2032-12-31T22:00:00+00:00 32772 2012-06-04T20:00:00+00:00 yes no bevolking zee Europa Noorwegen Scandinavië https://schooltv.nl/video-item/kaartlezen-in-de-bergen-ook-op-een-platte-kaart-kun-je-de-hoogte-aflezen 2024-01-16T15:16:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14718.w613.r16-9.fa39617.webp Kaartlezen in de bergen | Ook op een platte kaart kun je de hoogte aflezen Hier in de atlas zie je een kaart van de Alpen, het hooggebergte waar we nu zijn. Nou, dan moet je even hier wat dichterbij komen, hier in de hoek hebben ze de legenda, die geeft aan hoe je kaart moet lezen. Het begint bij donkerblauw: dat is het diepste gedeelte op deze kaart. En zo loopt het op naar hier groen, dat is 0 tot 100 meter, dat is zeg maar op zeeniveau. En vervolgens gebruiken ze steeds andere kleuren om een andere hoogte aan te geven: hoe hoger, hoe donkerder bruin. Dus dit donkerbruine is het hoogste op de kaart: 5000 meter staat erbij. Maar als je dan weer op de kaart kijkt, dan zie je al die kleuren inderdaad terug. Hier in Italië een heel groot stuk groen, dus dat is vlak land, de zee blauw, in inderdaad: de Alpen bruin, want dat staat voor die hoogte. En hoe donkerder bruin, dus hoe hoger. Nou, dat klopt ook wel, want hier zijn we in dit gedeelte, kijk om je heen: je ziet hier ook bergen die behoorlijk hoog zijn. En daar op de toppen ligt eeuwige sneeuw en dat zie je ook terug op de kaart, maar dat zijn die witte puntjes hier. Eens effe kijken waar ik nou precies ben, ja, ik vind het altijd heel moeilijk om in een berglandschap de weg te vinden. Het komt omdat een gewone kaart hier niet zo handig is, zo’n kaart zoals we in Nederland gebruiken, want die is net als Nederland plat. Hè, je kan hier het beste gebruikmaken van de hoogteverschillen en ze hebben er wat op bedacht om dat op een gewone kaart te laten zien. Hier, dit is een kaart van dit gebied. En zie je al die lijntjes daar? Dat zijn hoogtelijnen en tussen ieder lijntje op deze kaart zit 10 meter verschil. Dus het loopt hier aardig zo op naar de top van de berg. Ik kan het ook voor je tekenen. Ik ga nu een eigen berg ontwerpen. Dit is 0 meter. Dan ga ik voor hoogtelijnen van steeds 100 meter verschil. Zo. Dan is dit 100 meter. Dit is 200 meter. 300 meter. 400 meter. Nou, je ziet, dat het hier vrij steil afloopt, want de lijnen zitten dicht op elkaar. Hier zitten de lijnen verder uit elkaar en is het meer glooiend. Dit is dus een betere plek om bijvoorbeeld een weg aan te leggen. Nou, wat is nou het hoogste punt in deze buurt? Effe kijken, dat is hier. De top van de Mont Blanc: 4810 meter. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426247 163 2032-12-31T22:00:00+00:00 54150 2012-06-05T20:00:00+00:00 yes no atlas kaartlezen Europa in delen landschap https://schooltv.nl/video-item/gletsjers-in-de-alpen-rivieren-van-ijs 2024-01-04T10:35:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14720.w613.r16-9.86ba462.webp Gletsjers in de Alpen | Rivieren van ijs Zie je die kruimeltaart daar bovenop die berg? Dat lijkt sneeuw. Maar dat is het niet. Het is ijs. Dus het is hard en glad. Ooit viel het wel als sneeuw op de bergtoppen hierachter, die kun je niet zien. Daar viel zo veel sneeuw, dat de onderste sneeuw door de druk van de sneeuw daarboven ijs werd. Het werd samengedrukt, dus het werd ijs. En omdat ijs zo zwaar is, ging het langzaam de bergen afstromen. Dat is een voortdurend proces want er valt nieuwe sneeuw en die wordt ook weer ijs. En zo ontstaat er een soort ijsrivier. Ze noemen dat: een gletsjer. Die gletsjer stroomt nu langzaam de berg af het dal in. Eigenlijk net als een echte rivier, maar dan bevroren. Het gaat heel langzaam hoor, 10 cm. per dag gaat deze gletsjer. Sommige gaan in de zomer bij de steile stukken wel twee meter per dag. Dan denk je misschien dat is toch nog heel langzaam? Ja oke maar dat gaat duizenden jaren door en dan krijg je wat je hier ziet. De gletsjers komen hier van de hogere gebergtes en gaan dan het dal in en dat dal slijt dus ook helemaal uit. Daar, dat dal, dat is helemaal uitgesleten dor een gletsjer. Dus moet je zien wat een kracht dat heeft. Trouwens de meeste valleien in gebergtes zijn ooit gemaakt door gletsjers. En zo’n gletsjer is ook niet zo’n zomaar een ijsstroompje, die daar is wel 400 meter dik. Wauw. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426248 93 2032-12-31T22:00:00+00:00 46209 2012-06-04T20:00:00+00:00 yes no aardrijkskunde water berg gletsjer Europa in delen https://schooltv.nl/video-item/de-donau-de-enige-rivier-in-europa-die-van-west-naar-oost-stroomt 2024-01-16T14:15:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14722.w613.r16-9.b6e4b8f.webp De Donau | De enige rivier in Europa die van west naar oost stroomt In Nederland lopen 2 belangrijke rivieren, de Rijn en de Maas. Frankrijk staat bekend om de Rhône, de Seine en de Loire. Portugal heeft de Taag en de Ebro loopt door Spanje. Italië heeft de Po en door Engeland stroomt de Thames. Polen heeft de Wisla en in Duitsland heb je de Elbe. De Dnjepr hoort bij Rusland en Oekraïne. Maar de allerlangste rivier vinden we in Oost-Europa, de Wolga. Die is wel 3500 kilometer lang. De op een na langste rivier van Oost-Europa is de Donau. Hij ontspringt in het Zwarte Woud in Duitsland en van daar stroomt hij oostwaarts door Oost-Europa. Voordat ie 2888 km verderop in de Zwarte Zee uitmondt, komt hij door 10 landen. Het is de enige rivier die in oostelijke richting stroomt. Een rivier is een goede manier om goederen of grondstoffen te vervoeren. Scheepvaart op de Donau wordt nog niet veel gebruikt als op rivieren in West-Europa zoals de Rijn. Op de Rijn varen drie keer meer binnenvaartschepen dan op de Donau. Terwijl de Donau bijna 2,5 keer zo lang is. Langs de Donau komen er steeds meer fabrieken bij en ook het transport over de rivier wordt daar steeds belangrijker. Vroeger wilden mensen al graag aan de rivier wonen. Met bootjes kon je handelswaar, maar ook jezelf verplaatsen. En over de rivier was vaak veel makkelijker dan over de weg, als er al een weg was. Het werd druk op de rivier. Er kwam handel op gang en de stad ontstond. Budapest, de hoofdstad van Hongarije, wordt in 2 gesneden door de Donau, hij loopt er dwars doorheen. Vroeger waren dit twee aparte steden, Buda aan de ene en Pest aan de andere kant. Nu is het de allergrootste stad aan de Donau. De Delta van de Donau is verdeeld over 2 landen, Oekraïne en Roemenië. In het Deltagebied vind je bossen, meren en moerassen en veel planten en dieren. De Donaudelta is een belangrijke broedplaats en trekhalte voor vogels. Zo’n delta is ook een prima plek om te wonen. Er zit veel vis en op de vruchtbare grond kun je goed voedsel verbouwen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426249 141 2029-09-19T20:00:00+00:00 20106 2012-06-04T20:00:00+00:00 yes no transport Europa rivier https://schooltv.nl/video-item/een-containeroverslag-de-haven-van-rotterdam-is-de-grootste-overslaghaven-van-europa 2024-01-04T10:35:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14724.w613.r16-9.2e92739.webp Een containeroverslag | De haven van Rotterdam is de grootste overslaghaven van Europa Dit gaat wel lekker zo. Rotterdam is een overslaghaven. Dat betekent, dat bijna alle spullen die door dit soort grote zeeschepen gebracht worden vanaf hier verder op transport gaan. En dat kan per goederentrein of per vrachtwagen, maar ook met kleinere binnenvaartschepen. Die gaan dan vaak stroomopwaarts de rivier op naar andere plekken. Bijvoorbeeld over de Rijn naar Duitsland. Maar het kan ook andersom: binnenvaartschepen komen hier met spullen, die worden dan overgeslagen bijvoorbeeld op zo’n zeeschip als dit en dan gaat het naar havens over de hele wereld. Rotterdam is de grootste zeehaven van Europa. Er komen hier grondstoffen aan zoals ijzererts en steenkolen, maar ook spullen, bijvoorbeeld auto’s en televisies; en per jaar gaat het om in totaal ongeveer 430 miljard kilo, onvoorstelbaar veel. En dit hier is een containeroverslag: een gigantisch terrein waar containers aankomen en weer weggaan. “Dit schip zit vol met containers waarin van alles kan zitten: meubels of wasknijpers, of nou, eten, dat zou zomaar kunnen. En Erik, waar komt dit schip vandaan?” “Dit schip komt uit Le Havre, Frankrijk.” “Oke, en weet jij nou wat er in de containers zit?” “Nee, gelukkig niet.” “Maar kunnen we niet eentje effe openmaken? “Niet dat kan niet, want die zitten keurig netjes op slot.” “Oke, dat gaat niet gebeuren?” “En dat gaat ook niet gebeuren vandaag.” “Helaas. “We zijn nu de containers aan het lossen: van boord aan het halen. Dit hier is een zeeschip, dat heeft die containers aangevoerd. Een deel van die containers gaat straks op een kleiner schip en die brengt ze dan stroomopwaarts over de rivier naar de bestemming. Overal waar je hier kijkt staan containers. Erik, hoe zorgen jullie ervoor dat het geen chaos wordt?” “Nou, dat wordt allemaal keurig netjes bijgehouden in de computer.” “Ja, en zo weten jullie waar die vandaan komt en waar die heen moet?” “Jawel, ja.” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426250 136 2032-12-31T22:00:00+00:00 24986 2012-06-04T20:00:00+00:00 yes no haven Rotterdam transport schip vervoer container Europa in delen https://schooltv.nl/video-item/het-deltaplan-bescherming-tegen-het-water 2024-01-04T10:35:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14726.w613.r16-9.2e1e107.webp Het Deltaplan | Bescherming tegen het water In Nederland en ook in het buitenland werd veel geld ingezameld voor de slachtoffers van de Watersnoodramp en dat geld was hard nodig om de boerderijen en de huizen weer opnieuw op te kunnen bouwen. Na de Watersnoodramp van 1953 konden de Zeeuwen en de bewoners van de Zuid-Hollandse eilanden hun leven weer opbouwen en zoiets mocht nooit meer gebeuren. Daarom werd het Deltaplan ontworpen en sterke dammen en dijken, die beschermen ons nu tegen welk watergeweld dan ook. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426251 92 2032-12-31T22:00:00+00:00 36921 2012-07-08T20:00:00+00:00 yes no Deltawerken watersnoodramp dijk overstroming dam Zeeland natuurgeweld https://schooltv.nl/video-item/nederland-onder-water-de-watersnoodramp-van-1953 2024-01-04T10:35:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14728.w613.r16-9.14f58dd.webp Nederland onder water | De watersnoodramp van 1953 Op 31 januari 1953 worden inwoners van Zeeland en Zuid-Holland opgeschrikt door een enorme stormvloed. Veel dijken waren niet sterk genoeg en ze konden de hoge golven niet aan. Het hele gebied stroomde over. De zee was ineens zó krachtig en zó woest dat ie over duinen, dijken en dammen heen golfde en langs de hele kust waren er overstromingen. Veel dijken waren niet sterk genoeg en ze konden de enorm hoge golven niet aan. Grote delen van Zeeland, de Zuid-Hollandse eilanden en het Westen van Brabant werden overstroomd. Het water nam op veel plaatsen alles mee wat in de weg stond en het stroomde zelfs de huizen binnen. Door de stroom van water en modder werden sommige huizen zelfs mee gesleurd alsof ze van papier waren. Het water stroomde vanuit de hogere straatjes natuurlijk de lagere straatjes in en op zijn weg nam het water alles mee. Het kwam ook ontzettend hoog: kijk maar naar dat bordje daar: tot daar kwam het water wel! De mensen moesten natuurlijk vluchten naar de zolder en zelfs naar de daken en soms zaten ze daar urenlang en ze wisten niet waar ze heen konden. We zagen het water aankomen om de hoek van de huizen, een grote golf van grijsgrauw water. De deuren en ramen kraakten, we kunnen niet meer slapen. Het dakraam klappert in de wind. Het water steeg de trap op naar de slaapverdieping. In nog geen 5 minuten stond ons huis onder. Het waren angstige minuten. Nederland was een rampgebied geworden en het duurde even voordat de rest van Nederland in de gaten had dat er iets gebeurd was. Veel telefoonlijnen waren namelijk uitgevallen en mobiele telefoons, die bestonden nog niet. Na de Watersnoodramp in 1953 was Nederland een rampgebied geworden. 1800 mensen en honderden dieren zijn verdronken door de kracht van het woeste water. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426252 122 2032-12-31T22:00:00+00:00 35709 2012-07-08T20:00:00+00:00 yes no Deltawerken watersnoodramp Zeeland overstroming https://schooltv.nl/video-item/het-teylers-museum-het-oudste-museum-van-nederland 2024-01-09T16:51:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14730.w613.r16-9.feb04de.webp Het Teyler's museum | Het oudste museum van Nederland In de 18de eeuw leefde er in Haarlem een belangrijke en voorname man: Pieter Teyler. Hij had een brede belangstelling voor wetenschap, kunst, natuur, en hij vond dat als je veel wist over mens, dier en aarde, dat dat je gelukkig maakte. Na zijn dood liet Pieter Teyler daarom veel geld na en met dat geld kochten vrienden van hem verzamelingen van fossielen, meetinstrumenten en kunstwerken. Aan het huis van Pieter Teyler is een museum gebouwd waar je nu nog al die verzamelingen uit de 18de eeuw kunt bekijken: het Teyler’s Museum in Haarlem heet het nu. Het oudste museum van Nederland. U weet veel over de verzamelingen die hier bewaard zijn gebleven hè? Ja. Wat ligt hier nou precies? Nou, hier liggen allemaal fossielen en die werden gevonden, toen ze werden gevonden in de 18de eeuw werd er heel veel onderzoek naar gedaan om meer over de wereld te weten te komen. En daarom hebben we hier ook natuurkundige instrumenten. Apparaten? Apparaten, ja, om ook onderzoek te doen naar hoe de wereld in elkaar zat. En veel kunst en boeken natuurlijk waarin alles wat ze vonden werd geschreven. Ja, want iedereen was gewoon razend nieuwsgierig hoe de wereld in elkaar zat in die tijd. Wat was dit voor een dier? Dit was de mammoet. Hij werd hier gevonden in Nederland en hij was zó ontzettend groot dat, ja, hij leek wel een beetje op een olifant, de mensen kenden toen al wel de olifant. In de 18de eeuw was dat hè? In de 18de eeuw, ja. Maar hij was zó ontzettend groot, 2 tot 3 keer zo groot dan een olifant, en nergens op de wereld bij de ontdekkingsreizen waren ze zo’n soort grote olifant al tegengekomen, dus toen hebben ze gedacht: “ja, hij moet wel uitgestorven zijn”. Wow! Wat is dit dan voor een dier geweest? Ja, dit is de mosasaurus ofwel maashagedis, die leefde 70 miljoen jaar geleden. Een hele tijd terug. Ja. In de Maas, tenminste, die loopt daar nu, maar dat was toen een zee. En nu een rivier? Ja. En dat was, ja, in die tijd leefden er dus in het gebied wat nu Nederland is van zulke grote dieren, want hij was wel 15 meter lang. Echt, want dit is alleen de kaak? Dit is alleen nog maar de kaak. Maar die hele middenvitrine, dat is de maashagedis geweest. En hij at zeeschildpadden, dus dan moet je ook wel wat tanden hebben natuurlijk om die aan te kunnen met hun schilden. Ja. Welke ontdekkingen werden er nou nog meer gedaan in de 18de eeuw? Nou, ze waren heel erg bezig met van alles te onderzoeken, hoe de wereld in elkaar zat, en daar bouwden ze ook instrumenten voor, meetinstrumenten, om onderzoek mee te kunnen doen zoals deze hele grote elektriseermachine, de grootste elektriseermachine ter wereld. Wow. Om te onderzoeken wat statische elektriciteit nou eigenlijk was. Ze kenden dat verschijnsel wel natuurlijk, want als je een kat aait bijvoorbeeld, kan je wel eens een schokje krijgen. Maar ze wisten niet wat het was. Dus ze probeerden met deze machine daarachter te komen. Zelfs Keizer Napoleon had daarvan gehoord, dus die is hier geweest. Hier, hij heeft hiernaar gekeken? Hij heeft hiernaar gekeken en ja, hij had dat gehoord en wilde dat wel zien. Maar het was een oktoberdag in 1811, heel erg regenachtig, en helaas is dat niet gelukt. Toen was hij teleurgesteld? Hij was vreselijk teleurgesteld. Maar ja, zelfs voor een Keizer kan je het weer niet naar je hand zetten. Nee. Dit is de kleine versie? Ja, dat klopt. Zoals je ziet: deze heeft ook twee glazen platen, twee Leidse flessen en de bollen waartussen de vonk overspringt. En de Leidse flessen, wat zijn dat? Ja, de Leidse flessen, die vullen zich met die statische elektriciteit, die spanning, en net als bij een fles kan dat dan overlopen en op dat moment zie je alle energie die verzameld was in die fles overslaan in die vonk. Dat wordt een vonk? Dat wordt dus echt een grote vonk. Nou, die zal ik eens even laten zien hoe dat er uitziet. Je gaat bliksem maken? Ik ga bliksem maken. Kijk, dit is dus een kleine elektriseermachine. Een grote elektriseermachine kan je je voorstellen: dat kan een vonk zijn van 60 centimeter! Echt? Ja, dat is ongeveer zeg maar vanaf de ene bol tot hier, ja. Ja, maar dan ook met echt een waanzinnige knal? Ja, net als bij bliksem, want wat je daar hoort is de onweer. Dit is maar een heel klein knalletje. En ja, je kunt zien: als je de afstand vergroot, dan doet ie het bij deze dus niet meer, maar bij die grote zou dat dus 60 centimeter kunnen zijn. Dankzij Pieter Teyler en Teyler’s Museum in Haarlem weten we veel meer over hoe ze toen tegen de wereld aankeken. En weten we veel meer van de wereld zoals die nu is. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426253 279 2032-12-31T22:00:00+00:00 6631 2012-07-08T20:00:00+00:00 yes no wereld natuur museum wetenschap https://schooltv.nl/video-item/ontdekkingen-in-de-pruikentijd-pruiken-en-fossielen 2024-01-04T10:35:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14732.w613.r16-9.abdec0b.webp Ontdekkingen in de pruikentijd | Pruiken en fossielen De 18de eeuw was de eeuw van de rijke ontwikkelde burgers, de tijd van voorname mannen met pruiken die kranten en boeken lazen. En soms ook schreven over hun eigen ontdekkingen. Ontwikkelde burgers zoals de vader van Albert, die lazen niet alleen veel boeken, ze schreven ze soms ook. Over hoe het land geregeerd moest worden, maar ook over hun eigen ontdekkingen. Die voorname Nederlanders, die kon je heel goed herkennen aan hun kleding en haardracht. Regenten, notarissen, geleerden, advocaten, rechters; in die tijd droegen ze allemaal een pruik. Dat was mode. Je had pruiken in soorten en maten. Gemaakt van paardenhaar of mensenhaar, met of zonder krullen, versierd of zonder frutsels. Mannen droegen vaak een staartje en de pruiken van vrouwen waren soms zó hoog, dat ze met moeite de koets in konden komen. En om de pruiken nog mooier en blonder te maken werden ze gepoederd. Dat gebeurde in een speciale kamer: de pruikenkamer. Een bediende schepte meel en wierp dat in de lucht. En zo werd het meel gelijkmatig verdeeld over de pruik en werden ze nog mooier en blonder. De voorname burgers wilden steeds meer weten. In de Bijbel konden ze wel lezen hoe de wereld geschapen was, maar hoe zag de wereld er toen uit? Welke bomen waren er? Welke dieren leefden er toen? Ze wilden alles weten. In de 18de eeuw werden bijvoorbeeld dinosaurusresten in de grond gevonden. En de stenen die ze vonden waren geen stenen, maar het bleken fossielen te zijn. Dat zijn resten van planten of dieren die in de loop van de tijd zijn versteend. Het waren dus bijzondere vondsten. Dit is het fossiel van een schelp. Versteend in miljoenen jaren. De ontdekkingen in de Pruikentijd gaven een andere kijk op de wereld. En de ontdekking dat er miljoenen jaren geleden dinosauriërs op aarde hebben geleefd was wel één van de belangrijkste ontdekkingen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426254 124 2032-12-31T22:00:00+00:00 21568 2012-07-08T20:00:00+00:00 yes no dinosaurus archeologie fossiel pruik https://schooltv.nl/video-item/diersoorten-ontdekken-in-de-pruikentijd 2024-01-04T10:35:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14734.w613.r16-9.f8c8c03.webp Diersoorten ontdekken | In de pruikentijd De 18de eeuw was de tijd van de ontdekkingen, de revoluties en: de pruiken. We gaan terug in de tijd. Op dit tijdlint kun je zien hoe ver terug: meer dan 200 jaar. Elk blok is 100 jaar en dat noem je een “eeuw”. Dus we gaan meer dan 2 eeuwen terug in de tijd. De tijd waarin Albert van Hoensbroek op zoek gaat naar de botten van de mysterieuze maashagedis. “Albert, vandaag gaan we op zoek naar een heel bijzonder dier.” “Hoezo?” “Nou, het leeft niet meer hè. Al sinds de Zondvloed kruipt dit beest niet meer over deze aarde.” “Kruipt?” “Ja, of zwemt hè, ik denk dat het hier gaat over een hagedis, in ieder geval een hele grote hagedis of een walvis.” “Een walvis in ons land?” “Een walvis jongen, gevat in steen. Oudere dieren veranderen in steen. Zeg, zijn die houwelen scherp? Kijk jongen: volgens mij gaat het hier over een hagedis, een hele grote hagedis. Vorig jaar hier in de buurt een stukje verderop hebben ze de ruggengraat van het beest gevonden. Dat was werkelijk enorm!” “Hoe groot dan?” “Groter als een mens jongen. Hier, pak aan, houd ‘m goed voor je, dan gaan wij op zoek hè.” “Kijk jongen: door de natuur beter te bestuderen begrijpen we Gods Schepping nog beter jongen en vandaag gaan wij op zoek naar de maashagedis. Het zou wat zijn hè als we die zouden kunnen toevoegen aan de verzameling van Barthilius van Maren in Haarlem! Fantastisch zou dat zijn! Vader en zoon! “ “Kijk: en zo’n laag, zo’n kalklaag, zit vol met sediment, dat houdt in, dat er van alles in terug te vinden is. Het is namelijk zo, dat… Daar gaan de vleermuizen jongen, ben maar niet bang hè. Eén keer is de eerste keer. Blumenbach heeft de vleermuis wat overigens helemaal geen muis is natuurlijk hè, geclassificeerd in de orde van chiroptera, dat zijn geen vogels, maar zoogdieren, mammalia. Vind je het niet grappig dat zo’n heel klein wezentje weer verwantschap heeft met zo’n enorme potvis? En wat dan, ja, “vis”, het is eigenlijk geen vis, maar dat heet… Kijk nou, een pipistrellis, pipistrellis! Een dwergvleermuis. Hè, Linnaeus heeft dat ooit laten tekenen, fantastisch, prachtig om te zien niet waar?” “Een meisje, ik dacht dat je…! Laat maar.“ “Wie ben jij en wat doe je hier?” “Mijn naam is Albert Hoensbroek en ik ben op zoek naar de maashagedis.” “Laten we buiten gaan kijken.” “Nee, het is een reuzenhagedis van voor de Zondvloed volgens mijn vader. Het leeft niet meer.” “Je bedoelt de stenen geesten?” “Wist jij dat alle dieren familie zijn van elkaar? Je hebt verschillende, bijvoorbeeld vleermuizen, wist jij dat wij familie zijn van de aap?” “Familie van de apen, je hebt een aap op je kop!” “Dat is een kostbare pruik!” “Je lijkt zelf ook wel een beetje op een aap met je rare haren en je apenpakje. Wil Meneer de Aap stenen geesten zien?” “Stenen geesten? Simpele ziel.” “Kijk malle aap.” “Een kaak.” “Ja, en waar is ie nou?” “Ik kan ‘m niet vinden hier.” “En hoezo kun je ‘m niet vinden, mijn bloedeigen zoon?” “Ik heb mijn best gedaan hier.” “Ja maar, je best, je best, het gaat om…” “Hé, pardon?“ “En wie ben jij?“ “Ik ben Fieke en ik heb de stenen geesten gevonden.“ “Aha, nou, mag ik me voorstellen: aangenaam Albertus Bronkhorst. En je hebt niet zomaar een ontdekking gedaan hè! Nee, als ik het eens goed bekijk is dit, jazeker, familie van de Nijlkrokodil!“ “Sorry, Nijlkrokodil? Dit is een stenen geest, betoverd door een goede heks.“ “Wat een onzin zeg! Er bestaan geen heksen en ook geen geesten! Alleen onontdekte diersoorten.“ “Waar was jij dan zo bang voor?“ “Toen ik jou in het donker huilend op de grond zag liggen. En…? Nou, krijgt de vindster nog een beloning of hoe zit dat?“ “Ja, natuurlijk, natuurlijk! Weet je wat? Wat zeg jij ervan: we nemen jou mee naar de stad en dan mag jij de mooiste jurk uitzoeken die er te vinden is en daarna gaan we naar de pruikenmaker voor een prachtige pruik.“ “U mag dan wel familie van de apen zijn, ik ben het niet! En ik ben ook niet van plan om er als een aap bij te lopen, dank u beleefd. Van munten kan ik eten kopen en van een dood beest op mijn hoofd niet.“ “Ja, nou, niet op ‘r mondje gevallen zou ik zo zeggen! Hier, alsjeblieft, nou, munten.“ “Ja, kom op dan.“ “Ja, ja, ja, ja, rustig. Eerlijk is eerlijk, voor de echte vindster. 1, 2 en dat maakt 3. Zo. Oh, nou ja, vooruit dan maar, het is ook wel een heel bijzonder exemplaar niet waar? Alsjeblieft, zo, en op is op is.“ “Ja. Als jullie meer stenen geesten willen zien, ik ben hier altijd te vinden, meestal met de geiten van mijn moeder.“ “Nou, laat die geiten maar, maar wij komen hier wel terug hoor. Kom jongen. Zeg, luister eens: jij gaat je hart hier toch niet verliezen aan een herderinnetje hè? Dat is ver beneden onze stand jongen.“ https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426255 392 2032-12-31T22:00:00+00:00 6805 2012-07-08T20:00:00+00:00 yes no revolutie pruik hagedis https://schooltv.nl/video-item/willem-van-oranje-leider-van-de-opstand-in-de-nederlanden 2024-01-09T16:51:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14736.w613.r16-9.8fe5118.webp Willem van Oranje | Leider van de opstand in de Nederlanden Willem van Oranje was in het begin van de 80-jarige oorlog de leider van de opstand in De Nederlanden. En hij woonde toen hier in Delft. In De Prinsenhof weten ze alles over Willem van Oranje en zijn leven, en: over zijn dood. Willem van Oranje, hij was de leider van de Opstand in de Nederlanden en daarom wilde Koning Philips ook graag van hem af. Hij dacht: “als Willem van Oranje dood zou zijn, dan zou de Opstand van De Nederlanden ook wel ophouden” en daarom beloofde hij 25.000 gouden kronen, een heleboel geld, uit aan diegene die Willem van Oranje zou vermoorden. En het duurde niet lang. In Antwerpen vuurde iemand van dichtbij schoten af op Willem van Oranje en hij werd geraakt. Maar hij bleef leven. Maar hij voelde zich niet meer veilig in de Zuidelijke Nederlanden en daarom vluchtte hij net als veel anderen opstandige Nederlanders naar het Noorden, naar Delft. En hier in dit huis, vanuit dit huis bleef hij de Opstand van De Nederlanden leiden. En nu is het een museum geworden. Nou, dit is Willem. En zijn huis, dit huis, dat wordt “De Prinsenhof” genoemd hè, waarom eigenlijk? Ja, hij was een Prins en een Prins, die hield hof, zo heet dat. Een hofhouding. Een heleboel mensen in dienst: keukenpersoneel, lijfwachten om hem te beschermen, maar ook edelen, raadslieden. Hij had ongeveer 100 mensen in dienst in de tijd dat hij hier woonde die hem dienden. Vrouw en kinderen? Vrouw en kinderen, een paar kleine meisjes, Prins Maurits, zijn zoon, die was in Leiden, die studeerde daar. En wat bijzonder is: hij had ook een hondje. Vertel? Hij had een hondje en het is bekend, dat hij in zijn jongen jaren een keer een veldslag had, op de hielen werd gezeten door de vijand en dat zijn hondje hem blaffend waarschuwde. En toen kon hij zichzelf in veiligheid brengen? Toen kon hij vluchten en daardoor had hij zijn leven aan het hondje te danken. Dat hondje was een held? Voor Willem zeker, die had zijn leven gered! Dat hondje was zijn grote liefde denk ik. Dat moet wel ja. En wil je zijn grote vijand ook zien? Ja! Philips. Dat is hier vlakbij. Oe. Philips de II om precies te zijn. Ja, dit is Koning Philips II en ik noemde daarnet de grote vijand van Willem van Oranje, maar dat was pas later. Ze waren vroeger vrienden? In hun jonge jaren konden ze het heel goed samen vinden. En dat veranderde? Uiteindelijk kregen ze verschil van mening, ze hadden niet dezelfde opvattingen en ze werden vijand. Het valt me trouwens wel op dat ze bijzondere kleren droegen hè? Dat klopt, dit is echt een gala-uniform van Philips II. En dit is een mantel van Willem van Oranje? Ja, dit is de mantel waarop hij staat afgebeeld op schilderijen. Waarom eigenlijk zo’n soort mantel, voor wat voor gelegenheden? Nou, dit was voor deftige gelegenheden. Deftig, zwart, en dan vaak zo’n kraag erbij, waarom? En zo’n molensteenkraag erbij voor het netjes. Hé, hoe is het eigenlijk met hem afgelopen? Dat is niet zo’n leuk verhaal. Vertel het even? Nou, Balthasar Gerards wilde Willem van Oranje vermoorden. En wie was dat dan? Dat was iemand die in opdracht van Philips II wel Willem wilde neerschieten. En hoe heeft hij het gedaan? Balthasar Gerards stond achter deze pilaar en Willem van Oranje kwam daar uit de eetzaal. Met zijn vrouw en kinderen en met lijfwachten, op dat moment wilde hij de trap op lopen en pakt Balthasar Gerards zijn pistool uit zijn onderste mantel vandaan en schiet Willem van Oranje hier dood op de trap. Was hij meteen dood? Nee, er wordt gezegd dat hij nog laatste woorden heeft gesproken. En die waren…? “Mijn God, mijn God, hebt medelijden met mij en met dit arme volk.” Maar of dat zo is, dat is de vraag. Er wordt ook wel gezegd dat hij onmiddellijk dood was. Kijk: hier zie je nog de twee kogelgaten en er waren er drie, maar die derde is niet meer te zien en hierboven op het bordje staat: “Hieronder staan de tekenen der kogelen daarmede Prins Willem van Oranje is doorschoten op 10 juli anno 1584.”. En daar achter die pilaar, daar stond Balthasar dus. Willem van Oranje is vermoord is vermoord in zijn eigen huis! Dat is een heftig verhaal zeg! Na 80 jaar van oorlog werd Nederland een vrij land, los van het Rijk van de Spaanse Koning Philips. En dat hebben we dus allemaal te danken aan Willem van Oranje en zijn zoons. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426256 266 2032-12-31T22:00:00+00:00 59598 2012-07-08T20:00:00+00:00 yes no Nederland Tachtigjarige Oorlog Spanje Willem van Oranje https://schooltv.nl/video-item/de-tachtigjarige-oorlog-nederland-komt-in-opstand 2024-01-16T15:13:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14738.w613.r16-9.76057ce.webp De Tachtigjarige Oorlog | Nederland komt in opstand Door honger, armoede en onrust over het geloof was er veel woede bij de Nederlanders in de tijd van de Opstand. Sommige gelovigen wilden de Kerk veranderen, maar de Spaanse Koning wilde dat niet. Er breekt een roerige tijd aan. Nederlanders kwamen in opstand tegen de Koning. Koning Philips II regeerde over een groot Rijk: De Nederlanden, een deel van Italië en Spanje, waar hij zelf woonde. Hij wilde dat iedereen in zijn grote Rijk hetzelfde geloof bleef houden, het geloof van de Rooms-katholieke Kerk. Dat was vroeger zo en dat moest zo blijven, vond hij. Dit is een Rooms-katholieke kerk. De baas van alle Rooms-katholieke kerken in de hele wereld heet de Paus. Voor Katholieken is de Bijbel hun belangrijkste boek. En steeds meer Katholieke Nederlanders wilden kun kerk veranderen. Ze zagen er namelijk nogal rijk uit met hun heiligenbeelden, rijke versieringen en schilderingen. En wie betaalde dat? Juist! De armen. En dat vonden veel mensen niet eerlijk. Veel mensen waren werkeloos en hadden honger. En in de Bijbel stond nou juist dat de Kerk voor arme mensen moest zorgen. Mensen die de Kerk wilden veranderen noemen we “Protestanten”. De Protestanten waren zó boos, dat ze op een keer alle beelden en schilderijen in de kerken kapot maakten. Ze trokken ze omlaag. Ook gooiden ze de beschilderde ramen kapot. Weg met die heiligenbeelden! Weg met alle rijkdom! De uitbarstingen vonden plaats in veel Katholieke kerken. We noemen dit de “Beeldenstorm”. De Beeldenstorm, die woedde in 1566. Hier in de Domkerk in Utrecht zijn ook boze Protestanten tekeer gegaan. En je kunt goed zien welke schade er is aangericht aan dit monument. Kijk: alle gezichten van de heiligenbeelden zijn weggeslagen. Je ziet in deze kerk ook geen beschilderde ramen meer, geen schilderijen en tegen de pilaren staan ook geen heiligenbeelden meer. Van buiten lijkt dit nog een Katholieke kerk, maar van binnen is het de kerk Protestant. Koning Philips was woedend toen hij hoorde van de Beeldenstorm in De Nederlanden. Hij vond dat de beeldenstormers zwaar bestraft moesten worden. En daarom stuurde hij een leger Spaanse soldaten naar De Nederlanden. De baas van dat leger was zijn beste Generaal, Alva. Alva liet veel Protestanten doden. Ze werden op een brandstapel levend verbrand of onthoofd. Afschuwelijk hè! Zelfs Katholieken vonden dat Alva en Koning Philips veel te streng waren voor de Protestanten. Maar wat konden ze ertegen doen? De belangrijkste Nederlandse Edelman, die wist wel wat hij ertegen kon doen en daarom ging hij de strijd aan met Koning Philips. Zijn naam: Willem van Oranje. Willem van Oranje, die vond dat gelovigen zelf mochten bepalen of ze Katholiek wilden zijn of Protestant en daar had Koning Philips niets mee te maken.   Met gevaar voor eigen leven koos Willem van Oranje de kant van de Protestanten. Hij begon een eigen leger te verzamelen met soldaten, kanonnen en paarden. Dat kostte hem heel veel geld, maar Willem van Oranje wilde met alles wat hij had Alva verjagen. Er werd hard gevochten. Veel Protestanten, maar ook Katholieken in het Zuiden in de provincies Brabant en Vlaanderen sloegen op de vlucht. En ze vertrokken naar de provincies in het Noorden zoals Holland en Zeeland. Daar was de opstand het best gelukt, daar voelden ze zich veiliger. De opstand van de Nederlanders werd een oorlog in De Nederlanden. Een oorlog die maar liefst 80 jaar zou gaan duren! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426257 235 2032-12-31T22:00:00+00:00 90848 2012-07-08T20:00:00+00:00 yes no opstand kerk katholicisme koning Spanje Tachtigjarige Oorlog beeldenstorm https://schooltv.nl/video-item/willem-van-oranje-vermoord-in-opstand-tegen-de-spanjaarden 2024-01-09T16:52:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14740.w613.r16-9.95bb7fa.webp Willem van Oranje vermoord | In opstand tegen de Spanjaarden In de tijd van de ontdekkers en hervormers kwamen steeds meer mensen in opstand tegen de Katholieke Kerk. We gaan terug in de tijd en op dit tijdlint kun je zien hoe ver terug: meer dan 400 jaar. Elk blok is 100 jaar en dat noem je een “eeuw”. Dus we gaan meer dan 4 eeuwen terug in de tijd. En dan gaan we naar de dag waarop de vriendinnen Alida en Aagje tijdens het spelen plotseling een verdrietig bericht krijgen: Alida moet haar huis en haar vriendinnetje verlaten en ze weten allebei niet waarom. Dag lief nichtje Maria, hoe gaat het? Nou, het is best zwaar, zo’n kindje in de buik. Ik weet er alles van. Johannes bleef maar schoppen in mijn buik. Gelukkig ben je niet meer misselijk. Ik had de hele tijd zin in haring. Hoe denk je trouwens dat je het gaat noemen? Hmm, ik dacht Jezus. Meester Pietersen, Meester Pietersen, slecht nieuws uit Gent. Jezus, dat is een mooie naam. Niet zo mooi als Johannes, maar wel mooi. Wat jij, dat Johannes een mooiere naam is dan Jezus. We gaan niet weg! De Spanjaarden hebben Gent veroverd, brand en moord op de Protestanten, dat is wat daar gebeurt en dat gaat ook hier gebeuren! Waar gaan we heen dan? Naar het Noorden, naar Delft, daar is Willem van Oranje vorig jaar ook naartoe gegaan. Vrouw, luister nou! Er is hier geen handel meer, er komt geen geld meer binnen en bovendien is het daar veiliger voor Alida en voor de nieuwe kleine. Aagje, op je vader en moeder wachten. Ja Pietersen. Alida, we vertrekken morgen. Het kan niet anders. En Aagje dan? Aagje is Katholiek. Ga jij nou even zitten, laat mij dat maar even doen. Waar ga je naartoe Maria? Naar Egypte, het is hier niet veilig voor het Kindje Jezus. Ik wist niet dat Delft in Egypte lag? Dat ligt toch ook in Egypte? Dat is waar, daar was het niet zo leuk, in Gent. Hoezo niet dan? Mijn opa werd vermoord door Hervormden. Alida, we gaan! Ik laat je wel even. Ik wil jou, Alida, ik zorg dat er nooit iets met jou zal gebeuren. En ik noem jou Aagje. Aagje? Je zal nooit iets naars overkomen. Dat beloof ik. Alida! Je hoeft niet bang te zijn voor de Spaanse soldaten, Aagje. Ik hoop dat ik een zusje krijg. Alles is veilig. Zie je dat je niet bang hoeft te zijn? Welkom in Delft Pietersen. Hoe was uw reis? Lang en vermoeiend. U heeft het nieuws al gehoord? Welk nieuws? Willem van Oranje… Ja, wat bedoel je? Hij is vermoord, twee dagen geleden. Lieve Aagje, ik ben aangekomen in Delft. Ik bid dat ik een zusje krijg. En ik bid ook dat ik haar Aagje mag noemen. Maar het allerliefst wil ik dat het goed gaat met jou. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426258 359 2032-12-31T22:00:00+00:00 18893 2012-07-08T20:00:00+00:00 yes no kerk hervorming katholicisme https://schooltv.nl/video-item/de-tweede-wereldoorlog-vijf-jaar-lang-bezet-door-de-duitsers 2024-01-04T10:35:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14742.w613.r16-9.2f5672c.webp De Tweede Wereldoorlog | Vijf jaar lang bezet door de Duitsers Om duidelijk te maken dat Joden er niet bij hoorden, werden op veel plekken bordjes opgehangen: “verboden voor Joden”: bij het zwembad, bij de bioscoop, in parken of: in het café zoals hier. Normaal gesproken waren dat natuurlijk plekken waar iedereen altijd mocht komen, maar joden waren anders geworden, ze hoorden er niet meer bij. Om dat nog duidelijker te maken moesten alle Joden van de Duitsers een ster op hun kleding dragen, “Jood” stond erop. En zo kon iedereen zien dat je Joods was. En dat maakte het voor de Duitsers wel heel makkelijk, want nu ze eenmaal wisten wie er allemaal joods was konden ze hen één voor één oppakken. Niemand wist wat er met de opgepakte joden gebeurde, maar het moest wel heel erg zijn. En sommigen wilden ze dan ook helpen en ze boden ze een plek aan om te schuilen in hun eigen huis. Joodse mannen, vrouwen en kinderen konden dan bij hen onderduiken. Weken of maanden zaten joden dan ondergedoken in donkere kamers, schuren of kelders. En dat was gevaarlijk natuurlijk voor de onderduikers, maar ook voor de mensen die hen hielpen, want als de Duitsers ze ontdekten in die geheime plekken, dan zouden ze zwaar gestraft worden. De mensen waren erg bang geworden en er heerste heel veel angst. Door de oorlog raakte het voedsel langzaamaan steeds verder op en een hele strenge koude winter maakte het allemaal nog erger. Het hout om de kachels op te stoken raakte ook op. Veel mensen leden honger en alleen met deze voedselbonnen kon je nog eten verkrijgen: melk, boter, vlees, maar dat was lang niet altijd genoeg. Op een gegeven moment moesten mensen zelfs tulpenbollen gaan eten om nog iets binnen te krijgen, uit pure wanhoop. En wat dacht je van mensen die zaten ondergedoken? Die kregen geen bonnen en dus geen eten. De joden die door de Duitsers waren opgepakt, die werden in treinen gestopt en aan niemand werd verteld waar die treinen heen reden. Na een urenlange reis in een donkere stinkende trein kwamen ze dan ver weg aan in een kamp. En nog steeds had niemand een idee. Ze moesten alles afgeven wat ze hadden. In rijen gaan staan. De mannen aan de ene kant en vrouwen en kinderen apart. De gezonde sterke mensen, die werden uitgekozen. Die konden werken. En de anderen, die werden vermoord, omdat Hitler dat wilde en omdat zijn aanhangers meewerkten aan die vreselijke moordpartij. Miljoenen joden kwamen nooit meer terug. En dat kon je buurvrouw zijn! Of je vriendinnetje uit de klas! Of die ene juf van school! Na 5 jaar werd Nederland bevrijd van de Duitsers. Het is een vreselijke oorlog geweest waarin Hitler duizenden onschuldige joodse Nederlanders liet vermoorden. Laten we hopen dat dat nooit meer gebeurt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426259 188 2032-12-31T22:00:00+00:00 119919 2012-07-08T20:00:00+00:00 yes no Duitsland Tweede Wereldoorlog concentratiekamp joden https://schooltv.nl/video-item/duitsers-in-nederland-onderdrukking-en-verzet 2024-01-16T15:41:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14744.w613.r16-9.3295777.webp Duitsers in Nederland | Onderdrukking en verzet In 1940 viel Hitler met zijn Duitse Leger Nederland binnen. In het begin leek het wel mee te vallen, maar al gauw veranderde het leven van Nederlanders. Het kleine Nederlandse Leger kon de Duitsers niet tegenhouden. En toen de Duitse vliegtuigen de grote stad Rotterdam bombardeerde, werd het een hopeloos gevecht. Nederland gaf zich over en de Koningin, die vluchtte naar Engeland. Duitsers werden nu de baas over Nederlanders en eigenlijk ging het leven gewoon door. De mannen gingen naar hun werk, de kinderen gingen naar school, trams en treinen, die reden gewoon; het leek allemaal wel mee te vallen. Af en toe zag je Duitsers op straat, maar daar hoefde je geen last van te hebben. Toch bleken die Duitsers helemaal niet zo aardig en na een tijdje werden ze steeds strenger. Je mocht ze niet tegenspreken, je moest doen wat ze zeiden en over de Koningin moest je al helemaal niet praten. Die was immers gevlucht en de Duitsers waren nu de baas. Sommige Nederlanders bleven hun Koningin toch trouw en heel voorzichtig uitten sommige mensen hun protest tegen de Duitsers. Dat deden ze bijvoorbeeld door hun was op een speciale manier op te hangen: een rood bloesje, een witte broek, een blauwe overall. Je ziet het hè: de Nederlandse Vlag. Of ze kalkten ’s nachts “O Z O” op de muur: “ook stiekem verzet, want Oranje zal overwinnen”. En dat deden ze allemaal, omdat ze dan hoopten dat de Duitsers weg zouden gaan en verslagen zouden worden. Maar ja, dat gebeurde niet. Er waren ook Nederlanders die best blij waren met de Duitse Bezetting, ze geloofden namelijk in het machtige Duitsland en ze geloofden in Hitler. En zij waren lid van een politieke partij, die heette: de NSB. En iedereen die daarbij hoorde was NSB’er met hart en ziel. En sommige NSB’ers, die wilden de Duitsers helpen. Als ze zagen dat andere Nederlanders “O Z O” op de muur kalkten, dan vertelden ze dat aan de Duitsers. En als dank voor dat klikken kregen ze geld, thee of sigaretten. En die Nederlanders die hun Koningin trouw bleven, die werden gestraft. En daarom keken de meeste Nederlanders NSB’ers met de nek aan, ze wilden niets met ze te maken hebben. En kinderen van NSB’ers werden op school gepest en mochten niet meespelen. En voor hen was het dan ook leuker op de Jeugdafdeling van de NSB. “Weest dapper, word Stormer”. Bij de Jeugdstorm kon je leuke dingen doen, het was een club, een soort padvinderij met heel veel zingen, sporten, marcheren. De komst van de Duitsers naar Nederland in 1940 dreef groepen Nederlanders uit elkaar. Veel Nederlanders wilden dat de Duitsers weggingen en anderen, die hielpen ze juist. En je kon niemand meer vertrouwen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426260 159 2032-12-31T22:00:00+00:00 21564 2012-07-08T20:00:00+00:00 yes no concentratiekamp joden Duitsland Tweede Wereldoorlog NSB https://schooltv.nl/video-item/de-nationale-jeugdstorm-een-soort-padvinders-voor-hitler 2024-01-04T10:35:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14746.w613.r16-9.8899d89.webp De Nationale Jeugdstorm | Een soort padvinders voor Hitler Ongeveer 70 jaar geleden vielen de Duitsers onder leiding van Hitler Nederland binnen. We gaan terug in de tijd en op dit tijdlint kun je zien hoe ver terug: 70 jaar. Elk blok is 10 jaar, dus we gaan 7 blokken terug in de tijd, naar de tijd waarin Marianne voor het eerst hoort van de Jeugdstorm. “Witte zwanen, zwarte zwanen, wie gaat er mee naar Engeland varen? Engeland is gesloten, de sleutel is gebroken…Wat een stom liedje eigenlijk: Wie gaat er mee naar Engeland varen! Het is daar hartstikke gevaarlijk.” “Ja, het zijn sukkels, ze vechten tegen Hitler, Hitler gaat toch winnen!” “Ik ga straks gymmen in het park.” “Maar zo is het speeltijd.” “Bij de Jeugdstorm gingen we elke dinsdag wel tot 10 uur ’s avonds en vandaag gaan we marcheren.” “Gymmen, dat wil ik ook wel!” “Ik vind deze ook leuk.” “Wat heb jij een saai nichtje, Marianne! Mijn vader zegt dat lezen iets is voor Socialisten en voor Joden.” “Socialisten, wat zijn dat?” “Hetzelfde als Joden denk ik.” “Mijn vader vond het heel goed toen juffrouw Abrahams van school moest, hij zei, dat Joden hun eigen volk moesten lastigvallen. Joden horen hier niet.” “Maar ik vond juffrouw Abrahams best aardig.” “Ja, maar ze was wel joods.” “Hé, het is al kwart voor 8, zo is het spertijd, naar binnen!” “Anders kom je bij de Jeugdstorm!” “Ja! Ik vraag het aan moeder.” “En je saaie nichtje ook!” “Nou, drie, gewonnen hè.” “Wat een stom spel.” “Nou, je kan gewoon niet tegen je verlies!” “Ik vind het gewoon stom dat we niet naar buiten mogen, het is nog licht!” “Het is spertijd Marianne, niemand gaat naar buiten.” “Wat dan wel, bij de Jeugdstorm kun je gymmen na spertijd! Waarom mag ik niet bij de Jeugdstorm?” “Lieverd, jij mag, jij gaat niet bij de Jeugdstorm!”   “Hé, laat eens kijken. Och ja, die is wel heel erg uitgegroeid. Ik doe het nu wel effe.” “Ze was wel erg boos.” “Ja. Misschien moeten we het zelf vertellen.” “Liefste Marianne, het is niet leuk hier in Duitsland, maar maak je over mij geen zorgen. Ik mis jou en je moeder elke dag. Wil je een beetje op haar letten? Doe je best op school, luister goed naar moeder en doe altijd wat ze zegt. Liefs en tot snel wederziens, papa.” “Lukt het?” “Een beetje. Wanneer denk je dat ik weer iets van mijn ouders hoor?” “Nou goh, het spijt me, ik weet het echt niet.” “Rachel, wat is dit? Wat zijn jullie aan het doen?” “Marianne, we moeten je iets vertellen wat heel belangrijk is en wat je echt nooit, maar dan ook helemaal nooit aan iemand mag zeggen.” “Ik heet Rachel en ik ben niet je nichtje.” “Rachel is joods. Ze heeft een vals persoonsbewijs.” “En ik ben dus niet blond.” “Weet vader hiervan?” “Ja.” “Waar zijn je ouders?” “Mijn ouders zitten in Yupasara.” “Ze weten niet waar haar ouders zijn. En ze weten ook niet, dat Rachel hier is.” “Blijf me alsjeblieft Maartje noemen.” “Ja, we moeten Maartje blijven zeggen. En pas op voor Martha, want haar ouders zijn bij de NSB en als die erachter komen dat Maartje Joods is, dan zijn we ons leven niet zeker.” “En ik wilde nog wel bij de Jeugdstorm!” “Goedenavond, mevrouw Van Veen. Ja, ik heb begrepen, dat uw dochter Marianne zich bij de Jeugdstorm wil aansluiten.” “Oh nee, dat moet een misverstand zijn.” “Ach, wat vervelend. Een misverstand.” “Ja, ik heb Marianne daar nog nooit over gehoord, over de Jeugdstorm.” “Misschien was het uw nichtje? U heeft toch een nichtje te logeren? Ja, dat vertelde mijn dochter Martha. Hoe heet uw nichtje?” “Maartje.” “Maartje, een mooie naam. Is dat van uw kant van de familie?” “Ik heb water opstaan, het komt nu heel slecht uit. Ik wil graag een andere keer.” “Ach ja, nou, ik kom zeker nog wel eens terug en dan kan ik u alles vertellen over onze mooie beweging en hoe uw dochter kan bijdragen aan de toekomst van ons volk. Het zal uw nichtje ook zeker interesseren. Tot ziens, juffrouw Van Veen.” “Maartje kan hier niet langer blijven.” “Ik heb een idee.” “Ik wist dat ik op jullie kon rekenen meiden! Je vader werkt al voor de Führer in Duitsland! En nu doen jullie hier je plicht voor het Vaderland. Goed dat jij er ook bent, en dan te bedenken, dat we nog heel even dachten dat jij een jodinnetje was hè. Ja, en daar gaan we weer! Heel goed!” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426261 388 2032-12-31T22:00:00+00:00 30207 2012-07-08T20:00:00+00:00 yes no Duitsland Tweede Wereldoorlog Hitler https://schooltv.nl/video-item/uitvindingen-uit-de-negentiende-eeuw-dankzij-de-stoommachine 2024-01-16T15:39:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14748.w613.r16-9.3216476.webp Uitvindingen uit de negentiende eeuw | Dankzij de stoommachine Het leven van fabrieksarbeiders werd in de 19de eeuw steeds beter en de uitvinding van de fiets en de auto, dat waren grote vernieuwingen. En die maakten het leven een stuk leuker. De eerste fiets was een loopfiets, zonder trappers en met houten wielen. Met je eigen benen maakte je snelheid en zo kwam je vooruit. Later kreeg de fiets een hoog groot voorwiel en een klein achterwiel en had hij trappers. En in 1885 zag de fiets er uit zoals je die nu kent. Twee gelijke wielen, trappers en een fietsketting erop. Niet alleen de fiets was een uitvinding die het leven van veel mensen veranderde, er veranderde nog veel meer. Duizenden jaren hadden de mensen de wereld om hun heen getekend en geschilderd. Met de uitvinding van de fotografie werd dat allemaal helemaal anders. Sinds 1839 was het namelijk ineens mogelijk om beelden van mensen heel precies af te drukken. Smile! En wat dacht je van de telefoon? Kijk: nu bellen we elkaar de hele dag, maar de telefoon is pas uitgevonden in 1871. Je hoefde elkaar niet te zien om elkaar te spreken. Sterker nog: je hoefde je huis niet meer uit. Hallo? Ja, ik kom eraan! En op straat zag je ineens wonderlijk zelfrijdende wagens, zonder paard ervoor. Dat waren de eerste auto’s. En de mensen waren sprakeloos en dolblij met die uitvinding. Zo’n auto was eigenlijk een stoommachine op een koets. En hij reed ook niet hard. De chauffeur moest elk kwartier uitstappen om het vuur in de stoommachine op te stoken en dan kon de auto weer even vooruit. Een automobile was niet te betalen voor de gewone burger. Maar ze trokken natuurlijk wel heel veel bekijks op straat. Waar je ze ook kon zien was op het witte doek, in de bioscoop dus. Rond 1900 was ook het eerste bewegende beeld te zien: de uitvinding van de film. En dat was natuurlijk een heel spannend uitje! Ongelooflijk veel vooruitgang heeft er in 100 jaar tijd plaatsgevonden. De mensen konden ineens fietsen, met elkaar bellen en sommigen konden er zelfs een dagje op uit met de auto. En dat begon allemaal met de uitvinding van… de stoommachine. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426262 137 2032-12-31T22:00:00+00:00 75130 2012-07-08T20:00:00+00:00 yes no stoommachine industrialisering fiets machine auto fabriek revolutie https://schooltv.nl/video-item/de-eerste-stoommachines-geen-handwerk-maar-machinewerk 2024-01-16T15:11:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14750.w613.r16-9.7479060.webp De eerste stoommachines | Geen handwerk maar machinewerk Met de komst van de eerste stoommachines in 1800 veranderde het leven van veel burgers enorm. De eerste fabrieken ontstonden en alles wat vroeger met de hand werd gemaakt, werd nu overgenomen door grote machines. Hier in het Textielmuseum in Tilburg kun je nog goed zien hoe die eerste fabrieken in Nederland er uitzagen. Vroeger maakten mensen alles zelf, met de hand. En de hele familie werkte hard thuis om zelf een klein beetje geld te kunnen verdienen, bijvoorbeeld aan een weefgetouw of met een spinnenwiel. En ze weefden bijvoorbeeld lappen stof om die dan te kunnen verkopen. De uitvinding van deze stoommachine, die veranderde dat. “Toon, hoe werkt een stoommachine nou?” “De stoommachine, die werkt door middel van dat de kolen verhit worden.” “Die kolen, die haal je uit de grond?” “Diep uit de grond ja. Dan gaat er een vuur branden hè en die geeft zoveel stoom en die stoom, die krijgt zoveel druk op de ketel zeg maar dat je dat grote rad kan laten draaien. “Dus die stoom heeft zoveel kracht, dat ie dat wiel in werking kan zetten?” “Ja. En dat grote wiel, dat kan alle machines laten draaien in de fabrieken.” “Okay, en het is heel mooi dat dat wiel gaat draaien, maar waar werkt dat wiel dan voor? “Daar kon zijn voor de weverijen aan te sturen, voor de spinnerijen. Voor alles eigenlijk.” Zo’n stoommachine, die kon dus allerlei andere machines aandrijven, aan het werk zetten. Zoals bijvoorbeeld deze spinmachine. “Hoe werkt ie, Toon? Kunnen we dat zien? “Nou, dat kunnen we zien. Ik zal ‘m even aanzetten.” “Nou zag ik ‘m heen en weer gaan, maar wat doet ie nou precies?” “Hij is al een draadje aan het spinnen, dit noemen ze het “voorgaren. ” “Hier kun je niet mee breien?” “Nee, hier kun je niks mee eigenlijk. Dan begint ie af te wikkelen en dan begint de helft van deze machine begint naar achteren te rijden en op het laatste moment rekt ie de draad uit. En dan beginnen die pijpjes heel hard te draaien en dan spint ie al de draad en dan komt ie terug binnengereden, en dan windt ie het gesponnen draad, dat wikkelt ie vanzelf hierop. ” “Dus dan zou je ermee kunnen breien of weven?” “Ja.” “Okay”. Door de uitvinding van die nieuwe machines kwamen er ook weer nieuwe mogelijkheden. Zet die machines in een grote hal, een fabriek, en laat ze de hele dag op volle toeren draaien. En zo konden er dus heel veel stoffen geweven worden in veel minder tijd. De lakens bijvoorbeeld, die werden daardoor goedkoper. De prijs ging omlaag. Voor de mannen en vrouwen die thuis weefden was dat pech, hun stoffen waren veel duurder, te duur, en ze moesten zelfs stoppen. Er zat niks anders op dan zich aan te melden als arbeider bij een fabriek. De baas van de fabriek, de fabrikant, die woonde in een mooi huis. De arbeiders die voor hem werkten, die woonden in kleine armoedige huisjes. En soms sliepen kinderen wel met zijn tienen op één slaapkamer. “Maar toen moesten er ook kinderen werken hè in de fabriek?” “Ja. ” “Wat deden die dan bijvoorbeeld bij zo’n machine?” “Nou, die moesten onder die machine kruipen.” “Onder de machine?” “Onder de machine door kruipen.” “Gevaarlijk?” “En die deden heel gevaarlijk werk, die pluisjes die op de grond lagen, die moesten ze oprapen en die konden ze dan later weer hergebruiken.” “De pluisjes konden ze opnieuw gaan spinnen?” “Ja.” “Dus dat was zuinig eigenlijk. Maar als ik zo naar die machine kijk, als je daar onderdoor moet kruipen, dan ben je ook heel klein. Hoe oud waren die kinderen?” “Nou, ik denk 8 à 9 jaar.” “Net zo oud als jij dus? En hoe lang moesten ze werken in de fabriek?” “Nou, ik denk toch wel 10 à 12 uur hoor.” “Echt waar?” “Echt waar! ” “12 uur op een dag? ” “Op een dag.” “Dat is twee keer zo lang als jouw schooldag zo’n beetje? Dat is echt heel lang hè.” “Dat is heel lang.” “Dat is niet vol te houden toch eigenlijk?” “Nee, daarom, en daarom gebeurden er ook zoveel ongelukken.” “Ja.” “Want het is zo: kinderen zijn ook gauw afgeleid hè, en als ze dan...” “Die willen spelen?” “Ja. En als ze dan naar boven kwamen en ze kwamen een beetje te hoog en die machine was in en uit aan het lopen, ja, dan kregen ze die machine tegen het hoofd en daar zijn veel ongelukken door gebeurd.”   Het was hard werken in de fabriek, het stonk er verschrikkelijk, overal was het smerig en de herrie van de machines was oorverdovend! Maar als arbeider had je daar niet zo heel veel over te zeggen. Als je een grote mond had of je werd er ziek van, dan stuurde de fabrikant je gewoon naar huis. En niet werken betekende geen geld en dus ook geen eten. Niet alleen het leven van volwassenen veranderde enorm, ook dat van kinderen. Door de invoering van de Leerplicht werkten ze niet langer in smerige stinkende fabrieken, maar gingen ze naar school. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426263 309 2032-12-31T22:00:00+00:00 66076 2012-07-08T20:00:00+00:00 yes no school kinderrechten kinderarbeid stoommachine leerplicht https://schooltv.nl/video-item/het-fabrieksleven-dag-in-dag-uit-hard-werken 2024-01-04T10:35:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14752.w613.r16-9.a27b655.webp Het fabrieksleven | Dag in dag uit hard werken Nog niet zo lang geleden ontstonden de eerste fabrieken. We gaan terug in de tijd. Op dit tijdlint kun je zien hoe ver terug: 150 jaar. Elk blok is 25 jaar, we gaan dus zes blokken terug. Naar de tijd waarin Jan als jonge fabrieksarbeider broedt op een slim plannetje. Hai! Sta je weer te dromen? Ja, wel werken voor je geld hè! Kom op! Tjonge jonge jonge jonge. Wat is dat voor figuur? Tjonge jonge jonge jonge. En hier loop ik naar mijn vrouw toe en ik kijk haar recht in de ogen aan, en ik zeg: “denk nou toch eens na, dat is toch geen schaap, dat is een koe!”. Zit je nou weer te lezen, rare wijsneus? Laat me met rust! Ik snap het niet, je bent 13! Je hoeft toch niet meer naar school en toch zit je maar met je neus in de boeken! Interessant hè? Dat is een stuk interessanter dan het werk in die stomme fabriek. Ik wil eigenlijk doorleren. Nou, dan ga je weer naar school. Dat wil ik ook graag, maar het mag niet van mijn vader. Luister, jullie weten dat onze papierfabriek 40 jaar bestaat. Daarom komt meneer de Directeur vanmiddag een uur voor sluitingstijd in hoogsteigen persoon, heheheheh, langs op de fabriek. En wel voor een zeer bijzondere gebeurtenis: jullie gaan samen met de Directeur en onze prachtige fabriek op de film voor het Bioscoopjournaal! Het Bioscoopjournaal? We komen op het Bioscoopjournaal! Heel Nederland gaat naar mij kijken, naar mij! En heel Zaandam. Mijn zondagse pak. Ik ga zo naar huis. Hai, wat ben jij nou aan het doen? Een beetje de uithangen hiero. Heb je die kleine dingetjes in je zak gestopt? Natuurlijk niet. Opzouten nou jij. Hahaha, oude gek. Ja, nou heb ik je te pakken jij. Kom je lekker werken en je dacht “ik kom een beetje”. Ja? Moet ik je effe tillen? Opgesodejukeld! Zweten jij hè. Je wil filmster worden, toch? Wat ben je van plan? Mannen! Ze zijn er voor het Polygoon! Gaat u daar maar staan ja. Opletten, u kunt naar hier, komt u maar hier staan. Want kijk: dan heeft u helemaal mooi zo die, ja, dus dan zetten we de Directeur hier neer hè. Zo, perfect, u ziet er perfect uit. Opgelet, we filmen maar 2 minuten hè! Dus let op! Het zal niet lang meer duren voordat ik word ontdekt! Ik word de Nederlandse Charlie Chaplin! Je was inderdaad geweldig! En vanavond is er nog een voorstelling, kom je ook? Nee, ik kan niet. Ik moet vroeg op morgen, naar school. