https://schooltv.nl/video-item/waarom-is-de-rode-loper-rood-een-koninklijke-kleur 2024-01-04T12:23:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33310.w613.r16-9.8bcf105.webp Waarom is de rode loper rood? | Een koninklijke kleur En uw gastvrouw van vandaag is Janouk Kelderman. Ja, hallo allemaal. Dank je wel. Dank je wel. Welkom bij Waarom Daarom. Vragen die in EEN minuut zijn uit te leggen, op te lossen of te beantwoorden. En de vraag van vandaag is: Nou... Goeie vraag! Waarom is de rode loper rood? De rode loper, dat lange tapijt dat voor de sterren uitgerold wordt. Waarom is die eigenlijk rood? Rood is de kleur van bloed en bloed staat symbool voor kracht. Prehistorische krijgers beschilderden zichzelf met bloed en maakten hun wapens rood. Koningin Maxima draagt vaak rood als ze een belangrijk bezoek aflegt. Met rood zie je er extra machtig en krachtig uit. Rood werd gezien als koninklijke kleur. De perfecte kleur dus, voor een koninklijke loper. Belangrijke mensen zoals koningen en keizers liepen niet over dezelfde grond als het 'gewone' volk. Dus liepen zij over een tapijt en dat was al zo bij de oude Grieken. In de Middeleeuwen raakten oosterse tapijten in de mode bij de adel en daar zat heel veel rood in. En alleen rijke mensen konden rode tapijten betalen. Maar halverwege de 19e eeuw werd er een nieuwe, goedkope verftechniek voor textiel ontdekt. En sindsdien wordt de rode loper ook gebruikt als er iets groots gevierd moet worden. Bijvoorbeeld bij de opening van de New Yorkse spoorlijn. Toen bij die opening de eerste reizigers over een rode loper liepen werd dit idee al snel opgepikt in Hollywood. En dat was zo'n succes dat er nu nog steeds op elke filmpremière een rode loper wordt uitgerold. En dat is ook niet zo gek, want filmsterren en koningen zijn vandaag de dag ongeveer even belangrijk. Dat was 'm weer. Tot de volgende Waarom Daarom! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15210332 106.68 1263 2019-03-04T18:00:00+00:00 yes no kleur rood film https://schooltv.nl/video-item/wat-is-gender-het-gevoel-een-jongen-of-meisje-te-zijn 2024-01-16T16:16:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33311.w613.r16-9.4933ce4.webp Wat is gender? | Het gevoel een jongen of meisje te zijn Huh? Gender? Wat is dat? Stel: Je wordt geboren. En je bent een meisje. Tenminste, dat zegt de dokter. Kijk maar in de luier. Dus je wordt opgevoed als meisje. Pling! Als je wat ouder bent, merk je dat je je daar helemaal niet fijn bij voelt. Dit voelt niet oke. Ik voel me anders. Je denkt na over je gender. Mijn wat? Dat leggen we even uit. Tussen je benen ben je een jongetje OF een meisje. Of je hebt kenmerken van allebei, maar dat vergeten we even. Dat is je sekse. Maar hoe je je voelt...Ehm... voel ik me nou een jongetje of een meisje? Dat is je gender. Ik voel me een meisje. Ik voel me een jongen. De wereld ziet meisjes vaak als lieve prinsesjes. En jongens als stoere piraten. Maar in het echt is het dus niet zo simpel. Ehm... Nee, echt niet! Je kan een meisje zijn en je een jongen voelen. Ja, dat heb ik ook! Ik voel me een jongen! Ja, ja, ja! Je kunt je HEEL erg een jongen voelen...Nee, da's te veel. Of een heel klein beetje. Ietsje naar rechts... Ja! Ja, zo voel ik me. Zo! Kiezen tussen blauw en roze hoeft ook al niet. Weg ermee! Maar het MAG wel. Hee! Roze is mijn lievelingskleur. Maar ik voel me wel een jongen. Ik haat roze, maar ik voel me een meisje. Gender zie je dus niet aan de buitenkant. Nee. Ook al ben je een jongen of een meisje, en hoe je er ook uitziet...er zijn ontelbaar veel genders te bedenken. Ik voel me een jongen. Ik ook! Ik voel me een meisje. Ik ook! Ik voel me nergens bij thuis. Ik juist overal! Hoe jij je gender ook ziet, het is altijd oke. Want gender is een gevoel. En voor gevoelens, daar zijn gelukkig geen regels voor. Hoera! Hoi, hoi, hoi! Yes! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15210333 109.08 31670 2019-03-04T18:00:00+00:00 yes no gender jongen meisje https://schooltv.nl/video-item/kun-je-met-pindakaas-kauwgom-uit-je-haar-krijgen-een-scheikundig-wondermiddeltje 2024-01-04T12:23:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33312.w613.r16-9.83b0e26.webp Kun je met pindakaas kauwgom uit je haar krijgen? | Een scheikundig wondermiddeltje NOJ NOJ NOJ... Nee of ja? Klopt grootvaders kauwgomtip? Als je kauwgom in je haar hebt dan is pindakaas je beste vriend. Mmm... NOJ: Nee of ja? Voor deze NOJ hebben we nodig: Pindakaas, kauwgom en haar. Ik heb het allemaal. Ja. Goed zo. Hihi. Heb je wel eens kauwgom in je haar gehad? Ja, EEN keer. Het ging er niet uit. Ik moest het eruit knippen. Knippen? Ja, dus zo'n gat in m'n haar. Oke, dan doen we het nu met mij als testpersoon, ja? Dit is mijn mattie van de materie. Checking is facting. Kauwgom kauwen en plakken maar. Daar gaat-ie. Klaar voor? Gooi je haar los, maak me gek. Hihi. Oke. Als deze eruit geknipt moet worden, dan eh... is dat prima. Drie, twee, een...Oo! Haha! Zo. Dit zit er echt helemaal in, moet je kijken. Deel 1 van de test was best wel makkelijk. Ja, hopen dat deel 2 ook zo makkelijk gaat. Pak de pluk en smeer het erin. O, o...Ik hoop dat het lukt. O, hij gaat niet los. O, ja ja ja! Echt? Ja. Werkt het? Er zit meer pindakaas op m'n hand dan op de...Haha! Even kijken. Nou! Werkt het? Sosha! Gaat het er gewoon uit? Het is er al uit. Niet! Zit er niks meer in? Kijk! M'n haar is nu wel heel vies, maar hee: De kauwgom is eruit. Het lukte! Handdoek! Ik kan 'm niet vinden! Die handdoek! Die handdoek! O... Even smeren, even smeren. Ja. Smeer jij maar. Haha! Maar het is er wel uit. Dus: NOJ NOJ NOJ... Ja! Bij kauwgom in je haar is pindakaas je beste vriend. Ja, maar... Waarom, wetenschap? Waarom? Kauwgom is hydrofoob. Dat betekent 'bang voor water' in het Grieks. Hydro betekent water en 'phobos' is het Griekse woord voor...Wrah! Wra, wra! Hihi. Angst. Alles wat hydrofoob is, lost dus niet op in water. Checking is facting. Bah...Hihi. Er is echt niks gebeurd, he? Nee, kauwgom doet niks met water...dus als je kauwgom in je haar hebt, kun je er water in doen, maar dat werkt dus niet. Nee, maar iets anders hydrofoobs kan WEL die kauwgom eruit halen. Want hydrofobe 'loves' hydrofobe. M-hm. Ze trekken elkaar aan en ze mengen lekker. Net als eh... wij. Pindakaas is dus ook hydrofoob. Gooi er maar in! Checking is facting. Ja, doe maar een flinke klodder. Oe! Oe! Kijk eens wat hier gebeurt. Zowel de kauwgom als de pindakaas zakken naar de bodem. Die mengen dus niet met water. Dat betekent dus dat ze hydrofoob zijn. Ze zijn alleen... blegh... heel klein gemaakt. Dus zowel pindakaas als kauwgom zijn hydrofoob. Het stinkt ook enorm. Ga jij even je haar wassen...dan zeggen wij: Ciao for now! En tot de volgende... Nee of ja? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15210334 185.76 3007 2019-03-04T18:00:00+00:00 yes no pindakaas kauwgum https://schooltv.nl/video-item/hoe-bepaalt-de-kijkwijzer-voor-welke-leeftijd-een-programma-is-voor-elke-film-en-programma-een-ki 2024-01-04T12:23:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33313.w613.r16-9.5adb45d.webp Hoe bepaalt de Kijkwijzer voor welke leeftijd een programma is? | Voor elke film en programma een kijkadvies Hoi, ik ben Anna. Mijn vraag is: Hoe wordt bepaald of ik oud genoeg ben om een film te kijken...thuis of in de bioscoop. Wie doen dat? Stel. Je wil met je familie een filmpje zien. Je zet de film aan en nog voor hij begint komen ineens allemaal plaatjes in beeld. Deze pictogrammen zijn gemaakt en bedacht door de mensen van Kijkwijzer. Kijkwijzer helpt ouders bepalen of je kind wel of niet naar een bepaalde film kan kijken. De 6 betekent dat een kind veilig kan kijken vanaf 6 jaar. Bij de 9 kan het vanaf 9 jaar. Bij de 12 kan het vanaf 12 jaar. Bij de AL van alle leeftijden kan iedereen veilig naar de film kijken. Kijkwijzer bestaat vanaf 2001. Vrijwel alle films en series krijgen een advies. Maar hoe dan? Zitten hier bij de Kijkwijzer mensen dag in, dag uit films te kijken? Tiffany, dat lijkt me leuk, de hele dag films kijken. Ja, was het maar zo'n feest. Wat wij hier doen, wij beantwoorden vragen van ouders en kinderen als ze bijvoorbeeld iets engs hebben gezien, nemen ze contact op. Dat kunnen wij gebruiken in het Kijkwijzersysteem. Het echte werk gebeurt door de codeurs. Codeurs, wat zijn dat? Codeurs werken bij filmmaatschappijen en omroepen. Zij gebruiken het Kijkwijzersysteem om te bepalen welke leeftijd er op een film terechtkomt. Kun je zomaar codeur worden? Nee. Daarvoor kom je eerst bij het NICAM voor een uitgebreide training. We leren je door de ogen van een kind kijken naar een film of televisieprogramma. Oke. Als ze deze opleiding gevolgd hebben mogen ze zichzelf codeur noemen. Ze kunnen dan advies geven over films en programma's. Dit is Heleen. Zij is mijn collega op de redactie van Het Klokhuis. En ze is codeur bij de NTR. Hoe gaat dat? Ik kijk veel programma's voor jong en oud. Maar bijvoorbeeld Het Klokhuis wordt gemaakt voor alle leeftijden. Dat weten de makers. Af en toe is er een twijfelgeval en dan komen ze met de vraag bij mij. Dit is een voorbeeld. Een aflevering over aangereden wild. Het gaat om dit beeld. Ja, dat is wel zielig. Ja, maar dat wil niet zeggen dat het niet kan. Hoe bepaal je dat dan? Daar doorloop ik een vragenlijst voor. Die lijst is gemaakt door wetenschappers. M-hm. Bijvoorbeeld deze vraag. Komen er beelden van verwondingen bij mensen of dieren voor in de productie? Je ziet geen wonden. Er is geen bloed te zien. Dus daar zeg ik nooit. Komen er beelden van gehavende lijken van dieren voor? Nee, want het is niet gehavend. Dus dat is ook nooit. Uiteindelijk, als je alles hebt ingevuld krijg je een classificatie. Hij komt uit op alle leeftijden. Ja. Dus dit kan. Toch wel dus. Dit kan. Hier zie je Varkentje Rund. Hier! Pak aan! Hij wordt gewoon echt bedreigd. Ja. Je ziet nu ook dat hij een beetje bang wordt. Daarom krijgt deze ook 6 jaar, angst. 6, oke. Kijk, deze aflevering, Blinde darm. Daar zie je beelden van een operatie. Aah. Oh, bah. En in het lichaam. Dat ziet er echt niet lekker uit hoor. Deze aflevering is uitgekomen op 9 angst. Maar Heleen. Wat voor codering krijgt deze aflevering van Het Klokhuis? Door al die voorbeelden die we laten zien wordt deze niet alle leeftijden. Dan wordt het een 9. Klopt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15210335 196.44 6565 2019-03-11T18:00:00+00:00 yes no televisie film pictogram https://schooltv.nl/video-item/wat-is-conservatief-behoudend-en-tegen-verandering 2024-01-04T12:23:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33314.w613.r16-9.6b9e780.webp Wat is conservatief? | Behoudend en tegen verandering Conservatief, wat is dat? Stel. Jij en je vriend handelen in knutselmais. En dat gaat goed. Maar je vriend wil wat anders. “Ik heb een idee”. Hij wil strijkkralen gaan bezorgen. Jij wil niet veranderen. Jij bent conservatief. “Waarom veranderen?” Als je conservatief bent, ben je behoudend. Je houdt de dingen graag bij het oude. Conserveren is een ander woord voor bewaren. In een conservenblikje kun je eten langer bewaren. Een conservatief persoon bewaart zijn ideeën graag wat langer. Soms is dat ouderwets. “Nou en, het werkt nog steeds prima”. Maar er zijn ook ideeën die eeuwen later nog steeds heel goed werken. “Zonde om weg te gooien”. Iemand die graag steeds wat nieuws uit wil proberen... “Anders, dit is veel beter.”...is vooruitstrevend. Soms zijn nieuwe ideeën beter dan de oude. Maar soms ook niet. Hoe conservatiever je jezelf vindt, hangt af van met wie je jezelf vergelijkt. Jij wil gewoon je vertrouwde knutselmais bezorgen. Net als altijd. Jij vindt jezelf behoorlijk conservatief. Je vriend wil strijkkralen. Vergeleken met jou is je vriend best vooruitstrevend. “Inderdaad ja”. Maar weer iemand anders heeft het idee om klei te bezorgen. “Moet ik toch weten?”. Jouw vriend vindt DAT conservatief. “Best wel, hij is ouderwets.” En jij vindt dat nog steeds best vooruitstrevend. “Zouden we dat nou wel doen?” “Ik vind jullie jullie allemaal conservatief.” Het is dus maar hoe je het bekijkt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15210336 108.68 4870 2019-03-11T18:00:00+00:00 yes no politiek rechts links https://schooltv.nl/video-item/hoe-worden-donuts-gemaakt-zoete-gebakjes-met-een-gat 2024-01-04T12:23:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33315.w613.r16-9.6eb549a.webp Hoe worden donuts gemaakt? | Zoete gebakjes met een gat Hier in Oldenzaal staat EEN van de grootste donutbakkerijen van Europa. Het woord donut komt van het Engelse woord doughnut. Wat deegklompje betekent. Dough betekent deeg. En nut betekent klompje. Hier in de bakkerij worden elke dag meer dan een miljoen donuts gemaakt. Maar hoe doen ze dat? Het basismateriaal van de donut bestaat uit, hoe kan het ook anders: deeg! Gewoon een simpel deegje van bloem, gist en water. Verder gaat er bakkersmix in, maar wat daar precies in zit? Dat is het geheim van de bakker. Alle ingrediënten worden keurig afgewogen en gemengd in deze grote deegmolen. Hier wordt het deeg uitgerold tot een brede plak die overal even dik is. In deze stansmachine worden de donutvormpjes in het deeg gedrukt. Wat je overhoudt zijn deze kleine ronde bolletjes. Want waar herken je een donut aan? Aan dat gat in het midden natuurlijk. De donut lijkt Amerikaans maar komt eigenlijk uit Nederland. Want het is een afstammeling van de oliebol. Alleen in Amerika vonden ze die te melig dus heeft iemand verzonnen, anderhalve eeuw geleden...we halen het midden eruit zodat hij overal even gaar wordt. Dat werd een enorme hit. De donut. Na het stansen gaan ze de rijskast in. Hier is het net even wat warmer en vochtiger. Dat zorgt ervoor dat het gist in het deeg belletjes gaat vormen. Daar wordt het lekker luchtig van. Zo gingen ze erin, en zo komen ze eruit. Lekkere zachte deegkussentjes. Meestal wordt deeg in de oven gebakken, maar de donut niet. Die wordt gefrituurd in hete olie. Palmolie. De kunst van het donutbakken zit hem in dit witte randje. Hieraan kun je zien of de donut goed gelukt is of niet. Was de temperatuur van de olie niet goed of was het deeg niet luchtig genoeg...dan zakt die donut te ver de olie in. Dan wordt dat randje twee keer gebakken en donkerbruin. Maar hier is de bovenkant van de onderkant nog perfect gescheiden. Supergoed dus. Traditioneel worden donuts gegeten met een laagje suiker. Zo worden ze het meest gegeten. Maar tegenwoordig worden ze versierd met een klein laagje glazuur zoals hier. En vervolgens afgemaakt met kleurrijke sprinkles. Tasty. Al die miljoenen donuts die hier gemaakt worden gaan naar heel Noord-Europa Hier bijvoorbeeld, 5000 stuks voor Denemarken. Met de hartelijke groeten uit Oldenzaal. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15210337 181.52 7205 2019-03-11T18:00:00+00:00 yes no snack fabriek bakken https://schooltv.nl/video-item/hoe-worden-waterijsjes-gemaakt-bevroren-limonade-op-een-stokje 2024-01-04T12:23:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33316.w613.r16-9.d704ce9.webp Hoe worden waterijsjes gemaakt? | Bevroren limonade op een stokje Ik ben Shiva en mijn vraag is: Hoe worden waterijsjes gemaakt? Een heerlijke vraag. We gaan lekker op onderzoek naar waterijsjes. Hier in deze fabriek in Roermond worden ze gemaakt. Dan heb ik 't niet alleen over 't bekende raketje maar nog veel meer verschillende soorten. Ze maken hier 250 miljoen ijsjes per jaar. 250 miljoen! Voor een waterijsje heb je nodig: glucosesiroop, suiker, kleurstoffen, bindmiddel en citroenzuur. En ook niet geheel onbelangrijk: water. Citroenzuur erbij. Dit waterijsje bestaat uit drie verschillende kleuren en dan heb je dus ook drie verschillende soorten siroop nodig. Hier de gele siroop. Dat is ananas. Dan hebben we hier de oranje siroop, sinaasappel. En kijk even, een rode siroop. Dat is aardbei. Om 't ijsje in de vorm van een raketje te krijgen heb je een mal nodig. Allereerst moet de rode siroop erin gegoten worden. Dat is dan dus de top van het ijs. Deze mal is min 18 graden Celsius. Dus binnen enkele seconden gaat de vloeibare siroop over in hard, gekleurd ijs. Daarna wordt op de bevroren eerste laag de tweede laag gespoten de oranje siroop en, je raadt het al zo gaat het ook met de derde laag, de gele siroop. Nog een belangrijke toevoeging: het stokje. Door de temperatuur heel snel van min 18 graden Celsius naar plus 8 te veranderen, schrikt het ijsje als 't ware los. En daar zijn ze, vers van de pers. Hoppa! Zo vers heb ik ze nog nooit gegeten! Waterijsjes zijn al jarenlang superpopulair. Toch wordt er nog steeds geëxperimenteerd met nieuwe smaken. Onze smaak verandert natuurlijk ook. Die smaken moeten getest worden en dat doen ze hier in het laboratorium. Vandaag zijn ze bezig met een nieuw soort sinaasappel. Mmm! Heerlijk. Ondertussen in de fabriek, ijsjes zijn klaar, plastic eroverheen en dan hoeven ze alleen nog maar ingepakt te worden. Ze kunnen hier wel 10.000 waterijsjes per uur maken. Dag en nacht, het hele jaar door. Al die ijsjes moeten natuurlijk wel in de kou bewaard worden, anders ontdooien ze weer en daarom hebben ze hier een gigantisch pakhuis waar het non-stop min 20, soms min 23 graden Celsius is. Dat is koud, kan ik je vertellen dus ik heb een extra beschermende jas aan. O! Wat een ijsjes, miljoenen! Dus maak je geen zorgen, heb je door deze aflevering zin gekregen in zo'n lekker waterijsje? Hier liggen er genoeg om alle supermarkten in ons land en de rest van Europa te bevoorraden. Ikzelf heb door die kou meer zin gekregen in iets warms. Warme chocolademelk met slagroom of zo. Maar eh... deze neem ik natuurlijk wel effe mee. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15210338 213.52 5208 2019-03-18T18:00:00+00:00 yes no ijs fabriek https://schooltv.nl/video-item/wat-is-politiebegeleiding-veilig-van-a-naar-b 2024-01-04T12:23:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33317.w613.r16-9.cda20de.webp Wat is politiebegeleiding? | Veilig van A naar B Nederland heeft een speciaal team van motorrijders die worden ingezet als er belangrijke personen of transporten begeleid moeten worden. Ze zijn opgeleid om bijvoorbeeld leden van het koningshuis of belangrijke diplomaten door het verkeer heen te helpen. Hoe doen ze dat? Voor een motoragent is het hoogste dat je kunt halen je diploma Verkeerstechnische Begeleiding, het VTB. Dit team heeft als doel om mensen zo snel en veilig mogelijk van A naar B te brengen. De opdrachtgever is vaak de Dienst Koninklijke en Diplomatieke Beveiliging. Het team traint regelmatig. Vandaag is een bijzondere dag, want ik mag mee. Ik ben vandaag de oefen-VIP. Ik wil graag naar het koninklijk paleis op de Dam. Dat is hartje Amsterdam en daar wil ik graag als een koningin naartoe gebracht worden. Dit wordt de kolonne waarmee ik straks word gebracht. Even bij het begin beginnen. Voorop hebben we de vijf spitsrijders. Die rijden altijd vooruit om de baan vrij te maken. Op kruispunten zorgen zij ervoor dat de weg vrij blijft zodat de hele kolonne door kan rijden. Achter de spitsrijders rijdt de commandowagen. Met rechts voor de commandowagen de zogeheten spatbordrijder. Die zorgt ervoor dat mensen eventueel op het laatste moment nog opzij geleid of tegengehouden kunnen worden. In die commandowagen zit de commandant, de baas van de stoet. Die heeft contact met alles en iedereen wat met die kolonne te maken heeft. Achter de commandowagen rijdt de VIP-wagen. En achter de VIP-wagen rijdt een back-upwagen. Voor als er iets misgaat. En uiteindelijk wordt de hele stoet afgesloten door twee sluitrijders. Vlak voor vertrek wordt de communicatie nog even gecheckt. Start de motoren. Kunnen we gaan. En wij gaan langzaam rollen. Is toch geweldig dit? Oke, we blijven heel even hier zitten. Wij schuiven door naar rijstrook twee. Ga uw gang. Nu denkt iedereen: Die stoet moet zo snel mogelijk rijden. Maar dat is niet het geval. Het motto is: Rustig aan, we hebben haast. Blijft u wachten. Blijft u wachten. Ze moeten geleidelijk en rustig rijden omdat de spitsrijders voorop de kans moeten krijgen om de weg helemaal vrij te maken. Alleen als dat gebeurt, kan de VIP blijven doorrijden. We zijn 50 meter voor linksaf Damrak. En we draaien achter de koetsen langs. En wij stoppen... nu. Nou, zo doen ze dat dus. In EEN rechte lijn, zonder te stoppen, naar hartje Amsterdam. Superbedankt. Ik vind het heel indrukwekkend. Graag gedaan. Echt een koninklijke ervaring. Het is tijd voor een bakkie. Oh, dit meen je niet. Sleutels vergeten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15210339 189.48 2996 2019-03-18T18:00:00+00:00 yes no politie veiligheid https://schooltv.nl/video-item/wat-is-een-algoritme-regels-in-de-juiste-volgorde 2024-01-04T12:23:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33318.w613.r16-9.2bdbf13.webp Wat is een algoritme? | Regels in de juiste volgorde Algoritme? Wat is dat? Stel: Je hebt een ingewikkeld probleem, en dat wil je graag oplossen. “Ehm...” Maar je weet niet hoe. “Nee.” Je doet dus maar wat. Beetje draaien. Daar heb je dus helemaal niets aan. “Nee, echt niet.” Om dit probleem op te lossen heb je een algoritme nodig. “Een wat?” Een algoritme is een formule die bestaat uit een setje regels die je in een vaste volgorde af moet werken. “O! Zeg dat dan!” Bijvoorbeeld: Als je een cadeau inpakt moet je vaste stappen volgen. Stap 1: knippen. Stap 2: vouwen. Stap 3: plakken. “Hier! Dat had je nou niet moeten doen.” Als je deze stappen in de verkeerde volgorde uitvoert dan heb je er niets aan. “Nou, bedankt, he! Not!” Hoe moeilijker het probleem, hoe langer en uitgebreider een algoritme is. ”Poeh, hee!” Zoekmachines laten de computer algoritmes uitvoeren. Daarin zit bijvoorbeeld een regel over locatie. Als je een pizzeria zoekt, krijg je resultaten in de buurt en niet aan de andere kant van de wereld. “O, handig!” En zo zijn er nog veel meer regels. Als een voetbalcoach zoekt op het woord 'fluit' dan krijgt hij waarschijnlijk dit te zien. Je kleine zusje krijgt dit. En je grote zus vindt misschien weer iets heel anders. “Hihihi!” Want dankzij een regeltje over je zoekgeschiedenis weet het algoritme waar jij interesse in hebt. O ja, en dit probleem, hoe pakken we dat nu aan? “O, zit dat zo!” Twee keer links, naar boven...Gelukkig heeft het algoritme van de zoekmachine het algoritme voor het oplossen van de kubus zo voor je gevonden. Tada! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15210340 107.68 10715 2019-03-18T18:00:00+00:00 yes no internet computer https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-biogas-als-alternatief-voor-aardgas 2024-01-16T16:13:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33319.w613.r16-9.7ef3db0.webp EenVandaag in de klas | Biogas als alternatief voor aardgas De meeste huizen in Nederland krijgen energie en warmte uit aardgas. Maar het is de bedoeling dat we steeds minder afhankelijk worden van dit gas. Bijvoorbeeld met alternatieve bronnen als zonne- en windenergie. Of een ander soort gas: biogas, gemaakt van organische restproducten. Zoals... koeienpoep. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15210341 313.88 2086 2019-02-27T23:00:00+00:00 yes no biogas aardgas https://schooltv.nl/video-item/letterjungle-de-letter-aa-aap 2024-02-01T13:53:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33320.w613.r16-9.1ba3c5b.webp Letterjungle | De letter aa: aap Dag Jip, dag Pip. Wat staat er op je shirt? Jip: aa Pip: p Commentaar: aa-p… Als je dat plakt, krijg je aaaaap…..aap Aap begint met aa. Als je goed om je heen kijkt, zie je de aa. In de krullen van een hek bijvoorbeeld. Of een naam van een winkel in de winkelstraat. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15210343 94.56 26190 2019-02-28T11:00:00+00:00 yes no letter woordenschat lezen https://schooltv.nl/video-item/de-kennis-van-nu-in-de-klas-paniek-in-de-menigte 2024-01-04T12:23:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33321.w613.r16-9.fcca39b.webp De Kennis van Nu in de klas | Paniek in de menigte Wat gebeurt er als er paniek ontstaat in een menigte? Diederick en Elisabeth onderzoeken wat er gebeurt in je hersenen wanneer je schrikt en hoe gebouwen en straten het beste kunnen worden ingericht om vluchtende menigtes goed te laten doorstromen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15210342 502.24 745 2019-02-28T23:00:00+00:00 yes no hersenen psychologie veiligheid https://schooltv.nl/video-item/letterjungle-de-letter-d-doos 2024-02-01T13:53:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33322.w613.r16-9.1b23e14.webp Letterjungle | De letter d: doos Dag Jip, dag Flip, dag Pip. Wat staat er op je shirt? Jip: d Flip: oo Pip: s d-oo-s…. Als je dat plakt, krijg je ddddooooooss…..doos De d is de eerste letter. Als je goed om je heen kijkt, zie je de d. Of in iemand z’n naam. In het handvat van een schaar zie je ook de d. En wat dacht je van een pet? Nou ja, je moet wel goed kijken. De d. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15210344 109.04 24163 2019-02-28T11:00:00+00:00 yes no letter woordenschat lezen https://schooltv.nl/video-item/letterjungle-de-letter-i-ik 2024-02-01T13:53:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33323.w613.r16-9.680e243.webp Letterjungle | De letter i: ik Flip: i Pip: k i-k…. Als je dat plakt, krijg je iiiiik….. De i is de eerste letter. Als je goed om je heen kijkt, zie je de i. Een brandend kaarsje bijvoorbeeld. Of een fles waar je de dop vanaf haalt. En wat dacht je van een vlaggenmast? De i is overal om je heen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15210345 118.96 38176 2019-02-28T11:00:00+00:00 yes no letter woordenschat lezen https://schooltv.nl/video-item/letterjungle-de-letter-j-jas 2024-02-01T13:53:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33324.w613.r16-9.ad4177f.webp Letterjungle | De letter j: jas Dag Jip, dag Pip, dag Flip. Wat staat er op je shirt? Jip: J Pip: a Flip: s J-a-s… Als je dat plakt, krijg je jjaaaasss...jas Jas begint met J. Als je goed om je heen kijkt, zie je de j. Het haakje waar je je jas aan ophangt is ook een j. Een hockeystick lijkt ook op een j. En wat dacht je van deze kraan in de keuken? O wacht, je moet hem wel omdraaien… de j. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15210346 100.6 23409 2019-02-28T11:00:00+00:00 yes no letter woordenschat lezen https://schooltv.nl/video-item/letterjungle-de-letter-p-kip 2024-02-01T13:52:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33325.w613.r16-9.c83c29c.webp Letterjungle | De letter p: kip Dag Jip, dag Pip, dag Flip. Wat staat er op je shirt? Pip: Hallo Pip: Flip Jip: k Pip: i Flip: p k-i-p…. Als je dat plakt, krijg je kkkkkkiiiiip….. kip De p is de laatste letter. Als je goed om je heen kijkt, zie je de p. Een verkeersbord bijvoorbeeld. Of dit fluitje van de scheidsrechter. En wat dacht je van een slak? Nou ja, moet je wel goed kijken. De p. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15228751 110.8 29634 2019-02-28T11:00:00+00:00 yes no letter woordenschat lezen https://schooltv.nl/video-item/letterjungle-de-letter-t-pet 2024-02-01T13:52:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33326.w613.r16-9.50e59e4.webp Letterjungle | De letter t: pet Dag Jip, dag Pip. Wat staat er op je shirt? Sep: p Pip: e Jip: t p-e-t…. Als je dat plakt, krijg je pppeeeeet….. pet De laatste letter van pet is de t. Als je goed om je heen kijkt, zie je de t. In ijzerwinkel bijvoorbeeld. En soms staat ie op z’n kop. De t. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15228752 85.8 27129 2019-02-28T11:00:00+00:00 yes no letter woordenschat lezen https://schooltv.nl/video-item/letterjungle-de-letter-v-vis 2024-02-01T13:52:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33327.w613.r16-9.33c0ce5.webp Letterjungle | De letter v: vis Dag Jip, dag Pip, dag Flip. Wat staat er op je shirt? Jip: v Pip: i Flip: s v-i-s… Als je dat plakt, krijg je vvvvviiiiisss….. De v is de eerste letter. De v is de eerste letter. Als je goed om je heen kijkt, zie je de v. In de versiering bijvoorbeeld Of een schaar als je aan het knippen bent. In het logo van deze auto zie je ook de v. En wat dacht je van de takken aan de boom? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15228753 108.44 27062 2019-02-28T11:00:00+00:00 yes no letter woordenschat lezen https://schooltv.nl/video-item/letterjungle-de-letter-w-wip 2024-02-01T13:52:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33328.w613.r16-9.3bfbf8c.webp Letterjungle | De letter w: wip Dag Jip, dag Pip, dag Flip. Wat staat er op je shirt? Jip: W Pip: i Flip: P W-i-P… Als je dat plakt, krijg je Wwiiiiip...wip Wip begint met W. Als je goed om je heen kijkt, zie je de W. Als je naar de WC moet bijvoorbeeld. De bladeren van deze plant vormen ook een W Of wat dacht je van de blouse van dit meisje. Allemaal w-tjes. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15228754 100.96 29634 2019-02-28T13:00:00+00:00 yes no letter woordenschat lezen https://schooltv.nl/video-item/letterjungle-de-letter-o-zon 2024-02-01T13:52:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33329.w613.r16-9.3cefd7b.webp Letterjungle | De letter o: zon Dag Jip, dag Pip, dag Flip. Wat staat er op je shirt? Jip: z Pip: o Flip: n z-o-n. Als je dat plakt, krijg je zzzooonnn. Zon. De o is de tweede letter. Als je goed om je heen kijkt, zie je de o. Als iemand de o zegt bijvoorbeeld. Of een voetbal natuurlijk. En wat dacht je van de maan? Moet ie wel vol zijn natuurlijk. De o. Een spin! Kijk, een vlinder. En ik ben een hond en ik eet jou op. Oh nee help! Huh, hoe kan dat nou? Een wolk voor de zon. Daar is ie weer! Zon. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15228755 116.4 21374 2019-02-28T11:00:00+00:00 yes no letter woordenschat lezen https://schooltv.nl/video-item/letterjungle-de-letter-e-mes 2024-02-01T13:51:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33330.w613.r16-9.379bfe6.webp Letterjungle | De letter e: mes Jip zit te spelen met een scherp mes. Gelukkig heeft Pip een pleister bij zich! De e is de tweede letter van mes. Hoe ziet een mes eruit en waar zie je de letter e om je heen? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15228756 110.72 26995 2019-02-28T13:00:00+00:00 yes no letter woordenschat lezen https://schooltv.nl/video-item/de-buitendienst-5 2024-01-04T12:23:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33344.w613.r16-9.5a32c84.webp De Buitendienst | Hoe zit het nu precies met klimaatverandering? Het gaat niet zo lekker hier op onze aarde. We warmen de planeet op en daardoor hebben we nu te maken met klimaatverandering. Maar wat is 'klimaatverandering' nu precies? Waarom is dat een probleem? En kunnen we het nog oplossen? Nienke en Jonata vertellen in deze aflevering hoe het zit en komen in actie. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1297139 1102.776 18332 2019-03-08T17:00:00+00:00 yes no klimaatverandering broeikaseffect CO2 https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wat-is-dyscalculie 2024-04-25T09:31:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33346.w613.r16-9.e9117bd.webp Wat is dyscalculie? | Clipphanger Als jij moeite hebt met klokkijken, of geld tellen, getallen omdraait, je vingers nodig hebt om te kunnen tellen en dus niet echt een rekenwonder bent maar eerder een rekenramp… Dan kan het zomaar zijn dat je te maken hebt met dyscalculie - een moeilijk woord maar da’s voor jou natuurlijk geen enkel probleem. (kuch) Voor het maken van berekeningen zijn verschillende hersengebieden nodig. Het getal 3 bestaat uit het cijfer 3, het woord ‘drie’ en de hoeveelheid drie (* * *). Die hebben alle drie hun eigen fijne plekje in je bovenkamer. Maar als er een som gemaakt moet worden, hebben jouw dyscalculiehersens het heel moeilijk om die drie 3-gebieden met elkaar te verbinden. Potverdrie! Gelukkig is er wel wat te doen aan dyscalcudrie eh -lie. Met de juiste begeleiding kan je met kleine stapjes vooruitgaan met rekenen. Dat begint letterlijk klein, met getallen onder de 10, en simpel, met optellen en aftrekken. Heel geleidelijk aan kan je dan gaan denken aan iets grotere getallen en delen, vermenigvuldigen.... Zo krijg je dyscalculie onder de knie! En anders is er altijd nog je dyscalculator. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15231555 83.16 4553 2019-03-20T23:00:00+00:00 yes no getal tellen rekenen https://schooltv.nl/video-item/music-on-the-map-hoe-is-hiphop-ontstaan 2024-04-16T07:41:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33347.w613.r16-9.297d861.webp Hoe is hiphop ontstaan? | Music on the Map In de jaren 70 van de vorige eeuw wonen er in de New Yorkse wijk The Bronx veel Afro-Amerikanen en Latino’s. Een van hen is Clive Campbell, oftewel DJ Kool Herc. In 1973 organiseert hij het allereerste hiphopfeest in zijn eigen flatgebouw. Daarna worden er steeds meer van zulke block party’s georganiseerd. Er wordt gedanst, gefeest en de luidsprekers staan op standje keihard, zodat de hele buurt kan meegenieten. De muziek bestaat uit samples van verschillende nummers die door een dj aan elkaar worden gemixt. Er wordt gerapt, gescratcht en gebeatboxt. Een van de grootste figuren uit de hiphopgeschiedenis is Tupac. Hij rapt over het leven op het straat, in de getto's en in de gevangenis. Tegelijkertijd ontstaat er een strijd tussen hiphopartiesten uit de east- en westside van Amerika, waarbij Tupac, het gezicht van de westside, wordt doodgeschoten. De moord blijft onopgelost, maar men vermoedt, of weet eigenlijk zeker, dat de dader uit de eastside komt. Er ontstaan allerlei subgenres en ook in de rest van de wereld wordt steeds meer hiphop gemaakt. De onderwerpen zijn vaak politiek, maatschappelijk of seksueel getint. Ook geweld speelt een grote rol. Hip hop groeit uit tot een van de grootste genres in de muziekwereld, dankzij artiesten als Snoop Dogg, Eminem, Jay-Z en Kendrick Lamar. En de block party’s? Die zijn er nog steeds, als je er maar een vergunning voor hebt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15231556 64.04 3518 2019-03-03T23:00:00+00:00 yes no hiphop rap https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-harry-maakt 2024-01-04T12:23:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33348.w613.r16-9.1a365f9.webp Het Klokhuis | Harry maakt Harry Arling is kunstenaar. Hij maakt Kosmotroniks. Dat zijn miniatuurvoertuigen uit een bijzondere fantasiewereld. Harry gebruikt veel oud plastic. Toetjesbakjes, oud speelgoed, maar ook onderdelen van apparaten die het niet meer doen, zoals het mondstuk van een kruimeldief of het handvat van een strijkijzer. Heel belangrijk zijn de bestuurders van de Kosmotroniks. Typhoon rapt over de minder leuke kanten van plastic. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1289204 902.904 1214 2019-03-05T18:00:00+00:00 yes no kunst plastic https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-waterverkeer 2024-01-04T12:23:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33349.w613.r16-9.0b0d0df.webp Het Klokhuis | Waterverkeer Nederland staat bekend om zijn vele water. Er stromen best wat belangrijke rivieren door ons land en er varen ruim 8000 grote boten door Nederland. Net als op de weg, heb je op het water dus ook te maken met drukke knooppunten. Janouk gaat langs bij een verkeerpost waar ze ervoor zorgen dat er geen ongelukken gebeuren op het water. Wesley en Rodney oefenen voor rondvaartbootkapitein. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1289155 912.024 2852 2019-03-06T18:00:00+00:00 yes no water boot rivier https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-kernramp-fukushima 2024-01-16T15:53:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33350.w613.r16-9.5c9faf0.webp Het Klokhuis | Kernramp Fukushima Pascal is in Japan, in de provincie Fukushima. In 2011 vond daar een heftige kernramp plaats. Na een zware aardbeving overspoelde een tsunami de kerncentrale. De centrale ontplofte waardoor er gevaarlijke deeltjes zijn vrijgekomen. Als mensen te lang in aanraking komen met deze deeltjes, worden ze ziek. Alle bewoners moesten daarom meteen vertrekken. Een aantal jaren na de ramp worden sommige gebieden schoongemaakt. De radioactieve grond wordt in duizenden vuilniszakken gestopt. Maar wat er met die zakken moet gebeuren, weet de Japanse regering nog niet. De Dat-kan-toch-anders Man is bij de uitvinding van kernenergie. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1289158 877.464 6440 2019-03-07T18:00:00+00:00 yes no kerncentrale ramp https://schooltv.nl/video-item/rusland-de-wereld-rond 2024-12-17T09:09:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33351.w613.r16-9.0edf47b.webp Rusland | De wereld rond Het grootste land ter wereld is Rusland. Het ligt deels in Europa en deels in Azië. Er wonen ruim 144 miljoen mensen. De meeste mensen wonen in het Europese deel van het land, waar ook de hoofdstad Moskou ligt. Midden in Moskou ligt het Rode Plein, voor veel Russen het hart van hun land. Rusland is een dunbevolkt land, op de grote steden na, waar de meeste mensen wonen. De bevolking is divers, in Rusland wonen ongeveer 160 verschillende bevolkingsgroepen. Russen natuurlijk, maar ook Wolga-Tartaren, Oekraïners en Basjkieren. Het belangrijkste geloof in Rusland is het Russisch-Orthodox christendom. Daarnaast zijn veel mensen moslim. Russisch is de belangrijkste taal, een taal met een eigen alfabet. Lange tijd is Rusland een keizerrijk, waar de tsaar de baas is. Na de Februarirevolutie in 1917 wordt de tsaar afgezet. Een paar maanden later grijpen de communisten de macht. Onder leiding van Lenin breidt Rusland zich verder uit en krijgt het een nieuwe naam: de Sovjet-Unie. In 1991 komt er een einde aan het communisme en daarmee aan de Sovjet-Unie, en wordt Rusland de Russische Federatie. Een democratisch land met een gekozen president. Het grootste deel van Rusland kent een koud of gematigd landklimaat. In het zuidwesten komt steppeklimaat en zeeklimaat voor. In het noorden vind je een toendraklimaat en poolklimaat. In de winter kan het in Rusland extreem koud worden. Vijftig graden onder nul is geen uitzondering, terwijl in de zomer temperaturen kunnen oplopen tot wel veertig à vijftig graden boven nul. Siberië, dat voor het grootste deel in het Aziatische deel van Rusland ligt, is een van de koudste gebieden ter wereld. Doordat Rusland zo’n groot land is, komen er veel verschillende soorten landschappen voor, van woestijnen tot uitgestrekte naaldbossen en gebergtes. Het land telt 120.000 rivieren en 2.000 meren. Het Oeralgebergte loopt dwars door het land van noord naar zuid, en vormt de scheidslijn tussen het Europese en het Aziatische deel van Rusland. Deze bergen zijn rijk aan delfstoffen, zoals ijzererts en zilver. In de tijd van de Sovjet-Unie richt het land zich vooral op de productie van staal en wapens. Dit is onderdeel van het vijfjarenplan van dictator Stalin, de opvolger van Lenin, die zo de economie flink wil laten groeien. Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie belandt het land in een economische crisis. Vanaf 1998 herstelt de economie zich langzaam. Tegenwoordig is Rusland één van de grootste producenten van olie en aardgas op de wereld en exporteert het veel metalen, zoals staal en aluminium. Rusland heeft een rijke cultuur. Op het gebied van ballet zijn veel Russische dansers aanwezig op het wereldtoneel. Verder zijn veel componisten van klassieke muziek Russisch, zoals Tsjajkovski, die je nu hoort. Ook heeft het land veel bekende schrijvers voortgebracht, zoals Tolstoj en Dostojevski. Het bekendste museum is de Hermitage in Sint-Petersburg. Het is één van de grootste musea ter wereld. Dit museum heeft veel verschillende collecties, zoals kunst uit de oudheid en Aziatische kunst. Het grootste land van de wereld is dus een land van uitersten, met een diverse bevolking en veel verschillende soorten landschappen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15231559 237.802 13582 2019-02-28T17:13:00+00:00 yes no Rusland Sovjet-Unie https://schooltv.nl/video-item/de-aardappeleters-in-de-klas-vietnamese-loempia 2024-01-04T12:23:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33352.w613.r16-9.9813ffe.webp De Aardappeleters in de klas | Vietnamese Loempia Met de komst van Vietnamese vluchtelingen deed ook de Vietnamese Loempia zijn intrede in Nederland. Wij eten de snack graag met zoetzure saus, maar in Vietnam eten ze deze traditioneel met vissaus. In de zomer eten de vietnamezen hun loempia zelf liever ongefrituurd en deze heet daarom de 'springroll'. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15231557 518 792 2019-03-03T23:00:00+00:00 yes no Vietnam eten immigratie https://schooltv.nl/video-item/hoe-worden-geoogste-appels-bewaard-langer-vers-door-minder-zuurstof 2024-01-04T12:23:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33353.w613.r16-9.a680c91.webp Hoe worden geoogste appels bewaard? | Langer vers door minder zuurstof Als je een appel lang in de fruitschaal laat liggen, gaat ie er na een tijdje zo uitzien. Appels in de supermarkt lijken daar geen last van te hebben. Terwijl je ze maar een keer per jaar kan oogsten, in de herfst, zien ze er ook in de winter, lente en zomer nog uit alsof ze net van de bomen komen. Glanzen, sappig en vers. Hoe ze dat doen? Appelboeren hebben iets slims bedacht. Een bedwelmend trucje om appels al slapend jong te houden. In Nederland eten we met zijn allen meer dan 700 miljoen appels per jaar. Elstar, Granny Smith, Jonagold, Royal Gala, Braeburn. De bomen hangen er vol mee. Maar er is iets geks aan de hand met die appels. Want hier in het najaar zijn ze nog geen dag oud, maar een half jaar later liggen er ook appels in de winkel, precies even mooi. ‘Appels kun je verschillende lengte bewaren, sommige wel een jaar.’ De meeste appels zien er dan vers uit, in werkelijkheid zijn ze al een stuk ouder. Hoe ze die appels zo mooi houden? Door ze te laten stoppen met ademen. ‘Je weet toch dat die appel ademt, die leeft. Heel veel mensen realiseren zich dat niet. Maar die appel ademt.’ ‘Een appel haalt adem net als wij, hij heeft dan geen longen maar hij neemt zuurstof op en produceert CO2. En door hem te koelen en door minder zuurstof in de bewaring te hebben kan zo’n appel dat heel lang volhouden, die blijft heel lang in leven.’ Een appel lijkt op het eerste gezicht nogal doods, maar dat is schijn. In werkelijkheid is het een levend organisme dat in- en uitademt. Door hem uit de buitenlucht te halen en koel op te slaan met ene mix van andere gassen, kun je hem in een soort van slaap sussen. En zo blijft je appel als een Doornroosje jong en fris. Om de appels weer uit hun winterslaap te halen hoef je ze alleen maar weer in de buitenlucht te zetten. Op deze manier kun je appels wel drie jaar opslaan en ze daarna vers in de supermarkt leggen. ‘Dus als je een vers geplukte appel naast een bewaarde appel hebt, zie je daar geen verschil aan. Ook de oude appel is nog steeds in leven, alle cellen zijn perfect in orde en dat is een verse appel’. Een appeltje voor de dorst. Hetzelfde wordt gedaan met peren, kiwi’s, asperges en bloembollen. ‘Maar is het niet gek om een appel van een jaar oud te eten, dat klinkt niet vers.’ ‘Ja, maar dat weten de mensen toch niet’. Maar nu weet jij het dus wel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_15231740 180.8 2416 2019-03-01T14:00:00+00:00 yes no appel fruit https://schooltv.nl/video-item/hoe-gezond-is-spelt-een-hip-oergraan-in-je-boterham 2024-01-04T12:23:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33354.w613.r16-9.de1b5d0.webp Hoe gezond is spelt? | Een hip oergraan in je boterham Speltbrood, speltcrackers, speltbeschuit, speltkoekjes, speltpizza, speltpasta en zelfs spelt babyvoeding. Sinds spelt een paar jaar geleden de markt op kwam, is het in heel wat van ons eten terechtgekomen. De reden van die opmerkelijke opmars: het oergraan spelt zou gezonder zijn dan het moderne, veredelde tarwe. Volgens veel spelt-adepten is er geen speld tussen te krijgen. Maar is het ook waar? Net zoals tarwe, rogge, haver en gerst is spelt een graansoort, die je kan gebruiken voor bijvoorbeeld brood, pizza of pasta. Spelt wordt al duizenden jaren verbouwd maar raakte uit de gratie door het harde vliesje dat om de korrel zit. Maar spelt is terug. En sterker dan ooit. Het zou namelijk beter voor je zijn dan het doorgefokte tarwe. Tarwe vervangen door spelt zou helpen tegen overgewicht, diabetes, maag- en darmklachten en zelfs astma. Maar of dat ook echt zo is? Niet helemaal. ‘Eigenlijk is er niet een heel groot verschil tussen spelt en tarwe.’ Tarwe en spelt komen allebei van een dezelfde voorouder: emmertarwe. Genetisch is er maar weinig verschil tussen de twee granen en ook inhoudelijk valt dat nog maar te bezien. ‘Er zit namelijk wel degelijk ook gluten in en er zitten evenveel vezels in en evenveel zetmeel.’ Als je kijkt naar de voedingswaarde van spelt en tarwe zijn de twee bijna identiek. ‘Dus eigenlijk klopt het niet, die verschillen zijn minimaal’. En dat geeft zelfs deze speltmolenaar toe. ‘Sommige mensen hebben het gevoel dat spelt gezonder is. Maar wetenschappelijk is daar geen bewijs voor’. En er is nog iets. In veel producten waar spelt groot op de verpakking staat, valt het percentage spelt een beetje tegen. En als er al spelt in je brood of pizza zit, is het vaak ook nog eens speltbloem. Waar in tegenstelling tot bij speltmeel alle gezonde vezels en andere voedingsstoffen uitgehaald zijn. ‘Volkorenmeel zit alles nog in wat in de graanaanwezig is, ook de zemelen en de kiem, in bloem is dat eigenlijk allemaal weggehaald, dan hou je alleen zetmeel over, veel calorieën en weinig voedingsstoffen.’ Wil je dan ook gezond bezig zijn, kijk dan bovenal of iets volkoren is. Of het nou tarwe is, of spelt. ‘Dan kan je beter een goedgemaakt tarwebrood eten dan dit’. ‘Het is heel onverstandig als je van volkoren tarwebrood zou overstappen naar spelt witbrood, dan ben je eigenlijk van de regen in de drup’. Spelt. Het staat dan misschien heel gezond. Maar kijk voortaan even of dat het ook echt is. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_15209980 200.32 464 2019-02-22T14:00:00+00:00 yes no graan tarwe https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wat-zijn-de-provinciale-staten 2024-04-25T09:31:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33355.w613.r16-9.e31cf3f.webp Wat zijn de Provinciale Staten? | Clipphanger Nederland bestaat uit 12 provincies, die allemaal een eigen hoofdstad hebben. Ergens in die hoofdstad staat-een Provinciehuis en daar staat-een bordje dat wijst naar de Provinciale Staten oftewel PS. Een vergaderclub die bepaalt waar het met de provincie naartoe moet. Elke 4 jaar worden de leden van de Provinciale Staten verkozen in de Provinciale Statenverkiezingen. En dan zijn ze natuurlijk in alle staten. Mag een stad uitbreiden? Moet er een nieuw bedrijventerrein komen, of toch liever een recreatiegebied? Misschien handig als er ook een weg komt? Of geven we dat geld liever uit aan leuke culturele activiteiten? Al deze onderwerpen en nog veel meer worden eerst uitvoerig besproken in Statencommissies, en vervolgens komen eens per maand de Provinciale Staten bij elkaar, om de zaken af te hameren. Daarna mogen de afgevaardigden, de Gedeputeerde Staten die voorstellen uitvoeren, en die worden daarbij weer scherp in de gaten gehouden door de Provinciale Staten: eigenlijk dus, het parlement van de provincie. PS: De PS zijn niet alleen belangrijk voor het provinciebeleid: de leden hebben nog 1 belangrijke staatsrechtelijke taak: zij kiezen ook de leden van de Eerste Kamer in het grote Den Haag. Bedenk dus maar goed, wat je met jouw provinciale stemmetje doet. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15231560 89.56 7293 2019-03-06T23:00:00+00:00 yes no verkiezingen democratie regering https://schooltv.nl/video-item/de-buitendienst-de-brutale-duif-en-andere-dieren-in-de-stad 2024-01-04T12:23:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33371.w613.r16-9.f27a162.webp De Buitendienst | De brutale duif en andere dieren in de stad Sosha en Jonata zijn verbaasd over alle duiven op het plein, het zijn er zoveel! Ze duiken het archief in om het verleden van Dirkje de duif te ontrafelen. Hoe zijn de duiven in de stad terecht gekomen? En zijn er meer dieren en planten die hun weg naar de stad hebben gevonden? Sosha en Jonata komen erachter dat het succes van de stadsduif alles te maken heeft met evolutie. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1297140 1200.024 5472 2019-03-15T17:00:00+00:00 yes no duif evolutie https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-slachtofferacteur 2024-01-04T12:23:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33373.w613.r16-9.22efcc9.webp Het Klokhuis | Slachtofferacteur Om te kunnen oefenen hoe hulpverleners moeten handelen in extreme situaties, worden er speciale trainingen georganiseerd. Er worden slachtofferacteurs opgeleid die de situaties zo realistisch mogelijk moeten naspelen. De acteurs leren hoe ze zich moeten gedragen wanneer ze gewond zijn, of in nood. Ook leren ze hoe ze nepwonden moeten maken. Pascal loopt een dag mee tijdens zo'n speciale training. En ook de cowboys werken met slachtofferacteurs. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1289152 882.76 1752 2019-03-12T18:00:00+00:00 yes no hulpverlenen acteren https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-autofabriek 2024-01-16T16:23:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33374.w613.r16-9.25f4ef4.webp Het Klokhuis | Autofabriek In een autofabriek maken ze auto's in allerlei soorten en maten. Eva gaat er langs om stap-voor-stap te zien hoe dat in zijn werk gaat. Het begint allemaal met een rol staal. Er moeten meer dan tweeduizend onderdelen gemaakt en in elkaar gezet worden. Varkentje Rund heeft vooral moeite met de kleur van zijn auto. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1289187 915 6621 2019-03-13T18:00:00+00:00 yes no auto fabriek https://schooltv.nl/video-item/vroege-vogels-in-de-klas-de-neushoornkever 2024-01-23T13:41:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33375.w613.r16-9.d2282f5.webp Vroege Vogels in de klas | De neushoornkever Neushoornkevers laten maar zelden hun neus zien in de buitenlucht. Hun leven speelt zich af op warme plekken zoals in composthopen. Daar leggen ze larven die zich vol eten om zich vervolgens te ontpoppen als kever. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15231565 291.4 2245 2019-03-05T23:00:00+00:00 yes no kever natuur insect biodiversiteit https://schooltv.nl/video-item/nieuwsuur-in-de-klas-hoe-schadelijk-is-koppen 2024-01-25T13:15:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33376.w613.r16-9.6f15e95.webp Nieuwsuur in de klas | Hoe schadelijk is koppen? Veel voetballers koppen een bal als die goed aangespeeld wordt. Maar hersenonderzoekers zeggen dat koppen veel schade kan veroorzaken in je hersenen. In België heeft de voetbalbond al besloten om koppen bij kinderen in ieder geval te verbieden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15250130 342.04 1280 2019-03-07T09:00:00+00:00 yes no hersenen voetbal https://schooltv.nl/video-item/de-kennis-van-nu-in-de-klas-onze-pijngrens 2024-01-04T12:23:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33377.w613.r16-9.a6ed1c4.webp De Kennis van Nu in de klas | Onze pijngrens Meer dan twee miljoen Nederlanders hebben last van chronische pijn. Wetenschappers onderzoeken of ons lichaam wellicht meer pijnreceptoren bevat dan we dachten, bijvoorbeeld in kraakbeen. Elisabeth spreekt met een chronisch pijnpatiënt die door middel van een apparaatje in zijn rug van zijn pijn is verlost. En Diederik en Elisabeth testen wat sporten voor effect heeft op pijnbeleving. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15250131 518.76 1092 2019-03-07T23:00:00+00:00 yes no pijn ziekte hersenen kraakbeen https://schooltv.nl/video-item/andere-tijden-in-de-klas-de-berlijnse-muur 2024-01-04T12:23:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33378.w613.r16-9.5674e5c.webp Andere Tijden in de klas | De Berlijnse muur Een muur bouwen om mensen tegen te houden te vluchten. Het komt vaak voor in de geschiedenis. Het meest tot de verbeelding sprekende voorbeeld is de Berlijnse muur die bijna 30 jaar lang mensen gevangenhield in het communistische Oost-Berlijn. In november 1989 valt de muur, maar daarvoor zijn er al vele vluchtpogingen geweest. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15250132 547.72 23240 2019-03-10T23:00:00+00:00 yes no Duitsland muur Koude Oorlog https://schooltv.nl/video-item/de-aardappeleters-in-de-klas-patat 2024-01-04T12:23:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33379.w613.r16-9.049c7c6.webp De Aardappeleters in de klas | Patat Patat zien wij als een typisch Vlaams product. Maar wij laaglanders danken onze frieten aan de hooglanders in Peru. Joris Vermeer gaat op bezoek bij de eerste aardappeleters op de oudste aardappelvelden ter wereld, waar honderden verschillende rassen worden geteeld. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15250133 495.92 2667 2019-03-11T23:00:00+00:00 yes no patat aardappel Peru voedsel https://schooltv.nl/video-item/de-buitendienst-waarom-gebruiken-we-proefdieren 2024-01-04T12:23:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33396.w613.r16-9.5d35a4b.webp De Buitendienst | Waarom gebruiken we proefdieren? Wist je dat in Nederland apen en muizen worden gebruikt om medicijnen op uit te testen? Nienke en Sosha zijn erbij als een aap onder narcose gaat en ze bekijken zieke muizen van dichtbij. Zijn proefdieren echt nodig om mensen beter te maken? De Buitendienst zoekt het uit. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1297141 1174.872 6641 2019-03-22T17:00:00+00:00 yes no medicijn ziek https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-lichaamstemperatuur 2024-01-04T12:23:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33399.w613.r16-9.2753a4b.webp Het Klokhuis | Lichaamstemperatuur Je lichaam is 37,5 graden. Ook als het buiten vriest of juist heel heet is. Hoe kan je lichaam die temperatuur zo goed vasthouden? En waarom heb je het sneller koud als het hard waait? Janouk gaat op één dag van -100 graden Celsius, in een vriescel, naar +110 graden Celsius in de sauna. Ton en Liesbeth komen bij het Klachtenbureau klagen over een zomerjas. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1289161 895.608 3951 2019-03-20T18:00:00+00:00 yes no lichaamstemperatuur https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-kijken-in-het-lichaam 2024-01-04T12:23:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33400.w613.r16-9.db1045a.webp Het Klokhuis | Kijken in het lichaam Als je in het lichaam wilt kijken of alles het goed doet, is het lang niet altijd nodig om te opereren. Met radiogolven, röntgenstralen of kleine cameraatjes kunnen doktoren ook onderzoek doen. Eva is in het ziekenhuis om te kijken hoe dat in z'n werk gaat. En ook Dos Hermanos neemt een kijkje in het lichaam. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1289162 899.016 15985 2019-03-21T18:00:00+00:00 yes no lichaam ziekenhuis https://schooltv.nl/video-item/wat-zit-er-in-honden-en-kattenvoer-een-blikje-slachtafval-voor-je-huisdier 2024-01-23T13:41:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33401.w613.r16-9.6e88c5f.webp Wat zit er in honden- en kattenvoer? | Een blikje slachtafval voor je huisdier Wij hebben het goed, maar onze huisdieren hebben het nog veel beter. Culinaire hoogstandjes krijgen ze te eten. Zou je denken tenminste. Maar als je naar de ingrediëntenlijst kijkt blijkt het toch wat ingewikkelder te liggen. Het grootste gedeelte van het voer blijkt geen rund, lam, kip, gevogelte, zalm of wild. Maar dierlijk bijproduct. En fabrikanten houden angstvallig geheim wat dat precies is. Wat eet jouw dier eigenlijk? In Nederland hebben we zo’n 1,5 miljoen honden en 2,5 miljoen katten. En daar wil je natuurlijk het allerbeste voor. Dit is sterilised voor gesteriliseerde katten, outdoor voor katten die naar buiten gaan, indoor voor katten die binnen blijven… Maar al het honden- en kattenvoer dat je kan kopen heeft een ding gemeen. “Maar als ik gewoon kijk naar de ingrediënten dan zie ik eigenlijk overal staan: vlees en dierlijke bijproducten”. “Dat klopt”. Om te weten wat dierlijke bijproducten zijn zou je kunnen bellen met de fabrikanten. Maar die laten helaas weinig los. “En wat wilt u precies weten, want ik mag niet allerlei informatie geven”. “Nee, die afspraak mag ik niet met u maken”. “Nee, helaas”. En dat is niet zonder reden. DE herkomst van de ingrediënten voor een blikje voer is namelijk nogal verrassend. Dierlijk bijproduct staat ook wel bekend als slachtafval. “Dit is de slokdarm, dit zijn de longen, de luchtpijp, de lever. Hier zit het hart”. Het is misschien niet leuk om te horen, maar jouw trouwe viervoeter te eten krijgt alles te weten waar jij je neus voor ophaalt. “Dit is de maag, dit is de milt”. Slokdarm, huid, nieren, magen, blaas, baarmoeder, uiers, poten en zelfs de edele delen. Jij laat het misschien links liggen. Je hond of kat vindt het heerlijk. En er is nog iets. Meestal is het niet eens het slachtafval van een dier. Op de verpakking staat dan misschien dat je rund, zalm, kip, tonijn, gevogelte of wild koopt. In de praktijk koop je voer dat voor maar 4% ook daadwerkelijk uit dat dier op de verpakking bestaat. Want naast flink wat water en toevoegingen, zoals gelatine, bestaat het vlees in dierenvoer voor maar liefst 96% uit een kleurrijke mix aan slachtafval. “Uiteindelijk heb je heel veel diersoorten die gebruikt kunnen worden. Bijvoorbeeld konijn, paard of hert.” “Herten, konijnen, paarden, varkens.” En zo zit in veel van de blikjes en zakjes die je koopt een mengsel van dieren. En kun je dus zakjes met dezelfde inhoud hebben, maar met allemaal een andere naam. “Dus ze doen alsof het die smaak is, maar uiteindelijk zit er meer van een ander dier in”. “Dat kan”. En al is de smaak op de verpakking misschien niet helemaal terecht, je hebt in ieder geval altijd een heerlijk gemengd bakje slachtafval. Geef mijn portie maar aan Fikkie. Die vindt het nog lekker ook. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_15249196 198.08 1408 2019-03-08T14:00:00+00:00 yes no huisdier voer vlees https://schooltv.nl/video-item/waarom-leer-je-op-school-niks-over-depressie-psychische-gezondheid-in-het-vakkenpakket 2024-01-04T12:23:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33402.w613.r16-9.cce48dc.webp Waarom leer je op school niks over depressie? | Psychische gezondheid in het vakkenpakket In KNOW SHIT vertellen we je elke week hoe je moet omgaan met maatschappelijke shit als pesten, discriminatie, ongelijkheid, vooroordelen en gezondheid. Hoe het echt zit, dus. Wel biologieles krijgen over wat er in je lichaam gebeurt, maar niet over wat er in je hoofd omgaat. Best gek, vindt Maud. Want wat nou als het niet goed gaat met jou of iemand uit je omgeving? Hoe ga je daar dan mee om? Op school leer je weinig tot niets over psychische gezondheid, terwijl het aan de orde van de dag is. Waarom is dit? Dat zoekt Maud in deze KNOW SHIT uit met Cesar. Precies op het goeie moment, zo lijkt het, want we zitten midden in een grootscheepse curriculum-herziening. Dit betekent dat een grote groep schoolleiders en docenten, die weer in allemaal werkgroepjes werken, aan het nadenken zijn over wat scholieren moeten kennen en kunnen in de moderne maatschappij. Een nieuw lesprogramma dus! Nu vragen wij ons natuurlijk af: Wordt psychische gezondheid een nieuw onderdeel van het vakkenpakket? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_HUMAN_15252468 605.84 1038 2019-03-08T09:20:30+00:00 yes no depressie https://schooltv.nl/video-item/waarom-ben-je-soms-moe-als-je-wakker-wordt-goed-slapen-is-belangrijk 2024-01-04T12:23:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33403.w613.r16-9.471a136.webp Waarom ben je soms moe als je wakker wordt? | Goed slapen is belangrijk In KNOW SHIT vertellen we je elke week hoe je moet omgaan met maatschappelijke shit als pesten, discriminatie, ongelijkheid, vooroordelen en gezondheid. Hoe het echt zit, dus. Tom wil van KNOW SHIT weten waarom hij nog steeds moe is als hij wakker wordt. Samen met presentator Rens Polman zoeken ze door middel van een live ASMR-sessie uit hoe moe Tom eigenlijk is en ze gaan langs bij een slaapexpert. Tom en Rens gaan langs bij ASMR-YouTuber Mandy Denise (18). Tijdens een live ASMR-sessie testen ze hoe moe Tom nou écht is. Dat doen ze door een er een spel van te maken. Wie als eerst in slaap valt, wint! Na het rustmoment gaan Tom en Rens weer op pad. Ze ontmoeten slaapexpert Linda in het St. Antonius Ziekenhuis. Linda is slaaptherapeut en leert mensen (weer) goed te kunnen slapen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_HUMAN_15252467 684.6 1901 2019-03-08T09:15:39+00:00 yes no slaap https://schooltv.nl/video-item/waarom-zijn-zoveel-producten-verpakt-in-plastic-niet-echt-duurzaam-die-plastic-soep 2024-01-04T12:23:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33404.w613.r16-9.fe62b7a.webp Waarom zijn zoveel producten verpakt in plastic? | Niet echt duurzaam, die plastic soep In KNOW SHIT vertellen we je elke week hoe je moet omgaan met maatschappelijke shit als pesten, discriminatie, ongelijkheid, vooroordelen en gezondheid. Hoe het echt zit, dus. Mark (17) uit Veendam wil in de nieuwe KNOW SHIT weten waarom zoveel producten in plastic zijn verpakt, terwijl we allemaal weten dat er zoiets is als een plastic soep. Samen met presentator (én nieuwe beste vriend) Cesar Majorana gaat hij op onderzoek. Frisdrank, fruit, vleeswaren en ga zo maar door. Loop een willekeurige supermarkt in en bijna álles is verpakt in plastic. Dat geldt trouwens niet alleen voor etenswaren, plastic zit zelfs in bepaalde soorten make-up en tandpasta. Plastic soep Zoveel plastic is niet zonder gevolgen, het komt bijvoorbeeld terecht in zee omdat mensen het laten slingeren. Per minuut komt omgerekend één volle vrachtwagen met plastic in onze oceanen. Al dat ronddrijvende plastic wordt de ‘plastic soep’ genoemd. Als dit blijft doorgaan, dan zit er in 2050 meer plastic dan vis in zee. Best heftig, vinden Mark en Cesar. Allebei zijn ze erg bewust van de plastic zooi. Mark is namelijk jongerenadviseur voor JouwGGD en stichtingopvoeden.nl, waar ze video’s maken over dit soort onderwerpen. Cesar heeft op zijn beurt een hele maand zonder plastic geleefd. Maar soms denkt Mark dat hij een van de weinige jongeren is die zich bewust is van het plastic probleem. Haken met plastic Dat Mark (gelukkig) niet de enige is, merkt het duo als ze een bezoekje brengen aan de Green Office van de Rijksuniversiteit Groningen zijn, een platform dat met medewerkers en studenten projecten organiseert op het gebied van duurzaamheid. Zo willen ze toewerken naar een plasticvrije samenleving, en om dit te bewustzijn te creëren, organiseerden ze een plasticvrije week én haakten ze met plastic tasjes. Om zijn oma trots te maken, haakt Mark de sterren van de hemel. Of nou ja, dat probeert hij tenminste. Zo. Veel. Shit. Om te checken waar al dat plastic dat niet in zee belandt terecht komt, reizen ze af naar het afvalverwerkingsbedrijf in Heerenveen. Daar zien Mark en Cesar hoe het plastic afval tussen het gewone afval vandaan wordt geplukt zodat het gerecycled kan worden. En aan Cesar's 'oh's' en 'ah's' te horen, is hij daar behoorlijk van onder de indruk. Het mag er dan wel indrukwekkend uitzien allemaal, maar bij het zien (en ruiken) van al dat afval, schaamt Cesar zich eigenlijk voor het feit dat we zo veel shit gebruiken met ons allen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_HUMAN_15252469 598.6 3405 2019-03-08T09:34:45+00:00 yes no plastic duurzaamheid https://schooltv.nl/video-item/hoe-kun-je-jezelf-beschermen-tegen-een-natuurramp-een-overstroming-en-nu 2024-01-04T12:23:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33405.w613.r16-9.a82c81a.webp Hoe kun je jezelf beschermen tegen een natuurramp? | Een overstroming, en nu? In KNOW SHIT vertellen we je elke week hoe je moet omgaan met maatschappelijke shit als pesten, discriminatie, ongelijkheid, vooroordelen en gezondheid. Hoe het echt zit, dus. Menthe maakt zich zorgen over het natuurgeweld in de wereld, dat alleen maar lijkt toe te nemen. En omdat Nederland niet per se het hoogst gelegen gebied in de wereld is, vraagt ze zich af hoe natuurrampen ontstaan en of het mogelijk is om je voor te bereiden en te beschermen. Felicia van KNOW SHIT vindt dat zo'n goeie vraag, dat ze besluit om met Menthe op onderzoek te gaan. Eerste stap in het onderzoek is in Delft. Daar ontmoeten Felicia en Menthe Ferdinand. Hij werkt bij Deltares, een instituut dat werkt aan oplossingen en toepassingen op het gebied van water en ondergrond in rivier- en kustgebieden. En ja, het gevoel van Menthe dat natuurgeweld alleen maar toeneemt, is juist. Veel van het natuurgeweld wordt veroorzaakt door klimaatverandering en met een grote en schrikbarende animatie laat Ferdinand zien dat we ook in Nederland niet per se veilig zijn voor natuurgeweld. 'Je hebt drie minuten om je leven te redden' Reden genoeg voor Menthe om uit te zoeken of ze eigenlijk wel weet wat ze moet doen, mochten de dijken in Nederland doorbreken en in no-time half Nederland onder water staat. Menthe woont in Maassluis, dus het is niet heel moeilijk om voor te stellen dat zij ook aan de beurt is bij overstromingen. Vandaar dat Iris van het Rode Kruis Menthe opwacht wanneer ze met Felicia thuiskomt vanuit Delft. Ze heeft drie minuten om de benodigde spullen te pakken mocht er een overstroming zijn en ze drie dagen noodgedwongen op zolder moet zitten. Neemt Menthe de essentiële spullen in die paar minuten? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_HUMAN_15252470 721.12 1876 2019-03-08T09:42:53+00:00 yes no natuurgeweld overstroming klimaatverandering https://schooltv.nl/video-item/worden-we-steeds-asocialer-misdragende-jongeren-zijn-van-alle-tijden 2024-01-04T12:23:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33406.w613.r16-9.4040672.webp Worden we steeds asocialer? | Misdragende jongeren zijn van alle tijden In KNOW SHIT vertellen we je elke week hoe je moet omgaan met maatschappelijke shit als pesten, discriminatie, ongelijkheid, vooroordelen en gezondheid. Hoe het echt zit, dus. 'Je' zeggen in plaats van 'u', troep op straat gooien, gewoon blijven zitten als een oud persoon een volle trein in wandelt: worden we steeds asocialer? Dat is precies wat Radhieka (17) uit Rotterdam in deze nieuwe KNOW SHIT graag wil weten. Samen met presentator Rens Polman en haar opa en oma (!) gaat ze de straat op om het te onderzoeken. Het begon Radhieka steeds vaker op te vallen dat ouderen geen goed woord over hebben voor ‘de jeugd van tegenwoordig’, dat ze alleen maar in hun eigen wereldje zitten op hun telefoon. Dat zette haar aan het denken: Is het echt zo dat jongeren steeds asocialer worden? Zelf heeft Radhieka van huis uit meegekregen dat ze respectvol met oudere mensen moet omgaan en hen altijd netjes met twee woorden moet aanspreken. Undercover Om uit te zoeken of het wel klopt dat jongeren steeds asocialer worden, bedachten we een leuk experimentje. Daarvoor huurden we de beste undercoveragenten in die we kennen: de opa en oma van Radhieka. Met een verborgen camera achter zich aan lopen de opa en oma van Radhieka door het winkelcentrum om de proef op de som te nemen. Ze laten een boodschappenlijstje uit hun zak vallen om te onderzoeken hoeveel jongeren het voor hen oprapen. Veel jongeren rapen het papiertje op, maar er zijn ook mensen die het briefje wel zien vallen, maar zich er helemaal niets van aantrekken. Ook vragen opa en oma aan een aantal jongeren de weg. ‘Misdragende’ jongeren Maar vinden de opa en oma van Radhieka zelf eigenlijk dat de jeugd van tegenwoordig steeds asocialer wordt? Het valt opa wel op dat jongeren vaak in hun eigen wereld zitten en alleen aandacht hebben voor hun telefoon. Ook worden ze liever met ‘u’ aangesproken, en dat doet lang niet iedereen. Maar ze zijn het er ook over eens dat ‘misdragende’ jongeren iets van alle tijden is. De zoektocht naar het antwoord op de vraag leidt Radhieka en Rens ook langs sociaalpsycholoog Jos, en die heeft best een verrassend antwoord op haar vraag. Jos vindt namelijk dat de jeugd van tegenwoordig supersociaal is, ze uiten het alleen op een andere manier. Jongeren zijn super sociaal Jongeren maken veel gebruik van sociale media en staan door hun telefoon constant in contact met vrienden en de maatschappij, hij vindt jongeren vaak juist veel socialer en meer maatschappelijk betrokken dan ouderen. Ze uiten het alleen op een manier die voor sommige mensen misschien asociaal kan overkomen. Normverschuiving, noemt Jos dat. Voor ouderen kan het voelen alsof de normen en waarden die we kennen vervagen, maar ze veranderen alleen maar, zegt hij. En met dat antwoord is Radhieka tevreden, maar zij zal gewoon ‘u’ blijven zeggen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_HUMAN_15252471 649 2002 2019-03-08T09:49:47+00:00 yes no gedrag jongerencultuur https://schooltv.nl/video-item/waarom-genieten-we-soms-van-de-pijn-van-een-ander-leedvermaak-is-goed-voor-ons-zelfbeeld 2024-01-04T12:23:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33407.w613.r16-9.5be5aaf.webp Waarom genieten we soms van de pijn van een ander? | Leedvermaak is goed voor ons zelfbeeld In KNOW SHIT vertellen we je elke week hoe je moet omgaan met maatschappelijke shit als pesten, discriminatie, ongelijkheid, vooroordelen en gezondheid. Hoe het echt zit, dus. We kunnen onze lach niet bedwingen bij slechte audities, pranks en programma's met verborgen camera waarin mensen in de maling worden genomen. We genieten massaal van leedvermaak, maar toch kan niet iedereen erom lachen. Dagmar (16) wil weten waarom niet iedereen lacht om de pijn van een ander. Om daar een antwoord op te krijgen, gaat ze samen met Cesar voor onderzoek naar het Schiller Theater “Place Royale” in Utrecht. Daar bekijken ze slechte audities, pranks en video’s waarin mensen vallen. Dagmar vertelt dat ze leedvermaak wél grappig vindt als de persoon in het filmpje er zelf ook om kan lachen. Af en toe kan ze zich verplaatsen in de persoon, waardoor ze plaatsvervangende schaamte voelt. Cesar realiseert zich, nadat hij is bijgekomen van zijn slappe lach, dat hij en Dagmar tijdens de filmvertoning soms ook lachen om het leed van een ander, maar waarom ze dat precies doen en wat het nut ervan is, weten ze niet. “Waar ligt de grens?” Genieten van leed Om daar een antwoord op te krijgen brengen ze een bezoekje aan sociaal-psycholoog Wilco van Dijk van de Universiteit Leiden. Hij deed onderzoek naar leedvermaak en kan precies vertellen waarom we soms genieten van het leed van een ander en waarom dat helemaal niet zo slecht is. Hij vertelt dat leedvermaak ons plezier geeft en goed is voor ons zelfbeeld, doordat we ons gaan vergelijken met anderen. Volgens hem is het ook een vorm van rechtvaardigheid. Hij stelt dat als we zien dat een ander pijn heeft, we ons beter gaan voelen over onszelf. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_HUMAN_15252473 557.333 690 2019-03-08T10:18:01+00:00 yes no pijn https://schooltv.nl/video-item/hoe-voelt-een-buitenlander-zich-thuis-in-nederland-thuis-tussen-de-tulpen 2024-01-04T12:23:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33408.w613.r16-9.2190c97.webp Hoe voelt een buitenlander zich thuis in Nederland? | Thuis tussen de tulpen Raisa (17) uit Delft wil van KNOW SHIT weten hoe buitenlanders zich thuis kunnen voelen in Nederland. Samen met presentator Rens Polman gaat ze op onderzoek bij zowel vluchtelingen als buitenlandse studenten. De moeder van Raisa uit Delft is zo'n buitenlander. Zij is namelijk Fins, wat Raisa vanwege haar Nederlandse vader half Fins maakt. Raisa woont in Nederland, ze praat Nederlands, gaat hier naar school, haar familie woont hier en ze heeft Nederlandse vrienden. Maar ook bij de familie in Finland voelt ze zich thuis. Vandaar dat al lange tijd bij haar de vraag sluimert wat er voor nodig is om je ergens thuis te voelen. Is het dan bijvoorbeeld noodzakelijk om de taal te spreken? Moet je een eigen huis hebben? Heb je Nederlandse vrienden nodig? Heeft het met werk te maken misschien? En wat nou als je moet vluchten van je thuissituatie en noodgedwongen hier bent? De zoektocht leidt eerst naar de Technische Universiteit in Delft. Daar hebben zeven studenten in samenwerking met Vluchtelingenwerk Nederland het project Engineers For Refugees (E4R) opgestart. Rens en Raisa ontmoeten Yazn, die uit Syrië is gevlucht en Fatima, gevlucht uit Iran, die meedoen aan het project. Toevalligerwijs treffen ze deze jonge vluchtelingen net op het moment dat Sinterklaas de TU Delft bezoekt; dé kans voor Rens om Sinterklaas in real life te ontmoeten. En wat blijkt? Sinterklaas, hoewel woonachtig in Spanje, komt dus uit Iran! Hummus uit Bahrein Helemaal vol van hun gesprekken met de jonge vluchtelingen (en natuurlijk de goedheiligman), die zo hun eigen idee hebben over thuisvoelen, brengt de zoektocht Rens en Raisa iets verderop bij de TU Delft, op de campus. Daar zijn namelijk Charlotte, Celine en Alexandra namelijk net begonnen met het maken van hummus, waarmee Rens en Raisa de drie studentes uit Bahrein mogen helpen. Deze drie meiden kozen er vrijwillig om naar Nederland te komen en te studeren. Hoewel Charlotte en Celine zusjes zijn en Nederlandse ouders hebben, maar wel hun hele leven in Bahrein hebben gewoond. De drie studentes hebben zo hun eigen idee over wat ervoor nodig is om zich thuis te voelen in Nederland. Welke rol de hond van Celine daarin speelt, zie je in de nieuwe aflevering van KNOW SHIT. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_HUMAN_15231669 779.413 1774 2019-02-28T13:13:35+00:00 yes no pluriforme samenleving integratie https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wanneer-ben-je-veganist 2024-04-25T09:31:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33409.w613.r16-9.8e37e59.webp Wanneer ben je veganist? | Clipphanger Veganisme is een levenswijze waarbij je geen producten gebruikt met een dierlijke afkomst. Net als een vegetariër eet je dus geen vlees en vis, maar ook geen eieren, zuivel, je draagt geen leer of bont, geen make-up die op dieren getest is en je gaat natuurlijk ook niet naar een circus waar allemaal dieren kunstjes moeten doen voor ons mensen. Je hoeft niet te liegen, je bent gewoon vegan. Veganist word je bijvoorbeeld omdat je het niet oké vindt dat mensen dieren gebruiken. Of vanwege het milieu: de veehouderij veroorzaakt veel uitstoot van broeikasgassen. En het is ook efficiënter om het eten dat koeien krijgen, gewoon lekker zelf op te knagen. Er zijn ook mensen die om levensbeschouwelijke redenen geen vlees eten. Stel dat je gelooft in reïncarnatie, dan is dat lieve lammetje misschien wel je opa! Dierlijke producten bevatten vaak wel veel eiwitten, ijzer, calcium en vitamines. Die moet een vegan dus halen uit noten, peulvruchten en soja. En de belangrijke vitamine B12, die is buiten het dierenrijk alleen in een potje te krijgen. Dus: allemaal aan de pil! Mmmmm, lekker! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15267463 87.24 6458 2019-03-12T08:28:24+00:00 yes no vegetarisch groente https://schooltv.nl/video-item/waarom-is-steenkool-slecht-voor-het-klimaat-vieze-stroom-zorgt-voor-meer-uitstoot 2024-01-04T12:23:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33410.w613.r16-9.32a940d.webp Waarom is steenkool slecht voor het klimaat? | Vieze stroom zorgt voor meer uitstoot van CO2 Vieze stroom wordt gemaakt door het verbranden van kolen. Kolen zijn hard geworden resten van dode planten en dieren die al jarenlang in de grond opgeslagen liggen. Door deze kolen te verbranden, wekken we energie op. En daar kunnen we elektriciteit van maken. We noemen dit vieze stroom, want er komt bij het verbranden van die kolen ook heel veel CO2 vrij. En dat is niet zo goed voor onze aarde. Als er opeens geen elektriciteit meer uit het stopcontact komt. Hoe moet je dan je telefoon of tablet opladen? En toch leefden mensen eeuwenlang zonder elektriciteit. Zij verlichtten hun huizen met kaarsen en schreven elkaar brieven. Pas tijdens de industriele revolutie in de 19e eeuw namen machines het werk van mensen over. De eerste fabrieken werden gebouwd. Overal verschenen hoge schoorstenen waar dikke rookpluimen uit kwamen. Niemand dacht na over het milieu. En inmiddels staat de hele wereld vol met kolencentrales. Iedere dag worden zwarte kolen verbrand, zodat jij kunt appen en filmpjes op je tablet kunt kijken. Appy. Gappie. Hee hallo. Luister, we hebben je nodig voor iets belangrijks. Waarom is het verbranden van kolen zo slecht voor de aarde? Omdat er CO2 bij vrijkomt. Door alles wat we doen, produceren we CO2. En CO2, dat is heel grappig, maar de kern van CO2 is koolstof. En koolstof zit in alles. Het zit in jou, in jou, in die tafel. Waarom is CO2 dan zo'n groot probleem? Omdat we de koolstofkringloop veranderen als mens. Koolstofkringloop? Ja. Kom, ik laat het zien. Koolstof zit dus echt overal op aarde. Het zit in bomen, het zit in de oceaan opgelost en het zit ook in de atmosfeer, de laag lucht die om de aarde heen zit. De natuurlijke bron van koolstof in de atmosfeer, dat zijn vulkanen. Als die uitbarsten, dan brengen ze CO2 in de lucht. En die CO2 lost bijvoorbeeld op in de oceanen. En andere CO2 wordt opgenomen door bomen. En van die bomen, en dat is wel interessant, zal een gedeelte fossielen worden, in het diepe van de aarde. En dat is de natuurlijke koolstofkringloop. Maar nu verstoren wij die natuurlijke kringloop. Een gedeelte van die fossielen zit in de grond, als kolen, olie en gras. En die halen wij nu als mens massaal uit de grond. We brengen ze naar kolencentrales. En daar verbranden we die fossiele brandstoffen, om energie te genereren. En er komt zo veel CO2 vrij dat het niet allemaal meer kan worden opgelost in oceaanwater. Ho.En het kan ook niet allemaal opgenomen worden door bomen. En daardoor blijft heel veel van die extra CO2 in de atmosfeer. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15267946 190.2 9880 2019-03-12T11:00:00+00:00 yes no klimaatverandering koolstofdioxide https://schooltv.nl/video-item/vroege-vogels-in-de-klas-de-rode-amerikaanse-rivierkreeft 2024-01-23T13:41:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33411.w613.r16-9.ca4a4c9.webp Vroege Vogels in de klas | De rode Amerikaanse rivierkreeft De rode Amerikaanse rivierkreeft is bezig met een razendsnelle opmars in ons land. De kreeft gedijt goed in de Nederlandse sloten en vijvers en domineert daar steeds meer het onderwaterleven. De kreeft plant zich snel voort en graaft daartoe holen in oevers en kwetsbare dijken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15267947 366.32 3435 2019-03-12T23:00:00+00:00 yes no kreeft exoot https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-een-supercomputer-speurt-de-hemel-af 2024-01-04T12:23:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33412.w613.r16-9.f7e4aba.webp EenVandaag in de klas | Een supercomputer speurt de hemel af Om mysterieuze flitsen in het heelal te bestuderen, bouwden astronomen in Drenthe de allergrootste en snelste computer van het land. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15267962 380.28 704 2019-03-13T23:00:00+00:00 yes no computer heelal https://schooltv.nl/video-item/de-kennis-van-nu-in-de-klas-verstoord-gehoor 2024-01-04T12:23:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33413.w613.r16-9.20a21e0.webp De Kennis van Nu in de klas | Verstoord gehoor Onze oren moeten geluiden filteren om bijvoorbeeld gesprekken in een drukke ruimte te verstaan. Dit kost de hersenen extra energie en aandacht en dat is te zien op hersenscans. Onderzoekers proberen met deze informatie gehoorapparaatjes te ontwikkelen die helpen om het juiste geluid te filteren. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15267963 491.96 2000 2019-03-14T23:00:00+00:00 yes no oor hersenen geluid https://schooltv.nl/video-item/andere-tijden-in-de-klas-de-bijlmerramp 2024-01-04T12:23:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33414.w613.r16-9.f67de72.webp Andere Tijden in de klas | De Bijlmerramp Op 2 oktober 1992 stort een Boeing-747 neer in de Amsterdamse Bijlmer. Het toestel komt terecht op 2 flats. 43 mensen komen om het leven. Jaren na de ramp vechten veel slachtoffers nog met de herinneringen en het fysieke letsel dat ze hebben opgelopen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15267964 508.36 1302 2019-03-17T23:00:00+00:00 yes no vliegtuig ramp herdenken ongeluk https://schooltv.nl/video-item/de-wilde-dieren-van-rembrandt-levensechte-leeuwen-en-olifanten 2024-01-30T13:02:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33415.w613.r16-9.6e6cce2.webp De wilde dieren van Rembrandt | Levensechte leeuwen en olifanten Dankzij de wereldhandel kwamen in de vroege 17e eeuw echt wilde dieren naar Nederland. Rembrandt legde deze dieren vast. In zijn tekeningen laat Rembrandt zien hoe goed hij kan observeren, zoals in dit bijna portret van een leeuw. Met minuscule donkere penlijnen heeft hij de kop van de leeuw weergegeven en het lichaam verder geeft hij weer in penseel. Hij maakte tekeningen van leeuwen, maar hij portretteerde ook een hele bijzondere olifant, Hanske. Een soort rondreizend spektakel door Europa. Geen andere kunstenaar weet in de 17e eeuw zo’n levensecht portret van een olifant te tekenen als Rembrandt doet. In enkele krijtstreken weet Rembrandt de olifant op het papier te vangen. Hij moet zich voegen naar het dier, dat elk moment kan weglopen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15273561 75.72 1269 2019-03-17T21:00:00+00:00 yes no Rembrandt https://schooltv.nl/video-item/studio-snugger-aflevering-6-1 2024-01-04T12:23:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/25000/images/25800.w613.r16-9.f17f847.webp Studio Snugger | Aflevering 6 Showprogramma gepresenteerd door Thomas van Luyn waar in hoog tempo onderwerpen uit de wereldoriëntatie voorbij komen. In de studio staat de vraag centraal of het waar is of niet. Is het 'kletspraat'? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1234913 835.57 2717 2015-02-25T08:00:00+00:00 yes no Studio Snugger https://schooltv.nl/video-item/studio-snugger-aflevering-12-1 2024-01-04T12:23:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33419.w613.r16-9.85c8830.webp Studio Snugger | Aflevering 12 Is het kletspraat of niet? Daar gaat het om bij Studio Snugger! Met de volgende onderwerpen: wisselen van het melkgebit, een tropische vakantie op de Noordpool en heksen verjaag je met cirkels. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1234915 863.11 3112 2015-03-08T08:00:00+00:00 yes no Studio Snugger https://schooltv.nl/video-item/hoe-hebben-dieren-in-de-stad-zich-aangepast-evolutie-in-de-stad 2024-01-04T12:23:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33423.w613.r16-9.a044114.webp Hoe hebben dieren in de stad zich aangepast? | Evolutie in de stad Hee Menno! Jij bent bioloog, toch? Wat doe je hier in de stad? Moet je niet lekker de natuur in? Dat kan, maar in de stad kun je ook bioloog zijn. Er is veel natuur in de stad. Heel veel dieren en planten. Zijn er evenveel dieren in de stad als in de natuur? Eigenlijk is de stad een soort natuur. Al die beesten en planten zijn aangepast aan het leven in de stad. Aangepast? Hoe doen ze dat dan? Dat kan ik laten zien. Let's go. Lekker weertje he? Heerlijk. Hier staat een paardenbloem. Nou ja, wat er van over is. Een beetje vertrapt. Die past zich ook aan aan de stad. Die hebben in de stad zwaardere zaden dan buiten de stad. Normaal zijn ze lichter? Dat zijn lichte parachutezaadjes... die normaal wegwaaien. Maar als ze dat hier doen... dan landen ze allemaal op straat. De zware zaden vallen recht omlaag en ontkiemen in het stukje aarde...waar de ouder ook groeit. Wat goed. Dit is de gewone tuinslak. Niets bijzonders. Maar in de stad hebben ze vaak deze gele kleur. Wat voor kleur hebben ze buiten de stad? Bruin en roze, donkerder. Die gele slakjes kunnen beter tegen oververhitting. In de stad heb je heel veel mensen, machines, auto's, verkeer. Dus is het een paar graden warmer dan buiten de stad. De kleur van het huisje weerkaatst de warmte weer weg. Dus de slak die er in zit wordt minder warm van binnen in de zomer. Wat ook wel leuk is en zoals we... Kijk. Dit is niet echt natuur. Maar zo'n peuk heeft wel te maken met stadsnatuur. Er zijn veel vogels die peuken in hun nesten verwerken. Why? Er zit vaak een beetje tabak in. Tabak, daar zit nicotine in en dat is een soort anti-insectengif. Als vogels dat in hun nesten stoppen hebben ze minder last van vlooien en luizen. Slim! Al die dieren hebben zich aangepast aan het leven in de stad. Hoe wisten ze dat ze dat moesten doen? Die sigarettenpeuk, hoe weten ze dat? Dat doen ze niet zelf. Dat is een langzaam proces. Sommige dieren hebben eigenschappen die zijn goed voor het stadsleven. Anderen hebben eigenschappen, die zijn iets minder goed. De dieren met goede stadseigenschappen krijgen iets meer kinderen, overleven iets beter. Daardoor verandert een soort over de loop der tijd: evolutie. Hoe zit het met een duif? Wat is anders aan een rotsduif dan aan een stadsduif. Kijk naar de verschillen tussen een wilde rotsduif en een stadsduif. Dirkje heeft duidelijk donkerder veren. Dat is het belangrijkste verschil. In de stad zijn de stadsduiven wat donkerder dan buiten de stad. Het heeft ermee te maken, het blijkt dat die donkere veren de duiven met donkere veren kunnen iets beter tegen giftige stoffen. Zoals lood en zink wat ze in de stad veel tegenkomen. En buiten de stad niet. Je ziet dat in de stad de duiven veel minder schuw zijn dan buiten. Dat geldt voor heel veel stadsvogels. Is dat omdat ze aan mensen gewend zijn? Buiten de stad is het goed om schuw te zijn. Daar heb je heel veel natuurlijke vijanden. In de stad heb je die niet, sterker nog het helpt om bij mensen te durven komen, daar komt voedsel vandaan. Dus een stuk brutaler. Ja. Dat ken je toch, brutale duiven die bijna op je schoot zitten als je een patatje aan het eten bent? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15280597 210.32 12002 2019-03-18T07:40:05+00:00 yes no duif evolutie stad https://schooltv.nl/video-item/de-evolutie-van-de-ijsbeer-van-bruine-beer-tot-ijsbeer 2024-01-16T16:29:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33424.w613.r16-9.b5b4aaf.webp De evolutie van de ijsbeer | Van bruine beer tot ijsbeer Vroeger waren er alleen maar bruine beren. Bruin is een handige kleur, dan val je in het bos niet op bij het jagen. Dan heb je meer kans om te eten en meer kans om te overleven. Maar op een dag brak er een ijstijd aan. En sommige beren besloten te gaan jagen op het ijs. Daar is bruin geen handige kleur. Want je valt erg op. Sommige van deze beren lukte het toch nog om kinderen te krijgen. Die mag je niet tekenen. Die kinderen werden soms wat lichter of donkerder dan de moederbeer. De lichte kinderen hadden de meeste kans om te overleven op het ijs. Sos, kijk wat denk je? Die beer met die donkere vacht...die kan veel minder goed een prooi vangen daar. Dus die bruine beer is dood voordat hij kinderen krijgt. En deze lichte is de beste jager, want die valt het minste op. Die kan het meeste voedsel vangen, daarom krijgt hij twee kinderen. Deze krijgt nog twee kinderen? En deze dan? Vier. Vier kinderen. Zo. De liefste kinderen waren het allerbeste in het jagen. Dus die kregen de meeste kinderen en die waren weer iets lichter dan de oorspronkelijke bruine beer. Zo werd de bruine beer die in de sneeuw leefde van generatie op generatie, over duizenden jaren steeds lichter en lichter tot er uiteindelijk de witte beer werd geboren. De ijsbeer. Zijn alle diersoorten zo ontstaan? Alle eigenschappen van planten en dieren hebben we dankzij evolutie. Nice. Wat een werk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15280598 114.28 31393 2019-03-18T07:43:06+00:00 yes no evolutie ijsbeer https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wie-was-picasso 2024-04-25T09:30:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33425.w613.r16-9.8cb4cc5.webp Wie was Picasso? | Clipphanger Als Pablo Picasso in 1881 in Malaga geboren wordt, krijgt-ie meteen een penseel in zijn handjes. Op zijn 14de gaat-ie naar de kunstacademie en 5 jaar later naar de kunsthoofdstad van Europa: Parijs. Eerst maakt hij nog wat donkere schilderijen in zijn ‘blauwe periode’. Maar met het succes verdwijnt de somberheid en wordt hij dolverliefd op de kleur roze. Je zou bijna denken dat Picasso aan het oefenen is voor de kinderkamers. Maar die moeten nog even wachten! Samen met zijn kunstbroeder Georges Braques smeedt Picasso het ‘kubisme’, een nieuwe manier van kijken waarbij de vorm centraal staat. Zoals Les Demoiselles d’Avignon, waar ook zijn fetisj voor Afrikaanse maskers in te zien is. Als de Eerste Wereldoorlog uitbreekt, gaat Braques in dienst, maar Picasso, de pacifist, blijft lekker doorwerken. Zijn politieke betrokkenheid kan-ie kwijt in ‘Guernica’, een enorm zwart-wit schilderij waarin hij zijn gevoelens weergeeft bij een bombardement in de Spaanse burgeroorlog. Ouch! Naast vriend van de vrede is Picasso ook nog communist, beeldhouwer, decorontwerper, vader, en o ja, de schilder van wie wereldwijd de meeste schilderijen gestolen zijn. Ja, als zelfs dieven in de rij staan voor jouw kunst, dan ben je een hele grote! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15280599 90.32 19547 2019-04-07T22:00:00+00:00 yes no schilder kunst https://schooltv.nl/video-item/music-on-the-map-hoe-is-folk-ontstaan 2024-04-16T07:40:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33426.w613.r16-9.3ee956d.webp Hoe is folk ontstaan? | Music on the Map Overal op de wereld en in alle culturen wordt muziek gemaakt. De benaming voor deze volkseigen muziek is folk. Hoe folkmuziek klinkt is dus per cultuur verschillend. De westerse Folk komt op in de jaren 50 van de vorige eeuw. Deze muziek bevat elementen van de blues, country en singer-songwritermuziek. Kenmerkend is het gebruik van traditionele instrumenten zoals de banjo, de viool, de tin-whistle en de accordeon. Een van de eerste bekende Westerse folkzangers Woodie Guthrie raakt door de Grote Depressie alles kwijt en verwerkt zijn ellende in zijn muziek. Protestliederen vormen een groot onderdeel van folk. Onder invloed van de hippiecultuur uit de jaren 60 en 70 zingen folkzangers over vrede en verdraagzaamheid. Bob Dylan groeit uit tot het boegbeeld van deze generatie. Hij schrijft nummers over de Koude Oorlog, rassenscheiding en discriminatie. Zijn meest bekende nummer is ‘Blowin’ In The Wind’, dat gaat over bewustwording van wereldproblematiek. In 2016 krijgt Bob Dylan als eerste songwriter ooit de Nobelprijs voor de Literatuur vanwege zijn nieuwe poëtische uitdrukkingen binnen de Amerikaanse liedjestraditie. En nog altijd is folk springlevend: de Britse band Mumford & Sons bijvoorbeeld maakt rockmuziek waarin de invloeden van folk duidelijk hoorbaar zijn. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15280603 68.96 1332 2019-03-18T09:58:39+00:00 yes no volksmuziek Bob Dylan https://schooltv.nl/video-item/de-buitendienst-kunnen-dieren-dansen 2024-01-04T12:23:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33443.w613.r16-9.b27d722.webp De Buitendienst | Kunnen dieren dansen? In deze swingende aflevering gaan Sosha en Jonata uitzoeken of dieren net zo goed kunnen dansen als wij mensen. En dus of ze muzikaal genoeg zijn om lekker te kunnen bewegen. De grote vraag: dansen dieren op de beat of niet? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1297142 1170.024 8382 2019-03-29T17:00:00+00:00 yes no dansen https://schooltv.nl/item/veganistisch-ja-of-nee 2024-01-16T15:26:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/11000/images/11728.w613.r16-9.940e451.png Veganistisch ja of nee? | Quiz over veganisme Veganisten eten en drinken een heleboel niet. Weet jij welke voedingsmiddelen veganistisch zijn en welke niet? Bekijk de Clipphanger en beantwoord de vragen! https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 9067 yes no vegetarisch voeding https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-lifeguard 2024-01-04T12:23:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33444.w613.r16-9.f2143c3.webp Het Klokhuis | Lifeguard Je hebt ze vast wel eens gezien tijdens een dagje op het strand: de lifeguards. Ze dragen opvallende kleding zodat ze makkelijk te herkennen zijn, en ze helpen mensen in nood op het strand of in de zee. Per ongeluk afdrijven op je luchtbed of je ouders kwijtraken: het kan zomaar gebeuren! Janouk loopt een dag mee met de reddingsbrigade. Dokter Visser is jaloers op lifeguards. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1289172 897.768 2897 2019-03-26T18:00:00+00:00 yes no strand reddingsbrigade hulpverlenen https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-belastingen 2024-01-04T12:23:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33445.w613.r16-9.0dd20e6.webp Het Klokhuis | Belastingen Als er geen belasting betaald zou worden, zouden er heel veel dingen niet zijn, zoals fietspaden en stoplichten. Maar ook ziekenhuizen, scholen en zelfs Het Klokhuis worden betaald van belastinggeld. Iedereen met een inkomen betaalt daaraan mee. Hoe meer je verdient, hoe meer belasting je betaalt. Janouk zoekt uit hoe wordt bepaald waar het belastinggeld aan uitgegeven wordt. Bert en Joke vertellen in de hobbyquiz dat ze heel graag belasting betalen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1289142 930.456 11577 2019-03-28T18:00:00+00:00 yes no belasting geld https://schooltv.nl/video-item/wat-doet-onderwaterherrie-met-zeedieren-gestreste-vissen-spoelen-aan 2024-01-04T12:23:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33446.w613.r16-9.ad3cee3.webp Wat doet onderwaterherrie met zeedieren? | Gestreste vissen spoelen aan Vrachtschepen, boorplatforms en windmolenparken die gebouwd worden op zee hoor je niet alleen boven water. Ook onder water is het allesbehalve stil. Vissen zijn heel gevoelig voor geluid, juist omdat ze vaak niet goed kunnen zien. Voor hen is al dat geluid onder water niet alleen vervelend, maar ook gevaarlijk. Lonneke onderzoekt in hoeverre vissen in de Noordzee te lijden hebben onder geluidsoverlast. Is dit dier nou verdwaald door herrie in de zee? Dat is een van de onderzoeksvragen als een dier hier komt. Een van onze zorgen is of dieren stranden door herrie onder water. Of doordat ze doof worden van herrie onder water. Bruinvissen hebben hele gevoelige oren. Onder water zie je niet veel. De Noordzee is best troebel. De dieren hebben geluid nodig om hun weg te vinden. Ze hebben een mechanisme ontwikkeld dat echolocatie heet. Als ik in mijn handen klap hoor je dat het echoot. Zo weet je dat het een grote ruimte is. Dat doen die dieren ook. Ze zenden een geluid uit. Dat maken ze met hun blaasgat in hun kop. Dat geluid botst tegen een object aan. En dat kaatst dan weer terug en dat ontvangt hij dan weer. Dat hoort-ie. En dan weet hij: Hee, daar zwemt vis. Of: Hee, daar is mijn jong. Op het moment dat er veel ander geluid is, veel verstoring, kan het zijn dat dat terugkaatsen niet helemaal goed gaat. Dat hij het niet meer goed ontvangt. Waar komt al die herrie dan vandaan? Ja, kan je een herrie top-3 van de zee geven? O, ja! Nummer 3: Dat is wat we sonar noemen. En dat gebruiken schepen om de zeebodem in kaart te brengen. Nummer 2: Explosies onder water. Wist je dat er vanuit de Tweede Wereldoorlog nog heel veel bommen op de zeebodem liggen? Nee. Ja, die bommen moeten soms ontploft worden. Want het kan gevaarlijk zijn voor bijvoorbeeld vissers. En ook een soort van explosies zijn heiklappen. De windmolens die op zee worden gebouwd. Die moeten de grond in worden geheid. Dat gaat met duizenden klappen per windpark. Herriemaker numero uno: Scheepvaart. Scheepvaart?! Scheepvaart?! Dat zijn schepen die eigenlijk overal in de oceanen ter wereld heen en weer varen. Geluid van schepen kunnen wel honderden kilometers door de oceanen verplaatsen. Honderden kilometers?!Ja, maar explosies bijvoorbeeld duizend! Duizend?!Duizend?! Ja, dat is wat altijd aanwezig is in het leefgebied van deze dieren. Ze komen daar niet vanaf. Gebeurt het vaak dat er zo'n bruinvis aanspoelt? Ja, eigenlijk elke dag in Nederland. Elke dag?! Ja. Maar niet allemaal zo mooi en vers als dit dier. Hoe kunnen we in de toekomst de vissen redden van onderwaterherrie? Minder belletjes produceren door motoren in de scheepvaart. Ook de sonar inperken. Minder sonar. En ook die explosies. Het moet allemaal zachter. Zijn ze daarmee bezig? Ja. Gelukkig worden er nieuwe methodes ontwikkeld om zulke activiteiten op zee stiller te maken. Dat is goed. Dus er is hoop. Er is zeker hoop. Dus gewoon met z'n allen: ssssst! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15280607 212.32 2559 2019-03-18T23:00:00+00:00 yes no zee bruinvis https://schooltv.nl/video-item/studio-snugger-14 2024-01-04T12:23:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33448.w613.r16-9.05d40b0.webp Studio Snugger | Showprogramma waarin vliegensvlug onderwerpen uit de wereldoriëntatie voorbijkomen. In de studio staat de vraag centraal of het waar is of niet. Is het 'kletspraat'? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1272401 923.33 1728 2018-01-07T08:00:00+00:00 yes no Studio Snugger https://schooltv.nl/video-item/de-buitendienst-buitendienst-boulevard 2024-01-04T12:23:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33465.w613.r16-9.020f73e.webp De Buitendienst | Buitendienst Boulevard De natuur hangt vol met camera's. Exclusieve beelden en de laatste weetjes over bijna onzichtbare dieren hoort je van Nienke en Kiefer in Buitendienst Boulevard. Wist je bijvoorbeeld dat boommarter Marianne gek is op pindakaas? En dat we een dode ree dag en nacht filmen? Geen enkel dier is veilig voor de camera's van Buitendienst Boulevard. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1297143 1183.176 9834 2019-04-05T16:00:00+00:00 yes no camera roofdier https://schooltv.nl/video-item/wat-is-surimi-anonieme-vis-met-een-krabsmaakje 2024-01-04T12:23:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33466.w613.r16-9.65293f3.webp Wat is surimi? | Anonieme vis met een krabsmaakje Surimi, lekker als snack of in de salade. Een soort namaakkrab voor mensen die krap bij kas zitten. Het smaakt naar krab, het ruikt naar krab en het ziet eruit als krab. En toch is het dat niet. Maar wat is het dan wel? Dit is een rode koningskrab. Het komt uit de Beringzee en kost rond de 80 euro per kilo. En dit is surimi. Maar dat krijg je al voor vier euro de kilo. De naam surimi komt uit het Japans en betekent fijngehakt. Maar als dit dus niks meer is dan fijngehakte vis, welke vis gaat er dan in? Voor het antwoord op die vraag moet je naar Litouwen. En daar blijkt dat je niet een vissoort kan gebruiken, maar een heel aquarium. “We hebben de mogelijkheid om 15 verschillende soorten te gebruiken. 15 verschillende soorten? Correct. Een Alaska pollak, Pacific whiting, hoki…” Kabeljauw, koolvis… “Kijk, dit is een rode poon. Dit is de heek. Wat een lelijkerd zeg.” Blauwe wijting, blauwe grenadier, pacifische heek: als het maar witvis is. “Maar dit vissoorten hebben niet allemaal dezelfde smaak?” “Maar dat is niet noodzakelijk, omdat de smaak er allemaal uit is.” Maar de surimi in je supermarkt is niet zomaar fijngehakte vis. In de fabriek heeft het namelijk een speciale behandeling ondergaan. De vis is gewassen. “Je vermaalt hem en je haalt de proteïne eruit.” “En wat hou je over? 100% proteïne, wat geen smaak meer heeft, wat geen reuk meer heeft.” Om surimi te maken vermalen ze de vissen tot pulp om ze dan te wassen. Net zolang tot er niks meer over is dan een smaakloos eiwit. “En dat heeft geen smaak en geen reuk? Correct.” “Dus alles wat vis vis maakt zit er niet meer in? Nee”. En als eenmaal alles wat vis vis maakt eruit gehaald is, kun je er met een beetje geur-, kleur- en smaakstoffen van maken wat je wil. En dus ook namaakkrab. “Dus je hebt een basisproduct, daar is alle smaak uitgehaald. Dan wordt er een kleur aan toegevoegd, daar is ook alle smaak uitgehaald. En dan voeg je op het eind nog een beetje smaak toe en dan kun je zeggen het is een krabstick of wat dan ook. Ja, wat de klant graag wenst.” En dan krab jij jezelf misschien even achter de oren. Het is wel lekker goedkoop. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_15275543 179.6 1166 2019-03-15T14:00:00+00:00 yes no vis https://schooltv.nl/video-item/vroege-vogels-in-de-klas-de-scholekster 2024-01-23T13:40:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33467.w613.r16-9.fbcced6.webp Vroege Vogels in de klas | De scholekster Er komen steeds minder scholeksters voor in ons land. Hun nesten zijn kwetsbaar en door klimaatveranderingen overleven veel eieren het niet. Desondanks is de scholekster een kei in aanpassen. Zijn snavel verandert zelfs mee met de seizoenen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15280608 309.96 1853 2019-03-19T23:00:00+00:00 yes no vogel natuur klimaatverandering https://schooltv.nl/video-item/hoe-werkt-een-achtbaan-hoge-snelheid-en-g-krachten 2024-01-04T12:23:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33468.w613.r16-9.1d09d73.webp Hoe werkt een achtbaan? | Hoge snelheid en G-krachten Heerlijk, achtbanen. De meeste hebben nog maar heel weinig met een 8 te maken. Maar het principe blijft hetzelfde. Spelen met snelheid en G-krachten zodat je dat onderbuikgevoel krijgt. We gaan straks op bezoek bij de grootste achtbanenbouwer ter wereld. En die staat gewoon bij ons in Nederland! Maar eerst: Wat zijn G-krachten ook alweer? G staat voor het Engelse woord Gravity. Oftewel Zwaartekracht. Zou die kracht 0 zijn, dan zou er geen zwaartekracht zijn. Dan zouden we allemaal gewichtloos rondzweven net als astronauten. Maar de aarde trekt aan ons en daardoor hebben wij wel zwaartekracht. We hebben afgesproken dat die normaal gesproken 1 is. Dus 1G. Bij 1G weeg ik ongeveer 60 kilo. Nou kun je met een achtbaan, door snelheidsveranderingen en scherpe bochten, krachten op je lichaam uitoefenen die groter of kleiner zijn dan 1G. Als je hard door een hele scherpe bocht gaat, kan het gebeuren dat er wel twee keer zoveel kracht op je rust als normaal. 2G. Je voelt je dan even geen 60 kilo, maar het dubbele: 120 kilo! Andersom kan ook. Ga je met je achtbaanwagentje van hoog supersnel naar beneden, dan heb je een soort vrije val, een zweefmoment. Tijdens de val wordt de druk op de weegschaal opeens ook een stuk minder. Misschien maar de helft. Dus geen 1G meer, maar een halve G. En ik voel dan nog maar 30 kilo. Hier in Vlodrop in Limburg maken ze achtbanen. Maar voordat je een achtbaan bouwt, moet je hem natuurlijk eerst ontwerpen. Tonny. Jij bent achtbaanontwerper. Dat klopt. Als ik het zo zie heeft het wat weg van een soort puzzel. Ja, dat is het eigenlijk wel. We zijn volledig vrij om vormen te maken die leuk zijn in een achtbaan. We kunnen loopings maken of kurkentrekkers. Of allerlei andere vormen. Je zegt: je bent helemaal vrij. Zijn er geen grenzen? De grenzen liggen op de veiligheid van mensen. Mensen moeten veilig na een ritje terugkomen. Het moet ook leuk zijn. Het is ook belangrijk dat mensen niet misselijk worden. Om te kunnen genieten van die G-krachten heb je snelheid nodig. Daar kun je op twee manieren voor zorgen. Bij de Speed of Sound wordt snelheid gecreëerd door de trein eerst op te takelen en op het hoogste punt los te laten in de baan. Door de zwaartekracht maak je dan snelheid. Dan raas je op een moment met 80 kilometer per uur door het station heen, dat is het snelste punt. Dat is snel genoeg om de hele achtbaan af te gaan. Een andere manier om snelheid te maken is de zogenaamde 'launch'. Hier zie je hoe dat lanceren gaat. Er staat hier een lanceerwagen klaar. Daar wordt het treintje straks op geklikt. Naast de baan staat een hele rij elektromagneten. Die worden in heel rap tempo een voor een aangezet. Daardoor wordt je met het treintje als het ware de baan ingetrokken en dus gelanceerd. In drie seconden ga je dan van 0 tot 90 kilometer per uur. Net zo snel als een racewagen. Dat is op zich al een beleving. Daar gaan we. Ik leef nog, yes. Als het ontwerp klaar is, gaan ze in deze grote hal bouwen. De rails liggen hier al klaar. Het hele ontwerp is opgeknipt in stukjes rails. Met al die bochten is bijna geen stuk rails hetzelfde. Al die stukken zitten in de computer die deze railsbuigmachine aanstuurt. De railsbuiger kan met enorme kracht die massieve stukken staal alle kanten op buigen. De treintjes voor de achtbaan worden hier ook gemaakt. Deze staan klaar voor de Hyper Space Warp, in China. Zo'n treintje bestaat eigenlijk uit losse wagentjes die aan elkaar gekoppeld worden. Zo kun je een treintje langer of korter maken. Elke as heeft twee sets wielen. De bovenste, de grootste, deze blauwe dus, zorgen ervoor dat het treintje rijdt. De kleinere, de zij- en de onderwieltjes zorgen dat het treintje goed over alle hobbels en bochten begeleid wordt. Je hebt treintjes die rijden, dan zitten de wielen gewoon aan de onderkant en het wagentje bovenop. Logisch. Je hebt ook treintjes die hangen. Dan hang je als het ware aan de rails. Dezelfde soort wielen. Maar een hele andere beleving. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15280609 330.197 8035 2019-03-19T23:00:00+00:00 yes no achtbaan g-kracht https://schooltv.nl/video-item/wat-zijn-bitcoins-digitaal-geld-op-basis-van-code 2024-01-04T12:23:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33469.w613.r16-9.e741ae7.webp Wat zijn bitcoins? | Digitaal geld op basis van code Patatje is klaar. Lekker, dank je wel! Wat krijg je van me? 1,90 euro, alsjeblieft. Kan ik betalen met bitcoins? Tuurlijk, kan wel. Top. 1 euro 90... Ja? Alstu. Dank je wel. Kijk, dat is dus superhandig, betalen met bitcoins. Maar let op, iedere keer dat je iets afrekent met bitcoins, moet je ook extra bitcoins betalen als transactiekosten. Die staan hier heel klein. 5,70 euro. Best duur. Dus bitcoins worden vooral gebruikt om mee te investeren, dus als je geld over hebt. Want als je 't dan verliest mis je 't niet zo. Maar misschien is dit in de toekomst de manier om je patatje te betalen. Dank je wel, he. Eet smakelijk. De naam 'bitcoin' betekent eigenlijk munt van enen en nullen. Dus het is een codemunt. En iedere bitcoin is een uniek rijtje van 34 letters en getallen. En het gekke is... Die code bestaat alleen maar op de computer. Je kunt 'm niet vasthouden. En zo'n code kun je dus kopen op de computer en die kan je naar iemand sturen om te betalen. Meer is 't niet. Bitcoin is dus een systeem op internet om codes te versturen. Maar 't is zo gemaakt dat je niet zelf een code kan bedenken en je kunt ook niet dezelfde code twee keer versturen. Daardoor lijkt 't dus op geld. Want dat kun je ook niet maken en ook niet twee keer uitgeven. Hier zien we dus een echte bitcoinbetaling. 0,00181375 bitcoin. Dat klinkt niet heel veel, maar hoeveel euro is dat? Dat is op dit moment ongeveer 25 euro, maar dat kan elk moment verschillen. Het hangt af van de bitcoinkoers. Als ik nu iets wil kopen, betaal ik met cash geld, met mijn pinpas, via internet of met een betaalapp. Bij de bitcoin heb ik dit dus allemaal niet nodig. Nee, het leuke aan bitcoin is dat je je eigen bank bent. Je kan transacties doen over het internet over de hele wereld zonder tussenkomst van een bank. Wie controleert dat dan? Er zit dus geen bank meer tussen. Nee, het bitcoinnetwerk controleert zichzelf. Alle computers in een bitcoinsysteem controleren de regels. Daardoor kan je niet valsspelen. Dus al deze transacties zijn openbaar. Ik kan hier zien dat iemand in Japan geld over heeft gemaakt naar iemand in Amerika. Ja, alle transacties zijn openbaar. Alleen is het moeilijk aan zo'n code te zien of het een Japanner of Amerikaan is. Waarom zijn bitcoins eigenlijk iets waard? Waarde is eigenlijk een kwestie van vraag en aanbod. En het bijzondere aan bitcoins is dat er nooit meer dan 21 miljoen op de markt komen. Dus dan ontstaat er op een gegeven moment een soort schaarste. Klopt, hoe meer mensen de bitcoin willen, hoe hoger de waarde. Daan, zeg eens eerlijk, denk jij dat dit het geld van de toekomst wordt? Gaat dit geld dan verdwijnen? Nee, het zal een tijdje naast elkaar blijven bestaan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15292800 196.8 3557 2019-03-20T23:00:00+00:00 yes no geld technologie https://schooltv.nl/video-item/nieuwsuur-in-de-klas-extreem-weer-in-nederland 2024-01-30T13:34:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33470.w613.r16-9.ed88a1f.webp Nieuwsuur in de klas | Extreem weer in Nederland Steeds vaker hebben we in Nederland te maken met extreem weer. Zomers waarin het een lange periode extreem warm en droog is, of juist zomers met flinke buien waarbij enorm veel regen tegelijk valt. Moeten we ons hier zorgen over maken? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15292819 398.52 9740 2019-03-20T23:00:00+00:00 yes no klimaat weer klimaatverandering hitte overstroming hagel https://schooltv.nl/video-item/hoe-wordt-drop-gemaakt-van-zoethoutwortelsap-naar-snoepje 2024-01-16T16:13:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33471.w613.r16-9.0e8d3dc.webp Hoe wordt drop gemaakt? | Van zoethoutwortelsap naar snoepje In Nederland eten we de meeste drop van de hele wereld. En al die dropjes worden, hoe kan het ook anders, in een Nederlandse dropfabriek gemaakt. Per jaar rolt er alleen in deze fabriek zo'n 8 miljoen kilo drop van de lopende band. Dat zijn zo'n 550 vrachtwagens per jaar. Er loopt een denkbeeldige lijn van Amsterdam naar Moskou. Daarboven eten ze drop, met Nederland als koploper. Maar daaronder bijna niet. Dat is eigenlijk best wel gek. Want een van de belangrijkste grondstoffen voor drop komt uit warme landen, zoals Spanje, Italië en delen van Amerika. Dan gaat het om deze plant. De Glycyrrhyza Glabra, oftewel: De zoethoutplant! Die groeit ook hier in Nederland, in de Botanische Tuin van de Universiteit Utrecht. Ze gebruiken niet de plant, maar de wortel. Kijk, dit is de wortel. Dat kennen we wel als zoethout. Kijk. Een beetje schoonmaken. Daar kun je op kauwen. Mmm, grappig. Het is een beetje bitter, maar vooral heel zoet. Dat komt door de zoetstof die erin zit, glycerinezuur. Een beetje gekke naam. Die zoetstof is 50 keer zoeter dan suiker! Dit is de afdeling geneesmiddelen van de botanische tuin, met allerlei geneeskrachtige kruiden en planten van wel 100 jaar oud. Hier staan ook verschillende soorten zoethout. Want voordat drop snoepgoed werd, was zoethout een belangrijk ingrediënt voor allerlei geneesmiddelen. Van de wortel maakten de Oude Egyptenaren, de Grieken en Romeinen al een sapje dat ze gebruikten als medicijn. We weten dat ze in de Middeleeuwen een poeder maakten van deze wortel. Dat gebruikten ze als medicijn tegen hoofdpijn, koorts en hoesten. Zoethout werd vaak gedroogd om lang te kunnen bewaren. Wat ze dan deden, was die gedroogde zoethoutwortel in kleine stukjes snijden. En dat in kokend water doen. Na een tijdje zeef je de zoethoutstukjes eruit. Het vocht dat overblijft, laat je nog een half uurtje inkoken. Dan hou je dit over. Een soort, smerig uitziend, zwart drapje. Maar het ruikt al wel echt naar drop. Als je dit nou laat drogen, dan krijg je: dit. Dat noem je: blokdrop. Het was deze Italiaanse apotheker die er in 1731 voor het eerst in slaagde om blokdrop te maken. Maar hoe is dit veranderd in dat beroemde Nederlandse dropje? Het is een beetje een raadsel, maar het eerste Nederlandse recept dat we kennen stamt uit 1866. Het is het recept van zoethoutkoekjes. Daarin wordt zoethoutwortelsap, suiker en Arabische gom ingedikt tot een soort kauwbaar koekje, snoepje. We denken dat dit de voorloper is van ons bekende, Nederlandse dropje. Tegenwoordig begint het maken van drop, nog steeds, hoe kan het ook anders, met blokdrop! Dit kun je wel een blok drop noemen! Er gaan 120 van dit soort blokken in één zo'n ketel. Vervolgens gaat er water bij en verhitten ze het tot zo'n 80 graden. Dan krijg je zo'n zwarte dropbrij. Dit is dat blokdrop en water mengsel. Om hier echte drop van te maken, doe je er wat zetmeel bij, gelatine, voor de smaak wat zout, suiker, wat glucosestroop en ook altijd een klein beetje honing. En dan krijg je dit soort bruine drab. Het is bruin geworden door de witte ingrediënten. Dit noem je dropdeeg. In de fabriek gaat het precies hetzelfde maar dan op wat grotere schaal. Keteltje dropdeeg! Dat dropdeeg wordt verhit tot 135 graden en is weer zwart geworden. Klaar om een dropje te worden. Maar ja, hoe krijg je nu... ah, heet... van deze kleverige dropmassa al die verschillende dropjes? Dat doen ze door dit in vormpjes te gieten. Laten we het maar even proberen. Als je ze er dan na een tijdje uit wilt halen, gaat het behoorlijk lastig. Nou, ja! Nee, het worden niet echt mooie dropjes. Daar hebben ze hier het volgende op gevonden: zetmeel. In dit soort bakken met zetmeel drukken ze met stempelramen de vormpjes. Tadaaa! Vormpjes in zetmeel. Het lijkt verdacht veel op muntdrop. Weer testen. Dit doet een machine natuurlijk wel iets sneller. Woow! Moet je kijken! Ik kan hem zo uit het vormpje tillen. Dat komt doordat zetmeel de eigenschap heeft dat het niet aan drop blijft kleven. En het neemt ook nog eens vocht op waardoor het dropje sneller droogt. Deze is nog wel een beetje zacht. Het moet nog iets langer drogen. Als de dropjes droog zijn, moeten ze natuurlijk uit hun vormpje. Dan doen ze gewoon door de bakken met meel ondersteboven te kieperen. Met deze schudmachine wordt het meel eraf geschud. En... kijk, de mislukte dropjes worden eruit gezeefd. In die machine wordt het laatste meel eraf geblazen. Dan zijn ze echt bijna klaar. In deze trommel krijgen de dropjes nog een laatste douche van bijenwas. Voor een mooi, glanzend laagje. Wat voor soort dropje dan ook, uiteindelijk komen ze allemaal in een zakje terecht. Hoewel... Bijna allemaal. Oh! Suikerdrop! Dubbelzoute dropjes! Muntdrop, klassiekertje. Ja, honingdrop! Dit is nog eens dropscheppen! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15292813 441.834 14872 2019-03-24T23:00:00+00:00 yes no snoep fabriek https://schooltv.nl/video-item/wat-is-een-gameverslaving-als-je-alleen-nog-maar-aan-het-gamen-bent 2024-01-04T12:23:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33472.w613.r16-9.41e9edb.webp Wat is een gameverslaving? | Als je alleen nog maar aan het gamen bent Yo mensen, welkom weer bij een nieuw filmpje. Vandaag heb ik iemand te gast van Het Klokhuis, die gaat het hebben over gameverslaving. Dat is Nienke. Heeeee! Ben jij gameverslaafd? Ik ben zelf niet gameverslaafd, ik doe het voor mijn werk. De helft van mijn tijd besteed ik daaraan. En drie uur per dag ga ik lekker gamen. Je doet 's avonds andere dingen? Ja. Dan ga ik lekker naar de film toe of naar een verjaardag. Dat vind ik hartstikke leuk om te doen. Ik sta voor, denk ik. Nee! Hoe dan? Drie tot zes uur per dag. Dat is heel erg veel. Ja. Maar je bent niet verslaafd. Nee. Wanneer ben je dan wel verslaafd? En wat is verslaving eigenlijk? Ik zou trouwens heel even dat weiland ingaan, want daar schijnt een leuk meisje te zijn. Ons lichaam beloont ons als we goed bezig zijn. Als we bijvoorbeeld een appel eten, komt er een stofje vrij. Dopamine. Daar word je blij van. Zo leert je lichaam: hee, dat is lekker. Dat doen we vaker. Hetzelfde gebeurt bij slapen, drinken en eten. Deze dingen heb je nodig om te overleven. Dus zegt je hoofd: Dit is fijn. Dat doen we nog een keer. Alcohol, sigaretten, drugs en ook games zijn zo gemaakt dat er heel veel blije stofjes vrijkomen in je hersenen. Terwijl deze dingen helemaal niet goed voor je zijn. En dat weet je wel, maar je hersenen foppen je. En zeggen dat je doodgaat als je dit niet krijgt. Gamen wordt belangrijker dan slapen. Gamen wordt belangrijker dan drinken en belangrijker dan eten. Je zorgt heel slecht voor jezelf omdat je denkt dat je moet gamen om te overleven. Dan ben je verslaafd aan gamen. En dat komt vaker voor dan je denkt. Dit is Kyo. 20 jaar. Hij is 10 jaar lang verslaafd geweest aan gamen. Nu is hij sinds zes maanden afgekickt. Hier stond mijn bureau met drie beeldschermen erop. Ik had er ook nog een koelkast onder staan. Die was helemaal gevuld met frisdrank. Met cola en energy. En zelfs bier en water. Ik heb er een foto van als je het leuk vindt. Zo zag mijn koelkast eruit. Dit is vrij ongezond. Hier leefde je op? Ja. Hoeveel gamede je toen? Zo'n beetje? Zeker een uur of acht. Soms nog wel meer. Hoeveel sliep je dan? Ik sliep een uur of vier, vijf per dag. Pff. Maar zei je moeder daar niks van? Vond die het goed? Nou, eigenlijk niet. Die zei wel steeds dat ik moest stoppen. Ik zei: Ik maak nog even snel dit potje af en dan stop ik wel. Maar stiekem begon ik een paar potjes opnieuw te doen. Op een gegeven moment ging mijn moeder naar bed. Dus ik zette de computer uit. Als ze eenmaal ligt te slapen dan zette ik de computer weer aan. En hoe voelde je je in die tijd? Tijdens het gamen voelde ik me eigenlijk heel goed. Gewoon zelfverzekerd. Zodra ik de wereld uitging voelde ik me heel erg alleen. Mijn emoties waren weg, dus ik voelde niks meer. En ook thuis ging het niet goed. We hadden steeds meer ruzie. Wat is dan het punt dat je dacht: Dit gaat niet goed met me? Alles ging achteruit. Mijn school ging achteruit. Dat dreigde ik niet meer te halen. Mijn sociale contacten waren zo goed als weg. Ik dreigde de familie te gaan verlaten. Omdat ze er genoeg van hadden dat ik zo in mijn eentje zat. Ik was mezelf een tijd helemaal verloren. Ik heb mezelf eindelijk teruggevonden. Wow! Dat is echt wel mooi. 1 op de 10 gamende jongens is gameverslaafd. Van de 100 gameverslaafden zijn er 96 jongens. En maar 4 meisjes. Dat wist je niet, he? Dat komt omdat jongens wat visueler zijn ingesteld. Maar ook omdat veel games meer gaan over jongensachtig gedrag. Rennen, bouwen, vechten, schieten... En al die dingen zijn in een game veel makkelijker en veiliger dan in het echte leven. Wanneer moet je gaan denken wanneer je verslaafd bent, Linktijger? Als je de belangrijke dingen niet doet die je normaal wel zou doen. Als je ouders vragen om beneden te gaan eten en je komt niet. Of niet naar school gaan en jezelf ziek melden om thuis een game te spelen. Als je zelf denkt: Ik wil minder gaan gamen maar het lukt niet. Hoe zorg je ervoor dat je niet verslaafd raakt? Wissel je het gamen af met andere dingen die je kan doen. Ga lekker naar buiten. Ga je huiswerk maken. Ga sporten, zoek een andere hobby en doe al die dingen met vrienden en familie. Doe het niet uren achter elkaar en stop een half uur voor je gaat slapen. Als je je herkent in dit verhaal, doe iets. Ga praten met iemand in je omgeving. Op onze site vind je ook allemaal dingen die je kan doen. Ik denk dat ik genoeg heb gegamed vandaag. Ik ga echt spelen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15295662 327.21 9904 2019-03-26T23:00:00+00:00 yes no verslaving game https://schooltv.nl/video-item/hoe-ontstond-het-leven-op-aarde-evolutie-begon-met-eencelligen 2024-01-16T16:12:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33473.w613.r16-9.4ae4c03.webp Hoe ontstond het leven op aarde? | Evolutie begon met eencelligen We gaan helemaal terug naar de geboorte van onze planeet. En dat is waanzinnig lang geleden, maar liefst 4,6 miljard jaar. De aarde is dus al heel oud, vooral als je bedenkt dat wij mensen nog maar een paar miljoen jaar bestaan. Heel kort eigenlijk. Die jonge aarde lijkt nog helemaal niet op nu. Je kan er nog lang niet leven, het is er veel te heet. Overal zijn vulkaanuitbarstingen en lavastromen. Het duurt maar liefst een miljard jaar voor de aarde is afgekoeld en er overal zeeën zijn ontstaan. En in de zee, in het water, ontstaat dan het eerste leven. En dat zijn niet gelijk grote haaien of vissen, het begint met piepkleine eencelligen, oerbacteriën. Dat lijkt niet veel maar het is enorm belangrijk. Want zonder oerbacteriën geen jij of ik. Stel dat dit een klok is. En om twaalf uur is de aarde geboren. Dan ontstaat hier het eerste leven: de oerbacterie. En dan duurt het echt enorm lang voordat die oerbacteriën zich gaan ontwikkelen. Pas hier, 540 miljoen jaar geleden is het niet meer te heet op aarde, niet te koud en is de temperatuur precies goed. Er heeft een explosie van leven plaatsgevonden in de zee. En er is zelfs een groot roofdier ontstaan, een soort schorpioen met messcherpe tanden. En zo begint het leven op de planeet: in de zee. Er zijn al duizenden diersoorten. En sommige van die diergroepen bestaan nu nog steeds. Bijvoorbeeld deze koralen. Of zee-egels. En deze degenkrabben, hier in dierenpark Emmen. Die bestaan al zeker 400 miljoen jaar. Dat is dus al lang voor er dinosaurussen waren. Hoe weten we nou dat ze zo oud zijn? Dat komt door dit soort fossielen. En dat zijn versteende planten of dieren. Als zo'n dier doodging, kon het bedekt raken met een laag zand of klei dat door de tijd heen in steen veranderde. Als je dit fossiel van de degenkrab vergelijkt met een levende dan zie je dat hij er nog precies hetzelfde uitziet. Dat is toch ongelooflijk! Wat je in deze tijd ook ziet, is dat dieren een ruggengraat gaan ontwikkelen. Dat is natuurlijk heel handig, een soort steunpilaar voor het lichaam. Daardoor kunnen bijvoorbeeld vissen veel groter worden. En na een tijdje krijg je dan dit soort jongens. Roggen en haaien. Maar in die tijd waren de haaien veel groter dan nu. Het waren monsters van soms 15 meter lang. En als zo'n haai zijn bek opendeed, dan kon ie jou met gemak rechtopstaand opvreten. Hoewel het in de oceanen al stikt van het leven, is het land nog helemaal leeg. Kale rots. Er groeit helemaal niks. Zelfs geen mos. En er zijn ook nog geen dieren. Dat komt door de UV-stralen van onze zon die op de aarde neerkomen. En die zijn hartstikke dodelijk. Je zou gewoon verbranden. Maar ook dat gaat veranderen. Heel langzaam ontwikkelt zich een beschermende laag rondom de aarde. Tegen die gevaarlijke straling. Het is de ozonlaag. De ozonlaag wordt steeds dikker. En dan gaat het ook op het land van start. Het begint klein, met mossen en daarna varens. Ze bedekken de aarde en brengen steeds meer zuurstof in de lucht. Waarna er in snel tempo bomen komen. In zee ontwikkelen sommige vissen longen in plaats van kieuwen. Daarmee kunnen ze dus boven water ademhalen. Zoals deze soort. Het is de longvis. Bij sommige veranderen de vinnen langzaam in poten waarmee ze het land op kunnen kruipen. Tadaa! Dit is een van de belangrijkste momenten in onze geschiedenis. Voor het eerst kunnen dieren op het land gaan leven. En nu gaat het echt los! Onze aarde, 350 miljoen jaar geleden. Mensen zijn er nog lang niet, maar het aantal planten en bomen op aarde groeit snel. Daardoor komt er steeds meer zuurstof in de lucht. Er ontstaat een wereld vol met monsters. Er zijn bijvoorbeeld reuzeninsecten, zoals deze libelle. Zo groot als een arend. En er zijn mega-pissebedden, duizendpoten en schorpioenen. Zo groot als wolven. Voor het eerst kunnen dieren nu ook eieren op het land gaan leggen. Eieren die niet uitdrogen en waarin de jongen zich kunnen ontwikkelen. Hiermee breekt dus weer een nieuwe tijd aan. De tijd van de reptielen. Dieren met longen en een taaie, geschubde huid. En die kennen we nu nog steeds. Zoals bijvoorbeeld de hagedis. Uit de kleine hagedissen ontwikkelen zich na een hele tijd onder andere dit soort reptielen. Leguanen en krokodillen. Oeroud al dus. Maar ook verschillende reuzenreptielen. Bijvoorbeeld deze scutosaurussen, verre familie van de schildpadden. Of deze heel gevaarlijke gorgonopsia. Maar aan dit tijdperk komt 250 miljoen jaar geleden plotseling een einde. Enorme vulkaanuitbarstingen zorgen voor een massaal uitsterven van bijna alle dieren in de zee en meer dan driekwart van de dieren op het land. Het is nu bijna niet meer voor te stellen, maar het is echt gebeurd. Lang geleden. En er gaat nog heel wat gebeuren voor jullie ontstaan. En jullie met je strepen. En wij zelf. Want het verhaal is nog lang niet ten einde. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15295661 417.045 23315 2019-03-25T23:00:00+00:00 yes no evolutie leven https://schooltv.nl/video-item/de-kennis-van-nu-in-de-klas-wormenpoep-het-zwarte-goud 2024-01-23T13:40:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33474.w613.r16-9.d9b36c5.webp De Kennis van Nu in de klas | Wormenpoep, het zwarte goud Wormen zijn de darmen van de aarde. Door de gangen die ze maken kunnen water en zuurstof beter tot de grond doordringen. De darmen van wormen verveelvoudigen de hoeveelheid fosfaat, die bruikbaar is voor gebruik in de landbouw. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15295672 479.36 561 2019-03-21T23:00:00+00:00 yes no worm aarde voeding https://schooltv.nl/video-item/andere-tijden-in-de-klas-de-bombardementen-op-den-helder 2024-01-04T12:23:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33475.w613.r16-9.43160e9.webp Andere Tijden in de klas | De bombardementen op Den Helder Het bombardement van Rotterdam in het begin van de Tweede Wereldoorlog is bij iedereen bekend, maar ook andere steden worden gebombardeerd. Een van die steden is Den Helder dat in 1940 ten prooi valt aan Duitse, maar ook geallieerde bombardementen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15295673 503.4 1636 2019-03-24T23:00:00+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog bombardement geallieerden https://schooltv.nl/video-item/de-aardappeleters-in-de-klas-rijsttafel 2024-01-04T12:23:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33476.w613.r16-9.6a17ea9.webp De Aardappeleters in de klas | Rijsttafel De Indonesische rijsttafel ontstond tijdens de kolonisatie van Indonesië. De Indonesiërs brachten de rijst in, de Nederlanders de tafel. Vandaag de dag is de traditionele versie van het gerecht nog terug te vinden bij de Marine: daar eten ze elke woensdag Blauwe Hap, oftewel Indonesische rijsttafel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15267965 478.04 1121 2019-03-18T23:00:00+00:00 yes no voeding rijst Indonesië https://schooltv.nl/video-item/de-aardappeleters-in-de-klas-roti 2024-01-04T12:23:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33477.w613.r16-9.8df1752.webp De Aardappeleters in de klas | Roti Hoewel Roti het nationale gerecht van Suriname is, vindt het zijn oorsprong in India. Joris gaat op zoek naar het verhaal achter de Hindoestaanse immigranten. Gele spliterwten en meel vormen de basis voor het brood, ofwel de rotiplaat. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15295674 502.28 1048 2019-03-25T23:00:00+00:00 yes no Suriname voeding https://schooltv.nl/video-item/waarom-zijn-rozijnen-goedkoper-dan-druiven-meer-geld-voor-de-perfecte-tros 2024-01-04T12:23:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33479.w613.r16-9.3238733.webp Waarom zijn rozijnen goedkoper dan druiven? | Meer geld voor de perfecte tros Dit is een tros druiven. En dit is een pakje gedroogde druiven. Beter bekend als rozijnen. Aan de tros zitten, we hebben ze even voor je geteld, 60 druiven. En in het pakje bijna precies evenveel. Toch is de tros druiven bij de supermarkt 2,21 en het pakje rozijnen maar 15 cent. Zo zijn de druiven wl erg zuur. Vanwaar dat prijsverschil? Druiven groeien op heel veel plekken, zelfs in Nederland. Maar voor rozijnen moet je een eindje reizen. In Californië groeien speciale rozijnendruiven. ‘Deze druif heet de Thompson seedless. Dit is de meest gebruikte druif om rozijnen van te maken’. Om rozijnen te maken worden de druiven geplukt en een paar weken in de zon gelegd. ‘Hoe komen ze zo bruin?’ ‘Door de zon.’ ‘Ze hebben dus liggen zonnen?’ ‘Ze zijn zongebruind.’ Daarna worden in de fabriek de steeltjes er vanaf gehaald en de rozijnen gewassen. En dan kun je ze in doosjes doen en verkopen. ‘Ieder kind in Nederland eet deze. Ik ben ermee opgegroeid.’ ‘Meen je dat?’ ‘Ja.’ Bij tafeldruiven lijkt het allemaal een stuk simpeler. Je moet de druiven gewoon druiven laten zijn. Maar toch zijn ze 15 keer zo duur. Hoe kan dat? ‘Nou, dat is eigenlijk heel simpel. Een druif die voor consumptie bestemd is, is ingewikkeld om te telen. Dat is uitermate arbeidsintensief.’ Je oogst ze heel netjes. De tafeldruiven worden zo geteeld dat je mooie, gave trossen krijgt. ‘De consument kijkt heel kritisch, kijk maar naar jezelf als klant in de winkel. Als die druiven er niet top uitzien dan neem je ze niet mee in je mandje.’ Bij rozijnen hoef je daar geen rekening mee te houden. ‘Voor rozijnen plukken we alle druiven. 100% van de oogst is bruikbaar.’ Maar er is nog een reden dat verse druiven duurder zijn. Bij verse druiven heb je te maken met bederf, verlies. Het is heel wat werk om vers fruit te distribueren.’ ‘Plus dat het ook vaak gekoeld transport is. Dat is sowieso alweer een stuk duurder.’ Een soortgelijk prijsverschil zie je trouwens ook bij tomaten en tomatenpuree, spinazie en diepvriesspinazie en appels en appelmoes. Die appels die je voor consumptie gebruikt moeten er perfect uitzien. Maar de appels die in de appelmoes gaan, als die er niet uitzien, ligt daar niemand wakker van. ‘Dat ziet ook niemand.’ Voortaan kun je dus misschien beter rozijnen kopen dan druiven. Dan heb je 15 keer meer druif voor hetzelfde geld. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_KN_15299655 178 715 2019-03-22T14:00:00+00:00 yes no druif rozijn prijsvorming https://schooltv.nl/item/het-broeikaseffect 2025-04-10T08:15:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/11000/images/11667.w613.r16-9.d1e7490.png Wat weet jij over het broeikaseffect? | Quiz over de gevolgen van het versterkte broeikaseffect Je hoort veel over klimaatverandering en het broeikaseffect. Maar hoe zit het nu precies? Test hoeveel jij weet over de gevolgen van het versterkte broeikaseffect. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 11276 yes no klimaatverandering broeikaseffect https://schooltv.nl/video-item/hoe-komt-je-koffer-in-het-vliegtuig-terecht-lopende-banden-en-kofferrobots 2024-01-04T12:23:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33480.w613.r16-9.26d4897.webp Hoe komt je koffer in het vliegtuig terecht? | Lopende banden en kofferrobots In de zomervakantie worden hier op Schiphol maar liefst 180.000 stuks bagage per dag verwerkt. Maar hoe komt de juiste bagage nou in het juiste vliegtuig terecht? Het bagageproces begint hier bij de check-in. Door zo'n label weet het systeem precies waar mijn koffer is en waar hij naartoe moet. Op naar de bagagekelder. Elk bagagestuk wordt door een röntgenapparaat gescreend op gevaarlijke materialen. Die kan als het ware dwars door de koffer heen kijken op zoek naar iets verdachts. En klopt er nou iets niet dan wordt hij er hier tussenuit gevist. Alle labels worden hier gescand zodat alle koffers in de juiste baan terechtkomen. Het lijkt hier wel een attractiepark met allemaal verschillende achtbanen. In totaal is het hier meer dan 16 voetbalvelden groot en hebben ze meer dan 36 km aan transportbanden. Veel in het bagagesysteem gaat automatisch maar moet natuurlijk wel in de gaten worden gehouden. Dat gebeurt in deze regieruimte. Deze regisseurs houden met ruim 200 camera's alle bagage in de gaten. Deze koffer veroorzaakt een opstopping. De regie zoekt razendsnel contact met technici bij de band. En dit is het kofferhotel. Hier liggen alle koffers te wachten van mensen die heel vroeg zijn ingecheckt of die later moeten overstappen. Het systeem werkt helemaal automatisch, weet precies wanneer een koffer weer moet uitchecken en op weg naar het vliegtuig. En dan is het shine-moment voor deze hele vette kofferrobot. Met vier infraroodcamera's weet hij precies waar de koffer ligt, hoe zwaar hij is en waar hij hem op het bakje moet plaatsen dat uiteindelijk naar het vliegtuig gereden wordt. Vakwerk dit. En zit de kar vol dan gaat hij naar het juiste vliegtuig. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15302110 177.962 4562 2019-03-27T23:00:00+00:00 yes no vliegveld koffer https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-markerwadden-nieuwe-natuur 2024-01-16T10:37:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33481.w613.r16-9.dc6e767.webp Het Klokhuis | Markerwadden - Nieuwe natuur We gaan op zoek naar de nieuwe natuur op de Marker Wadden. De eilanden zijn net aangelegd en waren tot voor kort kaal en zanderig. Pascal ontdekt dat er overal razendsnel leven is ontstaan. Op een plek waar vorig jaar alleen maar water was zijn nu overal insecten, planten en nestelende vogels te vinden. Zelfs Igor en Robin lopen er rond. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1289177 912.744 2433 2019-03-11T10:22:37+00:00 yes no Waddengebied plant natuur https://schooltv.nl/video-item/wat-is-kungfu-een-oosterse-vaardigheid 2024-01-04T12:23:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33482.w613.r16-9.dafa0d7.webp Wat is Kungfu? | Een oosterse vaardigheid Het ontstond meer dan 1500 jaar geleden in China. Letterlijk betekent het vaardigheid. Wij kennen het vooral als vechtkunst. Met spectaculaire sprongen, luchttrappen en vechten met verschillende soorten wapens. Maar het is veel meer dan dat: Kung Fu! Kung Fu is een hele levensstijl waar je iedere dag mee bezig bent. Het is niet alleen vechten met of zonder wapens, het heeft ook een zachte kant, Tai Chi. Daarmee laat je de energie stromen door langzame gecontroleerde bewegingen te maken. En Kung Fu is ook meditatie, waarin je je geest traint naar een hoger niveau. Het doel is het ontwikkelen van een gezond lichaam en een gezonde geest en die met elkaar in evenwicht brengen. En ik kan niet wachten want ik krijg zo Kung Fu-les van een echte wereldkampioen: sifu Henny Eleonora! Al jarenlang beoefent u Kung Fu. Maar hoe is Kung Fu ontstaan? Dat is een lang verhaal. Het systeem dat wij hier doen, is ontwikkeld in de Shaolin Tempel in China. Bij de Chinese monniken. Na veel jaren van trainen is ontwikkeld wat wij hier doen. Wat is het doel van Kung Fu dan? Het doel van Kung Fu is eigenlijk een manier om jezelf beter te leren kennen. Dat kun je bereiken door verschillende soorten oefeningen te doen. Verschillende elementen, zoals wij vandaag hier doen. Is het voor jong en oud? Het is voor iedereen, voor jong tot oud. Ik doe wel eens aan karate, kickboksen. Ik denk bij Kung Fu aan hoge, spectaculaire sprongen en vechten met wapens. Dat wil ik doen, eigenlijk. Dat wil iedereen, maar eerst de basis! Als het fundament niet goed is, dan zijn de andere dingen niet goed. We beginnen met de eerste stand, Ma Bu. 1: Maak je voet open, 2: de stand speer. 3 en 4: dat zijn 4 hoeken. Maak dit horizontaal en hou je lichaam recht. Trek je billen naar binnen. Merk je hoe moeilijk dat is? Ja. Daarom is de basis belangrijk. Bij het tweede stukje draai je met je lichaam, we gaan Gung Bo staan. Dus je strekt dit achterste been en draai je lichaam. Dan draai je terug naar achteren, een stapje naar achter. Ga dan je been achter plaatsen. Ietsje meer naar achter, ja, dan kruis je. Hou je lichaam recht. Draai de voet een beetje en ga helemaal naar beneden. We zakken erin, naar Pu Bu, helemaal naar beneden zitten. Zwaar, hoor! Bij al die basisvormen heb je ook nog een moeilijkere vorm, zoals de Kong Bo, trapstoten. En de Pu Bu, dat is eigenlijk een hoog-laagstand waar je flexibel voor moet zijn. Daar moet je veel voor trainen! Dit hoort ook bij Kung Fu, de leeuwendans. Hij wordt uitgevoerd op Chinese feestdagen om boze geesten te verjagen en voorspoed en geluk te brengen. De twee Kung Fu-atleten die de leeuw laten bewegen, moeten goed getraind zijn, want dit is onwijs moeilijk! Wat maakt dit nou zo moeilijk? Bij de leeuwendans is het belangrijk dat je de standen goed weet. Kracht bouwen, combinatie, flexibiliteit en vooral samenheid. Heel veel dingen tegelijk. Ja. Zo hee! Dat maakt Kung Fu zo mooi. Dat alles samen komt. Ja en veel kracht. Voor mij echt veel te moeilijk om zo'n leeuw te laten bewegen. Maar ik wil eigenlijk ook gewoon naar de trappen toe! Zoiets? Die sprongtrappen zijn zo onwijs spectaculair! Die zijn heel vroeger ontstaan om iemand van z'n paard te kunnen trappen. Dat wil ik ook wel leren! We nemen twee stappen, links rechts en dan zetten we ons af, ja? Dit is meer ballet, volgens mij. Juist, dat is de schop die je doet. Ik moet vaker terugkomen om dit te kunnen. Na een paar jaar kan ik het ook heel goed. Mag ik nog een keer zien hoe het moet? Kung Fu kent ook een gewapende vorm. Kijk wat voor wapens je daarvoor hebt, niet normaal! Ik zie messen. Ik zie ook speren. Een speer met een kronkelvorm. Zwaarden. Hier, dat gebruikten ze volgens mij in de Middeleeuwen. Vroeger gebruikten ze deze wapens als verdediging tegen de wilde dieren. De tijgervork is bijvoorbeeld als een hooivork waar ze vroeger als gereedschap mee werkten. Dat gebruiken ze nu als een wapen. Al die wapens werden steeds beter ontwikkeld voor de vechtkunst. Check dit, een dubbelzijdig wapengevecht tussen Ricardo met een speer en Miro met Dubbel Too. Oh, kijk hoe die wapens elkaar raken. Wat een kracht, lenigheid, souplesse, snelheid! Wat een spektakel! Respect voor deze mannen, respect voor Kung Fu. We beginnen met de stok. Ja, we beginnen eerst met de basis van de stok. Om snelheid te kunnen krijgen, draaien, souplesse in de taille. Meer in de polsen kunnen draaien en het lichaamsgevoel krijgen om met de stok te verdedigen en aan te vallen. Een been naar voren. Draaien, draaien naar de zij. Ja, naar voren en dan weer naar achteren. Dat is de five flower. Haha! Hij kwam precies verkeerd. Bij de gewapende vormen van Kung Fu begin je met een stok en hoe beter je wordt, hoe moeilijker de wapens. Hou de stok vast, hij staat en je wilt hem aanvallen. Dus je steekt 'm een keer, je steekt 'm. Prikken, prikken! Heel mooi, heel mooi. Stel hij valt je aan op je zijkant, dan moet je kunnen verdedigen met de stok. Boven verdedigen en wegspringen. Ik voel me een stuk veiliger, maar nu de grootste uitdaging: vechten tegen Miro. Ja. Miro is een goede stokvechter. Ik denk dat je er klaar voor bent. Ik hoop het. Laten we ervoor gaan. Ik heb 't gewoon gedaan! Maar he echte werk laat ik toch liever aan de echte Kung Fu-mensen over. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15302111 497.365 1615 2019-03-28T23:00:00+00:00 yes no vechten sport https://schooltv.nl/video-item/hoe-wordt-een-lasershow-gemaakt-tekenen-met-licht-dankzij-spiegeltjes 2024-01-04T12:23:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33483.w613.r16-9.c76c06d.webp Hoe wordt een lasershow gemaakt? | Tekenen met licht dankzij spiegeltjes Jawel! Welkom op Mysteryland. Je ziet het al achter me, het podium hangt helemaal vol met showlicht. En af en toe krijgt het publiek een prachtige lichtboost van een wel heel bijzonder apparaat. Namelijk: de laser. En er is heel wat gebeurt voordat het hier helemaal los kon barsten. In deze werkplaats in Amersfoort zijn ze gespecialiseerd in die lasershows. Al die lasers staan hier klaar in de stellingen. Ik heb hier de ontwerptekeningen van de podia op Mysteryland. Laten we even met deze beginnen. Hier wordt gekozen voor een monochrome laser. Dat betekent dat het een laser is waar maar één kleur uit komt. Bijna altijd wordt dan gekozen voor de kleur groen. Want dat is heel intens, komt heel heftig binnen. En dan de Main Stage. Daar wordt alles uit de kast gehaald. Full coloured lasers. Daarmee kun je iedere kleur maken waar je zin in hebt. Dit is die zogenaamde full colour laser. Het is niet eens een gek groot apparaat. Maar er komt een enorme hoeveelheid licht uit. Hoe doet-ie dat? Nou, laser-licht is enorm geconcentreerd. Deze full colour laser is opgebouwd uit vijf verschillende laserstralen. Een rode. Een oranje. Een groene, een blauwe en eentje van cyaan. En deze vijf lasers worden via een slim systeem van spiegeltjes gebundeld tot een krachtige laserstraal. Maar hoe krijg je nou al die verschillende kleuren? Door de kracht van iedere straal aan te passen. Als ik bijvoorbeeld een paarse kleur wil, dan geef ik 'm gewoon iets meer rood en iets meer blauw. En op deze manier krijg je alle kleuren van de regenboog. Maar hoe krijg je nou die speciale laserpatronen op je shirt of over de mensenmassa? De truc zit 'm in de laatste twee spiegeltjes van het laserapparaat. Die kunnen namelijk bewegen. En daarmee kun je een patroon tekenen. Omdat die spiegeltjes dat razendsnel doen, lijkt het alsof je vormen ziet ontstaan. Terwijl het uiteindelijk maar die ene laserstraal is. Je kunt het vergelijken met dit lampje. Als ik dat heel snel beweeg dan lijkt het alsof je een cirkeltje ziet. Nou ja... Bijna. Dit gedeelte, met die draaiende spiegeltjes, is voor de lasershow heel belangrijk. Je kunt die spiegeltjes volledig programmeren zoals je zelf wilt. Daarmee maak je dus een lasershow. Hier gebeurt dat programmeren. Door deze mannen wordt het showontwerp gemaakt. Hugo en Niels, jullie zijn straks de laseroperators op Mysteryland. Jullie hebben maar een paar stukjes voorbereid, de rest zul je moeten improviseren. Hoe weet je nou welke laser je op welk moment wilt gebruiken? Niels pakt bijvoorbeeld nu hier twee strepen. Dat zie je dan als twee vlakken in het echt. Een soort plafond dat naar beneden komt. Het is vandaag opbouwdag. Er is nog helemaal niemand. Maar het festivalterrein is ingericht, de podia zijn opgebouwd en vandaag wordt alle techniek neergezet en uitgeprobeerd. De vier full colour lasers hangen er al. De eerste hangt daar, aan de buitenkant van de vleugel. En de andere hebben ze heel slim weggestopt. Die hangen dus onder de vleugels van die twee kolibries. Hier, pal voor het podium, is de 'front of house', de centrale plek van waaruit alle techniek geregeld wordt. Dus het licht, het geluid, maar natuurlijk ook de lasers. Kijk, dit is de mengtafel voor de lasers. Vanaf deze plek worden de rookmachines en de lasers aangestuurd. En ook het ontwerp voor de lasershow zit hier in. Nou, we zien het. Licht, check. Geluid, check. Ik zou zeggen: Laat het publiek maar komen. Dit is dus heel vet, he. Doordat er tien lasers verspreid over het podium hangen, lijkt het alsof er overal licht vandaan komt. En die kleur groen zorgt voor een extra vol effect. Alle dance-muziek staat op dit podium geïnstalleerd. En die lasers zorgen ervoor dat die muziek ook echt binnenkomt. Hier achter mij gaat het nu ook helemaal los. Het voelt een beetje alsof er een ruimteschip met laserlicht is geland. Echt heel vet. Dit raakt je wel echt, hoor. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15312254 301.888 3198 2019-03-31T22:00:00+00:00 yes no laser licht https://schooltv.nl/video-item/wat-gebeurt-er-als-een-vliegtuig-op-schiphol-landt-inparkeren-tanken-en-laden-en-weer-opstijgen 2024-01-16T16:18:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33484.w613.r16-9.1e1b756.webp Wat gebeurt er als een vliegtuig op Schiphol landt? | Inparkeren, tanken en laden en weer opstijgen En daar gaat weer een vliegtuig. Geen idee waar naartoe, maar we zitten hem op de hielen. Jaarlijks komen en gaan vanaf Schiphol miljoenen reizigers. De luchthaven bestaat sinds kort meer dan 100 jaar. Het vliegveld ligt op exact dezelfde plek als 100 jaar geleden. Alleen zag het er toen wel even wat anders uit. Het grootste en bekendste vliegveld van ons land ligt hier. Vlakbij Amsterdam, maar in de gemeente Haarlemmermeer. Toen ze hier begonnen met vliegen zag het er nog lang niet zo strak uit als nu. Het was moerassig en er liepen zelfs koeien. Dit hier is Albert Plesman. Hij komt op het idee om met zijn Koninklijke Nederlandse Luchtvaartmaatschappij burgers te gaan vervoeren. Het wordt een groot succes. Schiphol breidt enorm uit. Er komen verharde start- en landingsbanen. Het aantal vluchten stijgt enorm. Vliegtuigen worden groter en sneller. En ook steeds meer mensen gaan vliegen. Vanaf de jaren 60 groeit Schiphol uit tot een belangrijk vervoersknooppunt voor passagiers en vracht van over de hele wereld. In 2011 bezoekt de miljardste passagier deze luchthaven. Op dit moment komen er op Schiphol zo'n 58 miljoen reizigers per jaar. En daarmee is Schiphol de vijfde luchthaven van Europa. Na het landen is het eerste wat een vliegtuig doet inparkeren. Dat doet hij met zijn neus richting de gate. Officieel heet dat docken. Vroeger gebeurde dat docken door marshalls. Die stonden dan met rode bordjes te wapperen tot het vliegtuig recht voor de gate stond. Maar tegenwoordig wordt alles ingevoerd in de computer hier en gaat dan volautomatisch via een scanapparaat dat het vliegtuig herkent naar het lichtbord daarboven. Dat lichtbord geeft precies aan of de piloot nog een beetje naar links of een beetje naar rechts moet tot hij perfect hier met zijn banden tussen de gele lijn en op precies de juiste hoogte stil mag staan. Als een vliegtuig is aangekomen moet er binnen een bepaalde tijd heel veel gebeuren. Dat gebeurt in de zogenaamde omkeertijd oftewel de turn-around. De tijd die een vliegtuig heeft voordat hij weer gaat vertrekken. Maar wat gebeurt er dan allemaal? Als de passagiers het vliegtuig uit zijn begint de schoonmaak. En er moet vers water aan boord worden gebracht. Dat gebeurt via deze slang. In zo'n enorme kist gaat pakweg 1000 liter. De catering brengt eten aan boord. Broodjes, ijs, maaltijden, belastingvrije artikelen. Maar ook drankjes en kranten. En natuurlijk lekker schone kussentjes en dekentjes. Er moet natuurlijk ook getankt worden. De brandstof van een vliegtuig noem je kerosine. In zo'n vliegtuig gaan tienduizenden liters. Deze tankwagen tankt meer dan 3000 liter per minuut. Het is genoeg kerosine voor de andere kant van de oceaan. En zit nu van alles in het vliegtuig, van kerosine tot water, de catering, bagage en natuurlijk de passagiers. Dan is 't tijd voor vertrek. Daarbij is deze pushback truck onmisbaar. Pushback betekent terugduwen. Het vliegtuig kan zelf namelijk niet achteruit rijden. Pas als hij recht staat op de startbaan kan 't vliegtuig zelf verder taxiën en daarna opstijgen. Het vliegtuig staat nu helemaal los op de grond! Alleen nog even helemaal vrijmaken, het karretje wegrijden en hij kan vliegen, naar Rio de Janeiro! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15312256 316.565 8083 2019-04-01T22:00:00+00:00 yes no vliegveld vliegtuig https://schooltv.nl/video-item/vroege-vogels-in-de-klas-de-trek-van-vleermuizen 2024-01-23T13:40:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33485.w613.r16-9.a14b025.webp Vroege Vogels in de klas | De trek van vleermuizen De bouw van windmolens op zee heeft effect op al het leven eromheen. Onderzoekers kijken nu wat de gevaren zijn voor bijvoorbeeld vleermuizen die op doortrek zijn naar het zuiden. Als zij veel over de Noordzee trekken zou dit gevaar kunnen opleveren voor de populatie. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15312258 349.6 1597 2019-03-26T23:00:00+00:00 yes no vleermuis windturbine natuurbescherming biodiversiteit https://schooltv.nl/video-item/het-ontstaan-en-de-inrichting-van-nederland-de-zuiderzee-als-uitvalsbasis-voor-de-handel 2024-01-15T16:34:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33486.w613.r16-9.3e6d67f.webp Het ontstaan en de inrichting van Nederland | De Zuiderzee als uitvalsbasis voor de handel Dit kasteel in Medemblik ligt op een strategische plek aan het IJsselmeer. Van hieruit heeft men rond het jaar 1100 controle over het scheepvaartverkeer dat over de dan nog Zuiderzee vaart. En dat is belangrijk voor de adel rond 1100. Het levert macht en aanzien op en door het heffen van tol ook de nodige financiën. Ook op andere plaatsen langs de Zuiderzee worden dit soort kastelen neergezet. Bij Muiden bijvoorbeeld de burcht van Cameron en Kasteel Voorst bij Zwolle. Dit kasteel Radboud staat er dan nog niet in zijn huidige vorm. Het is waarschijnlijk alleen nog maar een toren, een motte. En vanaf deze plek heb je werkelijk fantastisch uitzicht over de vaarroutes op de Zuiderzee. Elke handelsvloot komt hier langs. En iedereen moet tol betalen. Het betalen van tol is te vergelijken met onze in- en uitvoerrechten. Maar in dit geval komen de inkomsten terecht in de kas van de landheer. De goederen die worden verhandeld zijn dan vooral te vinden op lokale en regionale weekmarkten. Artikelen komen in de vroege middeleeuwen uit het Noordzeegebied en het Middellandse Zeegebied waar steden als Venetië, Genua en Pisa belangrijke handelsknooppunten zijn. Er komt ook steeds meer handel vanuit de Oostzee. De Hanzesteden worden steeds rijker en zo ontstaan er markante gebouwen in de steden langs de Zuiderzee. Deze pakhuizen, wagen- en koopmanshuizen staan er nu nog steeds. Overblijfselen waar we zuinig op moeten zijn. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15312261 105.92 1492 2019-03-25T23:00:00+00:00 yes no Zuiderzee IJsselmeer handel https://schooltv.nl/video-item/het-ontstaan-en-de-inrichting-van-nederland-bedijking-en-de-zuiderzee 2024-01-15T16:34:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33487.w613.r16-9.3e6281c.webp Het ontstaan en de inrichting van Nederland | Bedijking en de Zuiderzee Aan deze kant van de dijk is nu allemaal water, maar tot in de middeleeuwen was dit gewoon nog land. Daar zie je Texel liggen en daar ligt Den Helder. Rond 1150 beginnen de steden in ons land steeds meer te groeien en om al die mensen van voedsel te voorzien worden de veengebieden hier ontgonnen voor de landbouw. Voor de afvoer van het water worden sloten en drainagegreppels gegraven. Het gevolg is dat het veen gaat klinken en de bodem begint te dalen. Men probeert nog met dijken en kades de boel te redden maar er is geen houden meer aan als dit gebied rond het jaar 1000 wordt geteisterd door stormvloeden. Het begint al in 1170 met de Allerheiligenvloed. Die Allerheiligenvloed slaat een gat in de duinen en zorgt ervoor dat Texel loskomt van het vasteland. En latere stormvloeden die zorgen er ook voor dat Wieringen een eiland wordt. Kijk hier heb je bijvoorbeeld een gat in de dijk gehad. Dat kan je zien aan het wiel. Een eeuw later worden ook West-Friesland en Friesland van elkaar gescheiden en Marken, Urk en Schokland worden eilanden omdat het land eromheen onderloopt. Men begint serieuzer werk te maken van de bescherming tegen het water en de eerste waterschappen ontstaan. Zij zorgen ervoor dat er aaneengesloten dijken komen die vervolgens ook worden onderhouden. Daarnaast worden de steden rond de Zuiderzee beschermd met stadsmuren die dienst doen als waterkering. En die muren die staan er nog steeds zoals hier in Harderwijk. Rond 1450 krijgt de Zuiderzee de vorm die het vandaag de dag nog heeft, maar dan zonder de ingepolderde gebieden natuurlijk. Het is toch best wel vet dat het hier nog staat. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15312263 109.64 1510 2019-03-25T23:00:00+00:00 yes no dijk overstroming IJsselmeer Zuiderzee https://schooltv.nl/video-item/waarom-hebben-we-proefdieren-nodig-de-toekomst-van-proefdieren-voor-medicijnonderzoek 2024-01-04T12:23:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33488.w613.r16-9.b4bb4c6.webp Waarom hebben we proefdieren nodig? | De toekomst van proefdieren voor medicijnonderzoek In Nederland worden er zo'n 400.000 dierproeven per jaar gedaan. Dieren worden niet alleen gebruikt om medicijnen op uit te testen. Proefdieren gebruiken we ook om giftige stoffen op uit te proberen. Want is het gevaarlijk voor je lichaam als je op een balpen koud? Of als je afwasmiddel in je oog krijgt? Dat testen wij op dieren. En proefdieren worden gebruikt in het onderwijs. Bijvoorbeeld door mensen die dierenarts willen worden. Wat doen jullie hier dan precies met deze muizen? Met deze muizen wordt onderzoek gedaan naar kanker. Een aantal muizen krijgen kankercellen ingespoten. He, geven jullie deze muizen kanker? Ja. Dus jullie maken gezonde dieren eigenlijk ziek. Ja. En vervolgens wordt er gekeken of er middelen zijn die die kanker kunnen afdoden, of doen stoppen. We proberen zoveel mogelijk om dat eindstadium waarin een dier erg ziek wordt, om daarvoor al gestopt te zijn. Maar ik vind het dan toch echt zielig. Dat is ook zielig en dat vindt eigenlijk iedereen die erbij betrokken is van de onderzoekers. Maar die vinden het doel heel belangrijk dat we erin slagen om mensen beter te kunnen maken. Als we geen onderzoek kunnen doen en om medicijnen te ontwikkelen, dan gaan mensen dood. Hier komen we in de behandelkamer. Dit is een kleine operatiekamer, waar de dieren behandeld worden. O kijk, ja. Hier worden kankercellen ingespoten in de muis. Hoe oud worden die muizen precies? Deze muizen worden zo 3 tot 4 maanden oud. Dat is de duur van de proef. Aan het eind van de proef worden de dieren gedood. Want de onderzoeker wil graag kijken wat er in het lichaam gebeurd is. Hoe is het dan om die beestjes dood te moeten maken? Dat is niet leuk. Niemand die hier werkt vind het leuk om die dieren dood te maken. Zelfs mensen die dat al vaak gedaan hebben vinden dat nog steeds een van de vervelendste dingen in het onderzoek om te doen. Er zijn mensen heel erg tegen wat jullie doen. Echt tegen. Proefdieren gebruiken. Hoe is dat voor jullie? Ik begrijp dat heel goed, maar aan het eind moet je ook de afweging maken. Ben je dan tegen alles voor elk doel voor elke ziekte? Of vind je dat er doelen zijn waarvoor het wel gerechtvaardigd is. Als mijn moeder ziek zou worden, zou ik liever het leven van mijn moeder redden dan het leven van een muis die ik niet ken. Wie weet kunnen dierproeven ooit helemaal worden vervangen. Hee, Andries. Hee, hallo. Wij hoorden dat jij de toekomst bent, of datgene wat je doet. Dat geloven wij zelf wel, ja. Waarom is dat? Wij werken hier aan 'organs on chips', dat zijn organen op chips. Dan bedoel je je lever, hart, maag. Precies. Delen uit het menselijk lichaam. Klopt. Op een chip, hoe werkt dat? Wij hebben hier een heel grote met flessen met menselijke cellen. Te gek. Menselijke cellen? Cellen uit het menselijk lichaam, ja. En wat wij hier kweken, dat zijn hartspiercellen. Hee, ze kloppen helemaal. He, wat vet! Ja, het trekt helemaal samen, het zijn hartspiercellen. Die daar dus liggen te kloppen. Hartcellen op zichzelf kloppen dus ook? Ja. Dat klopt, en dat is het bijzondere hier. Haha, 'dat klopt'. Ja. Weet je wat het mooie is aan deze hartspiercellen? Dat we daar ook medicijnonderzoek mee kunnen doen. Die halen we dan uit het bakje, en doen ze op een chip. Die chip vind ik best ingewikkeld. Ik ook. Die wil ik wel zien. Hier heb ik een voorbeeld van zo'n chip. Dit is zo'n chip? Ja. En die cellen die we net zagen, kunnen we in deze chip stoppen. O, wow. Een adertje. Ja, het lijkt een soort bloedvaatje. En we kunnen hier een soort minihartje van maken. En dan sluiten we dit aan op de computer en laten er bloed doorheen stromen. Zo kun je bijvoorbeeld iets van een hartaanval nabootsen op zo'n chip. Dan kun je op de computer zien hoe dit hart reageert? En hoe een mensenhart misschien zou reageren. Klopt. Dat is supergoed nieuws voor de proefdieren. Niet alleen voor hen, ook voor de onderzoekers. Want deze minihartjes zijn gemaakt van mensencellen. Dan kun je beter bekijken hoe een mensenhart zou reageren. Want dieren en mensen zijn uiteindelijk niet helemaal hetzelfde. Nee, klopt. Weg met alle proefdieren! Dat zou je wel zeggen. Zover zijn we jammer genoeg nog niet. We kunnen wel werken met menselijk celmateriaal. Maar de complexiteit van zo'n echt hart kunnen we nog niet nabootsen op zo'n chip. Omdat het heel ingewikkeld is? Ja. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15312269 328.24 1881 2019-03-26T14:30:00+00:00 yes no medicijn kanker muis https://schooltv.nl/video-item/het-ontstaan-en-de-inrichting-van-nederland-handel-havens-en-damsteden 2024-01-15T16:29:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33489.w613.r16-9.0f8cbeb.webp Het ontstaan en de inrichting van Nederland | Handel, havens en damsteden Dit gebouw hier in Hoorn herinnert ons aan de enorme welvaart die ons land in de 17de eeuw doormaakt. Het is namelijk een pakhuis van de VOC. De internationale handel is dan al een paar eeuwen eerder in de twaalfde eeuw begonnen aan de oostkant van de Zuiderzee. Die handel wordt aangewakkerd omdat de landbouw op dat moment door de bodemdaling steeds minder opbrengt, terwijl de steden beginnen te groeien. De steden aan de oostkant sluiten zich aan bij de hanze, een internationaal verbond van handelssteden rond het Oostzeegebied. Aan de westkant van de Zuiderzee worden sluizen en dammen aangelegd in veenriviertjes die uitmonden in de Zuiderzee. Op die plekken ontstaan Monnickendam, Edam en Hoorn. Die dorpjes worden steden en vanaf de 15e/16e eeuw nemen ze de handel over. Eerst Enkhuizen en Hoorn en wat later Amsterdam. Dat wordt in de zeventiende eeuw zelfs de belangrijkste haven van Noordwest-Europa en de internationale vaarroutes lopen via de Zuiderzee. Door de oprichting van de Vereenigde Oostindische Compagnie en de West-Indische Compagnie ontstaat er veel werkgelegenheid en de goederen die worden verhandeld die worden opgeslagen in dit soort pakhuizen. Maar naast de handel doen ook de vissers goede zaken. Ze vissen vooral op haring en ansjovis. Het hele Zuiderzeegebied vaart er wel bij. De steden worden in de loop van de zestiende en zeventiende eeuw verstevigd met vestingwallen. Die worden gebouwd in een stervorm en hier in Enkhuizen is dat nog een heel mooi bewaard gebleven. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15312268 111.44 1747 2019-03-25T23:00:00+00:00 yes no Gouden Eeuw Zuiderzee haven https://schooltv.nl/video-item/het-ontstaan-en-de-inrichting-van-nederland-crisis-rond-de-zuiderzee-in-de-18e-eeuw 2024-01-09T15:40:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33490.w613.r16-9.8b2c1d5.webp Het ontstaan en de inrichting van Nederland | Crisis rond de Zuiderzee in de 18e eeuw Aan het eind van de Gouden Eeuw verdwijnt hier in de haven van Enkhuizen steeds meer bedrijvigheid. Maar niet alleen hier, in alle steden langs de Zuiderzee verdwijnt de welvaart. Het begint allemaal als in 1666 de Engelsen zo'n 170 koopvaardijschepen op de rede van Terschelling vernielen. De Nederlanden zijn in oorlog met Engeland. De steden rond de Zuiderzee hebben daar enorm onder te lijden. Ook de visserij heeft het moeilijk, omdat ze nu niet meer overal terecht kunnen om te vissen. Bovendien is er ook dan al sprake van overbevissing. Een stad als Enkhuizen heeft het heel zwaar en de bevolking die daalt wel met 75 procent. Het land verkeert in een enorme recessie en als er geen geld is voor eten dan is er ook geen geld om de dijken te onderhouden. Ze worden verder verzwakt en breken steeds vaker door. Lapmiddelen met wier en houten palen werken maar even. Helemaal als in 1730 de paalworm meelift vanuit de Oost en het hout op grote schaal aantast. Uiteindelijk besluit men in 1798 tot een nationale aanpak. Het Bureau voor den Waterstaat wordt opgericht, de voorloper van Rijkswaterstaat. Langs de hele kust worden beschoeiingen van steen aangelegd en het bureau zorgt ervoor dat alles goed wordt onderhouden. In die tijd houdt men nog weinig rekening met cultureel erfgoed. Gelukkig zijn havens als deze er nog en ze zijn nu een beschermd stadsgezicht. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15312271 103.4 651 2019-03-25T23:00:00+00:00 yes no Gouden Eeuw scheepvaart dijk Zuiderzee https://schooltv.nl/video-item/het-ontstaan-en-de-inrichting-van-nederland-het-einde-van-de-zuiderzee-1932 2024-01-04T12:23:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33491.w613.r16-9.1e09071.webp Het ontstaan en de inrichting van Nederland | Het einde van de Zuiderzee (1932) In het begin van de negentiende eeuw is dit gebied ten zuiden van Haarlem nog een enorme watervlakte en al die bomen staan er dan nog helemaal niet. Daar komt verandering in door de uitvinding van de stoommachine. Nu kunnen er pas echt grote werken gerealiseerd worden, zoals het droogmaking van deze Haarlemmermeerpolder. En een van de gemalen die dit klusje klaarde staat er nog steeds. Het is het stoomgemaal De Cruquius, dat nu een museum is. Ons land krijgt de smaak te pakken en begint er zelfs over te denken om de hele Zuiderzee in te gaan polderen. Maar dat blijkt op een hoop weerstand te stuiten, vooral bij de vissers. Als de Zuiderzeevloed in 1916 grote delen van het gebied rond de Zuiderzee onder water zet, wordt het tijd voor actie. Er wordt geld uitgetrokken voor de Zuiderzeewerken en besloten om de binnenzee af te sluiten. Naar een ontwerp van Cornelis Lely begint men in 1927 met de bouw van een enorme afsluitdijk die Noord-Holland en Friesland met elkaar verbindt. Kijk daar staat hij, Cornelis. Maar helaas zal hij de voltooiing van de dijk niet meer meemaken want hij sterft in 1929. Het laatste gat in de dijk dat wordt pas drie jaar later gedicht. Vanaf dat moment heet het water aan die kant het IJsselmeer. Het gevaar vanaf de zee is dus zo goed als geweken. Maar om ook het water vanaf de rivieren te kunnen beheersen worden nog steeds gemalen ingezet. Dat zijn veelal moderne elektrische gemalen. Maar er is één uitzondering: het Woudagemaal in Lemmer. Dit is het grootste stoomgemaal ter wereld en het wordt nog steeds gebruikt voor het reguleren van de Friese waterhuishouding. Zo blijft ons land veilig en droog. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15312272 111.44 2013 2019-03-25T23:00:00+00:00 yes no Afsluitdijk IJsselmeer Zuiderzee overstroming https://schooltv.nl/video-item/het-ontstaan-en-de-inrichting-van-nederland-de-aanleg-van-de-ijsselmeerpolders 2024-01-15T16:32:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33492.w613.r16-9.be7dda8.webp Het ontstaan en de inrichting van Nederland | De aanleg van de IJsselmeerpolders Uitgestrekte landerijen en strakke lijnen. Dat kenmerkt het landschap in de Flevopolder. Je kan wel zien dat deze polders vooral zijn aangelegd vanwege de landbouw. Grootschalige bedrijven met een strakke verkavelingsstructuur. Plannen om polders te maken in de Zuiderzee zijn al vaak op papier gezet. Maar het project de Zuiderzeewerken dat Cornelis Lely in 1891 tekent is het meest realistisch. Hij bedenkt polders op de plaats waar vruchtbare klei ligt. De bodem in het midden vindt hij niet belangrijk. Het eerste deel dat wordt ingepolderd is de Wieringermeer in 1930. Deze wordt vrijwel helemaal ingericht voor akkerbouw en veeteelt. Net zoals de Noordoostpolder die twaalf jaar later wordt drooggelegd. Daarna volgen de beide Flevopolder. Een gebied dat oorspronkelijk bestemd was voor industrie kon niet goed worden drooggelegd vanwege een oude geul in de bodem. Omdat er ruimte genoeg was kon deze plek worden ingezet voor natuurontwikkeling. De Oostvaardersplassen zijn ondertussen van internationaal belang als moerasgebied en overwinteringsgebied voor vogels. Ook komen er nieuwe steden in de Flevopolders als overloop van de groeiende bevolking in de Randstad. Er zijn nog plannen voor de aanleg van een vijfde polder. Deze Houtribdijk is het begin van de aanleg van de Markerwaard die dus daar had moeten komen. Maar veranderende inzichten leidden er uiteindelijk toe dat deze polder er toch niet komt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15314009 98.56 2431 2019-03-25T23:00:00+00:00 yes no IJsselmeer Zuiderzee polder https://schooltv.nl/video-item/het-ontstaan-en-de-inrichting-van-nederland-veranderde-inzichten-rond-het-ijsselmeer 2024-01-04T12:23:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33493.w613.r16-9.2146cb7.webp Het ontstaan en de inrichting van Nederland | Veranderde inzichten rond het IJsselmeer Je kan zeggen dat met de afronding van de Zuiderzeewerken eind vorige eeuw ons land een stuk veiliger is geworden. Maar er blijft natuurlijk altijd werk aan de winkel. zo zijn ze in het Markermeer eilanden aan het aanleggen om de waterkwaliteit te verbeteren. En deze grootste boogstuw ter wereld is in 2002 gereed gekomen. Een modern staaltje ingenieurskunst. Bij noordwesterstorm worden de rubberen cilinders gevuld met water en lucht en vormen zo een enorme dam om het zwarte water te beschermen tegen opstuwend water dat Kampen en Zwolle bedreigt. Ook de Afsluitdijk wordt onder handen genomen. De stijging van de zeespiegel zorgt ervoor dat het IJsselmeerwater minder makkelijk wordt afgevoerd. Daarom komen er extra afvoermogelijkheden en spuicapaciteit. Ook komt er een vismigratierivier die het de vissen makkelijker maakt om van de zoute Waddenzee naar het zoete IJsselmeer te komen en andersom. De groeiende behoefte aan schone energie verandert het landschap in de polders en de ligging aan het open water maakt dit de ideale plek voor de opwekking van windenergie. Daarom zie je steeds vaker van deze lange rijen moderne molens langs de dijken ontstaan. Er wordt trouwens ook al gedacht aan drijvende zonnepanelen, geothermische installaties en warmte uit oppervlaktewater. Maar dat alles met behoud van de cultureel historische karakteristiek van de omgeving. Een goed voorbeeld daarvan is deze uitschuifbare waterkering hier in de historische haven van Spakenburg. En die zie je alleen als hij nodig is. En zo kan de techniek ons ook helpen om ons cultureel erfgoed een beetje toekomstbestendig te maken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15314010 116.24 640 2019-03-25T23:00:00+00:00 yes no IJsselmeer zeespiegel overstroming veiligheid https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-ooggetuigen-van-de-atoombom-op-hiroshima 2024-01-04T12:23:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33494.w613.r16-9.22d7d98.webp EenVandaag in de klas | Ooggetuigen van de atoombom op Hiroshima De bomaanslag op de Japanse stad Hiroshima liet de wereld de schokkende gevolgen van een atoombom zien. Tienduizenden mensen overleefden deze 6 augustus 1945 niet. Ooggetuigen vertellen hoe zij de aanval en de momenten erna beleefden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15314022 405.96 5726 2019-03-27T23:00:00+00:00 yes no Hiroshima Japan Tweede Wereldoorlog atoombom https://schooltv.nl/video-item/de-kennis-van-nu-in-de-klas-zelfreparerend-hart 2024-01-04T12:23:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33495.w613.r16-9.7c12709.webp De Kennis van Nu in de klas | Zelfreparerend hart Wie nu een nieuwe hartklep nodig heeft, moet deze om de vijftien jaar laten vervangen. Onderzoekers zijn echter bezig een slimme hartklep te ontwikkelen die zichzelf repareert. De tests in schapen zijn veelbelovend. Kunnen we in de toekomst een zelfreparerend hart krijgen? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15314023 487.4 2498 2019-03-28T23:00:00+00:00 yes no hart operatie wetenschap https://schooltv.nl/video-item/het-ontstaan-en-de-inrichting-van-nederland-romeinse-centra-en-steden 2024-01-16T16:07:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33496.w613.r16-9.9ab5468.webp Het ontstaan en de inrichting van Nederland | Romeinse centra en steden De Romeinen zijn eigenlijk de eersten die hier in ons land steden stichtten. Nijmegen bijvoorbeeld, hier op deze heuvel het Valkhof, bouwen ze rond 70 na Christus een fort oftewel castellum. Het ligt op een hoge strategische plek met uitzicht over de Waal. Maar van dit castellum is niets meer terug te vinden, behalve een paar archeologische vondsten. Iets ten noorden van Nijmegen langs de Rijn loopt op dat moment de Limes, de noordelijke grens van het Romeinse Rijk die Nederland in twee delen splitst. Ten noorden ervan domineren de nederzettingen uit de vorige eeuwen. En ten zuiden van de Limes bouwden de Romeinen hun steden en legerkampen. De belangrijkste steden met marktrecht in het achterland van de Limes zijn forum Hadriani, het huidige Voorburg en Ulpia Noviomagus Batavorum, oftewel Nijmegen. Ze liggen op strategische locaties langs rivieren of op knooppunten van wegen. Bij de legerkampen langs de Rijn ontstaan kleine handelsplaatsen, zogeheten Castella. Verder zijn er vici, kleinere plaatsen die een centrumfunctie hebben voor de omgeving op religieus en handelsgebied. Maar je vindt hier ook ambachtelijke productie. Veel steden in ons land vinden hun oorsprong bij de Romeinen zoals Wijk bij Duurstede en Maastricht. Maar ook Leiden, want hier moet het castellum Thilo hebben gelegen op de grens van een aantal belangrijke waterwegen. Er is nu een archeologisch park aangelegd om de sporen uit de Romeinse tijd te beschermen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15314024 119.24 10196 2019-03-26T23:00:00+00:00 yes no Romeinen Limes stad fort https://schooltv.nl/video-item/het-ontstaan-en-de-inrichting-van-nederland-kleine-nederzettingen-rondom-de-kerk 2024-01-15T16:25:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33497.w613.r16-9.9bc3550.webp Het ontstaan en de inrichting van Nederland | Kleine nederzettingen rondom de kerk Als de Romeinen rond het jaar 400 na Christus uit ons land vertrekken dan verdwijnen ook de Romeinse steden. Nijmegen wordt veroverd door Germaanse stammen, nadat een groot gedeelte in vlammen is opgegaan. En ook Voorburg komt er niet zo goed vanaf. Ziektes en veroveringen brengen ook deze stad ten val. Het aantal inwoners op de Nederlandse Delta loopt sterk terug. Langs de rivieren ontstaan kleine nederzettingen waar op ambachtelijke manier producten worden gemaakt en goederen worden verhandeld. Middelpunt van deze nederzettingen wordt tijdens de opkomst van het christendom bepaald door kerken die in de romaanse stijl worden gebouwd. Die stijl is vooral te herkennen aan deze kleine boogvensters in het schip van deze kerk in Oosterbeek. Dit is dan ook een van de oudste kerken van Nederland. In de zevende eeuw begint de bevolking weer te groeien en er ontstaan nieuwe handelsnederzettingen. Voor een deel op plaatsen waar de Romeinen ook al hun dorpen en steden hadden. Plaatsen die aan belangrijke verbindingen zoals rivieren en wegen liggen. Op die manier kan men handel drijven met elkaar en met de steden in de rest van Europa. Vooral als je daarbij op een splitsing van twee grote rivieren ligt zoals Dorestad hier. Deze stad, nu Wijk bij Duurstede genaamd, is tot het midden van de 9e eeuw een van de belangrijkste internationale handelssteden van Noordwest-Europa. Langs de rand van de rivier ligt dan een lint van aanlegsteigers gebouwd op zo'n 200.000 houten palen met daarachter handwerkhuizen en boerderijen. In de bloeitijd wonen hier zo'n tienduizend mensen. Voornamelijk in houten huizen dus daar is niet zoveel meer van over. Halverwege de negende eeuw wordt de stad door de Vikingen verwoest, inclusief het kasteel wat er toen stond. In de dertiende eeuw wordt op diezelfde plek een nieuw kasteel gebouwd. Dat staat er gelukkig nog wel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15314025 129.44 3101 2019-03-26T23:00:00+00:00 yes no kerk Romeinen christendom https://schooltv.nl/video-item/het-ontstaan-en-de-inrichting-van-nederland-stadswording-in-de-late-middeleeuwen 2024-01-16T15:22:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33498.w613.r16-9.392b18a.webp Het ontstaan en de inrichting van Nederland | Stadswording in de late middeleeuwen In de late middeleeuwen gaat het goed met de economie van de Lage Landen. Er komen tientallen nieuwe steden bij, vooral aan rivieren en langs de kust. De meeste steden zijn nog niet zo groot, maar sommigen springen eruit zoals Dordrecht en Deventer. Hier staat dan ook het oudste stenen gebouw van Nederland, de proosdij uit 1130. Ons land groeit uit tot het meest verstedelijkte gebied van Europa. Steden liggen langs belangrijke handelsroutes, maar er worden ook steden gesticht door een heer, een bisschop of een graaf zoals ‘s-Gravenhage dat in de dertiende eeuw wordt gesticht door graaf Willem II. Een van de machtigste en rijkste steden van dat moment is Kampen. Het wordt ook wel het Rotterdam van de middeleeuwen genoemd. Met schepen als de kogge drijven ze hier handel tot aan Engeland en de Oostzee. Net als veel andere steden aan de oostkant van de Zuiderzee en de IJssel is Kampen aangesloten bij de Hanze, een handelsverbond tussen steden in Noordwest-Europa. Ze worden steeds rijker en machtiger. Het dichte netwerk van middeleeuwse steden heeft de basis gelegd voor het verstedelijkte Nederland zoals we dat nu kennen. Als je het stedenpatroon van ons land in 1400 vergelijkt met dat van nu zie je veel overeenkomsten. Zoals Zwolle bijvoorbeeld. Er is veel omheen gebouwd, maar de kern is nog steeds hetzelfde en dat zal altijd zo blijven. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15314026 105.2 7176 2019-03-26T23:00:00+00:00 yes no stad Middeleeuwen handel https://schooltv.nl/video-item/het-ontstaan-en-de-inrichting-van-nederland-steden-in-de-hollandse-gouden-eeuw 2024-07-16T10:19:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33499.w613.r16-9.fc5cd86.webp Het ontstaan en de inrichting van Nederland | Steden in de Hollandse 17e eeuw Terwijl Nederland in de zestiende eeuw de Tachtigjarige Oorlog induikt, groeien de steden in het westen van de Lage Landen heel snel. Steden als Middelburg en Amsterdam dat hier aan het IJ ligt die hebben een hele goede watervoorziening. Zij profiteerden dan ook van de groeiende internationale handel over zee. In 1602 wordt de VOC opgericht en de rijkdom groeit. De handelssteden in het westen hebben hun goede infrastructuur te danken aan de kanalen die in de late middeleeuwen zijn gegraven voor de afwatering van de veengebieden. Amsterdam ontwikkelt zich als een machtige handelsmetropool en wordt één van de grootste steden van Europa. Het gebied ten noorden van de stad, de Zaanstreek, profiteert hiervan mee. Hier ontstaat een bloeiende industrie die materialen levert voor de scheepsbouw en de groeiende bevolking van voedsel voorziet. Op het hoogtepunt van de Gouden Eeuw staan hier wel zo'n 600 molens tegelijkertijd te draaien. Houtzaagmolens, oliemolens, korenmolens, specerijenmolens. Dat het goed gaat in de steden is wel te zien aan de monumentale huizen die er worden gebouwd. De Hollandse steden worden geregeerd door de koopmanselite die ook indirect het bestuur van het land domineren. Deze bestuurders die ontvluchten graag de drukke stad en ze bouwen buitenhuizen langs de Vecht of in het Gooi. Burgemeester Cornelis De Graaf laat bijvoorbeeld hier bij Baarn de hofstede aan Soestdijk bouwen. Een prachtig paleis dat later door de Oranjes zou worden gekocht. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15314027 107.96 3004 2019-03-26T23:00:00+00:00 yes no Gouden Eeuw handel molen https://schooltv.nl/video-item/het-ontstaan-en-de-inrichting-van-nederland-krimpende-steden-na-de-gouden-eeuw 2024-07-16T10:18:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33500.w613.r16-9.6d59660.webp Het ontstaan en de inrichting van Nederland | Krimpende steden na de 17e eeuw 1672: het rampjaar. De Lage Landen worden van verschillende kanten aangevallen. In het oosten van het land door Frankrijk en zijn bondgenoten uit Münster en Keulen. En op zee door de Engelse vloot. De gouden eeuw heeft een abrupt einde. Amsterdam raakt zijn positie als belangrijkste handelsstad kwijt aan Londen. Engeland en Frankrijk worden steeds machtiger en beperken de vrijhandel waardoor de ontwikkeling van de Hollandse steden stopt. Maar Amsterdam is net bezig met grootse uitbreidingsplannen. Dit gedeelte aan de zuidoostkant van de stad wordt bouwklaar gemaakt, maar ligt lange tijd braak. Den Haag is de enige stad die de dans ontspringt. Het is het bestuurlijk centrum van het land, maar wordt ook steeds meer een centrum van internationale politiek. Leiden daarentegen heeft het moeilijk. Ze verliezen in deze periode de helft van hun inwoners. Door de leegloop van de steden neemt de bevolking op het platteland toe. In meerdere steden zoals Groningen en Haarlem, kun je aan de bouwstijl van de panden zien dat er pas in de negentiende eeuw weer meer gebouwd gaat worden en de bouwplaatsen pas na 150 jaar leegstand worden ingevuld. Ook dit gebied in Amsterdam ligt jarenlang braak. Het stadsbestuur besluit om er een park van te maken, de plantage. Uiteindelijk wordt dit deel gekocht door Genootschap Natura Artis Magistra. Die er in 1838 dierenpark Artis opent. Speciaal hiervoor wordt de Nieuwe Prinsengracht, die was aangelegd als uitbreiding van de stad, gedempt. Gedeeltelijk althans, want het andere gedeelte zijn nu vijvers in het park. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15317118 113 2730 2019-04-02T22:00:00+00:00 yes no Gouden Eeuw stad handel Amsterdam https://schooltv.nl/video-item/waarom-is-het-openbaar-vervoer-in-nederland-zo-duur-je-kan-niet-bezuinigen-op-arbeid 2024-01-04T12:24:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33501.w613.r16-9.5e1ca24.webp Waarom is het openbaar vervoer in Nederland zo duur? | Je kan niet bezuinigen op arbeid In KNOW SHIT vertellen we je elke week hoe je moet omgaan met maatschappelijke shit als pesten, discriminatie, ongelijkheid, vooroordelen en gezondheid. Hoe het echt zit, dus. Wahine vindt het openbaar vervoer in Nederland veel te duur en vraagt zich af waarom het niet goedkoper kan, of zelfs helemaal gratis. Samen met 3FM-dj Joram stapte ze op het leukste vervoersmiddel dat je ooit hebt gezien en baanden ze zich een weg door de straten van Amersfoort, op zoek naar antwoorden. Uit onderzoek van Eurostat blijkt dat het ov in Nederland 32 procent duurder is dan het Europese gemiddelde. Bert van Wee is hoogleraar transportbeleid aan de TU Delft en weet heel veel over het openbaar vervoer. "De totale kosten zijn ongeveer vier keer zo hoog als wat de reiziger zelf betaalt. Als je naar de totale kosten kijkt dan betaalt de reiziger ongeveer een kwart en driekwart door de overheid." "Maar waarom wordt de trein dan steeds duurder?" vraagt Wahine zich af. Bert van Wee legt uit dat reizen met de trein een dienst is, en dienst kan je moeilijk efficiënter maken. In sommige landen, zoals Luxemburg, is het ov gratis. Goed idee voor Nederland? Bert: "Mensen denken vaak: als we het ov nou gratis maken, dan stappen meer mensen uit de auto in de trein. Was dat maar zo. Dán was het misschien wel een goed idee. Maar wat blijkt: als je het gratis maakt, gaan er wel veel meer mensen met het ov, maar slechts een klein deel van deze extra reizigers zijn reizigers die ánders met de auto waren gegaan. Daarmee is gratis openbaar vervoer een peperdure maatregel om een heel klein beetje fileleed weg te nemen. En voor het milieu kan het zelfs averechts werken omdat al die extra reizigers ook extra energie kosten." Bert van Wee vindt het niet terecht dat je het ov voor iedereen gratis maakt, maar geeft aan dat je het wel voor een deel van de bevolking gratis kunt maken. Bijvoorbeeld voor mensen met een bijstandsuitkering. Maar dus niet voor iedereen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_HUMAN_15276485 591.317 938 2019-03-19T09:03:37+00:00 yes no transport mobiliteit https://schooltv.nl/video-item/mogen-te-dunne-mensen-klagen-ondergewicht-en-het-schoonheidsideaal 2024-01-04T12:24:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33502.w613.r16-9.51eff6a.webp Mogen te dunne mensen klagen? | Ondergewicht en het schoonheidsideaal Mogen te dunne mensen klagen? In KNOW SHIT vertellen we je elke week hoe je moet omgaan met maatschappelijke shit als pesten, discriminatie, ongelijkheid, vooroordelen en gezondheid. Hoe het echt zit, dus. Karima, oprichtster van het platform 'Get fat with me' vraagt zich in deze nieuwe KNOW SHIT af waarom mensen vinden dat dunne mensen niet mogen klagen. Samen met Felicia gaat ze in gesprek met Femke, die door de ziekte van Pfeiffer zo’n 15 kilo ondergewicht heeft. Ook brengen ze een bezoek aan socioloog Sylvia. Zij heeft onderzoek gedaan naar het schoonheidsideaal en kan Karima en Felicia precies vertellen hoe het komt dat we dunne mensen als perfect zien. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_HUMAN_15314311 556 728 2019-03-27T14:47:49+00:00 yes no uiterlijk gewicht beeldvorming https://schooltv.nl/video-item/andere-tijden-in-de-klas-doenitz-opvolger-van-hitler 2024-01-04T12:24:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33503.w613.r16-9.f7c9d42.webp Andere Tijden in de klas | Dönitz, opvolger van Hitler Als Adolf Hitler op 30 april 1945 zelfmoord pleegt, legt hij in zijn testament vast dat Duitsland de oorlog gewoon moet voortzetten. Hij wijst ook een opvolger aan, grootadmiraal Karl Dönitz, maar die is niet lang aan de macht. Op 7 mei 1945 geeft Duitsland zich over. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15317121 671.36 5618 2019-03-31T22:00:00+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog Hitler Duitsland https://schooltv.nl/video-item/hebben-dieren-muziekgevoel-dansende-kaketoes-en-een-headbangende-zeeleeuw 2024-01-04T12:24:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33504.w613.r16-9.b0aa0b4.webp Hebben dieren muziekgevoel? | Dansende kaketoes en een headbangende zeeleeuw Hebben dieren nou ook muziekgevoel? Zijn die ook muzikaal? We kijken naar veel verschillende dieren. Vooral dieren die op ons lijken, die dezelfde soort hersenen hebben. Resusapen, chimpansees. Of dieren die andere hersens hebben dan wij: zangvogels. Dan zie je dat chimpansees geen maatgevoel hebben. Dat is tot nu toe tenminste niet aangetoond. Resusapen zeker niet. Maar zangvogels wel. Dus dit is het eerste dier dat ook maatgevoel heeft. Wow, dat is tof! Dat je daar achterkomt als wetenschapper. Waarom kan een vogel als de kaketoe dan waarschijnlijk wel dansen? De theorie is dat ze dat kunnen omdat ze vocaal leervermogen hebben. Ze kunnen geluiden nadoen, zoals een stem of een zaag. Sommige zangvogels kunnen dat heel goed. Die hebben dus vocaal leervermogen. Apen hebben dat niet. Die kunnen geen geluiden imiteren. Die kunnen wat gromgeluiden maken, maar ze hebben geen controle over hun stem om geluiden na te doen, bijvoorbeeld om te spreken. Daarom hebben apen, is de theorie, geen maatgevoel. En sommige kaketoes, zangvogels en mensen wel. Nou, volgens mij zijn we eruit. Alleen vogels kunnen net als mensen op de maat dansen. En hebben dus muziekgevoel. Precies. Dat zou prachtig zijn, dan ben je klaar als wetenschapper. Maar er is altijd weer een nieuw voorbeeld dat niet goed past in de theorie. Een voorbeeld is dit filmpje. Van Ronan de headbangende zeeleeuw. Zijn lievelingsmuziek is Earth, Wind & Fire: Boogie Wonderland. Als de muziek sneller gaat, gaat hij sneller headbangen. Als de muziek langzamer gaat, gaat hij langzamer headbangen. Dus Ronan kan het ook en hij is een zeeleeuw, geen vogel. En geen mens. En dat is fascinerend. Dus je gaat nog wel even verder met je onderzoek? Ja, fascinerend toch? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15317125 136.6 3358 2019-03-29T17:00:00+00:00 yes no muziek ritme https://schooltv.nl/video-item/hoe-kom-je-aan-muziekgevoel-aangeboren-of-aangeleerd 2024-01-04T12:24:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33505.w613.r16-9.5ed5481.webp Hoe kom je aan muziekgevoel? | Aangeboren of aangeleerd? Je kan helemaal niet op de maat dansen. Geeft niks. Om op de maat te kunnen dansen, heb je een bepaald gevoel voor muziek nodig. Dat ontbreekt bij jou een beetje. Maar goed, jij hebt weer andere kwaliteiten. Je bent weer aan het overdrijven, Sos. Hallo. Hee. Sosha zegt dat ik geen muziekgevoel heb. Maar wat is muziekgevoel eigenlijk? Muziekgevoel is eigenlijk twee dingen: 1: maatgevoel. Dat je hoort hoe snel de muziek is. Of dat je er op kunt dansen, dat je de beat hoort. Het andere is: relatief gehoor. Dat is dat je hoort welk liedje het is, ook al wordt het hoger, lager, sneller of langzamer gespeeld. Je zegt: maatgevoel. Hoe kan het dat Jonata dat ritmegevoel mist? Mensen die geen ritmegevoel hebben, we hebben er zes gevonden. Dus het zou bijzonder zijn als Jonata dat ook is, dan moet hij meteen naar het lab. Leuk toch? Zie je nou? Dan heb jij Jonata nog niet zien dansen. Hoe weten we of hij hoort bij de mensen zonder ritmegevoel? We hebben luistertests. Daar hebben we muziek voor nodig. 