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426264 402 2032-12-31T22:00:00+00:00 27668 2012-07-08T20:00:00+00:00 yes no industrialisering Nederland uitvinding fabriek https://schooltv.nl/video-item/archeologie-vondsten-uit-de-middeleeuwen 2024-01-09T14:14:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14754.w613.r16-9.5a9029e.webp Archeologie | Vondsten uit de Middeleeuwen Om te weten waarmee kinderen in de Middeleeuwen speelden, moeten we zoeken in de grond, want daar liggen soms nog spullen die de mensen in de Middeleeuwen gebruikten. En in dit centrum in Amersfoort weten ze daar alles van. Dit zijn de spullen die mensen in de Middeleeuwen allemaal gebruikten. Die zijn onder de grond bewaard gebleven. Moet je kijken wat veel! En het is maar goed ook dat ze bewaard gebleven zijn, want zo komen we veel meer te weten over hoe mensen vroeger leefden. Mensen die dit soort spullen opgraven en bestuderen, noemen we “archeologen”. En Timo is zo’n archeoloog. Timo, hoe komen deze vondsten hier eigenlijk terecht? “Nou, die spullen zijn vroeger door mensen allemaal weggegooid of zijn per ongeluk verloren geraakt en daar komt dan grond overheen of ze bouwen er soms zelfs een huis overheen. Als ik dan vele jaren later daar opgraaf, dan vind je die spullen weer terug.” Ook speelgoed bijvoorbeeld? “Ja, er zit ook speelgoed tussen, heel oud speelgoed. Ik heb een voorbeeld, hier wat knikkers bijvoorbeeld, en een wat grotere. Wat gaaf! Een stuiter. En we hebben houten ballen. Eh, ja. Maar dit is geen bal? Nee. Nee, dat hout is weggerot, wij hebben ze wel waar het hout nog bewaard is gebleven. Dus dit zat eromheen? Ja, en dit is een houten bal die zwaar is gemaakt met lood. Zo zien ze er nu uit en dat zijn kloten. Kloten? Ja, het hoort bij het spelletje klootschieten. En dit zijn kleine dobbelsteentjes? Ja, hele kleine dobbelsteentjes. Er zijn er ook heel veel van. Wat gaaf! Ja, die zijn gemaakt van bot. Echt waar? Mag ik gooien? Ja hoor, gooi maar. Nou, dat is wel een heel klein dobbelsteentje. 6. Goed zo! En waar je ook mee kan gooien, dat zijn deze dingen, dat zijn werpkoten. Werpkoten? Ja, en dat hoort bij het spelletje ‘klootwerpen’ en wat je dan deed is: je zette er een aantal zo rechtop onderaan de muur en dan pak je er eentje die verzwaard is met een spijker en dan gooi je, en degene die dan de meeste omgooit, die heeft gewonnen. Gewoon een soort kegelen dus eigenlijk? Ja, het is de voorloper van het kegelen. Dit zijn koten, maar dit zijn botten ook hè? Ja, dit zijn botten, het komt uit de poot van een koe. Ze gebruiken ook alles hè? Ze gebruiken echt alles. En wat vind je zelf nou het mooiste dat er gevonden is? Wat ik zelf heel erg leuk vind is dit. Een varkentje! Een spaarvarken. Wat leuk, er zit ook echt een gleufje in. Ja. Mensen, die waren heel zuinig op hun geld, die spaarden natuurlijk ook en ja, spaarvarkens waren er in de Middeleeuwen. En deze hebben wij gevonden, er zat geen geld meer in, dat hebben ze er natuurlijk uit gehaald. Geld vinden we bijna nooit, mensen zijn er zó zuinig op. Als we het vinden, dan hebben ze het of per ongeluk verloren of als iemand het te goed heeft verstopt. Net als dat je het kwijtraakt in je oude sok bijvoorbeeld? Bijvoorbeeld. Ik heb hier een voorbeeld daarvan, dit is geld uit de Middeleeuwen hebben wij gevonden. Echt waar? Ja. Middeleeuws geld? Ja, dit zijn leeuwengroten. Ja, want je noemt het geen 'euro’s'? Nee, euro’s, dat heb je pas sinds kort, in de Middeleeuwen heb je een heleboel verschillende soorten geld, je hebt dus die leeuwengroten, maar je hebt ook duiten, je hebt penningen, je hebt meiten, eh allerlei soorten. Ja, dit is een meit. Dit is een meit? Ja. En wat kan je daarvoor kopen? Daar kan je bijvoorbeeld een pul bier voor kopen. Een pul bier? Een pul bier. En iedereen, die dronk bier. Ik heb hier zo’n pul. Wat zeg je: “iedereen”, ook kinderen? Iedereen, ja, volwassenen, maar ook kinderen, die dronken bier. Dat meen je niet! Ja. Dat is helemaal niet gezond! Nou, het water was eigenlijk nog ongezonder, het was hartstikke vies, er zaten allemaal bacteriën en alles in en dus kon je beter bier drinken, omdat dat had dan nog gekookt en er zit een beetje alcohol bij, dus daar zit niks meer in waar je ziek van wordt, maar ook nog een lekker smaakje. Want limonade was er niet. Nee. Dus ze namen een biertje? Hier! Proost! En zo zie je, dat voorwerpen die bewaard zijn gebleven onder de grond ons veel kunnen vertellen over het leven van mensen vroeger. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426265 214 2032-12-31T22:00:00+00:00 23141 2012-07-08T20:00:00+00:00 yes no speelgoed Middeleeuwen spelen archeologie https://schooltv.nl/video-item/de-markt-als-middelpunt-van-de-stad-in-de-middeleeuwen 2024-01-09T14:12:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14756.w613.r16-9.4cd80a8.webp De markt als middelpunt van de stad | In de Middeleeuwen De meeste steden zijn zo’n 600 jaar geleden ontstaan, in de Middeleeuwen dus. En Amersfoort is zo’n Middeleeuwse stad. Met als middelpunt: een levendige markt. Op de markt verkochten boeren van alles: tarwe, eieren, melk; alles wat van hun boerderij kwam en wat ze op het land hadden verbouwd. Er was eten genoeg, maar dat eten zag er wel heel anders uit in de Middeleeuwen. Aardappelen of sperziebonen, die kenden ze toen nog helemaal niet. En: bananen ook niet. In de Middeleeuwen aten kinderen veel knollen, die groeien in de grond. En dit is zo’n knol: een pastinaak. En vlees, ja, dat was iets heel bijzonders, want dat was namelijk duur. Alleen rijke mensen konden vlees kopen. En als het meezat, dan aten de boeren vlees van het varken en alles aten ze op: van de kop tot aan de staart. Over die varkens gesproken, die liepen hier gewoon op straat rond, want het leven speelde zich hier af en de varkens, die aten het afval gewoon zo van de straat. En dat was superhandig, want dan had je geen prullenbak nodig. Weet je wat vroeger ook anders was? Kinderen gingen in de Middeleeuwen niet naar school, dus veel kinderen konden ook niet lezen of schrijven. Meisjes, die moesten zorgen voor hun broertjes of zusjes en jongens, die leerden het beroep van hun vader. Zo werd een boerenjongen later zelf ook boer en een jongen uit de stad, die leerde het beroep waar je daar geld mee kon verdienen, zoals bijvoorbeeld kleermaker. De markt was duidelijk het middelpunt van de stad. De drukke markt, spelende kinderen en zelfs dieren, die zorgden voor een levendigheid in de stad. En de stad, die groeide elke dag. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426266 99 2032-12-31T22:00:00+00:00 44766 2012-07-08T20:00:00+00:00 yes no Middeleeuwen Nederland stad https://schooltv.nl/video-item/naar-de-markt-in-de-middeleeuwen-kopen-en-verkopen 2024-01-09T14:13:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14758.w613.r16-9.4a0e7a6.webp Naar de markt in de Middeleeuwen | Kopen en verkopen In de Middeleeuwen ontstonden de eerste steden. We gaan terug in de tijd van steden en staten. Op dit tijdlint kun je zien hoe ver terug: 600 jaar. Elk blokje is 100 jaar, dus we gaan 6 eeuwen terug in de tijd waarin boerenjongen Alwin voor het eerst met zijn vader mee mag naar de markt. En als hij Jacob ontmoet, dan merkt hij dat het leven in de stad heel anders is dan het leven op het platteland. Voor de eerste keer naar de stad! Alwin, vind je het spannend? Nee hoor, helemaal niet. Nee, helemaal niet. Nou, hè, hop met die, we gaan. We kunnen vandaag zeker een Shilling verdienen Alwin. Ja, een Shilling. Want een Shilling is net zoveel als hoeveel ook alweer? Eh, ja, hoeveel ook alweer? 5 stuivers. In de stad Alwin zie je dingen die je nog nooit eerder hebt gezien of gehoord. Overal mensen, rijke mensen, arme mensen zoals wij, maar ook mensen waarvoor je op moet passen. In de stad Alwin zijn veel dieven. Alwin! Vader, ik luister wel. Dus ik zou die toon van jou maar goed in de gaten houden als ik jou was! En dan gaan we vandaag ook verkopen. Hé Felix, alles goed mijn jong? Ja? Goed kopen vandaag? Kom op! Kom op Alwin. Laten we eens kieken wat we vandaag weer kunnen verkopen hè. Zo. Hoppakkee. Zo. Lekkere wortels. Hé, ik heb u niet voor niets meegenomen hè jongen. Help eens met die kar leegtrekken. Zo. En als u vandaag een beetje uw best doet met dingen verkopen, bewaar ik straks voor u uw favoriete knol. Hè? Dat is wat hè? Tot straks hè. Kom op, weg de kar. Kan ik u helpen? Okay, een pastinaak en een ui. Laat mij maar hè. Hè, snuggere. Hij is mooi, maar niet… Snugger? Je bent zelf een snuggere! Waarmee kan ik u helpen? Dat is een mooie tol. Alwin, zoon van Alfred. Jacob, de zoon van Klaas, de timmerman. Zeker voor het eerst in de stad? Heeft je vader je niet verteld over de tolpenningen? Tolpenningen? Jazeker, en die kost toch zeker 2 stuivers. Natuurlijk, ik ben niet dom! Als je me niet gelooft, hier is de kreet van de Bisschop. Je kan toch wel lezen? Jij bent de eerste boerenjongen die ik hier tegenkom die kan lezen. Kijk: hier staat het: 2 stuivers. Hoeveel meiten is dat? Alwin, vriend van het platteland, ik wil je alleen maar helpen. Als iemand je ziet met die tol, moet je 96 meiten betalen, heb je die? Nou, je vader kan die mij natuurlijk ook betalen. Niet? Hé, dat kan gerust een duur grapje worden. Ik zou misschien… Nee, nee, beter van niet. Wat? Ik zou je kunnen helpen, alleen ja, dat is tegen de regels dus. Zeg, mijn vader kan geen 96 meiten betalen. Kijk: ik ben bij mijn vader in de leer als timmerman. Ik zou jouw tol mee kunnen nemen naar mijn vaders werkplaats en dan hang ik een penning precies hierboven op. Als je hier blijft, dan weet ik je te vinden. Ik ben terug voordat de klok middag slaat. Ik stuur je de stad in met een belangrijk document. En je bent langer weg dan een kip erover doet om een dozijn eieren uit te broeden en als ik dan je luie donder opzoek, dan ben je aan het spelen met een tol in de kloostertuin! Die tol heb ik gevonden. Die tol heb je gevonden? Haha! Het is mijn tol meneer. Vader, als we iedere boerenpummel hier moeten geloven… Hoe kom jij daaraan jongeman? Die heb ik van belasting op tollen. Belasting op tollen? Jou pak ik later wel aan! Ga zitten. Nou Jacob, lapzwans, bedien onze klant, geef hem een bord balkenbrij. Balkenbrij. Ja. Balkenbrij! Lekker. Dat zal je thuis niet zo vaak krijgen hè op de boerderij. Ik moet gaan, bedankt voor de balkenbrij! Alwin, oh jongen, waar ben je geweest, ik was vreselijk ongerust! Hé, wat is er gebeurd? Ik was een heel klein beetje verdwaald. Verdwaald hè? Jij zult wel vreselijke honger hebben hè, kiek eens: ik heb jouw favoriete knol bewaard! Hè. Alwin, Alwin. Stom! Stom! Stom! Snuggere! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426267 429 2032-12-31T22:00:00+00:00 45250 2012-07-08T20:00:00+00:00 yes no platteland Middeleeuwen Nederland stad https://schooltv.nl/video-item/kunst-uit-de-gouden-eeuw-de-schilderijen-van-rembrandt 2024-01-16T15:08:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14760.w613.r16-9.1339d2b.webp Kunst uit de Gouden Eeuw | De schilderijen van Rembrandt In de 17de eeuw ging de beroemde schilder Rembrandt van Rijn wonen in dit mooie huis. En nu is het een museum geworden. Gelukkig maar, want zo kunnen we nu nog steeds zien hoe rijke kooplieden leefden in de Gouden Eeuw. Jij weet precies wie Rembrandt van Rijn was en hoe hij hier leefde hè? Ja, Rembrandt is natuurlijk vooral bekend als kunstschilder, maar hij was ook kunsthandelaar. En hier in het voorhuis stelde hij zijn schilderijen ten toon en die van zijn leerlingen, en van andere schilders. Dus dit was eigenlijk zijn winkeltje? Ja, dat klopt. Mag ik meer zien van zijn huis? Natuurlijk. Dit is de keuken. Wat een grote keuken! Ja, je ziet dat het er anders uitziet dan tegenwoordig. Ja? Toch is het een hele luxe keuken. En wat ook heel erg bijzonder was in die tijd en ook al luxe, dat was dat ze een echt fornuis hadden al hier in deze keuken. Om op te koken? Ja. Opvallend is die kast met een bed erin. En wie sliep hier dan? Hier sliep het dienstmeisje. En was dat een klein dienstmeisje, want het is ook nogal een klein bedje? Nou, het is wel zo, dat mensen in die tijd veel kleiner waren dan nu, maar ze sliepen zittend. Dan rust je niet lekker uit lijkt me? Nee, ze dachten, dat als je ging liggen, dat dan het bloed naar je hoofd zou stromen en dat je zou stikken. Eigenlijk een soort bijgeloof? Ja. En hieronder, daar sliepen de kinderen. Nee! Gek hè? Nu staan er manden in, maar vroeger lag er waarschijnlijk een matras. Ik hoop het ja, het is ook maar zo’n kleine ruimte! Ja. Dat is toch zielig? Dat is het ook. Maar dit heette de “zaal”. De zaal? Maar dit is eigenlijk een soort huiskamer. Het valt wel op, dat er overal in huis schilderijen hangen hè? Ja, Rembrandt was schilder, dus hij hield natuurlijk heel veel van kunst. Maar in die tijd in huizen van rijke kooplieden, daar hing het vol met schilderijen. En waarom was dat eigenlijk? Vroeger had je geen fotocamera’s en rijke kooplieden en belangrijke mensen uit Amsterdam, die wilden heel graag een portret van zichzelf laten schilderen, vooral door Rembrandt en soms moesten ze wel uren model zitten. Ah, is dit de ruimte waar hij schilderde? Ja, dit is het atelier. Hier gebeurde het allemaal? Ja. Hier, achter de ezel stond Rembrandt te schilderen. Wow! Oh, mag ik even? Hier stond Rembrandt te schilderen en daar zat het model. Portretten werden bijvoorbeeld gemaakt van rijke mensen die hier in de buurt woonden. Dit schilderij, dat heeft Rembrandt waarschijnlijk in dit atelier gemaakt. Wow, hoe lang heeft zij wel niet moeten poseren daarvoor? Nou, soms moesten mensen wel dagen model zitten, als ze daar geen tijd voor hadden, dan zette de schilder een pop neer en dan kon het model gewoon thuisblijven. En dan alleen voor het gezicht? Ja, en voor het gezicht, dat schilderde hij natuurlijk wel met het model hier in de stoel, ja. De schilderijen van Rembrandt hangen over heel de wereld, hè, ook in het buitenland zijn veel schilderijen van de Nederlandse kunstenaars gekocht en ja, die schilderijen, die zijn nu wel miljoenen waard. Miljoenen zei je hè? Wat gaat dit opbrengen denk je? Nou, ik vrees dat ie niet zo heel veel gaat opleveren. Maar vind je het niet mooi? Ik wil ‘m wel hebben hoor! Zo zie je, dat de inrichting van een huis en schilderkunst ons heel veel kunnen vertellen over het leven en de rijkdom van mensen uit de Gouden Eeuw. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426268 210 2032-12-31T22:00:00+00:00 20219 2012-07-08T20:00:00+00:00 yes no schilderkunst Amsterdam Gouden Eeuw Rembrandt https://schooltv.nl/video-item/handel-over-zee-tijdens-de-gouden-eeuw-rijkdom-en-slavernij 2024-07-09T08:39:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14762.w613.r16-9.bed14d0.webp Handel over zee tijdens de Gouden Eeuw | Rijkdom en slavernij Hier in de haven van Amsterdam werd in de Gouden Eeuw veel verdiend met handel over zee. Vanaf hier voeren Nederlandse schepen naar andere landen en ze zaten vol met spullen: graan, kaas, wollen stoffen. Die verkochten de Nederlanders aan kooplieden in het buitenland en op hun beurt kochten de Nederlanders weer spullen uit het buitenland die ze dan hier weer duurder verkochten. En zo wordt Nederland steeds rijker. Het werd een Gouden Eeuw en het was hier een drukte van jewelste met schepen die met volle lading aankwamen en met volle lading weer vertrokken. Honderden mannen verdienden hun geld aan de zeevaart en in de scheepsbouw. Dit schip is exact nagemaakt naar een schip van toen: De Amsterdam. En zo’n schip, dat voer dan helemaal naar Azië, dat deed er maanden over. En het leven aan boord, dat viel dan lang niet altijd mee. Op een schip leefden wel 200 tot 300 mannen: matrozen natuurlijk, stuurlui, de bootsman en de Kapitein. Matrozen sliepen maandenlang in een hangmat. Veel zeelui werden ziek door de kou of juist de hitte in Azië en het slechte eten. Alle spullen die de schepen brachten, die moesten vaak voor langere tijd worden bewaard en dat deden ze in pakhuizen zoals deze. De zeeschepen, die werden verderop in de haven uitgeladen. Die lading ging over naar kleinere schepen en zo’n klein scheepje, die kwam dan hier aan en daarna werden de spullen omhoog gehesen met kranen en touwen de pakhuizen in. Amsterdam groeide in snel tempo. En daarom werden nieuwe grachten gegraven. Zo werd Amsterdam steeds groter. Een levendige stad vol grachten en mooie huizen. De rijkdom die werd verdiend met de handel had ook een minder mooie kant: Nederlandse kooplieden gingen handelen in Afrikaanse slaven. En die lieten ze heel zwaar werk doen in Amerika. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426269 115 2032-12-31T22:00:00+00:00 32863 2012-07-08T20:00:00+00:00 yes no handel slavernij https://schooltv.nl/video-item/slavernij-in-de-gouden-eeuw-een-slaaf-in-nederland 2024-07-09T08:51:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14764.w613.r16-9.1c50cf5.webp Slavernij in de Gouden Eeuw | Een tot slaaf gemaakte in Nederland Er was vroeger een eeuw waarin een grote welvaart was. Die eeuw noemen de “Gouden Eeuw”. We gaan terug in de tijd. En op dit tijdlint kun je zien hoe ver terug: iets meer dan 300 jaar. Elk blok is 100 jaar en dat noemen we een “eeuw”. Dus we gaan iets meer dan 3 eeuwen terug in de tijd, naar de tijd waarin Casper voor het eerst aankomt in Amsterdam. Zo Casper, hé. Amsterdam. Hoi. Waar denk je dat je heen gaat? Waarom koop ik uitgerekend een doofstomme Moor als bediende? We gaan naar mijn vriend Musse. Het is een schilder. Misschien hebben zij wat aan je. Hoi. En jij hebt hem Casper genoemd? Zo heette hij al toen ik hem kocht. En hij is doof zei je of stom? Hij hoort niks. Stokdoof. Zie je, stokdoof. Ik zou hem kunnen gebruiken als model voor een Morentronie. Als jij een portret van hem schildert als de Zwarte Koning van het Oosten. We ruilen dat joch tegen het portret, goed? Dirk! Dirk! Ik heb het koper nog niet helemaal vermalen, meester. Kom eens. Moet je eens kijken: dit is nou een Moor. Heb je het wel eens gezien? Zwart hè? Ja, ik heb een opdracht voor je: ga jij daar eens een mooie Moorse Koning van schilderen. Ik zou zo graag zien waar jij nou vandaan komt, Zwarte Prins. Ik zou het land wel eens willen zien, waar de zon de mensen zo’n mooie donkere huid geeft. Als zwaar gebrande Sienna met Hollandse klei. Ik heb gehoord, dat het er hard aan toe gaat op de suikerplantages. Jij hebt het geluk, dat je hier bent. Stug. Ik heb daar zo’n ontzettende hekel aan. Je praatte! Echt! Je praat Nederlands! Je meent het! Het zwaargebrande Sienna, bla bla bla. Je bent geboren in Afrika? Op een slavenschip. En je vader dan? “Gestorven aan boord en overboord gegooid” zei mijn moeder. Maar waar is je moeder dan? Alle slaven van de plantages zijn gevlucht. Mijn moeder en ik ook. En toen? Slavenjagers. Mijn moeder liet me vallen. Ik was klein. Ik kwam terecht in het huis van de Gouverneur. Ze vonden me schattig. En ik leerde daar Nederlands. Dirk, kan je mij helpen? Wat wil je dan? Vrij zijn, net als jij. Meester Musse, eerwaarde heer Hees, voor ik u het doek laat zien wil ik u een voorstel doen. Laat maar horen. Het is mij gelukt om Casper zo levensecht te schilderen dat zijn doof- en stomheid in het doek zijn gevangen, en: dat zijn gehoor en spraak in zijn lichaam zijn hersteld. Nou, als dat zo is, dan mag jij hem hebben. Echt? Genoeg grapjes, laat het doek maar zien. Maar het is geen grap! Okay, of jij spreekt de waarheid en jij hebt op magische wijze de spraak van het joch hersteld of je speelt met het Moortje onder één hoedje. Heeft hij al gesproken? Wilt u eerst het portret zien of Casper horen spreken? Nee, nee, nee, dat jij kan schilderen, dat geloof ik wel en dat weet ik ook wel, die toverkunsten van jou, daar ben ik in geïnteresseerd, laat hem maar praten. Goed. Casper, spreek! Wat krijgen we nou?! Wat is dit? Het vrijlatingsbewijs. Het vrijlatingsbewijs? Casper Koning? Een momentje. Als dat portret waardeloos is, dan blijft het joch van mij. Casper Koning. Dit heb jij heel goed gedaan! Prachtig. Ja, afspraak is afspraak. Ik heet eigenlijk Kwaku. Kwaku? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426270 508 2032-12-31T22:00:00+00:00 27925 2012-07-08T20:00:00+00:00 yes no Nederland Gouden Eeuw welvaart https://schooltv.nl/video-item/vechten-in-het-franse-leger-tijdens-de-franse-tijd-in-nederland 2024-01-04T10:35:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14766.w613.r16-9.4c9ba01.webp Vechten in het Franse leger | Tijdens de Franse tijd in Nederland We weten veel over de tijd van Napoleon in Nederland en hier in het Legermuseum in Delft is veel bewaard gebleven van de oorlogen die Napoleon voerde. Met Napoleon als baas over Nederland werd het alleen nog maar erger. Napoleon stelde namelijk een dienstplicht in. Nederlandse mannen moesten verplicht meevechten in het Franse Leger. En hier in het Legermuseum in Delft kun je goed zien hoe Napoleon in die tijd oorlog voerde. Het is een mooi uniform trouwens. Matthieu! Hallo Milène. Eh, een speciale gelegenheid? Nee, dit is het uniform waarmee men vroeger vocht in Napoleontijd. Maar je valt dan heel erg op, waarom is dat? We vochten in grote groepen op een centrale plaats en hij wilde weten wie waar was. Je zag er dus op het slagveld van top tot teen helemaal chique uit en dat maakte meer indruk blijkbaar. En felle kleuren ook hè? Ja. Dat maakt zeker indruk, zeker als je het vergelijkt met de huidige camouflagekleding van de soldaten, maar die felle kleuren hadden ook een functie. Want…? De Officieren konden goed zien welke manschappen waar op het slagveld waren. Oh, je kon elkaar goed herkennen dan? Je kon elkaar goed herkennen en dat was van belang, want we wisten of je een tegenstander of een vriend bij je had, behalve heel erg mooi zijn die dingen ook heel erg functioneel, er is over nagedacht over dit soort uniformen. Want…? Je ziet bijvoorbeeld aan een prachtige helm waar een lange staart aan hangt, dat is de staart van een echt paard, die hebben ze van dode paarden afgehaald en die zorgden ervoor, dat de soldaat kon overleven op het slagveld, want door die staart in de nek kon het zwaard er niet doorheen komen. Dus je nek bleef beschermd en je kop rolde er niet letterlijk vanaf. Nou, allemaal geweren. Net als die van jou. Ja, dit is er eentje, eentje uit Napoleontijd. Je ziet wel hoe lang dat ie is, wel onhandig, heel anders dan die huidige geweren. Ja. Ja. Wil je even zien hoe ie werkt? Graag! Kijk: iedere soldaat had kogels bij zich, die zaten in papier verpakt en die moest je met je tanden open bijten, er zat kruit in en een kogel, die deed je in de loop. En nou pak ik de grote pomstok, die moet ik omkeren en dat duwde de kogel achterin de loop. De pomstok gaat weer terug in het gaatje. Handig. Aan de zijkant doe ik hier wat kruit erin, dichtdoen en dan schoot je zo de vijand neer als het goed was. Ja, als je mazzel had of… Als je mazzel had, als het geweer het deed. Of hij had jou al neergeschoten? Ja. Ging dat vaak mis? Dat ging heel vaak mis. Dan moest je natuurlijk allemaal rechtop staan, als je beweegt met die pomstok doet ie het niet. Ja, want hij is zó lang, maar dat is toch levensgevaarlijk? Ja, daarom was het ook dat er op die geweren ook een bajonet zat, je ziet daar een lange soort speren op die geweren zitten en dan kon je het wapen gebruiken om mee te steken en te prikken. Dan werd het een soort zwaard? En dat werkte altijd. Een soort zwaard? Ja. Dus Nederlandse mannen, die moesten verplicht meevechten in de Franse legers? Ja, Napoleon zei, dat alle Nederlandse mannen moesten meevechten, want hij had hele grote legers nodig voor zijn veldslagen, dus de Nederlanders moesten ook meedoen. Ja, en als je dat nou niet wilde? Dan werd je wel gedwongen, dan werd je opgehaald door de Marechaussee en dan moest je alsnog vechten, maar je had ook een manier om er onderuit te komen, door bijvoorbeeld je tanden te laten trekken. Wat?! Het geweer moet geladen worden met een patroon en om die patroon open te maken moest je je tanden gebruiken. Dus als je je kiezen liet trekken, dan werd je afgekeurd voor militaire dienst en dan mocht je thuisblijven. Na 20 jaar kwam er een einde aan de Franse overheersing van Nederland. Het Leger van Napoleon werd verslagen, hij moest vluchten en de Franse soldaten, die trokken weg uit Nederland. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426271 194 2032-12-31T22:00:00+00:00 13820 2012-07-08T20:00:00+00:00 yes no Nederland leger Frankrijk Napoleon https://schooltv.nl/video-item/vrijheid-gelijkheid-en-broederschap-franse-idealen-in-nederland 2024-01-04T10:35:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14768.w613.r16-9.117aafa.webp Vrijheid, gelijkheid en broederschap | Franse idealen in Nederland In 1795 vielen Franse soldaten Nederland binnen. En ze hoefden niet hard te vechten, veel Nederlanders waren zelfs blij met hun komst. De Fransen zouden vrijheid, gelijkheid en broederschap brengen. Iedereen gelijk. In 1795 viel het Franse Leger Nederland binnen. De Franse soldaten, die moesten ook de rivieren oversteken. In die tijd waren er nog geen bruggen, dus dat was normaal gesproken een probleem voor de vijand, maar het was winter, de rivieren waren bevroren en de Franse soldaten, die kwamen gewoon over het ijs. En: het Nederlandse Leger vocht niet hard terug. Veel Nederlanders waren zelfs wel blij met de komst van de Fransen. Nederlanders vonden hun eigen leider maar niets en toen de Fransen kwamen, vluchtte hij direct naar Engeland. De Fransen wilden ons vrijheid en gelijkheid brengen, geen verschillende standen meer, waardoor de één meer was dan de ander. Nee, iedereen gelijk. Alles zou anders worden. Veel Nederlanders waren blij met de Fransen en ze dansten om de Vrijheidsboom. Er kwamen veel veranderingen: de achternamen, iedereen moest nu een achternaam hebben en die werd opgeschreven en bewaard in dikke boeken op het Stadshuis. Ja, en verzin maar eens een achternaam voor je familie! Heette je Piet en woonde je in Delft, dan noemde iedereen je toch al “Piet van Delft”. Niemand had gedacht dat die nieuwe familienamen nog zo lang zouden blijven bestaan. Tot nu toe! Dus de achter-achter-achterkleinkinderen van Jan Suikerbuik, die heten nu nog steeds Suikerbuik. En de namen worden nog steeds bewaard en opgeschreven in het Stadshuis, maar ook in je paspoort. Na een tijdje kwam in Frankrijk Napoleon aan de macht en zo zag hij er uit. Hij was niet groot, maar wel heel machtig. Het Franse Leger veroverde veel landen en Napoleon werd zó machtig, dat hij zichzelf kroonde tot Keizer van Frankrijk. En hij maakte zijn broer Lodewijk Koning van Nederland. Lodewijk, die deed heel erg zijn best voor de Nederlanders en Napoleon vond dat niet goed. Hij vond, dat Lodewijk juist zijn best zou moeten doen voor het Franse Keizerrijk en zich daar sterk voor zou moeten maken. De beide broers kregen daarover ruzie. Maar ja, Napoleon was de baas! Hij stuurde Lodewijk weg en hij maakte zichzelf baas van de Nederlanden. Napoleon verbood meteen alle handel tussen Nederland en zijn grootste vijand Engeland. Franse agenten bewaakten de Nederlandse kust. Er mochten hier geen Engelse schepen met thee en katoen meer aankomen, de handel kwam stil te liggen. Nederlanders werden werkeloos. Er was weinig eten en dat moesten ze ook nog delen met de Franse soldaten die hier waren. Na een paar jaar werden de Nederlanders de Fransen zat. De Nederlanders werden steeds minder blij met de Fransen. Ze hadden gehoopt op een beter leven, maar het werd alleen maar zwaarder. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426272 185 2032-12-31T22:00:00+00:00 23075 2012-07-08T20:00:00+00:00 yes no Nederland Napoleon Frankrijk vrijheid https://schooltv.nl/video-item/fransen-in-nederland-tijdens-de-franse-tijd 2024-01-04T10:35:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14770.w613.r16-9.89ed577.webp Fransen in Nederland | Tijdens de Franse tijd Er is een tijd geweest waarin de Fransen de baas waren over Nederland. We gaan terug in de tijd. Op dit tijdlint kun je zien hoe ver terug. 200 jaar. Elk blok is 50 jaar. We gaan dus vier blokken terug. De tijd waarin Marie haar eerste Franse woordjes leert. Pap hè, ja. Jullie verstaan me toch niet hè. Lekker, pap! Hè, ja, het is hier, alsjeblieft. Alstublieft, dit is no rijst en no peper, no thee, no tabacco; problemen? Non. En dat komt: jullie Fransen blokkeren de handel met Engeland hè, jullie Fransen enorme sukkels. Sukkels! Ik heb er stiekem wat kaas in gedaan. En Marie, “kaas” is…? “Fromage”. Laat horen wat je heeft geoefend Marie. Un, deux, trois, quatre, cinq, sis, sept, huit, neuf, dix. Très, très bon. Marie vergeet nooit. La Marseillaise! (Zingen het) Marie? Wil je even helpen in de keuken? Daarstraks bij (…) aan het strand, een hele grote partij. Dat heb ik van horen zeggen. Zullen we de Fransozen dan weer dronken voeren? Dat vind ik een heel goed idee. Doe je wel een beetje rustig aan? Ja. Marie, vergeet je niks? Marie? Hé! Hé! Over hier! Robbie! Hahaha. You have it? Very good. The rice, the pepper. Yes. The tobacco. Everything. Everything hè. Yeah. Nou, dat is good rice. Tank you. Tank you. Yes. Dat is five, six, seven, eight. And this one for the little girl, for Carla. Thank you sir. Alsjeblieft. Okay. And be careful hè! Yeah, we will, goodbye! Goodbye! Vroeger, toen mama zo oud was als jij nu bent, toen liepen we op het strand samen en dan was het volle maan, en toen zei ze altijd tegen mij: “kijk uit, niks zeggen”. Ah, maar dat geeft niks, ik spreek een beetje Hollands. Ik hoor het, heel, heel goed is dit, ja hè. Wat doet u hier? Wij zijn vallen aan het leggen. Vallen? Ja. Ah, hebt u veel gevangen? Mwah, de konijnen zijn allemaal naar Frankrijk verhuisd. Dus u hebt een lekker alleen konijn? Ja, lekker vanavond in de herberg gestoofd in bier. Maar ik wil toch even jullie controleren, s’il vous plaît. Ze zijn niet gewapend of zo hoor, dus ze zijn ongevaarlijk. Heerlijk vers. Alleen maar konijn, alleen maar konijn. Wat zei hij nou? Ja, dat er smokkelaars in het dorp zijn geloof ik. Oh. Nou ja, daar heeft hij toch gelijk in? Et voilà, konijn gestoofd in bier! Toe maar, u weet het altijd wel. Lapin au bien. Goed zo. Mmm, lekker! Marie, wat is “poivre” in het Hollands? Peper. Dat heb ik lang niet gegeten. Ik denk, dat Jean iets weet. Hoezo? Hij begon over peper. Peper? Wat zei hij dan over peper? Er had meer peper bij de konijn gemogen. Ik heb vannacht gedroomd dat Napoleon zelf op een boot naar deze herberg kwam. Heel vreemd hè? Heel vreemd. Hij bracht rijst en peper, en thee uit Engeland. Gekker moet het niet worden! Dan had ik morgenochtend rijstpap gekregen en een kopje thee, dan vergeet ik misschien die andere droom. Welke andere droom? Die van een Hollands meisje dat met haar vader dingen doet dat eigenlijk niet mogen. Hmm, hij bedoelt nachtmerrie. Maar daar hebben wij wat voor hoor. Engelse tabak. Ach, tabak. Au revoir. Au revoir. Vive la France! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426273 485 2032-12-31T22:00:00+00:00 13029 2012-07-08T20:00:00+00:00 yes no Frankrijk Nederland baas macht https://schooltv.nl/video-item/kies-een-maand-rekenrap-met-raaf 2024-01-04T10:35:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14772.w613.r16-9.192341c.webp Kies een maand | Rekenrap met Raaf Hé, ik ben Raaf van HaBeeBee Ik-kan vetcoole vragen stellen, over sommen, over tellen, over tijd en over meten. Zeg, zou jij de uitkomst weten? Doe eraf. En weer erbij. Dan maak jij me helemaal blij. Zit je klaar? Doe dan maar mee! Reken met HaaBeeBee. Samen met Raaf. Dat is zwaar ok. Yeah. Een jaar heeft twaalf maanden. Maar welke maand komt na de maand mei? Kies een maand … wat zeg jij? Gaaf, dat heb je vet gedaan. Volgende … daar komt ie aan. Hoeveel minuten zitten er in een kwartier? Maak jij me weer blij? Kies een getal … wat zeg jij? Cool, dat heb je vet gedaan. We gaan weer zingen...komt ie aan. Hé, ik ben Raaf van HaBeeBee. Ik-kan vetcoole vragen stellen. over sommen, over tellen, over tijd en over meten. Zeg, zou jij de uitkomst weten? Doe eraf. En weer erbij. Dan maak jij me helemaal blij. Zit je klaar? Doe maar mee! Reken met Raaf van HaaBeeBee. Yeah. Samen met Raaf. Dat is zwaar ok. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426274 97 2032-12-31T22:00:00+00:00 15803 2012-05-10T20:00:00+00:00 yes no tellen maand rekenen https://schooltv.nl/video-item/wie-is-het-zwaarst-rekenrap-met-raaf 2024-01-04T10:35:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14774.w613.r16-9.f8e8620.webp Wie is het zwaarst? | Rekenrap met Raaf Hé, ik ben Raaf van HaBeeBee Ik-kan vetcoole vragen stellen over sommen, over tellen over tijd en over meten zeg, zou jij de uitkomst weten? Doe eraf En weer erbij Dan maak jij me helemaal blij Zit je klaar? Doe dan maar mee! Rekenen met HaaBeeBee Samen met Raaf Dat is zwaar ok Op de wip Een koe en een kip Wie is het zwaarst? Wie denk jij? Geef snel een antwoord En maak me blij Gaaf, dat heb je vet gedaan Volgende vraag … komt ie aan Op de balans Een mus en een gans Wie is het zwaarst? Wie denk jij? Geef snel een antwoord En maak me blij Cool, dat heb je vet gedaan We gaan weer zingen... komt ie aan Hé, ik ben Raaf van HaBeeBee Ik-kan vetcoole vragen stellen over sommen, over tellen over tijd en over meten zeg, zou jij de uitkomst weten? Doe eraf En weer erbij Dan maak jij me helemaal blij Zit je klaar? Doe dan maar mee! Rekenen met HaaBeeBee Samen met Raaf Dat is zwaar ok. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426275 96 2032-12-31T22:00:00+00:00 13772 2012-05-10T20:00:00+00:00 yes no tellen gewicht rekenen https://schooltv.nl/video-item/welk-getal-is-hetdenk-jij-rekenrap-met-raaf 2024-01-04T10:35:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14776.w613.r16-9.e1f088b.webp Welk getal is het..denk jij? | Rekenrap met Raaf Hé, ik ben Raaf van HaBeeBee Ik-kan vet coole vragen stellen over sommen, over tellen over tijd en over meten zeg, zou jij de uitkomst weten? Alle getallen van 1 tot 10 Welk getal staat er niet bij? Welk getal is het … denk jij? Gaaf, dat heb je vet gedaan Volgende … daar komt ie aan Alle getallen van 1 tot 10 Welk getal staat er niet bij? Welk getal is het … denk jij? Gaaf, dat heb je vet gedaan Volgende … komt ie aan Alle getallen van 1 tot 10 Welk getal staat er niet bij? Welk getal is het … denk jij? Gaaf, dat heb je vet gedaan We gaan weer zingen....komt ie aan Hé, ik ben Raaf van HaBeeBee Ik-kan vet coole vragen stellen over sommen, over tellen over tijd en over meten zeg, zou jij de uitkomst weten? Doe eraf En weer erbij Dan maak jij me helemaal blij Zit je klaar? Doe maar mee! Rekenen met HaBeeBee Samen met Raaf Dat is zwaar ok https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426276 87 2032-12-31T22:00:00+00:00 8401 2012-05-10T20:00:00+00:00 yes no rekenen tellen https://schooltv.nl/video-item/wat-hoort-erbij-rekenrap-met-raaf 2024-01-04T10:35:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14778.w613.r16-9.055c61f.webp Wat hoort erbij? | Rekenrap met Raaf Hé, ik ben Raaf van HaBeeBee Ik-kan vet coole vragen stellen. over sommen, over tellen over tijd en over meten zeg, zou jij de uitkomst weten? Doe eraf En weer erbij Dan maak jij me helemaal blij Zit je klaar? Doe maar mee! Yeah Rekenen met HaaBeeBee Samen met Raaf is zwaar ok Twee getallen zijn samen honderd Ik zeg 50, wat hoort erbij? Kies een getal … wat zeg jij? Gaaf, dat heb je vet gedaan Volgende … komt ie aan Twee getallen zijn samen honderd Ik zeg 90, wat hoort erbij? Kies een getal … wat zeg jij? 10, wow dat heb je vet gedaan Gaaf, dat heb je vet gedaan Volgende … komt ie aan Twee getallen zijn samen honderd Ik zeg 15, wat hoort erbij? Kies een getal … wat zeg jij? 85 Gaaf, dat heb je vet gedaan Ik-kan vet coole vragen stellen. over sommen, over tellen over tijd en over meten zeg, zou jij de uitkomst weten? Doe eraf En weer erbij Dan maak jij me helemaal blij Zit je klaar? Doe maar mee! Yeah Rekenen met HaaBeeBee https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426277 108 2032-12-31T22:00:00+00:00 5819 2012-05-10T20:00:00+00:00 yes no rekenen tellen https://schooltv.nl/video-item/hoe-wordt-een-rolstoel-gemaakt-een-rolstoel-is-gemaakt-van-licht-materiaal 2024-01-04T10:35:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14780.w613.r16-9.405b217.webp Hoe wordt een rolstoel gemaakt? | Een rolstoel is gemaakt van licht materiaal Bij het maken van een rolstoel komt heel wat techniek kijken. Een rolstoel moet niet te zwaar zijn, daarom wordt hij van aluminium buizen gemaakt. Aluminium is een licht metaal. Doordat de buizen hol zijn van binnen, wordt de rolstoel nóg lichter. De buizen worden eerst precies op maat gezaagd en daarna in de juiste vorm gebogen. Dit moet heel precies gebeuren, want anders past de rolstoel straks niet goed in elkaar. Door de buizen aan elkaar te lassen, wordt het frame gemaakt. Degene die last draagt een bril, en dat is met een goede reden: lassen zonder bril is namelijk erg gevaarlijk voor je ogen! Het licht dat door lassen ontstaat, kan je ogen namelijk beschadigen. En...zo’n vonk in je oog…dat doet erg zeer! Door het lassen smelten de onderdelen aan elkaar en ontstaat er een verbinding die niet meer los kan: een materiaalverbinding. Nu is het tijd om de wieltjes te bevestigen. Het is wel handig dat ze eventueel nog los kunnen. Bijvoorbeeld voor als er eentje kapot is en vervangen moet worden. Daarom wordt daarvoor een vormverbinding gemaakt, met schroefjes en boutjes. De wieltjes zijn niet van metaal, maar van rubber, want daardoor rolt de rolstoel makkelijker. Het kleine achterwieltje… een kussentje voor in je rug… en eentje voor onder je billen… Dit kussentje zit vast aan een klittenbandje, zodat hij niet snel losraakt. De verbinding tussen het kussentje en de stoel heet een voorwerpverbinding. Als laatste de grote wielen…en de rolstoel is klaar…Nu kan de rolstoelgebruiker er alles mee doen wat hij wilt… Zoals dit (ROLSTOELDANSEN), of dit…(ROLSTOELBASKETBALL)….of zelfs dit (STUNTJONGEN) https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426278 104 2032-12-31T22:00:00+00:00 5935 2012-04-10T20:00:00+00:00 yes no rolstoel productieproces metaal https://schooltv.nl/video-item/kanalen-en-sluizen-hulpmiddelen-voor-de-scheepvaart 2024-01-16T15:05:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14782.w613.r16-9.a47599a.webp Kanalen en sluizen | Hulpmiddelen voor de scheepvaart Ja, een rivier is een natuurlijk verschijnsel waar we heel handig gebruik van kunnen maken: bijvoorbeeld om met schepen spullen te vervoeren. Maar wat nou als je ergens heen wil met je schip en er is geen rivier? Of je wil een stad verbinden met een zeehaven of je wil van de ene naar de andere rivier varen. Nou, daar is iets op bedacht en dat heet een “kanaal”. En een kanaal is eigenlijk een kunstmatige rivier. Een rivier gegraven door mensen. En in Nederland zijn best veel kanalen. En dit hier is het Amsterdamrijnkanaal. In 1952 voer het eerste schip door het pas gegraven kanaal. Het verbindt Amsterdam met het Duitse Ruhrgebied. Nou, en dan heb je je kanaaltje gegraven, dan wil je natuurlijk ook de waterstand, de hoogte van het water, in de hand kunnen houden. Maar soms is het hoogteverschil in water tussen rivieren en kanalen wel 5 meter. Nou, voor al die problemen is natuurlijk een oplossing bedacht: sluizen. En dit hier is de drukste en modernste sluis op de route naar het Ruhrgebied. En met zo’n sluis kun je schepen van lager naar hoger water of van hoger water naar lager water brengen. En dat heet “schutten”. Er zijn hier twee sluizen. Hoe lang is nou die grootste? De grootste sluis is 345 meter lang en 18 meter breed, dat is een enorme maat hoor. Enorm ja, want we zien daar rechtsboven zien we nu drie schepen die in die sluis liggen: de Tessa, de Vlaanderen en de Colombia, dus hier heb jij gekeken of het past? Ja. En we zien daar links de Colombia ook wegvaren, dus die is klaar, die gaat het Amsterdamrijnkanaal op? Ja, dat klopt ja. Straks komt het volgende schip, dan moeten die deuren natuurlijk bediend worden: hoe doe je dat? Nou, dat doen wij via dit scherm met de muis. Die enorme deuren aan beide kanten doe je dus met deze ene muis, dus je moet echt wel goed weten wanneer je moet klikken? Ja. Het werkt zo: een schip komt aan bij de sluis. Als het water bij het schip en in de sluis even hoog staat, dan kan de sluisdeur open. Dat is hier al gebeurd. En dan kan het schip naar binnen varen. Nou, en dan kunnen we in de andere sluisdeur aan de andere kant onder water de luiken open. En het water zal dan uit de sluis wegstromen zodat het gelijk komt te staan met het water aan die kant. En als dit helemaal klaar is, als het water aan beide kanten precies gelijk is, dan kan deze grote sluisdeur open en kan het schip wegvaren. Door deze sluizen is het Amsterdamrijnkanaal hierachter dus verbonden met de rivier de Waal. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426279 163 37270 2012-06-17T20:00:00+00:00 yes no vervoer schip kanaal binnenvaart sluis transport https://schooltv.nl/video-item/wat-is-gezond-banaan-of-patat 2024-02-08T08:57:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14784.w613.r16-9.920ef63.webp Wat is gezond? | Banaan of patat? Zitten jullie klaar? Mooi! Doe, denk, kijk en zoek maar mee. Zie jij wat goed is voor je om te eten? De banaan! En wat is hier goed om te eten? De paprika! Weet je wat hier goed is om te eten? Het brood! Wat is hier goed om te eten? De rijst! En wat is hier goed voor je om te eten? De wortel! Eet smakelijk! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426280 60 2032-12-31T22:00:00+00:00 18082 2012-04-10T20:00:00+00:00 yes no voeding eten https://schooltv.nl/video-item/welke-vorm-past-kijk-maar-mee 2024-02-22T07:30:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14786.w613.r16-9.39403fc.webp Welke vorm past? | Kijk maar mee Zitten jullie klaar? Mooi! Doe, denk, kijk en zoek maar mee. Weet jij welke vorm hier past? Ja, een vierkant! En welke vorm past hier? Ja, een rondje! Welke vorm past hier? Ja, een driehoek! En welke vorm past hier? Ja, een vierkant! En welke vorm past hier? Ja, een rondje! Wat een mooie vormen! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426281 67 2032-12-31T22:00:00+00:00 2644 2012-04-10T20:00:00+00:00 yes no vorm https://schooltv.nl/video-item/wat-kan-rollen-en-wat-niet 2024-02-08T08:56:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14788.w613.r16-9.20c4753.webp Wat kan rollen? | En wat niet? Zitten jullie klaar? Mooi! Doe, denk, kijk en zoek maar mee. Kan dit boek rollen? Nee, een boek kan niet rollen. Kan een bal rollen? Ja, een bal kan rollen! Kan een puzzelstukje rollen? Nee, een puzzelstukje kan niet rollen. Kan een sinaasappel rollen? Ja, een sinaasappel kan rollen. Kan een gitaar rollen? Nee, een gitaar kan niet rollen. Kan een ei rollen? Ja, een ei kan rollen. Goed gekeken hoor! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426282 72 2032-12-31T22:00:00+00:00 2626 2012-04-10T20:00:00+00:00 yes no spelen vorm bewegen ballen https://schooltv.nl/video-item/op-en-onder-kijk-maar-mee 2024-02-08T08:56:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14790.w613.r16-9.9f5614a.webp Op en onder | Kijk maar mee Zitten jullie klaar? Mooi! Doe, denk, kijk en zoek maar mee. Wat zie je op de stoel? Een bal! Wat zie je onder het bed? Een krokodil! Wat zie je onder de tafel? Een eend! En wat zie je onder de stoel? Een gieter! Wat zie je op het bed? Een ballon! Goed gezien hoor! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426283 62 2032-12-31T22:00:00+00:00 1633 2012-04-10T20:00:00+00:00 yes no vorm leren https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-waarom-spreken-we-in-de-politiek-van-links-en-rechts 2024-04-29T10:30:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14792.w613.r16-9.1041688.webp Waarom spreken we in de politiek van links en rechts? | Clipphanger Sinds onze kindertijd weten we allemaal wat links en rechts is: links is, waar je duim rechts zit. En in de Tweede Kamer weten we het ook: daar is links, waar de linkse mensen naar links moeten kijken om de rechtse mensen te zien zitten. Vanaf de voorzitter gezien tenminste, want vanaf de publieke tribune zitten de linkse partijen rechts. Dit onderscheid gaat terug op de Franse Revolutie (1789), toen in Parijs de Assemblée Nationale werd ingericht, de volksvertegenwoordiging. Daar kwamen aan de rechterkant van de voorzitter de mensen te zitten die fan waren van het oude systeem, en links de mensen die alles juist helemaal anders wilden. Behalve hoe ze zaten, dat vonden ze prima. Sindsdien staat ‘rechts’ voor conservatief, behoudend, en ‘links’ voor vernieuwend en strevend naar rechtsgelijkheid. Maar een onderwerp dat links is, blijft niet altijd links. Zo was in de 18e eeuw het streven naar een vrije markt een uitgesproken links ideaal. Later bleek dat toch niet helemaal te werken, en daarop ging links zich juist richten op het bestrijden van het kapitalisme en werd het behoud daarvan juist een rechts thema. Sommige partijen willen niks te maken hebben met het onderscheid tussen links en rechts, die gaan gewoon recht door zee. Of als ze pech hebben, recht naar de bodem. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426284 75 2032-12-31T22:00:00+00:00 18898 2012-04-10T20:00:00+00:00 yes no politieke partij parlement https://schooltv.nl/video-item/kaarsjes-op-de-taart-samen-tellen 2024-01-04T10:35:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14794.w613.r16-9.5b81f3c.webp Kaarsjes op de taart | Samen tellen Zitten jullie klaar? Mooi! Doe, denk, kijk en zoek maar mee. Hoeveel kaarsjes zie je hier? Twee! En hoeveel kaarsjes staan er op deze taart? Vier! En hoeveel kaarsjes zie je nu? Drie! Hoeveel kaarsjes tel je hier? Vijf! En hoeveel kaarsjes tel je nu? Een! En jij mag het kaarsje uitblazen. Een, twee, drie, blazen maar! Goed gedaan hoor! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426285 70 2032-12-31T22:00:00+00:00 4974 2012-04-10T20:00:00+00:00 yes no tellen kaars taart https://schooltv.nl/video-item/groot-en-klein-kijk-maar-mee 2024-02-08T08:55:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14796.w613.r16-9.49a6fae.webp Groot en klein | Kijk maar mee Zitten jullie klaar? Mooi! Doe, denk, kijk en zoek maar mee. Zie jij wat het kleinst is? De kersen, die zijn het kleinst. En wat is hier het grootst? De vrachtwagen is het grootst. En wat is hier het kleinst? De bal is het kleinst! Wat is het grootst? De taart is het grootst! En wie is hier het grootst? De olifant! Goed gedaan hoor! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426286 62 2032-12-31T22:00:00+00:00 7961 2012-04-10T20:00:00+00:00 yes no klein groot https://schooltv.nl/video-item/kleuren-raden-van-de-blokkentoren 2024-02-08T08:55:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14798.w613.r16-9.85de754.webp Kleuren raden | Van de blokkentoren Zitten jullie klaar? Mooi! Doe, denk, kijk en zoek maar mee. Wat is de kleur van het bovenste blok? Groen! Wat is de kleur van het onderste blok? Blauw! En wat is nu de kleur van het onderste blok? Rood! Zie jij wat de kleur is van het bovenste blok? Geel! Wat een mooie toren he? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426287 51 2032-12-31T22:00:00+00:00 4140 2012-04-10T20:00:00+00:00 yes no kleur raden https://schooltv.nl/video-item/wat-hoort-er-bij-babys-een-fles-een-wieg-en-beschuit-met-muisjes 2024-02-22T07:30:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14800.w613.r16-9.b6fb09e.webp Wat hoort er bij baby's? | Een fles, een wieg en beschuit met muisjes! Zitten jullie klaar? Mooi! Doe, denk, kijk en zoek maar mee. Zie jij wat dit is? Een fles! En zie je wat dit is? Een wieg! En wat is dit? Een speen! En weet je wat dit is? Een slabbetje! En wat zou dit zijn? Ja, beschuit met muisjes! Mmm, lekker hoor! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426288 69 2032-12-31T22:00:00+00:00 4865 2012-04-10T20:00:00+00:00 yes no plaatjes vorm baby https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-waarom-zweten-we 2024-04-29T10:30:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14802.w613.r16-9.6ec0007.webp Waarom zweten we? | Clipphanger Zweten. We doen het als we een zware inspanning leveren, het warm hebben, of emotioneel gespannen zijn. En dus zweet je je helemaal suf als je een marathon loopt - in de woestijn – terwijl je net gedumpt bent. Er zijn twee soorten zweetklieren. De eccriene zweetklieren zitten over je hele lichaam. Ze gaan aan het werk als je het warm hebt, en bedekken je huid dan met een laagje transpiratievocht. Hierdoor koelt je huid af en blijft je lichaam übercool. Het vocht uit deze zweetklieren is kleurloos, en geurloos. (snif) Hmmm. Dat zweet toch vaak een beetje stinkt, komt door de apocriene zweetklieren. Die beginnen in de puberteit hun werk te doen, precies op de plekken waar dan ook opeens haar begint te groeien. Als dit zweet in aanraking komt met de bacteriën op je huid, krijg je die karakteristieke zweetgeur. Hè bah! Of: toch lekker, want juist het apocriene zweet speelt een belangrijke rol in het opwekken van erotische gevoelens voor anderen, meestal. Per dag zweet iedereen een halve tot 1 liter. Maar in extreme gevallen kan je tot wel 10 liter uitzweten voordat je gaat uitdrogen. ’t Is maar dat je het zweet. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426289 88 2032-12-31T22:00:00+00:00 34997 2012-03-26T20:00:00+00:00 yes no temperatuur puberteit zweet https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-waarom-hebben-zebras-strepen 2024-04-18T09:35:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14804.w613.r16-9.5a0185b.webp Waarom hebben zebra's strepen? | Clipphanger Elke zebra heeft zijn eigen, unieke streepjescode. Vroeger dachten we dat zebra’s wit zijn, met zwarte strepen, maar inmiddels weten we dat ze zwart zijn met witte strepen. Net als het overgrote merendeel van de zebrapaden. Een van de functies van die strepen is bescherming tegen roofdieren. Die lieve zebra staat hoog op het menu van de wilde hond, de cheeta, de hyena en de leeuw. De leeuw is kleurenblind, en door die strepen kan hij niet goed zien waar de ene zebra ophoudt, en de andere begint. Probeer dan maar ’s te bepalen welke de lekkerste is! Zeker als de zebra’s eenmaal gaan rennen dan wordt de leeuw helemaal duizelig van al dat strepengeweld. Hij geeft de hoop op een lekker zebrafiletje op, en gaat een antilopeburgertje trekken. Ondertussen blijft de zebra ook nog eens lekker koel door zijn strepenprint! De zwarte strepen absorberen het zonlicht, en de witte weerkaatsen dat licht juist. Zo kan er tot wel 10 graden temperatuurverschil ontstaan tussen de strepen. Door dit verschil ontstaat er een soort briesje, om de zebra heen, dat voor verkoeling zorgt. Kortom: een leeuw overleven én de hele dag lekker fris: de zebra heeft duidelijk meer dan 1 streepje voor. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426290 75 2032-12-31T22:00:00+00:00 16274 2012-02-19T22:00:00+00:00 yes no dier Afrika https://schooltv.nl/video-item/waarom-worden-vrouwen-ouder-dan-mannen-ze-leven-gemiddeld-5-jaar-langer 2024-04-29T10:30:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14806.w613.r16-9.b3d8660.webp Waarom worden vrouwen ouder dan mannen? | Clipphanger Een eeuw geleden werden we in Nederland gemiddeld maar 40 jaar oud. En in de steentijd werden de meeste mensen niet eens oud genoeg om van hun jeugdpuistjes af te komen. Tegenwoordig worden we gemiddeld ruim 80 en hebben wij dus een lekker lang leven. En vrouwen leven nog net iets lekkerder en langer dan mannen. Dat heeft waarschijnlijk te maken met het ongezonde leefgedrag van het menselijke mannetje. Ze vertonen vaker risicovol gedrag om de vrouwtjes te imponeren. Ze rijden harder met de auto, en worden vaker vermoord. Ook hebben meer mannen gevaarlijke beroepen, zoals soldaat, bouwvakker of columnist. En daarnaast roken mannen meer, drinken mannen veel meer, en dat komt dan weer door die drukke mannenbaan, die ook nog eens een hele hoop slopende stress oplevert. Allemaal ongezonde dingen, waardoor onze heren zo’n 5 jaar jonger het loodje leggen. Dat is trouwens in Rusland nog veel erger, daar is het verschil maar liefst 14 jaar tussen de vrouw en haar wodkaslurpende, peukenpaffende echtgenoot. Vrouwen leven dan wel langer, dat betekent niet automatisch dat ze ook gezonder zijn. Ze krijgen juist meer ziektes, vooral aan hun botten en gewrichten. En daar hebben ze dan ook nog ’s 5 jaar langer last van. Lang leve de vrouw! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426291 84 2032-12-31T22:00:00+00:00 7198 2012-03-27T20:00:00+00:00 yes no leeftijd man ouderdom vrouw leven https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-hoe-werkt-verliefdheid 2024-04-25T08:49:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14808.w613.r16-9.32b5402.webp Hoe werkt verliefdheid? | Clipphanger Als je verliefd bent dan stijgt de aanmaak van dopamine in je lichaam. Dopamine is een stofje dat signalen van genot en blijdschap aan je hersenen doorgeeft. Telkens als je je geliefde ziet of aanraakt, krijgen je hersenen een shotje dopamine, en krijg jij dat verliefde, zweverige gevoel. Omdat je dat gevoel wilt behouden, wil je je geliefde steeds weer zien. Eigenlijk ben je dan gewoon een dopamine-junk, maar wel een hele blije. En dopamine heeft een nog agressiever broertje: noradrenaline. Dat zorgt voor de lichamelijke symptomen van verliefdheid: hartkloppingen, vlinders in je buik, zwetende handen en een onuitputtelijke energie en opwinding. De wereld ligt aan je verliefde voeten! Verliefdheid is heerlijk, maar erg stressvol voor je lichaam. Concentratieproblemen, ontwenningsverschijnselen en slaapgebrek ‘Gelukkig’ maakt je lichaam geleidelijk steeds minder dopamine aan. Na anderhalf tot 3 jaar is de verliefdheid wel voorbij, en is ook je relatie voorbij. Tenzij er inmiddels sprake is van ‘houden van’. Maar gelukkig hebben we onze zogenaamde knuffelhormonen nog!. Zij spelen een rol in het vertrouwen in anderen, en lichamelijke gewenning. De knuffelhormonen komen opzetten als je relatie serieuzer wordt. Dus ook als de verliefdheid is weggeëbd, kun je samen 100 worden. All you need is dopamine en knuffelhormonen! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426292 82 2032-12-31T22:00:00+00:00 69990 2012-02-13T22:00:00+00:00 yes no liefde valentijnsdag verliefd https://schooltv.nl/video-item/sinds-wanneer-heeft-nederland-een-vaste-tijd-nog-niet-eens-zo-heel-lang 2024-04-29T10:29:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14810.w613.r16-9.bdf683e.webp Sinds wanneer heeft Nederland één vaste tijd? | Clipphanger Tot de negentiende eeuw had elke plaats in Nederland zijn eigen tijd, die af te lezen was van de kerktoren. Als de zon precies in het zuiden stond, was het 12 uur ’s middags. Daardoor was het in Oost-Groningen altijd een kwartiertje later dan in Zeeuws-Vlaanderen. Maar daar had niemand last van, want er was toch nog geen 8-uurjournaal. En geen tv. Maar toen kwam de trein. En met al die lokale tijden was het nogal lastig om een duidelijk spoorboekje te maken. Daarom werd in 1866 de spoortijd ingevoerd: 1 tijd voor treinend Nederland, afgeleid van ‘de klok van het Paleis op den dam te Amsterdam’. Maar vanwege het internationale treinverkeer gingen de spoorwegen in 1892 over op de Greenwichtijd, die 20 minuten achterliep op de Amsterdamse tijd, die weer afweek van alle plaatselijke tijden. Zo kon je met de trein om 12 uur 11 uit Duitsland vertrekken, om 11 uur 42 in Venlo aankomen, waar op dat moment de wijzers van de torenklok op 12 uur 7 stonden. En daar werd niemand wijzer van. In 1909 werd daarom de Amsterdamse tijd bij wet in heel Nederland ingevoerd. Lekker duidelijk. In 1940 moesten we van de Duitsers over op de Midden-Europese Tijd, en sindsdien kijken ze van Spitsbergen tot San Marino, om 8 naar ons journaal. Of natuurlijk naar Goede Tijden, Midden-Europese Tijden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426293 91 2032-12-31T22:00:00+00:00 7854 2012-02-19T22:00:00+00:00 yes no spoorweg tijd trein klok https://schooltv.nl/video-item/waar-komt-de-trouwring-vandaan-terug-naar-de-romeinen 2024-04-29T10:29:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14812.w613.r16-9.4acfc22.webp Waar komt de trouwring vandaan? | Clipphanger De oude Egyptenaren hadden al liefdesringen. Maar die waren niet gemaakt van goud of zilver, maar van het riet dat groeide aan de oevers van de Nijl. Wel een ring, maar geen blingbling. Onze trouwringtraditie hebben we geërfd van de Romeinen. Eerst had alleen de vrouw een trouwring. Die was onderdeel van de bruidsschat, en hij werd niet gedragen maar veilig opgeborgen. Zo kon de vrouw altijd nog haar trouwring verpatsen als haar man dood zou gaan, of vreemd. Pas in de 19de eeuw begonnen katholieke vrouwen de trouwring ook te dragen. Zo kon iedereen zien dat ze al bezet waren. De ring werd gedragen aan de vierde vinger van de linkerhand. Die vinger was bij de oude Romeinen al dé ringvinger, omdat hij in verbinding zou staan met ons hart. In de 20ste eeuw begonnen ook protestantse vrouwen de trouw ring te dragen, en om niet te katholiek over te komen deden ze dat juist aan de rechterhand, maar wel weer aan de ringvinger natuurlijk. Bij mannen werd de trouwring pas gemeengoed in de Tweede Wereldoorlog: zo hadden soldaten altijd een aandenken aan moeder de vrouw. Tegenwoordig is er geen trouwerij zonder ringen. De trouwring is oneindig, net zoals het huwelijk eigenlijk zou moeten zijn. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426294 76 2032-12-31T22:00:00+00:00 8004 2012-04-10T20:00:00+00:00 yes no ring huwelijk sieraad trouwen bruiloft liefde https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wat-is-het-nut-van-tranen 2024-04-29T10:29:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14813.w613.r16-9.6706ff9.webp Wat is het nut van tranen? | Clipphanger Je ziet het misschien niet meteen, maar eigenlijk loop je de hele dag door te huilen. Dat zijn je basale tranen. Die worden continu aangemaakt om te voorkomen dat je ogen uitdrogen, en ze bieden je ogen voeding en bescherming. Dat zijn dus toptranen! Daarnaast heb je af en toe ook reflextranen: die komen bijvoorbeeld opzetten als je uien moet snijden of een vuiltje in je oog krijgt. De reflextranen spoelen je geïrriteerde oog schoon, zodat je op termijn niet blijft zitten met een enorme vuiltjesbelt in je oog. Maar het echte huilwerk, wenen, schreien, janken en grienen, dat doen we met onze -emotionele tranen. Die waterlanders komen als je huilt van ellende (aaaaauuuu) of juist van geluk (oooh, yes! yes!). Deze emotionele tranen zijn uniek voor de mens. Andere diersoorten snotteren dus niet. Als zij emotioneel zijn, is er altijd wel een soortgenoot in de buurt die dat ruikt. Maar wij hebben onze tranen! En omdat je een huilbui moeilijk kunt faken is het een heel krachtig communicatiemiddel. Huilen is dus een soort megafoon van je ziel. Als je wel op commando kunt huilen dan noemen we dat ‘krokodillentranen’. Want krokodillen huilen niet, die bijten gewoon. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426295 85 2032-12-31T22:00:00+00:00 20876 2012-03-27T20:00:00+00:00 yes no huilen water oog emotie verdriet https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-waarom-slapen-we 2024-04-29T10:29:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14815.w613.r16-9.c4d71f2.webp Waarom slapen we? | Clipphanger Vroeger dachten we dat tijdens het slapen onze hersenen op de UITstand staan. Maar tegenwoordig weten we dat we verschillende slaapstadia kennen: we gaan van de lichte slaap, via de diepe slaap naar de droomslaap, en weer terug, en dat dan 4 tot 6 keer per nacht. Je zou er bijna moe van worden. Tijdens het slapen worden je gedachten en indrukken van de dag verwerkt. Als het ware wordt de harde schijf van je hersenen gedefragmenteerd zodat die weer klaar voor gebruik zijn. Als je slecht slaapt kun dus je minder goed kennis en vaardigheden opnemen. Het enige wat je leert als je wakker ligt is heel veel schaapjes tellen. Slaap kan ook dienen om energie te sparen: lichaam en geest komen tot rust. Je spieren ontspannen zich, en je hersengolven, ademhaling en hartslag vertragen. Maar slapen kost ook energie, helemaal als je droomt. En sommige dromen zijn toch echt net iets te leuk om te skippen... Hoe dan ook: slapen is goed voor je. Natuurlijk ’s nachts, maar ook een dutje van 5 minuten heeft al een positief effect op je hersenen. Dus als je een keer betrapt wordt als je overdag slaapt, dan zeg je gewoon dat je werkt aan je Nobelprijs. Truste! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426296 81 2032-12-31T22:00:00+00:00 17974 2012-03-26T20:00:00+00:00 yes no hersenen slaap dromen https://schooltv.nl/video-item/wat-is-slaapwandelen-een-nachtelijk-avontuur-op-de-automatische-piloot 2024-04-29T10:29:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14817.w613.r16-9.f623202.webp Wat is slaapwandelen? | Clipphanger Slaapwandelen komt meestal voor aan het begin van de nacht, zo’n 1 tot 3 uur na het inslapen. Het gebeurt tijdens je diepe slaap. Tijdens het slaapwandelen word je maar gedeeltelijk wakker, zeker niet compleet. Anders had het ook wel ‘wakkerwandelen’ geheten. Een slaapwandelaar verricht allerlei handelingen op de automatische piloot. Je kleedt je aan, of je kleedt je juist uit, je gaat de deur uit of je gaat juist het raam uit, en je gaat letterlijk slaapwandelen of zelfs slaap-autorijden. En het mooie is: je keert ook automatisch weer terug naar je bedje, en ’s ochtends weet je nergens meer wat van. Tenzij je tijdens het slaapwandelen van je balkon bent gestapt. Dan word je wakker in het ziekenhuis en heb je je botbreuken als aandenken. Deze aparte nachtaandoening is vaak genetisch bepaald: als je slaapwandelt, is de kans 80% dat een familielid het ook doet. Zo kom je elkaar nog ’s tegen! Aan slaapwandelen valt weinig te doen. Een slaapwandelaar wakker maken lukt vaak niet eens, en als het wel lukt, zijn ze meestal ook niet echt blij. Slimmer is het om je huis slaapwandelbestendig te maken, met ingewikkelde sloten op de deuren (en de ramen), en voor alle zekerheid natuurlijk een trampoline onder het balkon. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426297 74 2032-12-31T22:00:00+00:00 9113 2012-04-10T20:00:00+00:00 yes no wandelen slaapwandelen droom slaap nacht https://schooltv.nl/video-item/waarom-hebben-we-een-schrikkeljaar-omdat-we-eigenlijk-voorlopen-op-de-zon 2024-04-29T10:29:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14818.w613.r16-9.ffed9aa.webp Waarom hebben we een schrikkeljaar? | Clipphanger Moeder Aarde heeft een belangrijke baan: een baan om de zon. Zo’n rondje zon duurt 365 dagen, 5 uren, 48 minuten en 45,1814 seconden. Dat betekent dat als wij op 31 december om middernacht het nieuwe jaar vieren, de aarde nog niet helemaal rond is. Die moet nog bijna 6 uur! En dat kunnen wij niet hebben, want dan kan de champagne pas ploppen om 11 voor 6 ’s ochtends, en tegen die tijd ligt iedereen al te slapen. We laten die uurtjes lekker zitten, maar hierdoor loopt na 4 jaar onze tijd al bijna een dag voor op de zon. En wat doen we dan? We voegen een extra dag in, zodat de zon tijd heeft om ons een beetje in te halen. Deze schrikkeldag werd in 45 voor Christus ingevoerd door Julius Caesar, en die plakte hem vast aan de laatste (en kortste) maand van het Romeinse jaar: februari. Een eind aan het geharrewar? Bel Caesar maar! Maar met elke 4 jaar een schrikkeldag, lopen we nog niet helemaal op schema. Daarom zijn eeuwjaren geen schrikkeljaren, tenzij ze deelbaar zijn door 400 natuurlijk. En dan nog is ons jaar gemiddeld iets te lang. Dus als je met oud & nieuw de kurken precies 27 seconden voor middernacht laat knallen, dan ben je eigenlijk heel astronomisch bezig. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426298 85 2032-12-31T22:00:00+00:00 27877 2012-03-27T20:00:00+00:00 yes no zon jaartelling schrikkeljaar aarde https://schooltv.nl/video-item/hoe-ontstaan-rode-ogen-op-een-foto-door-een-overdosis-flitslicht 2024-04-29T10:28:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14820.w613.r16-9.4909c37.webp Hoe ontstaan rode ogen op een foto? | Clipphanger Het is een helaas maar al te bekend fotofenomeen: een feestje, familie bij elkaar, flitsen maar en, potverdorie, allemaal rooie ogen! Alsof je hele familie bestaat uit albino’s met een alcoholprobleem. Dat ergerniswekkende rode-ogeneffect kan optreden bij foto’s die met flitslicht zijn gemaakt in een donkere ruimte. Bij gebrekkig licht gaan de pupillen van je ogen wijd open staan. Zo kun je alles goed zien, totdat de fotograaf komt met zijn flitser. Die flits gaat zo bliksems snel dat je pupillen geen tijd hebben om zich te vernauwen. De rode bloedvaten die achter je oogbol zitten krijgen een overdosis flitslicht te verwerken. Ze kaatsen dit licht weer terug naar de camera, maar wel met een karakteristiek bloedrood sausje erover. Horrorogen! Moderne fotocamera’s beschikken vaak over rode-ogenreductie: dan wordt er eerst een voorflits afgegeven, voor de echte flits. Je pupillen worden dan kleiner en er wordt minder rood licht teruggekaatst. Maar het beste is om een externe flitser te gebruiken. Een programma als Photoshop heeft over een gemakkelijke functie om rooie ogen automatisch weg te halen. En als je dan toch bezig bent, kun je gelijk die rare oom wegpoetsen die altijd rondloopt met rooie ogen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426299 77.04 2032-12-31T22:00:00+00:00 10651 2012-04-10T20:00:00+00:00 yes no oog fotografie rood licht camera https://schooltv.nl/video-item/waarom-kunnen-papegaaien-praten-ze-staan-niet-voor-niets-bekend-om-hun-woordenschat 2024-01-04T10:35:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14822.w613.r16-9.93c421d.webp Waarom kunnen papegaaien praten? | Ze staan niet voor niets bekend om hun woordenschat Vetzak! Koppie krauw! Lekker ding! Papegaaien staan bekend om hun uitgebreide en nogal directe vocabulaire. Ze kunnen praten. Dat doen ze met een orgaan dat de ‘syrinx’ heet. Syrinx! De syrinx bestaat uit een aantal spierringen onderaan de lange luchtpijp. Door deze spierringen afzonderlijk samen te trekken of te ontspannen gaan de wanden van de luchtpijp trillen. Zo gaat ook de lucht vibreren in de luchtpijp, en dan komt er opeens geluid uit dat mooie keeltje. Lorre wil een koekje. En door zijn uitstekende beheersing van de syrinx, heeft de papegaai een grotere woordenschat dan de meeste Nederhoppers. In het wild praten de sociale papegaaien onderling gewoon papegaaien. Pas als ze met mensen in contact komen, barst de spraakwaterval echt los. Eerst imiteren ze geluidjes, en als het baasje daar leuk op reageert, gaan ze babbelen. Ze produceren geen filosofische betogen, maar papegaaien lekker hun baasje na. Daarbij linken ze hun woordjes aan bepaalde handelingen. Als je aan een ijsje likt zegt je papegaai misschien ‘lekker ijsje’, maar dat doet hij ook als je aan de microfoon van je karaoke installatie likt. Het zal hem worst wezen. De beste manier om je papegaaiende aandachttrekker het zwijgen op te leggen, is door hem dat koekje te geven waar hij steeds om vraagt. Alhoewel... ‘Lorre wil nog een koekje.’ https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426300 83 2032-12-31T22:00:00+00:00 6015 2012-04-10T20:00:00+00:00 yes no klank vogel orgaan papegaai woordenschat praten https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-waarom-klappen-we 2024-04-29T10:28:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14823.w613.r16-9.6c6e37e.webp Waarom klappen we? | Clipphanger Klappen doen we na een mooi concert, bij een opzwepende toespraak, of wanneer de piloot ons weer veilig naar de Costa Brava heeft gebracht. Tenzij het vliegtuig bij het landen een klapband heeft opgelopen, want dan hoeven wij niet meer klappen. Ons handgeklap stamt uit de tijd dat we op 2 benen gingen lopen. Op dat moment werden die 2 andere benen opeens armen. Aan de binnenkant van onze handen zat ook toen al geen vacht, en dus maakt het lekker veel lawaai als je ze tegen elkaar klapt. Als je dat een paar keer achter elkaar doet heb je vanzelf applaus. Applaus! Klappen is dé manier om veel lawaai te maken, en het wordt dan ook in alle culturen en tijden gedaan. De Romeinen sloten hun toneelstukken af met de tekst ‘valete et applaudite’: vaarwel, en klappen!. En zo niet, dan werd er een applausmachine ingehuurd. De ‘artistieke’ Romeinse keizer Nero toerde met een legertje soldaten die hem moesten toejuichen. Vandaag de dag zijn er trouwens ook televisieprogramma’s die publiek inhuren: het zogenaamde ‘klapvee’. Maar, dat is een uitzondering. Als de mensen enthousiast zijn, dan geven ze vanzelf wel applaus. Hm. En anders hebben we altijd nog de klapband. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426301 81 2032-12-31T22:00:00+00:00 3321 2012-03-27T20:00:00+00:00 yes no klappen waardering theater https://schooltv.nl/video-item/waarom-kietelt-kietelen-en-moet-je-ervan-lachen 2024-04-29T10:28:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14825.w613.r16-9.1c0d466.webp Waarom kietelt kietelen? | Clipphanger In het oude Rome was kietelen een officiële straf. De Romeinen lieten dat klusje opknappen door een geit, die met haar tong de voetzolen van het slachtoffer moest likken. De gekietelde lachte zich gek, en alsof dat nog niet erg genoeg was, likte de geit met haar ruwe tong geleidelijk de huid van zijn voeten open. Gezellig, geit! Tegenwoordig is kietelen alleen een officieuze straf in gezinsverband. Kietelen is met de vingers kriebelen over gevoelige stukken huid, zoals de voetzolen en oksels. Degene die gekieteld wordt maakt dan rare bewegingen en moet hard lachen. Dit is een reflex uit de oertijd: als iemand je onverwacht aanraakt, reageert je lichaam alsof er gevaar dreigt. Je spieren spannen vanzelf samen, je wringt je in allerlei bochten en maakt afwerende gebaren. En je gaat lachen. Dat is niet per se een teken van plezier, maar ook een gevaarreflex. Zoals ook een chimpansee gaat lachen als hij dreiging aanvoelt.(of gewoon een binnenpretje heeft) Ook al zou je het willen, je kan jezelf niet kietelen. De grote hersenen geven de kietelinfo veel te snel door aan de kleine hersenen, waardoor het dus niet kietelt. Als er gekieteld wordt, is er dus altijd een gekietelde en een... eh, kietelende persoon. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426302 84 2032-12-31T22:00:00+00:00 9398 2012-03-26T20:00:00+00:00 yes no gevoel huid lachen straf kietelen https://schooltv.nl/video-item/wat-is-een-kater-de-hoofdprijs-in-de-hoofdpijnloterij 2024-04-29T10:28:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14827.w613.r16-9.b7c3359.webp Wat is een kater? | Clipphanger Tijdens het drinken van een aantal biertjes worden je nieren flink aan het werk gezet. Ze scheiden meer urine af, waardoor je regelmatig naar het kleinste kamertje moet, en de toiletjuffrouw zulke goede zaken doet. Je plast altijd meer uit dan je opdrinkt, en daardoor raakt je lichaam uitgedroogd. Ook je hersenpan kookt droog, en daar krijg je die fameuze pijn in de kop van. Voor de afbraak van de alcohol komt je lever in actie. Daarbij komt acetaldehyde vrij. Dit is een giftige stof en erg schadelijk voor het lichaam. Je lichaam probeert de stof zo snel mogelijk weg te werken, maar als je veel alcohol drinkt kan-ie dat niet bijhouden en hoopt het gif zich op. Je krijgt een trillerig gevoel en, wederom, de hoofdprijs in de hoofdpijnloterij. En dan raakt ook nog eens je maagslijmvlies flink geïrriteerd door al die alcohol. Daar word jij dan weer (letterlijk kots-)misselijk van, en dan mag je dus gaan buigen voor de porseleinen troon. Een kater is de manier waarop je lichaam jou vertelt dat je echt te veel gedronken hebt. En als je je eigen lichaam niet gelooft, vraag het dan aan diegene die naast je ligt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426303 81 2032-12-31T22:00:00+00:00 12347 2012-03-26T20:00:00+00:00 yes no drinken kater alcohol https://schooltv.nl/video-item/wat-is-een-jetlag-je-biologische-klok-die-in-de-war-raakt 2024-04-29T10:28:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14829.w613.r16-9.886f556.webp Wat is een jetlag? | Clipphanger Ons 24-uurs-ritme van slaap en bedrijvigheid wordt beheerst door onze biologische klok. Dat is geen zichtbare tikker, maar een gevoelsklok. De biologische klok is aangesloten op het eind van je oogzenuw. Daar komen de signalen van licht en donker binnen, waardoor je weet of het al tijd is om te gaan tukken of dat er nog een filmpje op kan. Maar zo’n klok kan het moeilijk krijgen. Wanneer je naar Hollywood vliegt, is je dag ineens zo’n 9 uur langer. Je biologische klok verwacht duisternis, maar krijgt een portie extra licht. De bio-klok wil zich aan de nieuwe situatie aanpassen, maar dat duurt een tijdje. De oogzijde van de klok verschuift redelijk snel, maar de hersenzijde is een stuk trager. De klok raakt dus zelfs met zichzelf in de war! En dat niet alleen; ook je organen moeten zich aanpassen aan de nieuwe tijd. Je al bijna slapende nieren en lever moeten ineens 9 uur doorwerken. En dat zijn ze niet gewend. Ze gaan klagen bij je hersenen met als gevolg hoofdpijn, klachten in de maagstreek of somberheid. Om de jetlag tegen te gaan, kun je het beste netjes volgens het nieuwe schema gaan leven. Of gewoon: vakantie vieren in je eigen tijdzone. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426304 84 2032-12-31T22:00:00+00:00 8416 2012-03-26T20:00:00+00:00 yes no klok slaap bioritme lichaam https://schooltv.nl/video-item/waarom-is-woensdag-gehaktdag-het-ligt-elke-dag-in-de-winkel 2024-01-04T10:35:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14831.w613.r16-9.fd1c0fc.webp Waarom is woensdag gehaktdag? | Het ligt elke dag in de winkel Vlees wordt gemaakt van dieren. In vroeger tijden werd dat klusje opgeknapt door de slager. Zijn werkweek begon op maandag met het slachten van de dieren. Op dinsdag werden de karkassen uitgebeend, en opgedeeld in karbonades en riblapjes. Bij dat snijwerk bleef er altijd wat restvlees over. Dat ging dan op woensdag de gehaktmolen in en werd verkocht als gehakt. Terwijl het dus eigenlijk ‘gemalen’ was, maar dat terzijde. In 1949 werd er een prijsvraag uitgeschreven om een slogan te bedenken voor het Nederlandse slagersvak. De winnaar bedacht de korte, pakkende zin woensdag, Gehaktdag en won daarmee maar liefst 25 gulden. In de jaren ’60 werd de slogan opgepikt door de reclamewereld, en daarom is woensdag, gehaktdag ook vandaag de dag nog een begrip. Bij de slager en de kiloknaller wordt tegenwoordig elke dag van de week gehakt gemaakt en verkocht. Maar op woensdag het meest! Want dat is gehaktdag. Zelfs in de Tweede kamer is woensdag gehaktdag. Niet in de kantine, maar in de kamer zelf, op de derde gehaktdag van mei. Dan wordt het financiële beheer van de regering geëvalueerd, en krijgt de oppositie de kans om gehakt te maken van het beleid. En daar doen ook de vegetarische partijen vrolijk aan mee. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426305 87 2032-12-31T22:00:00+00:00 2910 2012-03-26T20:00:00+00:00 yes no varken vlees winkel https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-waarom-gapen-we 2024-04-29T10:27:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14833.w613.r16-9.e5f0a53.webp Waarom gapen we? | Clipphanger Vroeger werd er gedacht dat we geeuwen om het zuurstofgehalte in ons bloed te verhogen. Maar dat is niet zo, want ook in de baarmoeder wordt er al gegeeuwd. Een foetus geeuwt soms al in de 11de week. En dan moeten ze nog een half jaar! Ja, dat is een hele poos, geeuw nog maar ‘s lekker. Tegenwoordig denken sommige onderzoekers dat de geeuw een middel is om je hersens af te koelen. Opeens komt er een flinke dot frisse lucht in je schedel en je bent weer helemaal bij. De geeuw als airco voor je bovenkamer. Volgens een andere theorie is gegaap een voorbereiding op inspanning. Het verhoogt je hartslag, doet je bloeddruk stijgen en je strekt je spieren. Klaar voor de start? Gaap! Maar er wordt ook gegaapt door mensen die verliefd zijn, maar dat niet mogen laten zien. Of: omdat je iemand stiekem juist helemaal niet leuk vindt. En dan is het ook nog eens enorm aanstekelijk. Maar toch is het een taboe! Hand voor de mond! Hoe het ook komt, we geeuwen al eeuwen, sterker, miljoenen eeuwen. En ook dieren geeuwen, tot en met de zeegeeuwen eh -leeuwen en -meeuwen en spreeuwen. En zelfs praten over geeuwen werkt heel erg... lekker. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426306 76 2032-12-31T22:00:00+00:00 11981 2012-02-19T22:00:00+00:00 yes no gapen ademen zuurstof slaap lichaam https://schooltv.nl/video-item/wie-staat-er-vooraan-in-de-file-iemand-die-even-niet-oplet 2024-04-29T10:27:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14835.w613.r16-9.cf01071.webp Wie staat er vooraan in de file? | Clipphanger In 1955 was de eerste file in Nederland nog een heuse bezienswaardigheid. Tegenwoordig is het bijna een bezienswaardigheid als er ergens geen file staat. De meeste files hebben een duidelijke oorzaak. Soms gaat het om wegwerkzaamheden. Of om een ongelukkig ongeval. Maar het grootste gedeelte ontstaat gewoon door capaciteitsgebrek: te weinig asfalt. Of: te veel auto’s, dat ligt maar net aan je politieke voorkeur. Maar de raarste file is... de spookfile. Die heeft niks te maken met spookrijders, want die staan juist nooit in de file. De spookfile is een file die op het eerste gezicht geen duidelijke oorzaak heeft. Maar wat gebeurt er dan? Eerst rijden de auto’s nog allemaal lekker door. Maar 1 automobilist zit een klein beetje te slapen, komt iets te dicht in de buurt van zijn voorligger, en moet wat afremmen. De auto’s daarachter doen hetzelfde, maar omdat iedereen telkens iets later reageert, moet er steeds harder geremd worden. Uiteindelijk is er dan 1 die stilstaat. Steeds meer auto’s moeten daarachter stoppen, en daar heb je je file. De veroorzaker van die spookfile heeft zelf maar een paar seconden oponthoud gehad. Dus terwijl hij al aan de eettafel aanschuift, schuiven er honderden mede-automobilisten achter zijn file aan. Eet smakelijk! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426307 71 2032-12-31T22:00:00+00:00 11319 2012-03-26T20:00:00+00:00 yes no auto file weg mobiliteit verkeer https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-waarom-denken-we-dat-ezels-dom-zijn 2024-04-29T10:27:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14837.w613.r16-9.78ea0ed.webp Waarom denken we dat ezels dom zijn? | Clipphanger Dat ezels dom zouden zijn, berust op een hardnekkig misverstand. Dat misverstand is net zo hardnekkig als de ezel zelf: als die namelijk ergens geen zin in heeft, dan doet-ie het gewoon niet. Daardoor zal een ezel niet zo gauw een steeplechase lopen, of parachutespringen. Maar dat is geen domheid, maar juist heel verstandig van onze ezel. Een paard dat bang is, slaat op hol, maar een ezel gaat gewoon rustig op de grond liggen. Chill, bro. Doordat ezels goedkoper zijn dan paarden, vielen ze vroeger vaak in handen van minder succesvolle handelaren. Hierdoor kreeg de ezel zelf ook een slechte reputatie. Zoals bij de Oude Grieken: volgens de Griekse mythologie kreeg koning Midas ezelsoren, als straf omdat hij iets doms had gedaan. Maar in de Bijbel staat onze ezel juist voor geduld, en bescheidenheid. Zo kwam Jezus op een onverstoorbare ezel Jeruzalem binnenrijden. En de ezel geeft prima melk die een geneeskrachtige en anti-verouderende werking zou hebben. Dat had Jezus niet nodig, maar Cleopatra kreeg altijd een heerlijk glad huidje van het baden in ezelinnenmelk. Ezels zijn dus niet dom, maar ze hebben wel een gebruiksaanwijzing. En als je dat niet begrijpt dan ben je zelf zo dom als... het achtereind van een varken! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426308 81 2032-12-31T22:00:00+00:00 9804 2012-03-26T20:00:00+00:00 yes no ezel dier intelligentie melk https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wat-is-dyslexie 2024-04-29T10:27:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14839.w613.r16-9.a8704d5.webp Wat is dyslexie? | Clipphanger Dyslexie is ‘een hardnekkig probleem met het aanleren en het accuraat en/of vlot toepassen van het lezen en/of spellen op woordniveau’. Kortom: moeite met lezen en schrijven. Er zijn verschillende varianten en gradaties van dyslexie, waarbij er altijd iets mis gaat in de hersenen. Zo hebben dyslectici moeite met de volgorde van klanken (is het nou ‘drop’ of ‘dorp’?) en het verschil tussen klanken die hetzelfde klinken (‘aandacht’ of eh... ‘aandagt’). Je merkt het wel als een dyslecticus voor moeten lezen: hij spelt de woorden letter voor letter, probeert maar een beetje te raden welke letter er komt, of draait dingen om. Zo wordt een wetenschapper per ongeluk opeens een schetenwapper. Door dyslexie hebben de hersenen misschien wat moeite met woordjes, voor de rest doen ze het nog prima. Dat is al bewezen door Albert Einstein. Die bekende dyslectische schetenwapper schudde zomaar de formule E=mc² uit zijn mouw. En dat is dan juist weer onbegrijpelijk voor de meeste andere mensen, mét of zonder dyslexie. Dyslexie is natuurlijk lastig als je hele dikke studieboeken moet doorploegen. Maar er wordt ook beweerd dat dyslectici juist creatiever zijn, en intuïtiever. Ze kunnen het dan wel niet spellen, maar ze zijn het wel, de mazzelpikken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426310 78 2032-12-31T22:00:00+00:00 16622 2012-03-27T20:00:00+00:00 yes no dyslexie lezen spellen taal https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wat-is-het-syndroom-van-down 2024-04-29T10:27:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14841.w613.r16-9.7366180.webp Wat is het syndroom van Down? | Clipphanger In Nederland worden jaarlijks 300 baby’s geboren met het syndroom van Down. Ze zijn te herkennen aan hun ogen, hun kleinere hoofdje, en dan juist weer een hele forse tong. De helft van de kinderen met Down heeft ook nog een hartaandoening, en de andere helft heeft het hart gewoon op de tong. Voor de oorsprong van het syndroom van Down, moeten we kijken naar onze chromosomen. Bij de bevruchting wordt geregeld dat we 23 x 2 chromosomen hebben. Maar bij het Downsyndroom is dat anders: daar vindt chromosomenpaar nummer 21 het met zijn tweetjes toch niet zo gezellig. Ze besluiten er een chromosoompje bij te vragen. Door dit extra chromosoom wordt het wat drukker in de cel, en hierdoor ontwikkelen kinderen met Down zich wat trager dan anderen. Maar gelukkig zijn ze daar zelf nooit echt down over. De kans op het krijgen van een kindje met Down wordt groter naarmate de moeder ouder is. Downkindjes zijn niet zielig, maar net zo lief, eigenwijs en ondeugend als alle andere kinderen. En door ze op de juiste manier te stimuleren kunnen ze het ver schoppen, tot de universiteit aan toe. Hup hup hup, niet down maar up! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426311 77 2032-12-31T22:00:00+00:00 15986 2012-03-27T20:00:00+00:00 yes no chromosoom beperking Syndroom van Down kind https://schooltv.nl/video-item/wat-is-de-derde-wereld-niet-de-eerste-en-ook-niet-de-tweede-wereld 2024-04-29T10:26:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14842.w613.r16-9.243cf7e.webp Wat is de derde wereld? | Clipphanger In de jaren vijftig van de vorige eeuw begon de koude oorlog: De 1e wereld van het rijke westen tegen de 2e wereld van het communistische Oostblok. De rest van de landen in Azië, Latijns-Amerika en Afrika, dát waren de derdewereldlanden. Zonder spaties, want daar hadden ze geen geld voor. De 1e wereld won de koude oorlog en vierde feest, samen met de tweede wereld die toch nog tweede was geworden. De derde wereld had niets te vieren. Zij voerden nog steeds hun eigen ‘oorlog’ tegen sociale ongelijkheid, honger en armoede. Maar sinds het einde van de Koude Oorlog is er heel veel veranderd: de Verenigde Staten zijn niet meer de baas in de wereld, en landen als Brazilië, India, en China behoren juist tot de snelst groeiende economieën. Terwijl er van het voormalige eerste-wereldland Griekenland langzamerhand alleen nog een ruïne overblijft. De term ‘derde wereld’ is tegenwoordig dus niet echt meer van toepassing. Sommige van die landen doen het gewoon beter dan de achterblijvertjes in de eerste wereld. Misschien moeten we maar gewoon proberen om er allemaal samen wat van te maken. Vier de wereld! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426312 79 2032-12-31T22:00:00+00:00 17605 2012-03-27T20:00:00+00:00 yes no Afrika ontwikkelingsland https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wie-is-cupido 2024-04-29T10:26:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14844.w613.r16-9.2f839a9.webp Wie is Cupido? | Clipphanger Cupido, Amor, Eros; het zijn allemaal namen voor dezelfde god uit de mythologie: een liefdevol ventje met vleugels, en een boog met gouden pijlen. Hij was het zoontje van Aphrodite, de Griekse godin van de schoonheid, de liefde en meer van die mooie dingen. Elders in het land was er een prinsesje Psyche, dat zo’n mooi ding was, dat zelfs Aphrodite jaloers op haar werd. Daarom stuurt ze haar boogschietende zoontje eropaf, om ervoor te zorgen dat Psyche verliefd wordt op ‘de lelijkste man op aarde’. Wat een straf. Maar Cupido raakt in de ban van die mooie Psyche, verwondt zich aan zijn eigen pijl, en gaat zo helemaal voor de bijl en... de liefde is wederzijds. Maar Cupido wil alleen in het holst van de nacht daten. Psyche wordt daar wel erg nieuwsgierig van en steekt een olielampje aan om hem kunnen begluren. Cupido schrikt wakker en hij peert hem nog voor het ontbijt op bed. Maar de verboden liefde blijft bestaan. Cupido zeurt opa Zeus aan z’n oppergoddelijke kop en met succes. Psyche mag ook godin worden. Ze trouwen, en daarna leeft Psyche nog onsterfelijk lang en gelukkig samen met haar Cupido, Amor of Eros. Kwartet! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426313 78 2032-12-31T22:00:00+00:00 16928 2012-03-26T20:00:00+00:00 yes no verliefd Cupido god liefde valentijnsdag https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-waarom-blozen-we 2024-04-29T10:26:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14846.w613.r16-9.8bfb084.webp Waarom blozen we? | Clipphanger Bij het doen van een sollicitatie, het geven van een presentatie of algehele schade aan je reputatie kun je gaan blozen. Als je dat merkt, wordt het nog veel erger. En als iemand jou daar weer mee plaagt, dan ga je pas echt over de rooie. Als je moet blozen, worden de bloedvaatjes in je gezicht iets wijder. Daardoor is het bloed in die vaten beter zichtbaar, en krijg je een kop als een boei. Boeien! Dit bloosgedrag is ontstaan bij onze verre voorouders, die in groepen leefden. Die hadden strenge regels, zoals: niet opeten wat niet van jou is en niet aan het vrouwtje van de baas zitten. Als je dat toch deed, en je werd betrapt, dan was het zaak om onmiddellijk je spijt te betuigen, en daar kwam het blozen om de hoek zetten. Als je bloost, ziet de hele groep dat je je schaamt, en krijg je geen klappen, en misschien zelfs wel applaus. Dit blozen zijn we nooit kwijtgeraakt. Het wordt ook in hedendaagse sociale stresssituaties aangestuurd door ons autonome zenuwstelsel. Je hebt het dus zelf niet in de hand. Maar wel in je gezicht, en een beetje in je nek. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426315 74 2032-12-31T22:00:00+00:00 3197 2012-03-27T20:00:00+00:00 yes no blozen rood gezicht schaamte https://schooltv.nl/video-item/waarom-zijn-bananen-krom-ze-groeien-naar-de-zon-en-tegen-de-zwaartekracht-in 2024-04-29T10:25:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14848.w613.r16-9.2484663.webp Waarom zijn bananen krom? | Clipphanger Een banaan is zo krom als een banaan. Volgens een oude theorie van een zekere professor Van Duin zijn ze krom omdat ze anders om zouden vallen, maar dat geldt niet voor bananen, maar voor hele grote bloemkolen. Bananen groeien aan een bananenplant. Die plant heeft een cilinder van bladeren, en daar groeit een bloemknopje aan. Dat knopje heeft op zijn beurt wel 100 bloemetjes. Die bloemetjes groeien uit tot bananen. Tijdens het groeien, wordt die tros bananen steeds zwaarder, tot wel 40 kilo. Door de zwaartekracht wordt de tros naar beneden getrokken, maar de eigenwijze vruchten verzetten zich tegen de zwaartekracht. Dat komt door de ‘negatieve geotropie’ die onze banaan heeft. Dat klinkt als een enge ziekte, maar het betekent gewoon dat de banaan tegen de zwaartekracht in groeit. Waardoor hij trouwens ook in de richting van de zon groeit, maar dat is eigenlijk toeval. Met allerlei kwekerskunstgrepen kan je ervoor zorgen dat je bananen toch recht worden. Maar daar zit natuurlijk niemand op te wachten, want dan past hij niet meer in de bananentrommel! Er is zelfs een officiële Europese richtlijn waarin de kromheid van bananen geregeld wordt. Want een banaan moet zo krom zijn als een banaan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426316 73 2032-12-31T22:00:00+00:00 17964 2012-03-26T20:00:00+00:00 yes no zwaartekracht banaan zon fruit https://schooltv.nl/video-item/hoe-komt-een-astronaut-aan-drinkwater-door-zijn-urine-te-recyclen 2024-04-29T10:25:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14850.w613.r16-9.82351c8.webp Hoe komt een astronaut aan drinkwater? | Clipphanger De mens komt al meer dan 50 jaar in de ruimte. Maar toch is er nog steeds geen waterleiding! En dat terwijl astronauten zo’n 2 tot 4 liter water per dag nodig hebben. Op korte ruimtereisjes wordt er gewoon genoeg water meegenomen. Maar voor een langer verblijf in het International Space Station is de watertank gewoon niet groot genoeg. Daarom vinden er regelmatig herbevoorradingsmissies plaats, om de astronauten te voorzien van hun droogje en hun natje. Maar dat galactische watertransport is flink prijzig: het kost zo’n 25.000 euro om een liter water de ruimte in te krijgen. Vandaar dat astronauten vrijwel nooit een rondje geven. Gelukkig hebben ze tegenwoordig ook een manier om vocht te onttrekken aan de lucht. Het is een apparaat van Russische makelij, maar de astronauten houden bij hoog (en bij laag) vol dat het kleurloze destillaat echt water is (hik). En sinds kort is er op het ISS ook een machine die drinkwater kan maken uit urine. Het apparaat vangt de astronautenplasjes op, en haalt de afvalstoffen eruit. Het is misschien een beetje een vies idee, maar het schijnt prima te smaken. Enig nadeel: als er een keer een astronaut uitgebreid wil badderen, dan moeten zijn collega’s plas echt aan de slag. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426317 83 2032-12-31T22:00:00+00:00 10470 2012-03-27T20:00:00+00:00 yes no ruimte ruimtevaart water urine astronaut https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wat-is-albinisme 2024-04-16T12:39:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45241.w613.r16-9.78394d4.webp Wat is albinisme? | Clipphanger Als je al je vrienden op een rijtje zet, zie je dat iedereen verschillend is, met een eigen kleur haar, huid en ogen. Deze kleurenpracht hebben we te danken aan de aanmaak van pigment in ons lichaam. Bij sommige mensen maakt het lichaam minder of geen pigment aan. Waarschijnlijk heb je dan te maken met albinisme. Je huid en haar zijn dan lichter, en soms zelfs helemaal wit. Dat betekent ook: uitkijken in de zon, want voor je het weet wordt dat mooie wit opeens helemaal rood. Over rood gesproken: bij sommige mensen met albinisme zorgt het pigmentgebrek ook voor rode ogen. Daarnaast zien ze soms minder diepte, of gewoon minder goed, en hun ogen hebben ook moeite met fel licht. Ook hier is het dus zaak om je kijkers goed te beschermen. Albinisme is een erfelijke aandoening. Maar je ouders hoeven het niet per se zelf te hebben, om het door te geven. Bij ons in Europa komt albinisme komt voor bij maar 1 op de 17.000 mensen. Met albinisme ben je dus heel bijzonder, en zeker zo bijzonder zonder zon. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426318 81.64 2032-12-31T22:00:00+00:00 20863 2012-04-10T20:00:00+00:00 yes no albinisme huid kleur Afrika wit https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-waar-komen-achternamen-vandaan 2024-04-29T10:25:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14853.w613.r16-9.ff62e36.webp Waar komen achternamen vandaan? | Clipphanger De mensen die heel vroeger in onze streken woonden, hadden nog geen achternaam. En die hadden ze ook niet nodig. Want in die kleine dorpjes was meestal maar 1 Reinhard of Rudolf. Maar kleine dorpjes worden groot, en in een beetje middeleeuwse stad liepen wel 100 Jannen rond. Om toch over een specifieke Jan te kunnen roddelen, kwamen er bijnamen in zwang. Als de vader van Jan toevallig ook Jan heette, werd de kleine Jan bijvoorbeeld Jan Janszoon genoemd: Jan Jansen. En als onze Jan een smederijtje had, stond hij misschien als Jan Smit bekend. Of als Jan de Wilde, als-ie altijd heel raar ging doen met een paar biertjes op. Of als Jan de Vlaming als hij een zachte g en een puntzak had. In 1811, onder Napoleon, werd het verplicht om alle geboortes en huwelijken te laten registreren bij de burgerlijke stand. En toen werden al die bijnamen opeens echte familienamen en ook nog eens erfelijk. Dus als jij Ilse de Lange heet, kan je er vanuit gaan dat 1 van je voorouders vrij lang was - voor zijn tijd. Onze collectie achternamen is dus zo’n 2 eeuwen oud. En daarom hebben we dus wel een voetbaltrainer die Frank de Boer heet, maar geen boer die Frank de Voetbaltrainer heet. Bedankt, Napoleon! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426319 82 2032-12-31T22:00:00+00:00 19167 2012-03-27T20:00:00+00:00 yes no naam Napoleon Middeleeuwen https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-waarom-is-de-aarde-rond 2024-04-29T10:25:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14855.w613.r16-9.b57b51f.webp Waarom is de aarde rond? | Clipphanger Ons zonnestelsel is miljarden jaren geleden ontstaan. Destijds was de aarde nog een soort chilisaus: vloeibaar en ontzettend heet. Die kolkende bende werd toen al bijeengehouden door onze grote vriend de zwaartekracht. Die trekt vanuit het middelpunt van de aarde ieder uitsteeksel onmiddellijk naar binnen en dan krijg je dus een bol. In de loop der tijd is de buitenkant van die vloeibare aarde gelukkig gaan stollen, en zo kregen wij: één leefbare aardbol, klaar voor menselijk gebruik. Door die enorme zwaartekracht zijn er dus geen vierkante planeten. De hoeken zouden simpelweg naar het midden rollen. En zo verandert je dobberende dobbelsteen toch weer in een kosmische knikker. Alleen bij hele kleine hemellichamen is de zwaartekracht zo gering dat ze hun afwijkende vorm kunnen behouden. Zoals de planetoïde Eros, die de vorm heeft van een overmaatse voetbalschoen. Kan die mooi spelen met onze aardbol. En onze eigen Moeder Aarde mag een hemel(s)lichaam hebben, ze is toch – zoals de meeste moeders trouwens – niet perfect rond. Doordat ze al sinds mensenheugenis om haar eigen as draait, is ze bij haar polen ietsje afgeplat. Daardoor is een reis om de wereld via die polen zo’n 43 kilometer korter dan via de evenaar. Maar wel een flink stuk kouder. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426320 79 2032-12-31T22:00:00+00:00 31453 2012-03-26T20:00:00+00:00 yes no zwaartekracht aardkorst aardkern https://schooltv.nl/video-item/de-reuzenpanda-een-bedreigde-diersoort 2024-01-16T15:58:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14857.w613.r16-9.9f50a40.webp De reuzenpanda | Een bedreigde diersoort De panda wordt ook wel de bamboebeer genoemd. Geen vreemde naam want hij leeft in bamboebossen en eet veel bamboe. De officiële naam van de panda is reuzenpanda. Het meest opvallende aan de panda is zijn zwart-witte vacht en die is bij iedere panda hetzelfde. Zijn kop is wit, met grote zwarte vlekken rond de ogen, zwarte oren en een zwarte neus. Zijn lijf is wit met een zwarte band over de schouders die doorloopt naar de zwarte voorpoten. En ook zijn achterpoten zijn zwart. De vacht is dik en waterdicht, zodat de panda goed tegen de kou kan. Zijn voorpoten zijn bijzonder. Aan iedere voorpoot heeft hij namelijk een soort extra duim. En met deze duim kan hij het eten vastpakken, net zoals wij eigenlijk. Alleen heeft de panda daarnaast nog vijf vingers. In totaal zes dus. De panda is een echt roofdier. Maar dat is aan zijn gebit niet te zien. Het is namelijk niet gemaakt om vlees te knippen maar om planten te vermalen. Ook heeft hij enorm sterke kauwspieren. Dat gebit en die kauwspieren heeft hij nodig om bamboe mee te vermalen. De reuzenpanda eet meestal bamboebladeren, bamboescheuten en bamboestengels. Hij is soms wel veertien uur aan het eten en kan dan wel 60 kilo bamboe op. De reuzenpanda leeft meestal in zijn eentje. Alleen in maart en april als het paartijd is zoeken mannetjes en vrouwtjes elkaar op. Ze worden onrustig en maken veel geluid. Na een dag of vier gaan het mannetje en vrouwtje weer uit elkaar. Als alles goed gaat wordt er na een draagtijd van ongeveer 5 maanden een jong geboren. Het jong komt kaal en blind ter wereld. Maar zijn staart is al best lang. Met zijn vijftien centimeter weegt hij niet meer dan een appel. Door de moedermelk groeit het pandajong flink. Na tien dagen weegt het jong al vier keer zo veel. Als het jong ongeveer een jaar oud is gaat hij bamboe eten. En als ze vijf of zes jaar zijn is de panda volwassen. En kan de vrouwtjespanda zelf jongen krijgen. In het wild leven er nog maar 16.000 reuzenpanda’s. En die leven bijna allemaal in de 62 pandareservaten in China. Het nadeel is dat de verschillende reservaten niet op elkaar aansluiten. De panda’s kunnen dus niet van het ene reservaat naar het andere. Omdat ze niet makkelijk met elkaar in contact kunnen komen worden er steeds minder jonge panda’s geboren. Door de aanleg van spoorlijnen en wegen worden de leefgebieden van de panda’s ook kleiner. En dat terwijl de panda juist veel ruimte en rust nodig heeft. Door dit alles wordt de panda met uitsterven bedreigd. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426321 169 2033-12-31T22:00:00+00:00 68455 2012-07-12T20:00:00+00:00 yes no bamboe China zoogdier panda https://schooltv.nl/video-item/hoe-wordt-zalm-gekweekt-op-een-visboerderij 2024-01-16T15:16:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14859.w613.r16-9.90d72a3.webp Hoe wordt zalm gekweekt? | Op een visboerderij We eten wereldwijd steeds meer vis. Doordat er veel vraag naar vis is, worden de zeeën leeggevist, we spreken dan van overbevissing. Om dat te voorkomen zijn we vis gaan kweken. Dat gebeurt bijvoorbeeld op deze visboerderij in Noorwegen. Hier kweken ze zalm. Een zalm die klaar is om gegeten te worden weegt zo’n 5 kilo. En het duurt ongeveer 3 jaar om zo zwaar te worden. Maar wat is daar allemaal voor nodig? Eerst wordt kuit van het vrouwtjeszalm bevrucht met het hom van de mannetjeszalm. De bevruchte eitjes wordt na ongeveer 60 dagen uitgebroed. De eerst weken leven de jonge zalmpjes van het voedsel dat in de dooierzak zit. Zodra de dooierzak leeg is, kan het visje vast voedsel gaan eten. Na 1,5 jaar wegen de vissen bijna 100 gram en worden ze verplaatst naar kooien in het zeewater. Deze vis is flink gegroeid en weegt nu ongeveer 3 kilo. Toen hij hier kwam, was dat zo’n 80 of 90 gram. Deze vissen groeien dus heel snel. De zalm leeft zo’n 1,5 jaar in het zeewater. In die tijd verdubbelt hij meerdere malen zijn eigen gewicht. Het water langs de Noorse kust is perfect: het is helder en zuurstofrijk. De fjorden zorgen voor beschutting. De zalm heeft genoeg ruimte in de kooi. Ook al is de kooi bijna leeg, de zalmen zoeken elkaar op en zwemmen ze in scholen. Een zalm moet niet meer voedsel krijgen dan dat hij op kan. Teveel voedsel kost geld en vervuilt het milieu. Daarom worden ze goed in de gaten gehouden tijdens het voeren. Zodra de zalm stopt met eten, stopt ook de toevoer van voedsel. De gezondheid en de groei van de zalmen worden regelmatig gecontroleerd. De visboeren willen dat de zalm opgroeit in de beste omstandigheden. Toch kunnen zeeluizen voor problemen zorgen en daarom hebben ze hulp ingeroepen van dit visje. “We willen liefst een natuurlijke oplossing om de luizen tegen te gaan en daarom gebruiken we poetsvissen. Om de luis te verwijderen benaderen ze de zalm met de lip naar achteren en ze zuigen de luis eruit. Dit werkt ontzettend goed en deze zomer hebben ze het heel goed gedaan, moet ik zeggen. Want van de luizen die we gevonden hebben, heeft er niet 1 de volwassen leeftijd bereikt.” Na 3 jaar goede verzorging zijn de zalmen klaar om geoogst te worden. De vis wordt gefileerd en direct naar de klant gestuurd in ijsdozen. Zalm wordt veel gegeten omdat veel mensen het lekker vinden. Het is ook nog eens gezond. Het zit vol belangrijke voedingsstoffen vitaminen en mineralen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426322 224 2032-12-31T22:00:00+00:00 10333 2012-06-04T20:00:00+00:00 yes no Europa in delen zalm visserij vis kweken https://schooltv.nl/video-item/waar-komen-sinaasappels-vandaan-van-boom-tot-supermarkt 2024-01-04T10:35:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14861.w613.r16-9.e32780a.webp Waar komen sinaasappels vandaan? | Van boom tot supermarkt Op het Italiaanse eiland Sicilië, zijn veel sinaasappelplantages. Het aangename klimaat is erg geschikt en de grond heel vruchtbaar. Dat maakt het gebied heel uniek. De bomen hangen vol met rijpe sinaasappels: Tijd om te oogsten! Dit bedrijf produceert per dag wel 110 duizend kilo vruchten en die worden allemaal met de hand geplukt. Ze worden verzameld in manden, zodat ze makkelijker te vervoeren zijn. Jaaa, en de laatste: op naar de fabriek! In deze grote fabriekshal begint het productieproces. Met de hand worden de beste sinaasappelen geselecteerd. De kleine worden er tussenuit gehaald. Vervolgens worden ze gewassen in water. Na het wassen worden de sinaasappelen geborsteld en gedroogd en daarna weer gecontroleerd. Om ze er mooi glanzend uit te laten zien, worden ze gewaxed. Om vervolgens naar de inpakafdeling te gaan. Niet alle sinaasappelen worden op dezelfde manier verpakt. Sommige sinaasappelen gaan in netjes en andere komen in een doos terecht. Om te laten zien dat deze sinaasappelen goedgekeurd zijn, krijgen ze een stickertje. Daar staan ze dan, duizenden Italiaanse sinaasappels klaar om naar de markt of supermarkt gebracht te worden. Nog een laatste controle en dan kunnen ze vertrekken. Alles gewogen en goedgekeurd? Mooi zo. Op naar de winkeliers. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426323 157 2032-12-31T22:00:00+00:00 15609 2012-06-04T20:00:00+00:00 yes no Europa in delen Italië fruit sinaasappel https://schooltv.nl/video-item/warmzingen-voordat-je-gaat-zingen-stembanden-opwarmen 2024-01-04T10:35:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14863.w613.r16-9.7fdd61b.webp Warm zingen | Voordat je gaat zingen: stembanden opwarmen! Zingen in een popband is topsport voor je stembanden. Er zijn heel wat spieren in je strottenhoofd die hard moeten werken om je stembanden te laten trillen. En net als in topsport moet je al die stemspieren in goede conditie houden en dus: opwarmen vóór je gaat zingen! Zou je dat niet doen, dan kan je stem gemakkelijk beschadigd raken. Warm zingen doe je door allerlei oefeningen te doen: Dat zijn allemaal oefeningen die de spieren van je stem én van je mond losmaken en opwarmen! Wat doet een zangeres nog meer om goed voor haar stem te zorgen vóór ze gaat zingen? Ik doe mijn stem, mijn lichaam ook. Soms heb ik van die dagen dat ik wakker word en denk: ‘wat voel ik?’ Mijn rug is niet lekker, mijn stem is een beetje hees… wat kan ik daar aan doen? Heel veel thee drinken, heel veel honing, zorgen dat je goed ontspannen bent; als je niet ontspannen bent kun je eventueel bewegingen doen met je nek, met je gezicht, hele lelijke dingen. Dat je jezelf losschudt en gaat springen, dat je schreeuwt van blijdschap en dat je eigenlijk alles doet waarvan jij dan denkt: ‘He he, ik zit lekker in m’n vel!’ ‘Hallo hallo…. (STEMOEFENINGEN) Als je water drinkt, niet te koud. Niet vanuit de freezer of de koelkast, maar uit de kraan, dat het een beetje lauw is. Pepermunt is goed, niet te veel suiker, geen melkproducten dat zorgt voor slijm. En als je moe bent dan zou je eigenlijk voor een optreden een uur moeten gaan slapen, een uur moeten gaan ontspannen en zorgen dat je veel energie hebt. Als je geen energie hebt en je stem is beschadigd en daar help je je stem helemaal niet mee. Conditie is altijd heel erg goed, vooral als je stem beschadigd is; als je geen conditie hebt, zou je niet kunnen zingen; dan ben je altijd helemaal uitgeput. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426324 150 2032-12-31T22:00:00+00:00 9537 2012-04-23T20:00:00+00:00 yes no muziek zingen stem stemband https://schooltv.nl/video-item/liedtekst-schrijven-een-nieuwe-tekst-op-een-bestaande-melodie 2024-01-04T10:35:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14865.w613.r16-9.3561f57.webp Liedtekst schrijven | Een nieuwe tekst op een bestaande melodie Ik ben Sam de Block, tekstschrijver. Ik schrijf teksten voor tijdschriften en kranten. Voor radio en tv schrijf ik vaak commercials, reclameteksten. Vandaag werk ik aan een liedtekst voor een tv-reclame. Een bekend kledingmerk H&A wil reclame maken voor hun spectaculaire kleding-uitverkoop: ‘alles moet weg!!’ Mijn opdracht is een nieuwe tekst te schrijven op de melodie van ‘hoedje van papier!’. Dat lijkt misschien wat kinderachtig, maar in de reclame wordt vaak gebruik gemaakt van heel korte liedjes die ie-der-een zó meezingt! En dat is bij dit lied zeker het geval, want iedereen kent het… Goed. Aan de slag: Eerst schrijf ik de originele tekst op. Keurig, per lettergreep in een hokje. Daar ga ik dan straks een andere tekst onder schrijven. Die tekst moet namelijk precies even lang zijn; elke zin evenveel lettergrepen, anders loopt een nieuwe tekst niet lekker… Zo. Dat staat. Nu wil ik weten hoeveel lettergrepen er per zin zijn. Want elke lettergreep is één noot. En als ik dus hetzelfde melodietje wil kunnen zingen heb ik evenveel lettergrepen nodig! …eh … 7 enne …4 en eh… 5! Zo. Nu kan het echte werk beginnen! Er moet een nieuwe tekst bedacht worden, die op deze noten – dezelfde melodie dus – gezongen kan worden. ‘Een twee drie vier’… wat kan dat worden? Vier lettergrepen dus… Ha en Aa …dat zijn er al 3… eh uitverkoop… nee da’s te veel… Kle-ding nee da’s ook te veel…. Eh… H & A doet… ja, dat kan! … alles weg, alles weg! H&A doet alles weg, nou ja… bijna dan… Bijna alles weg. Eh, eens kijken: Sok-ken, broe-ken, jas en over-hemd, nee da’s te veel… eh… shirt! Onder-broek …eh nee, we hebben al een keer broeken, dat is niet mooi. Onder-góed en cock-tail-jurk! Past precies, en het rijmt ook nog! H&A doet bijna alles weg … Ha, tekstschrijven is net puzzelen. Je telt, je denkt, je schuift met woorden, lettergrepen en rijmklanken. Net zo lang tot alles ‘lekker loopt’. Zo, alles klopt. Als het goed is, kan je het lied nu zó meezingen: Klopt als ’n bus; loopt lekker!! Ik stuur de tekst meteen maar even naar H&A. En als ze tevreden zijn…. komt mijn factuur erachter aan!! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426325 242 2032-12-31T22:00:00+00:00 21956 2012-04-23T20:00:00+00:00 yes no schrijven muziek https://schooltv.nl/video-item/de-pianostemmer-hoe-blijft-een-piano-in-goede-conditie 2025-01-28T13:29:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14867.w613.r16-9.967ccb9.webp De pianostemmer | Hoe blijft een piano in goede conditie? Een piano die een tijdlang staat, gaat vals klinken. Hoe krijgt een pianostemmer de piano dan weer zuiver? Eigenlijk is een piano een snaarinstrument: voor elke toon 3 snaren en voor de laagste tonen één of twee. Als zo’n snaar uitrekt - en dus minder strak komt te staan - wordt de toon lager, en dat klinkt vals. Voor elke toon is er één toets. Door op de toets te drukken slaat een hamertje via een ingewikkeld mechaniek tegen de snaren en klinkt een toon. Nu moeten dus de vastklinkende snaren weer op de juiste spanning gebracht worden. Om elk van de 3 snaren apart te kunnen horen, duwt de pianostemmer een band tussen de snaren, zodat er maar één tegelijk kan klinken. Een stemvork geeft altijd precies dezelfde toon: een A. Zo weet de stemmer hoe hoog de A van de piano moet klinken. Door de snaar strakker of losser te draaien wordt deze toon precies gelijk aan de stemvork. Daarna kan hij de andere tonen vergelijken met deze A. Eerst de afstand van 8 hele tonen, een octaaf, daarna een terts, 3 hele tonen, en een kwart, 4 tonen verschil. Een pianostemmer kan aan de zwevingen tussen de tonen horen of het goed is: Deze rolt bijna… oewoewoe, daar luister ik naar. Maar bijvoorbeeld een kwart heeft een zweving van ongeveer 1 per seconde; ’t is bijna niet te horen, maar… Een terts is bijna rein en het octaaf moet echt helemaal strak zijn. Zo wordt elke snaar, elke toon, stuk voor stuk gestemd door ze te vergelijken met tonen die al gestemd zijn. Van de laagklinkende dikke… tot de hoogklinkende dunne snaren. Van elk stel van 3 snaren is nu de middelste gestemd, maar de buitenste nog niet. Die zijn nu aan de beurt. Eén wordt weer gedempt en de andere kan dan precies gelijk aan de middelste gestemd worden. Als alle snaren gestemd zijn, wordt geluisterd naar de klankkleur van de toon. Als bijvoorbeeld het vilt van het hamertje te hard geworden is, klinkt de toon scherp. Door erin te prikken wordt het vilt losser en klinkt de toon minder scherp. Dan worden de pedalen nagekeken. De rechter pedaal haalt de demper van de snaren, zodat de tonen langer kunnen doorklinken. Gedempt klinken ze korter. De linker pedaal brengt de hamertjes dichter bij de snaren zodat ze zachter klinken. En tot slot nog een laatste controle. Mooi. Prima in orde. Deze piano kan er voorlopig weer tegen! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426326 223 2032-12-31T22:00:00+00:00 6832 2012-04-23T20:00:00+00:00 yes no muziekinstrument piano klank muziek toetsinstrument https://schooltv.nl/video-item/het-orgelboek-lange-en-korte-tonen-als-gaatjes-in-karton 2024-01-04T10:35:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14869.w613.r16-9.db481c7.webp Het orgelboek | Lange en korte tonen als gaatjes in karton Om muziek op te kunnen schrijven is het notenschrift bedacht. Aan de noten kun je zien hoe hoog of laag een toon moet klinken, maar ook hoe lang die moet duren… Natuurlijk kun je de lengte van tonen ook opschrijven als strepen voor lange tonen en punten voor korte tonen. Door verschillende instrumenten onder elkaar op te schrijven kun je ze ook sámen laten spelen. Zo’n notenschrift heet een partituur. Maar welk orkest wordt hier gemaakt? … en dan zijn we klaar! Opslaan. Van deze partituur wordt nu een boek gemaakt om straks een heel orkest te kunnen laten spelen… De eerste toonreeks, het eerste spoor op de computer is hetzelfde als de eerste beitel in deze machine. Dus als hier een noot komt, straks, dan drukt dat palletje hier een beiteltje in en die machine die draait op en neer en die drukt dan een beitel naar beneden door het karton. Precies op de plek waar ik die noot bedoeld heb. Hier heb je dus het hele boek compleet, met onderaan de lage tonen, de bassen, en dan krijg je de begeleidingstonen, de melodie en de tegenmelodie. En hoe langer dat gaatje is, hoe langer de tonen duren. Het gaat ongeveer met een 6 centimeter per seconde door het orgelklavier heen. Dus als je een seconde een toon wil laten klinken moet ie 6 cm lang zijn. In het draaiorgelboek kon je zien dat er lange en korte tonen gespeeld worden. En kun je het verschil nu ook horen? Daar zien we de andere instrumenten al voorbij komen… Hoeveel zijn dat er wel niet? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426327 171 2032-12-31T22:00:00+00:00 2691 2012-04-23T20:00:00+00:00 yes no muziek klank orgel https://schooltv.nl/video-item/microfoongebruik-hoe-ga-je-met-een-microfoon-om 2024-01-04T10:35:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14871.w613.r16-9.6e049db.webp Microfoongebruik | Hoe ga je met een microfoon om? Een zanger of zangeres die met een band speelt, kan natuurlijk niet zonder microfoon. Waar letten zij op als ze een microfoon bij een optreden gebruiken? Als ik aan het zingen ben, haal ik de mic er heel vaak af. Moet je niet doen tijdens het zingen, want anders hoor je dit natuurlijk, dat is niet zo handig. Ik houd ervan om mijn microfoon altijd hier vast te houden; altijd met twee vingers los, niet zo, omdat het niet lekker is. Stel je voor dat ik ineens naar de andere kant van het toneel moet rennen, dan hoor je dit… wat niet goed is. Rappers willen altijd een beetje stoer overkomen. Dus wat doen ze dan altijd? Ze houden hun handen zo dicht mogelijk om de mic heen. Dat ziet er een beetje stoerder uit dan als je het zó staat te rappen, zeg maar… Dus het idee erachter is: een beetje stoer laten zien wie ik ben, alleen is het probleem dan dat je geluid dan wordt gedempt. Dan kun je de stemintonatie niet echt goed horen; het is een beetje doffig allemaal. Zoals je hoort nu gaat het piepen en als je dit doet is dat heel schadelijk voor je gehoor. Dit is ook erg schadelijk voor alles wat hier in zit. Hiermee kun je iets forceren. Stel je voor dat je in je enthousiasme iets té blij wordt, van ‘yes yes yes!!’ voor je het weet heb je een deuk in je microfoon en is ie kapot en gaat het je heel veel geld kosten. Dus houd ‘m gewoon standaard waar het vastgehouden moet worden. Ik heb één keer een plok meegemaakt toen ik aan het zingen was en te enthousiast werd ‘ja ja ja ja!!’ in m’n mond! En dat is heel pijnlijk, want het gebeurt meestal niet op je lip, maar op je tand; dan ben je niet blij. Ik heb genoeg vrienden en vriendinnen gehad die niet goed opletten, die hadden een stuk van hun tand zijn verloren. Wij hebben er gelukkig een trucje voor en dat ga ik je laten zien: Als het voorkomt dat je met je mic tegen je mond aankomt, dan houd je ‘m hier vast, steek je je wijsvinger uit en dan krijg je dit: tegen je neus aan. Zo krijg ik precies de afstand. En zo voel je, als ik nou hier tegen mijn neus aankom, dan moet ik niet verder gaan, want anders krijg ik ‘m in mijn mond. Dit geluidje kun je krijgen als je bezig bent met klappen; nooit dit: superslecht! Dan klap je altijd hier. Zo maak je de microfoon kapot. Kijk, je hebt een mic en daar gaat een kabel in. Af en toe dan heb je van die mics waarvan de plug een beetje los zit. Dan hoor je dit soort geluid. Wat wij dan altijd doen is – ik weet niet hoe dat bij zangeressen zit – wij houden ‘m een beetje strak, zodat je ‘m niet meer hoort. Dan: ‘promise me, promise me…’ dat is niet mooi. Men hoort ook niet wat je zegt. Het is gewoon beter als je ‘promise me, promise me’ zingt. Als ik aan het schreeuwen ben van ‘genieten jullie jongens?!’ en niet ‘Genieten jullie jongens?!!’ . Dan denk je ‘wow, dat komt ineens op me af. Bij ploppen, harde woordjes gewoon dit doen. Als je een uithaal hebt als zangeres ga je ook niet zo doen: ‘DOoooo’ Dooon’t…’ is gewoon veel mooier. Dan bouw je het af om het rustig en gelijk te laten horen aan het publiek. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426328 269 2032-12-31T22:00:00+00:00 3054 2012-04-23T20:00:00+00:00 yes no zingen ploppen microfoon muziek https://schooltv.nl/video-item/meerstemmig-zingen-over-alten-sopranen-tenoren-en-bassen 2024-01-04T10:35:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14873.w613.r16-9.f4abdf4.webp Meerstemmig zingen | Over alten, sopranen, tenoren en bassen … drie, en… Als mensen met een hoge en lage stem sámen zingen geeft dat een mooi vol en rijk geluid. Vrouwen met een lagere stem heten alt… met een hoge stem: sopraan… Mannen met een hogere stem heten tenor… en met een lage stem: bas. De vorm van de keel en de stembanden bepaalt of je een hoge of lage stem hebt. Als mannen en vrouwen dezelfde toonladder zingen, doen ze dat toch op verschillende hoogten: We zijn begonnen met een toonladder. En op een gegeven moment hebben we het samen met de jongens gedaan en die zingen dan niet déze toon, maar een toon die precies een toonladder lager ligt. Dus die beginnen dan op déze toon… Dit zijn de vrouwen, en dit zijn de mannen. En samen klinkt het dan… Door hoge en lage stemmen ook nog verschillende tonen te laten zingen, wordt het nog mooier, De meeste mensen kunnen twee octaven zingen. Maar samen kunnen mannen en vrouwen een bereik van wel 4 octaven aan! Bij elkaar zou je dan dit bereik hebben met z’n allen! Hoe zit dat met meerstemmig zingen? In het algemeen zitten de melodie vaak helemaal bovenin, bij de sopranen. En de bassen spelen de baspartij en de andere twee de opvullingen om het mooi te laten klinken. Anders is het zo kaal; alleen een bas- en een sopraanpartij. Dus die zorgen ervoor dat er een mooi akkoord klinkt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426329 150 2032-12-31T22:00:00+00:00 5049 2012-04-23T20:00:00+00:00 yes no alt muziek sopraan zingen bas meerstemmig tenor https://schooltv.nl/video-item/de-kleur-van-klank-elk-muziekinstrument-heeft-zijn-eigen-geluid 2024-01-04T10:35:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14875.w613.r16-9.708be73.webp De kleur van klank | Elk muziekinstrument heeft zijn eigen geluid Veel muziekinstrumenten hebben snaren om tonen, of klanken mee te maken. Maar toch klinkt elk snaarinstrument weer heel anders. Als een instrument van metaal gemaakt is, klinkt het anders dan van hout. Ook zijn er verschillen in grootte en vorm van de klankkast die de klank bepalen. Ook maakt het uit welke snaren je gebruikt. Al deze dingen samen bepalen de kleur, de klankkleur van een muziekinstrument. Maar toch is dat niet alles. Ook de manier waarop je speelt verandert de klank. Dichtbij de kam spelen klinkt anders dan voor het gat in de klankkast en alle snaren tegelijk aanslaan klinkt ook weer anders dan ‘tokkelen’. En dan is er natuurlijk nog de ruimte waarin je speelt die het geluid anders kan maken. In een grote ruimte klinkt dezelfde gitaar weer anders dan in deze kleine kamer. Deze gitaar heeft nylon snaren. Hoe zou het klinken als je daar stalen snaren op zou zetten? De steelguitar klinkt nog eens extra schel, als deze met een plectrum bespeeld wordt. Om een gitaar nog scheller, nog harder te laten klinken, bouwde men begin vorige eeuw in de klankkast een aluminiumvlies dat gaat meetrillen. Dat werd gedaan om op straat beter hoorbaar te zijn! Dat maakte de dobro, zo heet deze gitaar, populair onder bluesspelers. En dit snaarinstrument klinkt weer anders; je hoort het direct: Kun jij nu zien wat er voor zorgt dat deze banjo een heel eigen geluid heeft? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426330 176 2032-12-31T22:00:00+00:00 3982 2012-04-23T20:00:00+00:00 yes no snaarinstrument klank muziek https://schooltv.nl/video-item/soorten-muziekinstrumenten-muziekinstrumenten-ingedeeld-naar-klankbron 2024-01-04T10:35:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14877.w613.r16-9.32d1888.webp Soorten muziekinstrumenten | Muziekinstrumenten ingedeeld naar klankbron Muziekinstrumenten heb je in vele soorten en maten: van tetterende toeters tot vegende violen of gedeukte olievaten! Er is geen land ter wereld waar géén muziek wordt gemaakt! Maar… Ho STOP!!! He, he… Ik wou maar zeggen: al die muziekinstrumenten verschillen erg van elkaar, maar één ding hebben ze gemeen: ze maken allemaal geluid. Elk instrument heeft een klankbron, iets dat zorgt dat de lucht gaat trillen. Daardoor gaat ons trommelvlies trillen en horen we dat als geluid. Een snaar is zo’n klankbron. Door er tegen te slaan of over te strijken gaat een snaar trillen en kunnen we ‘m dus horen. Instrumenten die geluid, muziek maken door een snaar in trilling te brengen noemen we dan ook snaarinstrumenten. Maar niet bij álle instrumenten zijn snaren de klankbron. Er zijn ook instrumenten die geluid voortbrengen door er op of tegen te slaan. Ook daardoor wordt lucht in trilling gebracht en kunnen we het horen. Je kunt slaan op het voorwerp zelf, of op een trommelvel, of op houtjes, noem maar op. Deze groep muziekinstrumenten noemen we dan ook slaginstrumenten. Bij dit instrument wordt de lucht in trilling gebracht door erin te blazen. Het is dus een blaasinstrument. De lucht uit je mond laat een riet in het mondstuk trillen. Bij een doedelzak wordt de lucht eerst in een zak geblazen en daarna naar de verschillende fluiten gedrukt. Een trompettist laat door te blazen zijn lippen tegen het mondstuk trillen. Tegenwoordig kunnen we ook nog elektronisch geluiden maken: in een synthesizer bijvoorbeeld is elk geluid na te maken of zelfs helemaal nieuw te maken. In deze instrumenten is de elektronica de klankbron en we noemen ze dus elektronische muziekinstrumenten. En dan heb je natuurlijk altijd nog muziekinstrumenten die eigenlijk in twee of meer groepen horen. Want deze cymbaal, waar je met stokjes op snaren slaat, is dat nou een snaar- of een slaginstrument? En bij deze accordeon: wat is hier de klankbron? De toetsen, of de lucht die door de blaasbalg naar buiten gedrukt wordt? En zijn het de snaren, of de hamertjes, bij deze vleugel die het geluid maken? Toch kun je meestal wel hóren wat voor soort instrument er klinkt… Luister maar: Wat hoor je: een slag-, een snaar-, een blaasinstrument of elektronisch instrument? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426331 245 2032-12-31T22:00:00+00:00 22581 2012-04-23T20:00:00+00:00 yes no blaasinstrument slaginstrument muziekinstrument muziek snaarinstrument https://schooltv.nl/video-item/hard-en-zacht-dirigeren-hoe-laat-een-dirigent-zien-dat-het-hard-of-zacht-moet 2024-01-04T10:35:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14879.w613.r16-9.6c09662.webp ‘Hard en zacht’ dirigeren | Hoe laat een dirigent zien dat het hard of zacht moet? Om een koor van 40 zangers goed samen te laten zingen, geeft een dirigent de maat aan. Maar op welke manier laat hij zien hóe er gezongen moet worden? Alten: boos zijn; je bent in gewetensnood! Kwaad he, de duivel zit op je hielen! Bassen? ‘Mama mia…’ Fortissimo, boos! Hij gebruikt woorden als ‘fortissimo’ voor hard zingen. In het notenschrift is dat te herkennen aan de f, ‘hard’ of dubbele f voor héél hard! En die ‘haak’ betekent ‘aanzwellen’ of crescendo… Een gebaar dat heel veel gebruikt wordt is dit voor hard en dit voor zacht. Maar eigenlijk kan een dirigent alle middelen gebruiken die hij wil, die bij hem passen. Als hij een vuist maakt, zal niemand denken ‘het moet nu zacht’. Dus die vuist betekent een hoop energie. Daarmee kun je aangeven: het moet harder. Niet alleen met de gebaren, maar ook met de gezichtsuitdrukking. Die speelt ook een grote rol. Het spelen met hard en zacht is heel belangrijk in de meeste muziek. Dit heet de dynamiek van de muziek. Het gaat voortdurend over het aanbrengen van spanning en weer het ontspannen. Dat kan door middel van hard en zacht gebeuren; en daarover gaat muziek: het opbouwen van een spanning en het afbouwen van spanning. En dynamiek, hard en zacht, is een middel om het spannender te maken. Belangrijke dingen kunnen juist heel hard worden gezongen, of misschien kies je ervoor om het juist heel zachtjes te doen; om juist alle aandacht er naartoe te trekken. Het kan soms zijn dat er een bepaalde lijn is, waarvan ik vind dat die er uit moet komen en dan kan het zijn dat ik zeg: ‘Jullie moeten hier wat harder en de rest is dan begeleiding. En dan kan het zijn dat die partij wat harder gaat, of die partij. En de rest is dan het bedje waarin die melodie kan ‘slapen’… Zo kan een dirigent het koor hard en zacht laten zingen; alsof hij een instrument bespeelt! Door hard en zacht telkens af te wisselen, krijgt de muziek spanning en vaart! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426332 208 2032-12-31T22:00:00+00:00 3176 2012-04-23T20:00:00+00:00 yes no dirigeren fortissimo muziek klank dirigent https://schooltv.nl/video-item/samenspel-wie-is-er-in-deze-popgroep-eigenlijk-de-baas 2024-01-04T10:35:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14881.w613.r16-9.cf2bb1b.webp Samenspel | Wie is er in deze popgroep eigenlijk de baas? Om in een popband goed samen te kunnen spelen moet je allereerst met z’n allen hetzelfde tempo aanhouden, ook als er plotseling sneller gespeeld moet worden. Maar… wie geeft dat tempo eigenlijk aan? Het tempo wordt aangegeven door de drummer. Van tevoren spreken we af wat de maat het gaat worden, en het tempo. Daar houden wij ons dan aan. Wij volgen, zeg maar. Als ik bijvoorbeeld een keer sneller wil gaan, dan weten zij dat niet. Ja, ik kan ze wel een soort teken geven, maar dat is lastig als drummer; ik ben alleen maar bezig. We hebben wel een soort van tekentjes, maar niet echt duidelijk afgesproken. Maar als de zangeres bijvoorbeeld over vrolijke of droevige dingen zingt, kan ze dan zomaar gaan versnellen of vertragen? Ja, als de drummer bijvoorbeeld snel aan het spelen is en ik het langzamer wil, volg ik de drummer gewoon niet, maar doe ik gewoon wat ik zelf wil. Uiteindelijk kan de drummer zich daaraan aanpassen, of kan de drummer beslissen om gewoon even snel te blijven spelen, of iets langzamer te gaan. Naast de drummer die het tempo bepaalt en de zangeres die het tempo soms wat bij kan sturen, is het in deze groep de rapper Ilias, die de tempo-overgangen aangeeft. Hij treedt op als een soort dirigent. Om goed samen te klinken moeten zang en instrumenten allemaal goed te horen zijn, maar met elkaar in balans: de een wat harder, de ander wat zachter… Vóór elk optreden wordt daarvoor een ‘soundcheck’ gedaan. De geluidstechnicus in de zaal zorgt voor die volume-balans. Niet alleen een gelijk tempo is belangrijk voor het samenspelen, ook de volgorde binnen een lied, het aantal maten en herhalingen moet voor iedereen duidelijk zijn. Ook daar moeten goede afspraken over gemaakt worden. Als de juiste balans in volgorde, volume en tempo van elk lied gevonden is, kan het optreden beginnen: Zijn jullie er klaar voor?! Shall we do this? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426333 191 2032-12-31T22:00:00+00:00 1524 2012-04-23T20:00:00+00:00 yes no popband tempo band balans muziek https://schooltv.nl/video-item/de-maanvis-de-zwemmende-kop 2024-01-04T10:35:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14883.w613.r16-9.db226fb.webp De maanvis | De zwemmende kop De maanvis is een grote vis met een gekke vorm. Zijn lichaam is een ronde, platte schijf met aan de boven- en onderkant twee grote vinnen. Er is geen echt onderscheid tussen de kop, het lichaam en de staart. Daarom lijkt de maanvis één grote kop. En zo wordt hij dan ook wel genoemd: 'de zwemmende kop'. De huid is leerachtig en erg ruw, net schuurpapier. Vlak onder de huid zit een soort pantser van kraakbeen. Het biedt bescherming tegen roofdieren. Maar de vis bestaat niet alleen uit kraakbeen, hij heeft ook botten. Een vis die niet alleen uit kraakbeen maar ook uit botten bestaat noem je een beenvis. Van alle beenvissen is de maanvis het zwaarst. Een volwassen maanvis weegt meer dan 1000 kilo. En aan dat gewicht komen ze snel. Een maanvis in Amerika kwam een jaar lang bijna elke dag een kilo aan! De maanvis heeft nog een record. Een vrouwtje kan maar liefst 300 miljoen eitjes leggen. Geen enkele vrouwtjesvis heeft ooit zoveel eitjes gelegd. De maanvis is geen snelle zwemmer. Hij kan alleen zijn vinnen bewegen. Snelheid is voor de maanvis niet heel belangrijk. Hij leeft van kwallen en andere kleine dieren. Die komen vaak in enorme hoeveelheden in de zee voor en kan hij dus makkelijk pakken. Kwallen bevatten weinig voedingsstoffen. Om aan genoeg energie te komen, moeten maanvissen er heel veel eten. Maar veel energie heeft de maanvis niet nodig, want het liefst laat hij zich met de stroom meedrijven. Maanvissen komen nogal eens in de Noordzee terecht, vooral in de periode van de zomer tot het begin van de winter. Elk jaar worden er door Nederlandse vissers wel een paar gevangen. De meeste aangespoelde maanvissen worden gevonden na een noordwesterstorm, in december en januari. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426334 119 2029-04-09T20:00:00+00:00 5083 2012-04-09T20:00:00+00:00 yes no vis oceaan https://schooltv.nl/video-item/lava-verschillende-soorten-lava 2024-01-16T16:06:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14885.w613.r16-9.44cc714.webp Lava | Verschillende soorten lava Een vulkaanuitbarsting. In Nederland komt het niet voor maar in andere landen wel. Om te begrijpen hoe een vulkaanuitbarsting ontstaat moet je eerst weten dat onze aarde bestaat uit een aardkorst met daaronder heel warm heet gesteente. Dit gesteente noemen we magma. Het magma heeft een temperatuur van meer dan 1000 graden Celsius. Op zwakke plekken in de aardkorst, kan dit magma naar boven komen. Hier kan een vulkaan ontstaan. Als magma uit een vulkaan komt, noemen we het lava. Er bestaan verschillende typen lava. Touwlava - Touwlava lijkt uit dikke kabels te bestaan. Als lava stroomt, dan koelt het oppervlak snel af en vormt een dunne korst, terwijl de lava daaronder verder stroomt. Daardoor ontstaan allemaal ribbels in de korst, zodat de lava uiteindelijk lijkt op een hoop touw. Kussenlava - Kussenlava ontstaat onder water. De lava komt in aanraking met het koude zeewater en stolt direct aan de buitenkant. Zo krijgt het de vorm van kussens die tegen elkaar liggen. Puimsteen- Puimsteen ontstaat uit lava dat veel gas bevat. Het is lavaschuim dat snel hard en koud is geworden. Obsidiaan- Deze glimmende zwarte steen is vulkanisch glas of obsidiaan. Het ontstaat als lava heel snel stolt. Net als glas heeft obsidiaan hele scherpe breukvlakken. Dit maakte het gesteente ideaal voor stenen werktuigen. Basaltlava - Basalt is het meest voorkomende vulkanische gesteente op aarde. Dit soort losse brokken worden veel verkocht in tuincentra. Er zitten grote holten in, omdat er gasbellen ontsnapten tijdens het afkoelen en stollen van de lava. Basaltzuilen - Deze zeshoekige stenen bestaan ook uit basalt. Wanneer wat dikker basaltlava langzaam afkoelt en stolt, dan kan het in mooie zeshoekige zuilen splijten. In ons land worden basaltzuiltjes gebruikt om dijken te versterken. Graniet - Dit is graniet, dat is een dieptegesteente. Dieptegesteenten ontstaan als magma diep in de aardkorst afkoelt. Magma koelt veel langzamer af dan lava. Daardoor kunnen stenen met vlekjes ontstaan. Die vlekjes zijn eigenlijk grote kristallen. Hoe langzamer het magma afkoelt, hoe groter de kristallen worden. Vulkanische bom - Als een vulkaan klodders hete lava de lucht in spuugt, dan worden ze draaiend de lucht in geslingerd. De lava klodders koelen aan de buitenkant af, maar van binnen zijn ze nog enige tijd vloeibaar. De klodders lava worden vulkanische bommen genoemd. Vulkanische broodbom - Bij het op de grond vallen is bij deze vulkanische bom de korst gebarsten, en wordt daarom ‘broodbom’ genoemd. Vulkanische as - Vulkanische as kan zich veel verder verspreiden dan bommen. Soms heeft zelfs het vliegverkeer er last van. Tufsteen - In aslagen die zich niet ver van de vulkaan hebben gevormd, kunnen de kleine asdeeltjes na verloop van tijd aaneenkitten. Zo ontstaat tufsteen, een gesteente dat is opgebouwd uit verharde vulkanische as. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426335 212 2032-12-31T22:00:00+00:00 61280 2012-08-07T20:00:00+00:00 yes no magma vulkaan vulkaanuitbarsting aardmantel aardkorst https://schooltv.nl/video-item/verslikken-wat-gebeurt-er-als-je-je-verslikt 2024-01-04T10:35:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14887.w613.r16-9.942aadb.webp Verslikken | Wat gebeurt er als je je verslikt? Misschien heb je wel eens meegemaakt dat je tijdens het eten of drinken jezelf verslikt. Een vervelend gevoel… Maar wat gebeurt er nou eigenlijk precies? Als je eten of drinken doorslikt, moet het in je slokdarm terecht komen en niet in je neus of in je luchtpijp. De neus en de luchtpijp gebruiken we namelijk om te ademen en niet om te eten. Om ervoor te zorgen dat het alleen in de slokdarm terecht komt zitten er achter in de keel twee klepjes. Het eerste klepje heet de huig. De huig zorgt ervoor dat er geen eten in de neus komt. Het tweede klepje heet het strottenhoofd. Het strottenhoofd zorgt ervoor dat er geen voedsel in de luchtpijp terecht komt. Samen zorgen de huig en het strottenklepje ervoor dat het eten en drinken alleen maar in de slokdarm terecht kan komen, waar het hoort. Maar soms, als je te snel eet of tijdens het eten moet lachen, kan het zijn dat er toch eten in of drinken in je luchtpijp komt. Je verslikt je dan. Je lichaam wil het meteen uit je luchtpijp wegwerken. Logisch, want als je niet meer kunt ademen dan kun je stikken. En daarom ga je meteen hoesten zodat het met kracht eruit komt. Behalve eten kan er ook stof of vuil in je luchtpijp terecht komen, en ook dat is vervelend met ademhalen. Om te voorkomen dat het stof en vuil in je longen komen zitten er speciale haartjes en slijmvliezen in de luchtpijp. De haartjes houden het stof tegen en het slijm brengt het terug naar je keel. Als het stof in je keel is beland kun je het doorslikken, uitspugen en je neus snuiten. Je luchtpijp is weer vrij en je kunt weer gewoon ademhalen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426336 109 2032-12-31T22:00:00+00:00 54880 2012-04-11T20:00:00+00:00 yes no verslikken eten luchtpijp https://schooltv.nl/video-item/kringloop-in-het-bos-in-het-bos-wordt-alles-opnieuw-gebruikt 2024-01-16T15:02:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14889.w613.r16-9.7491e96.webp Kringloop in het bos | In het bos wordt alles opnieuw gebruikt In de natuur gaat er niets verloren. Water, zuurstof en voedsel worden allemaal opnieuw gebruikt. Dat noem je een kringloop. Als er in de wilde natuur bijvoorbeeld een dier doodgaat dan dient dat dier weer als voedsel voor andere beesten. Dat klinkt misschien zielig maar het is heel normaal. Hier zie je een wild konijn, wat in het bos is overleden. Binnen zes dagen wordt het beest helemaal opgegeten door allerlei vleesetende dieren, zoals kevers, spinnen en vliegen. Het dode konijn is dus voedsel voor andere dieren. Vleesetende diertjes poepen, nadat ze hebben gegeten, alles wat ze niet kunnen verteren weer uit op de grond. Het klinkt misschien vies, maar ook in die poep zitten voedseldeeltjes die gebruikt worden door allerlei schimmels en bacteriën om te groeien. Bijvoorbeeld paddenstoelen. De schimmels en bacteriën eten dus van de poep van vleesetende diertjes. Ze maken op die manier de voedseldeeltjes nog kleiner. Zo klein dat ze door het water opgenomen kunnen worden. Bomen en planten hebben water nodig om te groeien. De voedseldeeltjes uit het water worden opgenomen door bomen die het gebruiken om bijvoorbeeld blaadjes te maken. Deze blaadjes worden op hun beurt weer gegeten door planteneters. Bijvoorbeeld rupsen. Ook de rupsen maken deel uit van de kringloop. Een rups kan bijvoorbeeld voedsel zijn voor kleine vogels… En een kleine vogel is op zijn beurt weer voedsel voor grotere vogels… De laatste stap van de kringloop is eigenlijk hetzelfde als de eerste. Als een vogel of een konijn komt te overlijden zal het dode dier worden opgegeten door vleesetende diertjes. De kringloop is weer rond. We gaan nog een keer kijken naar de hele kringloop: Het dode konijn wordt opgegeten door vleesetende dieren, zoals kevers, spinnen en vliegen. De vleesetende dieren poepen alles wat ze niet kunnen verteren uit op de grond. Schimmels en bacteriën halen voedseldeeltjes uit deze poep Via de schimmels en bacteriën komen voedseldeeltjes terecht in het water. Bomen en planten gebruiken het water om te groeien en blaadjes te maken. Deze blaadjes worden gegeten door plantenetende dieren, zoals een rups. De rups wordt gegeten door een koolmees. De koolmees wordt gegeten door en roofvogel. Ten slotte overlijd de roofvogel en dan begint de kringloop weer bij het begin. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426337 149 2032-12-31T22:00:00+00:00 84162 2012-04-11T20:00:00+00:00 yes no kringloop bos voedsel https://schooltv.nl/video-item/meubels-van-karton-hoe-maak-je-meubels-van-karton 2024-01-04T10:35:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14891.w613.r16-9.8946742.webp Meubels van karton | Hoe maak je meubels van karton? Op deze plek worden allerlei meubels gemaakt…. zoals dit...dit…dit…en dit krukje…zo eentje als deze wordt vandaag gemaakt. Hout is hier niet…de meubels worden hier namelijk van dit karton gemaakt. En dat is heel stevig… Dat het zo stevig is, komt door de speciale honingraatstructuur. Eerst moeten de kartonplankjes precies op maat worden gezaagd… En wat niet gebruikt gaat worden gooien we…juist ja…in de papierbak! Van de op maat gezaagde kartonplankjes wordt het krukje gebouwd…. Sterke lijm moet er voor zorgen dat de constructie aan elkaar blijft zitten… Laag voor laag wordt het karton aan elkaar gelijmd… Even stevig aandrukken… En dan uiteindelijk…zie hier…een krukje van… karton! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426338 59 2032-12-31T22:00:00+00:00 4488 2012-04-11T20:00:00+00:00 yes no meubel karton productieproces https://schooltv.nl/video-item/haaientand-hoe-ziet-die-eruit 2024-01-04T10:35:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14893.w613.r16-9.d03a8e6.webp Haaientand | Hoe ziet die eruit? Hallo ik ben Gideon. Ik heb dit hier gevonden achter mijn huis en ook op dit schelpenpad, maar wat is dit? Gideon, het is een haaientand. En niet zomaar een, maar een fossielen haaientand van miljoenen jaren oud. Fossiele haaientanden kan je in Nederland vinden op het strand van Zeeland. De schelpen die voor het duinpad zijn gebruikt komen dus waarschijnlijk van het strand van Zeeland. Haaien zijn jagers, dan komt een bek vol scherpe tanden goed van pas. Een deze haaienkaak kan je goed zien dat de grootste tanden vooraan hun bek zitten, naar de zijkant worden ze kleiner. Ook staan de tanden in rijen achter elkaar. Hierdoor is het geen probleem voor een haai wanneer er tijdens het vangen van een prooi een tand afbreekt. Of als er een uitvalt, die tand wordt dan meteen vervangen door de tand erachter. Zo kan een haai tijdens zijn leven duizenden tanden gebruiken. Er bestaan veel verschillende soorten haaien en dus ook veel verschillende soorten haaientanden. Groot, klein, tanden met gladde randen of tanden met gekartelde randen. De haaientand van Gideon is lang en smal en een beetje gebogen. Hij lijkt het meest op deze, die tand is afkomstig Striatolamia macrota. Een haaiensoort die ongeveer 34 tot 56 miljoen jaar geleden leefde. Dat betekent dat de haaientand van Gideon vele miljoenen jaren oud is! Niet alle haaien hebben grote en scherpe tanden. Want hoewel ze allemaal vleeseters zijn, eten ze niet allemaal grote prooien. Sommige haaien eten kleine prooien zoals visjes of krabben. Hiervoor hebben ze geen grote tanden nodig. Niet alleen de grote van de tand verschilt per haai. Ook de vorm. Zo hebben sommige tanden van haaien ribbels, zijn andere glad en weer andere puntig. heeft voor het eten van zijn prooi juist puntige tanden nodig en de ander juist niet. De vorm en de grote van de tanden zegt dus veel over wat voor voedsel haaien eten. De tanden van bijvoorbeeld de Kortvinmakreelhaai zijn lang en speervormig. Hiermee kan hij perfect glibberige prooien zoals vis en inktvis te pakken. Deze kleine stompe tandjes zijn de tanden van de gevlekte gladde haai. Daar hoef je niet bang voor te zijn! Deze tanden gebruikt hij om kreeftjes en schelpdieren mee te vangen. De tanden van de Port Jacksonhaai, ook wel de varkenshaai genoemd, zijn klein en scherp. Zijn kiezen breed en plat. Hiermee kan hij mosselen, krabben en zee-egels makkelijk vastgrijpen en daarna met zijn kiezen kapot kraken. De Groenlandse haai heeft onder platte tanden en in zijn bovenkaak lange puntige tanden. Hij gebruikt zijn gebit als een soort zaag. Hiermee kan hij allerlei prooien vangen zoals vissen, zeehonden en zeevogels. Déze grote tanden met gekartelde randen zien er niet voor niks zo gevaarlijk uit. Ze zijn van de grootste levende roofvis; de witte haai. Hiermee scheurt hij zeeleeuwen, dolfijnen en schildpadden aan stukken. De allergrootste haaientand is die van de Megalodon. Deze tand lijkt een beetje op de tand van de witte haai, maar is nóg groter. Inmiddels is de haai uitgestorven maar geen enkel dier was veilig in zijn buurt. Zelfs walvissen stonden er op zijn menu. Wanneer de haai zijn kaken op elkaar klapte werd zijn prooi zo in stukken gescheurd. Aan kauwen deed deze haai niet. Hij slikte de stukken van zijn prooi gelijk door. Wij hoeven dus niet bang voor ze te zijn! Ook in de Nederlandse zeeën komen haaien voor. Dat zijn de Doornhaai, de Kathaai, te herkennen aan zijn grote vlekken en de Hondshaai met veel kleine vlekjes. Deze haaien zijn niet groot en ze hebben ook geen grote tanden. Die hebben ze ook niet nodig want ze eten kleine vissen, schelpdieren, kreeftjes en inktvissen. We hoeven dus niet bang voor ze te zijn. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426339 274 2032-12-31T22:00:00+00:00 18314 2012-04-16T20:00:00+00:00 yes no haai vleeseter tand https://schooltv.nl/video-item/eikapsels-wat-zijn-eikapsels 2024-01-04T10:35:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14895.w613.r16-9.d19d485.webp Eikapsels | Wat zijn eikapsels? In de Noordzee leven verschillende soorten roggen. Eén daarvan is de stekelrog. Deze vis heeft een plat lichaam in de vorm van een ruit. Ze hebben vlekken, waardoor ze op de bodem van de zee bijna niet opvallen. De vrouwtjes zijn groter dan de mannetjes. Zij kunnen 120 centimeter lang worden; mannetjes maximaal 70 centimeter. Roggen zijn net als haaien kraakbeenvissen: hun hele skelet bestaat uit kraakbeen. Kraakbeen is zachter dan bot. Het lichaam van roggen is plat. Daarom kunnen deze vissen vlak boven de bodem zwemmen. De rog zwemt op zijn buik en heeft een golvende manier van zwemmen. Dat kost weinig energie. Met de grote borstvinnen maken roggen een golvende beweging die door de zeebodem wordt teruggekaatst. Dat geeft de rog extra steun. Als de rog verder van de bodem afzwemt heeft hij minder steun en kan hij dus minder goed zwemmen. De stekelrog heet niet voor niets stekelrog. Hij heeft op de bovenkant van zijn lichaam en op zijn staart namelijk veel gemene stekels. Zijn huid is erg ruw. Vroeger werd het zelfs gebruikt als schuurpapier! Op de bovenkant van zijn lichaam zitten ook zijn ogen. Dit lijkt onhandig, maar zo kan hij goed zijn omgeving in de gaten houden. En in plaats van met zijn ogen weet de rog door trillingen van het water goed hoe hij zonder ergens tegen aan te stoten moet zwemmen. Achter zijn ogen zitten spuitgaten die hij nodig heeft voor de ademhaling. Als we de stekelrog voorzichtig omdraaien, dan zien we dat zijn bek aan de onderkant zit. Daarboven zie je neusgaten. Daarmee kan hij op verre afstand zijn prooien als garnalen, krabben en visjes al ruiken. De gaatjes onder de mond zijn kieuwen. Verder naar de staart toe zit de cloaca. Daar plast en poept hij mee en leggen vrouwtjes hun eitjes. In het voorjaar leggen vrouwtjes tientallen eitjes. Maar niet meer dan 1 per dag. En die eitjes zien er zo uit; als kleine vierkante doosjes met uitsteeksels op de vier hoeken. In Engeland worden de eikapsels ook wel ‘mermaids purses’ genoemd: zeemeerminnenportemonneetjes. De grootste rog is de reuzenmanta. Deze kan wel vierenhalve meter. Van deze rog vind je op het strand geen eikapsels. Ze leggen namelijk geen eitjes. De jongen komen zonder ei ter wereld. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426340 165 2032-12-31T22:00:00+00:00 4825 2012-04-11T20:00:00+00:00 yes no vis rog eikapsel eitjes Noordzee https://schooltv.nl/video-item/kies-van-de-wolharige-neushoorn-een-uitgestorven-dier-uit-de-ijstijd 2024-01-04T10:35:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14897.w613.r16-9.2bd80fa.webp Kies van de wolharige neushoorn | Een uitgestorven dier uit de ijstijd Als je veel geluk hebt kun je in Nederland dus een kies of een bot vinden van de uitgestorven wolharige neushoorn. De wolharige neushoorn kwam hier voor tijdens de laatste ijstijd. Hij leefde samen met de wolharige mammoet. Zijn dikke wollige vacht beschermde hem tegen de ijzige kou. De neushoorns van nu zijn één van de weinige zoogdieren die geen vacht hebben. Alleen aan het uiteinde van de staart zit een kwastje. Die warme vacht hebben ze ook niet nodig want ze komen nu alleen in warme gebieden voor. De wolharige neushoorn was meer dan anderhalve meter hoog en ruim 3 meter lang. De wolharige neushoorn leefde op de mammoetsteppe. Dat was een enorm uitgestrekte, koude en droge grasvlakte. De vlakte lag ook op de plek waar nu de Noordzee is. Er liepen allerlei dieren rond. Niet alleen mammoeten en neushoorns, maar ook wisenten, rendieren, muskusossen, wolven, grottenleeuwen en hyena’s. Van de wolharige neushoorn zijn allerlei botten gevonden en zelfs complete schedels. Dit is zo’n schedel. Dit is de voorkant met het neusgat, hier zie je de oogkas en dit is het achterhoofd. Op de ruwe plekken bovenop de schedel zaten twee hoorns. Op de neus zat de grootste die wel bijna anderhalve meter kon worden. Wat verder op het voorhoofd zat een wat kleinere hoorn. De hoorns van een neushoorn bestaan uit keratine, waar ook onze nagels en haren van zijn gemaakt. Normaal zouden de hoorns vergaan maar omdat ze diep in de bevroren grond van Siberië zaten, zijn ze bewaard gebleven. De wolharige neushoorn was een echte grazer. Dat zie je aan zijn kop die laag bij de grond hangt, maar ook aan zijn gebit. Aan beide kanten van de bovenkaak zie je een rijtje van zes kiezen. De kiezen zijn vierkant en hebben dwarsrichels waarmee ze harde grassen konden vermalen. De onderkaak heeft ook zes kiezen, maar die zijn rechthoekig en hebben de vorm van een W. Kiezen van wolharige neushoorns behoren tot de mooiste fossielen van een dier dat tienduizenden jaren geleden in ons land heeft rondgelopen. Als je er eentje vindt, dan ben je een echte geluksvogel! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426341 147 2032-12-31T22:00:00+00:00 16248 2012-02-20T22:00:00+00:00 yes no neushoorn archeologie prehistorie https://schooltv.nl/video-item/wajong-uitkering-voor-jonge-gehandicapten 2024-01-04T10:35:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14899.w613.r16-9.e06e63f.webp Wajong | Uitkering voor jonge gehandicapten Ik vul de zuivelafdeling bij de Albert Heijn. Een Wajong is bedoeld voor jonggehandicapten zoals het heet, dat is een uitkering voor als je op jeugdige leeftijd een arbeidshandicap hebt waardoor je niet in staat bent om meer dan 75% van het wettelijk minimum loon te verdienen, dus zelf je geld te verdienen. En ik ben gauw afgeleid daarin. Nou, loondispensatie is een instrument voor een werkgever bedoeld, alleen voor werknemers die een Wajonguitkering hebben om minder te mogen betalen dan het wettelijk minimum loon en dat kan bijvoorbeeld als iemand door zijn lichamelijke en/of psychische beperkingen minder presteert en de rest vullen wij dan aan als UWV tot het sociaal minimum. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426342 71 2032-12-31T22:00:00+00:00 2204 2012-01-09T22:00:00+00:00 yes no uitkering wajong UWV https://schooltv.nl/video-item/de-vleermuis-het-enige-zoogdier-dat-kan-vliegen 2024-01-04T10:35:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14901.w613.r16-9.0d96348.webp De vleermuis | Het enige zoogdier dat kan vliegen Vleermuizen zijn zoogdieren. Ze hebben een vacht, en de jonkies drinken bij de moeder. In de zomer zitten ze in spleten van bomen, of in een vleermuiskast zoals deze. Vleermuizen zijn de enige zoogdieren die kunnen vliegen. Om te vliegen moet hun lijf zo licht mogelijk zijn. Waarschijnlijk hangen ze daarom op hun kop: de achterpoten hebben dan geen zware spieren nodig. De klauwtjes hebben een soort slotje dat dicht klikt: zo hangen ze zonder dat het spierkracht kost. Een vleermuis vliegt eigenlijk met z’n handen: de dunne vlieghuid zit tussen z’n lange vingers. Dit is een grootoorvleermuis. Een volwassen vrouwtje. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426343 55 2032-12-31T22:00:00+00:00 44192 2012-07-01T20:00:00+00:00 yes no zoogdier vleermuis vacht vliegen natuur https://schooltv.nl/video-item/tropische-kevers-wat-een-mooi-gekleurde-dekschilden 2024-01-16T15:14:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14903.w613.r16-9.886f191.webp Tropische kevers | Wat een mooi gekleurde dekschilden! Deze ken je wel: het lieveheersbeestje. Het lieveheersbeestje is een kever. In warmere landen, zoals Afrika en Zuid Amerika, leven grotere kevers: Deze, met z’n groene glimmende dekschilden, is een Chlorocala africana africana. Hij is tussen de 1 en 2 centimeter groot. Hij eet graag fruit. De rozenkever wordt iets groter: anderhalf tot twee-en-een halve centimeter. Een kever met een moeilijke naam, en mooie kleuren: de Mecynorhina torquata ugandensis. Je kunt goed zien dat het een insect is: kop, romp met 6 pootjes en achterlijf. Een kever komt uit een eitje als larve. Na een aantal keer verveld te zijn verpopt hij. Hij maakt een cocon. In die cocon verandert de larve in een kever! Een ander woord voor deze gedaanteverandering is “metamorfose”. De Herculeskever hoort bij de familie van de neushoornkevers. Je ziet aan zijn kop wel waarom! Een nog grotere neushoornkever is de Golofa porteri. Met de hoorn voor op zijn snuit kan hij andere kevers wegduwen. Bijvoorbeeld om beter bij het eten, of bij een vrouwtje te kunnen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426344 102 2032-12-31T22:00:00+00:00 17084 2012-07-01T20:00:00+00:00 yes no kever insect larve tropen https://schooltv.nl/video-item/de-regenboog-hoe-onstaan-die-kleuren-in-de-lucht 2024-01-16T15:29:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14905.w613.r16-9.1f6f755.webp De regenboog | Hoe onstaan die kleuren in de lucht? Het licht van de zon lijkt wit, maar bestaat uit allerlei kleuren… Die kleuren kun je zien als het licht uit elkaar gehaald wordt door de waterdruppels. Dan krijg je alle kleuren die in het licht gevangen zitten. • Rood; • Oranje; • Geel; • Groen; • Blauw; • Indigo; • …en violet. Dus als de zon schijnt en het regent, en je gaat met je rug naar de zon staan, kun je de verschillende kleuren van het licht zien: de regenboog! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426345 41 2032-12-31T22:00:00+00:00 53621 2012-07-01T20:00:00+00:00 yes no kleur licht druppel regen regenboog https://schooltv.nl/video-item/mieren-mieren-leven-in-een-volk-bij-elkaar 2024-01-04T10:35:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14907.w613.r16-9.f18d89e.webp Mieren | Mieren leven in een volk bij elkaar Dit is een mierenhoop middenin het bos. Wat je hier ziet is maar een heel klein deel van het hele mierenvolk. Wat zijn ze allemaal aan het doen? Ja, ze zijn enorm druk, het zijn hele harde werkers en ze hebben allemaal hun eigen taak: er zijn mieren die verzamelen voedsel, er zijn mieren die verkennen het hele bos, lopen overal om te kijken wat er allemaal is, en er zijn mieren die zorgen voor het nest, voor de eitjes, voor alle jonge mieren. En er zijn ook mieren, die zijn er om het nest te beschermen. Die mieren die kunnen bijten en ze spuiten een beetje mierenzuur. Mierenzuur? Ja, mierenzuur, dat vinden andere insecten en dieren die proberen de mieren aan te vallen vinden dat echt heel vies dus die gaan dan gauw weg. En je kunt het ook een beetje ruiken: ruik maar eens. Ieuw, dat is heel zuur! Die met die vleugeltjes dat zijn allemaal mannetjes? Ja dat zijn mannetjes en net geboren kleine koninginnetjes. Oh die hebben ook vleugels? Die hebben ook vleugels, klopt. En ze wachten totdat er een hele arme dag komt in de zomer en dan vliegen ze uit, de lucht in, en dan paren de mannetjes met de koninginnetjes, dat noemen we de bruidsvlucht. Dan vallen ze op de grond en het mannetje sterft dan direct. Kijk hier kun je goed zien dat de mier een insect is: je ziet heel duidelijk de kop, het borststuk en het achterlijf. En aan het borststuk zie je ook de zes poten zoals elke insect die heeft. Hier zie je de koningin, veel groter, deze heeft nog vleugels, daar een heel klein werkmiertje die bezig is met de voelsprietjes om te kijken waar ze nu weer beland is. En hier een flink wat grotere mier, dat is een soldaatmier, een grote mier die het nest beschermt tegen vijanden en de ingangen bewaakt. En dat zijn de eitjes waar de mieren uitkomen? Dat zijn inderdaad de eitjes, maar die eitjes worden eerst larven, na de larven worden het poppen, en uiteindelijk komen uit die poppen de werkmiertjes die je daar ziet lopen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426346 134 2032-12-31T22:00:00+00:00 37362 2012-07-29T20:00:00+00:00 yes no volk dier insect mier https://schooltv.nl/video-item/katachtigen-leeuwen-tijgers-en-cheetahs-zijn-allemaal-familie-van-de-kat 2024-01-16T15:49:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14909.w613.r16-9.e73cc7d.webp Katachtigen | Leeuwen, tijgers en cheetah's zijn allemaal familie van de kat Katten zijn familie van de tijger, het jachtluipaard en de leeuw. De cheeta is het snelste landroofdier dat er is. Op topsnelheid kan hij zo'n 110 kilometer per uur rennen. Dit houdt hij echter maar kort vol. Het lichaam is speciaal ontworpen om zo hard te kunnen rennen, hij is heel slank en gespierd. De vlekken en stippen op het lijf zorgen ervoor dat de cheeta’s heel moeilijk te zien zijn. Dit noemen we camouflage. Zo kan hij zijn prooi zachtjes besluipen en uiteindelijk bespringen. De tijger heeft net als alle andere roofdieren ogen aan de voorkant van de kop. Hij moet z'n prooi bespringen en goed de afstand en diepte inschatten. Verder heeft de tijger kussentjes onder zijn poten en kan hij zijn nagels intrekken. Zo kan de tijger zijn prooi heel zachtjes besluipen. “Wow wat een tanden!” “Ja, groot zijn ze he?” “Kijk, ik heb hier de schedel van een leeuw, dan kun je ook de tanden van dichtbij zien, en aan de tanden kun je ook zien dat het een vleeseter is. En knipkiezen, hele scherpe kiezen, die net als een schaar eigenlijk werken, dan knipt-ie het vlees in kleine stukjes.” “En deze grote, die zijn zeker om zo, een prooi te pakken?” “Met de hoektanden, daar doodt hij het dier eigenlijk mee, daar maakt-ie ze mee dood. Dan heeft hij nog voortanden en daarmee schraapt hij het laatste vlees van de botten af.” “Dit zijn z'n ondertanden toch? En boventanden he?” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426347 119 2032-12-31T22:00:00+00:00 35832 2012-07-29T20:00:00+00:00 yes no leeuw kat tijger soort https://schooltv.nl/video-item/isolatie-huizen-worden-op-verschillende-manieren-geisoleerd 2024-01-04T10:35:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14911.w613.r16-9.d1e393c.webp Isolatie | Huizen worden op verschillende manieren geisoleerd Onze huizen zijn tegenwoordig goed geïsoleerd. Maar hoe werkt dat eigenlijk? “Stilstaande lucht isoleert?” “Stilstaande lucht isoleert! Ik heb hier dit speciale theekopje. Dit zijn eigenlijk twee theekopjes in elkaar, met stilstaande lucht ertussen. Mijn thee blijft heel erg warm, en de buitenkant is koud, voel maar. En voel m'n thee maar.” “Auw, heet!” “Dus je hebt een binnenmuur, maar jullie bouwen hier een nieuwe muur.” “Ja dit noemen ze een spouwmuur, en dan heb je de binnenmuur, en de buitenmuur, want de binnenmuur is niet mooi om tegenaan te kijken, en de ruimte ertussenin gebruiken we dan om het huis te verwarmen door middel van dit ertegenaan te plaatsen.” Dus je hebt een binnenmuur, dan heb je zo'n isolatiedeken en dan heb je nog een buitenmuur.” “Ja, dat klopt.” “Dit zijn de ramen die er nog in moeten. Oja kijk: dit is een ruit, dit is ook een ruit en daarbinnen zit natuurlijk lucht. Wacht eens even, oh, dit is dubbel glas!” “Oh, piepschuim. Dat leggen ze op het dak. Dat zwarte spul, dat leggen ze eroverheen.” “Ik heb het gezien hoor, hoe je je huis warm kunt houden.” “En waar je ook op kunt letten, dat zijn tochtstrips, bij ramen en deuren.” “Tochtstrips?” “Kijk, hier zitten ze.” “Oke, maar hoe werkt dat nou precies?“ “Nou je ziet dat het heel zacht is, dit rubber. Dus als de deur dichtgaat, duwt die tegen de rubbers aan en dan komt er geen tocht meer naar binnen. Hier zitten ze ook.“ “Oja, ja.” “Dit raam kan open, dus hier houden de tochtstrips ook de tocht tegen.” “Wat je allemaal niet kunt doen om het lekker warm te houden!” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426348 137 2032-12-31T22:00:00+00:00 40133 2012-07-29T20:00:00+00:00 yes no energie warmte bouw isolatie https://schooltv.nl/video-item/onweer-hoe-onstaan-donder-en-bliksem 2024-01-16T16:14:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14912.w613.r16-9.5bda880.webp Onweer | Hoe ontstaan donder en bliksem? Onweer ontstaat altijd in een wolk. Als een wolk heel hard groeit, wordt het een onweerswolk. En in zo'n onweerswolk zitten een heleboel geladen deeltjes en die willen eruit. Maar hoe komen die geladen deeltjes nou eigenlijk in zo'n wolk? Een wolk bestaat uit allemaal kleine druppeltjes water en ijs. En in een onweerswolk stijgt de lucht heel snel naar boven. Die druppeltjes water en ijs gaan langs elkaar wrijven en daardoor ontstaan geladen deeltjes. En op een gegeven moment willen die geladen deeltjes weg en springen dan over naar een andere wolk of naar de grond. En dat is dan die bliksem. Die bliksem is ontzettend heet en maakt de lucht in korte tijd ook heel heet. En die lucht zet dan uit en dat geeft die enorme knal. Als je tot 3 telt, 1,2,3, dan zit je in elk geval al op een kilometer afstand van dat onweer. Elke drie tellen is een kilometer. Dus als je tot tien kunt tellen zit het onweer ongeveer drie kilometer bij je vandaan, en dat is een veilige afstand. Maar heb je minder dan tien seconden dan is het echt tijd om naar binnen te gaan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426349 79 2032-12-31T22:00:00+00:00 58408 2012-07-29T20:00:00+00:00 yes no weer weersverschijnsel onweer lucht wolk https://schooltv.nl/video-item/onderkoeling-bij-dieren-het-kan-gevaarlijk-zijn 2024-01-16T15:16:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14914.w613.r16-9.f36eec3.webp Onderkoeling bij dieren | Het kan gevaarlijk zijn Mensen hebben een ongeveer een lichaamstemperatuur van 37 graden. Als je die hoger is dan ben je ziek en heb je koorts. Huisdieren hebben vaak een veel hogere lichaamstemperatuur. Honden en katten zitten tussen de 38 en 39 graden. Vogels kunnen wel een lichaamstemperatuur van 41 graden hebben. Nou als je dan naar buiten gaat en je krijgt het koud, dan trekken wij een jas. Bij honden en katten hoeft dat eigenlijk niet. Maar op zich als het heel erg koud is buiten en je hebt een klein hondje of je hebt een jong hondje dan is het helemaal niet zo stom om ‘m gewoon een jas aan te trekken. Hoewel de vacht van dieren zich goed beschermt tegen de kou kan het toch zijn dat de ze onderkoeld raken. Hele jonge dieren, hele kleine dieren en dieren met weinig haar kunnen hier extra las van hebben. Als ze bijvoorbeeld in een koude wind staan kan het zijn dat hun pootjes bevroren raken. En als ze door het ijs zakken dan koelen ze helemaal af. Belangrijke organen kunnen daardoor ook onderkoeld raken zoals het hart en de longen. Nou als je dan zo’n dier hebt is het belangrijk om deze weer warm te krijgen. Daar heb je verschillende manieren voor. Wat goed kan is gewoon kruikjes pakken, en dat hoeven niet eens echte kruiken te zijn. Als je die niet hebt kun je ook gewoon plastic flessen pakken en die vullen met wat warm water. En die leg je dan tegen het dier aan, maar let wel op dat je die kruiken niet direct tegen de huid aan legt. Want dan kunnen ze verbranding krijgen. Dus als je dat doet, leg er een handdoek om heen. Nou, lukt dat allemaal echt niet en blijft het dier hartstikke koud. Dan zal je toch echt naar de dierenarts moeten. En wij hebben er allemaal spullen voor om zo’n dier gemakkelijk en goed op te warmen. Zoals we hier een warmtemat hebben, daar ligt Sjaak nu lekker op te slapen, die kunnen we instellen op z’n eigen lichaamstemperatuur. We hebben ook nog warmtelampen. Dit zijn roodkleurige lampen en die geven heel veel warmte af. Die straalt direct op de huid en dan kunnen ze gewoon weer verder opwarmen. Het is belangrijk dat je dieren niet te snel opwarmt, want dan kunnen ze alsnog in de problemen komen. Ze kunnen daardoor een hartaanval krijgen. Sommige dieren houden hun lichaamstemperatuur bewust laag. Dat zijn dieren die een winterslaap houden. Zo verspillen ze minder energie. Voorbeelden van die dieren zijn egels, beren en hamsters. Hamsters hebben normaal een lichaamstemperatuur van 37 graden maar als hij in winterslaap gaat is dat nog maar een 5 graden! Dus het is ook niet de bedoeling om zo’n dier te gaan opwarmen want hij moet gewoon in winterslaap blijven. Zo, nou eens even kijken wat voor temperatuur Sjakie heeft. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426350 155 2032-12-31T22:00:00+00:00 5981 2012-04-18T20:00:00+00:00 yes no lichaamstemperatuur ehbo winterslaap https://schooltv.nl/video-item/hoe-verzorg-je-de-vacht-van-een-hond-pas-op-voor-vlooien-schurft-en-schimmels 2024-01-04T10:35:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14916.w613.r16-9.aceaf7b.webp Hoe verzorg je de vacht van een hond? | Pas op voor vlooien, schurft en schimmels! De vacht is voor honden en katten erg belangrijk. Het houdt ze warm en beschermt ze tegen invloeden van buitenaf. Aan de vacht kun je zien hoe een huisdier zich voelt, of hij gezond is of dat hij ziek is. Een gezond dier heeft een glanzende vacht en zit goed in zijn haar. Een ziek dier heeft vaak een doffe vacht en soms zie je ook wat kale plekken. Als je nou wilt weten wat er aan de hand is met de vacht van je huisdier is het het beste om in dit gebied te gaan kammen. Vooral vlooien zitten hier veel. Je kamt gewoon een paar keer goed door de vacht heen en dan ga je goed kijken wat je in de kam vind. Meestal zie je wel beestjes wegspringen, vooral vlooien. Heel vaak ook niet en dan vind je wel vaak de gevolgen van een vlo, en dat zijn hun poepjes. En dat zijn kleine zwarte uitwerpselen. Als je nou niet zeker weet of dat nou zandkorreltjes zijn, dan kan je die zwarte korreltjes op een tissue doen en die doen je dan onder de kraan. Als het nou bruin verkleurt dan weet je zeker dat je met vlooien te maken hebt. Nog meer problemen die kunnen voorkomen is schurft. En schurft dat zijn beestjes die leven in de huid en die zitten bij honden vaak op de oorpunten. Maar soms zitten ze ook over het hele lijf en dan gaat je hond ontzettend kaal worden, de hele vacht wordt grijzig en hij gaat er beetje uitzien als een olifant. Die honden hebben ontzettend veel jeuk. Huisdieren kunnen ook nog een ander probleem hebben en dat zijn schimmels. Schimmels geven hele typische plekken bij honden. Ronde plekken op de oren en soms hebben ze ook ronde plekken op de rest van hun huid. Bij katten komen schimmels ook voor en dat zijn vaak jonge langharige katten. Let op, schimmels zijn besmettelijk voor mensen. Vachtproblemen zijn vaak makkelijk op te lossen. Voor schurft, schimmels en voor vlooien zijn er druppeltjes verkrijgbaar en die kan je halen bij de dierenarts en de dierenspeciaalzaak. Voor vlooien is het wel belangrijk om ook de omgeving mee te behandelen. Vlooien laten namelijk heel veel eitjes achter en die liggen in de mand en in het tapijt. Dus de omgeving moet goed schoon gemaakt worden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426351 119 2032-12-31T22:00:00+00:00 3868 2012-04-18T20:00:00+00:00 yes no vacht huisdier huidprobleem https://schooltv.nl/video-item/hoe-verzorg-je-het-gebit-van-een-hond-ook-honden-kunnen-tandplak-krijgen 2024-01-04T10:35:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14918.w613.r16-9.67d17f7.webp Hoe verzorg je het gebit van een hond? | Ook honden kunnen tandplak krijgen Aan het gebit van een dier kan je al snel zien wat hij eet. Dit is het gebit van een paard, een paard is een echte planteneter. Met z’n snijtanden trekt hij het gras van de wei en met zijn kiezen kan hij dat heel goed vermalen. Dit is het gebit van een konijn en een konijn heeft een echt knaagdieren gebit. End at betekent dat het gebit voortdurend blijft groeien. Dus een konijn moet heel veel kauwbewegingen maken en zo kan zijn gebit goed afslijten. Het beste wat je konijn een kan geven om zijn gebit goed kort te houden, is hooi en gras. Dit is het gebit van een varken en een varken is een alleseter. Dus ze hebben eigenlijk een beetje van allebei. Ze hebben en het gebit van een vleeseter en het gebit van een planteneter. En als je goed kijkt lijkt het ook heel erg op een mensengebit. Een varken kan dus echt gewoon eten wat hij wil. Dit is het gebit van een hond, Sjaak heeft het gebit van een echte vleeseter. En hier zie je het, hij heeft grote hoektanden om een prooi mee te vangen. En als hij die prooi eenmaal gevangen heeft kan hij met de kiezen het vlees van het karkas scheuren. En kijk hij laat het al zien, dit zijn echte knipkiezen. Die werken als een schaar. Net zo als dat wij ons gebit verzorgen hebben onze huisdieren ook gebitsverzorging nodig. Dat komt door het voedsel dat wij ze geven. Ze eten geen rauw vlees meer maar krijgen gewoon hapklare brokjes. Door al die brokjes te eten blijven er allemaal voedselresten achter en ontstaat er tandplak. En tandplak, net zoals bij ons ontstaat bij honden vooral op de hoektanden en op dek kiezen. En als dat plak maar lang genoeg blijft zitten verandert het zelfs in steen en daarop komt weer een laagje plak. En op gegeven moment gaat ook het hele tandvlees ontsteken. En dat leidt vaak tot stank in de bek en pijn in de bek en ze kunnen er ook op gegeven moment echt ziek van worden. Dus het is belangrijk om dat gebit goed te verzorgen en dat kan heel goed door gewoon hun tanden te poetsen. Het liefst doe je dat elke dag. Je pakt gewoon een speciale honden- of katten-tandenborstel met speciale tandpasta en dan gaan we Sjaak eens even poetsen. En als je heel voorzichtig en rustig bent met je huisdier kan dat hartstikke makkelijk. En ze vinden het op bepaald moment ook helemaal niet eens meer vervelend, ze vinden het zelfs best lekker. Nou, gebitje is weer helemaal brandschoon. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426352 144 2032-12-31T22:00:00+00:00 8118 2012-04-18T20:00:00+00:00 yes no gebit hond vleeseter tand planteneter https://schooltv.nl/video-item/dansende-zwembadstoelen-stoelen-dansen 2024-01-31T08:25:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14921.w613.r16-9.bb55e44.webp Dansende zwembadstoelen | Stoelen dansen Heb jij wel eens stoelen zien dansen? Kijk maar eens naar deze clip, dan zie je ze dansen… De zwembadstoelendans. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426354 55 2032-12-31T22:00:00+00:00 2007 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no stoel https://schooltv.nl/video-item/de-zwartnekkraanvogel-een-bijzondere-vogel-in-bhutan 2024-01-04T10:35:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14923.w613.r16-9.9c5695f.webp De zwartnekkraanvogel | Een bijzondere vogel in Bhutan Ik ben Phub Tan. Ik ben 14 en woon met mijn familie in de bergen van Bhutan Mijn land ligt in Azië. Ieder najaar vliegen er bijzondere zwartnekkraanvogels over ons land. In de buurt van ons dorp stoppen ze om te rusten. Mijn broer en ik gaan dan altijd kijken Als de vogels bij ons zijn wordt dat gevierd in het dorp. Er is een groot feest en iedereen is er bij. Onze klas mag dit jaar de zwartekranendans doen. We dansen net als de echt zwartnekkraanvogels. Voordat ze weer weg vliegen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426355 124 2032-12-31T22:00:00+00:00 3611 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no vogel https://schooltv.nl/video-item/de-zijderups-ontwikkelen-zich-tot-zijdevlinders 2024-01-04T10:35:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14925.w613.r16-9.849b59e.webp De zijderups | Ontwikkelen zich tot zijdevlinders Dit is een hele bijzondere rups. Het is een zijderups. Nu is het nog een rups, maar later zal het een zijdevlinder worden. Van rups naar vlinder duurt ongeveer 50 dagen. Het begint allemaal met heel veel kleine eitjes van de vrouwtjesrups. Die eitjes komen na ongeveer 10 dagen uit. Honderden babylarven krioelen in het rond. En... ze beginnen gelijk te eten, dag en nacht. Daardoor groeien ze heel snel. Ze eten bladeren van de wilde moerbei. Dat is hun lievelingseten. Na een dag of vier stoppen ze met eten om te rusten. Hun buitenste huid kan dan vervellen. Daarna is het weer eten geblazen en kunnen ze weer groter groeien. Ze vervellen nog drie keer, tot dat het grote dikke rupsen zijn geworden. De gelige rupsen zij nu groot genoeg om vlinders te worden. Ze stoppen met eten en uit hun bek spinnen ze een lange draad om een cocon om zich heen te maken. In de cocon groeien de rupsen door en veranderen uiteindelijk in deze zijdevlinders. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426356 108 2032-12-31T22:00:00+00:00 24201 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no vlinder rups https://schooltv.nl/video-item/een-windorgel-gemaakt-van-glas 2024-01-04T10:35:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14927.w613.r16-9.a759d98.webp Een windorgel | Gemaakt van glas In Japan maakt deze glasblazer iets heel moois van glasscherven. Hij smelt het glas om en blaast prachtige bollen waar een glazen windorgel van wordt gemaakt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426357 120 2032-12-31T22:00:00+00:00 5606 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no glas Japan orgel https://schooltv.nl/video-item/wie-ben-ik-een-vogelverschrikker-van-klei 2024-02-08T08:55:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14929.w613.r16-9.2bfe95a.webp Wie ben ik? | Een vogelverschrikker van klei Kun jij samen met de andere kleimannetjes raden wie of wat kleimannetje Hannetje uitbeeldt? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426358 88 2032-12-31T22:00:00+00:00 7077 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no vogelverschrikker raden klei https://schooltv.nl/video-item/spelen-met-cirkels-knutsel-een-vlinder 2024-02-22T07:30:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14931.w613.r16-9.92f441d.webp Spelen met cirkels | Knutsel een vlinder Twee cirkelmensjes maken met hun tovercirkels een heel mooi dier. Samen knutselen ze een gekleurde vlinder. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426359 159 2032-12-31T22:00:00+00:00 2921 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no knutselen vlinder https://schooltv.nl/video-item/een-vliegtuig-maken-van-een-doos 2024-02-22T07:30:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14932.w613.r16-9.74c5596.webp Een vliegtuig maken | Van een doos Met een hele grote doos kun je leuke dingen maken. Deze kinderen maken van het karton een levensgroot vliegtuig. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426360 116 2032-12-31T22:00:00+00:00 4330 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no karton vliegtuig knutselen https://schooltv.nl/video-item/een-trektol-gemaakt-in-turkije 2024-01-16T16:28:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14934.w613.r16-9.f234b95.webp Een trektol | Gemaakt in Turkije In Turkije maakt een timmerman bijzonder speelgoed. Van hout maakt hij mooie gekleurde trektollen, waar kinderen graag mee spelen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426361 149 2032-12-31T22:00:00+00:00 14950 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no timmerman speelgoed https://schooltv.nl/video-item/een-toverduel-de-heks-en-de-tovenaar-veranderen-elkaar 2024-02-22T07:29:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14936.w613.r16-9.fab4ea0.webp Een toverduel | De heks en de tovenaar veranderen elkaar Let op! Het begint zo weer. Een toverduel! Waar gaan de heks en de tovenaar elkaar vandaag nu weer in veranderen? Nu ben ik een varken en ik een vos. Bravo, goed gedaan, maar blijven jullie nu altijd zo? Tjuus! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426362 132 2032-12-31T22:00:00+00:00 5469 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no tovenaar heks goochelen https://schooltv.nl/video-item/het-tinnen-soldaatje-op-reis-naar-huis 2024-02-22T07:29:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14938.w613.r16-9.715bf18.webp Het tinnen soldaatje | Op reis naar huis Er was eens een klein jongetje dat een tinnen soldaatje voor zijn verjaardag kreeg. Toen het was uitgepakt zag het een kasteel van papier, en een mooie prinses van papier danste naar buiten. Het dappere tinnen soldaatje was op slag verliefd. Maar meteen nadat ze verliefd waren geworden werden ze weer gescheiden. Het soldaatje werd door een windvlaag van de vensterbank af de straat op geblazen. Twee jongetjes vonden hem. Ze maakten een papieren bootje voor het soldaatje en lieten hem wegvaren. ‘Waar gaan we heen?’, vroeg het tinnen soldaatje zich af. Er begon een woeste tocht. De goot stond vol met water. De stroming werd sterker. Het water kwam in een donker riool terecht. ‘Dapper zijn,’ dacht het tinnen soldaatje, ook al was hij bang. ‘Wat was dat gebulder?’ Het werd steeds harder. Een waterval! Het papieren bootje hield geen stand in de snelle stroming, dus het tinnen soldaatje ging kopje onder in de rivier! Een grote vis slokte hem op. Verdrietig zat het tinnen soldaatje in de donkere buik van de vis. Hij verlangde naar zijn papieren danseresje en hij dacht dat hij haar nooit meer zou zien. Maar op een dag hoorde het tinnen soldaatje roepen: ‘Verse vis!’ Toen werd de vis schoongemaakt in de keuken van het huis dat hij kende. Het tinnen soldaatje was thuis en er was iemand die naar hem verlangde. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426363 101 2032-12-31T22:00:00+00:00 11476 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no verliefd tinnen verhaal https://schooltv.nl/video-item/een-gezond-gebit-tanden-hebben-verzorging-nodig 2024-01-04T10:35:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14940.w613.r16-9.8ba8cde.webp Een gezond gebit | Tanden hebben verzorging nodig Gezonde melktanden laten altijd een goede indruk achter. Baby’s krijgen hun eerste tandjes na ongeveer zes maanden. En als ze twee jaar zijn, is hun gebit compleet. Op wortels knagen is dus geen probleem, als ze die lusten, tenminste. Eten, lachen, grinniken en zelfs praten. “Wortel”. “Dank je”. gaat makkelijker met tanden. Zelfs brullen als een leeuw ziet er met tanden echter uit. Je moet je melktanden goed verzorgen. Ze zijn heel gevoelig. Het glazuur is heel zacht. Dit is het glazuur. Dat beschermt het tandbeen. Binnenin zit het tandmerg. Dit wordt ook de zenuw genoemd, vanwege de zenuwen en bloedvaten die er doorheen lopen. Na 5 à 6 jaar wisselen de melktanden en krijg je een volwassen gebit. De melktanden vallen dan uit. Dat ziet er heel grappig uit. Het volwassen gebit, bestaat uit 32 tanden die verschillende functies hebben. Bij het eten van een boterham worden de voortanden gebruikt om in de boterham te bijten. De hoektanden klemmen de boterham vast. Dan zijn de kiezen aan de beurt. Ze malen alles tot moes. Je gebit blijft je hele leven lang goed werken, maar je moet het wel goed verzorgen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426364 92 2032-12-31T22:00:00+00:00 39046 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no tandenpoetsen gebit verzorgen https://schooltv.nl/video-item/kiezel-en-steen-de-mooiste-stenen-van-de-hele-wereld 2024-02-22T07:29:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14942.w613.r16-9.eac7b68.webp Kiezel en steen | De mooiste stenen van de hele wereld Goedemorgen, Karel Steen. Wacht eens even, waar is…? Goedemorgen, Karla Kiezel. Wie het eerst boven is. Yes!. Help, help, help. Hé, waar is ze nou. Help… Karla, wacht. Ik trek je omhoog. Bedankt..Mijn prins op het witte paard. Zijn dat niet de mooiste stenen die je ooit hebt gezien? Nee, het zijn de mooiste stenen van de hele wereld. Balen. Niet weer. Kom op. Belachelijk. Stop, blijf van onze steen af. Die gemene stenendief. Hij is weer aan het stelen. Kom op, we gaan onze steen terughalen. O, neem me niet kwalijk. Is dat niet gevaarlijk? Ik zorg dat je niets overkomt..Echt waar? Tuurlijk. Oké. Au. Karla, Ik kom eraan. Hier ben ik. Is alles in orde? Kom me helpen. O nee, waar gaan we heen? Naar de stad. De stenendief is weer terug. We gaan hem achterna, die kant op. Wat doet hij met onze steen? Hij maakt hem kapot. Die schurk. We moeten hem tegenhouden. Meteen, maar hoe? Ik weet wel hoe. Hou op! Hou op! Hou op! Hou op! Hou op! Hij kan ons niet horen. Pak aan, als je dan niet wilt luisteren. Goed zo, Karel, in de roos. En daar. Hou vol. Nog een keer in de roos. Hij kan ons niet horen of zien. Kijk uit! Ik heb een idee. Karla, wat doe je nou? O nee. Karla, is alles goed? Kleine Kiezel? Hier ben ik. Kijk, Karel, de steenhouwer gaat er vandoor met onze steen. We moeten hem achterna. We vinden hem wel. Ik ben zo in de war. En ik ben duizelig. Zie je hem ergens? Daar, misschien. Help me omhoog. Dat zit…Dat zit… Dat zit… Dat zit vol met stenen. Het zit vol met stenen en wat zijn ze mooi. Kijk! Wat? Daar is onze steen, met horens en wat een mooie plek ervoor. Zijn het niet de mooiste stenen die je ooit hebt gezien? Nee, het zijn de mooiste stenen van de hele wereld. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426365 396 2032-12-31T22:00:00+00:00 5589 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no stenen kiezelsteen https://schooltv.nl/video-item/touwtjespringen-kikker-doet-ook-mee 2024-02-22T07:29:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14944.w613.r16-9.144c2c3.webp Touwtjespringen | Kikker doet ook mee Touwtje springen is leuk, maar nog leuker als de kikker ook meedoet. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426366 71 2032-12-31T22:00:00+00:00 2300 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no springen touw kikker https://schooltv.nl/video-item/dansende-spookstoelen-spookstoelen-dansen 2024-01-31T08:25:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14946.w613.r16-9.39748ec.webp Dansende spookstoelen | Spookstoelen dansen Heb jij wel eens stoelen zien dansen? Kijk maar eens naar deze clip, dan zie je ze dansen… De zwembadstoelendans. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426367 51 2032-12-31T22:00:00+00:00 2992 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no stoel https://schooltv.nl/video-item/een-spookhuis-maken-van-een-doos 2024-02-22T07:28:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14948.w613.r16-9.49864ab.webp Een spookhuis maken | Van een doos Met een hele grote doos kun je leuke dingen maken. Deze kinderen maken van het karton een donker en eng spookhuis. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426368 130 2032-12-31T22:00:00+00:00 2985 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no spookhuis karton knutselen https://schooltv.nl/video-item/de-speen-weg-ermee 2024-02-22T07:28:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14950.w613.r16-9.89cb0ef.webp De speen | Weg ermee Baby gooit zijn speen uit het raam. Op straat begint de speen aan een lange reis. Ik ben benieuwd waar hij terecht komt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426369 125 2032-12-31T22:00:00+00:00 8125 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no speen baby https://schooltv.nl/video-item/het-sneeuwt-buiten-kom-dan-maken-we-een-sneeuwpop 2024-02-22T07:28:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14952.w613.r16-9.8f95176.webp Het sneeuwt buiten | Kom, dan maken we een sneeuwpop Als het sneeuwt willen de kinderen naar buiten. Buiten kunnen ze een sneeuwpop maken. Als de sneeuwpop af is mist hij nog een neus en ogen. Dus moeten de kinderen op zoek. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426370 118 2032-12-31T22:00:00+00:00 12998 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no sneeuw sneeuwpop winter https://schooltv.nl/video-item/een-skelet-alle-skeletten-lijken-op-elkaar 2024-01-04T10:35:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14954.w613.r16-9.2940da1.webp Een skelet | Alle skeletten lijken op elkaar Zijn alle skeletten op dezelfde manier gebouwd? We gaan een skelet van een mens eens vergelijken met het skelet van een hond. Onze skeletten lijken heel erg op elkaar. De skeletten van zoogdieren bestaan uit dezelfde onderdelen of ze nou van mensen, honden, katten of muizen zijn. Ze verschillen alleen in grootte. Dat geldt zelfs voor giraffen en walvissen. Het maakt niet uit hoe groot ze zijn. Walvissen hebben geen poten maar vinnen: Dat is het gevolg van miljoenen jaren evolutie. Maar de rest is hetzelfde: Een schedel, een ruggengraat, schouders en ribben. Kaketoes en krokodillen zijn geen zoogdieren, maar ze hebben ook overeenkomsten. Vogels, reptielen en zoogdieren behoren tot de grote groep van gewervelde dieren. Net als deze beenvis. Die heeft ook een ruggengraat. Zelfs zee-egels en muggen hebben een ruggengraat. Maar geen wervels. De meeste insecten hebben geen inwendig skelet. Het is uitwendig, dus ze zitten in het skelet, maar bij muggen, muizen en mensen is het precies gelijk. Zonder voldoende beweging gaan onze botten achteruit. Net als bij astronauten. Na een paar weken in de ruimte worden hun botten dunner! Als ze terugkomen op aarde moeten ze hard trainen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426371 95 2032-12-31T22:00:00+00:00 41802 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no skelet geraamte zoogdier https://schooltv.nl/video-item/verhuizen-schildpad-neemt-zijn-huis-mee 2024-01-04T10:35:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14956.w613.r16-9.d445553.webp Verhuizen | Schildpad neemt zijn huis mee De vader van Barr heeft een baan gekregen in een andere stad en volgende week moet ze met het hele gezin naar een nieuw huis verhuizen. Barr is verdrietig, want eigenlijk wil ze liever niet verhuizen. Barr, kijk eens wat ik kan. Orr, de broer van Barr, is blij dat ze gaan verhuizen. In de plaats waar ze heen gaan is een hele goede basketbalploeg, en Orr is daar al toegelaten als lid. Dat kan me niet schelen. Lieverd, wil je deze oude schildpad even helpen en me mijn vitamines brengen? Vitamines? Daar, helemaal daarginds. Die krop groene sla. Op mijn leeftijd doe ik er twee à drie uur over om daar te komen. Dat is lief van je, schat. Twee à drie uur, zei je toch? Ja, soms doe ik er nog wel langer over. Weet je, het valt niet mee om de hele dag mijn huis op mijn rug mee te sjouwen. Barr dacht bij zichzelf: die schildpadden boffen toch maar. Ze mogen in hun eigen huis blijven en niemand dwingt ze om te verhuizen. Barr, moet je deze truc eens zien. Ik wou dat ik een huis had waar ik nooit weg hoefde. Ach en ik wou dat ik een nieuw huis had. Toen ik jong was, droomde ik van een huis met een bovenverdieping dat een beetje minder zwaar was dan dit. Maar dit is mijn huis en dat kan ik niet veranderen, ook al zou ik het willen. Niet bang zijn, het is de bal van Orr maar. Ik moest toch naar binnen, lieverd. Op TV is net dat programma begonnen over huizen opknappen, en ik dacht erover om een balkon te maken. In het nieuwe huis hebben we een kamer met een groot balkon. Ga nou maar, schat, anders loop je het nog mis. Kom nog maar eens langs, maar eerst bellen, dan weet je zeker dat ik thuis ben. Dat is een schildpaddengrap. Snap je hem? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426372 125 2032-12-31T22:00:00+00:00 7200 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no verhuizen schildpad https://schooltv.nl/video-item/een-kapsel-voor-een-dier-schaap-vertelt 2024-02-01T12:50:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14958.w613.r16-9.d74e136.webp Een kapsel voor een dier | Schaap vertelt Vandaag werkt het haar van Inbar niet mee. Ze borstelt het eerst naar links, dan naar rechts, dan naar boven en dan naar beneden. Maar het wil vandaag gewoon niet zitten. Beeh, wat heb jij toch mooi haar, meisje. Inbar dacht dat iemand haar voor de gek hield. Niemand houdt je voor de gek, je haar zit gewoon geweldig. Maar ik kan vandaag niks met mijn haar beginnen. Ja, dat ken ik. Meen je dat nou? Zeker weten. Kom hier, laat me eens kijken. Je bent beeldschoon en je haar zit fantastisch. Mijn haar? Jouw haar zit pas fantastisch. Ik wou dat ik net zulke krullen had als jij. Het schaap vertelde Inbar dat ze toen ze jong was ook altijd ander haar wilde, en dan vooral steil haar zoals dat van Inbar. Meen je dat nou echt? Ik probeerde van alles, maar mijn haar zat echt verschrikkelijk. Baaalen. Een keer heb ik geprobeerd om mijn haar recht te strijken. Vreselijk saai. Een andere keer heb ik het geföhnd, en toen leek ik net een wandelende wolk. Weer een andere keer heb ik stekeltjes gemaakt. Dat zag er zo eng uit dat zelfs de egels hard wegrenden. Toen ik erachter kwam dat niets hielp, pakte ik een schaar. Een schaar? Kaal, ik dacht dat het misschien steil zou aangroeien als ik alles afknipte. Maar het hielp helemaal niet. En hoe liep het af? Het schaap vertelde Inbar dat ze uiteindelijk besloot om haar haar niet meer te martelen en van haar krullen te gaan houden. Als je van je haar houdt, gaat het veel mooier groeien. Jouw krullen groeien echt heel mooi. En vanaf het moment dat ik mijn haar ging accepteren en ervan ging houden zoals het was, is iedereen jaloers op mijn haar en willen ze net zulke krullen als ik. Lach niet, dan beledig je ze nog. Ze weten zo zeker dat het ze goed staat. Bij nader inzien valt mijn haar eigenlijk best mee. Dat zei ik toch al. Hier is de spiegel. Ik heb hem niet meer nodig… Veel succes, lieverd. En vergeet niet om van je haar te houden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426373 132 2032-12-31T22:00:00+00:00 2794 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no schaap wol kapsel https://schooltv.nl/video-item/een-watermolen-water-wordt-gebruikt-om-energie-op-te-wekken 2024-01-16T15:21:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14960.w613.r16-9.f06d76b.webp Een watermolen | Water wordt gebruikt om energie op te wekken Dit water stroomt in de bergen. door beekjes naar het dal. Soms stroomt het water heel rustig en soms heel hard. Maar altijd van boven naar beneden, zoals je ziet bij een waterval. Het stromende water kunnen we goed gebruiken. En niet alleen om van te drinken. Kijk maar eens. We zijn bij een watermolen. Het water wordt gebruikt om een as te laten draaien. Deze as zit vast aan een ronddraaiende zaag. Daar kun je dus hout mee zagen. En hier wordt graan gemalen met behulp van water. We gebruiken de kracht van het water om energie op te wekken. Waterkracht. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426374 103 2032-12-31T22:00:00+00:00 32363 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no energie water rivier https://schooltv.nl/video-item/in-het-reuzenrad-bij-de-buren 2024-02-22T07:28:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14962.w613.r16-9.4437b59.webp In het reuzenrad | Bij de buren Op bezoek bij de buren is altijd gezellig. De buren maken van hun flat een groot reuzenrad. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426375 78 2032-12-31T22:00:00+00:00 3945 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no kermis attractie reuzenrad https://schooltv.nl/video-item/sina-het-rendier-op-bezoek-in-het-wildpark 2024-01-04T10:36:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14964.w613.r16-9.9a96051.webp Sina, het rendier | Op bezoek in het wildpark Dit is Sina, haar moeder is gestorven toen ze nog klein was. Nu heeft ze geen moeder meer om voor haar te zorgen. Daarom zorgt Monika nu voor haar en Sina vertrouwt haar alsof ze haar eigen moeder was. Ze is met de fles grootgebracht. Ze mag niet gestoord worden, want dan houdt ze op met drinken. Dit is trouwens de vader van Sina. Sina is tammer dan alle andere dieren in het wildpark. Je kunt haar aaien en een wandelingetje met haar maken. Dat zou een rendier normaal gesproken niet doen. Stoeien vindt ze ook leuk. In het begin moest Sina hier in de schuur slapen, want ze kon ‘s nachts niet bij de andere rendieren blijven. Dat zou te gevaarlijk zijn geweest, vanwege de vossen. Daar zitten er hier een heleboel van. Nu is ze zo groot dat ze geen last meer heeft van vossen en ze kan nu de hele tijd bij de andere rendieren blijven. Haar papa zegt ons gedag. Zou hij jaloers zijn dat we Sina mee uit wandelen nemen? Dag, Sina, tot de volgende keer. Volgens mij willen de rendieren haar nu helemaal voor zichzelf houden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426376 182 2032-12-31T22:00:00+00:00 2272 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no wildpark rendier https://schooltv.nl/video-item/wie-ben-ik-een-regisseur-van-klei 2024-02-08T08:54:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14966.w613.r16-9.c1b7b9e.webp Wie ben ik? | Een regisseur van klei Onze vriendjes van klei proberen iets te vertellen! Luister je mee? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426377 91 2032-12-31T22:00:00+00:00 4500 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no regisseur raden film https://schooltv.nl/video-item/planten-groeien-naar-boven-in-de-richting-van-het-licht 2024-01-04T10:36:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14968.w613.r16-9.5abe638.webp Planten groeien naar boven | In de richting van het licht Wat een mooie bloemen, heel kleurig. Prachtig en als je goed kijkt valt je misschien iets op. Alle planten groeien naar boven, in de richting van het licht van de zon. Ze hebben het licht nodig om te kunnen groeien. Dat zit zo. Stel je voor, deze lamp is de zon. Daaronder hebben we drie plantjes neergezet. Laten we eens kijken hoe ze gaan groeien. Dat is bijna niet te zien, maar als we de film versnellen zien we het wel. Ze bewegen heen en weer, schudden wat en strekken zich uit naar boven toe, naar het licht. Maar hoe zit het als we de plantjes op hun zij leggen? Laten we dat ook een bekijken. Langzaam beginnen de plantjes te groeien, schudden wat heen en weer en ze buigen naar boven, richting het licht. Ze hebben het licht dus echt nodig en daarom groeien ze naar boven. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426378 129 2032-12-31T22:00:00+00:00 36332 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no groeien licht https://schooltv.nl/video-item/het-regent-samen-onder-de-paraplu 2024-02-22T07:27:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14970.w613.r16-9.223534f.webp Het regent | Samen onder de paraplu Als het regent kun je schuilen onder een paraplu. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426379 93 2032-12-31T22:00:00+00:00 4484 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no paraplu regen nat https://schooltv.nl/video-item/spelen-met-cirkels-knutsel-een-papegaai 2024-01-04T10:36:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14972.w613.r16-9.cb47647.webp Spelen met cirkels | Knutsel een papegaai Twee cirkelmensjes maken met hun tovercirkels een heel mooi dier. Samen knutselen ze een gekleurde papegaai. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426380 183 2032-12-31T22:00:00+00:00 2426 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no papegaai knutselen https://schooltv.nl/video-item/na-apen-dat-doen-niet-alleen-papegaaien 2024-01-04T10:36:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14974.w613.r16-9.d7f198e.webp Na-apen | Dat doen niet alleen papegaaien Noam zag dat Ilay, het populairste jongetje van de klas, vandaag met losse veters rondliep en er heel cool uitzag. Noam wilde graag op Ilay lijken en besloot hem na te doen. Noam deed zijn schoenveters ook los, maar toen hij zo probeerde te fietsen… viel Noam op de grond. Au... De veters van Noam raakten verstrikt in de pedalen en hij verloor zijn evenwicht. Maar wat nog meer pijn deed, was dat iedereen hem uitlachte, zelfs de mooie Alma. Wat een afgang... Uch… Hallo Noam vond het niet eerlijk dat bij Ilay alles perfect liep, maar dat alles wat hij deed mislukte… Zeg hallo. Zeg hallo. Wat? Geef kusje. Geef kusje. Geef kusje. Geef kusje. Buh, wat een irritante papegaai! Buh, wat een irritante papegaai! Wat weet jij ervan? Je bent maar een papegaai! Wat weet jij ervan? Je bent maar een papegaai! Je bent maar een papegaai! Je bent maar een papegaai! Je bent maar een papegaai! Je bent maar een papegaai! Je zegt alles na wat ik zeg. Wat ik zeg. Wat ik zeg. Wat ik zeg. Wat ik zeg. Hoor eens, het is stom om alles te herhalen wat iemand anders zegt. Het is stom om alles te herhalen wat iemand anders zegt. Jij kunt alleen andere mensen na-apen. Noam heeft genoeg van de papegaai en zijn irritante imitaties. Jij wilt andere mensen na-apen. Na-apen, na-apen. Wat zei je? ‘Wil’ ik dat? Luister, ik zag wat er eerder vandaag gebeurde met Ilay en de schoenveters… ‘Ik zag wat er eerder vandaag gebeurde met Ilay en de schoenveters.’ Dus je hebt het gezien. Nou en. We hebben geruild, hè? Nu doe jij mij na. Je zei toch dat het stom was om andere mensen na te apen, zoals een papegaai? Papegaai papegaai papegaai papegaai... Ja…je hebt gelijk. Noam komt er ineens achter dat hij zich net zo gedroeg als de na-apende papegaai. Plotseling ziet hij in dat het heel dom is om alles na te doen wat Ilay doet. Ik vind het niet eens prettig als mijn veters loszitten. Maar omgevouwen broekspijpen, dat is pas cool. Cool, cool. Bedankt, papegaai. Veel succes met Alma. Het is echt een lekker ding… https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426401 141 2032-12-31T22:00:00+00:00 7173 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no papegaai na-apen jongen https://schooltv.nl/video-item/een-rijpaard-maken-van-een-doos 2024-02-22T07:27:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14976.w613.r16-9.d3a4153.webp Een rijpaard maken | Van een doos Met een hele grote doos kun je leuke dingen maken. Deze kinderen maken van het karton een bijna super snel rijpaard. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426402 177 2032-12-31T22:00:00+00:00 1189 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no rijpaard karton knutselen https://schooltv.nl/video-item/oppassen-op-krokodil-bij-de-buren 2024-02-22T07:27:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14978.w613.r16-9.06e3912.webp Oppassen op krokodil | Bij de buren Op bezoek bij de buren is altijd gezellig. Vandaag komt de buurman oppassen op krokodil. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426403 78 2032-12-31T22:00:00+00:00 2470 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no oppassen https://schooltv.nl/video-item/de-autotransportwagen-grote-machines 2024-01-04T10:36:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14980.w613.r16-9.2b376d5.webp De autotransportwagen | Grote machines Wij zijn hele grote machines. We kunnen dingen bouwen. Wij zijn hele grote machines. We kunnen dingen slopen. Tillen, hakken, zagen, malen, slepen en graven is wat we doen, want daar zijn hele grote machines voor bedoeld. Hele grote machines. Kijk, een autotransportwagen. Hij is heel erg lang. Straks staat hij vol met auto’s. Eerst worden de rijplaten uitgeschoven. Zo worden alle auto’s worden op een platform gereden. Hij moet voorzichtig rijden. Het is belangrijk dat de auto’s worden vastgezet, want anders kunnen ze eraf rollen. Het lijkt wel alsof de vrachtwagen in een lift staat. Nu is er onder de vrachtwagen ruimte voor nog een auto. Ik weet wat dit is, het is een meetstok. Als de meetstok het dak van de auto raakt, is de oplegger te hoog. Als dat gebeurt, moet de auto worden verplaatst zodat hij niet vast komt te zitten in een tunnel, maar hij was niet te hoog. Deze keer niet, in elk geval. Nu rijdt hij de laatste auto’s de oplegger op. Zo, alle auto’s zijn aan boord, ook het busje. De auto’s worden bezorgd bij de garage. Daar kunnen de mensen die de auto gekocht hebben hem ophalen. De chauffeur is een paar dagen van huis. Hij heeft zijn knuffel bij zich. Kun je tellen hoeveel auto’s er op zijn oplegger staan? Acht auto’s. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426404 247 2032-12-31T22:00:00+00:00 8562 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no autotransportwagen auto https://schooltv.nl/video-item/een-ooievaar-ringen-zo-kun-je-ze-altijd-uit-elkaar-houden 2024-01-04T10:36:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14982.w613.r16-9.ddbe3b9.webp Een ooievaar ringen | Zo kun je ze altijd uit elkaar houden Op Monkey Hill in Salem kun je naar de ooievaars kijken. Ze zitten overal en het zijn er een heleboel. Ze hebben allemaal een ring zoals deze aan hun poot. De ringen zijn heel licht, en als ze worden dichtgemaakt, kunnen ze niet meer worden geopend. Op iedere ring staat een nummer. Als ooievaars worden geringd, kun je ze altijd uit elkaar houden. Dit is Uli. Hij heeft behalve zijn ring nog iets anders, een zender. Hier zie je de antenne. De zender geeft altijd aan waar hij is, ooievaars kunnen namelijk heel ver vliegen, snap je? Ze vliegen zelfs naar Afrika, waar het ‘s winters lekker warm is. Daar in die nesten zitten de kinderen van Uli. Ze zijn nog heel klein en ze zijn nog niet geringd, maar vandaag krijgen ze een ring, en wij mogen meekijken hoe dat gaat. Zie je hoe stil ze zich houden? Je kunt ze gewoon uit het nest halen. Grotere ooievaars zouden zich verzetten. Ik vraag me af of Uli bezorgd is. De ring kan op deze manier worden samengeknepen om hem stevig op zijn plaats te houden, maar hij zit toch nog los genoeg. De ooievaars merken er niets van. Normaal zouden we niet zo dicht bij de ooievaars kunnen komen. Als hun snavels worden schoongemaakt, kun je ze even heel goed bekijken. De klus is geklaard. Nu kunnen ze allebei van alle andere ooievaars worden onderscheiden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426405 186 2032-12-31T22:00:00+00:00 2720 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no ooievaar ringen Afrika https://schooltv.nl/video-item/de-oogstmachine-grote-machines 2024-01-04T10:36:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14984.w613.r16-9.cda7e6c.webp De oogstmachine | Grote machines Wij zijn hele grote machines. We kunnen dingen bouwen, tillen, hakken, zagen, malen, slepen en graven is wat we doen, want daar zijn hele grote machines voor bedoeld. Hele grote machines. Dit is een tractor, maar wat is die machine die erachter hangt? Hij maakt balen met veevoer en wikkelt die in plastic. Dit hooi eten koeien en paarden in de winter. Hier gaat het hooi in. Binnenin de machine wordt het hooi in een bal geperst. Nu is het klaar. Dan moet het in plastic worden gewikkeld. Het lijkt net een hele grote sneeuwbal. Het is ontzettend zwaar. Ik vraag me af of dieren het voer wel lekker vinden als het in plastic is gewikkeld. 30 koeien kunnen dit allemaal in één dag opeten. Kijk eens hoeveel balen er zijn! De koeien hebben deze winter een heleboel eten. Ik ben benieuwd of er een koe bij is die het nu wil proeven. Eerst moet je het plastic eraf halen. Alsjeblieft. Deze koe vindt het hooi erg lekker, de kalveren ook. Misschien wordt dit hun lievelingskostje. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426406 250 2032-12-31T22:00:00+00:00 15255 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no oogstmachine boer https://schooltv.nl/video-item/olifantenschool-hoe-word-je-olifantentrainer 2024-01-04T10:36:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14986.w613.r16-9.f6f90b3.webp Olifantenschool | Hoe word je olifantentrainer? Deze dieren ken je wel. Het zijn Aziatische olifanten. Hier in Thailand zijn het soms huisdieren. Niet in huis, maar buiten om de mensen te helpen. Bij het wegslepen van bomen uit het bos bijvoorbeeld. Om er voor te zorgen dat de olifanten doen wat de mensen zeggen, moeten ze worden getraind. En dit zijn de trainers. Ze rijden op de rug van de olifanten, verzorgen ze en maken ze schoon. Zo worden de trainers echte vrienden met de olifanten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426407 111 2032-12-31T22:00:00+00:00 5802 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no olifant huisdier school https://schooltv.nl/video-item/de-slurf-van-de-olifant-daar-kan-zij-alles-mee 2024-01-16T15:35:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14988.w613.r16-9.92b870c.webp De slurf van de olifant | Daar kan zij alles mee Voor een olifant is zijn slurf ontzettend belangrijk. Hij is zo groot dat hij zonder slurf niet bij zijn eten zou kunnen. Dat komt omdat hij met zijn poten niets kan vasthouden of optillen. Zijn poten dienen alleen om zijn zware lichaam te dragen. Een olifant kan met zijn slurf ook groeten. Volgens mij wil ze weten of ik iets voor haar heb meegenomen. Haar naam is Franziska. Ik geef haar een meloen. Die verdwijnt razendsnel in haar keelgat. Daar is Zella, ze komt uit Azië. Ze is een Indiase olifant en dat is haar oppasser, Volker Scholl. Hij laat zien wat Zella allemaal kan met haar slurf. De slurf is heel belangrijk. Kijk maar hoe snel ze de pompoen ermee in stukken kan breken. Olifanten kunnen niet zo goed zien. Zella heeft haar slurf dus ook nodig om dingen te voelen. Ze kan er zelfs hele kleine dingen mee voelen, zoals pinda’s. Met de ‘vinger’ die aan het uiteinde van haar slurf zit, kan ze dingen echt vastgrijpen. Bijna net zoals je met een hand zou doen. Soms verstopt Volker dingen. Op die manier kan Zella er goed mee oefenen hoe ze haar slurf moet gebruiken. Ze moet enorm haar best doen om alle appels te pakken. Maar de manier waarop olifanten drinken, is pas echt komisch. Ze vullen hun slurf met water en sproeien dat in hun bek. Hé, sproei me niet helemaal nat! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426408 177 2032-12-31T22:00:00+00:00 14514 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no olifant slurf eten https://schooltv.nl/video-item/de-monniksgier-een-hele-grote-vogel 2024-01-16T15:39:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14990.w613.r16-9.a731c1e.webp De monniksgier | Een heel grote vogel Dit is de monniksgier. Hij is ontzettend groot. Er zijn nog maar weinig monniksgieren over in de wereld. Monniksgieren leggen één ei per jaar. De ouders van de monniksgier proberen hun jong zo goed mogelijk groot te brengen. Ze bouwen een nest. Ze wachten. Ze voeden het jong. Beschermen het tegen de zon. Geven het les. Eindelijk kan de jonge zwarte gier vliegoefeningen gaan doen. Nog een keer proberen en nog een poging. En… https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426409 153 2032-12-31T22:00:00+00:00 7473 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no vogel roofvogel Zwarte gier https://schooltv.nl/video-item/een-mondharp-gemaakt-in-mongolie 2024-01-04T10:36:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14992.w613.r16-9.21be998.webp Een mondharp | Gemaakt in Mongolië In Mongolië bespelen mensen instrumenten die wij niet zo goed kennen. In deze clip zie je hoe een mondharp wordt gemaakt en hoe die klinkt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426410 149 2032-12-31T22:00:00+00:00 3314 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no Mongolië mondharp muziek https://schooltv.nl/video-item/marsepein-daar-kan-je-ook-fruit-van-maken 2024-02-08T08:54:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14994.w613.r16-9.85a9be2.webp Marsepein | Daar kan je ook fruit van maken Dit zijn amandelen, heel veel amandelen. En daar kan je marsepein van maken… Voor Marsepein heb je nodig: Bloem vermengd met boter Suiker en water om te kunnen kneden Bakkleurstof voor de kleur En dan maar vormpjes maken: Een aardbei Een wortel Een appel en een peer Een maïskolf Een…. Nou ja, wat je maar wilt Met marsepein kun je echt van alles maken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426411 195 2032-12-31T22:00:00+00:00 5006 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no fruit marsepein figuur https://schooltv.nl/video-item/de-mammoet-de-koning-van-de-ijstijd 2024-01-16T15:56:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14996.w613.r16-9.a7406e9.webp De mammoet | De koning van de ijstijd Deze grote grazers zijn mammoeten. Ze leefden lang geleden in de ijstijd. Maar ze waren niet de enige. Er leefden ook sabeltandtijgers, die jaagden op de harige mammoeten en op oerneushoorns en oerherten. Maar de mammoeten lieten zich niet makkelijk vangen. Zij waren de koningen van de ijstijd. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426412 108 2032-12-31T22:00:00+00:00 97275 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no mammoet olifant ijstijd https://schooltv.nl/video-item/lynxen-voeren-net-als-in-het-wild 2024-01-04T10:36:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14998.w613.r16-9.6e3fa93.webp Lynxen voeren | Net als in het wild Dit zijn lynxen en wij mogen ze vandaag voeren. Lynxen zijn grote wilde katten. Ze zijn zo wild dat we niet te dicht bij ze in de buurt komen. Madeleine en ik zijn er zelfs een beetje zenuwachtig over. De lynxen zien er eigenlijk nogal tam uit, net als katten. Alleen hun staart is anders en hun oren. Met hun pluimpjes kunnen ze extra goed horen. Hun voerbakken zijn alleen voor water bedoeld, want hier in het wildpark moeten ze zelf op hun prooi jagen, net als in het wild. Daarom hebben we geen voerbak nodig om ze eten te geven, maar een toren, een lier en touwen. We laten je nu zien hoe ze worden gevoerd. De lynxen kunnen bijna niet wachten. Ze krijgen natuurlijk geen levend voedsel, maar toch moeten ze het idee krijgen dat het een echte prooi is. Daarom maken we vlees vast aan de touwen en takelen het met de lier naar ze toe. Ze besluipen het en dan springen ze of ze klimmen. Net als ze doen wanneer ze in het wild gaan jagen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426413 163 2032-12-31T22:00:00+00:00 4509 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no lynx wilde kat https://schooltv.nl/video-item/oscar-de-luiaard-op-bezoek-bij-de-dierenarts 2024-01-04T10:36:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15000.w613.r16-9.9c37f1f.webp Oscar de Luiaard | Op bezoek bij de dierenarts Dit is Oscar. Hij is een luiaard. Naast hem ligt Panthi, zijn enorme knuffelbeest. Oscar woont samen met hem in deze doos, maar nu komt hij eruit, want de dierenarts is er en wij zijn er ook. We gaan kijken of Oscar gezond is. Luiaards hangen altijd in bomen. Een kind houdt van zijn moeder, maar Oscar heeft helaas geen moeder meer. Daarom moet de dierenarts hem goed in de gaten blijven houden. Hij heeft lange klauwen. Drie achter en twee voor. Met die klauwen kan hij overal aan hangen. Nu moeten we zijn oren controleren. Ze zitten verborgen onder zijn dikke vacht. Oscar is nog een jong en hij is lekker zacht. Met zijn oren is alles goed. Oscar heeft geluk. Hij is gezond. En om te zorgen dat hij gezond blijft, is er één ding dat hij vooral moet eten. Hij likt zijn vingers af. Zoet, hè? Luiaards eten het allerliefst bladeren en Oscar moet dat ook leren. Hmm, dat lukt hem nog niet al te best. De dierenarts is klaar met haar werk en Oscar kan terug naar Panthi. Bij hem voelt hij zich (bijna) net zo veilig als bij zijn echte mama. Het beste, Oscar. En blijf gezond. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426414 161 2032-12-31T22:00:00+00:00 9627 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no luiaard dierenarts https://schooltv.nl/video-item/traditionele-laarzen-gemaakt-in-bhutan 2024-02-08T08:53:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15002.w613.r16-9.0ed6e51.webp Traditionele laarzen | Gemaakt in Bhutan In Bhutan besteden de mensen heel veel aandacht aan het maken van traditionele kleren. In deze clip zie je hoe typische Bhutaanse laarzen worden gemaakt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426415 211 2032-12-31T22:00:00+00:00 1887 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no Bhutan schoen kleding laars https://schooltv.nl/video-item/blokken-worden-dieren-een-kwal-van-blokken 2024-02-22T07:27:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15004.w613.r16-9.a067147.webp Blokken worden dieren | Een kwal van blokken Een kwal! Kijk maar... https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426416 97 2032-12-31T22:00:00+00:00 2427 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no kwal https://schooltv.nl/video-item/wie-ben-ik-een-kok-van-klei 2024-02-08T08:53:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15006.w613.r16-9.a53b1f8.webp Wie ben ik? | Een kok van klei Onze vriendjes van klei proberen iets te vertellen! Raad je mee? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426417 91 2032-12-31T22:00:00+00:00 6467 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no kok raden https://schooltv.nl/video-item/de-reuzenkiepwagen-grote-machines 2024-01-04T10:36:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15008.w613.r16-9.9586ef4.webp De reuzenkiepwagen | Grote machines Wij zijn hele grote machines. We kunnen dingen bouwen. Wij zijn hele grote machines. We kunnen dingen slopen, tillen, hakken, zagen, malen, slepen en graven is wat we doen, want daar zijn hele grote machines voor bedoeld. Hele grote machines. Hij is klaar. Wat een enorme machine. Het is een reuzenkiepwagen. Hij wordt ook wel mijnbouwtruck genoemd. Hij is te breed om over gewone wegen te rijden, maar in deze steengroeve is er genoeg ruimte. Reuzenkiepwagens vervoeren enorme ladingen stenen en aarde. De chauffeur lijkt heel klein, ze is net een dwergje, ze komt maar tot halverwege de band. De reuzenkiepwagen is even hoog als een gebouw van twee verdiepingen. Zo wordt deze reuzenkiepwagen geladen met stenen. Hij staat helemaal te schudden. Dat komt omdat de graafmachine er stenen in gooit. De reuzenkiepwagen weegt 140 ton. Dat is evenveel als 30 olifanten. Hij kan 50 kilometer per uur rijden, maar niet heuvel op. Als hij een heuvel op moet, rijdt hij heel langzaam. Op een scherm in de cabine is te zien hoe alles gaat en wat de wagen moet doen. Ik ben blij dat ik er niet vlak naast stond, dan was ik drijfnat geworden. De reuzenkiepwagen gaat zijn vracht naar de steenvergruizer brengen. De stenen glijden de vultrechter in, dan worden ze vermalen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426418 253 2032-12-31T22:00:00+00:00 10006 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no stenen https://schooltv.nl/video-item/wie-ben-ik-een-kapper-van-klei 2024-02-08T08:53:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15010.w613.r16-9.3eca815.webp Wie ben ik? | Een kapper van klei Kun jij samen met de andere kleimannetjes raden wie of wat kleimannetje Hannetje uitbeeldt? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426419 87 2032-12-31T22:00:00+00:00 7466 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no kapper haar klei raden https://schooltv.nl/video-item/een-kameel-als-gids-handig-als-je-verdwaalt-bent 2024-02-08T08:53:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15012.w613.r16-9.b95defb.webp Een kameel als gids | Handig als je verdwaald bent Hé, meisje. Een kameel? Wat doe jij hier helemaal alleen? Ben je je karavaan kwijtgeraakt? Zoiets, ja. Avigail legde aan de kameel uit dat ze niet snapte dat je tijdens een schoolreisje altijd op de gemarkeerde paden moet lopen. En waarom niet? Ik zoek liever zelf mijn weg, dat is juist het leuke van een schoolreisje. Lekker je eigen weg gaan en nieuwe dingen ontdekken, Het gevoel hebben dat er geen grenzen zijn, dat alles mogelijk is. Dat is veel spannender. Maar dan gilt de onderwijzer van Avigail: ‘Avigail, kom meteen terug op het pad!’ Links-rechts-links... het lijken wel soldaten. Dat is stomvervelend. Vervelend? Ja, ik wil voelen hoe het is om door de open woestijn te lopen, zoals jij doet. O, de woestijn. Precies. ‘Bismilla’, weet je wat, mijn dochter? Je gelooft het misschien niet, maar zelfs als ik door de open woestijn loop, omringd door eindeloze zandduinen, loop ik altijd het liefst op een bekend, gemarkeerd pad. Maar jij kan overal heengaan waar je wilt. Toch kies ik altijd voor het gemarkeerde pad. De oude kameel legde uit dat hij het liefst het oude pad gebruikte dat zijn voorvaderen al duizenden keren voor hem hadden gebruikt. Als ik met mijn karavaan over het gemarkeerde pad loop, weet ik dat ik veilig de oase zal bereiken en niet zal verdwalen. (lacht) Als je begrijpt wat ik bedoel. Avigail was geschrokken van wat de kameel tegen haar zei, en nu had ze er spijt van dat ze buiten het gebaande pad was gegaan. Ook miste ze haar vriendjes en kon ze eigenlijk wel huilen. Kom op, schatje, klim maar op mijn bult, dan breng ik je terug naar je karavaan. Echt waar? Dat is geweldig. Maar wel opschieten, hè? Ze zijn zo ver weg, hoe moeten we ze ooit inhalen? Maak je geen zorgen, mijn dochter, ik weet een kortere weg die rechtstreeks naar het pad leidt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426420 145 2032-12-31T22:00:00+00:00 3281 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no kameel verdwalen weg https://schooltv.nl/video-item/leren-jongleren-bij-de-buren 2024-02-08T08:52:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15014.w613.r16-9.4d0b787.webp Leren jongleren | Bij de buren Op bezoek bij de buren is altijd gezellig. Vandaag leren we hoe je moet jongleren. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426421 76 2032-12-31T22:00:00+00:00 1870 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no jongleren https://schooltv.nl/video-item/de-honingbij-maakt-heerlijke-honing 2024-01-04T10:36:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15016.w613.r16-9.cc7cdba.webp De honingbij | Maakt heerlijke honing Kijk een bij, hij is hard aan het werk...Het is een honingbij en hij vliegt af en aan van een bloem....... naar dit nest en hij is zo te zien niet de enige die dat doet. In dit nest zit een hele kolonie honingbijen. Bijen halen nectar en stuifmeel uit de bloemen, dat is hun voedsel en dat slaan ze op in en groot nest. Dit nest zit in een kist die door mensen is gemaakt. Zo kan de imker, dat is de man die de bijen houdt, de honing van de bijen oogsten en gebruiken. De bijen maken niet alleen maar honing. Ze maken ook heel veel van dit soort zeshoekige kamertjes. Daar kunnen ze de honing in opslaan. Een nest met al die bijenkamertjes noem je een honingraat. Maar voor de imker gaat het vooral om de honing....Stroperige en zoete honing... om op te eten. En laat die bijen het werk maar doen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426422 144 2032-12-31T22:00:00+00:00 59461 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no nectar honing honingbij https://schooltv.nl/video-item/een-hondenhok-maken-van-een-doos 2024-02-22T07:26:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15018.w613.r16-9.a052df9.webp Een hondenhok maken | van een doos Met een hele grote doos kun je leuke dingen maken. Deze kinderen maken van het karton een hondenhok. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426423 133 2032-12-31T22:00:00+00:00 4851 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no hond karton knutselen https://schooltv.nl/video-item/thaise-handpoppen-zo-gaat-de-poppendans 2024-02-22T07:26:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15020.w613.r16-9.d24353d.webp Thaise handpoppen | Zo gaat de poppendans Op school in Thailand zijn Ubol en zijn klasgenoten poppen aan het maken. Geen gewone poppen, maar echte Thaise handpoppen. Die worden gemaakt van papier Mache. De koppies zijn klaar en krijgen nu mooie kleren aan. Nu zij ze helemaal af en kan het poppenspel beginnen. Meester Bapit vertelt het verhaal van de poppendans. En nu zijn de kinderen aan de beurt. Eerst oefenen. En dan echt. Zo gaat de poppendans in Thailand. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426424 179 2032-12-31T22:00:00+00:00 2667 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no Thailand spelen pop https://schooltv.nl/video-item/geocaching-schatzoeken-met-je-gps 2024-01-04T10:36:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15022.w613.r16-9.bf157c0.webp Geocaching | Schatzoeken met je GPS Geocaching is een soort schatzoeken. Iemand verstopt iets en anderen gaan ernaar zoeken. De schat wordt in een doos gedaan en heel goed verstopt. Onder een boomwortel of in een spleet of… Alles is mogelijk. Om de schat door iemand te laten vinden, moet je noteren waar je hem hebt verstopt. Je moet je voorstellen dat de aarde bestaat uit een coördinatenstelsel, een netwerk van lengtegraden en breedtegraden. Je zoekt de lengtegraad en de breedtegraad van de verstopplek op. Dat kun je met een gewone kaart doen. “Dank je”. Maar het is handiger om het met een GPS-ontvanger te doen. Die werkt net zoals een navigatie-apparaat in een auto. Hij ontvangt satellietsignalen uit de ruimte en berekent zo de precieze lengte- en breedtegraad. Dat noemen we de ‘coördinaten’. Nu moet je aflezen waar de schat precies ligt en de precieze locatie op internet zetten. Andere geocachers lezen die gegevens, zetten ze in hun eigen GPS en gaan op zoek naar de verstopplaats. “Prima”, maar hou wel je ogen goed open. De gegevens kloppen niet helemaal precies. “Hallo, daar”..Zie je wel? Het werkt, dan ruil je jouw aandenken voor een ander aandenken dat in de doos zit. En om te bewijzen dat je daar bent geweest, schrijf je je naam op in het logboek. Dat is alles! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426425 104 2032-12-31T22:00:00+00:00 11875 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no GPS gsm telefoon schatten wandelen https://schooltv.nl/video-item/een-geit-van-blokken-blokken-worden-dieren 2024-02-22T07:26:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15024.w613.r16-9.80ab594.webp Blokken worden dieren | Een geit van blokken Een geit! Kijk maar... https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426426 92 2032-12-31T22:00:00+00:00 2739 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no geit boerderij https://schooltv.nl/video-item/een-flamingo-van-blokken-blokken-worden-dieren 2024-02-22T07:26:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15026.w613.r16-9.83bedb4.webp Blokken worden dieren | Een flamingo van blokken Een flamingo! Kijk maar... https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426427 99 2032-12-31T22:00:00+00:00 2821 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no flamingo https://schooltv.nl/video-item/wie-ben-ik-een-eskimo-van-klei 2024-08-06T06:50:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15028.w613.r16-9.501e61e.webp Wie ben ik? | Een Inuit van klei Kun jij samen met de andere kleimannetjes raden wie of wat kleimannetje Hannetje uitbeeldt? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426428 89 2032-12-31T22:00:00+00:00 15938 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no eskimo klei raden https://schooltv.nl/video-item/rechter-eend-helpt-bij-ruzie 2024-02-22T07:26:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15030.w613.r16-9.f15c467.webp Rechter eend | Helpt bij ruzie Tamar en Shira zijn beste vriendinnen. Ze hadden heel veel lol op safari, totdat de twee meisjes plotseling enorme ruzie kregen. Gelukkig houdt rechter Eend een oogje in het zeil om te zorgen dat er niets misgaat tijdens de safari, vooral niet als het om vriendschappen gaat. Hé, wat is er aan de hand, meisjes? Zij begon! Zij begon! Het is jouw schuld! Nee, het is jouw schuld!. Jouw schuld! Jouw schuld! Hou op, ik eis orde in mijn rechtszaal, is dat duidelijk? Irritant. Hoor wie het zegt. Zo kan ik niets horen, het lijkt hier wel een dierentuin. Wil je me nou eindelijk vertellen wat er aan de hand is? Laten we bij het begin beginnen. Tamar vertelde rechter Eend dat Shira gezegd had dat ze haar rolschaatsen mocht lenen om er vandaag bij de safari op te rijden. Maar toen ze daar aankwamen, hield Shira de rolschaatsen zelf. Ik begrijp het, lieverd. Shira vertelde rechter Eend dat ze toen ze bij de safari kwamen, de verleiding niet kon weerstaan om een ritje te maken over de prachtige paden en om alle interessante dieren te bekijken. Het waren tenslotte haar rolschaatsen, of niet soms? Jij hebt ook gelijk. Eh, hoe moet ik dit nu weer oplossen? Ze willen allebei op de rolschaatsen rijden, maar er is maar één paar. Hier moet ik hard over nadenken. Het was een ingewikkelde kwestie om op te lossen. Als Tamar op de rolschaatsen rijdt, wordt Shira boos, en als Shira op de rolschaatsen rijdt, wordt Tamar boos. Hoe moeten we dat oplossen? Zeg, jij hebt gelijk. Het is niet eerlijk. Maar jij hebt ook gelijk. Het is niet eerlijk. Mijn uitspraak is dus dat jullie allebei gelijk hebben en dat jullie allebei op de rolschaatsen mogen rijden. Ze rijden nu allebei op de rolschaatsen en ze doen het ook nog samen.Dat was het zoveelste succes van rechter Eend. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426429 148 2032-12-31T22:00:00+00:00 7213 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no ruzie eend rechter https://schooltv.nl/video-item/mijn-echo-waarom-hoor-ik-die 2024-01-04T10:36:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15032.w613.r16-9.31c89e2.webp Mijn echo | Waarom hoor ik die? Heb je je wel eens afgevraagd waarom je, als je roept, je stem een paar keer hoort klinken? Dat is geen toverkunst, maar een echo. Otilia en haar zus Iulia kwamen meer over de echo te weten toen ze naar de zoutpan gingen. Het geluid verspreidt zich overal om je heen. Daarom kunnen we een zanger in een concertzaal horen. Als het geluid ergens tegen aan botst, wordt een deel ervan weerkaatst, net als een spiegelbeeld. Als dat ver genoeg weg gebeurt, maakt het weerkaatste geluid een echo. Daarom kunnen we een echo alleen horen als we in de bergen, in het bos, in een grote grot of in een zoutpan zoals deze zijn. We gaan in slow-motion kijken wat er gebeurt. Iulia roept ‘A’. Het geluid gaat alle kanten op, maar we kijken alleen naar de belangrijkste richtingen. Het komt bij de eerste wand en wordt teruggekaatst. Nu hoort Iulia de echo. Je kunt het weerkaatste geluid nu horen. Het is een zachtere ‘A’, want als de afstand toeneemt, verliest het geluid zijn kracht. In de bergen gebeurt dat ook. Het geluid bereikt de rotswand, raakt die en gaat weer terug naar Iulia. In een bos dat dicht genoeg is, vormen de bomen een soort wand of spiegel waardoor de stem in een echo verandert. Goed onthouden: Als je een keer de bergen in gaat, probeer dan of je je echo kunt horen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426430 139 2032-12-31T22:00:00+00:00 8136 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no echo stem geluid https://schooltv.nl/video-item/cherbulling-een-dorp-in-de-bergen-van-bhutan 2024-01-16T14:08:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15034.w613.r16-9.88593cc.webp Cherbulling | Een dorp in de bergen van Bhutan Dit is Cherbulling, een afgelegen dorp in de bergen van Bhutan. Mensen gebruiken hier paarden om hun spullen te vervoeren. Maar er zijn ook veel schapen in Cherbulling. Met de wol van de schapen worden draden gesponnen. Daarmee worden kleren gemaakt. Van bamboe wordt een hek gemaakt. Dat hek is nodig om ’s nachts de schapen bij elkaar te houden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426431 103 2032-12-31T22:00:00+00:00 5900 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no wol schaap Bhutan https://schooltv.nl/video-item/de-betonmixer-grote-machines 2024-01-04T10:36:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15036.w613.r16-9.0996cc2.webp De betonmixer | Grote machines Wij zijn hele grote machines. We kunnen dingen bouwen. Wij zijn hele grote machines. We kunnen dingen slopen, tillen, hakken, zagen, malen, slepen en graven is wat we doen, want daar zijn hele grote machines voor bedoeld. Hele grote machines. Daar heb je een betonmixer. Hij rijdt achteruit. Hij wordt straks gevuld met betonspecie. Als je beton niet blijft mixen, wordt het binnen een uur hard, daarom moet de trommel voortdurend blijven ronddraaien. Als hij wordt gevuld draait hij de ene kant op. O jee! Ze hebben wat gemorst. Het beton gaat naar een bouwterrein. De betonmixer rijdt met zijn achterkant naar een pomp toe. Als de betonspecie wordt gestort, draait de trommel de andere kant op. Deze trommel is vol, als je hem leegt, kun je 100 badkuipen volstorten met beton. Via de pomp komt het beton op de juiste plaats terecht. Het lijkt wel een olifantenslurf. De chauffeur moet ervoor zorgen dat de trommel wordt geleegd. De man die de pomp bedient, zegt hoeveel beton ze nodig hebben. Als de trommel leeg is, drukt hij op zijn toeter. De chauffeur kan de wagen nu weer vullen, maar eerst moet hij hem schoonmaken, want anders wordt het overgebleven beton hard. Dan wordt het zo hard als steen en kan het de machine beschadigen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426432 244 2032-12-31T22:00:00+00:00 15432 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no beton https://schooltv.nl/video-item/getekend-snoep-gemaakt-van-gesmolten-karamel 2024-01-04T10:36:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15038.w613.r16-9.6682b73.webp Getekend snoep | Gemaakt van gesmolten karamel Op de markt in China zijn Chiang Ying en zijn vrienden op weg naar hun favoriete kraam. Hier wordt heel bijzonder snoep gemaakt. Het is …. Getekend snoep. Gemaakt van gesmolten karamel. Zo gaat dat…Voor het hard wordt komt er een stokje aan. Mooi he’, maar ook lekker. Snoepen maar… https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426433 176 2032-12-31T22:00:00+00:00 11434 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no snoep karamel suiker https://schooltv.nl/video-item/de-brandweerauto-grote-machines 2024-01-16T15:39:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15040.w613.r16-9.2be664e.webp De brandweerauto | Grote machines Wij zijn hele grote machines, we kunnen dingen bouwen. Wij zijn hele grote machines, we kunnen dingen slopen, tillen, hakken, zagen, malen, slepen en graven is wat we doen, want daar zijn hele grote machines voor bedoeld. Hele grote machines. Hij is rood en wit. Kijk! Een brandweerauto, die moet branden blussen. Daar komen de brandweermannen. Ze moeten controleren of alles werkt. Achter de luiken zit een enorme watertank, maar die kun je niet zien. In een brandweerauto zitten een heleboel waterslangen. De langste slang zit achterop. Het ene uiteinde zit aan de watertank vast. Met het andere uiteinde wordt het water gespoten. Zo kun je de waterstraal bijstellen. Kijk eens hoe ver je het water kunt spuiten. Moet je zien hoe nat alles is. We zullen het moeten drogen. Binnenin is ruimte voor vijf brandweermannen. Deze brandweermannen hebben een speciale helm op. Ze blussen uitslaande branden. Ze mogen geen gevaarlijke rook inademen, daarom hebben ze een masker op. In het masker zit een microfoon en een luidspreker. Op die manier kunnen ze met elkaar praten. Naast elke stoel staat een rugzak met gasflessen. In de flessen zit lucht. Daarmee kunnen ze ademhalen in gebouwen die vol staan met rook. De gasflessen zijn zwaar. Ze wegen evenveel als twaalf pakken melk. Ze zullen het wel warm hebben met al die kleren aan. Er zijn nog meer waterslangen. Als het alarm gaat, moeten ze meteen vertrekken. Er kan ergens een brand zijn. Ze moeten snel hun pak aan. Als het alarm gaat, moeten ze binnen 90 seconden uitrukken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426434 253 2032-12-31T22:00:00+00:00 22540 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no brandweerauto water https://schooltv.nl/video-item/wie-ben-ik-een-brandweerman-van-klei 2024-02-08T08:51:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15042.w613.r16-9.3465a2a.webp Wie ben ik? | Een brandweerman van klei Kun jij samen met de andere kleimannetjes raden wie of wat kleimannetje Hannetje uitbeeldt? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426435 88 2032-12-31T22:00:00+00:00 7753 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no brandweer raden https://schooltv.nl/video-item/herbebossing-bos-gemaakt-door-de-mens 2024-01-16T14:08:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15044.w613.r16-9.9d18544.webp Herbebossing | Bos gemaakt door de mens Als een grote boom 100 jaar wordt, is zijn tijd gekomen. Er is veel vraag naar hout. Dat was duizend jaar geleden ook al zo. Weiland was nodig voor de landbouw en hout voor verwarming en bosvruchten waren heel geliefd bij het vee.”Kijk uit!” Al snel kwamen er steeds meer mensen, maar steeds minder bomen. Het hout werd gebruikt om huizen van te bouwen en goederen werden in houten vaten verscheept. Er was dus steeds meer hout nodig. Hout begon duidelijk schaars te worden. Er was behoefte aan meer bos en ze kwamen met het idee om dennenbomen in rechte rijen te planten. Die groeien snel en keurig in het gelid, maar hoe konden dieren in zulke kunstmatige bossen overleven? Ze waren ze gewoon vergeten. Veel dieren hadden niets meer te eten. Plagen grepen om zich heen, zoals de schorskever, die het op de boomschors voorzien had. De bomen gingen dood en het zou met het bos gedaan zijn, zo gauw als de volgende storm toesloeg. Tegenwoordig gebeurt herbebossing op een andere manier. Een gezond bos bestaat uit verschillende boomsoorten en de dieren voelen zich er weer thuis. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426436 98 2032-12-31T22:00:00+00:00 17932 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no herbebossing bos mens https://schooltv.nl/video-item/brood-bakken-samen-met-mama-en-de-hond 2024-02-22T07:18:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15046.w613.r16-9.01958b5.webp Brood bakken | Samen met mama en de hond Brood bakken is leuk, zeker als de hond ook mee mag helpen. Samen bakken we lekker brood, dat we ook samen opeten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426437 71 2032-12-31T22:00:00+00:00 6090 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no brood bakken eten https://schooltv.nl/video-item/in-bad-een-groot-avontuur 2024-02-19T13:38:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15048.w613.r16-9.a5f1b33.webp In bad | Een groot avontuur In bad gaan is fijn en niet alleen om je te wassen. Duik maar eens onder water, dan zie je de mooiste dieren. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426438 64 2032-12-31T22:00:00+00:00 6980 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no bad water wassen https://schooltv.nl/video-item/speculaasbrokken-hoe-worden-speculaasbrokken-gemaakt 2024-01-16T15:23:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15050.w613.r16-9.79cdbcc.webp Speculaasbrokken | Hoe worden speculaasbrokken gemaakt? Begin december liggen ze weer volop in de winkels: Speculaasbrokken! Maar hoe worden die nou gemaakt? In deze tanks zitten grondstoffen om speculaas te kunnen maken. Margarine, meel en suiker. Via buizen worden deze grondstoffen naar een mengmachine getransporteerd. In de mengmachine komen suiker en meel samen. Er worden ook speculaaskruiden aan toegevoegd. Dat wordt heel nauwkeurig afgemeten. Dan moet nog boter en water bij. Zo kan het een mengsel worden: deeg! Dan wordt het deeg omhoog gebracht. Er zijn verschillende mallen waarin het deel geperst wordt. Zo worden het mooie brokken. Nu kunnen ze gebakken worden. De speculaasbrokken gaan via deze staalband door een enorme oven van 42 meter lang. Per uur worden hier zo’n 20.000 speculaasbrokken gebakken. Het hele bakproces wordt geregeld in deze computer. Die zorgt er ook voor dat alle brokken hetzelfde smaken, dezelfde kleur hebben en even dik zijn. Aah mogen we heel even spieken? De versgebakken speculaasbrokken gaan verder naar de inpakafdeling. De verpakking wordt er over de brokken heen gelegd, de boven en onderkant wordt geseald. Dan worden ze verder verpakt en naar winkels gebracht om uiteindelijk misschien wel in jouw schoen terecht te komen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426439 113 2032-12-31T22:00:00+00:00 5896 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no koek speculaas deeg Sinterklaas https://schooltv.nl/video-item/een-satellietwagen-uitzenden-vanuit-een-mobiele-studio 2024-01-04T10:36:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15052.w613.r16-9.d7792d0.webp Een satellietwagen | Uitzenden vanuit een mobiele studio Elke dag kijken we tv, luisteren we naar de radio of zijn we online. Dat wordt meestal in een studio opgenomen. Via schotelantennes wordt een signaal verstuurd de ruimte in. Dat signaal wordt opgevangen door communicatiesatellieten. Een communicatiesatelliet versterkt dat signaal en zendt het terug naar de aarde. Zo kun jij je favoriete programma zien. Maar neem nou een heel belangrijke voetbalwedstrijd. Die willen vaak veel mensen rechtstreeks zien. Maar in een stadion is geen studio met schotelantenne. Wat dan? Dan komt de studio gewoon naar het stadion toe! Een satellietwagen is een mobiele studio. Je kan hem overal neerzetten. De apparatuur is dezelfde die je in gewone studio’s hebt, maar die werken op stroom… Geen probleem, met een generator kan de satellietwagen zijn eigen stroom maken. Op het dak staat een schotelantenne waarmee ze het signaal waar dan ook naar de satelliet in de ruimte kunnen sturen. De satelliet zendt het weer terug en iedereen kan zo gewoon thuis de voetbalwedstrijd zien. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426440 81 2032-12-31T22:00:00+00:00 6177 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no televisie satelliet ruimte https://schooltv.nl/video-item/wat-zijn-satellieten-wat-kunnen-verschillende-satellieten-ons-vertellen 2024-01-04T10:36:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15054.w613.r16-9.75a25d1.webp Wat zijn satellieten? | Wat kunnen verschillende satellieten ons vertellen? In de sterrenkunde is een satelliet een object dat om een planeet draait. De aarde heeft van nature één satelliet: de maan. Maar de maan is niet de enige die om de aarde draait. Er zijn ook andere satellieten door de mens gemaakt. satelliet betekent kunstmaan. Om een satelliet in een baan rond de aarde te krijgen wordt hij met veel kracht gelanceerd. Vaak met een raket. Hij moet immers snel en hoog genoeg gaan om buiten de dampkring te komen. Een satelliet moet heel sterk en licht zijn. De meeste satellieten zijn hetzelfde opgebouwd. In een platform dat de bus heet, zitten de batterijen, computer en aan de bus zitten antennes, zonnepanelen en instrumenten zoals camera's en communicatieapparatuur. Op aarde zit een ontvanger. Hiermee staat de satelliet in verbinding. Via de schotelantenne stuurt hij signalen naar de aarde of volgt hij instructies op. Er zijn verschillende soorten satellieten, elk met een eigen functie. Deze satellieten zorgen ervoor dat we supersnel kunnen internet, tv kijken of telefoneren: Het zijn communicatiesatellieten. Ze zorgen er ook voor dat je bij een belangrijke voetbalwedstrijd overal ter wereld tegelijk ziet hoe het beslissende doelpunt gemaakt wordt. Vanaf de aarde wordt dan een signaal de ruimte ingestuurd. Bijvoorbeeld vanaf een radiozender. Dat signaal wordt opgevangen door een satelliet die het signaal weer terugstuurt zodat er het ergens anders ter wereld weer wordt opgevangen. Zonder dat je het merkt maken we elke dag gebruik van deze satellieten. Dit gaat allemaal via communicatiesatellieten. Er bestaan ook observatiesatellieten. Die maken beelden van de aarde en die beelden gebruiken we om landkaarten te maken of om onderzoek te doen naar bosbranden. Deze satelliet bijvoorbeeld, de Cryosat2 meet de dikte van het ijs op de poolkappen. Zo weten we hoeveel vers water er geproduceerd wordt door de snel smeltende ijskappen. Onderzoekssatellieten, zoals deze, de Hubble, maken ook beelden, maar dan van de ruimte. Die worden gebruikt voor onderzoek naar sterrenstelsel bijvoorbeeld, zoals deze. Mooi! En deze beelden zijn gemaakt door een weersatelliet. En door die beelden kunnen wij mooi zien wat voor weer het morgen wordt. Veel satellieten helpen ons te navigeren, die noem je navigatiesatellieten. Zo weten we precies waar we zijn en hoe we onze bestemming moeten bereiken. Handig in de auto, maar ook voor vliegtuigen en schepen is dit belangrijk. Momenteel zweven er zo’n 5000 satellieten boven ons hoofd. Een drukke bedoening in de ruimte. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426441 181 2032-12-31T22:00:00+00:00 76726 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no satelliet ruimte navigatie https://schooltv.nl/video-item/de-opbouw-van-een-rups-kop-borststuk-en-achterlijf 2024-01-04T10:36:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15056.w613.r16-9.4a1b605.webp De opbouw van een rups | Kop, borststuk en achterlijf Een rups is de larve van een vlinder. Ze komen voor in allerlei vormen, maten en kleuren. De kleuren van een rups zijn meestal groen of bruin zodat ze niet opvallen tussen de planten. Andere rupsen zijn juist fel van kleur om vijanden af te schrikken of om aan te geven dat ze giftig zijn. Iedere vlindersoort heeft zijn eigen rups. Je kan dus aan de rups al zien, wat voor vlinder het later wordt. De lichaam van een rups bestaat uit 3 delen: kop, borststuk en achterlijf. De ogen van de rups lijken aan de voorkant van zijn kop te zitten, maar dit zijn nep open. Zijn echte ogen zitten vlakbij de kaak. Hij heeft er wel zes paar, 12 ogen dus. De rups kan hier geen beelden mee zien zoals wij, maar wel verschillen in licht. Met zijn korte voelsprieten, kan de rups proeven en de juiste waardplant vinden. Het borststuk bestaat uit 3 delen. Aan elke kant zitten een paar borstpoten. In totaal 6 poten dus. Bij de meeste rupsen zitten er aan de eerste 2 segmenten van het achterlijf geen poten. Daarna heb je segmenten met buikpoten. Deze buikpoten worden ook wel neppoten genoemd. Aan de buikpoten zitten kleine haakjes waarmee de rups zich kan vasthouden aan een takje of blaadjes. Na de buikpoten is er weer een rij segmenten zonder poten, tot het laatste segment. Hier zit een vreemde neppoot, de naschuiver. Deze poot gebruikt de rups om zich makkelijker voort te bewegen. Rupsen halen geen adem door hun mond, maar via kleine openingetjes aan 2 kanten van hun lichaam. In het lichaam van de rups zit een netwerk van buisjes. Deze ademhalingsbuisjes zorgen ervoor dat de zuurstof naar de juiste plekken van het lichaam gebracht wordt. Een rups heeft geen botten in zijn lichaam. Zijn velletje is stevig genoeg om alles bij elkaar te houden. De buitenkant van de rups is helemaal bedekt met kleine haartjes, hiermee kan hij, net als met de voelsprieten voelen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426442 138 17120 2012-03-27T20:00:00+00:00 yes no rups larve vlinder https://schooltv.nl/video-item/ton-bruynel-wat-is-musique-concrete 2024-01-04T10:36:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15058.w613.r16-9.96dfe3c.webp Ton Bruynel | Wat is musique concrète? Op 5 oktober 1948 zendt de Franse Radio het Concert de Bruits van de Franse technicus en omroepmedewerker Pierre Schaeffer uit. De uitzending veroorzaakt een schandaal: Schaeffer maakt muziek met alledaagse geluid, van een voortrazende trein, van een blaffende hond, een rinkelend kopje; kortom: concrete geluiden oftewel “musique concrète”. Maar geluid is nog geen muziek. Dus worden de geluiden bewerkt en gemoduleerd met simpele elektronische middelen. De Nederlandse componist Ton Bruynel is geïnteresseerd in Schaeffers werk en richt de eerste privé-studio van Nederland op. Hij componeert muziek waarin elektronische en akoestische klanken versmelten. De oervorm eigenlijk vind ik de ruis, de wind, de zee. Dit bijvoorbeeld, dat zou een regen kunnen zijn. Hij werkt samen met architect Aldo van Eijck en beeldhouwer Carel Visser tijdens het Kubusproject in het Stedelijk Museum. Ton Bruynel schrijft de muziek die uit de kubussen klinkt. Met dank aan de VPRO https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426443 86 655 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no sampling muziek https://schooltv.nl/video-item/thonet-het-ontstaan-van-de-thonet-stoel 2024-01-16T16:14:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15060.w613.r16-9.c97d208.webp Thonet | Het ontstaan van de Thonet stoel In 1851, de tijd van de Industriële Revolutie, waarin handwerk overgenomen wordt door machines, wordt de allereerste Wereldtentoonstelling gehouden. 6 miljoen mensen komen kijken naar innovatieve producten uit de hele wereld. De Oostenrijkse meubelmaker Michael Thonet laat op een tentoonstelling in Londen een stoel van gebogen laminaat zien. Hij krijgt de hoogste onderscheiding voor industrieel vervaardigde producten en heel veel buitenlandse orders. Je moet je voorstellen: deze stoel was een succes in de vorm van een nummer 9, werd geëxporteerd naar alle plekken van de wereld en we leefden in de tijd van de koloniën. En op de plekken waar de koloniën waren, daar heerste een andere vochtigheidsgraad waardoor het laminaat losliet. En daar kreeg Michael Thonet klachten over. Dus hij is gaan experimenteren met het buigen van massief hout, in de vorm van de Thonet nummer 14. Dan maken we de stoel nog steeds zoals we dat ooit in die tijd ook deden. Thonet was een kunstenaar, het was een vormgever, maar ook wel echt heel erg commercieel en wilde wel gewoon massaproductie maken. Hij maakte in zijn werkplaats, de toenmalige werkplaats nog, zeg maar onderdelen van de stoelen, die had hij op voorraad en als je daar dan naar binnen kwam, dan zei je van: “ik wil een stoel met armleggers” of “een stoel met een gematte zitting” of “met een houten zitting”, en hij stelde de stoel samen en je kon ‘m bij wijze van spreken meteen meenemen. Maar hij had dus de onderdelen op voorraad. En dat was eigenlijk hetgeen wat bijvoorbeeld Ikea nu doet. Een hele bekende, ook een designklassieker is S43 van Bauhaus docent Mart Stam, die heeft hij destijds ontworpen door met stalen buizen, verwarmingsbuizen, te experimenteren. En hij had toen een zwangere vrouw en die wilde lekker verend zitten, dus zo is hij op het idee gekomen destijds. Je moet je voorstellen, dat er een nieuwe tijd was, het buighout was een beetje voorbij, het was over zijn top, iedereen, die had het wel een beetje gehad met dat mooie gekrulde, sierlijke hout. Het werd misschien wat harder, wat zakelijker. We noemen het ook in Nederland de “Nieuwe Zakelijkheid”, wat we in Duitsland “Bauhaus” noemen. En er werd geëxperimenteerd met andere materialen, staal, beton, glas, dat zag je eigenlijk ook in de architectuur je heel duidelijk terugkomen. Zo ook werd er geëxperimenteerd in ontwerpen van nieuwe stoelen. Meubelfabrikant Thonet organiseert jaarlijks een wedstrijd voor talentvolle ontwerpers. De VW-stoel van ontwerpersduo Maartje Nuy en Joost van Noort wint in 2009 de Mart Stam Prijs. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426444 337 2032-12-31T22:00:00+00:00 2985 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no vormgeving stoel Thonet https://schooltv.nl/video-item/sampling-in-beeld-wat-is-found-footage-techniek 2024-01-25T12:45:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15062.w613.r16-9.bfe0adc.webp Sampling in beeld | Wat is found footage techniek? Ype Driessen maakt fotostrips waarin hij samples van bestaande beelden gebruikt. Hij figureert vaak zelf in zijn strips samen met zijn vriend Willem. Voor NRC-Next maken we elke week een actueel stripje, dus over het nieuws of over trends. Dan is het gewoon een kwestie van de krant lezen en het nieuws volgen. De inspiratie komt eigenlijk uit het dagelijks leven voor Ype en Willem. Dus er gebeurt elke dag wel iets of zo of ze zeggen iets wat de aanleiding kan zijn voor een stripje. Ik heb hier een stripje over een nachtmerrie. Dit is plaatje 1, dan lig ik in bed. Dit is een nachtmerrie, die heb ik ook echt dat ik in een auto rijd en dan besef ik, dat ik dat helemaal niet kan. Ik heb geen rijbewijs en ik weet ook niet hoe ik moet remmen. En altijd als ik me dat bedenk, dan op dat moment komt ook opeens de politie achter me aan. Nou ja, en Willem, mijn vriend, die heeft dezelfde droom. Deze hebben we met de zelfontspanner genomen met mijn camera en een statief, en het is wel een heel gedoe omdat je steeds weer gaat liggen en doen alsof je slaapt, en dan weer snel eruit en klik, en dan weer terug. Dit ziet er niet zo dynamisch uit, dus wat ik heb gedaan is de achtergrond weggehaald en dan heb ik er wat bomen in gezet als een soort horizon, dan wordt het al iets mysterieuzer en een beetje, dat moet die nachtmerriesfeer worden. Dan word ik dus nog achtervolgd door een helikopter. Dan heb ik er een helikopter in geplakt. Eigenlijk het silhouet van een helikopter. Dan heb ik ‘m wat lichtjes gegeven en dan heb ik er uiteindelijk een enorme lensflair aan toegevoegd en dan lijkt het net alsof dat licht dat op mij schijnt gewoon van binnenuit, alsof dat van die helikopter af komt. Dus dan heb je echt een soort spannende achtervolging. En die helikopter, die heb ik gewoon van internet geplukt, dat was gewoon een foto van een helikopter, dus ik heb ‘m eigenlijk gejat zeg maar, maar ik heb er zoveel aan gedaan, dat het wel mijn eigen helikopter is geworden. Ja, die fantasie, dat tropische eiland, die komt van zo’n beeldbanksite met rechtenvrije foto’s. En ik kan natuurlijk dat sneeuwlandschap daar ook van gebruiken, maar ik kon er niks vinden in het geschikte perspectief. En sowieso vind ik het ook wel leuk: ik heb ‘m dus via Twitter, dat ik weet waar het vandaan komt zeg maar, en toen heb ik gewoon gekeken welke het beste past en dat was eigenlijk deze. Dus dit is de originele foto. En dit zijn wij dan op diezelfde foto zonder achtergrond. En als je het weet, dan zie je wel denk ik, dat we erin geplakt zijn. Maar als je er niet op bedacht bent, dan is het redelijk overtuigend volgens mij. Ype gebruikt samples op kleine schaal. De Amerikaanse filmer en mediakunstenaar Marco Brambilla werkt grootschalig met bestaand beeldmateriaal. Dat noemen we de “found footage techniek”. Als je in het Standard Hotel in New York de lift in stapt, zie je zijn kunstwerk Civilization dat uit meer dan 400 Hollywood filmfragmenten bestaat. Je maakt in de lift een reis van de Hel naar de Hemel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426445 219 2032-12-31T22:00:00+00:00 2039 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no kunst sampling https://schooltv.nl/video-item/sampling-wat-is-sampling-en-hoe-is-het-ontstaan 2024-01-04T10:36:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15064.w613.r16-9.2adbb33.webp Sampling | Wat is sampling en hoe is het ontstaan? In 1969 heeft de Soulband The Winstons een hit met Colour Him Father, ze krijgen er zelfs een Grammy voor. Maar op de B-kant van het singeltje staat het nummer Amen, My Brother, en 6 seconden van dat nummer zullen wereldberoemd worden. De Amen-break wordt het meest gesamplede muziekfragment ooit. Het totale random drumrol in het midden ergens, op de één of andere manier heeft iemand die ooit ontdekt in de jaren ’80, en gebruikt in een aantal Hiphopplaten en vanaf dat moment is iedereen het eigenlijk gaan recyclen, het is eigenlijk ook een beetje de basis geweest voor bijvoorbeeld de Jungle en de Drum And Base, en vooral ook de Breakbeat. Er zijn hele genres uit ontstaan uit die ene drum. Ik doe er wel altijd iets nieuws mee, ik maak ‘m langzamer, ik maak ‘m sneller, ik gooi ‘m door een filter. Samplen is eigenlijk iets bestaands pakken en dat opnieuw gebruiken. En als ik iets doe met beeld, zie ik dat ook als een sample, maar ik zie kleding ook als een sample: je kan er dingen opplakken, je kan er dingen afknippen. Vroeger was natuurlijk heel erg het gevoel van “ja, we jatten iets”, “mensen die samplen, dat zijn mensen die zelf niet creatief zijn”. Het is eigenlijk gewoon het manipuleren van iets wat je al hebt gevangen en dat kan je, eigenlijk naar je eigen hand zetten. In dit specifieke geval heb ik eigenlijk mijn eigen stem gesampled. Het begon eigenlijk zo… Nou, dan denk je: “dit gaat echt helemaal niks worden!”. Maar uiteindelijk met heel veel doorzettingsvermogen en fantasie komen we uiteindelijk hieruit… En dan ga je stapelen… En ik heb heel veel gebruikgemaakt van internationale blogs en die schreven heel veel over mijn muziek en zo komt het eigenlijk, overal over de hele wereld terecht. En zo kwam het ook terecht bij een jongen in Engeland, die hoorde een nummer van mij, het heette Hooligans, een enorme bak met herrie. Hij hoorde die track en hij was op dat moment bezig met zijn eerste album en hij heeft die track eigenlijk gewoon gesampled in zijn volledigheid en daar een heel nieuw nummer omheen gemaakt. En de grap is dan eigenlijk ook nog eens keer, dat het nummer veel beter erdoor geworden is en dat is natuurlijk waar je op hoopt, dat iemand iets van jou samplet, datgene pakt en het uiteindelijk beter maakt, dat is eigenlijk voor mij het ultieme voorbeeld van samplen 2.0, in 2011, 2012 en beyond. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426446 273 3037 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no sampling kunst https://schooltv.nl/video-item/maarten-baas-de-vurige-werkwijze-van-ontwerper-maarten-baas 2024-01-30T13:09:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15066.w613.r16-9.9591d03.webp Maarten Baas | De vurige werkwijze van ontwerper Maarten Baas Maarten Baas is industrieel ontwerper. Hij ontwerpt een serie verbrande meubels. Enkele daarvan kwamen in musea terecht, waaronder ontwerpen van Rietveld en Gaudi. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426447 231 2032-12-31T22:00:00+00:00 1959 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no kunst vormgeving https://schooltv.nl/video-item/kamagurka-ipad-performance-als-concept 2024-01-04T10:36:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15068.w613.r16-9.887849b.webp Kamagurka | iPad performance als concept Kamagurka is een Belgische kunstenaar die absurde kunst maakt. Hij treedt op in het theater, maakt cartoons, maar is vooral schilder. Dit is een iPad en daar op kun je allerlei applicaties downloaden zoals deze, Scatch Screw. Het is allemaal zo magisch. Ik had het dus eigenlijk nooit kunnen dromen als kind dat dat ooit mogelijk zou zijn. En daarom werk ik daar nu ook mee, niet omdat het het enige medium is, maar als ik zou moeten kiezen tussen een iPad en een doek met verf?, dan kies ik nog altijd een doek met verf. Een I-pad zet puntjes eigenlijk die een beeld vormen, hier heb je (…) in beeld. Kamagurka houdt in het Stedelijk Museum in Amsterdam een 24-uurs iPad-marathon. Het duurde 24 uur, aan één stuk door werken, dat je dus na 10, 12, 14 uur over bepaalde grenzen heengaat, omdat je niet meer denkt van “ik moet nog eten”, “ik moet in bed kruipen”, “ik moet morgen opstaan”, “ik moet…”…, nee, dat is allemaal weg. En dan zit je echt helemaal in je werk. En dan komen volgens mij de beste dingen naar boven. En als ik zeg van: ik ga nu 24 uur bijvoorbeeld schilderijen ontwerpen op een iPad en ik print die op doek, ik laat die meteen ook printen en dan hang je ‘m meteen op, dan krijg je natuurlijk binnen die 24 uur een tentoonstelling die op het moment zelf ontstaat, die ook een soort performance is. Je kunt het eigenlijk vergelijken met een theateroptreden, dat is ook iets dat eigenlijk maar één keer plaatsvindt op dat moment. En als het goed is ook het gevoel geeft aan het publiek dat het alleen maar op dat moment voor hen bestemd is. En ik heb er 75 gemaakt, maar ik heb er een paar afgekeurd die niet goed genoeg waren om te vernietigen. Het hoort bij het concept van Kamagurka dat hij zijn iPad-schilderijen binnen 24 uur vernietigd. Daarna verbrandt hij zijn werk en doet de as in de door hemzelf ontworpen zwarte glazen urnen. Ik heb altijd de tekening in dit boekje zitten, de dingen die allemaal vernietigd zijn. En daar maak ik nu ook weer schilderijen van bijvoorbeeld. Dat is een sculptuur geworden, dat staat hier beneden. Het idee is ontstaan tijdens die nacht, die 24-iPad-performance, en dat is een fietsend landschap. Hier, hier lees je “landscapes”, dat hebben we ook ontworpen toen. Dus het idee is, dat ik een landschap schilder dat zich in een comfortabele sofa bevindt, een beetje lui ligt niks te doen. Dus ik heb foto’s gewoon van het internet geprint op canvas en daar ben ik dan op beginnen te schilderen eigenlijk met olieverf. En het rare vind ik is, dat het geschilderde gedeelte er realistischer uitziet dan het gefotografeerde gedeelte eigenlijk. En dat heeft ook te maken weer met die pixels waar ik daarnet over sprak, dit is echt en dit is print. Maar ik vind die combinatie juist zo interessant. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426448 227 2032-12-31T22:00:00+00:00 1656 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no kunst concept https://schooltv.nl/video-item/een-spraaksample-hoe-ontstaat-een-spraaksample 2024-01-04T10:36:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15070.w613.r16-9.a7bc783.webp Een spraaksample | Hoe ontstaat een spraaksample? Tata-tata is mijn allereerste stuk met spraaksamples. Ik gebruik de stem van een oude man die eigenlijk alleen maar “tata-tata” zegt en hij imiteert Apollinaire, want toen deze oude man een klein jongetje was, ten tijde van de Eerste Wereldoorlog, daar maakte hij Apolinair mee, hij zat bij de dichter op schoot en de dichter kwam net gewond terug uit de oorlog. Hij had een hoofdwond en een soort band om zijn hoofd, er zijn nog foto’s van. En hij speelt, hij zong Apollinaire, hij zong een militair marsje. En de oude man zingt dus wat hij 80 jaar geleden Apollinaire hoorde doen. Dus in feite is “tata-tata” ook een sample van wat ooit iemand in 1915 heeft gezongen. Audio anno 1923 was, geloof ik, op een wasrol. Je hoort de stem van Guillaume Apollinaire die één van de belangrijkste dichtregels uit zijn oeuvre: “vienne la nuit, sonne l’heure”: “als de nacht komt, klinken de klokken” declameert. Het aardige van Apollinaire is, dat hij de allereerste sampelaar was. En hij is één van de eerste die zich daar ook bewust van was. Hij woonde en leefde in Parijs en op zijn wandelingen door de binnenstad ving hij flarden van gesprekken van passanten op. Ik besloot ergens in ’95 om een stukje te maken voor cello met die stem van die oude man en toen: “God, dit is wel leuk, ik ben eigenlijk iets aan het doen wat Apollinaire zelf al deed: ik gebruik namelijk een bestaand audiofragment en maak daar een nieuwe compositie van, zoals hij dat deed met die flarden tekst op straat”. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426449 204 2032-12-31T22:00:00+00:00 532 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no Apollinaire kunst sampling https://schooltv.nl/video-item/jacob-ter-veldhuis-sampling-in-de-muziek 2024-01-04T10:36:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15072.w613.r16-9.a1763e3.webp Jacob ter Veldhuis | Sampling in de muziek Jacob ter Veldhuis is een geëngageerd componist die het wereldnieuws kritisch volgt en dat als uitgangspunt neemt voor de video-opera The News. Hij houdt van taal. Het bijzondere van taal is, dat de taal eigenlijk muziek is. Terwijl ik nu praat, zou je wat ik zeg ongeveer in notenschrift kunnen uitdrukken. Ter Veldhuis gebruikt de woorden van mensen die in het Nieuws komen. Hij bewerkt hier een bekentenis van een Amerikaanse veteraan die in de Iraakse oorlog vocht. Het begint al allemaal hier met audio. Wat je hier hoort is, dat hij eigenlijk in een soort groove spreekt, dus het is eigenlijk ideaal voor een “walking base” zoals we dat noemen. Stilte. Die stilte is essentieel, dat is nogal wat, “man, woman, dog, child, cat, whatever shoot it”. De drie ingrediënten van muziek zijn eigenlijk: melodie, harmonie, ritme. En in dit geval kies ik voor drie blazers die heel omfloerst een begeleidinkje spelen en alles tezamen klinkt dan ongeveer als volgt. Niets is wat het lijkt. Alles is gemanipuleerd. Nieuws is infotainment, is vermaak geworden. Die schijnwereld, die wereld van politici die pretenderen iets te zijn, die fascineert me. Ik wil als het ware inzoomen op de ziel van dat soort politici. De opera The News verandert doorlopend van inhoud. De componist gebruikte opgewonden toespraken van de Italiaanse politicus en mediamagnaat voor een compositie. Berlusconi is een operettefiguur eigenlijk en het is een acteur pur sang, daar hoef je eigenlijk bijna al helemaal niks meer aan te doen. Hij heeft bovendien een hele mooie hoge tenorstem, hij schijnt vroeger zanger geweest te zijn. En zijn demagogische praatjes heb ik als het ware uitvergroot. Dus ik heb gedacht: “okay, ik doe alsof ik door de Liga Norte zijn politieke partij ben ingehuurd als Chef Propaganda en ik ga met Jan Boiten, degene die de tekstanimatie maakt de boodschap van Berlusconi uitvergroten”. Die man heeft zoveel melodie in zijn stem, dat het een soort marsmuziek, een soort fanatieke politieke marsmuziek is geworden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426450 221 2032-12-31T22:00:00+00:00 755 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no kunst sampling https://schooltv.nl/video-item/dada-ontstaan-en-invloed-van-dada 2024-01-04T10:36:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15074.w613.r16-9.5767e99.webp Dada | Ontstaan en invloed van Dada In de jaren ’60 stelt Wim T. Schippers zijn pindakaasvloer voor het eerst tentoon tot grote verontwaardiging van het publiek. Als hij in 2011 de vloer nogmaals exposeert, wordt het kunstwerk weer bespot en bekritiseerd. Die hele discussie erover, dat gedoe, is ook onderdeel van het kunstwerk. Dus het is eigenlijk net zoiets alsof de componist zeg maar zijn partituur bespreekt, met een orkest wat het gaat uitvoeren, dat is het gewoon, het is een uitvoering. Schippers bewondert kunstenaars van de Dada-beweging die ontstaat als reactie op de in hun ogen zinloze Eerste Wereldoorlog. Marcel Duchamps tekent een snor en baard op de reproductie van de Mona Lisa en noemt het werk “L H O O Q”, dat hij vertaalt met: “Elle a chaud au cul”, “ze is een lekker ding”. De dichter Paul van Ostayen schrijft moderne verzen in opvallende typografie en Kurt Schwitters maakt collages waarvoor hij gevonden voorwerpen als treinkaartjes en sigarettendoosjes gebruikt. Hij doorbreekt hiermee de grenzen van de traditionele schilderkunst. Ik zag nieuwe, of voor mij dan die ik nog nooit heb gezien, Schwitters, en daar werd ik naartoe gezogen, ik zag dat en ik denk: “jeetje, dit is iets!”. En dan zie je gewoon zo’n half stuk hout, een beetje vies opgeverfd en wat rots, bij de vuilnisbak gevonden lijst, het hangt en het heeft zo’n kracht, en ik weet niet hoe het komt. Ik weet het niet. Je ziet meteen, dat het wat is. En het is zo. Maar hij vroeg ook aandacht voor het onaanzienlijke. Alle Dada-kunstenaars spotten met de waarden van de behoudende kunstwereld. Zij gebruiken voorwerpen die al bestaan. De zogenaamde ready-mades. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426451 122 2032-12-31T22:00:00+00:00 7416 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no Dada kunst concept https://schooltv.nl/video-item/bauhaus-de-betekenis-en-invloed-van-het-bauhaus 2024-01-16T15:53:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15076.w613.r16-9.2b2e1f6.webp Bauhaus | De betekenis en invloed van het Bauhaus In het Bauhaus zette men zich af tegen de burgerlijke cultuur en tegen producten die heel erg overdadig versierd waren, en vanaf dat moment begon ook metaal zijn intrede te doen in de werkplaats van het Bauhaus. En Marcel Breuer was daar een belangrijke stimulator bij, maar aanvankelijk waren er eigenlijk ook nog helemaal niet de goede middelen voor toen hij daarmee begon, en zo ging hij zijn allereerste ontwerpen eigenlijk uitvoeren in een werkplaats bij een vliegtuigfabriek in de buurt van Dessau, de fabriek van Junckers. Want daar had hij veel meer middelen en machines, en materialen, en werktuigen om zijn ideeën om te zetten in zijn nieuwe experimenten eigenlijk. Marcel Breuer was één van de eerste die zich ging bezighouden met het ontwerpen van metalen stoelen voor de huiskamer. Als je ‘m eventjes van opzij bekijkt, dat je dan als het ware die hele strakke kubische vorm daar nog in ziet, dit is als het ware alsof de stoel is opgesloten in een rechthoek. En dat komt helemaal weer terug en dat was ook de vormentaal waarvan men vond, dat dat aansloot bij dat industriële: hoe strakker, hoe rechter, hoe geometrischer, hoe industriëler. De mensen vonden dat eigenlijk natuurlijk niks, de meeste mensen vonden dat kil en kaal, en ziekenhuis-achtig, en fabriek-achtig, en die wilden dat niet, die vonden dat niet mooi. Maar andere ontwerpers en heel veel andere mensen, moderne mensen, die de moderne geest in zich voelden, die sprak het wel aan. En dat had tot gevolg dat ontzettend veel andere ontwerpers ook met die stalen buizen door zijn gaan experimenteren. Want in 1927 was er een grote tentoonstelling in Stuttgart en bij die tentoonstelling hoorde een wijk met huizen en allemaal bekende architecten zijn gevraagd om daar een huis neer te zetten, of een rijtje huizen, en dat moest dan ook weer helemaal passen in hun idealen. Het moesten huizen zijn waar iedereen zou kunnen wonen. En daar werden architecten voor gevraagd als Mies van der Rohe en De Corbusier, maar ook de Nederlandse architecten: Oud en Mart Stam. En Mart Stam had voor zijn huis het eerste model van zijn achterpootloze Freischwinger Stuhl gemaakt. En bij die gelegenheid hebben ontzettend veel mensen dat gezien en zijn daar later op doorgegaan. Het hele idee van eenvoud is eigenlijk een ontwikkeling, die zich heel langzaam maar zeker heeft doorgezet en waarvan je nu nog allemaal belangrijke elementen terugvindt in ook gewoon Ikea en in de Hema. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426452 208 2032-12-31T22:00:00+00:00 4595 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no Bauhaus kunst vormgeving https://schooltv.nl/video-item/rietveld-wat-zijn-de-bekendste-rietveld-stoelen 2024-01-30T13:58:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15078.w613.r16-9.98a8e1f.webp Rietveld | Wat zijn de bekendste Rietveld-stoelen? We staan hier voor een groepje van vier stoelen van Rietveld. En Rietveld was in de 20ste eeuw een bijzondere ontwerper, omdat hij een echte stoelenmaker was, echt van huis uit een timmerman en een ongelooflijke originele man die voortdurend zijn hele carrière lang is blijven experimenteren met vormen, met materialen, met nieuwe constructies; constant is hij bezig gebleven. De meeste mensen kennen van Rietveld zijn rood/geel/blauwe stoel, waar dit eigenlijk een soort variatie op is. En de zitting en de rugleuning is in dit geval bekleed met een hele dunnen laag leer. Het is een hele bijzondere stoel waar er maar een paar van bestaan, die zijn nooit in serie gemaakt. En een andere stoel, die eigenlijk chronologisch daarop volgt is deze stoel: dat is de beugelstoel. En iets waarmee Rietveld als één van de eerste ontwerpers heeft geëxperimenteerd is met het buigen van hout. Want dit is een dunne laag triplex of waarschijnlijk zijn het twee lagen triplex op elkaar, want dat deed hij ook vaak, die hij boog in de vorm van een stoel. En dat vinden we nu heel vanzelfsprekend en zie je dat overal, maar dat was in die tijd nog iets heel nieuws en hij heeft daar heel erg veel mee geëxperimenteerd voordat hij ergens toekwam, dat echt werkte. En dit is eigenlijk uiteindelijk de enige stoel van Rietveld geworden die in een zekere oplage geproduceerd is en hij is uitgevoerd in opdracht van Firma Metz, de grote, bekende winkel in Amsterdam. Een andere hele bekende Rietveld-stoel is deze zigzagstoel. Dit is een doorlopende lijn, eigenlijk een bliksemschicht bijna, samengesteld uit planken die hij in die scherpe hoeken met bouten, met schroeven in elkaar heeft gezet en daar ter versteviging ook nog die driehoekjes en ook hieronder, ook zo’n driehoekje, heeft aangebracht. Maar ook hier was het weer zijn ideaal om iets te maken wat zo luchtig en ruimtelijk mogelijk was, want dat wilde hij maken, hij wilde niet hele zware fauteuils maken, maar hij wilde lichte stoelen maken die goed verplaatsbaar waren, die makkelijk schoon te maken waren, waar de lucht en het licht als het ware vrij omheen zou spelen. En dan zien we hier tenslotte nog een wat later ontwerp van Rietveld, dit is van na de Tweede Wereldoorlog, ongeveer 1950, en daar zie je dat die is helemaal samengesteld uit alle mogelijke vormen van gebogen hout en ook dit is niet een stoel geweest die in hele grote oplages is uitgevoerd. Eigenlijk alle Rietveld-stoelen zijn experimenten. En het zijn altijd andere mensen geweest die zijn doorgegaan op zijn ideeën, en die dan later economisch haalbaar zijn gebleken. Maar dat heeft Rietveld zelf eigenlijk nooit kunnen bewerkstelligen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426453 203 2032-12-31T22:00:00+00:00 2457 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no vormgeving kunst Rietveld https://schooltv.nl/video-item/perspectief-perspectief-in-beeldhouwen 2024-01-04T10:36:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15080.w613.r16-9.909e98e.webp Perspectief | Perspectief in beeldhouwen Een mens kan zijn eigen kijkhoek veranderen. Dus je voegt weer iets persoonlijks aan je waarneming toe. En dat is perspectief. En om dat een beetje te overdrijven dat dat kan, dat de werkelijkheid nog veel wonderlijker in elkaar zit dan wij allemaal denken, heb ik die perspectief eigenlijk flink overdreven zeg maar. Ik zal even het elektrisch plateautje… Een realistisch beeld, dat kijkt je zo aan. Dan zijn alle hoeken, nou, zeg 90 graden vanuit die kant gezien. Je hebt en profil in dit, maar dit beeld is zo gedraaid. Dus krijg je hier een stompe hoek en hier een veel scherpere hoek. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426454 66 2032-12-31T22:00:00+00:00 1209 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no kunst smaak perspectief https://schooltv.nl/video-item/jeff-koons-de-koning-van-de-kitsch 2024-01-30T13:16:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15084.w613.r16-9.5cc85fe.webp Jeff Koons | De koning van de kitsch De hedendaagse kunstenaar Jeff Koons maakt gladde, glanzende beelden. Hij laat zich duidelijk inspireren door de levenslustige stijlperiode van de Barok. Een kunstwerk uit die tijd is altijd vol beweging. Of het nu een gebouw, een schilderij of een beeld is, alles straalt rijkdom en macht uit. De portretten van Lodewijk XIV benadrukken zijn positie als vorst. Het schilderij van Hyacinthe Rigaud, de Zonnekoning, is realistisch geschilderd, maar het is ook geïdealiseerd: Lodewijk wordt op zijn eigen verzoek veel mooier gemaakt dan hij eigenlijk is. Jeff Koons, de Koning van de Kitsch, stelt in 2008 zijn beelden tentoon in het paleis van Lodewijk in Versailles. Een groepje tegenstanders houdt een handtekeningenactie om de in hun ogen smakeloze creaties zo snel mogelijk uit het paleis te laten verwijderen. Tevergeefs. Michael Jackson and Bubbles, uitgevoerd in porselein met goud, staat maandenlang te glimmen vlak voor het portret van de koning die als de griekse god Hercules wordt afgebeeld. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426456 88 2032-12-31T22:00:00+00:00 4198 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no kunst smaak Jeff Koons https://schooltv.nl/video-item/erwin-olaf-wat-betekenen-schoonheid-en-smaak-voor-erwin-olaf 2024-01-25T12:45:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15086.w613.r16-9.a2b1d8d.webp Erwin Olaf | Wat betekenen schoonheid en smaak voor Erwin Olaf? “Ik verleid graag visueel”, zegt fotograaf Erwin Olaf, “als ik fotografeer, komt eerst schoonheid en dan het gevoel”. Ik fotografeer erg op schoonheid. Lelijke dingen zie je af en toe op straat, maar kijk: mooi is natuurlijk een heel relatief begrip. Het heeft voor mijn gevoel niks te maken met een gebrek aan rimpels of aan een hele slanke lijn, mooi heeft voor mij te maken met, een gevoel van aangenaamheid om naar te kijken. Dus dat je graag naar een beeld kijkt. En soms, dan portretteer ik iemand en benader ik het toch wel een beetje zoals, schilders uit de Gouden Eeuw zal ik maar zeggen, die werkten vaak ook in opdracht. En die haalden ook kleine dingetjes weg bij hun opdrachtgevers, die laten we maar zeggen tijdelijke verstoringen van esthetiek waren. Ik heb bijvoorbeeld Edwin van der Sar gehad, dan had ik een portret van hem gemaakt en tijdens het fotograferen, ik ging toen heel dichtbij, dat was een netjes portret, maar ik heb ook een vrij wild portret van hem gemaakt. Maar toen zag ik opeens, dat hij een enorm scheve neus had. En toen heb ik hem opgebeld en dan zeg ik van: “mag ik je neus rechtzetten, want ik word er echt knettergek van, die neus”. Toen zegt hij: “als ik ophoud met voetballen wilde ik ‘m toch al recht laten zetten, dus doe maar”, weetjewel. Maar bij het wat laten we maar zeggen actievere portret van hem, waar ik wat verder weg sta, heb ik die neus wel laten zitten, want dat valt dan toch niet op. 1, 2… zo, wat ben je groot! 1, 2… ah! Ah! Exact. En je mag ook naar de zijkant kijken. 1,2… ah! 1,2… ah! Smaak, ja, dat is hetzelfde iets als schoonheid weetjewel, dat fladdert alle kanten op. En iedereen heeft zijn eigen smaak natuurlijk. Nou, zoals afgelopen week ben ik naar een tentoonstelling in Brussel geweest, in het Paleis Voor Schone Kunsten, van de kunstenaar Jeff Wall, die fotografie gebruikt om op een totaal andere manier met geënsceneerde werkelijkheid om te gaan en zijn werk heb ik echt nooit goed begrepen, en daar had ik zelfs een behoorlijke aversie tegen. Maar na deze tentoonstelling en ik had het al een paar jaar eerder hoor, dat ik dacht: “God, waarom heb ik toch altijd een emotie als ik naar die man zijn werk kijk?”. En deze tentoonstelling, die was gecombineerd met zijn eigen werken in combinatie met werk wat hem beïnvloedde, dus uit het verleden, fotografie, schilderkunst uit het verleden, en dat was zó interessant, want daardoor zag je wat zo’n man beweegt om zijn eigen werk te maken. En opeens denk je dan: “ja, dit is toch een heel groot kunstenaar!”, weetjewel, “ook al heeft hij een andere smaak dan ik”. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426457 196 4306 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no smaak kunst Erwin Olaf https://schooltv.nl/video-item/beeldhouwer-emile-van-der-kruk-wat-is-zo-kenmerkend-voor-de-beelden-van-emile-van-der-kruk 2024-01-30T13:10:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15088.w613.r16-9.a960679.webp Beeldhouwer Emile van der Kruk | Wat is zo kenmerkend voor de beelden van Emile van der Kruk? Ik vind het mooie van het werk van Emile, dat hij op een andere manier naar de dingen kijkt. We hebben diverse dingen van hem en er zit op zijn minst altijd een perspectivische eigenaardigheid in, zoals dit ook, dat is dus onder een bepaalde scheve hoek gemaakt. Als je daaromheen loopt zie je het ook steeds op een andere manier. Maar het blijft wel steeds degene die erop staat. Wat me zo aantrekt in het beeld is de bepaalde grofheid die erin zit, de verschillende dieptes die je in het beeld ziet, of je van de voorkant kijkt of je kijkt van de zijkant: er zijn hele grote verschillen in het beeld wat ik heel erg mooi vind. Ik denk, dat zij hier nog heel erg lang blijft staan. Emile van der Kruk is de maker van de robuuste beelden van Jack en Peter. Hij schuwt het sentiment niet. Hij maakt groteske beelden die getekend lijken door het leven. Hier zie je enkele portretten, hiernaast me staat mijn vader. Mijn vader was trompettist. Ja, kenmerkend is die grove structuur. En voor veel mensen is dat opvallend, omdat meestal als er een portret wordt gemaakt, een gelijkend portret van iemand, dan wordt er steeds hetzelfde middel gehanteerd, dat is realistisch, dus dezelfde vorm, en glad. En ja, ik vind dat een vrij suf middel om een portret te maken. Dit is een elektrisch plateautje… Dat mensen er echt voor gaan, dat is een tweede, gelukkig raakt het ze en het valt op, maar tegelijkertijd moeten ze dan eigenlijk kritiek op hun eigen smaak leveren. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426458 134 2032-12-31T22:00:00+00:00 1098 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no Emile van der Kruk kunst smaak https://schooltv.nl/video-item/wanneer-is-iets-kunst-en-wanneer-ben-je-kunstenaar 2024-01-16T16:05:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15090.w613.r16-9.442b1b9.webp Wanneer is iets kunst? | En wanneer ben je kunstenaar? De kunstwereld staat op zijn kop als Marcel Duchamp in 1917 zegt dat een urinoir kunst is. “Elk alledaags voorwerp kan kunst worden”, zegt hij, en dat brengt een discussie op gang. Hij is de grondlegger van de conceptuele kunst. Het denken over kunst is kunst. En het kunstwerk is een idee. Pas op de suppoost! Ik dacht: “nou, één pizzapunt meer of minder valt hier niet op”. En dat was het idee: “hoe kan je het in een museum, in welk museum dan ook, ophangen naast een Van Gogh en het niet laten opvallen?”. Dus toen hebben ze het allemaal tegelijkertijd om 1 uur ’s middags laten plaatsen en daarvoor hebben we wel heel veel vrienden en kennissen, en klasgenoten, compagnons voor ingeschakeld. Ja. Ja. Het Rijksmuseum was wel met detectorpoortjes en al dat soort dingen, maar daar kon je het zo naar binnen brengen. Je tas kon door dat ding heen, maar ze zoeken naar messen en bommen. Naar bommen en scharen. En een pizzapunt valt niet zo op. Nee. Iedereen was eigenlijk een beetje onthutst zou je kunnen zeggen, dat dat in één keer in het museum te zien was en ontdekt werd. Volgens mij was het een Twitterbericht van… Ja. De Twitter van Centraal Museum Utrecht die aangaven dat ze ‘m zouden laten hangen, omdat ze het een leuke actie vonden. Mij intrigeerde het meteen. Ik vond dat wel iets, ja, ik weet niet, dus ik zei al meteen eigenlijk ook tegen mijn collega’s “ja, ik wil het kopen!”. En toen dacht je “ja, we hoeven daar geen 100.000 Euro voor, maar als we geld hebben om met zijn vieren naar Londen en Parijs te kunnen, en het daar te kunnen hangen, zijn we allang blij”. Als een object of een uiting, of een expressie eenmaal binnen de muren van een museum is, is het zodanig opgewaardeerd, dat het zeg maar onbetwistbaar kunst is. Dus ik ben naar Londen geweest en inmiddels naar Parijs geweest, en het Louvre. Dat kan je hier hangen. Wat is een kunstwerk? Is het kunstwerk een doosje met de pizzapunt of is het kunstwerk ons idee, om het idee op zich zonder het te doen, is dat al een kunstwerk? Of is het een kunstwerk, dat je met zeven personen of op zeven plekken tegelijkertijd met heel veel personen tegelijkertijd zo’n ding plaatst? Het kan alle drie kunst zijn en ik weet nog steeds niet precies welke nou het kunstwerk is. Sam en Menno zijn niet de eersten die hun werk ongevraagd in een museum ophangen. De artiest Banksy was hen in de jaren ’80 voor. Daarna kwamen we er inderdaad achter, “dit is blijkbaar ook al vaker gedaan” en het is eigenlijk een combinatie van Banksy en Duchamp, want Duchamp plaatste iets wat geen kunst was, namelijk het urinoir, de pisbak, met toestemming van het museum. En Banksy, die hing zijn schilderijen die op zich wel kunst waren ongevraagd op, zonder daarbij te vermelden waar het vandaan kwam. Het is ook zeker al eerder gedaan, maar dat waren wel de mensen die hun naam al gevestigd hadden als zijnde kunstenaar. Dus twee idioten die dit verzinnen en het doen kunnen waarschijnlijk kunstenaar worden door het te doen? Ja. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426459 210 20847 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no kunst museum conceptuele kunst https://schooltv.nl/video-item/conceptuele-kunst-wat-is-conceptuele-kunst 2024-01-30T12:56:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15092.w613.r16-9.ad8e6b7.webp Conceptuele kunst | Wat is conceptuele kunst? De kunstwereld staat op zijn kop als Marcel Duchamp in 1917 zegt, dat een urinoir kunst is. “Elk alledaags voorwerp kan kunst worden”, zegt hij, en dat brengt een discussie op gang. Hij is de grondlegger van de conceptuele kunst. Het denken over kunst, is kunst en het kunstwerk is een idee. Zo’n grote tribune en die tribune keek uit op een enorm wit papier, dat was 8 meter hoog en 17 meter lang. En daarop kon je een lijn trekken. En iedereen die de tentoonstelling kwam bezoeken deed daaraan mee. Toen het klaar was, was het een enorm groot vel, een indrukwekkend, glanzend vel van duizenden lijnen. Zo intrigerend. Dus het concept was “trek een lijn, doe mee, teken mee” en het eindresultaat, dat was, ja, hallucinerend effect. Wat hebben we nou als museum bewaard voor de collectie? Niet die hele grote tekening, maar dat, die actie, dat denken, het concept. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426460 108 2026-11-21T22:00:00+00:00 7063 2012-01-10T22:00:00+00:00 yes no conceptuele kunst kunst museum https://schooltv.nl/video-item/waarom-spreken-ze-in-zuid-afrika-een-soort-nederlands-een-mengelmoes-van-verschillende-talen 2024-04-29T10:25:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15094.w613.r16-9.61682ed.webp Waarom spreken ze in Zuid-Afrika een soort Nederlands? | Clipphanger Het zuiden van Afrika kreeg voor het eerst echt met Nederland te maken in de persoon van Jan van Riebeeck. Die kwam daar in 1652 aan op z’n Dromedaris - want zo heette z’n boot - om bij Kaap de Goede Hoop een handelspost te stichten: de Kaapkolonie. Die Kaapkolonie groeide snel door de toevloed van Vlamingen, Duitsers en Fransen. En die leerden al snel dat ze maar beter Nederlands konden spreken, want denk maar niet dat die Nederlanders een andere taal gingen leren. Nou ja, ‘Nederlands’: vanaf ongeveer 1740 begint de taal van de Kaapkolonisten een eigen leventje te leiden. Dat komt door de contacten met de plaatselijke bevolking, die Khoisan of Bantoe spraken, door de invloed van het Engels en het Maleisisch van de Aziatische slaven. En daarom spreken de Zuid-Afrikanen van ‘baie pisangs’ als ze gewoon ‘veel bananen’ bedoelen. Toen de Boeren hun Kaap kwijtraakten aan de Britten trokken ze het binnenland in. Daar stichtten ze een aantal vrijstaten, waar ze zich uit konden leven in hun eigen tradities en taal: het Nederlands, dat nog wel zo genoemd werd, maar inmiddels dus eigenlijk een nieuwe taal was geworden: het Afrikaans. En zo zijn er aan het andere eind van de wereld miljoenen mensen met wie wij een redelijk normaal gesprek kunnen voeren. Tenzij ze ‘kniediepvoordag’ al onder de ‘dwelmmiddels’ zitten, want dan wordt het een ‘deurmekaarspul’. Ah, ‘moenie worrie nie’. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426461 87 2032-12-31T22:00:00+00:00 14824 2011-12-06T22:00:00+00:00 yes no kolonisten kolonie taal Zuid-Afrika https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-hoe-lang-kun-je-zonder-eten 2024-04-29T10:24:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15096.w613.r16-9.d9309bf.webp Hoe lang kun je zonder eten? | Clipphanger Ons dagelijks eten barst van de eiwitten, vetten en koolhydraten. Daar haalt het lichaam energie uit, die we uitdrukken in calorieën. Om in leven te blijven heeft een gemiddelde man per dag ongeveer 2500 kilocalorieën nodig. Voor vrouwen ligt dat iets lager, op 2000, en daarom zijn vrouwen ook veel minder met eten bezig. (kuch) Als je stopt met eten gaat het lichaam op de survivalstand: het begint zijn eigen weefsels op te eten om toch nog aan energie te komen. Eerst is je (eventuele) vet aan de beurt, en dan zijn die o zo eiwitrijke spieren de klos. Je organen vallen een voor een uit, totdat uiteindelijk je belangrijkste spier aan de beurt is: je hart. Als je hart eenmaal begint af te takelen, dan gaat het.. hard. Hoe lang je precies op je lichaamsreserves zou kunnen teren verschilt per persoon. Een goed doorvoede man heeft zo’n 161.000 kilocalorieën opgeslagen in zijn weefsel. Bij een verbruik van 2500 kilocaloriën per dag zou je dan dus zo’n 2 maanden zonder eten moeten kunnen. Maar dan moet je wel blijven drinken, en hoe dan ook geldt: DON’T TRY THIS AT HOME. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426462 72 2032-12-31T22:00:00+00:00 11310 2012-01-01T22:00:00+00:00 yes no lichaam eten calorie https://schooltv.nl/video-item/waarom-is-zeewater-zout-dankzij-water-uit-rivieren 2024-04-29T10:24:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15098.w613.r16-9.4cc39e5.webp Waarom is zeewater zout? | Clipphanger In elke liter zeewater zit ongeveer 35 gram zout, dat is vergelijkbaar met 3 afgestreken eetlepels keukenzout. En de zee smaakt ook zout, zoals iedereen weet die wel eens een flinke slok heeft binnengekregen. Dat zout in het zeewater komt van rivieren die in de zee uitmonden. Voordat ze dat doen stromen ze eerst door allerlei gebergten en landschappen. Daarbij voeren ze kleine stukjes gesteente mee. Die steendeeltjes kunnen chemische verbindingen met elkaar aangaan waardoor er zout wordt gevormd. Via allerlei beekjes en zijriviertjes wordt dit naar de rivier gevoerd en zo komt dat zout uiteindelijk in zee terecht. Het zoute zeewater stroomt vervolgens de hele aarde rond, ook door warme gebieden waar veel water verdampt, maar het zout verdampt niet, en blijft lekker relaxed in de zee achter. Ontspan! Zo blijft het zeewater goed zout. Er verdwijnt wel eens wat zout in de zeebodem, en hier en daar ontstaat wel eens een zoutpannetje als er een zeetje opdroogt. Maar dat is alleen maar handig als jij daar bent en toevallig wat zout nodig hebt voor op je eitje, of je bevroren oprit. Zeewater is dus zout, maar rivierwater niet zoet. Toch noemen we dat vaak zo, maar eigenlijk klopt het niet. Zoet water bevat alleen veel minder zout dan zeewater, en het zou dus eigenlijk minder-zout-water moeten heten. Of ‘flauwwater’. Maar dat is een kwestie van smaak. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426463 88 2032-12-31T22:00:00+00:00 35435 2011-12-06T22:00:00+00:00 yes no rivier water zout zee https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-waarom-is-vrijdag-de-dertiende-een-ongeluksdag 2026-04-01T13:54:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15099.w613.r16-9.c8cb260.webp Waarom is vrijdag de dertiende een ongeluksdag? | Clipphanger Om te weten welk getal ook alweer het ongeluksgetal is, hoef je alleen maar het aantal letters te tellen. dertien is al sinds tijden het ongeluksgetal, en vrijdag de 13e de ‘enormepechdag’! Ook dertien letters... Volgens sommigen gaat dat bijgeloof terug naar het Laatste Avondmaal; daar zaten ze met dertien man aan de dis. En het liep ongelukkig af: De main man, Jezus werd verraden, en gekruisigd op Goede vrijdag. dertien, vrijdag, zwarte kat in ’t bakkie. Maar het bijgeloof in vrijdag de 13e kwam pas in zwang aan het eind van de 19e eeuw. En echt populair werd het door de horrorfilms van de 20ste eeuw: Friday the 13th. Daardoor is de angst alleen maar toegenomen. Er is nu zelfs een officiële naam voor de ziekelijke angst voor vrijdag de 13de: paraskevidekatriafobie. Door al die bangmakerij wordt er bijvoorbeeld een stuk minder getrouwd op vrijdag de dertiende. Paren die het wel aandurven kunnen in plaats van een witte duif maar beter een zwarte kat uitnodigen, want ongeluk plus ongeluk is geluk, dat is een wiskundig feit... https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426464 73 2032-12-31T22:00:00+00:00 6513 2011-11-30T22:00:00+00:00 yes no ongeluk angst https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-waarom-vliegen-trekvogels-in-v-vorm 2024-04-29T10:24:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15101.w613.r16-9.541e679.webp Waarom vliegen trekvogels in V-vorm? | Clipphanger Vogels vliegen vaak in een V-vorm. Dat doen ze niet alleen omdat het zo leuk allitereert, maar om energie te sparen. Bij een vliegende vogel is de druk onder de vleugel hoger dan de druk erboven. Die lucht wil dus opstijgen en die stuwt de vogel omhoog. Hij of zij vliegt. De lucht ontsnapt uiteindelijk bij het uiteinde van de puntige vleugel. Daar ontstaat turbulentie, die zorgt voor een zuigende stroom, direct achter de vleugel. Door zich op die plek te positioneren, kan de volgende vogel van die zuiging gebruik maken en net even iets comfortabeler vliegen. Daar komt dan weer een vogeltje schuin achteraan, en zo verschijnt vanzelf die fameuze V-vorm. Zoals altijd leert ook hier de mens van de natuur: een peloton wielrenners beweegt zich voort in een waaier. Alleen de eerste in de rij profiteert niet van de turbulentie, en daarom is het bij wielrenners een erezaak dat ieder op zijn beurt een tijdje kopwerk doet. Bij de vogels gaat dat ook zo. Het is elk jaar weer een flink eind vliegen naar het warme zuiden, en hoe efficiënter ze dat doen, hoe eerder ze op het strand zijn en aan de piña colada kunnen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426465 79 2032-12-31T22:00:00+00:00 10161 2011-12-06T22:00:00+00:00 yes no vliegen vogel wielrennen https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-zijn-vingerafdrukken-uniek 2024-04-29T10:24:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15103.w613.r16-9.63f7086.webp Zijn vingerafdrukken uniek? | Clipphanger Nou en of! Vingerafdrukken zijn hartstikke uniek. Zelfs identieke tweelingen hebben precies hetzelfde DNA... Maar toch verschillende vingerafdrukken. Dat betekent dat er dus in totaal zo’n 70 miljard verschillende vingers te vinden op onze aarde. Een knap staaltje ambachtelijk handwerk van Moeder Natuur! Die ultrakleine huidstreepjes op de toppen van je vingers noemen we papillairlijnen. Die lijnen beginnen ergens, en ze splitsen zich, en dan lopen ze in allerlei verschillende kringetjes, bogen en lussen, en al die factoren maken je vingertop uniek. Helemaal top, vingertop. Die papillairlijnen groeien vanuit de huidlaag die onder de opperhuid ligt, de genererende laag, en die zorgt er dus voor dat de huid zich steeds vernieuwt, en dat het lijnenpatroon identiek blijft. Dus ook als je op de vlucht moet voor de politie en slim denkt te zijn door al je vingertoppen af te schaven, dan komt na een tijdje in het huis van bewaring gewoon je oude vertrouwde vingerafdruk weer terug. En je was trouwens toch al een heel klein beetje verdacht omdat je met 10 afgeschaafde vingertoppen rondliep. Je vingerafdrukken zijn dus uniek en helemaal aan jouw persoontje gebonden. En dat geldt trouwens ook voor een afdruk van je handpalm, van je voetzolen, en zelfs van je tenen. Dus als je denkt dat je wel ongestraft iets kunt jatten met je tenen: zeg dan toch maar ‘dag’ met je handje. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426466 91 2032-12-31T22:00:00+00:00 14046 2011-11-30T22:00:00+00:00 yes no DNA misdaad vingerafdruk vinger criminaliteit https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-waarom-is-er-zomertijd-en-wintertijd 2024-04-29T10:24:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15105.w613.r16-9.1e5bf2d.webp Waarom is er zomertijd en wintertijd? | Clipphanger Een Britse man genaamd William Willett, die kwam al in 1907 met het idee voor de zomertijd. In zijn plan zou op 4 zondagen in april de klok steeds 20 minuten vooruit gezet worden. Dit zou per jaar voor iedereen 210 uur extra zonlicht opleveren, een enorme besparing aan energiekosten én eeuwige roem voor William Willet. Hij wou het. Maar de zomertijd werd pas jaren later een feit, toen de Duitsers zuinig aan moesten doen vanwege de Eerste Wereldoorlog. Dat ging toen wel op z’n Duits, hup in 1 keer de klok een uur vooruit op 30 april 1916. Nederland deed ook mee, en een paar weken later was ook Groot-Brittannië aan de beurt. Applaus voor William Willet! Die helaas net een jaar eerder zelf het tijdige met het eeuwige had verwisseld. In Nederland werd de zomertijd na de Tweede Wereldoorlog weer afgeschaft, maar sinds de oliecrisis van de jaren ‘70 zetten we elk VOORjaar de klok weer een uur VOORuit. En hij gaat ook weer een uur achteruit, in het achterjaar. En om deze tijdloze kwestie ook op te lossen: de ‘echte’ tijd, dat is dus de wintertijd. Behalve in de zomer, dan hebben we de zomertijd. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426467 73 2032-12-31T22:00:00+00:00 16475 2011-12-01T22:00:00+00:00 yes no klok zomer tijd winter zomertijd https://schooltv.nl/video-item/wat-is-thanksgiving-een-feest-voor-alle-amerikanen-behalve-de-kalkoenen 2025-12-08T08:53:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46618.w613.r16-9.9566d09.webp Wat is Thanksgiving? | Clipphanger Thanksgiving Day is een Amerikaanse feestdag die gevierd wordt op de 4de donderdag van november. De oorsprong van de feestdag ligt bij de Pilgrims, een groep Engelsen die in 1620 terechtkomt in Amerika. De eerste winter in hun nieuwe land is er weinig eten, en veel Pilgrims laten het leven. Maar ze krijgen hulp uit onverwachte hoek: van de oorspronkelijke bewoners van het gebied leren ze vissen, jagen en boeren. Na een geslaagde oogst in 1621 is het dan ook tijd voor een feestje! Begin oktober vieren de Pilgrims én de Native Americans samen feest met lekker eten en spelletjes. Het duurt dan nog een paar eeuwen tot Thanksgiving een nationale feestdag wordt. Op deze dag betonen Amerikanen hun dankbaarheid voor de rijkdom die ze hebben gevonden, en dat doen ze in stijl: door enorm veel te eten - sowieso kalkoen. Elk jaar is er 1 kalkoen die niet in de oven hoeft, want die krijgt officieel gratie van de president. Een echte geluksvogel. Na Thanksgiving op donderdag nemen veel Amerikanen nog een dagje vrij. Inmiddels is dat de populairste winkeldag van het jaar: Black Friday, ook een soort feestdag dus - als je tenminste van shoppen houdt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426468 97.941 2032-12-31T22:00:00+00:00 13434 2024-11-27T17:50:00+00:00 yes no traditie Amerika indiaan feest Thanksgiving https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-hoe-hoor-je-je-eigen-stem 2024-04-29T10:23:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15109.w613.r16-9.173f2bf.webp Hoe hoor je je eigen stem? | Clipphanger Geluid is eigenlijk een golf, maar dan in de lucht. Die golf komt via de oorschelp en de gehoorgang terecht op het trommelvlies, dat dan gaat trillen. De bekende gehoorbeentjes (hamer, aambeeld en stijgbeugel), die versterken die trillingen en geven ze door aan het slakkenhuis, waar tienduizenden piepkleine haarcellen in beweging komen. Zo worden de trillingen zenuwimpulsen, die rechtstreeks naar de hersenen gaan. En dit gebeurt allemaal in een fractie van de tijd, die ik nodig heb om deze zin uit te spreken. Over spreken gesproken: als je zelf spreekt, dan breng je dus ook geluidsgolven voort. Die golven vang je weer op met je oorschelpen, zoals we net hebben gezien en gehoord. Maar je hoort je eigen spraak ook ‘inwendig’: de trillingen van je stemholte worden via je schedel direct aan het slakkenhuis doorgegeven. Dat heet ‘botgeleiding’. In het slakkenhuis worden dus het uitwendige en het inwendige geluid gecombineerd, tot die prachtige volle stem die je van jezelf zo goed kent: ‘Hé schatje, zal ik je rug eens eventjes lekker insmeren?’ Pas als je, eenmaal thuis, de vakantievideo terugkijkt, dan hoor je hoe andere mensen jou horen: (hoog stemmetje) ‘Hé schatje, zal ik je rug eens eventjes lekker insmeren?’. En ja, dat is nou eigenlijk je echte stem. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426469 88 2032-12-31T22:00:00+00:00 14826 2011-11-30T22:00:00+00:00 yes no geluid horen stem https://schooltv.nl/video-item/wie-was-sint-nicolaas-al-eeuwenlang-een-kindervriend 2024-11-28T12:53:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15111.w613.r16-9.91531db.webp Wie was Sint Nicolaas? | Clipphanger Sint-Nicolaas werd rond het jaar 300 geboren in de Turkse havenplaats Myra, destijds de Griekse havenplaats Myra, en Sint-Nicolaas was nog geen Sint, maar gewoon Nicolaas. ‘t was wel een speciaal geval, want als baby ging hij rechtop in zijn badje staan om God voor zijn geboorte te bedanken. Toch sympathiekolaas. Als priester verrichtte Nico nogal uitzonderlijke goede daden. Zo heeft hij een keer drie jongens gered, die door een herbergier aan stukken waren gesneden en in een ton gestopt. Onze Nico kwam daar langs, deed even een gebedje en de jongens stapten vrolijk zwaaiend hun tonnetje weer uit. Dank u Sinterklaasje. En ook 3 arme meisjes werden door de paardrijdende priester geholpen. In het holst van de nacht gooide hij buidels met geld bij hen naar binnen. 1 van die zakkies met cash kwam pardoes in een pump van 1 van de chicks terecht. Vandaar dat wij nu nog altijd onze schoen zetten in de hoop op wat doekoe, desnoods van chocola. Nicolaas werd nog bevorderd tot bisschop van Myra, maar hij ging al snel de pijp uit op 6 december 342. Hierna werd hij nog even goed heilig verklaard, en sindsdien woont-ie in Spanje, en overwintert-ie in Nederland. Van Myra naar Almere, het kan snel gaan met een kindervriend. Nou ja, in 1700 jaar dus. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426470 84 2032-12-31T22:00:00+00:00 47036 2011-11-30T22:00:00+00:00 yes no feest cadeau pepernoot Sinterklaas traditie https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-waarom-begint-het-toetsenbord-met-qwerty 2024-04-29T10:23:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15113.w613.r16-9.3afae22.webp Waarom begint het toetsenbord met qwerty? | Clipphanger In de negentiende eeuw werd de typemachine uitgevonden door een zekere Christopher Sholes. De typemachine was een groot, toen al draadloos, apparaat, waarmee je letters direct op papier kon drukken. Netjes op een rijtje, een stuk beter dan het uitvindershandschrift van meneer Sholes. De eerste typemachine had nog een toetsenbord met een alfabetische indeling, maar als Christopher z’n eigen voornaam iets te snel intikte, dan botsten de tangetjes van de ‘s’ en de ‘t’ tegen elkaar, en kwamen ze klem te zitten. Ja, zo kreeg-ie die statusupdate natuurlijk nooit op papier! Om toch snel te kunnen tikken moesten de toetsen dus door elkaar gehusseld worden, en wel op zo’n manier dat de meest gebruikte lettercombinaties uit elkaar kwamen te liggen. Een heel gepuzzel, maar dan heb je ook wat. Vanaf 1873 kwam die qwerty-typemachine in zwang, en vandaag zitten we nog steeds opgescheept met die indeling op ons toetsenbord. Niet helemaal logisch of bijzonder handig bij het tikken, maar gewoon omdat het ooit zo bedacht is, net als het alfabet, maar dan in een andere volgorde. Dikke kans dus, dat ook over 1000 jaar - als we nog typen - we nog steeds typen op een QWERTY-toetsenbord. Behalve de Belgen want die hebben AZERTY en de Fransen ook maar dan met het apenstaartje niet onder de 2 maar onder de 0. Rare jongens, die Fransen! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426471 79 2032-12-31T22:00:00+00:00 9774 2011-12-06T22:00:00+00:00 yes no computer schrijven alfabet https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-waarom-is-oranje-onze-nationale-kleur 2024-04-25T07:15:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/45000/images/45605.w613.r16-9.0d7ae05.webp Waarom is oranje onze nationale kleur? | Clipphanger Willem van Oranje wordt in 1533 in Duitsland geboren als Willem van Nassau. Zijn neef René is de baas van het Franse prinsdom Orange. René overlijdt en laat al zijn bezittingen na aan onze Willem, inclusief zijn Orange. Alsjeblieft knul, je eigen landje. Weer eens wat anders dan een fatbike. Maar die hebben ze dan nog niet. Willem gaat braaf naar de kostschool en maakt carrière in het leger en schopt het uiteindelijk tot Ridder in de orde van het Gulden Vlies. Hij belooft trouw aan de katholieke kerk en dan mag hij zich echt eindelijk Prins van Oranje noemen. Die kleur komt gelijk goed van pas als Willem tijdens de 80-jarige Oorlog een eigen vlag nodig heeft. Dat wordt de Prinsenvlag, het oranje, blanje, bleu met natuurlijk oranje boven. Onder onduidelijke omstandigheden wordt dat oranje later rood en in 1596 wordt het rood-wit-blauw de driekleur van Nederland. En dan kan het oranje van de Prins van Oranje de enige echte nationale kleur worden. Het is dus maar goed dat Willem dat prinsdom Orange van zijn neef geërfd heeft, anders hadden wij nu met Koningsdag niks om aan te trekken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426472 82 2032-12-31T22:00:00+00:00 32006 2024-04-25T07:00:00+00:00 yes no kleur oranje koninkrijk Nederland voetbal Koningsdag https://schooltv.nl/video-item/wat-is-de-nobelprijs-een-onderscheiding-voor-de-echte-toppers 2024-04-29T10:23:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15117.w613.r16-9.0a3efce.webp Wat is de Nobelprijs? | Clipphanger Alfred Nobel was een Zweedse scheikundige, die steenrijk is geworden door zijn belangrijkste uitvinding: het dynamiet. Maar als je veel met dynamiet bezig bent kunt je maar beter ook een goed testament hebben, en dat had hij: Alfred Nobel wilde dat er elk jaar een aantal prijzen werden uitgereikt, als beloning voor ‘hen die in het afgelopen jaar het grootschte nut hebben verschaft aan de menschheid’. De echte Toppers dus in de Natuurkunde, Scheikunde, Geneeskunde en de Economie. En dan hebben we nog de Nobelprijsbuitenbeentjes: die voor de Literatuur, en de Nobelprijs voor de Vrede. De Nobelprijs voor de Vrede wordt toegekend aan personen of organisaties die zich ingezet hebben voor de Vrede in de breedste zin des woords. Denk aan Nelson Mandela, Artsen Zonder Grenzen, en natuurlijk Tobias Asser, de enige Nederlander die ooit de Nobelprijs voor de Vrede heeft gewonnen, precies een eeuw geleden, in 1911, vanwege zijn grote verdiensten voor het Internationaal Recht en zijn mooie snor. Alle andere Nobelprijzen zijn meermaals door Nederlanders in de wacht gesleept, behalve die voor de literatuur. Doorschrijven, Kluun. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426473 71 2032-12-31T22:00:00+00:00 31123 2011-12-01T22:00:00+00:00 yes no Alfred Nobel nobelprijs uitvinding https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-waarom-is-de-lucht-blauw 2024-04-29T10:22:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15119.w613.r16-9.09f81e2.webp Waarom is de lucht blauw? | Clipphanger Dat we überhaupt iets kunnen zien op aarde hebben we, zoals zo veel, te danken aan de zon. De zon brengt ons leven, en licht zodat we dat leven ook kunnen zien. Even de ruimte in. Een astronaute die vanuit een ruimtestation naar de zon kijkt ziet een extreem heldere ster, met daaromheen de inktzwarte ruimte met misschien nog wat kleinere sterretjes. Als wij op aarde naar de zon kijken dan zien we de zon met daaromheen de blauwe hemel. Dat komt door de dampkring. Als het zonlicht onze dampkring bereikt dan wordt het verstrooid, door het stof en de waterdeeltjes in de lucht. Het felle licht van de zon is wit, en dat betekent dat het alle kleuren van de regenboog naar de aarde stuurt. Maar al die kleuren worden niet in gelijke mate verstrooid in de dampkring: de intensiteit van die verstrooiing is omgekeerd evenredig met de vierde macht van de golflengte van het licht. Ja, ja. Blauw licht wordt dus 16 keer zoveel verstrooid als rood. Blauw licht is dus de professor onder de lichtsoorten, in elk geval qua verstrooidheid. Zo zien wij de hemel dus als blauw, en kregen we vanzelf de term hemelsblauw. Zoals we ook grasgroen kennen vanwege het groene gras, bloedrood vanwege je rode bloed, en pikzwart... als het nacht is. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426474 78 2032-12-31T22:00:00+00:00 10999 2011-12-06T22:00:00+00:00 yes no lucht blauw dampkring https://schooltv.nl/video-item/waarom-krimp-je-als-je-ouder-wordt-soms-wel-20-centimeter 2024-04-29T10:22:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15121.w613.r16-9.de87f3f.webp Waarom krimp je als je ouder wordt? | Clipphanger Naarmate je ouder wordt, droogt je lichaam uit. Niet schrikken! Je krijgt rimpels, en ook je kraakbeen droogt uit. Kraakbeen zit op verschillende plekken in je lichaam, onder andere in je wervelkolom, in de schijven tussen je wervels, de tussenwervelschijven. Die tussenwervelschijven worden dunner, en de wervels komen dichter op elkaar te zitten. Het grote krimpen is begonnen! De wervels zelf zijn van bot. Bij het ouder worden verliezen die wervels massa en structuur, ze worden broos en ze kunnen ‘instorten’. En zo kun je op latere leeftijd makkelijk 8 centimeter kleiner worden, of meer dan 20 centimeter als je in ernstige mate last krijgt van osteoporotische wervelfracturen. Een lange aandoening voor zo’n klein mensje. Maar niet alleen oudere mensen krimpen, het overkomt ook de jeugd van tegenwoordig. Een willekeurige jongere krimpt gedurende de dag zo’n 2 centimeter. Deze tijdelijke krimp ontstaat omdat er vocht uit je tussenwervelschijven wordt geperst tijdens het zitten, staan of tapdansen. Maar als je slaapt worden die schijven vanzelf weer gevuld, en win je weer 2 centimeter. Lang leve je lichaam! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426475 76 2032-12-31T22:00:00+00:00 12913 2011-12-06T22:00:00+00:00 yes no krimpen veroudering bot https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wat-is-kippenvel 2024-04-29T10:22:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15123.w613.r16-9.26b2bb6.webp Wat is kippenvel? | Clipphanger Bij extreme kou... Bij een enge belevenis... En bij mooie muziek... Krijgen we kippenvel. Mierentietjes. Voor de oorsprong van de mierentiet, gaan we eerst even terug in de tiet. Vroeger waren de mensen nog zo harig als een aap. Als die mensen in de kou terechtkwamen, dan wilde hun lichaam zichzelf warm houden. En daar kwam die overmatige beharing goed bij van pas. De spiertjes in de haarwortels trokken samen, de haren gingen en masse overeind staan, en zo ontstond er een extra, prima isolerende luchtlaag. Een gratis jas, van echt mensenbont. Maar ook in warmere tijden rezen bij onze voorouders wel eens de haren te berge. Als ze een eng beest tegenkwamen bijvoorbeeld. Door die dikkere vacht leken de mensen net een beetje groter, en met een beetje geluk liet de tegenstander zich daardoor afschrikken. Zo niet, dan was het alsnog rennen geblazen. In de loop van de evolutie zijn we onze wilde haren kwijtgeraakt. Wat we over hebben gehouden is ons kippenvel. Een oerreactie van ons lichaam, ingebakken in de genen. Thanks, harige voorouders. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426476 77 2032-12-31T22:00:00+00:00 18042 2012-01-01T22:00:00+00:00 yes no vacht huid koud kippenvel https://schooltv.nl/video-item/waarom-worden-de-meeste-mannen-kaal-en-vrouwen-niet 2024-04-29T10:22:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15125.w613.r16-9.12f89cd.webp Waarom worden de meeste mannen kaal? | Clipphanger Vlak onder de huid van je koppie bevinden zich wel meer dan 100.000 haarzakjes en in elk haarzakje zit de wortel van een haar. Die wortel is het enige levende deel van de haar, de rest is net zo dood als je dooie punten. Elke haar groeit tussen de 3 en 5 jaar op je hoofd en valt dan uit. Eén haarzakje kan 20 haren produceren. Snelle rekensom: (20 x 3 tot 5) je zou dus na 60 tot 100 jaar pas kaal moeten worden. Oh, dat zien we dan wel weer! Nee, want veel mannen worden al eerder kaal. En dat komt door dihydrotestosteron, een hormoon dat plakt aan je haarzakjes en die bij sommige mensen de doorbloeding aantast. De levende haarwortel krijgt dan minder zuurstof en voedingsstoffen, en de groeifase wordt verkort van enkele jaren naar enkele maanden. Nou, en dan hebben we nog 19 haren, maar als die ook zo snel gaan dan kan je dus al vanaf je twintigste kaal worden. Of je dan inhammen krijgt of een kale kruin, dat is erfelijk bepaald. Maar dan moet je niet naar je vader kijken, want deze erfenis wordt doorgegeven via je moeders kant. Dus als je naar de vader of broer van je moeder kijkt, dan weet je haarfijn wat jou te wachten staat. Geen paniek, veel mensen vinden een kale man juist heel sexy. En anders kun je altijd nog een toupet laten aanmeten, continu een afro-pruik dragen, of gabber worden in Haarlem. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426477 93 2032-12-31T22:00:00+00:00 4159 2012-01-01T22:00:00+00:00 yes no kaal haar veroudering https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-hoe-is-het-internet-ontstaan 2024-04-29T10:22:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15127.w613.r16-9.57e6d52.webp Hoe is het internet ontstaan? | Clipphanger De jaren ‘60 zijn niet alleen de tijd van ‘flower power’ en ‘peace man’, maar ook van de Koude Oorlog tussen Amerika en de Sovjetunie. De Amerikanen zijn bang dat die oorlog toch warm wordt, en dat de Russen dan met 1 welgemikte atoombom de grootste Amerikaanse supercomputer kunnen uitschakelen. Het Pentagon besluit daarop om een netwerk van computers aan te leggen die samen functioneren als één, en dat blijven doen, ook als bepaalde delen platliggen door bombardementen of doordat de schoonmaker eventjes de stekker eruit heeft gehaald om z’n stofzuiger in te pluggen. In 1969 gaat het Defense Advanced Research Projects Agency Network online, bestaande uit 4 computers. Precies genoeg om te kunnen klaverjassen! En ook als er 2 van de 4 uitvallen, dan kunnen de 2 overgebleven stations gewoon doornetwerken. Maar dan geen klaverjassen natuurlijk, maar pesten of zo. Vanaf de jaren ’80 mogen ook universiteiten en bibliotheken het DARPAnet op. Dat gaat dan nog allemaal heel ingewikkeld, met moeilijke codes en protocollen, totdat begin jaren ’90 het World Wide Web wordt bedacht door Tim Berners-Lee. Ja, en als het zo makkelijk is, dan willen we allemaal ‘dat internet wel op’. Via internet kunnen we communiceren, ons laten informeren, en: 24 uur per dag virtueel pokeren, op 3 schermen tegelijk, tegen spelers uit alle 6 de werelddelen! Woohoo! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426478 93 2032-12-31T22:00:00+00:00 13687 2011-11-30T22:00:00+00:00 yes no internet computer netwerk https://schooltv.nl/video-item/waarom-is-de-hofstad-niet-de-hoofdstad-een-cadeautje-van-lodewijk-napoleon 2024-04-29T10:22:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15129.w613.r16-9.1f0e381.webp Waarom is de hofstad niet de hoofdstad? | Clipphanger In 1806 werd Lodewijk Napoleon de eerste Koning van Holland. Of, zoals hij zelf altijd scheen te zeggen: ‘Konijn van Holland.’ En die koning, moest een woning. Op naar Den Haag dus, waar ook toen al sinds eeuwen de regering zat. Maar daar hield Konijn Lodewijk het niet lang uit. Het was in Den Haag maar een saaie bedoening, want Madurodam was nog niet gebouwd. Lodewijk wilde naar Amsterdam! Toen veruit de belangrijkste stad van Holland, en een knooppunt voor de handel, en wandel langs de grachten. Lodewijk ging verpaleizen. Hij nam zijn intrek in het Amsterdamse stadhuis op de Dam, dat sindsdien het Paleis op de Dam is. Vanaf zo’n 1808 werd Amsterdam officieel beschouwd als de hoofdstad van Holland. Twee jaar later werd Lodewijk Napoleon z’n paleisje alweer uitgetrapt, en daar kwam in 1815 de nieuwe Koning Willem voor terug. Hij nam zijn residentie weer in Den Haag, maar Amsterdam mocht wel de hoofdstad blijven. En zo is het nog steeds: Den Haag de Hofstad, Amsterdam de Hoofdstad. Sinds 1983 pas is deze status in de grondwet opgenomen: ‘de koning wordt ingehuldigd in de hoofdstad Amsterdam’. En die andere Oranje-jongens ook. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426479 77 2032-12-31T22:00:00+00:00 10324 2012-01-01T22:00:00+00:00 yes no Den Haag Amsterdam regering https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-is-hondentaal-universeel 2024-04-29T10:21:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15131.w613.r16-9.e972554.webp Is hondentaal universeel? | Clipphanger Als je aan een Nederlander vraagt wat zijn hond blaft, zegt-ie: ‘waf waf’. Maar een Engelsman hoort: ‘bow wow wow’, en een Turks baasje hoort ‘hev hev’. Vreemd, want hun honden klinken natuurlijk allemaal hetzelfde. (geblaf) Je zou dus denken dat een Duitse herder net zo makkelijk kan praten met een Mexicaanse chihuahua, als een Mexicaanse herder met een Duitse chihuahua. Ze spreken immers allemaal hondentaal, maar is dat ook zo? Bij taal denken wij vooral aan woorden met een duidelijke betekenis, zoals ‘aport’, ‘lig!’ of ‘hondenpoep-opruimzakje'. Maar bij dieren is dat anders. Daar zijn niet alleen de ‘woorden’ belangrijk, maar ook de klank van die woorden, eventuele voortgebrachte geurtjes, hun lichaamshouding en gelaatsuitdrukking, en nog wat ander gedrag dat in de aard van het beessie zit. Dus als een hond wil zeggen: ‘dit is mijn territorium’, dan hoeft-ie alleen maar even ergens tegenaan te plassen. En dat is ook nog ‘s een stuk makkelijker dan het woord ‘territorium’ blaffen. Door de subtiele combinatie van geluiden en gedrag is er niet echt sprake van dierentaal, maar van dierencommunicatie. Honden begrijpen elkaar beter naarmate zij elkaar ‘persoonlijk’ kennen. Ze herkennen het geblaf van de buurteef, het kwispelen van haar staartje, en de stand van haar schattige oortjes. En daarom bellen honden elkaar ook zo weinig, want dan missen ze die signalen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426480 89 2032-12-31T22:00:00+00:00 7937 2011-12-06T22:00:00+00:00 yes no blaffen hond praten taal https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-waarom-is-roze-de-homo-kleur 2025-12-17T10:13:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15133.w613.r16-9.2a71b99.webp Waarom is roze de homo-kleur? | Clipphanger Roze is van oudsher dé homokleur. Nou ja, sinds de jaren zeventig zo'n beetje. Daarvoor hadden homo's geen eigen kleur nodig, want ze mochten er niet zijn. Homoseksualiteit was een taboe, een afwijking en zelfs een misdrijf. Ook de nazi's hadden een hekel aan homo's en aan zigeuners, joden, Jehova's getuigen en mensen met te veel praatjes. Met zo'n gebrek kon je worden opgesloten in een kamp en daar kreeg je een gekleurde omgekeerde driehoek op je kleding genaaid. Zo kregen Jehova's getuigen een paarse driehoek en homo's een roze driehoek. Op die manier wist iedereen wie wat was en het gaf nog een schijn van kleur aan een verder inktzwart bestaan. Pas in de jaren zeventig kwam de emancipatie van de homoseksuele medemens echt op gang. Als symbool voor deze strijd werd teruggegrepen op de roze driehoek. Ooit bedoeld als een teken van schande, nu aangenomen als een teken van trots. Gay Pride. En zo werd roze de kleur voor alles wat te maken heeft met homo's, lesbiennes, biseksuelen, transgenders en babykamers voor meisjes. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426481 75 2032-12-31T22:00:00+00:00 8974 2012-01-01T22:00:00+00:00 yes no homoseksualiteit kleur emancipatie seksualiteit https://schooltv.nl/video-item/hoe-wordt-de-waarde-van-geld-bepaald-een-kwestie-van-vertrouwen 2024-04-29T10:21:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15136.w613.r16-9.34483b0.webp Hoe wordt de waarde van geld bepaald? | Clipphanger Vroeger, heel vroeger, toen was er nog geen geld. Maar de mensen hadden wel spullen, en dus deden ze maar aan ruilhandel: mijn ei tegen jouw appel. Maar stel dat ik jouw koe wil kopen, dan heeft allereerst mijn kip een hele drukke dag, en zit jij vervolgens met een berg eieren die over datum zijn. Bepaalde goederen waren wel waardevast, zoals gedroogd vlees en mooie schelpen. Dit wordt ‘goederengeld’ genoemd. Het bekendste goederengeld is goud. Maar dit edelmetaal had ook zijn nadelen: Je moest altijd maar net een weegschaal bij de hand hebben, en er werd ook flink gesjoemeld met het goudgehalte. Daarom was Alexander de Grote de eerste die zo slim was om een stempel op het goud te drukken; een goudeerlijke vent die Alex. Maar al dat goud werd wel een beetje zwaar en daarom zijn de banken gesticht: die bewaarden het goud voor je, en gaven je een bankwissel ter waarde van dat goud. Al snel vertrouwde iedereen dat zaakje wel, en werden de bankwissels het eigenlijke geld: bankbiljetten, flappen, cash, money, doekoe! Toch kan geld minder waard worden, dat heet inflatie. Zoals in Zimbabwe. Daar kost een krantje inmiddels 3 miljoen Zimbabwaanse dollar. De kleinere bankbiljetten zijn daar minder waard dan wc-papier. En ze absorberen ook minder goed. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426483 82 2032-12-31T22:00:00+00:00 10894 2012-01-01T22:00:00+00:00 yes no geld waarde betalen https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-waar-komen-fruitvliegjes-vandaan 2024-04-29T10:21:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15138.w613.r16-9.e9509cf.webp Waar komen fruitvliegjes vandaan? | Clipphanger Fruitvliegjes heten zo omdat ze verzot zijn op overrijp fruit. Als dit fruit gaat rotten en gisten dan komt daar alcohol bij vrij. Als een fruitvlieg dat ruikt, dan denkt-ie ‘Hé, ik ruik alcohol! Dan zullen daar vast wel levende gistcellen zijn die ik lekker op kan eten om zo in mijn bestaansonderhoud te voorzien.’ Of ze daarbij ook dronken worden en karaoke gaan zingen weten we niet, maar ze hebben in elk geval wel de kenmerkende rode oogjes. Zo’n fruitvlieg wil natuurlijk ook het allerbeste voor haar kinderen, en zij legt haar eitjes dan ook het liefst op rijp fruit. Wanneer die eitjes na een aantal dagen uitkomen, is het fruit al lekker rot en kunnen de larven gelijk volop ‘aan tafel!’. Zo ontpoppen die larven zich razendsnel tot volwassen, goed doorvoede fruitvliegen. Het kan dus zijn dat er al bij de groenteboer een eitje op je appel is gelegd, dat ervoor zorgt dat jij een week later thuis opeens met de gebakken peren zit. Om die alcoholistische zwervers buiten de deur te houden kun je dus maar beter je overrijpe fruit gewoon opeten of weggooien in de gft-bak en die ver weg in het hoekje van het balkon zetten. O, en dat bord met ‘Fruitvliegjes welkom!’, dat mag ook weg. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426484 75 2032-12-31T22:00:00+00:00 6669 2012-01-01T22:00:00+00:00 yes no insect vlieg fruitvlieg fruit alcohol gist https://schooltv.nl/video-item/het-einde-van-de-gouden-eeuw-ook-in-de-gouden-eeuw-werd-bezuinigd 2024-01-16T16:25:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15140.w613.r16-9.235ab78.webp Het einde van de Gouden Eeuw | Ook in de Gouden Eeuw werd bezuinigd In de jaren na de Vrede van Munster stond aan het hoofd van de republiek der Nederlanden een man die zelf ook wel gedichten schreef en zelfs een toneelstuk had gemaakt: raadpensionaris Johan de Witt. Hij was een knap rekenaar en een rasbestuurder, een wat flamboyantere uitvoering van de eenvoudige Johan van Oldenbarnevelt. Net als hij had De Witt een goed oog voor de Nederlandse en Amsterdamse handelsbelangen. De Fransen en met name de Engelsen keken met jaloezie naar de rijke Hollanders. Ze zonnen op manieren om ze een toontje lager te laten zingen, zo nodig met militaire middelen. Met hulp van de bij leven al legendarische zee-admiraal Michiel de Ruyter wist De Republiek zijn vijanden nog lange tijd van zich af te houden. Omstreeks 1670 begon duidelijk te worden dat er een grote aanval op handen was. Het landleger was door voortdurende bezuinigingen nauwelijks nog tot weerwerk in staat. De vestingssteden waren nauwelijks bemand. Op 22 mei 1672 kwam de grote invasie van het Franse leger over land. Het is op deze dag dat de Gouden Eeuw van het ene moment op het andere voorbij ging. Binnen de kortste keren stonden het Franse leger voorbij Utrecht en had het Amsterdam in het vizier. Johan de Witt wist dat hij als de schuldige voor dit debacle werd aangezien, en diende zijn ontslag in. Een paar weken later moest hij samen met zijn broer boeten voor de penibele toestand waar het land in terecht was gekomen. Ze werden in Den Haag gelyncht. De Rotterdamse tegelbakker Oudaen kwam die avond langs het Groene Zoodje, waar de lijken van de twee te kijk waren gesteld, en waar het volk zich eraan te buiten ging, en vertelt ons waar deze bizarre relieken vandaan komen. ‘Het schavot raakte vol met het grauw. De lijken moesten het nu gaan verduren. De een sneed de vingers van de handen, de ander de neuzen uit de gezichten, de lippen van de mond, de oren van de hoofden, de tongen uit de monden, de tenen van de voeten. Alles werd vervolgens aan de omstanders verkocht, het ene lid voor minder, het andere voor meer geld. Degenen die de eerzaamste onder deze woestelingen wilden zijn hadden op de schaamdelen van de raadpensionaris een dode kat gelegd, en op die van de ruwaard [zijn broer] een handvol biesjes van een rozijnenkorf, maar het was slechts voor korte tijd. Aangezien de handel die werd gedreven met de vingers, tenen, neuzen, oren, lippen etcetra geweldig voortging, moesten ook de schaamdelen eraan geloven.’ Een jaar later had Oudaen een toneelstuk klaar waarin hij deze schanddaden aan de kaak wilde stellen. Hij durfde het niet te publiceren. De vrijheid was omgeslagen in angst. En zo werd de Gouden Eeuw, die zo kort daarvoor nog een idylle leek, uiteindelijk in bloed gesmoord. De Republiek wist zich in 1674 weer van de Fransen te bevrijden, en zette het leven voort, maar het werd niet meer zoals het was. Het was alsof Vondel het al voorvoeld had: Al hanthaeft d'oppermaght, in oorloge, en gewelt, De steden, eeuw op eeuw, haer paelen zijn gestelt, Haer oude stuit in 't endt, gelijck des menschen leven. Wat menschen bouwen, wort geene eeuwigheit gegeven https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426485 249 2032-12-31T22:00:00+00:00 45795 2012-01-02T22:00:00+00:00 yes no Amsterdam Gouden Eeuw VOC Tachtigjarige Oorlog https://schooltv.nl/video-item/wat-is-een-deja-vu-een-merkwaardig-psychologisch-verschijnsel 2024-04-29T10:21:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15142.w613.r16-9.b0eb788.webp Wat is een déjà-vu? | Clipphanger ‘Déjà vu’ betekent letterlijk ‘al gezien’. Het is een merkwaardig psychologisch verschijnsel, waarbij je het gevoel krijgt dat je een bepaalde situatie al eens eerder hebt meegemaakt. Ondanks eeuwenlang nadenken zijn wetenschappers er nog niet over uit hoe een déjà-vu ontstaat. De Franse psychiater Pierre Janet dacht dat bij een déjà vu het beeld dat we zien zich splitst en via twee verschillende prikkels aan de hersenen wordt doorgegeven. De ene prikkel komt later binnen dan de andere, waardoor de eerdere prikkel als herinnering wordt ‘herkend’. Een déjà-vu! Andere wetenschappers verklaren déjà-vu's aan de hand van de hippocampus. De hippocampus is geen universiteitsterrein voor nijlpaarden, maar een deel van je hersenen dat herinneringen aanmaakt. Een ander deel van de hersenen, de gyrus dentatus zorgt ervoor dat de verschillen tussen die herinneringen duidelijk worden. Maar, als dat niet goed werkt, kun je de verschillen niet goed uit elkaar houden, en krijg je het gevoel dat je al eens eerder ergens bent geweest. Een déjà-vu! Nog een theorie is dat er bij een déjà vu een soort kortsluiting ontstaat in de hersenpan. Normaal zie je iets en wordt het daarna pas opgeslagen in het geheugen. Als er sprake is van kortsluiting wordt het beeld eerst opgeslagen, en zie je pas later "het licht". Daardoor lijkt het beeld een herinnering. Een déjà-vu! Of had ik dat al een keer gezegd? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426486 78 2032-12-31T22:00:00+00:00 11621 2011-11-30T22:00:00+00:00 yes no herinnering zien hersenen https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-waarom-horen-chocoladeletters-bij-sinterklaas 2024-04-29T10:21:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15144.w613.r16-9.9b99e7d.webp Waarom horen chocoladeletters bij Sinterklaas? | Clipphanger Over de oorsprong van de chocoladeletter, Is onder historici veel geknetter. Komt dit gebruik van de Germaanse god Wodan? Die de runen uitvond, én bijkluste als kerstman. Wodan werd later door de Sint vervangen. Maar kindertjes bleven wel letters verlangen. Op school leerden zij daarna lettertjes lezen. En werden, als dat lukte, door de leraar geprezen. Als beloning kregen zij dan een letter van brooddeeg. Die het kind met wat moeite door zijn slokdarmpje weg kreeg. En ook Sinterklaas gaf vaak letters van brood weg. Tot deze vondst in de chocolade high-tech: Een telg van Van Houten vond een nieuw procedé uit. Waarmee men opeens van alles kreeg uit de cacaospuit. Vanaf eind 19de eeuw waren deze letters je-van-het. Zoals we lezen in Sint Nikolaasavond, het gedicht van De Génestet. Het zielverkwikkend ijs, de schuim der limonade! ’k Zie, liever dan in druk, mijn naam in chocolade! En zo is het ook maar net. Dus nu gauw je schoen gezet. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426487 74.96 2032-12-31T22:00:00+00:00 19402 2012-01-01T22:00:00+00:00 yes no feest chocolade snoep Sinterklaas traditie https://schooltv.nl/video-item/bredero-en-hooft-maken-samen-nieuw-theater 2024-01-04T10:36:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15146.w613.r16-9.49dbb13.webp Bredero en Hooft | Maken samen nieuw theater [stuk dialoog uit toneelstuk] Op 23 augustus 1618 overleed de schrijver en dichter Gerbrandt Adriaenszoon Bredero. Zelden zal er meer om het overlijden van een Nederlandse auteur zijn getreurd. Een half jaar eerder door het ijs gezakt, daarvan goed hersteld, en nu opeens dood. Hij was pas 33. Wat hadden ze een plezier aan hem beleefd. En wat hadden duizenden Amsterdammers kunnen lachen om zijn kluchten en blijspelen. [stuk dialoog uit toneelstuk] Het dreigde stil te worden in Amsterdam: zijn vrienden treurden in een hele reeks gedichten. Een van hen schreef: ‘O sieraad van Amsterdam! Je zult in geen eeuw tijd door wie ook worden vergeten'. Wat had Bredero nog allemaal kunnen schrijven? Misschien was hij wel op weg om de Nederlandse Shakespeare te worden. In minder dan tien jaar tijd had hij met een paar vrienden het literaire leven in Amsterdam en daarmee in de Republiek geheel veranderd. Literatuur was eeuwenlang een zaak van rederijkerskamers geweest. Bredero en zijn vrienden, onder wie P.C. Hooft en Samuel Coster, waren ook lid van de Amsterdamse rederijkerskamer. Ze krijgen steeds meer moeite met de gezellige beslotenheid en het bijbehorende amateurisme. Het armzalige gerijmel waar dat op uitliep staat hen tegen. Ze wilden mooie, soepel lopende sonnetten, op de Italiaanse manier. En toneelstukken met mensen van vlees en bloed. Wat moet je met toneelfiguren als de deugd en de onschuld, waar de rederijkers patent op hadden. Ze wilden echte acteurs die in een echt theater speelden. Er moest veel veranderen. Regelmatig trokken er buitenlandse toneelgroepen door de Republiek, die lieten zien hoe het ook kon. Mooi aangekleed, veel beweging en snedige teksten. Ze kwamen uit Frankrijk en vooral uit Engeland, waar het toneel een heuse vermaaksindustrie was geworden. Dit kunnen wij ook dachten Bredero en zijn vrienden, enigszins jaloers, want de buitenlanders hadden veel succes. De Amsterdamse rederijkers kwamen nog altijd bijeen boven de Vleeshal, waar het om te beginnen niet al te lekker rook. Samuel Coster, in het dagelijks leven dokter in dienst van de stad, nam het risico een eigen theater te laten bouwen. Hij noemde het de Nederduytsche Academie. Er zou ook ruimte zijn voor wetenschappelijke lezingen en discussies. Een cultureel brandpunt in het zo snel groeiende en zich vernieuwende Amsterdam. [stuk dialoog uit toneelstuk ‘Warenar’] https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426488 289 2032-12-31T22:00:00+00:00 8405 2012-01-02T22:00:00+00:00 yes no Bredero theater https://schooltv.nl/video-item/kunnen-mannen-borstkanker-krijgen-ze-hebben-toch-geen-borsten 2024-04-29T10:20:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15148.w613.r16-9.7b27a61.webp Kunnen mannen borstkanker krijgen? | Clipphanger Mannen hebben borsten. De een wat meer dan de ander, zoals je kunt zien op het strand, of in de sauna, of in het zwembad, of bij je thuis... Maar ze halen het natuurlijk niet bij de moeder aller borsten: de vrouwenborst. Tot aan de puberteit zijn de borsten van meisjes en jongens hetzelfde: klein. Die majestueuze vrouwenborsten worden gevormd tijdens de puberteit, want dan komen natuurlijk de hormonen in actie. Bij een meisje zorgen de oestrogenen voor de ontwikkeling van de melkgangen, melkklieren, vetweefsel en bindweefsel: et voilá, twee borsten, klaar voor gebruik. Een puberjongen staat tijdens de puberteit - soms letterlijk - bol van de mannelijke hormonen, zoals testosteron. Dat zorgt ervoor dat zijn borsten zich juist niet gaan ontwikkelen. Tenzij die hormoonhuishouding uit balans is, en dan kan een jongen tijdelijk ook borsten krijgen. Nou ja, dan weet-ie ook ‘s hoe dat voelt, en het gaat dus vanzelf weer over. Maar elke volwassen man heeft dus nog een beetje borstweefsel. En waar weefsel is, daar kan kanker komen. In Nederland krijgen ongeveer 100 mannen per jaar borstkanker, voornamelijk in de categorie 60+. De risicofactoren zijn hetzelfde als bij vrouwen: erfelijkheid, ernstig overgewicht, alcoholgebruik en gebrek aan beweging. Wie het risico op het krijgen van borstkanker laag wil houden, kan dus maar beter veel bewegen, weinig drinken, niet te dik worden, onder de 60 blijven, en andere ouders kiezen. Maar ja, mannen kunnen dus borstkanker krijgen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426489 104 2032-12-31T22:00:00+00:00 21458 2011-12-06T22:00:00+00:00 yes no borsten kanker ziekte man https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-kan-ik-van-iedereen-bloed-ontvangen 2024-04-29T10:20:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15150.w613.r16-9.c708038.webp Kan ik van iedereen bloed ontvangen? | Clipphanger Bloed is rood vanwege de miljarden rode bloedcellen. Aan de buitenkant van elke rode bloedcel zitten eiwitten. Aan de hand van die eiwitten kun je het bloed indelen in de bloedgroepen. De belangrijkste zijn A, B, AB en 0. Wanneer je een cocktail maakt van de verschillende bloedgroepen kan het goed misgaan. Zo hebben mensen met bloedgroep A bepaalde antistoffen, gericht tegen bloedgroep B. Als je A en B met elkaar mengt dan gaat de boel klonteren, je aders slibben dicht, bloed kan niet meer doorstromen en je legt je laatste loodje. Bloedlink dus. Maar bloedgroep AB bijvoorbeeld, is een soort vampier, die vindt al het andere bloed lekker. En bloedgroep 0 die wil wet geen enkele bloedgroep wat te maken hebben. Dat kun je onthouden met het ezelsbruggetje ‘bloedgroep 0 is de [piep]’. En dan hebben we ook nog de rhesusfactor! Rhesuspositief bloed wordt afgestoten door rhesusnegatief bloed, maar andersom gaat het ‘natuurlijk’ weer prima. Kortom, het is heel moeilijk allemaal, en daarom wordt voor de handigheid meestal alleen bloed gedoneerd tussen mensen met dezelfde bloedgroep en dezelfde rhesusfactor. Dat wordt geregeld door de bloedbank, die altijd een prima partijtje bloed paraat heeft in alle soorten, maten en kleuren. Nou ja, alleen rood dus. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426490 73 2032-12-31T22:00:00+00:00 18946 2012-01-01T22:00:00+00:00 yes no bloedtransfusie bloed bloedgroep https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-hoe-ontstaat-bliksem 2024-04-29T10:20:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15152.w613.r16-9.2ade0ee.webp Hoe ontstaat bliksem? | Clipphanger Bliksem is een spectaculair natuurverschijnsel, waar je vooral van een afstandje prima van kan genieten. Kom je te dicht bij de bliksem, dan kan de bliksem ook bij jou inslaan en krijg je tot wel 100 miljoen volt door je donder. En dat is jammer, want daar had je ook zo’n 400.000 televisies op kunnen laten draaien. Die dekselse bliksem ontstaat door het spanningsverschil tussen een zware onweerswolk en het aardoppervlak. De onderkant van de wolk heeft door allerlei processen een negatieve lading gekregen, terwijl de aarde onder de wolk juist positief geladen is, en dat verschil moeten worden opgeheven. Eerst komt er een voorontlading. Die kunnen wij niet zien, maar hij loopt van de wolk naar de aarde. Vanaf de aarde ontstaat een vangontlading, richting de wolk. Zo gauw die twee elkaar raken is er als het ware een kanaal gecreëerd, en kan de hoofdlading overspringen. Bliksems! En donders, want als je de bliksem nog niet gezien had, dan hoor je de donder wel. Voor iedere 3 seconden dat de donder later komt dan de bliksem, is het gevaar een kilometer verder weg. Als het minder dan 10 seconden duurt is de bliksem dus dichter dan 3 kilometer bij je vandaan, en wordt het echt tijd om dekking te zoeken. Of om snel even 400.000 televisies te regelen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426491 83 2032-12-31T22:00:00+00:00 44033 2011-12-01T22:00:00+00:00 yes no weer onweer weersverschijnsel https://schooltv.nl/video-item/waarom-hebben-we-geen-bergen-in-nederland-alleen-heuvels-dijken-en-duinen 2024-04-29T10:20:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15154.w613.r16-9.7c70932.webp Waarom hebben we geen bergen in Nederland? | Clipphanger De Grebbeberg, de Sint-Pietersberg en de Vaalserberg... zijn allemaal geen bergen. Want in de aardrijkskunde is een bult pas een berg als die bult minimaal 500 meter hoog is. En zelfs onze 322 meter hoge Vaalserberg, is dus eigenlijk maar een Vaalserheuvel. Om de schuldige van ons berggebrek te vinden hoef je alleen maar onder je voeten te kijken: de aardkorst. Die lijkt misschien roerloos, maar is eigenlijk voortdurend in beweging, kijk maar naar alle aardbevingen en vulkaanuitbarstingen. Door al dat bewegen is de aardkorst in stukken gescheurd: de aardplaten. Op plekken waar die aardplaten op elkaar botsen ontstaat een plooi: een gebergte. Daar gaan trouwens wel miljoenen jaren overheen, en dat is de reden waarom we hun verjaardag niet vieren: dat kost gewoon te veel kaarsjes. Al dit geplooi van de aardkorst heeft ons onder andere de mooie Alpen opgeleverd, maar die zijn er wel de schuld van dat wij zo laag liggen. Want waar plooien zijn, zijn ook dalen. Ons lage landje lag vroeger zelfs onder water, en alleen omdat de zee zo aardig was om hier wat zand en klei achter te laten en wij daar dijkjes omheen hebben gelegd, hebben wij nu droge voetjes. Geen bergen dus... nou nee, Extra, extra, read all about it! Sinds 2010 is het Caribische eiland Saba een ‘bijzondere gemeente van Nederland’. En nu hebben ‘we’ dus eindelijk ook een berg: Mount Scenery, een slapende vulkaan van wel 877 meter hoog. Hiep hiep, Saba! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426492 95 2032-12-31T22:00:00+00:00 41130 2012-01-01T22:00:00+00:00 yes no aardplaat aardkorst heuvel berg https://schooltv.nl/video-item/wat-is-het-verschil-tussen-een-bacterie-en-een-virus-je-kunt-van-allebei-goed-ziek-worden 2024-04-29T10:20:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15156.w613.r16-9.34891b0.webp Wat is het verschil tussen een bacterie en een virus? | Clipphanger We zien ze niet, maar ze zijn overal om ons heen, ze zitten zelfs in ons, en ze kunnen ons goed ziek maken: bacteriën en virussen. Maar een bacterie is niet hetzelfde als een virus. Bacteriën zijn piepkleine organismen: ze bestaan uit 1 cel. Maar die cel kan zichzelf wel delen. Die cellen delen zich ook weer, dat gaat een tijdje zo door, en in een mum van tijdjes heb je een heel cellencomplex. Sommige bacteriën hebben ons lichaam nodig om te leven, maar zijn niet schadelijk. Maar er zijn ook slechteriken, die bacteriën dringen naar binnen om ons een vervelende ziekte te bezorgen. Denk aan legionella, cholera, pest, tyfus en salmonellavergiftiging. Als je zo’n kwaal hebt opgelopen dan komen je witte bloedcellen in actie om die indringers weer te verdrijven. En jij kunt ze een handje helpen door antibiotica te slikken. Een virus is geen organisme. Een virus is niet meer dan wat genetisch materiaal met daaromheen een eiwitmantel. Een virus is een soort piraat: het kaapt een cel in je lichaam. Het neemt de controle over die cel over, en geeft opdracht om weer nieuwe virussen aan te maken. Bekende virusziektes zijn hiv, koortslip, waterpokken en verkoudheid. Verkoudheid komt dus niet door de kou, maar door een virus, en zou eigenlijk vervirusdheid moeten heten. (hatsjie) Beterschap! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426493 88 2032-12-31T22:00:00+00:00 77098 2011-11-30T22:00:00+00:00 yes no ziek virus lichaam https://schooltv.nl/video-item/wat-is-de-babylonische-spraakverwarring-een-bijbelse-ingreep 2024-04-29T10:19:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15158.w613.r16-9.0ded0b5.webp Wat is de Babylonische spraakverwarring? | Clipphanger Na de zondvloed moesten de nakomelingen van Noach een woonplaats hebben en dus stichtten ze een nieuwe stad. Dat was al tegen de wens van God, want hij had Noach opgedragen om ‘de aarde te vervullen’ en dat is dus niet allemaal samenklitten op 1 plekkie, jongens. Maar in die stad gaan ze ook nog ‘s een toren bouwen, die tot in de hemel moet reiken. De hoofdbewoner van de hemel, God, is daar al helemaal niet van gediend. Hij heeft toch ook recht op privacy als hij buiten werktijd gewoon lekker met zijn hobby’s bezig is. Daarom zaait God een spraakverwarring onder de torenbouwers. Opeens spreken ze allemaal een andere language, de bouw van de toren loopt in das Hundert, en de volkeren verspreiden zich dan maar over el mundo. De stad heet voortaan Babel en dat betekent ‘verwarring’. Tegenwoordig komen we de Babylonische spraakverwarring in figuurlijke zin tegen in vergaderingen, en vooral relaties. ‘Luister je wel naar me?’ ‘Jij moet niet zo zeuren altijd.’ ‘Je luistert niet naar me!’ ‘Ach mens, ga toch koken.’ Bij dit soort spraakverwarringen is elk woordenboek zinloos, en helpt alleen wat liefde. Want die taal spreken we allemaal. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426494 77 2032-12-31T22:00:00+00:00 5376 2012-01-01T22:00:00+00:00 yes no wonen god bijbel praten taal https://schooltv.nl/video-item/amsterdam-in-de-gouden-eeuw-amsterdam-werd-een-wereldstad 2024-01-16T15:55:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15160.w613.r16-9.242a3b6.webp Amsterdam in de Gouden Eeuw | Amsterdam werd een wereldstad Hier groeit het Hollantsch hart. hier zwelt de zuiveltasch, Van zilver, en root gout, en vriendelijcke schyven, Die, by gevaer en noot, onze oorloghszenuw styven, Het Amsterdam van de Gouden Eeuw ligt er nog altijd: het hart van de Republiek. Voor even kon dit hart denken dat het het middelpunt van de wereld was. Het is 1655, Joost van den Vondel beschrijft het leven rond de Dam, waar de hele wereld samenkomt: “Hier zweet het koopmans brein, gepropt van vrachten, kielen, Papieren, wisselkansse, en munte, en beurskrackeel, En winninge, en verlies. elck grijpt naer 't beste deel, [..] Dan roept de Beurs zich heesch: waerheen met al uw gelt, O geltrijck Amsterdam?” In 1648 liep de Tachtigjarige Oorlog ten einde. Het was voor Amsterdammers vele tientallen jaren een oorlog geweest die zich ver weg afspeelde: in Brabant, in Drente, in Overijssel. Af en toe werd er verloren, net iets vaker werd er gewonnen. De zonen van Willem van Oranje, Maurits en Frederik Hendrik, bleken bijna onoverwinnelijke veldheren. De prinsen hielden de vijand op afstrand en de polder veranderde in een bruisend handelscentrum. In het hart van Amsterdam werd gebouwd aan een nieuw stadhuis dat dit moest gaan tonen en gaan belichamen. In 1655 was het stadhuis af, en Vondel schrijft een innige liefdesverklaring aan de stad die wat hem betreft inmiddels écht als het middelpunt van de wereld mag worden gezien. “Terwijl elck element van blyschap juichen zal, De hemel huppelen, en alle starretranssen. In 't ronde, als hant aen hant, rontom ons Raethuis danssen, De Bruit, daer 't al om danst, en die, zoo fier en ryck, Op haeren schoonsten dagh en 't kussen, zit te pryck” In het binnenste van het gebouw werd de verbinding met de rest van de wereld nog eens tot uitdrukking gebracht in drie reusachtige kaarten die in de vloer waren neergelegd. De jaren na de Vrede van Munster, de jaren waarin het stadhuis gebouwd werd, waren jaren waarin alle spanningen leken op te lossen. Niet alleen het conflict met Spanje was ten einde, ook de binnenlandse conflicten leken tot bedaren te komen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426495 182 2032-12-31T22:00:00+00:00 47260 2012-01-02T22:00:00+00:00 yes no Amsterdam Gouden Eeuw VOC https://schooltv.nl/video-item/de-geschiedenis-van-het-volkslied-het-wilhelmus-het-nederlandse-volkslied 2024-01-16T15:19:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15162.w613.r16-9.b02a311.webp De geschiedenis van het volkslied: Het Wilhelmus | Het Nederlandse volkslied Willem van Oranje werd aan het begin van de tachtigjarige oorlog het symbool van de strijd tegen Spanje. Oranje besefte dat hij niet alleen met wapens hoefde te vechten. Hij kon ook het woord gebruiken. Misschien deed hij dat zelfs liever, want hij was niet zo militair aangelegd. Oranje kende nauwelijks een woord Nederlands, maar hij had een goed oog voor talentvolle schrijvers. Het regende liedjes, spotprenten en venijnige pamfletten. Een anoniem liedje uit die tijd vatte de rebelse sfeer goed samen: ‘Bisschoppen en prelaten acht men nu niet meer, Noch de paus met zijn valse leer’ En min of meer vanuit het niets was er ook een ander liedje: Wilhelmus van Nassauwe Ben ick van Duytschen bloed Den vaderland getrouwe Blijf ick tot in den dood’… Een lied dat de toewijding van Willem van Oranje aan de zaak van de Nederlandse opstandelingen beschreef. Ook al stond de zaak er door het grove geweld van de Spaanse troepen slecht voor ‘Oorlof mijn arme schapen, Die zijt in groter nood, Uw herder zal niet slapen, al zijt gij nu verstooid’ Het lied was een momentopname. De opstand tegen de Spanjaarden was bijna doodgebloed. In 1569 heerste Alva met straffe hand, en Oranje was zo goed als bankroet, en vertoefde als balling in Duitsland. Het lied ‘Wilhelmus van Nassauwe’ vond desondanks zijn weg naar de harten van de opstandelingen. Liederen hielden het moreel hoog, en dat gold voor het Wilhelmus wel in het bijzonder. Al in 1573 meldt een ooggetuige dat ‘er in alle windstreken tot lof en eer van de prins een liedje werd gezongen,’. Dit liedje moet wel het Wilhelmus zijn. De Spanjaarden moeten gek zijn geworden van het deuntje. Tijdens de Spaanse belegering van Haarlem wordt er van een jongen die op de stadsmuur het Wilhelmus zit te zingen een been af geschoten. Het maakte het lied alleen maar nog populairder. Kort na afloop van de Tachtigjarige Oorlog merkte iemand op dat het lied ‘gedurende de oorlog meer voordeel heeft gedaan dan 10.000 soldaten’. Zou het liedje het Wilhelmus de Tachtigjarige Oorlog beslist kunnen hebben? Daar was duidelijk meer voor nodig. Maar als het lied een rol speelde dan was dat precies wat Willem van Oranje beoogde. Want dat het lied een sterk staaltje propaganda was, waar hij zelf de opdrachtgever van is geweest, lijkt erg aannemelijk. Maar wie schreef het lied? Er wordt door onderzoekers al meer dan een eeuw naar de dichter gezocht. We zullen het waarschijnlijk nooit weten. Het meest vitale lied uit de Nederlandse geschiedenis, is anoniem en daarmee misschien des te meer van alle Nederlanders. In 1932 werd het Wilhelmus het officiële Nederlandse volkslied. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426496 223 2032-12-31T22:00:00+00:00 33338 2012-01-02T22:00:00+00:00 yes no Wilhelmus Nederland oranje Spanje Tachtigjarige Oorlog https://schooltv.nl/video-item/nova-zembla-de-reis-naar-nova-zembla 2024-01-16T15:14:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15164.w613.r16-9.eef493f.webp Nova Zembla | De reis naar Nova Zembla Onder leiding van Jacob van Heemskerck en Willem Barentsz vertrekt op 10 mei 1596 een vloot van twee schepen in noordelijke richting op weg naar China. Bij Nova Zembla stuitten ze op massa’s ijs. Één schip kan nog terugkeren. Het schip met Barentsz aan boord loopt vast. Een van de opvarenden, Gerrit de Veer, houdt een dagboek bij: Na onze lange speurtocht op zee, en het vergeefse wachten of ons schip nog uit het ijs zou raken, was de herfst al bijna verstreken, en de winter begonnen. We konden niet meer terug en daarom hadden we besloten te blijven overwinteren. We wilden een stevig huis bouwen om ons te beschermen tegen de kou en de wilde beesten.’De mannen bouwen met gevonden hout en scheepsdelen een stevige hut – dat bekend zal worden als Het behouden Huis'. Ze beleven daar een koude winter, en een poolnacht die twee maanden aanhield. Een hevige strijd met honger, ziekte en ijsberen staat hen te wachten. Pas in juni was het ijs zover gesmolten dat Barentsz het sein kon geven dat de tocht terug naar huis aanvaard mocht worden. ‘Willem Barentsz heeft nog een kort briefje geschreven dat hij in een kruithoorn in de schoorsteen van het huis achterliet. Daar stond in beschreven hoe onze reis vanuit Holland naar het koninkrijk van China was verlopen en wat we hier op Nova Zembla hadden meegemaakt, voor het geval dat er iemand na ons deze plaats zou bezoeken.’ De overwinteraars kregen in Amsterdam een heldenontvangst. Korte tijd later verscheen het dagboekje van Gerrit De Veer in druk. De nieuwsgierige zakenlieden konden eruit opmaken dat de noordelijke doorgang er niet was. Dan toch maar langs de zuidelijke routes. De eerste expedities waren al op weg. Barentsz maakte het niet meer mee. Hij was op de thuisreis gestorven. Het ging snel in deze jaren. De gebroeders De Houtman bereikten het Verre Oosten al in de zomer van 1596. De Rotterdammer Olivier van Noort reisde, ondanks gruwelijke ontberingen, in 1600 om de wereld, en nog weer twee jaar later werd de Verenigde Oostindische Compagnie opgericht. In nauwelijks vijf jaar werden de fundamenten gelegd voor de Nederlandse heerschappij over de wereldzeeën. Op de scheepswerven werd het ene na het ander schip gebouwd en te water gelaten. Omstreeks het midden van de zeventiende eeuw voer meer dan de helft van wereldvloot onder Nederlandse vlag. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426497 180 2032-12-31T22:00:00+00:00 36590 2012-01-02T22:00:00+00:00 yes no VOC Nova Zembla Noordpool ontdekkingsreis https://schooltv.nl/video-item/hofwijck-het-huygensmuseum 2024-01-04T10:36:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15166.w613.r16-9.1528985.webp Hofwijck | Het Huygensmuseum In de eindeloze fantasie van een zeventiende eeuwer is de hele wereld verbonden in een web van betekenissen. Het universum krijgt een wat diepzinnige samenhang. De ideeën daarover kwamen uit de Oudheid en de Middeleeuwen. Maar in de zeventiende eeuw vonden ze soms wel heel speelse manieren om die samenhang te laten zien. Een huis en een tuin in de vorm van een menselijk lichaam. De dichter Constantijn Huygens bedacht het, hij liet in Voorburg het huis bouwen en de tuin aanleggen en schreef er een lang gedicht over: Hofwijck ‘En hier ligt Hofwijck, of wat er nog van over is, want er loopt inmiddels niet alleen een spoorlijn, maar ook een achtbaans snelweg dwars doorheen. Huygens huis staat er nog en is nu een museum. Zijn gedicht van bijna drieduizend regels is niet alleen een rondgang door de tuin, maar ook een lange poging om tot zelfkennis te komen. Die tuin dat is zijn eigen lichaam. Het klinkt vreemd in onze oren, maar voor een zeventiende-eeuwer als Huygens kon een metafoor de meest uiteenlopende zaken echt met elkaar verbinden: de mens omgevormd in een tuin, en de tuin als opstap naar het universum, maar ook als verbeelding van iemands geest, Huygens’ geest. En Huygens was de eerste om zijn prachtige onderneming te relativeren: ‘Het wereldse bezit is niet meer dan een droom.’ Opnieuw zo’n metafoor die een Goudeneeuwer als Huygens moeiteloos uit zijn mouw schudt: het leven is maar een droom, het leven is theater. ‘De wereld is een speeltoneel’ zou zijn collega Joost van den Vondel zeggen. Het was een literaire manier om naar de wereld te kijken, alsof je de schepping kon lezen als een boek. Dat wereldbeeld beleefde in de tuin van Hofwijck misschien wel zijn hoogtepunt. En in zijn lange gedicht Hofwijck, dat niet alleen de dichter, maar ook zijn landgoed zou gaan overleven: CITAAT: ‘'Kwill Hofwijck, als het is, 'kwill Hofwijck, als 't sal wesen, Den Vreemdeling doen sien, den Hollander doen lesen. Soo swack is menschen-werck, het duert min als papier. De tijd slijt struijck en steen: eens sal men seggen, Hier, Hier was't daer Hofwijck stond, nu Puijn en onkruid en Aerde. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426498 156 2032-12-31T22:00:00+00:00 1979 2012-01-03T22:00:00+00:00 yes no Huygens Hofwijck dichter https://schooltv.nl/video-item/erasmus-wie-was-erasmus 2024-01-16T15:34:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15168.w613.r16-9.76e22fd.webp Erasmus | Wie was Erasmus? De Rotterdammer Erasmus maakte de opkomst van de drukpers, de bloeitijd van het humanisme en de crisis in de Rooms-katholieke kerk van nabij mee. Hij was er niet alleen bij, hij was ook zelf omstreden. Het begon al met z’n geboorte. Wie was zijn vader? Er werd gefluisterd een priester, die het kennelijk niet zo nauw nam met het celibaat. Erasmus kon goed leren en dat bestemde hem voor tot een leven als geestelijke. Op z’n achttiende in 1487 trad hij in in het klooster. Het duurde niet lang. Erasmus was een rusteloze man die graag reisde. Hij had overal geleerde vrienden, hij hield van hun gezelschap. Van hun kennis van boeken, hun scherpzinnige blik op de wereld maar ook van hun grappige en sterke verhalen. Al snel bleek dat in Erasmus geen monnik zat maar een schrijver. Hij had een brede belangstelling. Hij schreef filosofische boeken maar maakte ook een verzameling spreekwoorden. En hij was onvermoeibaar in het opsporen en verbeteren van teksten uit de oudheid. En hij keek meteen ook kritisch naar de letterlijke tekst van de bijbel want daar was in de loop der eeuwen ook nog wel eens een foutje in geslopen. Kennis van de oude talen, niet alleen Latijn maar ook Grieks en Hebreeuws was voor Erasmus alles bepalend. Wie de taal kende had de sleutel tot het verleden en tot de bronnen van grote wijsheid die in langvervolgen eeuwen waren geschreven. Nog voor z'n 40ste werd Erasmus al beschouwd als een van de geleerdste mannen van Europa. En hij moest toen nog beginnen aan het boek dat hem tot een van de meest gelezen schrijvers aller tijden zou maken. De lof der zotheid. Alles en iedereen kreeg een veeg uit de pan. Zelfs leuke vrouwen. Hun liefste wens in dit leven is toch mannen behagen? Daar is toch al dat optutten voor bedoeld? Al die make-up, baden, kappersbezoekjes, smeerseltjes, parfums. Met andere woorden, uiteindelijk is het dwaasheid en niets anders waarmee ze mannen tot zich innemen. Want is er iets dat zij vrouwen niet toestaan? En alleen maar om betaald te worden met wat seks. Erasmus spot met alles, en dus ook met de kerk. En vooral kloostermonniken moesten het ontgelden. Ze denken dat ze oren van de heiligen strelen met zoet genoegen, door hun psalmen, waar ze de volgorde wel van kennen maar de inhoud niet snappen, balkend als ezels door de kerk te laten galmen. De kerk was wel gewend aan spot en kon de uitlatingen wel verdragen zolang het gezag van de kerk maar onaangetast bleef. Maar in 1517 spijkerde Luther zijn 95 stellingen op de deur van de kloosterkerk in Wittenberg. En het gezag van Rome begon te wankelen, het was het begin van de hervorming die diepe sporen door Europa ging trekken. Wat deed Erasmus? Velen dachten dat hij partij voor Luther zou kiezen, hij deed het niet. Hij vond Luther maar een drammer. Maar hij liet zich ook niet door Katholieken in mooie erebaantjes benoemen. Erasmus bleef zijn eigen koers volgen. Ik wijk voor niemand, luidde zijn lijfspreuk. Hij hoopte dat de hervormingsbeweging van Luther een stille dood zou sterven en dat de kerk in Rome in staat zou zijn om in eigen huis orde op zaken te stellen. Maar dat de mens vooral over zijn doen en laten moest nadenken stond voor hem absoluut vast. De kerk was haar absolute gedrag definitief kwijt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426499 246 2032-12-31T22:00:00+00:00 37224 2012-01-02T22:00:00+00:00 yes no Erasmus hervorming kerk https://schooltv.nl/video-item/slavenschepen-varen-naar-de-nieuwe-wereld-een-verschrikkelijke-reis 2024-07-09T08:47:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15170.w613.r16-9.becbe27.webp Slavenschepen varen naar de nieuwe wereld | Een verschrikkelijke reis 1600 Nederlandse schepen met bijna 600.000 slaven maken de overtocht naar de nieuwe wereld, naar de voormalige Nederlandse Antillen en naar Suriname en omgeving. Het leven op de slavenschepen is verschrikkelijk. De slaven worden met honderden tegelijk in de ruimen opgesloten en vastgeketend. In de bedompte ruimte is nauwelijks frisse lucht. Er is vaak te weinig water en eten voor de reis die wel 2 maanden kan duren. Veel slaven overleven de reis niet. Laat de slaven dansen zo vaak het kan. Zorg voor een trommel en ander speeltuig aan boord zodat ze aangezet worden zich te bewegen. Niet alleen tot hun vermaak, maar ook voor de gezondheid. Bijna niemand neemt het op voor de slaven, maar zelf komen ze regelmatig in verzet tegen het onmenselijke regime op de Nederlandse schepen. Tijdens de 1600 slavenreizen onder Nederlandse Vlag was er ruim 300 keer verzet. Dat is bijna 1 op de 5 schepen. Is het nou ooit gebeurd dat de slaven succesvol een schip hebben overgenomen? Voor Nederland is dat eigenlijk maar één keer gebeurd en dat is het schip de Vigilante aan het eind van de 18de eeuw. Dat was een Zeeuws schip en daar de slaven zijn in opstand gekomen vlak voor de kust van Suriname en de bemanning is toen van het schip gevlucht en de slaven zijn aan land gesprongen, en waar ze gebleven zijn weet niemand. Hoeveel slaven zijn er omgekomen op de 1600 Nederlandse schepen? Uiteindelijk zullen 80.000 Afrikanen hun reis naar de nieuwe wereld niet overleven. Gemiddeld sterft zo’n 13% van de gevangenen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426500 128 2032-12-31T22:00:00+00:00 27527 2012-03-14T22:00:00+00:00 yes no slavernij slavenhandel 16e eeuw https://schooltv.nl/video-item/slavenhandel-in-suriname-slaven-worden-verkocht-op-de-markt 2024-12-03T10:40:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15172.w613.r16-9.72e3891.webp Slavenhandel in Suriname | Tot slaaf gemaakten worden verkocht op de markt Den dezer arriveerde alhier het Hollandsche Fregat Schip genaamd De Standvastigheid. Gevoerd bij Kapitein Karel Bredou, komt van Middelburg laatst van D'Elmina. Geladen met een armazoen slaven van 200 koppen, gedestineerd naar Suriname. En hier worden met regelmaat slavenverkopen gehouden waarbij grote aantallen slaven tegelijk worden verkocht. Vertegenwoordigers van plantages uit heel Suriname komen hier naartoe om nieuwe slaven in te kopen. John Stepman, een Schots/Nederlandse tekenaar en militair, beschrijft hoe de slaven worden opgekalefaterd om op de markt de kooplust op te drijven. Als een schip is aangekomen, worden de negers op het dek gebracht. Men laat hen zuivere lucht inademen, men wast hen, verfrist hen met planten, bananen en oranjeappelen. Zonder scheermes, zelfs zonder zeep, met alleen een stuk glas tekenen ze beeltenissen als zonnen en halve manen bij elkaar op het hoofd. Hierna gaan ze aan land om te koop gesteld te worden. Komt dat zien! Komt dat zien! Nieuwe verse slaven uit Afrika! Om 2 uur in het Veilinghuis. Nieuwe verse slaven, komt dat zien, dames en heren, komt dat zien! Meer dan een kwart miljoen slaven zijn er verkocht. En hoe dat in zijn werk ging vertelt André Lore. Hij is een jeugdheld van mij, die vroeger een televisieprogramma had over de Surinaamse geschiedenis. Nu is hij oud en bijna blind, maar nog even scherp en gepassioneerd als toen. Kijk: de dag van de veiling, dat werd natuurlijk op de plaats waar de veiling gehouden zal worden, daar kwam de veilingmeester uiteraard en er werden slaaf of slavin of meerdere als er meerdere waren, die werden dan op de plaats van de veiling gebracht. En daar kwamen natuurlijk de mensen die geïnteresseerd waren in kopen, maar vaak ook mensen die gewoon iets leuks willen zien, die iets leuks willen meemaken hè. Kijk: men lette in de eerste plaats op de leeftijd. Hij moest dan zijn zo tussen 15 en 35 jaar. Dat was de ideale leeftijd. Men werkte met een eenheid die men noemde: “Picor de injos”. Dat was de eenheid waarin de waarde van de slaven werd uitgedrukt. En een slaaf die gezond was, tussen 15 en 35, dat was 1 picor de injos. Maar een jongen beneden 15 die gezond was, was dan 2/3 picor de injos. Een vrouw boven 35 was ook een halve picor de injos. Meneer Lore, Ik sta er. U bent de veilingmeester, ik sta. Mijne heren, hier hebben we een gezonde slaaf, een stevige jongeman, 30 jaar oud en deze man is een volledige picor de injos. Je mag eraf stappen. 105 gulden, één man. 65 gulden, één meisje. 105 gulden, één man. 160 gulden, één meisje. 75 gulden, één jongen. 105 gulden, één man. 190 gulden, één vrouw. 105 gulden… https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426501 195 2032-12-31T22:00:00+00:00 14828 2012-03-14T22:00:00+00:00 yes no Afrika slavernij Suriname https://schooltv.nl/video-item/de-middelburgse-commercie-compagnie-slavenhandelaars-in-de-16e-eeuw 2024-07-09T08:50:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15174.w613.r16-9.7ddb904.webp De Middelburgse Commercie Compagnie | Slavenhandelaars in de 16e eeuw Amsterdam en Middelburg: daar komen de meeste zeilschepen vandaan die op weg gaan naar West-Afrika. Eerst zijn ze van de West-Indische Compagnie die het monopolie heeft. Maar dat verandert in 1730 en dan grijpt een Middelburgse Commercie Compagnie haar kans net als allerlei kleinere ondernemingen. Binnen een mum van tijd groeien de Zeeuwen uit tot de belangrijkste slavenhalers van ons land. Van iedere 10 schepen die naar Afrika gaan om slaven te halen, komen er 8 uit Zeeland. De Zeeuwen hadden de ervaring al van de eeuw daarvoor, uit de 17de eeuw, om zich met de risicovolle takken van sport bezig te houden. Ze waren prominent aanwezig en hadden veel ervaring in de Kaapvaart. Ze hadden zich als smokkelaars en als lorrendraaiers al aan de kust van Afrika vertoond, hadden daar ervaring in. En ze zijn er in de 18de eeuw voluit in doorgegaan, en daarbij kwam dat ze uit de reguliere handel, dus de Oostzeehandel op hout en graan eigenlijk door Amsterdam al uit de markt waren gedrukt. Dus het was ook een kwestie: ze moesten wel. En Amsterdam speelde liever op safe en lieten dit risicovolle werk aan de Zeeuwen over die daar, ja, flink ingesprongen zijn en hebben er ook flink aan verdiend. Kijk: en dit waren de producten die ze ruilden tegen slaven? Ja, 25 lange halve fijne geweren, deze is ook aardig: 300 slavenijzers, dus het gaat dan om kettingen voor om de slaven vast te binden in het ruim. Dus die werden al vanuit Nederland meegenomen? Ja. En het is ook bekend, dat er ook smeden in Veere waren die daar ook geld mee verdienden. Die gewoon de slavenijzers maakten voor de kapiteins? Ja. Ja. Dus eigenlijk zo’n hele maatschappij hè, die verdiende daar ook aan hè. Van de slijters en de wijnkopers tot de smeden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426502 124 2032-12-31T22:00:00+00:00 8408 2012-03-19T22:00:00+00:00 yes no slavenhandel Zeeland slavernij https://schooltv.nl/video-item/jacobus-capitein-een-zwarte-slaaf-in-nederland 2024-07-09T08:51:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15176.w613.r16-9.e2e3dc9.webp Jacobus Capitein | Een zwarte tot slaaf gemaakte in Nederland Afrikanen zijn niet alleen handelswaar, ze dienen soms ook als cadeautje. Het overkomt een 8-jarig jochie. Die jongen krijgt een Nederlandse naam: Jacobus Capitein. Hij werd ontvoerd en tot slaaf gemaakt. Hij werd gevangen genomen en verkocht aan een kapitein die hier slaven kocht om mee te nemen naar Amerika. En vervolgens wordt hij als cadeautje weggegeven. Hij was nog maar 7 of 8. En hij werd aan een koopman gegeven met de naam Van Gogh. Hij woonde in een van de forten en werkte voor de West-Indische Compagnie. Jacobus reist met zijn eigenaar Van Gogh vanaf Fort Elmina in Ghana via Suriname naar Nederland, op een slavenschip. Was hij nog slaaf toen hij eenmaal op Nederlands grondgebied was? In Nederland was hij niet langer een slaaf want slavernij was in Nederland bij wet verboden. Hij was hier dus vrij. Hij wordt in 1735 gedoopt in een bomvolle kloosterkerk. Dezelfde kerk waar ook de dochters van Willem Alexander en Maximá zijn gedoopt. Jacobus is dan 18 jaar. En het was een unieke gebeurtenis hier? Zeker. Dat was nooit eerder gebeurd. Dat was de eerste keer dat een zwarte werd gedoopt hier in deze kerk. Dat was heel belangrijk voor de Capitein. Hij schrijft zelf in één van zijn geschriften dat hij naar Nederland was gekomen omdat God dat zo wilde. Zodat hij hier opgeleid zou worden en het evangelie naar zijn mensen kon brengen. In Leiden schrijft Jacobus Elisa Johannes Capitein zich in op één van de meest toonaangevende universiteiten van Europa. Hij gaat er Theologie studeren. Om af te studeren kiest hij een opmerkelijk onderwerp: “is slavernij verenigbaar met het Christelijk geloof?”. Hij stelde dat de bijbel slavernij bestond. Eigenlijk zei hij: als je je slaven niet goed behandelt dan ben je schuldig. De slavernij zelf is het probleem niet. Het gaat om de regels omtrent de slavernij. Ik denk niet dat hij zich destijds had kunnen uitspreken tegen slavernij. Dat denk ik niet. Daar was een heel moedig persoon voor nodig. Hij was daar niet bij gebaat want hij wilde dominee worden. En dat kon alleen als hij de kerk en de West-Indische Compagnie tevreden stelde. Dat klopt gedeeltelijk. Maar ik denk ook dat hij echt geloofde wat hij schreef. Daarom is Capitein zo’n tragisch figuur. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426503 229 2032-12-31T22:00:00+00:00 3335 2012-03-19T22:00:00+00:00 yes no slavernij Jacobus Capitein koopman https://schooltv.nl/video-item/slaven-worden-gekocht-in-afrika-geweren-worden-gebruikt-als-betaalmiddel 2024-07-09T08:49:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15178.w613.r16-9.a9fe7e4.webp Slaven worden gekocht in Afrika | Geweren worden gebruikt als betaalmiddel Met dit soort geweren kochten de Nederlanders aan de kust hun slaven. Niet alleen met vuurwapens, maar ook met buskruit. En de Afrikanen, die wilden er steeds meer van. Dat had grote gevolgen voor de oorlogen tussen de Afrikanen zelf, want meer wapens: meer oorlogen, meer doden, meer kidnappingen en dus meer slaven. Willem Bosman, tweede man van de West-Indische Compagnie in Elmina, schrijft het volgende naar huis: U vindt het misschien wat vreemd dat negers geweren hebben. Nog vreemder is, dat wij hun die geweren toespelen, zodat we zelf het mes leveren waarmee ze ons de keel kunnen afsnijden. We worden daartoe gedwongen, omdat de Engelsen, Denen en Brandenburgers het doen. Leveren wij niet, dan doen zij het. De Nederlanders kochten die slaven onder andere met geweren, maar dat was niet echt van de beste kwaliteit? Nee, ik heb zelf ooit een keer onderzoek gedaan en toen kwam ik een bron tegen aan het begin van de 18de eeuw en daar schrijft een koopman naar zijn bazen in Nederland, de bewindhebbers, van: “ja, wij leveren hier wel geweren, maar zodra ze die geweren afschieten, zijn ze hun handen kwijt!”. Nou, dat zegt natuurlijk wel iets over de kwaliteit. En je ziet, dat daarna, want de Engelsen leveren veel betere geweren, dat die Nederlanders daarna ook meer en betere wapens naar de kust gaan sturen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426504 85 2032-12-31T22:00:00+00:00 10200 2012-03-14T22:00:00+00:00 yes no slavenhandel betalen https://schooltv.nl/video-item/fort-elmina-nederlands-slavenfort-in-afrika 2024-07-09T08:51:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15180.w613.r16-9.31048aa.webp Fort Elmina | Nederlands slavenfort in Afrika De slaven die de Nederlanders hebben gekocht worden naar Fort Elmina aan de kust gebracht. Daar kwamen dus de slaven binnen en die werden dan hier naartoe gebracht, naar dit plein, en die slaven, niet alle slaven werden gekocht, maar ze werden eerst gekeurd door de chirurgijn en een slaaf die dan goed bevonden was, een gezonde slaaf, die werd dan gekocht en dan werden ze gebrandmerkt. Want op het moment dat ze gebrandmerkt waren, wist de WIC ook van “dit zijn onze slaven”, ook als iemand wegliep. Dan worden de slaven opgesloten in het fort, soms maandenlang, tot er genoeg zijn om de reis over zee te maken. Maar eerst volgt nog een selectie: De scheepsarts, die keurde de slaven op het schip. Het kon ook wel zijn, dat hij dat aan de kust deed, maar meestal gebeurde dat op het schip en de slaven die afgekeurd werden, die moesten dan weer terug naar de kust. Henri Gallandat was zo’n scheepsarts, hij schreef er zelfs een boek over? Ja, dat boek, dat heette Onderrichtingen Der Slavenhandelaren. Scheeparts Gallandat heeft allerlei tips. Zo mag een slaaf niet ouder zijn dan 35 jaar en geen grijs haar hebben. Heeft hij koorts, geelzucht, scheurbuik of verstoppingen in de lever, dan zal de verkoper doen alsof de slaaf zeeziek is. Aan de andere kant is de slaaf soms niet ziek, maar zo angstig dat hij het benauwd krijgt en een verwilderd gezicht heeft. Zo erg, dat het lijkt alsof hij een zware koorts heeft. Dat komt, omdat hij denkt, dat hij doodgemaakt zal worden en opgegeten door de blanken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426505 109 2032-12-31T22:00:00+00:00 13844 2012-03-19T22:00:00+00:00 yes no slavernij fort Afrika https://schooltv.nl/video-item/de-verovering-van-fort-elmina-nederland-verovert-het-fort-op-de-portugezen 2024-01-16T16:12:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15182.w613.r16-9.2def62f.webp De verovering van fort Elmina | Nederland verovert het fort op de Portugezen Waarom wilden de Nederlanders nu juist hier zitten? Nou, dit is op de Goudkust en dan moet je de Goudkust ruim nemen: vanaf Sierra Léone tot aan Togo, het huidige Togo ongeveer. De beste plaats om een vestiging te hebben, omdat je daar aan de ene kant de zee hebt en hier aan de andere kant een rivier, dus je zat eigenlijk helemaal geïsoleerd. Niemand kon je hier aanvallen, niemand kon je hier pakken en bovendien: dat fort, dat was het sterkste fort wat de Europeanen ooit hebben gebouwd hier. Dus als je dat had was je veilig? Ja, zeker! Elmina is gebouwd door de Portugezen. Spanje en Portugal vormen begin 17de eeuw het machtigste rijk ter wereld. Nederland wil ook invloed en rijkdom. En in 1625 proberen de Nederlanders het fort voor het eerst te veroveren met rampzalige gevolgen. Hier komt een legermacht aan, een vloot van 15 schepen en er komt een strijdmacht vanaf, die werd aan land gezet van 1350 mensen. 1200 Europeanen en 150 Afrikanen en die trokken op, want ze wilden Elmina bij verrassing nemen. Het zit hier een aantal kilometers vandaan en die trekken dan langs dat strand met hun bewapening tot die heuvel daar die je daar ziet. En daar leggen die soldaten zich te rusten, die strijdmacht. En ze weten niet dat de Portugezen allang weten dat ze eraan komen, die hebben Elminese geronseld, een strijdmacht. En die vallen dus aan over die heuvel en die soldaten niets vermoedend worden in één keer afgeslacht door die Afrikanen. En dat gaat echt op een grove wijze, want op elk hoofd stond een prijs. Dat betaalden de Portugezen, dus ze wilden allemaal het hoofd van die Nederlanders hebben om dat aan die Portugezen te kunnen tonen, maar ze wilden ook de kleren van die Nederlanders hebben. Dus ze lieten ze eerst uitkleden en daarna werd hun hoofd eraf gehakt. 441 mensen werden daar achter die heuvel onthoofd. 12 jaar later lukt het ze wel? Ja, in 1637 komen de Nederlanders weer aan. Ze komen daar ergens aan, iets voorbij Cape Coast, daar in die baai. En beginnen dan dat fort te bestoken en na 5 dagen zit er een enorm gat in die muur, en dan geven de Portugezen zich over en dan 28 augustus 1637 is het fort van Nederland. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426506 145 2032-12-31T22:00:00+00:00 4023 2012-03-19T22:00:00+00:00 yes no Daphne Bunskoek fort slavernij https://schooltv.nl/video-item/europese-slaven-in-noord-afrika-europese-slaven-in-noord-afrika 2024-07-09T09:06:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15184.w613.r16-9.90d73d0.webp Europese slaven in Noord-Afrika | Barbarijnse kapers ontvoeren en verkopen tot slaaf gemaakten Eeuwenlang halen slavenhandelaars van de Barbarijse kust zwarte slaven uit Afrika om hen te verkopen aan onder andere Portugal. Maar wanneer Portugal zelf Afrikaanse slaven gaat halen, komt daaraan een einde en wordt er een nieuwe bron van inkomsten gevonden: het kapen van Europese schepen op de Middellandse Zee. De bemanning komt in slavernij terecht. Als je kijkt naar de hele Middellandse Zee, dus Algerije, Tunesië en Marokko, wat er zo tussen de 1 en 1,2 miljoen Europeanen een tijdlang gevangen hebben gezeten en weer terug zijn verkocht. Dus het gaat om een behoorlijk aantal. De Nederlandse, dat loopt uiteen, schattingen tussen de 10- en de 12.000. Schepen werden geënterd, werden in beslag genomen, de lading werd in beslag genomen, het schip werd in beslag genomen en de mensen die erop zaten. Dat betekende dus dat als je Europeanen had, dat je ze tegen een grote som geld kon terug verkopen aan Europa. En dat waren forse bedragen. Voor de kapitein betaalde je toen omgerekend zoiets van 20-, 25.000 Euro, een stuurman, dat was ook iets van 15 mille, een eenvoudige matroos was geloof ik 2000, 3000 Euro en een koksmaatje, dat was wisselgeld om het zo maar te zeggen. En dan zie je dus, dat er een systeem gaat ontstaan in Nederland waarbij hetzij door de Gemeente, hetzij door de Parochie, hetzij door de familie, hetzij door loterijen of door middel van redersgeld, losgeld wordt betaald aan Marokko. Het krioelde hier van mensen die aan deze muren aan deze moskeeën en aan deze forten bouwden en waaronder dus een groot aantal van die Christenslaven. Als er niet hard genoeg gewerkt werd, werd er geslagen, er werd ook hard geslagen met stokken en met zwepen. Deze prenten zijn bedoeld voor de Europese markt om het losgeld in te zamelen. En hoe gruwelijker de verhalen, hoe meer de mensen bereid waren geld bij elkaar te verzamelen om die mensen vrij te kopen. Dit is een afbeelding van een delegatie die door de Nederlandse Statengeneraal is gezonden naar Marokko onder leiding van Wiederkerke. Hij is de delegatieleider, hier te paard, die als taak heeft om 72 gevangen genomen Nederlandse zeelieden, om die vrij te kopen. Hij moest 72 mensen vrijkopen, maar hij is erin geslaagd om de helft vrij te kopen. Diegene die het wel gelukt is, is Michiel de Ruyter, die 2 jaar later als koopman wel ter plekke is gekomen en daardoor in geslaagd is om in drie keer de resterende 25 mensen vrij te kopen. Hij is dus drie keer naar Lich gegaan, hier waar we nu zijn om het restant van die gevangenen vrij te kopen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426507 173 2032-12-31T22:00:00+00:00 8721 2012-03-19T22:00:00+00:00 yes no Afrika Daphne Bunskoek slavernij 16e eeuw https://schooltv.nl/video-item/slavenhandel-in-afrika-slavernij-voor-de-komst-van-de-europeanen 2024-07-09T08:55:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15186.w613.r16-9.873c858.webp Slavenhandel in Afrika | Slavernij voor de komst van de Europeanen Slavernij bestond al heel lang in West-Afrika. Lang voordat de Europeanen kwamen in de 15de eeuw. Miljoenen slaven gingen van hier naar het Noorden, door de Sahara naar de Arabische wereld, naar landen als Marokko en Algerije. Je kunt veel zeggen van de Nederlanders en de Europeanen, maar de slavenhandel in Afrika hebben ze niet uitgevonden. Vaak ging de slavenhandel gepaard met veel geweld. De slavenjagers kwamen in bendes en omsingelden dorpen en steden. Meestal gebeurde dat s’ nachts. Ze pakten iedereen die ze voor de voeten kwam. Soms overvielen ze ook boeren op hun land, overdag. Ik heb een paar mensen geïnterviewd die me vertelden dat hun grootouders werden weggehaald van hun land. Terwijl ze bijvoorbeeld aardnoten plantten. Jagers! Vooral de Ashanti namen zo talloze slaven gevangen om ze daarna onder andere aan de Nederlanders te verkopen. Bovendien werden de volkeren die ze hadden overwonnen gedwongen om jaarlijks een opmerkelijke vorm van belasting te betalen. Toen de slavenhandel de belangrijkste bedrijfstak werd moesten ze slaven leveren, soms als extra. Dus je leverde goud en slaven. Het jagen op slaven, daar maakten de Nederlanders hun handen dus niet aan vuil. In het binnenland kwamen ze niet, dat was het werk van de Afrikanen zelf. Zij brachten de slaven naar de kust, waar de Europeanen ze konden kopen. Door alle ontberingen zijn tijdens deze tochten in West-Afrika naar schatting 2 miljoen slaven omgekomen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426508 129 2032-12-31T22:00:00+00:00 29545 2012-03-14T22:00:00+00:00 yes no slavenhandel slavernij Afrika https://schooltv.nl/video-item/wadlopen-op-stap-met-de-wadloopgids 2024-01-16T14:07:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15188.w613.r16-9.fcbb408.webp Wadlopen | Op stap met de wadloopgids Hallo, bent u de wadloopgids? Ik ben de wadloopgids, Hans. Nou dat is mooi. Ik heb een vraag: waarom kan wadlopen gevaarlijk zijn? Wadlopen kan gevaarlijk zijn omdat je twee keer op een dag laag water hebt, dat heet eb. En twee keer op een dag heb je hoog water en dat heet vloed. Oké, dus bij eb loop je dus eigenlijk over de zandbank. Op de bodem van de zee, ja. En bij vloed zou jij eigenlijk in het water lopen. Ja, dan moet je zwemmen. Dat is geen goed idee! Nou, ik heb er zin in. Nou, dan gaan we. Normaal kan je hier toch helemaal niet lopen? Normaal niet, maar nu is het laag water en over 6 uur is het hoog water. Twee keer op een dag hebben we dus laag en hoog water. En dan staat hier ongeveer twee meter water. Wat zijn dit allemaal voor dingen die ik overal zie? Dat zijn oesters. Kan ik er een paar pakken? Denk erom, ze zijn scherp. Wel mooi. Deze schelpen in de Waddenzee houden het zeewater schoon. Daar kunnen we misschien een leuk proefje mee doen. Twee bakjes met zeewater met gelijke kleur. In het ene bakje doen we wat mosselen. En dan wachten we vijf minuten en dan kijken hoe schoon ze het water maken. Kijk, hoe het al schoner wordt. Dat is echt een heel groot verschil. Moet je je voorstellen dat er geen schelpen in de Waddenzee zijn, geen oesters, geen mosselen, geen kokkels. Dus al deze diertjes maken de zee eigenlijk een stuk schoner. Ja, een stuk schoner. Wat is dat? Een alikruik. We moeten weer terug want het water komt op. Het wordt vloed natuurlijk. Ik moet sowieso opschieten want mijn boot naar het vasteland vertrekt zo. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426509 168 2032-12-31T22:00:00+00:00 15727 2011-12-15T22:00:00+00:00 yes no wadlopen Waddenzee schelpdieren https://schooltv.nl/video-item/koeien-melken-werken-op-de-boerderij 2024-01-04T10:36:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15190.w613.r16-9.49821cb.webp Koeien melken | Werken op de boerderij Kijk, ik ben dus vandaag in Noord-Brabant. Hier ongeveer. En ik heb afgesproken met Jeffrey. Hij woont op een echte boerderij. Z’n vader heeft meer dan 100 melkkoeien. En ik mag een handje helpen. Hallo, jij bent zeker Jeffrey? Ik heb mijn laarzen aan en mijn emmer mee, dus ik kan beginnen. Hoeveel koeien hebben jullie hier nou eigenlijk staan? Iets meer dan honderd en dat zijn alle melkkoeien die melk geven. Die kant op, het is tijd om gemolken te worden! Opstaan, opstaan! We hebben jullie melk nodig! Nog even poepen, nog even een borsteltje erover heen. Jij kunt ook even je haar kammen. Kan ik ergens mee helpen? Je kunt de uiers schoon maken. Hoeveel koeien kunnen jullie hier tegelijk melken? Aan twee kanten acht, dus zestien in totaal. En hoeveel melk geeft een koe nou per dag? Ongeveer 25 liter. Dat is aardig wat. Je ziet hier ook dat het heel snel volloopt. En ze worden maar één keer per dag gemolken toch? Nee, twee keer. 's Morgens en 's avonds. Hoeveel liter melk zit hier ongeveer in? Tussen de 6500 en 7000 liter. Zo, dat is dus ongeveer 6500 pakken melk die hierin zitten. Dat is echt veel. Proost! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426510 152 2032-12-31T22:00:00+00:00 50966 2011-12-15T22:00:00+00:00 yes no Nederland melken koe boerderij https://schooltv.nl/video-item/aardgas-50-jaar-geleden-ontdekt-in-slochteren 2024-01-16T14:07:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15192.w613.r16-9.7e80968.webp Aardgas | 50 jaar geleden ontdekt in Slochteren Hier, in de omgeving van Slochteren in de provincie Groningen, werd meer dan 50 jaar geleden een enorm aardgasveld ontdekt. Het was een hele belangrijke vondst. En weet je wat nou zo bijzonder is? Dat gas werd per ongeluk ontdekt. Kijk, hier bij deze schuur stond vroeger de boerderij van boer Boon. Ze wisten al dat er hier aardolie in de grond zat. Maar toen ze gingen boren naar die olie, kwamen ze erachter dat er ook gas in de grond zat. En niet een klein beetje, dit is het grootste aardgasveld van Europa! Als boer Boon in Amerika had gewoond was hij stinkend rijk geworden. Maar helaas, het is in Nederland zo geregeld dat als er een belangrijke grondstof in jouw land wordt gevonden het dan eigendom van de staat is. Ik stond er eerst een beetje sceptisch tegenover. Zo vlakbij onze schuur, zo'n gasboring enzo met alle gevaren. Maar er was al gauw een sfeer van vertrouwen. Wat voor een gevoel was dat eigenlijk dat er op uw terrein onder de grond de rijkste bel ter wereld werd ontdekt? Nou dat was wel een sensationeel gevoel! Bent u nu ook de rijkste man van Nederland? Nee hoor, nee. Boer Boon kreeg alleen een schadevergoeding en een beetje geld voor de huur van z'n land. Maar de vondst van het aardgas in Slochteren, heeft van Nederland een rijk land gemaakt. Toen ze het gas in de grond van boer Boon ontdekten, werd er een boortoren geplaatst. Om gas uit de grond te halen moet je namelijk gaan boren. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426511 115 2032-12-31T22:00:00+00:00 14748 2012-01-23T22:00:00+00:00 yes no Groningen Nederland aardgas Slochteren https://schooltv.nl/video-item/de-boerderij-hoe-was-het-vroeger-op-de-boerderij 2024-01-04T10:36:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15194.w613.r16-9.94eb03d.webp De boerderij | Hoe was het vroeger op de boerderij? Tegenwoordig hebben de meeste boeren in Nederland grote boerderijen met een soort product. Ze verbouwen bijvoorbeeld alleen suikerbieten. Maar vroeger was dat anders. Toen waren de meeste boerenbedrijven kleine gemengde bedrijven. Boeren hadden dan bijvoorbeeld vijftien koeien, een paar varkens en kippen. En op het land verbouwde ze verschillende gewassen. Zoals aardappelen en suikerbieten. Ze deden dus aan landbouw en aan veeteelt. De opbrengst van het land werd niet alleen verkocht op de markt, maar was ook voedsel voor de boerenfamilie en de dieren. Het werk op de boerderij was zwaar. Er waren nog niet zoveel machines als nu. Veel werk werd met de hand gedaan. Het melken bijvoorbeeld. De boeren hadden het niet makkelijk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426512 68 2032-12-31T22:00:00+00:00 43268 2012-01-23T22:00:00+00:00 yes no boerderij https://schooltv.nl/video-item/biogas-hoe-maken-we-biogas 2024-01-04T10:36:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15196.w613.r16-9.8aa36b8.webp Biogas | Hoe maken we biogas? Het aardgas dat we in Nederland uit de grond halen raakt langzamerhand op. Maar gelukkig ontdekken ze ook nieuwe manieren om gas te winnen zoals hier op deze biogas boerderij. Je kunt namelijk van mest.... van poep dus, gas maken. En dat is een hele slimme milieu vriendelijke oplossing... Er zijn namelijk best veel boeren in Nederland. En die boeren hebben vaak koeien of varkens of kippen. En die beesten poepen..... heel veel. Die mest kun je gebruiken om gas van te maken en dat gaat zo: – De poep van de dieren (varkens, koeien) wordt opgevangen in grote bakken onder de stal. – Als deze bakken vol zijn worden ze weggebracht naar een groot gebouw, dit noem je een 'vergister'. – De vergister wordt van binnen verwarmd. – Als de poep/mest goed warm is, komt er een gas vrij. – Dit gas wordt boven in de vergister opgevangen en opgeslagen. – Het opgevangen gas wordt via grote buizen naar een reactor/machine gebracht. – Deze machine zorgt er voor dat het gas kan worden omgezet in energie en warmte. – Nu kun je lekker warm douchen en gaat de televisie aan! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426513 99 2032-12-31T22:00:00+00:00 14050 2011-12-15T22:00:00+00:00 yes no biogas koeienmest aardgas https://schooltv.nl/video-item/zintuigen-hoe-ervaar-je-de-wereld-om-je-heen 2024-01-04T10:36:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15198.w613.r16-9.f8378ab.webp Zintuigen | Hoe ervaar je de wereld om je heen? De zintuigen: de ogen om te zien, oren om te horen, neus en mond om te ruiken en te proeven, de huid voor de tastzin. Via deze zintuigen beleven we de wereld. Veranderingen die door zintuigen of receptorcellen worden opgemerkt. Wekken elektrische impulsen op. Die gaan via de zenuwen naar de hersenen. Raak je iets aan, dan gaat een signaal door je arm langs het ruggenmerg omhoog naar de hersenen. Die antwoorden door signalen terug te sturen. Zo zie je jezelf. De hersenen reageren op informatie van de zintuigen. Sommige lichaamsdelen hebben meer zintuigcellen dan andere, ze geven meer informatie door. Dus het beeld dat je hersenen van jou hebben ziet er misschien wel zo uit. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426514 69 2032-12-31T22:00:00+00:00 78179 2011-12-18T22:00:00+00:00 yes no oog neus zintuig oor mond https://schooltv.nl/video-item/sikkelcelanemie-een-erfelijke-bloedziekte 2024-01-04T10:36:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15200.w613.r16-9.7694be7.webp Sikkelcelanemie | Een erfelijke bloedziekte Sikkelcelanemie is een bloedziekte. Gezond bloed door de microscoop. Bloed, cellen in een waterige vloeistof: het plasma. Plasma bevat eiwitten, voedingsstoffen en andere stoffen. De bloedcellen, er zijn twee soorten: rode en witte. De witte cellen, dit is er één, beschermen het lichaam tegen ziektes. Ons gaat het om de rode bloedcellen. 95% van alle bloedcellen zijn rode bloedcellen. Ze zijn duidelijk te herkennen. Ze hebben de vorm van een plat schijfje met boven en onder een indeuking. Ze hebben geen celkern. Ze zijn van levensbelang, want ze transporteren zuurstof door het lichaam. Sommige cellen hebben een andere vorm. Dit zijn de sikkelcellen waarna de ziekte haar naam ontleent. Wat heeft de pijn te maken met die sikkelcellen. Een haarvat. Dat zijn heel kleine bloedvaten die de weefsels van zuurstofrijk bloed voorzien. De haarvaten zijn erg smal en het bloed stroomt er heel snel. De afzonderlijke bloedcellen, De rode bloedcellen gaan er maar nauwelijks doorheen, omdat ze dezelfde doorsnede hebben als de haarvaten, maar rode bloedcellen zijn erg buigzaam, ze wringen zich erdoor. Wat gebeurt er nog meer met de rode bloedcellen als ze door de haarvaten heengaan? Een haarvat met rode bloedcellen die erdoorheen stromen. Ze bevatten zuurstof. Dat wordt aangegeven door de ring die eromheen zit. De zuurstof wordt afgegeven en gaat door de wand van het haarvat het omringende weefsel in. Sikkelbloed. Bij aankomst in het haarvat zien de cellen er normaal uit. Wat gebeurt er als ze zuurstof afgeven. Sommige cellen veranderen van vorm en worden minder buigzaam. Ze sluiten het haarvat af zodat er geen rode cellen meer doorheen kunnen. En zonder rode bloedcellen geen zuurstofvoorziening. Dat veroorzaakt de pijn. En als dit langer aanhoudt, blijvende schade. Bijvoorbeeld botten kunnen door sikkelcelanemie worden aangetast. Sikkelcel-blokkades met alle gevolgen van dien kunnen overal plaatsvinden waar haarvaten zijn. Waardoor nemen de cellen die sikkelvorm aan? Prik in je vinger en iedere druppel bloed bevat 300.000 rode bloedcellen. En iedere rode bloedcel bevat 250 miljoen moleculen van een speciaal eiwit: hemoglobine. Hemoglobine bestaat onder meer uit kleinere eiwitmoleculen. Het speelt de hoofdrol in het transport van zuurstof door de rode bloedcellen. Het globinedeel bestaat uit twee alfa-eenheden die hier met geel zijn aangegeven en twee beta-eenheden. Waar is de zuurstof? Binnenin het molecuul. Opgevouwen in het globinedeel zitten deze vier stukken die “heemgroepen” worden genoemd. In het model van een heemgroep zie je een ringvormige structuur met een ijzeratoom in het midden. Dit geeft ook de rode kleur aan het bloed. Daarom heb je ook ijzer in je voedsel nodig voor die heemgroepen. In de longen is een hoge concentratie zuurstof. Daar hecht zich aan iedere heem een zuurstofmolecuul. Deze zuurstof wordt door het bloed getransporteerd en weer afgegeven aan weefsels waar een lage zuurstofconcentratie is. Dit is hemoglobine uit het sikkelbloed: het verschil zit hier: we hebben het gebied paars gekleurd. Dit is normale hemoglobine, dit is sikkelhemoglobine. Er is een kleine wijziging in het molecuul en het zit niet eens in de buurt van de heemgroepen die de zuurstof transporteren. Wat is het gevolg van deze verandering? Dit is een normale rode bloedcel: de hemoglobine is door de hele cel verspreid. En dit is een sikkelcel. De hemoglobinemoleculen vormen kleine draadjes. Die draadjes maken de cel stijf en dat veroorzaakt de vormverandering. Sikkelcelanemie is een erfelijke ziekte. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426515 293 2032-12-31T22:00:00+00:00 12766 2011-12-18T22:00:00+00:00 yes no ziekte bloed erfelijkheid sikkelcelanemie https://schooltv.nl/video-item/reflexen-reageren-zonder-er-bij-na-te-denken 2024-01-04T10:36:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15202.w613.r16-9.0ab0f0a.webp Reflexen | Reageren zonder er bij na te denken Als je je vinger brandt, trek je je hand weg. Er gaat een bericht langs een sensorische neuron naar het ruggenmerg. Van daaruit wordt er via een motorisch neuron direct een bericht naar de spieren gestuurd. Er is een snelle beschermingsreactie om vlug uit de problemen te komen. Daarbij zijn de hersenen niet direct betrokken. Dus via een sensorisch neuron komt het signaal het ruggenmerg binnen en wordt doorgegeven aan een schakelneuron. Dit activeert een motorisch neuron. Er wordt direct een signaal naar de juiste spieren gezonden. Je trekt je vinger terug. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426516 41 2032-12-31T22:00:00+00:00 27541 2011-12-18T22:00:00+00:00 yes no ruggenmerg hersenen zenuwstelsel reflex https://schooltv.nl/video-item/de-ogen-een-verlengstuk-van-de-hersenen 2024-01-16T15:14:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15204.w613.r16-9.46f6024.webp De ogen | Een verlengstuk van de hersenen Er valt licht op het oog, het passeert het hoornvlies. Het gaat het oog binnen door een opening: de pupil. Het licht raakt de lens die de lichtstralen breekt zodat het beeld op de achterwand van het oog wordt geprojecteerd: het netvlies. Je kijkt bijvoorbeeld naar een dennenboom. En zo komt ie op het netvlies terecht. Een verkleind beeld op zijn kop. Net als de diafragmaopening van een camera wordt ook de pupil groter en kleiner om te bepalen hoeveel licht erin valt. En er is een lenzensysteem, maar het oog is geen camera. In plaats van een film heeft het oog het netvlies. Een laag lichtgevoelige cellen op de achterwand van het oog: het netvlies. Het bestaat uit twee soorten cellen: staafjes en kegeltjes. Staafjes komen het meeste voor. Met de kegeltjes kunnen we kleuren zien. Ze reageren op verschillende golflengtes van het licht: rood, blauw, groen. Vanuit het netvlies gaan er dan impulsen via de gezichtszenuw naar de hersenen. Een korte route. De ogen zijn eigenlijk een verlengstuk van de hersenen. De impulsen van de linkerkant van het netvlies gaan naar de visuele schors in de rechterhelft. En van de rechterkant gaan ze naar de linkerhersenhelft. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426517 101 2032-12-31T22:00:00+00:00 48203 2011-12-18T22:00:00+00:00 yes no hersenen oog zintuig lens https://schooltv.nl/video-item/de-hersenen-de-hersenen-zijn-de-controlekamer-van-het-lichaam 2024-01-16T16:09:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15206.w613.r16-9.1e3b9b5.webp De hersenen | De hersenen zijn de controlekamer van het lichaam De hersenen zijn de controlekamer van het lichaam. Samen met het ruggenmerg vormen ze het centrale zenuwstelsel. Zenuwuitlopers verspreiden zich over alle lichaamsdelen: het perifere zenuwstelsel. Het zenuwstelsel heeft twee functies: sommige zenuwen ontvangen informatie van de zintuigen en brengen die naar de hersenen of het ruggenmerg. Andere geven opdrachten van de hersenen of het ruggenmerg door. De eerste zijn de sensorische zenuwcellen of neuronen. De tweede groep zijn de motorische neuronen, zij bedienen alle delen van het lichaam. Terug naar de hersenen: ze zijn grijs-wit en het oppervlak is sterk geplooid. Dit oppervlak bestaat uit een dunne laag neuronen: de hersenschors. Zo groot, dat ie alleen opgevouwen in de schedel past. De hersenschors bevat 2/3 van alle zenuwcellen in de hersenen. De hersenen bestaan uit twee helften: de hemisferen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426518 69 2032-12-31T22:00:00+00:00 58545 2011-12-18T22:00:00+00:00 yes no zintuig zenuwstelsel neuronen hersenen https://schooltv.nl/video-item/het-evenwichtsorgaan-hoe-weet-het-lichaam-dat-het-beweegt 2024-01-16T16:15:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15208.w613.r16-9.95a7e67.webp Het evenwichtsorgaan | Hoe weet het lichaam dat het beweegt? Hoe weet het lichaam dat het beweegt? Dit is het oor. Je kunt ermee horen. Maar in het oor zit een ander orgaan: het binnenoor. Dit zorgt voor ons evenwichtsgevoel. Deze halfcirkelvormige kanalen zijn buisjes die gedeeltelijk gevuld zijn met vloeistof. Het lichaam beweegt. Nog eens en nu kijken we naar wat er in het binnenoor gebeurt. Een koprol. De beweging van de vloeistof volgt de beweging van het lichaam. In dit geval is deze het sterkst in één van de verticale kanalen. Ook de andere kanalen verstrekken informatie. Een pirouette. Let op het horizontale kanaal. Makkelijk, probeer dit eens: een ratslag. Nu geeft het derde kanaal het vlak van de beweging aan. Drie handelingen, drie vlakken van beweging. Drie verschillende informatiepakketjes die de hersenen moeten verwerken. De halfcirkelvormige kanalen zijn dus speciaal gevoelig voor draaibewegingen. En als je gewoon met je hoofd knikt, dat wordt hier in deze ruimte geregistreerd. De vloeistof hier reageert op een lichte kanteling. Hoe wordt deze informatie geregistreerd en naar de hersenen overgebracht? We kijken in één van de verdikkingen. Aan het einde van één van de kanalen zit een groepje tasthaarcellen, die worden door de vloeistof in beweging gebracht. Daardoor worden impulsen opgewekt en dan gaat er een bericht naar de hersenen. Je reageert dus op iedere beweging die je maakt. Je hoeft geen acrobaat te zijn om dat te weten, loop maar eens door een drukke straat. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426519 142 2032-12-31T22:00:00+00:00 39692 2011-12-18T22:00:00+00:00 yes no lichaam zenuwstelsel hersenen evenwichtsorgaan https://schooltv.nl/video-item/de-west-indische-compagnie-een-17e-eeuwse-multinational 2024-07-09T08:52:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15210.w613.r16-9.381f0bc.webp De West-Indische Compagnie | Een 17e-eeuwse multinational Spanje en Portugal zijn onze vijanden, maar ook onze voorbeelden. Wij willen hebben wat zij hebben: geld, macht en land. Nieuw land. We zetten onze zinnen op het veroveren van Brazilië. De West-Indische Compagnie is speciaal opgericht om Spanje en Portugal te bestrijden en gebruikt het geld dan ook om hen in Brazilië aan te vallen. In 7 jaar tijd weten ze een deel van de Braziliaanse kust te veroveren. En niet alleen in Zuid-Amerika is de West-Indische Compagnie succesvol: in Ghana veroveren ze Fort Elmina op de Portugezen. Die gebruiken het fort voor de slavenhandel. Vanaf dat moment nemen de Nederlanders dat over. En die handel wordt steeds belangrijker. Zeker als Portugal de gebieden in Zuid-Amerika op de Nederlanders herovert. De West-Indische Compagnie concentreert zich nu alleen op de slavenhandel. De West-Indische Compagnie wil ook niet meer geld uittrekken om bijvoorbeeld de Nederlandse koloniën in Noord-Amerika, Nieuw Nederland hè, het latere New York, adequaat te verdedigen. Dat wordt dan ook door de Engelsen veroverd en in de vrede die na de verovering van Nieuw Nederland met de Engelsen wordt gesloten, wordt het latere New York uitgeruild tegen Suriname. De Nederlanders hebben de troostprijs gekregen van de plantagegebieden in het Caribische gebied. Hier in Elmina aan de kust van Ghana stond het Hoofdkantoor van de West-Indische Compagnie in Afrika. Vergelijk de WIC met de multinationals zoals Philips en Shell. Een groot internationaal bedrijf met aandeelhouders die rendement willen. Dit was het zenuwcentrum van de handel met West-Afrika. Van de handel in ivoor, in goud en de handel in slaven. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426520 119 2032-12-31T22:00:00+00:00 27633 2012-03-19T22:00:00+00:00 yes no Portugal Spanje West Indische Compagnie https://schooltv.nl/video-item/slaven-op-de-plantages-op-curacao-slaven-op-de-plantages-op-curacao 2024-01-04T10:36:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15212.w613.r16-9.7b58f0e.webp Slaven op de plantages op Curaçao | Tot slaaf gemaakten zongen liedjes om hun bestaan te verlichten Samen met tolk Corinne Lijsner ga ik op bezoek bij Victor Bartoloméus. Hij is 82 en woont op het platteland van Curaçao. Victor weet alles over het vroegere leven op de plantage. Geleerd was hij oudoom. Meneer Victor, op de plantage woonden die slaven, maar hoe zag hun dag er uit? Ze werkte van zonsopgang tot zonsondergang. Dat hebben mijn oudooms mij verteld. En zij hadden het van hun grootouders. Dat waren slaven. Het onkruid wieden. Ze zeggen ook wel: de aarde krabben. Vroeger zongen ze: roep me, noem me bij mijn naam, roep me, je weet drommels goed wat mijn naam is. Je riep me, je riep me. Waarom zongen ze? Om het werk dragelijk te maken. Met die woorden uitte ze hun gevoelens. Meneer Victor, zongen ze toen ook over hun leed? Kent u zo’n lied? Ja. Ze zongen bijvoorbeeld: hoe kan ik leven? Hoe kan ik leven hier op aarde? Tijdens het zaaien heb ik bonen gepland. Nu ze uit de grond zijn heeft de meester trek in bonen. Hoe zeg je het? Tijdens het graven zongen ze over de meester. Ze zongen bijvoorbeeld over een opzichter die hen slecht behandelde. Ze zongen bekende liederen, maar dan met andere woorden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426521 124 2032-12-31T22:00:00+00:00 6340 2012-03-19T22:00:00+00:00 yes no liedje verlichting slavernij https://schooltv.nl/video-item/slavernij-in-de-nieuwe-wereld-werken-op-plantages 2024-07-09T08:46:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/15000/images/15214.w613.r16-9.17c1e21.webp Slavernij in de nieuwe wereld | Werken op plantages In de 16de eeuw is Nederland een jonge natie die vooruit kijkt, ambities heeft en zich sterk voelt. En die sinds 1568 in oorlog is met een rijk dat nóg succesvoller is: de Spaans/Portugese Monarchie. Dit Koninkrijk is op dat moment de onbetwiste wereldleider. Ze ontdekken bijna de hele wereld. De Portugezen hebben de kust van Brazilië verkend vanaf 1500, vanaf 1540 beginnen ze bepaalde stukken van de kust te koloniseren. En vanaf 1540 beginnen ze ook eens te experimenteren met het planten en verwerken van suikerriet. De Portugezen hadden al de nodige ervaring met het maken van suiker op eilanden voor de Afrikaanse kust. Toen gebeurde het nog op vrij kleine schaal. Ze maakten niet zo heel veel suiker. In Brazilië wordt dat steeds groter. Je krijgt dan plantages waar 300 slaven aan het planten en kappen van het riet gezet worden en suikermolens waar dan ook nog eens per molen zo’n 60, 70 slaven werken. In eerste instantie zijn er dus allemaal Indiaanse slaven. Wat het zwaarst telde zowel voor de Indianen als de Portugezen was dat ze heel slecht bestand bleken te zijn tegen ziektes die de Portugezen vanuit de oude wereld, Europa, hadden overgebracht naar de nieuwe wereld Brazilië. Indianen bezwijken daaraan op massale schaal. Die Indiaanse bevolking is in de eerste eeuw van het contact met Europeanen letterlijk gedecimeerd, teruggebracht tot 1/10 van wat het voor Columbus was. En dus worden er vervangers gezocht, in Afrika. Portugal maakt al eeuwenlang gebruik van zwarte slaven en weet uit ervaring dat ze hard en lang kunnen werken en veel geld opbrengen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426522 136 2032-12-31T22:00:00+00:00 17454 2011-03-14T22:00:00+00:00 yes no 16e eeuw slavernij