1, 2, 3... Wow, nice jongens! We gaan een luisterexperiment doen voor jullie tweeën. We gaan kijken of jullie maatgevoel hebben. Leuk. De band gaat spelen, luister vooral naar het ritme. Dan hoor je af en toe dat het ritme hakkelt, een beetje wringt. De vraag is: hoe vaak gebeurt dat in het ritme dat je hoort? Spannend. Challenge accepted. Kom maar op. Hoeveel hoorde je er? Ik heb er te weinig. Ik twijfelde heel erg. Ik had er zes. Jij had er zes. En jij? Acht. Acht. Het waren er zes. O! Ritmegevoel! Nou! Ik zag je vingers en begon te twijfelen. Dat is EEN test, he? Hou toch op. Dit zegt toch alles? We moeten nog een paar testjes doen. Ik heb er vertrouwen in. Volgens mij heb je maatgevoel. Dit is maatgevoel, maar muziek bestaat uit meer dan maten. Ja, je hebt ook melodie. Dat is EEN van de belangrijkste dingen van muziek. Die kunnen we ook testen. Dat is iets wat mensen makkelijk kunnen, maar wat bijzonder is. Wat? Relatief gehoor, heet dat. Wat is dat ook alweer? Relatief gehoor is dat je een liedje herkent, ongeacht of het hoog of laag is. De band gaat een liedje spelen en jullie moeten zeggen welk liedje het is. Oke. Kom maar op. Hee! Ronnie Flex. Maan! Ja. Blijf bij mij. Ja, die was wel goed. Je herkent welk liedje het is. Was er iets raar aan het liedje? Iets hoger? Klopt. Normaal kan ik het meezingen in de badkamer. Dat klinkt beter. Doe maar niet. Als je het liedje vaak hoort, weet je wat de originele toonhoogte is. Dit is het origineel. Leuk! Het is bijzonder dat we dat zo goed kunnen. We horen of de melodie hoger of lager is, sneller of langzamer. En we herkennen dat liedje. Dat is een muzikaal talent. Aan het eind van het liedje heb ik gewoon ritmegevoel en muziekgevoel. Precies, dat kunnen we concluderen. Maar Henk-Jan, hoe kom je aan dat muziekgevoel? Dat zijn we nog aan het uitzoeken. We dachten dat het aangeleerd was. Dat je het leert omdat je thuis gitaar speelt of omdat je ouders muziek maken. Dat je daardoor dingen leert waardoor je ritmes kunt onderscheiden en melodie herkennen. Maar het blijkt steeds meer dat dat maar een stukje is. Dat een belangrijk stuk van muziek aangeboren is of in elk geval natuurlijk ontwikkeld. Dat iedereen dat talent heeft en dat het in je biologie zit. Dat heeft iedereen? Iedereen heeft een biologische aanleg voor muziek. Dat zijn we aan het ontdekken. Je zegt: onderzoeken. Hoe onderzoek je zoiets? Met baby's. Met baby's? Pasgeboren baby's. Kijk maar. Het ziet er een beetje eng uit. Maar het is niet eng, ze hebben net gegeten, ze slapen een beetje. En ze luisteren naar ritmes. Zoals we net gehoord hebben, waar af en toe een noot wordt weggelaten. We meten ondertussen op de hersenen met die plakkertjes het hersensignaal. En iedere keer als er een noot weggelaten wordt op de eerste tel zien we dat de hersenen een negatief piekje krijgen. Dan zijn ze verrast dat er niks gebeurt. Dus die baby's verwachten dat er wel muziek is, maar er is niks. En dat meet je? Dus hebben ze maatgevoel, anders was het ze niet opgevallen. We konden aantonen dat baby's van twee, drie dagen oud al maatgevoel hebben. Dat ze al klaar zijn voor muziek, ze hebben muziekgevoel. Wauw. Dit zijn pasgeboren baby's. Het is dus niet aangeleverd, maar zit er van nature al in. Ja, ze hebben er aanleg voor. Het zit in hun genen. Precies. Cool. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15317124 369.6 828 2019-03-29T17:00:00+00:00 yes no muziek ritme https://schooltv.nl/video-item/de-aardappeleters-in-de-klas-coq-au-vin 2024-01-04T12:24:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33506.w613.r16-9.239af55.webp De Aardappeleters in de klas | Coq au vin De haan is het nationale symbool van Frankrijk, maar ook de basis van een van de belangrijkste nationale gerechten, Coq au vin. Coq au vin is haan of kip in wijn. Wat kan er Franser zijn? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15317126 485.36 476 2019-04-01T22:00:00+00:00 yes no eten Frankrijk voedsel traditie https://schooltv.nl/item/koningsdag 2024-01-18T11:16:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/11000/images/11694.w613.r16-9.7f8c2a9.png Wat weet jij over Koningsdag? | Quiz over de tradities rond Koningsdag Op Koningsdag hangt de vlag uit, draag je oranje kleding en kun je je spulletjes verkopen op de vrijmarkt. Maar waarom eigenlijk? Test je kennis van Koningsdag! https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 21687 yes no Koningsdag canon https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-de-wadden 2024-01-04T12:24:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33527.w613.r16-9.ae0b094.webp Het Klokhuis | De Wadden Janouk gaat op expeditie op Terschelling met boswachter Joeri. Ze gaan wadlopen, krabben zoeken en slapen op het strand. De volgende ochtend vroeg maken ze een kanotocht om zeehonden te spotten. Zangduo Cor & Hilda legt in hun nieuwe hit uit hoe je de volgorde van de waddeneilanden kan onthouden. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1289175 962.424 7265 2019-04-09T17:00:00+00:00 yes no Waddengebied eiland strand natuur https://schooltv.nl/video-item/hoe-is-de-mens-ontstaan-van-mensaap-naar-homo-sapiens 2024-01-16T16:30:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33528.w613.r16-9.5e8de88.webp Hoe is de mens ontstaan? | Van mensaap naar Homo sapiens Alles begint zo'n 10 miljoen jaar geleden in Afrika, waar sommige mensapen langzaam op twee benen gaan lopen en de eerste mensachtigen ontstaan. De Australopitheken, oftewel de zuidelijke Mensaap. Ze ontwikkelen zich, hun hersenen groeien, en er ontstaan nieuwe soorten: de Hominidae. Twee miljoen jaar geleden ontstaat weer een nieuwe mensensoort. Langer en slanker dan zijn voorgangers en met meer hersenen. Het is: Homo erectus. Erectus is onze directe voorvader. Hij gaat voor het eerst Afrika verlaten en verspreidt zich over de rest van de wereld. En pas helemaal hier, 200.000 jaar geleden, ontstaat dan eindelijk onze soort: Homo sapiens. De moderne mens. En dat is ook weer, voor zover we nu weten, in Afrika. Wij komen dus allemaal, ook jij, ook ik, ook jij, uit Afrika! Hoe Homo sapiens precies is ontstaan weten we nog niet. Maar wel dat sapiens een echte nieuwe mensensoort is. Wij zijn anders dan Homo erectus. We hebben bijvoorbeeld kortere onderarmen, een platter gezicht en voor het eerst heeft een mensensoort een uitstekende kin. Maar het grootste verschil met erectus is dat wij meer hersenen hebben. Sapiens is slimmer en kan zich nog beter aanpassen aan de omgeving. En dat is maar goed ook, want Homo sapiens krijgen het nog zwaar te verduren. Afrika. 200.000 jaar geleden. De nieuwe mensensoort, Homo sapiens, heeft het enorm zwaar. Want het is er heel erg heet en dor en er is weinig water. Wetenschappers denken dat er op een gegeven moment nog maar een duizend sapiens over zijn. En daar stammen wij dus allemaal vanaf. Pas als het klimaat vele duizenden jaren later verandert en Afrika groener en natter wordt, gaat Homo sapiens zich verspreiden. En verlaat Afrika, de wijde wereld in. De zeespiegel is dan veel lager dan nu. En de eerste groepen steken over. Naar het Arabisch Schiereiland. Heel langzaam, het duurt echt duizenden jaren, trekken ze naar Azië. Helemaal tot Indonesië en naar Australië. Andere groepen vertrekken veel later uit Afrika. En uiteindelijk, zo'n 35.000 jaar geleden, niet eens zo heel lang geleden dus, komen de eerste groepen Homo sapiens Europa binnen. En dat zijn dus onze Europese voorouders. In Europa noemen we ze cro-magnonmensen. Maar er wacht de cro-magnon een grote verrassing. Ze zijn niet de enige menssoort hier. Er woont hier al heel lang een andere menssoort. En dat is de neanderthaler. De neanderthaler is dus al veel ouder dan onze soort. En Arno, bioloog van het Museon, hij ziet er ook anders uit, he? Jazeker, als je goed naar hem kijkt, zijn wenkbrauwen zijn dik. Hij heeft een hele brede neus. Zijn kin is niet puntig zoals bij ons, maar die is afgerond, naar achter. En hij is ook veel steviger gebouwd dan wij. Hoe komt dat dan? Omdat het toen heel erg koud was in Europa. We hadden toen een ijstijd. De neanderthaler heeft zich dus heel goed aangepast aan de kou. Hij weet hoe hij vuur moet maken. Hij woont in hutten en grotten. En het is een hele goede jager. En de cro-magnonmensen en de neanderthalers hebben elkaar ontmoet. Ja, ze hebben duizenden jaren in hetzelfde gebied geleefd. Ze hebben zeker met elkaar contact gehad. Moet je je voorstellen hoe dat geweest moet zijn. Onderzoekers denken zelfs dat uit die contacten kinderen zijn geboren. Dus dat betekent dat wij, Europeanen, een klein beetje neanderthalerbloed hebben! Misschien dat je dat aan mij ook wel kunt zien. Langzaam maar zeker verovert Homo sapiens de hele wereld. Voor de neanderthaler loopt het minder goed af. Wat precies de oorzaken zijn weten we nog niet, maar zo'n 25.000 jaar geleden sterft de neanderthaler uit. En Homo sapiens is vanaf nu de enige menssoort op aarde! Sapiens ontwikkelt zich steeds meer. Hij gaat bijvoorbeeld voorwerpen bewerken. En ook sieraden maken. Gewoon, omdat het mooi is. En hij begint afbeeldingen te maken. Bijvoorbeeld grotschilderingen van dieren. En hij gebruikt daarvoor technieken waardoor de dieren lijken te leven. En zo komen we weer bij onze Nederlandse voorouders. 10.000 jaar geleden en net als wij Homo sapiens. De moderne mens en de laatst overgebleven mensensoort van alle mensensoorten die ooit op aarde hebben geleefd. Wij zijn dus de winnaars! Maar de ontwikkeling gaat altijd door. Dus wie weet hoe wij er over een miljoen jaar uit zien. En welke mensensoorten er hier dan rondlopen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15320805 451.242 100672 2019-04-02T22:00:00+00:00 yes no mens prehistorie https://schooltv.nl/video-item/hoe-werkt-orgaandonatie-beter-door-een-orgaan-van-iemand-anders 2024-01-04T12:24:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33529.w613.r16-9.2a97a11.webp Hoe werkt orgaandonatie? | Beter door een orgaan van iemand anders Lekkere bal, Mats! Dit is Mats, hij laat me alle hoeken van de baan zien. Ik zou niet zeggen dat jij een paar maanden geleden erg ziek was. Zo ziek zelfs, dat je alleen met een nieuwe lever gered kon worden. Ja, hij deed het opeens niet meer. Het was klaar. Ja. Je lever is een belangrijk onderdeel van je lichaam. Een wonderlijke machine, dat lichaam van ons. Alle onderdelen moeten goed samenwerken, zodat je kunt denken, slapen, eten, spelen, tennissen. Belangrijke onderdelen van je lichaam zijn organen. Het komt wel eens voor dat niet alles werkt zoals het zou moeten. Je hart bijvoorbeeld pompt het bloed niet meer goed rond. Of je nieren halen geen afvalstoffen uit het bloed. Of je lever is zo ziek dat hij niet meer doet wat hij moet doen. Als je lever echt niet meer werkt, ga je heel snel dood. Dat was bij jou het geval: Jouw lever was erg ziek. Ja, hij stopte ermee. Ik kon alleen overleven als ik een nieuwe kreeg. Toen heb je van iemand anders een lever gekregen? Ja. Een hele goeie. Alleen met een zware operatie waarbij Mats een nieuwe lever kreeg, kon hij worden gered. Ze doen zo'n 45 orgaantransplantaties bij kinderen per jaar. De organen komen van mensen die dood zijn gegaan. De operatie van Mats vond plaats in het ziekenhuis in Groningen. Het enige ziekenhuis dat dit soort operaties doet. Als je dood bent, kun je nog iemand helpen. Sommige van je organen kunnen dan gebruikt worden door iemand bij wie die organen niet goed werken. Je kunt zelf laten weten of je wel of geen orgaandonor wilt zijn. Die gegevens worden opgeslagen in het donorregister. Wist je dat je je al vanaf je 12e aan kunt melden? Marion Siebelink is onderzoeker en zij weet alles van kinderen en orgaandonatie. Marion, is 12 jaar niet jong om over orgaandonatie na te denken? Nee, kinderen zijn juist heel erg nieuwsgierig. Die willen er graag meer van weten. Het is belangrijk dat kinderen erover praten, thuis of op school. Zodat ze weten wat ze er zelf van vinden. En het is belangrijk dat je weet dat je vanaf je 12e je mag registreren in het donorregister. Je bent en blijft baas over je eigen lichaam, ook na je dood. Je mag zelf beslissen wat jij wilt dat er gebeurt. Je mag aangeven dat je wel je organen weg wilt geven, maar je mag ook aangeven dat je dat niet wilt. Een orgaan moet geschikt zijn voor de ontvanger. Een kinderhart is kleiner dan dat van een volwassene. Ook moet het gewicht goed zijn of de bloedgroep. Het is een grote, ingewikkelde puzzel waarbij artsen zeer zorgvuldig te werk moeten gaan. Het is best ingewikkeld een geschikt orgaan te vinden voor een kind, maar het is bij jou gelukt. Ja. Net op tijd. Net op tijd? Ik had nog vier dagen. Vier dagen? Anders ging ik dood. En toen kwam die binnen 24 uur. Het was een flinke operatie. Ja. Met een flink litteken. Dat ziet er zo uit. Ze hebben het open gesneden. Dat is de oude. Ik zie allemaal bultjes, volgens mij. Ja. En het is paars. Toen kreeg je een nieuwe. Hoe ziet die eruit? Glad en rood. Dus zo moet die zijn. Ja. Weet je ook van wie die lever is geweest? Nee. Dat vertellen ze niet? Nee. Een orgaan kan komen uit Nederland, België, Luxemburg, Duitsland, Oostenrijk, Slovenië of Kroatië. Deze landen hebben afgesproken om organen uit te wisselen zodat de kans op een geschikt orgaan zo groot mogelijk is. Als er een geschikt orgaan is gevonden, wordt die door deze speciale auto met zwaailicht en sirene in zo'n koffertje met een speciale vloeistof en ijs zodat het orgaan goed blijft tot aan de operatie, zo snel mogelijk naar de patiënt gebracht. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15320806 244.33 3757 2019-04-03T22:00:00+00:00 yes no donor orgaan https://schooltv.nl/video-item/hoe-maak-je-een-parachutesprong-springen-uit-een-vliegtuig-op-vier-kilometer-hoogte 2024-01-04T12:24:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33530.w613.r16-9.6a4e1ee.webp Hoe maak je een parachutesprong? | Springen uit een vliegtuig op vier kilometer hoogte Dit is echt zo kicken! Springen uit een vliegtuig en dat op vier kilometer hoogte. En dan vliegen door de lucht! Ja, daar is-ie. Heel hoog nu nog. Maar hij schiet als een kanonskogel naar beneden in een vrije val. Die held die met gigantische snelheid op de aarde afkomt, is Henny Wiggers. En daar opent zijn parachute. Daardoor remt-ie nu af. Nu is het als een adelaar sierlijk door de lucht vliegen. Een lange glijvlucht vlak over het water. Hij landt gewoon voor mijn voeten! Jij bent kampioen parachutespringen. Je hebt al 20.000 sprongen gemaakt. Ja. En een landing gewoon voor de voeten! Dat wou je toch? Beter kan gewoon niet. Dat mag ik zo ook gaan proberen. Maar zo'n parachutesprong, hoe werkt dat eigenlijk? Het bestaat uit twee delen. Een vrije val en een stuk aan de parachute. Bij een vrije val, val je met 200 kilometer per uur naar beneden. Je maakt een kleine minuut vrije val. Na ongeveer 800 meter openen we onze parachute. Dan hang je een minuut of vier, vijf aan de parachute. Dan zweven we lekker met de parachute naar beneden toe. Hennie, je hebt over de hele wereld gevlogen. Op bijzondere plekken, wat was voor jou het meest speciaal? Het meest bijzondere was op de Noordpool. Het was min 53 graden. Echt koud. Helemaal wit, helemaal kaal, leeg. Bij het parachutespringen, wat ook wel skydiven wordt genoemd heb je meerdere disciplines. Jij beoefent er een aantal van. Wat heb je zoal? Bijvoorbeeld freestyle. Vrije val, lekker salto's en loopings maken. Je hebt ook wingsuitvliegen. Dan heb je als een soort vleermuis een pak aan waardoor je langer kunt skydiven. Je hebt dan vleugels aan je pak. Je valt niet recht naar beneden, maar kunt afstanden vliegen. En met meerdere mensen? Ja, formatiespringen. Waarbij je met twee tot heel veel figuren in vrije val kunt maken. Dan hou je elkaar vast? Ja, dan pak je elkaar vast. Dan maak je een heel groot figuur. Dat lijkt me te gek, met zoveel mensen in de lucht hangen. Dit is de parachute waar ik zo dadelijk mee de lucht in ga. Aan de voorkant zitten open ruimtes, kamers. Daar komt lucht in wanneer je de parachute opentrekt. Dan krijg je een enorme vleugel. Aan die vleugel zitten allemaal vanglijnen. Die vanglijnen lopen naar dit harnas. Die hele parachute, alles wat je ziet, komt uit dit vakje. Yvonne Wiggers, jij bent de dochter van Henny. Jij doet aan freeflyen. Wat is dat? Freeflyen is in de vrije val alles waarbij je niet plat op je buik naar beneden valt. Dat kan zowel met je hoofd recht naar beneden. Als ook recht omhoog. Daardoor heb je een hogere snelheid. Met die snelheid kun je van alles doen. Figuren bouwen met mensen. Je kunt om elkaar heen vliegen. Dat is freeflyen. Maurice, je ziet het al, de hoogtemeter. We gaan straks naar 12.000 voet. Oftewel vier kilometer. Op die hoogte gaan we het vliegtuig uit. Je neemt gelijk de vrije valhouding aan. Dan dalen we tot 5000 voet. Je kijkt goed op je hoogtemeter. Wanneer het zover is, is het een kwestie van arm naar beneden, en... Hop. Die kleine parachute die je hebt weggegooid, blijft als een anker in de lucht staan. Die trekt jouw parachute eruit. Dan pak je je stuurlijnen aan de achterkant. Linksaf is...? Ja. En rechtsaf is...? En als je ze allebei aantrekt wat gebeurt er dan? Dan rem je. Nou, het gaat gebeuren. Ik heb mijn instructies gehad. Een sprong van vier kilometer hoogte. Helaas mag ik niet alleen. Daar moet je een opleiding voor volgen. Maar ik ga samen met Henny. Een tandemsprong is ook onwijs vet. Yvonne maakt een freeflysprong en Thomas gaat ons boven filmen. Dus, we gaan ervoor, he? Ik heb er zin in. Lekker laten vallen zometeen. 200 kilometer per uur. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15320807 399.36 3495 2019-04-04T22:00:00+00:00 yes no parachute sport https://schooltv.nl/video-item/wat-is-een-schisis-een-spleet-tussen-je-lip-kaak-of-gehemelte 2024-01-04T12:24:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33531.w613.r16-9.e6b0619.webp Wat is een schisis? | Een spleet tussen je lip, kaak of gehemelte 1 op de 600 kinderen wordt ermee geboren. Met een spleet tussen zijn lip, kaak of gehemelte. Of een combinatie daarvan. Dat noem je een schisis. Vroeger zeiden mensen hazenlip. Maar dat is een scheldwoord. Ook Aron is geboren met een schisis. Aron, je bent nu twaalf jaar. Aan de bovenkant van de lip zie je alleen een klein litteken en je neus is iets platter. Hoe was dat bij de geboorte? Bij mijn geboorte was mijn lip gespleten. En in mijn kaak en mijn gehemelte zat een spleet. En ik had ook maar één neusgat. Wat voor problemen had je door die schisis? Ik kon niet eten en drinken. En ik had veel last van mijn gehoor. En ik kon eigenlijk ook niet goed praten. En doordat ze dat probeerden te verhelpen, heb ik ondertussen al negen operaties gehad. Als je geboren wordt met 'n schisis, heb je vaak meerdere problemen. Met je voeding, met je gehoor, met je uiterlijk, maar ook met goed leren praten en met je gebit. Daarom komt er na de geboorte meteen een heel schisisteam in actie. Samen voeren ze een heel behandelplan uit dat loopt van je nulde tot je 22e, dus zolang je in de groei bent. Leon, de plastisch chirurg voert bij een schisis allerlei operaties uit. Aan het gehemelte, de lip en de neus. Toch? Ja, dat klopt. Het is zo bij schisis dat je verschillende vormen hebt. En wat heeft Aron? Aron heeft een enkelzijdige lip-, kaak- en gehemeltespleet. Zoals deze. En hier heb ik de afdruk van het bovenkaakje van Aron toen hij net geboren was. Dan zie je inderdaad de twee helften met in het midden de spleet. Echt een fikse spleet. Ja, dat was een duidelijke spleet. De eerste operatie die we doen bij een schisis is de sluiting van de lip. Dat doen we op drie maanden. Oke. Dit is een model, maar is dat baby'tje echt zo klein? Dan ga ik nu beginnen met het wegsnijden van het lippenrood aan deze kant. Dat is het ene stukje. Precisiewerk. En hetzelfde ga ik nu aan de andere kant doen. Dat is het tweede stukje lippenrood dat te veel is. En dan ga ik hier de huid losmaken. En nu gaan we hem ook aan de binnenkant losmaken. En dan zie je dat ik hem naar beneden kan trekken. Mag ik het ééntandje, Sosha? Nu kan ik de huid van de lipdelen naar elkaar toe trekken. Wauw, echt heel knap. En dan kunnen we het nu gaan sluiten. Het is heel belangrijk dat het lippenrood goed op elkaar komt. Want het mooi in één lijn komen. Dit is dan het resultaat na ongeveer een half jaar. En op negen maanden sluiten we het zachte gehemelte. Dus nog voor je eerste jaar heb je al twee operaties gehad. Ja, maar dan ben je ook wel een heel stuk op weg. Dit zijn de zinnetjes die je mag zeggen. We gaan meten hoeveel lucht er door je neus komt, en hoeveel door de mond. Logopediste Sarah, waarom is het voor kinderen met een schisis moeilijk om goed te leren praten? Bij kinderen die geboren zijn met 'n lip-, kaak- of gehemelte-spleet ontsnapt er vaak lucht door de neus omdat het gehemelte niet goed werkt. Je ziet hier de lippen, de tong, en ook het harde gehemelte en het zachte gehemelte. Het kan zijn dat er een opening zit in het harde gehemelte. Het kan zijn dat het zachte gehemelte te kort is. Je kunt je voorstellen dat het dan lastig is om een plofklank te maken. Dat hebben we nodig bij het spreken. Bij woorden als poes, is de P een plofklank. Maar als er wel lucht door de neus komt, klinkt het als 'foes'. Of als 'gmoes'. Dan is soms het lastig om kinderen die zo spreken, goed te verstaan. Minstens één keer per drie jaar komt Aron bij het schisisteam en kijken de specialisten welke behandelingen er nodig zijn. Rond het 10e jaar is ook weer een belangrijk moment: de kaaksluiting. Daarom werken verschillende specialisten samen, zoals de orthodontist en de kaakchirurg. Dit is een scan van Aron toen hij 10 was. Hier is de kaakspleet nog open. Dat is het laatste stukje schisis dat nog niet gesloten is. Bij veel kinderen kunnen we die kaakspleet sluiten met kunstbot. Dat wordt in een laboratorium gemaakt. Zo ziet het eruit. Het lijkt op waspoederkorreltjes. Inderdaad. Wat ga je hiermee doen? Dat stop je in de kaakspleet. Binnen een jaar wordt dat omgebouwd tot je eigen bot. Aron is nu 12 jaar en het schisisteam heeft inmiddels al veel knap werk verricht. Wat gaan jullie in de toekomst nog doen? Bij kinderen met een schisis zie je vaak dat door operaties aan de bovenkaak de uitgroei van de bovenkaak niet goed is. Rond het 18e jaar kun je de bovenkaak dan een stukje naar voren zetten. En bij schisis zien we meestal scheefheid aan de neus. Daarna kunnen we de neus rechter maken, door een operatie kunnen we de scheefheid verbeteren. En als het litteken niet mooi is, kunnen we in dezelfde operatie het litteken van de lip verbeteren. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15320808 359.168 1083 2019-04-07T22:00:00+00:00 yes no kaak mond https://schooltv.nl/video-item/vroege-vogels-in-de-klas-wasplaten-en-andere-paddenstoelen-in-de-duinen 2024-01-04T12:24:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33532.w613.r16-9.38c7374.webp Vroege Vogels in de klas | Wasplaten en andere paddenstoelen in de duinen Tussen Katwijk en Noordwijk ligt een natuurgebied waar je veel paddenstoelen-soorten kunt vinden. Onder andere de wasplaat, die zijn naam te danken heeft aan de wasachtige laag op zijn hoed. Hij houdt van onbemeste arme graslanden en doet het goed in het duingebied. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15320809 390.52 645 2019-04-02T22:00:00+00:00 yes no paddenstoel duin natuur https://schooltv.nl/video-item/de-waalsdorpervlakte-verzetsstrijders-stierven-hier-voor-onze-vrijheid 2024-01-04T12:24:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33534.w613.r16-9.56eedf2.webp De Waalsdorpervlakte | Verzetsstrijders stierven hier voor onze vrijheid Overal in Nederland wordt herdacht en op al die plekken waar het gebeurt vind je bijzondere verhalen. Dat geldt zeker voor deze plek: de Waalsdorpervlakte bij Den Haag. Op deze vlakte zijn meer dan 250 verzetsstrijders door de Duitsers gefusilleerd of doodgeschoten. Voordat ze hier gefusilleerd werden, werden ze gearresteerd en vastgezet in een gevangenis vlakbij, het Oranjehotel, in deze gang. Bij de Dodengang zaten de gevangenen hun lot af te wachten. Door verbouwingen ziet het er hier nu anders uit. Op één cel na, die is nog net zoals toen. 601. Moet je je voorstellen dat je hier zat, helemaal afgesloten van de buitenwereld, van alles en iedereen. Wachten tot je gehaald werd. Wachten tot er op de deur werd geklopt. Op de muur staan ook nog teksten. ‘Mijn schat is Marietje B die ik eeuwig trouw blijf en die ik oprecht liefheb. Wim.’. ‘Eis: dood Straf: dood JK.’ Krijg ik echt de rillingen van. Door deze poort verlieten de verzetsstrijders de gevangenis. Ze werden in wagens geladen en gingen op weg naar de Waalsdorpervlakte. Hun dood tegemoet. Eén van die schokkende verhalen is die van de Oranje Vrijbuiters, een verzetsgroep. Tijdens een van hun acties worden ze één voor één opgepakt nadat ze zijn verraden. En op 29 februari 19 44 uit het Oranjehotel naar de duinen gebracht en gefusilleerd. Achttien mannen waaronder drie broers uit Utrecht, Kees, Leo en Bertus Heij. Rob, jouw vader was Leo één van de drie broers en ik wilde eigenlijk vragen welke van de drie maar dat zie ik eigenlijk al. Dit is mijn vader. Wat gebeurde er precies op die dag? De jongens zijn dus vanuit het Oranjehotel zijn ze in hun wagen geduwd en toen zijn ze met z'n tweeën zijn ze hierheen gebracht. Toen werden ze hier dus neergezet voor het vuurpeloton. En toen werd op een gegeven ogenblik, werd één van mijn ooms, Bart, die werd ertussen uit gehaald en er wordt tegen gezegd: jij wordt niet doodgeschoten. Jij krijgt gratie omdat jij op de dag van diezelfde verjaardag hebt als de fuhrer Hitler. Maar dan moet jij je wel broers doodschieten. En al die anderen. Nou, zei hij, dat doe ik dus niet. Maar hij moest er dus wel bij blijven. Hij heeft dus gezien hoe al die gasten werden doodgeschoten. Hier zijn dus die achttien jongens doodgeschoten en in de kuil gegooid. Ben je trots op je vader? Wel degelijk, wel degelijk ben trots op hem. Ik heb niet alleen aan hem maar aan al die andere mensen die in het verzet hebben gezeten dat we nu in een vrij land wonen. Die twee minuten stilte, iedereen heeft daar zijn eigen persoonlijke beleving bij. Maar het moment waarop alles letterlijk en figuurlijk even stilstaat is wel bijzonder. Het is een klein maar indrukwekkend gebaar naar al die mensen die zijn omgekomen door het verschrikkelijke oorlogsgeweld. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15336322 246.954 1088 2019-04-14T22:00:00+00:00 yes no verzet dodenherdenking https://schooltv.nl/video-item/hoe-werkt-insuline-zelf-spuiten-als-je-diabetes-hebt 2024-01-04T12:24:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33535.w613.r16-9.dfd068a.webp Hoe werkt insuline? | Zelf spuiten als je diabetes hebt Type 1 diabetes. Dan maakt je alvleesklier, die zit hier, geen insuline meer aan. Insuline heb je nodig, zonder ga je dood, dus best belangrijk. In bijna alles wat je eet zijn de koolhydraten en koolhydraten zet je lichaam om glucose, dat is een soort suiker en dat is de brandstof voor je lichaam. Het is net als benzine voor je auto, zonder benzine kan je niet rijden. En zoals deze sleutel ervoor zorgt dat de tankdop opengaat en de brandstof in de auto kan. Zo zorgt insuline ervoor dat de brandstof glucose in je cellen kan. Je alvleesklier die maakt die insuline. Hij maakt precies genoeg zodat er nooit te veel brandstof in je cellen gaat. Niet te veel, niet te weinig, gewoon precies genoeg. Groen. Kijk. Soms heb je even heel veel energie nodig. Soms gewoon heel weinig. Maar ook weer niet te weinig want dat is niet handig. Dat is gevaarlijk zelfs. Goed, die alvleesklier, die zorgt ervoor dat het altijd helemaal perfect loopt en het gaat ook helemaal vanzelf. Behalve bij mensen met type 1 diabetes. bBj hen werkt het helemaal niet. Zij moeten er dus zelf voor zorgen dat ze altijd genoeg niet te veel brandstof, glucose, in hun cellen hebben. Dat doen ze door zelf insuline te spuiten maar dat is echt een flinke klus want hoe weet je nou wanneer en hoeveel? Door steeds heel goed te kijken naar de hoeveelheid glucose in je bloed en dat doe je met een bloedglucosemeter. Een goede gezonde hoeveelheid glucose in je bloed geeft een waarde tussen de 4 en de 8. Mijn alvleesklier, die werkt, laat ik even een type 1 erbij regelen. Lot. Bij jou kan het dus heel anders zijn. We gaan even meten. Bloed! 5,7 is perfect. En nu jij. 10,5 dat is te hoog en er moet dus nu glucose van je bloed naar je cellen dus insuline. Jij hebt een pomp. Yep. Die geeft de hele dag een klein beetje insuline af aan je bloed. Je lichaam moet de hele dag door iets doen. En nu heb ik dus een beetje extra nodig. Dit is een afstandsbediening. Dus jij speelt nu gewoon een beetje een alvleesklier na. Ja, mijn roze alvleesklier. Oké nog even een testje, hier zitten allemaal koolhydraten in. Wij gaan nu even lekker eten en vervolgens gaat mijn alvleesklier flink aan de slag en die van jou doet helemaal niks. Tijd om te meten: 5,9, prima. 14,2 dat is wel echt het dubbele van mij. Dus je moet nu insuline spuiten. Maar wat nou als je dat niet zou doen? dan voel je je het echt helemaal niet lekker. Dat moet je ook niet maanden volhouden. Nee, dus dat is echt gevaarlijk. Stel nou even helemaal andersom, dat je ver onder de 4 zit, dus dat je veel te weinig glucose in het bloed hebt. Ja, dat is ook niet fijn, dan voel je je rot, ga je trillen, zweten, slecht zien, je hersens doen het niet meer dan geeft je lichaam een soort alarm af. Je moet nu eten en als je dan niet eet dan kan je ook gewoon in coma raken en doodgaan toch? In het ergste geval wel. We hebben het over type 1 diabetes maar je hebt ook type 2. Klinkt een beetje hetzelfde maar is eigenlijk iets heel anders. Bij type 2 doet je alvleesklier namelijk prima maar is er iets aan de hand met je cellen bijvoorbeeld omdat je te dik bent. Als je afvalt dan kan het best wel zijn dat het daarna allemaal weer werkt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15336323 226.371 5177 2019-04-15T22:00:00+00:00 yes no diabetes glucose https://schooltv.nl/video-item/hoe-maak-je-alpacawol-scheren-spinnen-en-verven 2024-01-04T12:24:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33536.w613.r16-9.b8ce38f.webp Hoe maak je alpacawol? | Scheren, spinnen en verven Een hele goeiemorgen. Het is heel vroeg nog in La Paz, nog voor 6 uur. De stad wordt wakker en ik moet ook nog een beetje wakker worden maar we gaan een bijzondere aflevering maken denk ik. We gaan op zoek naar de alpaca. Maar eerst nog even Juan Martin en Theofila ophalen. We zijn compleet. Martin is onze chauffeur en Theofila heeft met haar familie meer dan vijftig alpaca's. Maar niet in de buurt. We moeten meer dan zeven uur rijden. Maar dan worden we beloond en komen we aan op een schilderachtige plek. Hier hebben we die lange reis voor gemaakt.. Daar zie je ze grazen: alpaca's. Het zijn hele bijzondere dieren niet in de laatste plaats omdat ze ontzettend veel houden van hoogte en we zijn hier heel erg hoog. Dit zijn de hoogvlaktes van de Andes en op dit moment zitten we op meer dan 4400 meter. De alpaca voelt zich pas thuis als hij boven de 3500 meter is en dan grazen ze een beetje in kuddes. Een alpaca is een gedomesticeerd dier. Dat betekent dat als je er eentje ziet lopen die altijd eigendom is van iemand. De meeste alpaca's die hier rondlopen zijn 2, 3, 4 jaar oud. Het is hier koud. Overdag is het nog wel aangenaam maar ‘s avonds kan het vriezen tot min 12 en dan wil je als alpaca, daar komen ze, wil je natuurlijk een lekkere dikke vacht hebben. Het lijkt wel alsof de alpaca een pak aanheeft, zo veel wol zit eraan. Dat zijn geen moeilijke eters die alpaca's, ze eten gras en hooi dat is alles. Geen vlees dus dit is een heerlijk restaurantje voor ze. En dit is dan het huis van Theofila. Ze is hier ook geboren. Het is niet groot, het is eenvoudig, ze woont hier met haar broers en zussen en moeder, een hele hoop en natuurlijk alle dieren. Welkom in het knutselhoekje van de familie. De broer van Theofila is een mooie muts aan het breien. Moeder hiervoor is aan het weven en wij gaan laten zien hoe je van alpacawol een draad kunt spinnen. In de linkerhand heeft ze wol van de alpaca, in de rechterhand een tol, een soort van spin die zich heel snel ronddraait en door doordat ronddraaien en rekt de draad steeds verder uit maar bindt die ook om zichzelf heen en krijg je een hele sterke draad. Moeder kan dit niet aanzien. En dan gaat de zon alweer bijna onder. Maar nog niet alle alpaca's zijn binnen. Daar zijn ze. Nu moeten ze nog even terug naar huis. Dus help ik de broer van Theofila een beetje. En dan is het voor iedereen, dieren en mensen, bedtijd. Na een koude nacht op de Alpacaboerderij van Theofila wordt iedereen langzaam wakker. De alpaca’s zijn wakker, ik een klein beetje, kleine oogjes, beetje koppijn van het slapen op de hoogte. Maar kijk eens hoe lief ze er al bij zitten. En hoe nieuwsgierig. Hallo. En dat het gevroren heeft kun je zien aan de vacht van de alpaca. Er ligt een laagje ijs overheen. Het was vocht, het was water maar omdat het hier vriest s nachts is dat opgevroren. Als je zoals de alpaca woont op meer dan 4.000 meter hoogte dan vriest het gewoon bijna iedere nacht. En is je vacht de enige bescherming om het te overleven. De alpaca wordt nogal eens verward met de lama maar dat is nergens voor nodig. Dus hier even een opfriscursus. Allereerst is een alpaca natuurlijk geen schaap. En ook geen ezel. Als je dat denkt ben je er zelf een. De alpaca is allereerst een stuk kleiner dan de lama. En een stuk lichter. Een alpaca weegt ongeveer 75 kilo. De lama kan tot 200 kilo wegen. Let ook eens goed op het snuitje van de alpaca. Vergelijk die eens met de lama. De snuit is veel korter. Alsof ie eigenlijk tegen een deur aan is gelopen. De snuit van de lama is veel langer. Kijk eens naar de oortjes, die zijn recht. Daar kun je een liniaal langs leggen. Terwijl de oren van de lama gekromd zijn, dat zijn eigenlijk een soort banaantjes, een soort duivels. Dat is ook een groot verschil. Het is zover. Het is ‘s ochtends vroeg, de zon schijnt al een uurtje of twee. Dat betekent dat de alpaca's zijn opgewarmd, dat er geen vocht meer in de vacht zit. We gaan er eentje scheren, eerst vangen dan scheren. Hij heeft hem. Ja, ik heb hem. Eén keer per jaar worden ze geschoren, dit is het moment. Op het kleedje. Om te voorkomen dat hij wegloopt gaan we nu zijn vier poten, of haar vier poten, dat heb ik nog niet ontdekt, aan elkaar vastmaken, echt samenwerken hier. Hij heeft zich helemaal overgegeven. Dat merk je, hij ligt hier rustig. Er zit zo veel wol aan zo’n alpaca, een complete operatie. Dan moet je hier kijken hoe dik die vacht is, het is bijna alsof je zijn winterjas uitdoet ,wat eigenlijk ook zo is, en nu aan zijn zomervelletje kan beginnen. Een volwassen alpaca is goed na een scheerbeurt voor één tot twee kilo wol. Alpaca's wordt maar één keer per jaar geschoren en dat gebeurt altijd in het voorjaar, ook al vriest het nu nog. De temperaturen zijn best aangenaam. Waardoor die het ook wel redt zonder zijn hele dikke winter vacht. Hij doet gewoon een jasje uit. Ik zit hier bij de opbrengst van een alpaca. Moet je kijken wat een hoop wol. Het is zeker twee kilo bij elkaar en wat ik vooral opmerkelijk vind, ja die buitenkant is vaak een beetje vies omdat ze veel op de grond liggen, maar de binnenkant hier, kijk eens. Ik ben de enige die het nu kan voelen maar het is zacht. Het is warm, het is dons je voelt aan alles dat dit zo'n warme trui gaat opleveren en dat maakt die alpaca zo speciaal. Hij wil niet meer naar zijn vrienden toe, hij wil niet zo gezien worden natuurlijk. Dat is even schrikken. Alpaca geschoren, de wol is overgebleven, dit gaat naar La Paz, naar de fabriek. De wol van meer dan 1200 families die alpaca's houden komt hier in dit magazijn terecht. Hier wordt alles geselecteerd met de hand, op fijnheid en op kleur. De fijnheid is belangrijk want hoe fijner de wol hoe meer die oplevert. De wol van een baby-alpaca is bijvoorbeeld fijner dan die van een volwassene. Ze selecteren hier zestien verschillende natuurlijke kleuren. Een vak dat van generatie op generatie wordt overgegeven en je alleen kunt leren met ervaring. Je kunt hier ongeveer alle kleuren vinden die je nodig hebt, van wit tot zwart. De wol wordt nu gewassen en te drogen gelegd. Lekker fris, maar de structuur is onsamenhangend. Het is nog grof, het is nog dik, als ik het loslaat valt het zo uit elkaar. Hier maak je nog geen fijne trui van. De wol gaat nu door een serie van machines die het uitkamt, platwalst en fijnmaakt zodat alleen de fijnste vezels overblijven. Al die dunne en uitgekamde vezels komen hier eer prachtig samen, als een soort suikerspin van wol. Die dikke suikerspindraad wordt hier dunner en dunner gemaakt, dat doen ze door tegelijkertijd te duwen en trekken. Maar is dit al sterk genoeg voor een trui? Dat proces van draaien en trekken tegelijk herhaalt zich een aantal keer. Zo maak je van een dikke draad een nog dunnere draad. En is de draad klaar? Dan is het een kwestie van een leuk kleurtje uitzoeken voor je trui. Ik hou wel van bordeauxrood. Alle kleuren wol, naar de winkel. En hier kan dan een heerlijke zachte, warme en donzige trui van gemaakt worden. Dankzij die heerlijke zachte, warme en donzige alpaca. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15336329 585.813 2668 2019-04-16T22:00:00+00:00 yes no wol alpaca https://schooltv.nl/video-item/het-ontstaan-en-de-inrichting-van-nederland-industriele-steden-in-de-19e-eeuw 2024-01-16T15:04:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33537.w613.r16-9.039f735.webp Het ontstaan en de inrichting van Nederland | Industriële steden In de 19e eeuw Halverwege de negentiende eeuw begint de Nederlandse economie dankzij de industriële revolutie weer te groeien. Bestaande steden worden groter, maar er komen ook nieuwe steden bij. Vooral in gebieden waar grond en arbeid nog niet zo veel kosten, zoals Enschede dat uitgroeit tot belangrijkste centrum van textielproductie in Nederland. En van 1870 tot 1900 vervijfvoudigd hier de bevolking. En die gaan allemaal werken in deze textielfabriek. Nieuwe wijken met kleine arbeiderswoningen worden uit de grond gestampt. En niet alleen in het oosten. Ook in het zuiden komen er nieuwe industrie steden zoals Tilburg waar ook textiel wordt geproduceerd. En Eindhoven waar meerdere bedrijven opkomen zoals Philips aan het eind van de negentiende eeuw. Veel van die industriecomplexen zijn er nog steeds. Maar er zijn er in de afgelopen decennia ook wel wat afgestoten omdat de productie is verplaatst naar lagelonenlanden. Zoals ook het geval is bij dit enorme Philips complex hier in Eindhoven. Tot en met het eind van de twintigste eeuw is dit een verboden gebied waar bedrijfsgeheimen heel goed worden bewaakt. En nu is het het culturele en creatieve hart van Eindhoven en blijft het bewaard voor de toekomst. Behalve typische industriesteden komen ook de suburbane woonsteden op. De infrastructuur in het hele land wordt namelijk aangepakt. Kanalen, spoorwegen en bruggen over de rivieren zorgen voor betere verbindingen tussen alle delen van het land. Het is dus niet meer belangrijk of een stad aan het water ligt. De spoorwegen en later de auto die zorgen voor suburbanisatie. De mensen trekken weg uit de stad en zo ontstaan er typische woonsteden zoals Apeldoorn en Hilversum. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15336328 127 7400 2019-04-01T22:00:00+00:00 yes no industrialisering industrie stad https://schooltv.nl/video-item/het-ontstaan-en-de-inrichting-van-nederland-stedelijke-wederopbouw-en-suburbanisatie 2024-01-04T12:24:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33538.w613.r16-9.c7fc79d.webp Het ontstaan en de inrichting van Nederland | Stedelijke wederopbouw en suburbanisatie Na de Tweede Wereldoorlog is Nederland totaal ontwricht. Vijf jaren aan bezetting laten diepe wonden achter. Er heerst een enorme woningnood. Men besluit om niet bij de pakken neer te gaan zitten, maar de schouders eronder te zetten en het land opnieuw op te bouwen. Er wordt een centraal planningsapparaat gevormd dat het land vormgeeft rondom modernistische idealen van licht, lucht en ruimte. In die tijd wonen nog veel mensen in de stad, maar door de groeiende welvaart, nieuwe wegen en betere treinverbindingen, kiezen steeds meer mensen om buiten de stad te gaan wonen. Ze willen graag een huis met een tuintje. Om deze suburbanisatie in banen te leiden worden groeikernen aangewezen zoals Zoetermeer en Nieuwegein. Terwijl de steden leeglopen en vervallen, vult het buitengebied zich in hoog tempo met nieuwe woonwijken en bedrijvenparken. De steden die zitten met een centrum dat begint te verpauperen. Ze komen met ingrijpende stadsvernieuwingsprojecten om het centrum leefbaar te houden. De historische binnenstad zoals hier in Deventer wordt opgeknapt en de gaten die worden opgevuld met gebouwen die passen binnen de stijl van het centrum. Daarnaast wordt er nagedacht over nieuwe manieren van collectief wonen. Men bedenkt nieuwe wijken met zogenaamde boomstructuur, bestaande uit kronkelende paadjes en hofjes. Ze noemen zo'n wijk ook wel een bloemkoolwijk. De afzonderlijke sub-wijkjes zijn als bloemkool oosjes verbonden met de hoofdwegen. Dit soort wijk structuren zijn in die tijd internationale trendsetters op het gebied van wonen in collectiviteit. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15336330 114.6 10005 2019-04-01T22:00:00+00:00 yes no stad wonen wederopbouw https://schooltv.nl/video-item/wat-is-curling-stenen-schuiven-over-het-ijs 2024-01-16T15:57:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33539.w613.r16-9.a1619eb.webp Wat is curling? | Stenen schuiven over het ijs Daar gaat 'ie. De laatste Canadese steen. Pats, weg is 'ie. Curling wordt gespeeld op een baan van 42 en een halve meter lang. Dan hebben we hier 3 banen naast elkaar, maar één baan is 4,3 meter breed, met aan de uiteinden gekleurde cirkels. Dit noem je het huis. Die cirkels hebben een kleur zodat je in 1 oogopslag direct kan zien hoe jouw steen ligt ten opzichte van die van de tegenstander. Ja toch, Jaap? Ja, je kan nu duidelijk zien dat die blauwe beter ligt dan de gele. Curling wordt gespeeld met 2 teams met ieder 4 spelers. Nou heb ik alvast 1 team hier: het Nederlandse juniorenteam. Ze hebben ieder 8 stenen. Gelukkig mogen we die stenen over de baan laten schuiven en hoeven ze niet te tillen, want ze zijn namelijk gemaakt van graniet en wegen zo'n 20 kilo. Er worden 8 rondes gespeeld, dat betekent dat er in totaal 64 keer een steen wordt gespeeld. Ze denken dat curling in Nederland is ontstaan, maar dat het in Schotland is ontwikkeld tot de sport. Van daaruit is het gegaan naar Canada, waar het hartstikke populair is, net als trouwens in Noorwegen, Zweden en Zwitserland. We doen nu even net alsof we 2 teams hebben. Per ronde gooit elke speler 2 stenen over het ijs en die moet hij voor die rode lijn losgelaten hebben. Dat gebeurt om en om, dus eerst 1 speler van het ene team en dan 1 speler van het andere team. Nou is het de bedoeling dat die steen zo dicht mogelijk in het midden, in het centrum van dat huis komt, en het mooi zou zijn als alle stenen van 1 team zo dicht mogelijk in het centrum komen. Maar dat is nog niet zo makkelijk. Hoe zorg je ervoor dat jij die steen precies krijg waar t jij 'm hebben wil. Als je die steen rechtdoor gooit, dan kan hij alle kanten op. Je weet niet waar hij heen gaat, dus we geven zelf altijd die steen een draaiing mee. Oh vandaar de naam curling, een draaiing. Stel dat ik nou naar rechts wil. Dan draai je de steen met de klok mee en dan gaat hij naar rechts toe afbuigen. Als je dan naar links wil, dan draai je waarschijnlijk tegen de klok in. Tegen de klok in en dan gaat 'ie naar links toe afbuigen. Jij gaat zometeen gooien, waar wil jij je steen hebben? De situatie is nu ongeveer zo en ik wil mijn steen in het midden hebben, dus dan ga ik linksom en dat hij dan naar rechts afbuigt. Dat zou te gek zijn. Ja. Kom maar. Oh dat is wel heel dichtbij, wie heeft er gewonnen? Nou zoals je ziet is geel de beste, hij ligt het dichtste bij het midden, dus geel heeft gewonnen want er kan als er maar 1 team zijn dat punten pakt. En hoeveel punten heeft geel dan, 3? Want ik zie hier 3 gele stenen liggen. Geel is je beste, maar deze blauwe ligt beter dan die 2 gele. Dus die 2 gele tellen niet mee en het is maar 1 punt voor geel. Stel nou dat deze gele hier had gelegen. Als deze 2 gele allebei beter liggen dan die blauwe, dan is het dus 2 punten voor geel. Da's mooi. Nu gaan we de nieuwe ronde beginnen. En dan moet geel beginnen want die heeft gewonnen. Dat is goed toch? Eigenlijk niet. Want blauw heeft dan de hammer, oftewel de laatste steen, en dat is belangrijk want dan kunnen ze als laatste nog iets aan de situatie veranderen. Je moet me even helpen. Nou kijk, stel dat dit de situatie is, rood heeft 4 punten in het huis liggen maar blauw heeft nog de laatste steen en als die hem dan precies in het midden weten te krijgen, dan tellen al die rooie niet mee en is het 1 punt voor blauw. Oh vandaar de hamer, dat ze even de andere knock out kunnen slaan. Da's balen. Moet je kijken. Dat noem je pebble. Voor de wedstrijd wordt de baan namelijk op een speciale manier behandeld. Er wordt als het ware water overheen gesprenkeld, waardoor het water heel snel opvriest, waardoor een oneffen oppervlak ontstaat. Er komen bobbeltjes. Dat zorgt ervoor dat de steen heel weinig contactpunten heeft met het ijs, waardoor de steen heel hard glijdt. Kom ik automatisch bij de bezem uit. Door heel hard te vegen, maak ik de bovenlaag van dat ijs warm, ontstaat er een heel dun laagje water bovenop de bobbeltjes, glijdt de steen nog harder. Proefje. Twee planken. Daar doe ik dat water overheen. En dat water werkt als glijmiddel. Let op, twee stenen. En dit is dus wat er gebeurt als je gaat vegen. Een goed veegteam krijgt zo'n steen zeker 2 tot 3 meter verder. Bij curling moet je heel goed nadenken. Het is een soort schaken op het ijs. Elk team heeft de aanvoerder, de skip. En de skip geeft aan zijn teamleden aan waar die steen terecht moet komen. Maar wat doe jij nou, zo ga je 'm toch helpen? Een steen van de tegenstander mag jij na deze middelste lijn vegen. Verder van het centrum af. Wat ga je nu doen? Ik ga proberen dit paadje hier af te dekken door een steen hier neer te leggen, zodat hij niet meer op de stip kan komen. Dus dat doe je zo met die bezem. Wat doe je met je hand? Als ik nu mijn bezem zo neerzet dan zou ik de draaiing van der steen bepalen. Goed! Top. Ik denk dat hij sowieso die steen eruit gaat halen zodat hij weer naar het stipje kan komen. Elkaar een beetje dwars zitten. Zullen we gaan tellen. Deze gele ligt beter dan die blauwe en die en die en die en die. Dus vijf. Vijf punten verschil. Typisch geval van afgedroogd, ook wel ingemaakt. Zo, dan ga ik het ook eens proberen. 2 zooltjes. Eén gladde om te glijden. En eentje om mee af te remmen. Of te blijven staan. En een bezem. Fantastische stenen, maar uiteindelijk gaat het natuurlijk om de tactiek. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15336331 438.25 6015 2019-04-10T22:00:00+00:00 yes no wintersport ijs https://schooltv.nl/video-item/wat-is-shorttrack-keihard-schaatsen-op-een-korte-baan 2024-01-04T12:24:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33540.w613.r16-9.a4a10d5.webp Wat is shorttrack? | Keihard schaatsen op een korte baan Dit is shorttrack. Keihard schaatsen op een korte baan. Ze gaan heel hard door de bocht. Om in die bocht de topsnelheid te houden, raken ze met hun hand kort het ijs aan om in balans te blijven. We zijn bij Thialf Heerenveen. Dit is de ijshockeyhal, maar nu zijn hier de shorttrack-clubwedstrijden. Bij een wedstrijd rijden 4-6 schaatsers per keer tegen elkaar. Het gaat er niet om wie de snelste tijd rijdt, maar wie na een aantal rondjes als eerste over de finish komt. Een shorttrackrondje is ruim 111 meter. Maar bij wedstrijden rijden ze verschillende afstanden: De 500 meter van 4,5 ronde. De 1000 meter, dan rijden ze 9 rondes. En de 1500 meter, en dan schaatsen ze maar liefst 13,5 ronde. Maar hoe weet je nou hoeveel rondes je hebt gereden? Dat weten ze door in een fractie van een seconde het rondebord te checken. En de bel voor de laatste ronde. Naar de start! Klaar... Bij shorttrack gebeurt er heel veel. Er zijn veel ogen nodig om het allemaal in de gaten te houden. Daarom zijn er vijf scheidsrechters. De hoofdscheidsrechter staat midden op het ijs. En naast hem staan nog twee scheidsrechters. En buiten op de baan staan er nog twee. Die moeten heel veel in de gaten houden. Schaatsers mogen niet duwen en trekken of verkeerd inhalen. Dit is Benny Bruggemans, trainer van een paar shorttrackers. Ze moeten niet vallen en als eerste de finish halen. Maar waar moet een shorttracker echt op letten? Bij de 1000 meter moeten ze bij de start gelijk een goede positie pakken. Niet te veel energie verspillen tijdens de rit. Zodat ze de laatste twee ronden een inhaalactie kunnen maken. En ze moeten ook niet bang zijn om te vallen. Nee en ze moeten veel lef hebben. Want je hebt bij inhalen heel weinig ruimte altijd. Je moet goed je inhaalactie plannen en door kleine gaatjes durven gaan. Stelletje lefgozers. Ja, en meisjes, he. Bij shorttrack wordt echt loeihard geschaatst. Topschaatsers rijden zo'n 50-55 kilometer per uur. De schaatsers van coach Benny rijden 40-45 kilometer per uur. Deze talenten zijn echt de top-shorttrackers van de toekomst. Wat is er bijzonder aan een shorttrackschaats? Deze schaats is op maat gemaakt naar iemands voet en hij is met de hand gemaakt. Het is een hele stevige schoen, heel licht ook. En de schoen staat wat hoger op het ijzer dan normaal. Dit is een speciaal shorttrackpak. Heel belangrijk voor de veiligheid. Het is snijvast. Als je bij een valpartij geraakt wordt door een schaats, gaat het niet door het pak heen. Het heeft een beschermend kraagje. En eronder draag je kniebeschermers en scheenbeschermers. Ook een helmpje voor de valpartijen, heel belangrijk. En natuurlijk het welbekende handschoentje. Want als je het ijs aanraakt, moet je hand wel beschermd zijn. Dit is een belangrijk trainingsonderdeel: cirkel draaien. Benny, waarom zijn die bochten draaien zo belangrijk bij shorttrack? Bochten zijn hartstikke belangrijk. In een bocht kun je snelheid maken, je inhaalactie voorbereiden en je kunt je snelheid volledig kwijtraken. Dat is niet de bedoeling, dus je moet goede bochten rijden. Wat is de techniek voor een goede bocht? Mag je deze om je heen doen. Met deze oefening kun je makkelijk je overstappen oefenen die je straks in de bocht moet gaan maken. Ik vind het wel zwaar, hoor. Ja, he? Probeer je linkerbeen zo dicht mogelijk naast je rechter te zetten. Zodat je rustig je rechterbeen eroverheen kan zetten. Dat pootje over in de bochten vind ik nog een beetje eng. Maar die rechte stukken gaan wel lekker. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15339455 333.034 1857 2019-04-08T22:00:00+00:00 yes no schaatsen sport https://schooltv.nl/video-item/mee-met-tornado-onderzoekers-meetapparatuur-plaatsen-in-een-hevige-storm 2026-03-30T14:19:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33541.w613.r16-9.d6bac6b.webp Mee met tornado-onderzoekers | Meetapparatuur plaatsen in een hevige storm If you can drive this car, that would really help us. That's cool! Wauw. Josh, de baas hier, vraagt me nu of ik de auto wil rijden, de chauffeur wil zijn. Natuurlijk wil ik dat! We hebben hier pods, dat zijn apparaten die we in de baan van een tornado proberen te zetten. Dan meten we windsnelheid, luchtvochtigheid en temperatuur. Dat slaan we op en we proberen die gegevens uit de tornado te krijgen. Dus jij moet zo dichtbij mogelijk komen, die dingen uit de auto zetten en weer snel instappen. En zo gaan we op pad. Rutger als navigator, ik als chauffeur en pod-uitzet-hulp. Maarja, dat heb ik natuurlijk nooit gedaan. Dus rijden we naar een plek waar de radartrucks de lucht kunnen scannen en wij een potje kunnen oefenen. We halen dus deze pod uit de auto, die willen we naast de weg neerzetten op een plek waar de ondergrond vlak is. Bijvoorbeeld dat putdeksel. Dat ding is zwaar. Jij gaat ondertussen, terwijl ik de pod naar het noorden oriënteer, met deze GPS een foto maken met de pod er bijop. Dus dat is de eerste die ik maak, en dan maak ik een paar vakantiefoto's maar dan serieus van de hele omgeving, 360 graden. Dan rijden we zo gauw mogelijk verder. Moeten we dit nog oefenen? Ja, we moeten een paar keer oefenen om de snelheid erin te krijgen. Oh, volgens mij heb ik hem verkeerd om. Wel topsport dit. Even kijken, dit ging te sloom. Ik dacht echt dat ik een wereldrecord neerzette. Het moet sneller. Nog één keer testen. Er zijn zich nu op verschillende plekken stormen aan het ontwikkelen. Daarachter zie je een hele mooie ontstaan, maar ook aan die kant is het al een beetje bezig en er zit nog meer aan te komen. Dit is de ideale plek om de radarwagens neer te zetten. De radarwagens krijgen een vaste plek, gaan ronddraaien en krijgen daardoor hele nauwkeurige informatie. En met die informatie gaan wij straks hopelijk op pad. De spanning neemt toe. De radarbeelden worden bekeken en de lucht wordt nauwkeurig in de gaten gehouden. Voor mij het moment om een nieuw tekstje op te nemen. Dacht ik. ...is de uiteindelijke ontlading. Is 'ie er daar? Ja, ja! We moeten die kant op. Je moet in de buurt van de auto blijven. Filmen! Hij gaat aan de grond komen. Zie je die punt daar? We moeten gaan. Hier zien je de radarbeelden, hier zien we de wind, die enorm roteert. Daar zie je de tornado aan de grond. Zie je hoe groot hij is? Hij is gigantisch! Moet je kijken hoe breed hij wordt. Een monster. Hoe dichtbij kunnen we rijden? Nou, we gaan er in. Tuurlijk. We gaan ons instrument daarin opstellen. Normaal gesproken wil niemand daar in de buurt zijn want het is levensgevaarlijk, maar wij gaan juist die kant op om onderzoek te doen naar tornado's, om uiteindelijk te zorgen dat mensen eerder gewaarschuwd kunnen worden. Stop hier. Waar? Hier! Foto's! Maak foto's! Powerflash! Tornado aan de grond! Hagelstenen zo groot. Je zag allemaal powerflashes, noemen ze dat. Elektriciteitsflitsen. We waren heel dichtbij. Ik heb veel voor Klokhuis gedaan, maar dit... Heftig. Het was net onwijs heftig. Wat is er precies gebeurd? We stonden hier te kijken naar de tornado die we eerst zagen. Daarna zijn we noord gestuurd omdat die rotatiekern noord van ons langs zou gaan. Daar hebben we toen een tornado-pod gedeployed, gekeken of die tornado voorbij zou komen. Toen hebben we hem snel weer in de auto gezet. En hebben we met onze pod data kunnen verzamelen? Deze data gaat worden geanalyseerd door het centrum van extreem weer. Hopelijk kunnen we ze daarmee op weg helpen in hun onderzoek naar het ontstaan van tornado's. Veel tijd om te praten is er niet. De radarwagens zien weer veel rotatie in de wolken. Dacht ik dat we eindelijk veilig waren, is er weer een kans dat er een tornado ontstaat. Ja, hier voor ons! Mooi met die bliksem. Je gelooft het gewoon niet, we zijn zo dichtbij maar daar vindt het geweld plaats, daar kolkt alles. Je ziet, aan de bovenkant is hij dikker en aan de onderkant wordt hij steeds smaller. Zie je hoe de lucht beweegt aan de zijkant? Het is echt een gevecht tussen koud en warm. Warm schiet omhoog en koud circuleert eromheen. Dat we zo dichtbij zouden komen, had ik niet durven dromen. Het is inmiddels half 9 's avonds, de dag is eigenlijk over, de tornado's zijn in kracht afgenomen en zijn er eigenlijk niet meer. Het bliksemt nog wel prachtig. Volgens mij kunnen we terugkijken op een prachtige dag. We hebben drie tornado's gezien, dat maak je niet vaak mee. Terwijl wij 20 mijl verderop, ongeveer 40 kilometer, aan het chasen waren, heeft zich hier een ramp voltrokken. Precies hierboven is een tornado ontstaan met een basis van meer dan twee kilometer, die heeft dit hele stadje verwoest. Was het chasen net nog leuk, nu zie je de keerzijde. Eén grote ramp hier. Het erge is dat die mensen weten dat ze in tornado alley leven. Er is hier altijd kans op een tornado en er zijn zelfs sirenes. Die gingen hier ongeveer 8 minuten voordat de tornado aankwam af, dat was voor veel mensen niet genoeg om te vluchten. Bovendien zijn sommige mensen hun huis in gevlucht, maar was dat ook niet voldoende. De kracht van zo'n tornado met windsnelheden van meer dan 300 kilometer per uur is zo enorm, zo heftig, daar kun je je soms gewoon niet tegen beschermen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15339456 539.925 16489 2019-04-09T22:00:00+00:00 yes no tornado wind https://schooltv.nl/video-item/wat-doen-moslims-tijdens-de-ramadan-niet-eten-of-drinken-als-de-zon-schijnt 2024-03-07T10:22:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33542.w613.r16-9.b7aa91a.webp Wat doen moslims tijdens de ramadan? | Niet eten of drinken als de zon schijnt Ik ben Ahlem en ik ben bijna 12 jaar en ik woon over de grens in België. En dit is mijn broertje Nour. Hij is 6 jaar en speelt graag politieman. Dit is mijn zusje Mariam, ze is heel eigenwijs. Dit is Thomas, dat is m'n vader. Hij komt uit Brabant. Hij werkt in de biologische landbouw. Het is mijn stiefvader, maar ik heb ook nog een biologische vader. Hij woont in Frankrijk en die zie ik niet zo vaak. En dit is mijn moeder Dora. Ze is altijd bezig. Ze komt niet uit Nederland, maar uit Tunesië. Dit is mijn familie. Het is nu 3 uur 's nachts, midden in de nacht, en ik ga Ahlem wakker maken. Het is namelijk ramadan, de vastenmaand voor moslims. Dat betekent dat moslims overdag niks mogen eten en niks mogen drinken. Ik ga vandaag meedoen. Goeiemorgen! Tijd om te ontbijten. Heb je goed geslapen? Goeiemorgen. Gaat het goed? Ben je al lang aan 't koken? Ik ben bezig maken met eten maken, ik ga couscous warm maken nu. Dus jij staat gewoon 3 uur 's ochtends te koken. Er moet ook gegeten worden, anders kan ik niet volhouden de hele dag. Nee. Hoezo niks eten, dit is echt een tafel gevuld. Hier. Couscous. Warme melk, zelfs soep 's ochtends vroeg. Broodbeleg, dadels, sla. Hartstikke veel eten. Hoe kan dat? Voor de zon opkomt mag je wel eten en daarna moet je de hele dag vasten. Als de zon weer onder is gegaan mag je weer eten. En de dag is lang, dus dat duurt nog even voordat je vanavond weer mag eten. 18 uur. 18 uur. Voor ongeveer anderhalf miljard moslims over de hele wereld, dus ook hier in Nederland, is de ramadan een heel belangrijke periode. Je bent er als moslim bijna een maand heel intensief mee bezig. Waarom is de ramadan nou zo belangrijk voor moslims? Tijdens de ramadan ben je meer bezig met je geloof, alles doe je bewust: wat ik nu ga doen is dat goed of slecht? En je mag ook geen ruzie maken toch? Nee, eigenlijk de hele ramadan door, eigenlijk het hele jaar. Beter geen ruzie. In de ramadan mag je geen ruzie maken, niet roddelen, gewoon geen slechte dingen doen. Het feit dat je een hele dag niks eet... Ik kan me voorstellen dat je dan denkt aan mensen die niet te eten hebben. Wij hebben hier gewoon een tafel vol eten en kasten vol eten. En als wij dan nog kieskeurig gaan doen, van 'dat vind ik vies en wil ik niet eten', dan dan denk ik gewoon van, je eet het gewoon. Er zijn mensen die niks hebben. Kijk je op tegen zo'n maand ramadan of heb je er ook wel zin in? Ik vind het heel leuk, het is echt gezellig. En best wel lekker. We hebben ons buikje vol gegeten, jullie hebben het ochtendgebed gedaan. Het is 10 over half 5. Wat gaan we nu doen? Ik ga zometeen weer slapen want ik ben heel moe. Normaal lees ik wel eens met mama stukken uit de Koran. Dan leest zij in het Arabisch en ik in de Nederlandse vertaling. De Koran het heilige boek van de islam, toch? Ik denk dat ik ook nog even op één oor ga. Volgens mij kan ik heel goed slapen. Het is nu half 2, het is het heets op de dag, ik heb echt hartstikke dorst. Hoe is het met jou? Ik heb ook heel veel dorst. Heb je nooit als niemand kijkt, geen één glaasje water. Nee, het liefst zou ik het wel doen maar als je het stiekem doet, dan heb je op het einde van de dag niet zo'n lekker gevoel van: ah, het is gelukt. Nou ben je zelfs je broertje eten aan het geven. Lastiger kan bijna niet, lijkt me. En dan is het nog de cornflakes die ik zelf ook zo lekker vind. Het is dus echt tanden op elkaar. Nou hoeft Nour niet te vasten, want dat als een kind. Is het verder voor iedere moslim verplicht? Ja eigenlijk wel, maar als je ziek of bejaard of zwanger bent. Dan is het ook nog verplicht, maar als je weer beter bent dan moet je het inhalen, en de dag dat je het niet doet, moet je wel geld geven aan de armen. Zodat je toch bezig met je medemens en het geloof. Dus ook al hoef je niet te vasten, je bent er dus toch niet zo snel vanaf. Maar Thomas, hoe zit het nou eigenlijk precies? Want Dora, je vrouw, die is Tunesisch, dus die is van jongs af aan opgegroeid met de islam en dus ook met ramadan. Maar jij bent een oerhollandse jongen. Hoe werkt dat dan? Ik ben ook moslim geworden. Maar je bent het geworden waarschijnlijk, omdat je verliefd werd op Dora. Ik was verliefd op Dora maar ik denk dat ik heel oprecht was om te zeggen: ik geloof dat er één god is, Allah, en dat Mohammed de profeet was. Daar heb ik het ook bij gelaten. Dat was voor mij wat ik kon zeggen. Dat voelde ik echt. Dat koelt lekker af zeker. Jij hebt een islamitische opvoeding. Wat vind je daarvan? Ik vind het leuk want de islam maakt me eigenlijk wel blij, de voor en nadelen... Nu de ramadan begint, mogen we geen tv kijken en lezen we meer Koran en dat was ik nog niet gewend, maar m'n ouders doen het op de kindvriendelijke manier. Wat bedoel je met een kindvriendelijke manier? Ze doen het stapje voor stapje op een leuke manier, dat de kinderen het ook leuk gaan vinden. Het is niet zo van: als je dat niet doet dan krijg je een pak slaag. En je hoofddoek? Dat is ook stapje voor stapje. Als ik wat ouder ben, moet ik zelf de keus gaan maken: ga ik er 1 dragen of niet, en nu zijn ze me gewoon uitlenen over het wel doen of niet, en ik wil het voorbeeld van mijn moeder volgen. Dus je wil het gewoon doen omdat je een goeie moslim wil zijn. Of zo. Het kan gewoon allemaal niet. Ja, want nu je gaat zwemmen, ben je ook helemaal ingepakt. Je benen zijn bedekt, je hoofd zelfs, maar bijvoorbeeld je vriendinnetje Yasmina, die is ook moslima, maar die heeft gewoon een t-shirtje aan. Maar het ligt ook aan de ouders. Die kiezen wat hun kinderen gaan dragen. Maar als je daarmee akkoord gaat, dan ga je dat dragen en mijn ouders hebben mij gevraagd of ik een boerkini wou dagen. Dit is een boerkini. Ik mag van mijn ouders ook niet meer bloot en ik wil het zelf ook niet, daar voel ik me ook lang niet zo prettig bij als iedereen me aankijkt als ik bijna helemaal bloot ben. Maar mensen kijken je nu ook aan dat je zo'n boerkini aan hebt. Dat ook, maar ze zien geen deel van mijn lichaam. En dat hoeven ze ook niet te zien. Hartstikke warm, gauw weer zwemmen! Wil je even proeven? Goed blazen. Opa moet even proeven, want Dora mag natuurlijk nog steeds niet eten, dus ook het eten niet proeven. Goed blazen, anders brand je je. Heerlijk. Voor wie ben je aan het koken? Voor 9 personen, voor ons en we hebben bezoek vanavond, mijn schoonouders en een vriendin van mijn dochter. Is dat altijd met de ramadan, dat er zoveel mensen komen eten? Dat is ook de bedoeling van de ramadan, dat je ook aan de ander denkt. Het is nu kwart voor 10 en de zon is net onder. Het vasten wordt nu verbroken. Eerst even een slok water. Hoe smaakt het? Eindelijk mogen we weer eten. Dus je hebt gewoon iedere avond na een dag vasten deze heerlijke sensatie van weer kunnen eten. En nadat het vasten verbroken is met een paar dadels en melk of water, wordt er eerst gebeden. En daarna mogen we echt gaan eten. Wel fijn, buiten gezamenlijk bidden. Eet smakelijk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15339457 538.965 13727 2019-04-11T22:00:00+00:00 yes no ramadan islam https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-de-rat-lastpak-of-overlevingskampioen 2024-01-30T13:34:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33543.w613.r16-9.b2e90d1.webp EenVandaag in de klas | De rat: lastpak of overlevingskampioen? Ongediertebestrijders hebben hun handen vol aan de bruine rat. Het lijkt alsof dit knaagdier steeds vaker opduikt, vooral in de stad. Bewoners vinden hem vies, maar biologen hebben veel respect voor de bruine rat. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15339459 296.12 788 2019-04-03T22:00:00+00:00 yes no rat stad https://schooltv.nl/video-item/de-kennis-van-nu-in-de-klas-de-zinkende-stad 2024-01-30T13:33:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33544.w613.r16-9.8b62339.webp De Kennis van Nu in de klas | De zinkende stad Heel veel huizen in Nederland zijn gebouwd op palen. Soms van beton, maar vaak ook van hout. Van de woningen op houten palen lopen er momenteel 750.000 het risico op paalrot. Door lekkende riolen en grondwatertekorten komen de palen droog te staan en beginnen ze te schimmelen, met verzakkingen tot gevolg. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15339460 480.88 978 2019-04-04T22:00:00+00:00 yes no woning stad klimaat bouw https://schooltv.nl/video-item/andere-tijden-in-de-klas-homo-emancipatie-in-de-jaren-80 2024-01-04T12:24:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33545.w613.r16-9.f84b61f.webp Andere Tijden in de klas | Homo-emancipatie in de jaren 80 De gaypride en roze zaterdag zijn geaccepteerde evenementen. Het zijn openbare feesten waar homoseksuelen, lesbiennes, travestieten en transgenders openlijk voor hun geaardheid uit kunnen komen, maar dat is niet altijd zo geweest. In de jaren tachtig van de vorige eeuw is er veel weerstand tegen openlijke uitingen van homoseksualiteit en dat escaleert in 1982 in Amersfoort. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15339461 544.56 3258 2019-04-07T22:00:00+00:00 yes no homoseksualiteit emancipatie https://schooltv.nl/video-item/wat-is-krav-maga-een-verdedigingssport-met-veel-lichamelijk-contact 2024-01-04T12:24:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33546.w613.r16-9.3659ae2.webp Wat is Krav Maga? | Een verdedigingssport met veel lichamelijk contact Ready? Go! Krav Maga betekent letterlijk 'contact gevecht'. En dat is goed te zien. Er is veel lichamelijk contact. Je leert eigenlijk allerlei sporten gemixt. Soms hebben we een beetje kickboksen, soms een beetje judo, met worstelen. Rotem Nir geeft les in Krav Maga. Ze heeft de sport geleerd in Israël, waar Krav Maga oorspronkelijk vandaan komt. Het is ontwikkeld voor het Israëlische leger. Daar zat ik ook. En daar heb ik Krav Maga geleerd. Maar dat is een andere manier van Krav Maga, andere situatie. Is wat heftiger? Ja. Ja, bij die Krav Maga is het doel je vijand verslaan. De soldaten leren dus keihard te vechten. Ook met wapens. Bij kinder-Krav Maga, zoals hier, gaat het er vooral om hoe je jezelf kunt verdedigen als je ruzie krijgt. Soms het is genoeg om waarschuwing te geven. Ook je lichaamstaal, even goed aanwezig zijn. En soms als iemand mij fysiek aanvalt, dan leren de kinderen wel wat ze ermee kunnen doen. De kinderen op deze sportschool in Amsterdam hebben verschillende redenen waarom ze op Krav Maga zijn gegaan. Ik vind het leuk om stoom af te blazen in het weekend. Het is heel zwaar en je kunt goed je best doen. Dan ben je uitgeput, zoals je kunt zien. Sommige voelden zich de laatste tijd niet meer zo veilig op straat. Omdat de laatste tijd gebeuren er veel nare dingen in het nieuws. Omdat ik vooral op YouTube maar ook op het nieuws veel gevaarlijke dingen zag. En ik wil mezelf kunnen verdedigen. Denise en Jenna kozen deze sport omdat ze gepest werden op school. Op school werd ik op de grond geduwd, soms werd ik geslagen. Duwen en achter me aan lopen als ik zei dat ze moesten stoppen. Bij Krav Maga leren kinderen zich fel te verweren. Allereerst door hard te roepen. Als je je stem gebruikt, heeft je tegenstander al meer het gevoel: ho, die kan agressief zijn. Niet dat het bij mij zo is, maar dan verdedig je je zonder dat je met je handen of voeten iets doet. Als hard roepen niet meer helpt, leren kinderen om zich lichamelijk te verweren. Ik heb 't wel eens een keer moeten gebruiken. Dat was op het schoolplein. Toen was er een jongetje die ineens heel agressief deed en toen moest ik me wel verdedigen. Ik gaf hem een push. Zo'n duw. Bijvoorbeeld wat we net hebben geleerd, dat heb ik al een keer gebruikt. Want iemand had mij op de grond gegooid. Is het niet een beetje heftig voor kinderen? Soms is het wel een beetje ruw, maar je wordt er sterk van en het is goed voor je. Kinderen in het normale leven doen het ook gewoon zo en dan moet je er vanaf komen. Dat een vechtsport wordt gebruikt om jezelf steviger te voelen, begrijpt Jan Bloem. Hij is onderwijsdeskundige en doet zelf ook aan vechtsport. Het gaat uiteindelijk helemaal niet om die vechttechnieken, maar om dat je voelt van: hee, ik kan iets. Dan word je uitstraling al heel anders en misschien ga je zelfs wel anders op het schoolplein lopen, waardoor iemand die jou normaal zou uitkiezen om te pesten, nu denkt: oe, dat ga ik niet doen. En dat merken de kinderen ook. Ze voelen zich echt anders. Eerst was ik heel verlegen en onzeker. Ik voel me zelfverzekerder. En nu kan ik meer zelfvertrouwen tonen. En niet dat ik bang in een hoekje ga staan. En Jenna en Denise worden niet meer gepest. Omdat ik niet meer bang voor ze was en dan hebben ze er geen plezier meer in. Sommige kinderen zijn een beetje bang voor mij geworden. En sommigen zijn echt mijn vrienden geworden. En stoppen! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15339470 239.68 6466 2019-04-03T14:48:40+00:00 yes no verdediging sport https://schooltv.nl/video-item/hoe-maak-je-een-wormenhotel-drie-verdiepingen-compost-water-en-gft 2024-01-16T15:10:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33547.w613.r16-9.4266546.webp Hoe maak je een wormenhotel? | Drie verdiepingen compost, water en gft Wat hebben we nodig voor ons wormenhotel? De ingrediënten, voor het huisje hebben we nodig minimaal drie emmers. Deksel. Een deksel heb je nodig. Omdat als je hem op het balkon zet kan er regen in komen. Wormen houden van vocht, heel erg. Maar ze kunnen niet zwemmen. Dus daar moet je mee oppassen. En als je er een bij een cafetaria vindt dan koop je er eentje. Boormachine. Maar wel voorzichtig want die is heel scherp. Dan hebben we nodig voor de basis. Je maakt een soort wereldje voor ze waar ze zich heel lekker in voelen. We weten dat ze heel veel in de bladeren zitten, droge herfstbladeren. Als je dat niet hebt omdat het voorjaar is en geen herfst, ga naar de buren of naar je eigen konijn. Pak wat stro. Zelfs die keuteltjes vinden ze heel lekker. Als je dat niet hebt dan pak je karton en papier. Zelf scheuren knippen scheuren. Dat is de basis van de eerste laag. En dat meng je, heel belangrijk, met compost wat gecomposteerd is. Maar als je dat niet hebt want ik ga nu net beginnen... Dus dan moet je eigenlijk even kijken bij Volkstuinen hebben ze het vaak of bij kinderboerderijen. Daar hebben ze vaak een composthoop en dan vraag je: mag ik een emmertje pakken? Dan haal je daar gewoon wat uit. Het leuke ervan is, er zitten ook wormen in. Dan heb je direct een goede worm want niet alle wormen zijn geschikt. Je kan ze niet zomaar uit de grond trekken. Nee. Het is heel grappig. De wormen die je nodig hebt zitten in een composthoop want dat vinden ze fijn. De echte compostworm. En dan? Dan heb je als laatste natuurlijk nodig wat gft. Je ziet hier appelschilletje, koffiedik bananenschil, wat je maar hebt. De laatste laag. We beginnen met gaatjes boren. Dan moet je weten dat de onderste blijft intact. Daar doe je helemaal niks aan, die is eigenlijk al klaar. Hiermee vang je dus het vocht op wat uit de compostering komt. Dat kun je gebruiken? Dat kun je gebruiken voor plantjes. Dat is een klein potje dat mag ook een steen zijn of iets anders. Als je dat erop zet, dan zit er een ruimte waar het vocht in kan. Dit wordt hem. Hier gaan gaatjes in. Wij willen graag dat het vocht uit deze, dit is de werkbak, in die komt. Dus je begint. Bij composteren heb je heel veel lucht nodig dus ik ga aan de zijkant ook nog een paar maken, hoe meer lucht hoe beter. Mag ik ook eens proberen? Je moet wel duwen. Plastic is natuurlijk een mooi materiaal omdat het bijna niet vergaat. Als je composteert dan word je daar blij van dat iets heel lang goed blijft maar die troep wil je natuurlijk niet op je composthoop. Precies. Gaan die wormen hier dan doorheen? Nee, als het goed is gaan ze hier niet doorheen, ze gaan straks alleen naar boven. Deze gaatjes zijn voor het vocht. Nu komt pas de plek waar de wormen naar boven gaan. Ah ja. Dan kunnen we nu vullen. Dan beginnen we met de herfstbladeren. Voor de zekerheid omdat we het nu hebben doe ik er ook wat stro bij. Beetje karton, papier. Dat mag je een beetje mengen. Dan moeten we zorgen voor wat vocht omdat wormen hier dood in gaan. Het is te droog dit. Ik ga er nu water bij doen. Het moet zo nat zijn dat het lijkt op een spons die je uit knijpt waar geen water meer uit komt. Dat is een goede vochtigheid. Komt nog een klein beetje water uit. Goed? Let op, we gaan het basismateriaal in het emmertje doen met de gaten. Dan nemen we de afstandhouder. Kan ook een steen zijn of iets anders. Dan gaat deze emmer er weer op. En dan natuurlijk het allerbelangrijkste, dat mag jij doen. Het geheime ingrediënt. Nou jongens, veel plezier in jullie nieuwe huis. Oke, dan pakken we nu de voerbak. Die leggen we erop. Nu moet je eigenlijk een week wachten want die wormpjes moeten zich een beetje thuis gaan voelen. Dan wordt het echt hun plek. Dus na een week pak je je groente- en fruitresten en ga je die erbij gooien. En eten ze dan echt alles? Ze eten ontzettend veel in feite eten ze bijna alles. Maar je moet een klein beetje nadenken wat je geeft, bijvoorbeeld vet en gekookt eten vinden ze minder lekker. Dus geen vlees bijvoorbeeld, geen vlees, etensresten van je maaltijd. Boter. Dat soort dingen zou we niet doen. Het slinkt als gekken, er blijft van dit pakje misschien maar zo'n klein beetje compost over. En dit is uiteindelijk dan het zwarte goud. Gedroogde compost. Je moet het zo zien. Die wormen, waar ze nu zitten, volgen het eten, dus die gaan door die gaatjes naar deze bak. Uiteindelijk is dit alleen maar dat spul dus die kan je eruit halen. Oogsten, geef je aan de plantjes en leeg zet je hem erop en ga je weer voeren. Wat slim. Ontzettend slim. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15340773 305.194 3150 2019-04-17T22:00:00+00:00 yes no worm compost https://schooltv.nl/video-item/wat-is-voltige-paardrijden-en-turnen-tegelijk 2024-01-04T12:24:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33548.w613.r16-9.9fde43f.webp Wat is voltige? | Paardrijden en turnen tegelijk Ik wou graag turnen doen en paardrijden, maar ik mocht het niet allebei doen. En toen zag ik 'voltige' in een boekje staan en toen ben ik het gaan proberen. Een kunstje op een paard doen eigenlijk. En je hebt er ook best veel kracht voor nodig. Tsja, turnen terwijl je paardrijdt; dat is dan ook dubbel zo moeilijk. Een turner, die turnt op een balk, maar die balk beweegt niet. Maar wij moeten dezelfde oefeningen uitvoeren op een bewegend paard. En juist dat samenwerken met paarden vinden de kinderen hier leuk. Hij is heel lief en hij maakt heel grote galopssprongen waardoor je niet hobbelt. Ik vind het gewoon leuk om met paarden te werken. Ik vind het leuk om met z'n tweeën of zo op een paard te zitten ook. En het is gewoon gezellig. Teams van verschillende niveaus doen mee vandaag. De hogere niveaus doen hun oefeningen terwijl het paard galoppeert. En volgens de mensen hier hoef je geen medelijden met het paard te hebben. Wat vindt dat paard er eigenlijk zelf van? Die vindt dat prima! Als ze het niet leuk vinden dan laten ze het ook merken. Dan zijn ze ook niet geschikt voor de sport, dat merk je heel snel. De meeste paarden vinden het leuk omdat ze een teamlid zijn. Voltige is in sommige andere landen, zoals Duitsland en Zwitserland bijvoorbeeld, heel populair. Maar in Nederland is het nog een kleine sport. De kinderen hier hopen dat daar verandering in komt. Wel jammer, want het is een hele leuke sport. Ook omdat je het met een team of alleen kan doen. Of duo, dat kan je zelf kiezen. Het is ook voor jongens en voor meisjes. Eén keer in de maand ga ik naar een soort jongensvoltige, daar zijn alleen maar jongens. Ik vind wel dat meer mensen het moeten gaan doen want het is een hele leuke sport. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15340775 123.84 9038 2019-04-04T08:30:20+00:00 yes no paard turnen https://schooltv.nl/video-item/hoe-werkt-wifi-draadloos-internet-dankzij-zwevende-nullen-en-enen 2024-01-04T12:24:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33549.w613.r16-9.b47edec.webp Hoe werkt wifi? | Draadloos internet dankzij zwevende nullen en enen Dat is toch heel relaxt he, dat ik zo overal in huis gewoon video's kan kijken. En zo'n video die komt dus gewoon via de lucht op mijn laptop, via wifi. En toen wifi vroeger werd uitgevonden heet het eerst 'IEEE802.11'. Dat is een beetje ingewikkeld en omdat steeds meer mensen het gingen gebruiken dachten ze: we hebben een makkelijkere naam nodig en toen werd het dus gewoon wifi. Of wifi. Dat kan allebei. Nee! Dit is wel irritant, dat wifi het soms gewoon niet doet. Even checken waar het aan ligt. Kijk. Hier komt dat draadloze internet vandaan, uit dit kastje. Dat is de router en dat is eigenlijk de verkeersregelaar van al het internet in je huis. En die router die is verbonden via deze kabel aan het internet. Dus die video die komt via die kabel hier de router binnen en vanuit hier wordt ie dan weer verder verspreid door de lucht. Hoe dan? Alles in een computer, een foto een video een e-mail, dat wordt allemaal omgezet in een eigen computertaal. Dat is een soort geheimtaal. Die bestaat uit twee getallen: enen en nullen. En dat kun je een beetje vergelijken met de taal in zo'n orgelboekje. Kijk zo'n orgelboek bestaat uit verschillende rijen. En iedere rij komt overeen met zo'n fluit, hier, van het orgel. En al die rijen bestaan dan weer uit gaatjes. En ieder gaatje betekent dan dat die fluit die daarbij hoort, te horen is dus een gaatje betekent aan en geen gaatje betekent uit. En als ik dat dan zo door het orgel heen speel...krijg je dus een heel gezellig, leuk muziekje. Zo'n orgelboek is dus eigenlijk gewoon een heel simpel computerbestand want een computerbestand bestaat ook uit een hele lange rij van twee opties. 1, dat betekent aan. Of een 0. En dat betekent uit. En zo'n computer die krijgt dan dus een hele reeks van eentjes en nulletjes binnen via bijvoorbeeld internet. En die zet dat dan weer om in bijvoorbeeld een video of een foto of een e-mail en die eentjes en die nulletjes die noem je bits en 8 van die eentjes en nulletjes, 1 2 3 4 5 6 7 8. Dat noem je dan weer een bite. Een aflevering van Het Klokhuis in goede kwaliteit bestaat uit ongeveer 500 miljoen, dus dat is een half miljard vaan van die bites, dus dat zijn die pakketjes van 8 bits. Dat zijn in totaal 4 miljard bits. Dat is dus 4 miljard keer een 1 of een 0. Als ik die allemaal op dit lint zou schrijven zou dit lint uiteindelijk twee keer om de aarde heen passen. Dus deze video, die hele lange sliert met enen en nullen wordt razendsnel via de kabel verstuurd naar de router. En vanuit hier worden al die bits dan weer verder verstuurd via de lucht. En die router die zet die enen en nullen om in radiogolven. Maar die golven zijn niet allemaal hetzelfde. Die 1- en die 0-golf, die verschillen een beetje van elkaar. Die 1-golf is een hele andere golf dan de 0-golf. En uiteindelijk komen al die radiogolven, dus al die eentjes en nulletjes terecht in je laptop en die zet hem dan uiteindelijk weer om tot een video. Maar niet alleen deze router verzendt en ontvangt signalen want ik heb hier ook de routers van de buren, die hebben hele grappige namen. Bijvoorbeeld de heer Michiel De Router. Wifi Sourjadi. Deze is ook heel grappig: pretty fly for a wifi. Nou, dat zijn dus allemaal netwerken hier uit de buurt. Maar niet alleen routers verzenden en ontvangen signalen. Ook gewoon een ouderwetse huistelefoon. Het kastje van de tv. En natuurlijk de magnetron, maar die gebruikt die straling dan niet om gegevens te versturen maar natuurlijk om je eten op te warmen. Lekker. Jongens, telefoons uit. Sorry, sorry. Ook mijn telefoon en de zender van dit hele kleine mircrofoontje hier, die werken allemaal met radiogolven en al radiogolven die zweven hier onzichtbaar door de lucht. Het is dus eigenlijk gewoon hartstikke druk hier. Joost, jij bent de techneut en je hebt dit ding in elkaar geknutseld. Wat is het precies? Het laat zien hoeveel wifi-signaal er op één plek is en doet ie door een mini-computertje. Die scant alle wifi-signalen en dan hoe meer blauw lampjes er zijn, hoe sterker het signaal is. Dus dat betekent dat hij hier nu best wel goed is toch? Dit is best oke. Maar verschilt dat dan ook als je rond gaat lopen in het huis? Laten we gaan kijken. Hier is ie best sterk. Het kan ook zijn dat ie het signaal van de buren oppakt. Want die hebben ook wifi. Met deze camera kunnen we heel mooi laten zien hoeveel wifi-signaal er in deze kamer is. Hoe dan? De camera kan een foto maken van 30 seconden en als jij dan van links naar rechts door de kamer loopt met de stok kunnen we in 1 foto laten zien hoeveel signaal er is. Klaar voor? Ja. Dus deze muur van licht laat zeg maar de sterkte van de wifi zien in deze kamer. Ja. Wauw. Vet cool. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15340778 375.168 2833 2019-04-18T22:00:00+00:00 yes no internet https://schooltv.nl/video-item/de-aardappeleters-in-de-klas-schnitzel 2024-01-04T12:24:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33550.w613.r16-9.5eafc00.webp De Aardappeleters in de klas | Schnitzel De Schnitzel is een dunne lap gepaneerd kalfsvlees. Het gerecht is bekend als traditioneel Oostenrijks recept. Joris gaat op zoek naar de oorsprong van de lap vlees, dat ooit door de italianen in goudblad werd opgediend. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15340777 497.28 643 2019-04-08T22:00:00+00:00 yes no vlees gerecht voeding https://schooltv.nl/video-item/hoe-onderhoud-je-voetbalgras-zo-blijft-het-gras-in-de-johan-cruijff-arena-in-topconditie 2024-01-04T12:24:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33551.w613.r16-9.7147cbc.webp Hoe onderhoud je voetbalgras? | Zo blijft het gras in de Johan Cruijff Arena in topconditie De Johan Cruijff Arena in Amsterdam is het stadion van Ajax. En er worden hier ongeveer 30 wedstrijden per jaar gevoetbald. Thuiswedstrijden van Ajax voor de competitie, Champions- of Europa League en interlands van het Nederlands elftal. Maar dat is nog niet alles want er worden hier ook megagrote concerten gehouden en dance-events met wereldberoemde dj's. De combinatie van topvoetbal en grote shows is voor de grasmat best zwaar. Eén keer per jaar gaat de grasmat er helemaal uit en moet er dus een nieuwe in. Dat is een hele operatie. De rest van het jaar wordt de mat supergoed verzorgd en onderhouden door een heel team van grasmannen. De grasmat hier is 105 meter lang en 68 meter breed. Bij de eerste de beste sliding mag het gras natuurlijk niet gelijk stuk gaan. Het gras wordt gekweekt bij een speciale graskweker in Limburg en bij die kwekerij liggen altijd een paar velden klaar zodat de beste kan worden uitgekozen. Het gras in de Johan Cruijff Arena moet goed onderhouden worden om er goed te kunnen voetballen maar ook om een grote concerten op te houden want dan staan hier niet 22 voetballers en een scheidsrechter maar rond de 18.000 mensen op het gras. Voor concerten wordt het veld afgedekt met dit soort luchtdoorlatende platen. Er zit dan nog ruimte tussen de vloer en het veld waardoor het gras zo min mogelijk beschadigt. En als het concert voorbij is, dan gaan de platen eraf en komt het gras weer tevoorschijn. Om de combinatie van voetbal en concerten mogelijk maken is er een heel team aan grasmannen. Zij zorgen voor voeding, water, belichting beluchting, maaien en schadeherstel van het gras en er is elke dag onderhoud aan de grasmat, dus altijd wat te doen. Dit is hier is Paul Baas, de grasmeester van de Johan Cruijff Arena en de baas van het grasteam. Paul? Oh sorry. Wat moet er allemaal gebeuren om het gras zo perfect mogelijk te maken? Je ziet dat het begint met gras maaien want het gras groeit. Maar we geven licht, we moeten beluchten, we moeten bemesten. De regen is ook heel belangrijk. Bij alles proberen we het gras zo optimaal te laten groeien. Zal ik je even helpen? Als je wil graag heel graag. Spring er maar op. Een rechte lijn proberen te maken. Ik ga nu al de fout in. Doe ik het een beetje oke? Zo is het goed. Wat kun je nou allemaal op dit schermpje zien? Eigenlijk kan je zien of ik alles netjes gemaaid heb. Je kan gezien hoe gezond de grasmat is, dus hoe donkerder de kleur, hoe gezonder de grasmat is. En we kunnen heel duidelijk de speelschades vaak naar voren halen. Hier zie je bijvoorbeeld, is ie iets lichter van kleur, hier heeft een keeper gespeeld, die staat op één plek. Dus ja daar is vaak wat meer schade dan over het geheel van het veld. Is dit ook een soort grasmaaier? Het lijkt er een beetje op maar dat is het niet. Het is een beluchtingsmachine. Je ziet hier allemaal pennetjes. Kijk uit, ze zijn scherp. Daarmee prikken de gaatjes in de bodem om zoveel mogelijk zuurstof in de bodem te krijgen zodat de wortels ook gewoon een goed klimaat hebben om te groeien zodat de grasmat sterker wordt. Het gras heeft dertig sensoren waaruit je data kunt aflezen en zo kan je dus maar praten met het gras. Maar hoe werkt het dan precies? Deze sensoren zijn geplaatst onder de grasmat, onder in de bodem en diep genoeg zodat de speler het niet raakt. Met dit kastje wordt een signaal de data wordt verzonden naar de database, de computer in dit geval. En dat zie je dus hier op het scherm, hier zien we de temperatuur bijvoorbeeld. Daar passen wij ons onderhoud op aan. We hebben hier bijvoorbeeld voeding. Hier kan je zien hoeveel kilo voeding ik gegeven heb gedurende een periode. Het licht van de lampen, kan je zien hoeveel uur licht het gras heeft gehad. Samen proberen we eigenlijk het beste voor de grasmat in orde te krijgen. Hiermee proberen wij de hardheid van het veld te meten, het veld moet niet te hard zijn niet te zacht zijn. Ik laat een gewichtje vallen. Je ziet hier de waarde, als het te hard is vindt de speler niet fijn, als het te zacht is vindt de speler niet fijn. We weten nu een beetje wat een speler wil. Zo proberen we dus eigenlijk de grasmat het fijnst voor de speler te hebben. En dat proberen we eigenlijk met nog een apparaat, dat is eigenlijk meer gericht op de grip Dit zijn de noppen? Dat zijn eigenlijk de noppen van de voetbalschoenen en daarmee proberen we door het gewicht en dan deze momentsleutel kunnen wij zien hoeveel kracht het kost om te draaien. Want hoe meer grip hoe beter? Nee, eigenlijk moet je goede grip hebben maar te veel is niet goed want dan kan je blessures krijgen doordat enkels of knieën op slot komen te staan. De schoen blijft staan en dan kan het voor de speler niet goed zijn. Lekker windje! Hoezo heb je deze? Voor het weer. We kunnen niet helemaal het weer bepalen. Want de Arena is een gesloten stadion met een dak. Dus wij proberen met ventilatoren het zonlicht, proberen we eigenlijk een goed klimaat na te bootsen. Dus ja, dat proberen we dan te meten met ons weerstationnetje. We hebben hier een lichtsensor. In deze back kunnen we water opvangen dus regenval. We hebben hier en windsensor. We zien het, hij draait. We hebben zelfs een blad natsensor eronder, dan kunnen we kijken of het gras nog nat is. En met die data proberen we eigenlijk onze machines op de juiste manier in te zetten. Overal lichten, water, dit is dan hoe je dat in de praktijk het weer nabootst. Ja, inderdaad hier creëren wij het Nederlandse klimaat, het welbekende zon-regen-zon-regen-klimaat. We hebben speciale zonlampen op deze wielstellingen staan en daarmee proberen we echt de plaatsen die het licht nodig hebben echt het licht gte geven. Deze gebruiken ze normaal in kassen. Hier zijn ze op zo'n stel gezet en dan kunnen we plaatsspecifiek kunnen we licht bijgeven. En met het water creëer je eigenlijk het beste klimaat voor het gras. Zo, dat is net de zon! Heerlijk. Vinden jullie ook lekker he? Lekker groeien. We hebben die lampen nu, maar dit is de toekomst. Dit is de toekomst. Dit is de toekomst, ledverlichting met water en eigenlijk een ideaal klimaat voor de grasplant. Het grasteam trekt ook de lijnen op het veld. En misschien leuk om te weten maar om het hele veld te belijnen is ongeveer 10 liter krijtverf nodig. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15340782 441.514 2587 2019-04-21T22:00:00+00:00 yes no gras voetbal https://schooltv.nl/video-item/vroege-vogels-in-de-klas-wilgen-in-de-biesbosch 2024-01-15T16:23:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33552.w613.r16-9.895a4d8.webp Vroege Vogels in de klas | Wilgen in de Biesbosch In het natuurgebied de Biesbosch vind je meer dan 50 soorten wilgen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15340787 242.84 395 2019-04-09T22:00:00+00:00 yes no wilg boom natuur https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-hoe-werkt-een-aed 2024-04-25T09:30:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33553.w613.r16-9.ce8cd7c.webp Hoe werkt een AED? | Clipphanger Bij een hartstilstand wordt er opeens geen bloed meer rondgepompt door het lichaam. Maar dat komt niet omdat het hart stilstaat: de hartkamers worden juist heel snel maar chaotisch geprikkeld. Dat heet fibrilleren en het kan dus verholpen worden met een automatische externe de-fibrillator oftewel AED - pik er gauw eentje mee. Dit is de volgorde: 112 - réanimér - AED. Dat reanimeren start je met 30 borstcompressies en beademen. Zo pomp je bloed en dus zuurstof naar de vitale organen. De AED kan praten, en babbelt je zo door de procedure heen. Bovenkleding van het slachtoffer uitdoen, en dan de elektroden opplakken. Het apparaat voert een hartanalyse uit, en bepaalt of er een schok gegeven moet worden. Zo ja, dan mogen de omstanders even afstand nemen, en wachten op de klap. Hè hè. Als je binnen 6 minuten kan starten met reanimeren, is er grote kans op overleving met de minste hersenbeschadiging. Gelukkig hangt er, om te helpen bij die reanimatie-operatie tegenwoordig er op menige locatie zo’n fijn defibrillatie eh apparatie. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15340788 89.56 7325 2019-04-09T22:00:00+00:00 yes no hart ehbo https://schooltv.nl/video-item/wat-doet-een-achtbaanonderhoudsmonteur-achtbanen-controleren-op-snelheid-en-veiligheid 2024-01-04T12:24:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33554.w613.r16-9.68e8a83.webp Wat doet een achtbaanonderhoudsmonteur? | Achtbanen controleren op snelheid en veiligheid 1000 meter lang, negentig kilometer per uur, over de kop met twee loopings en een dikke vette kurkentrekker. Dit is heftig zeg. Ik heb zelfs tranen in mijn ogen volgens mij. Al die heftige ritjes moeten natuurlijk wel veilig gebeuren. Dit is Edwin en hij is onderhoudsmonteur. Samen met zijn team is hij verantwoordelijk voor het onderhoud en de veiligheid van alle achtbanen hier op het pretpark. Ik heb een stapeltje kleren voor je, kleed je maar even om, we hebben genoeg te doen vandaag. Oke. Dit hier is het onderhoudsteam van alle attracties. Het is nu hartstikke vroeg, het is net iets over zes. Iedereen zit lekker aan een bakkie koffie. Maar Edwin, waarom beginnen we zo vroeg? We beginnen vroeg want voor tien uur moeten alle attracties gecontroleerd worden. Dus daar hebben we nu vier uur de tijd voor. Oke, om 10 uur gaat het park open? Om 10 uur gaat het park open en dan moeten we klaar zijn. Oké, dan hebben we geen tijd te verliezen volgens mij. Nee, lijkt me niet. Oke, aan de slag! Hier is het om bedoeld, dit is de achtbaan. Een echt klassieke houten achtbaan. Hier word je naar de 32 meter getrokken door middel van een ketting. En wat gaan wij precies doen? Wij gaan nu naar boven, dan gaan we de ketting controleren, het tandwiel boven. Dus we trekken even een veiligheidsharnas aan en dan gaan we omhoog, als je durft. Tuurlijk durf ik dat. Wat heel belangrijk is, is dat de ketting, die moet goed in het midden lopen van de bak zeg maar. Dit is de ketting? Dit is de ketting ja. En hier komt de trein, die haakt hierop in. Als ie dat niet goed kan doen doordat de ketting niet in het midden ligt dan wordt ie niet omhoog getakeld. Hij moet goed in het vet zitten, lekker gesmeerd zijn, dat is belangrijk zodat ie soepel loopt. Het ziet er erg vet uit. Dat ziet er wel vet uit ja. Dus dat is goed. Ja dat is prima. Hoe zwaar is dit? Zeventig kilo. En waar is dit voor nodig? 's Morgens voor het publiek komt willen wij testritten maken, dat heeft ermee te maken dat wij met gewicht de trein willen testen. Dat er voldoende gewicht in zit. Met twee monteurs lukt dat niet. En bovendien is het zo dat ie als ie zonder gewicht de baan op gaat dat ie 's ochtends heel koud is en dat het kan zijn dat ie z'n rit niet haalt. Dat ie ergens daar stil komt te liggen? Dat zou kunnen ja, als er niet voldoende gewicht in zit 's morgens. Alleen de eerste paar testrondjes is dat. Dus de familie jerrycan is echt nodig? Die hebben we uitgenodigd en die gaan gezellig mee. Zo, daar gaan we. Je wordt flink door elkaar gehusseld he? Je mag best gillen hoor! Zo zeg. Ik vond hem goed maar is ie ook goedgekeurd? Ja, wat mij betreft is ie helemaal goedgekeurd, de familie jerrycan zit nog achterin en hij had genoeg snelheid. Oké. Maar we hebben er nog één die nog sneller is. Zullen we daarnaartoe? Laten we dat maar doen. We zijn nu bij de hoogste achtbaan van het hele park, de Goliath. Klopt. Waar beginnen we mee? We beginnen met het controleren van de trein aan de onderkant. Dan kijken we de wielen na, de koppelingen. En dan gaan we verder. Nou dit is het hele wielenstel. Hier zie je dat de wielen de baan eigenlijk omsluiten. Drie wielen aan de ene kant en drie aan de andere kant houden het karretje zeg maar stabiel. Klopt ja. De bekleding moet goed zijn, de baldage van de wielen, die moeten niet stuk zijn of niet gescheurd zijn. Verder controleren we deze moer. Die moet goed aangedraaid zitten. Als we alles met de sleutel na moeten gaan trekken dan gaat het niet lukken voor tien uur. Dus hier zit een borgveertje achter. Dat is dat hele kleine ringetje hier beneden? Een soort veiligheidsringetje. Ja klopt, daardoor kan de moer er niet aflopen. Verder heb je hier de treinkoppeling. Dat zit hierboven, met een grote bout en een moer. Daarmee zitten de karretjes aan elkaar vast. Dus wat jij iedere ochtend doet is de visuele controle, controle met je ogen om te kijken of alles nog in orde is. Klopt. Dit zijn de aandrijfwielen om de trein het station binnen te rijden. En op zijn plek te zetten. Die slijten behoorlijk hard. Ik zie hier al een...Ai, dat ziet er niet goed uit he. Nee, die moeten we vervangen. Alles gecontroleerd, alles goed, kunnen we hem nu aanzetten? Bijna. We moeten eerst nog even naar boven. We zitten op de top, 42 meter hoog. Maar waarom zit nu juist hier de aan- en uitknop? Eigenlijk om ervoor te zorgen dat de monteur elke ochtend omhoog gaat om de baan te controleren. Dus hij moet hier geweest zijn om die knop aan te zetten. Een soort van ingebouwde zekerheid. Eigenlijk wel. Hoe kom je nou op plekken waar je met de trap niet bij kunt? Dan maken we ons vast aan de constructie met ons veiligheidsharnas. We stappen van de trap af, de baan in, de constructie in. Dan gaan we aan het werk. Oke dus je zit altijd heel goed vast. Je zit altijd helemaal goed gezekerd. Mag ik drukken? Jij mag drukken. Daar gaat ie. Het is nu tien uur, vier uur later. Alles is gecontroleerd, alles is goedgekeurd, de achtbaan is er klaar voor, iedereen hier is er klaar voor, veel plezier, doei! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15340790 362.773 8777 2019-04-22T22:00:00+00:00 yes no achtbaan beroep https://schooltv.nl/video-item/wat-is-endometriose-veroorzaker-van-abnormaal-pijnlijke-menstruatie 2024-01-04T12:24:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33555.w613.r16-9.222c6f6.webp Wat is endometriose? | Veroorzaker van abnormaal pijnlijke menstruatie Het maandelijkse feestje, de rooie vlag die uithangt of aan de rooie zijn. Je kunt er genoeg benamingen voor bedenken, maar eigenlijk hebben we het er niet vaak genoeg over: ongesteld zijn. En dat is een probleem, want zo kunnen ernstige aandoeningen gemist worden. Het kan zelfs zo zijn dat vrouwen hierdoor onvruchtbaar worden. Ik kan niet naar school, kan niet aan het werk, ik kan helemaal niks eigenlijk. Ja, meid, dat hoort erbij. Wat is nog normaal, wat is niet normaal? Ik dacht, ik moet vechten, ik moet gewoon sterker zijn, kom op, je kan het. Kijk even mee. Iets meer dan de helft van de Nederlandse bevolking is vrouw. Een groot deel daarvan is iedere maand ongesteld. Als vrouw heb je daar gemiddeld 38 jaar van je leven mee te maken. En eigenlijk weten we helemaal niet zo goed hoe al die vrouwen, dat kan ook je vriendin of je zus of je moeder zijn, die periode precies ervaren. Maar door een gigantisch onderzoek van het Radboud UMC, gehouden onder 42000 Nederlandse vrouwen, kunnen we er nu een stuk meer over zeggen. Zij vulden een online enquête in over de impact van hun ongesteldheid op hun dagelijks leven. We vroegen Bertho Nieboer, de hoofdonderzoeker, wat volgens hem de belangrijkste uitkomsten te zijn. Wat ons betreft is 1 van de meest opvallende uitkomsten dat toch ruim 85 procent van de vrouwen aangeeft last hebben van menstruatiepijn, waarbij 60 procent van de vrouwen dat aangaf dat ze daar zoveel last van hadden dat ze ook een schema af en toe daarop moesten aanpassen. Dat ze bijvoorbeeld sociale afspraken uit de weg gaan, of in een wat mindere intensiteit inplannen, of zelfs zich ziek moeten melden op hun werk. Ik zat er echt van te kijken dat zoveel vrouwen hevige klachten hebben. Dan hebben we dus bijvoorbeeld over buikpijn, psychologische klachten, moeheid, rugpijn, hoofdpijn en hevig bloeden. Zo erg zelfs, dat zijn dagelijkse gaan en staan er op moeten aanpassen. En de helft van de vrouwen praat er niet over als ze belemmerd zijn door deze menstruatieklachten, blijkt uit het onderzoek. En dat wegstoppen kan grote gevolgen hebben, want die hevige menstruatieklachten horen er helemaal niet per se bij. Het is niet normaal als jij je ziek moet melden, of dat jij de dag alleen maar door kan komen met 8 pijnstillers op. Als je zoveel last hebt, raden experts aan om naar de huisarts te gaan. Want het kan zo zijn dat er een onderliggend probleem is. Eén daarvan is bijvoorbeeld endometriose, daar krijgen best veel vrouwen mee te maken. Endometriose is slijmvlies wat eigenlijk aan de binnenkant van de baarmoeder hoort te zitten, wat aan de buitenkant van de baarmoeder terechtkomt. En dan is de meest voorkomende plek waar het dan terechtkomt de buikholte. Het moment dat je dan gaan menstrueren, kan het zijn dat die plekken ook gaan bloeden en gaan trekken en pijn gaan geven. Als je daar dat dan niet weet en je loopt daarmee door, dan kan het zijn dat door die verklevingen en door schade aan de eierstokken bijvoorbeeld, je onvruchtbaar kunt raken. Naar schatting hebben 1 op de 10 vruchtbare vrouwen. Dat zijn alleen in Nederland al honderdduizenden vrouwen. Nu worden die niet allemaal onvruchtbaar, maar je moet er niet mee blijven doorlopen, want dat kan extreme gevolgen hebben. Normaal gaat de ongesteldheid er zo aan toe. De baarmoeder maakt zich in de loop van de maand klaar voor het innestelen van een bevrucht eitje. Het baarmoederslijmvlies wordt dikker om dat eitje op te vangen. Maar als er geen bevruchting plaatsvindt, wil je lichaam van dat slijmvlies af. En dat is dus wat er met bloed tijdens de menstruatie naar buiten komt. En heb je endometriose, dan heb je tijdens je ongesteldheid nog eens extra pijn. Ja en ik sprak dus met Bianca en die moest zich dus iedere maand 4 dagen ziekmelden vanwege de hevige pijnklachten. Uiteindelijk bleek dat dus te komen door endometriose. Tijdens mijn menstruatie kon ik gewoon niet functioneren. Ik viel op een gegeven moment flauw van de pijn. Ik bleek eigenlijk al vol te zitten met verklevingen van de endometriose die die gewoon dus nu ook alle tijd heeft gehad om te woekeren. Op veel plekken op de darmen. En bij de eierstokken, de eileiders. Die waren al ja eigenlijk afgestikt door de endometriose. Ik heb een behoorlijke operatie gehad. Voordat ik die operatie inging, kreeg ik een keuze. Moesten we gaan voor kwaliteit van leven of voor een kinderwens. Ik had geen krachten meer, überhaupt niet voor mezelf dus ik kon me niet voorstellen dat ik een ukkie zou hebben. Kwaliteit van leven betekende ook een operatie, dus het verwijderen van de endometriose. Dat klinkt heel aanlokkelijk. Doe alles maar, alles mag. En dan word je wakker. Je krijgt te horen dat je dus niet meer zwanger kan worden. Dat is denk ik wel het moeilijkste aan het hele... Nog niet eens die pijn. Dat is wel heftig. Want je hebt wel een kinderwens. Ja. Maar hoe kan het dan, dat dit zo vaak gemist wordt? Dat er allemaal cystes en verklevingen in je buik zitten, maar dat een arts het dan toch niet ziet. Dat komt dus doordat vrouwen met endometriose dat vooral voelen tijdens hun ongesteldheid. Huisartsen denken dus al gauw dat je een hevige menstruatie hebt en dat het erbij hoort. Uit een ander recent onderzoek blijkt dat huisartsen te weinig weten over deze aandoening. Ze denken bijvoorbeeld eerder aan darmklachten. Mede daardoor duurt het gemiddeld 7 jaar voordat vrouwen weten dat ze endometriose hebben. Bij Bianca duurde dat dus nog langer. Pas na 11 jaar kreeg zij de goede diagnose, maar toen was het eigenlijk al te laat. Ik ben wel een aantal keren naar de huisarts geweest, ook naar verschillende huisartsen. Maar ook daar kreeg ik te horen: dat hoort erbij. Dus dan kom je bij de volgende afspraak. En dan wordt verteld: misschien ligt jouw pijngrens ook wel heel laag. Als je gruwelijk veel pijn ervaart, dan is dat gewoon een klap in je gezicht. En ik dacht, ik moet vechten, ik moet gewoon sterker zijn. Dat is niet te omschrijven eigenlijk. Dat raakt me nog steeds. Als een vriendin van mij een kindje krijgt, of mijn zus onlangs, dan realiseer ik me wel even wat me eigenlijk afgepakt is. Wat voorkomen had kunnen worden. Naar aanleiding van het grote menstruatie-onderzoek van het Radboud UMC wil het genootschap van huisartsen dat de zorg bij menstruatiepijn en endometriose verbetert. Maar niet alleen huisartsen spelen een rol, ook wij praten er niet genoeg over, of zeggen het niet eerlijk als wij ons niet oké voelen tijdens onze menstruatie. Wat is normaal, wat is niet normaal? Ik denk dat sommige vrouwen wel aan de bel trekken en ook wel aangeven dat ze veel last hebben, maar er is nog steeds een hele grote groep vrouwen in Nederland die toch denkt dat het erbij hoort. Of denkt dat ze niet moeten zeuren. En toch geen hulp gaat zoeken. Het lijkt me eigenlijk best wel lastig om hier als vrouw mee te dealen. Moet je nou als je hevige menstruatiepijn hebt gelijk bang zijn dat je onvruchtbaar wordt? Je kan niet zeggen: als meisje heb je zoveel kans om dit te krijgen en daarmee heb je zoveel kans dat je onvruchtbaar wordt, maar we weten wel dat uit een groep vrouwen die onvruchtbaar is, dat een grote groep daarvan endometriose heeft. Dus het is wel degelijk een ziekte met consequenties. Gelukkig gaat het niet altijd mis. Er zijn ook vrouwen die er op tijd bij zijn, zoals Emma. Zij slikt medicatie die ervoor zorgt dat de verklevingen bij haar baarmoeder niet verder groeien. Naarmate hoe vaker ik menstrueerde kreeg ik meer pijn. Toen heb ik tegen mijn moeder gezegd: dit is eigenlijk echt niet normaal hoeveel buikpijn ik heb. Eigenlijk best wel frustrerend. Ik kan niet naar school, ik kan niet aan het werk, ik kan helemaal niks eigenlijk. Ik ben bij de huisarts geweest, in het ziekenhuis, en ze hebben nog niks gevonden. En toen bleek dus dat mijn tante endometriose had. Ze zei: moet je eens kijken, misschien heb je dat ook wel. Toen ik bij de gynaecoloog kwam, toen hoorde ze het eigenlijk gelijk al aan mij. Dat ik wel endometriose zou hebben. Was het fijn, die erkenning? Ja best wel. Ik voelde gewoon gelijk al een stukje begrip. Heel veel vrouwen lopen gewoon door met klachten. We hopen dat dit een goede stap is in de richting van meer openheid hierover en dat vrouwen zich ook zeker geen zeur voelen als ze hiermee naar de huisarts gaan, en ook meer begrip van omgeving dan wel werkgevers als er vrouwen zijn die dus dermate last hebben daarvan dat ze misschien toch een wat aangepast schema moeten hebben. Het is dus echt belangrijk dat we daarover praten. Niet alleen met andere vrouwen, maar ook met je vriend, partner of misschien zelfs op je werk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15340791 537.088 2461 2019-04-07T22:00:00+00:00 yes no menstruatie baarmoeder vagina https://schooltv.nl/video-item/de-buitendienst-respect-voor-de-trekvogels 2024-01-04T12:24:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33556.w613.r16-9.10559ab.webp De Buitendienst | Respect voor de trekvogels! Jonata merkt dat er tijdens de lente steeds meer vogels in de tuin van de silo zitten. Hij vraagt zich af waar ze allemaal vandaan komen. Sosha heeft wel een idee hoe ze dat mysterie kunnen ontrafelen: Ze gaan de lucht in! Samen komen ze erachter dat veel vogels elk jaar een zware en lange tocht moeten maken. Wat die tocht zo gevaarlijk maakt laten Sosha en Jonata je in deze aflevering zien! https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1297144 1187.304 6137 2019-04-12T16:00:00+00:00 yes no vogel trekvogel https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-nationaal-park-drentsche-aa 2024-01-16T10:36:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33571.w613.r16-9.a23bd11.webp Het Klokhuis | Nationaal Park Drentsche Aa Sosha gaat met boswachters Kees en Lizette op expeditie in Drenthe. Ze gaan op zoek naar adders en slapen in een tentje vlakbij een beek. En waar wonen de geheimzinnige dassen? De steenrijke Marie-Louise wil graag de hele Drentsche Aa kopen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1289174 923.592 1928 2019-03-01T09:28:47+00:00 yes no Drenthe das natuur https://schooltv.nl/video-item/letterjungle-de-letter-m-kam 2024-02-01T13:50:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33573.w613.r16-9.4029802.webp Letterjungle | De letter m: kam Wat zit je haar leuk! Dankje, ik heb het net gekamd. Mag ik ook eens? Goeiemiddag! Hoi! Hee, Flippie. Hihihi. Wat is er nou? Dag Pip, dag Flip, dag Jip. Wat staat er op je shirt? k a m. Als je dat plakt, krijg je kkkkaaaammmm… kam. De m is de laatste letter. Als je goed om je heen kijkt, zie je de m. Deze ramen vormen een m. Of het gereedschap van deze boer. Als je goed kijkt zie je in deze auto met de klep open ook een m. Kam. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15356229 125.845 35402 2019-04-08T13:46:13+00:00 yes no letter woordenschat lezen https://schooltv.nl/video-item/het-ontstaan-en-de-inrichting-van-nederland-terug-naar-de-stad-en-de-vinexwijken 2024-01-16T15:05:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33574.w613.r16-9.46e43c8.webp Het ontstaan en de inrichting van Nederland | Terug naar de stad en de vinexwijken In het midden van de jaren 80 wordt de stad weer populair, vooral onder jongeren. Leegstaande panden hier in de haven die worden omgebouwd tot gewilde appartementen die voor veel geld worden verkocht aan jonge gezinnen. Dat gebeurt niet alleen in Rotterdam. Vanaf het begin van deze eeuw trekken de mensen weer meer naar de binnenstad. De binnensteden en oude woonbuurten worden opgeknapt, maar er komen ook nieuwe wijken bij. Het Rijk initieert samen met marktpartijen en woningcorporaties de realisatie van een ambitieus nieuwbouwprogramma aan de randen van de steden. In 25 jaar komen er in deze Vinex wijken meer dan 650.000 woningen bij. Maar ook de bedrijfsterreinen blijven groeien. Vooral kennisintensieve ondernemingen en bedrijven schieten als paddenstoelen uit de grond. En ondertussen wordt het centrum van de steden in plaats van een woongebied steeds meer een gebied waar je je vrije tijd doorbrengt. Winkels, terrasjes, musea. Er zijn ontzettend veel toeristen. In Amsterdam wel 18 miljoen per jaar. En dat aantal blijft alleen maar groeien. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15356230 89.16 6430 2019-04-09T08:30:12+00:00 yes no stad landschap verstedelijking https://schooltv.nl/video-item/het-ontstaan-en-de-inrichting-van-nederland-crisis-en-post-crisis-in-de-stad-van-de-21e-eeuw 2024-01-15T16:14:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33575.w613.r16-9.e14b687.webp Het ontstaan en de inrichting van Nederland | Crisis en post-crisis in de stad van de 21e eeuw 2008: een wereldwijde economische crisis treft ook Nederland. Bedrijventerreinen die komen leeg te staan en nieuwbouwprojecten die worden stilgelegd. Ook veel winkelstraten krijgen het moeilijk. Mensen hebben steeds minder te besteden en het geld dat ze te besteden hebben, geven ze meer en meer uit aan online winkels. Winkelen, wonen en werken verandert. In de leegstaande bedrijfspanden vestigen zich kleine bedrijfjes en zzp’ers. Er wordt niet meer nieuw gebouwd en de aandacht verplaatst zich naar leegstaande gebouwen die een nieuwe invulling krijgen. Ook grotere gebieden worden anders ingericht zoals hier in de Nieuwe Stad, het terrein van de oude Prodentfabriek in Amersfoort. Hier is een dynamische microstad ontstaan met een festivallocatie en een mix tussen grote en kleine bedrijven. Wie wil hier nog niet werken. De ideeën sluiten helemaal aan bij nieuwe visies op duurzaamheid en ander gebruik van de stad en de openbare ruimte. Zo ontstaat er een nieuwe dynamiek in de stad. Rond 2015 komt er een einde aan de crisis. Door een jarenlange stilstand wordt er vanuit de bouw geroepen om meer nieuwbouw. De vraag is gaan we hergebruiken of nieuw bouwen. En dan hebben we het vooral over het westen van het land. De steden die blijven maar groeien terwijl het aan de randen van Nederland steeds leger wordt. De Randstad zal moeten gaan uitbreiden, maar de vraag is hoe. In de stad of in het weiland? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15356231 105.04 1910 2019-04-08T22:00:00+00:00 yes no crisis economie verstedelijking bouw https://schooltv.nl/video-item/het-ontstaan-en-de-inrichting-van-nederland-natuurlijk-landschap-het-holoceen 2024-01-15T16:14:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33576.w613.r16-9.1361392.webp Het ontstaan en de inrichting van Nederland | Natuurlijk landschap, het holoceen Soms bij helder weer kun je daar Engeland zien liggen. Maar er is een tijd, zo'n 10.000 jaar geleden dat je er gewoon heen kunt lopen. Als het dan warmer wordt dan smelten de ijskappen die in Noord-Europa liggen en stijgt de zeespiegel met zo'n 120 meter. En ontstaan op een zeker moment langs de zandige kust strandwallen en Wassenaar dat daar verderop ligt, dat is gebouwd op meerdere strandwallen. De hogere delen van de Noordzee zoals de Doggersbank, klaverbank en bruine bank steken nog lang boven het water uit. En ook het zuidelijke deel van de Noordzee blijft lange tijd droog, maar uiteindelijk ontmoeten de zee en het nauw van Calais elkaar en wordt Engeland definitief een eiland. Het ontstaan van de gesloten duinen op de strandwallen blokkeert vervolgens de waterhuishouding in het gebied. Achter de duinen ontstaan daardoor moerassen en waterplassen. In de open vlakte beginnen bomen te groeien. Het groeit zo dicht dat zich een voedselrijke laag ontwikkelt. Zo ontstaat hier een veengebied. Zoogdieren die gewend zijn om in een warmer klimaat te leven komen naar deze gebieden. Ze worden gevolgd door een jager de mens. Die zoekt de hoger gelegen gedeeltes op om zich te vestigen op zandheuvels bijvoorbeeld, zoals deze donk, de Hazeldonk bij Molenaarsgraaf. Rond 2800 voor Christus leggen de mensen op de hogere gronden aan de kust akkertjes aan. Greppels worden gegraven om het land te ontwateren. Een eenvoudige ploeg, een eergetouw, wordt gebruikt om het land te bewerken en voren te trekken waar zaden ingestopt worden. Die greppels die graven we nog steeds en dat ploegen doen we ook. Sindsdien is het landschap enorm veranderd en van de eerste akkers en hutten is in het huidige landschap niets meer terug te zien. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15356232 130.6 5612 2019-04-08T22:00:00+00:00 yes no Noordzee landschap zeespiegel https://schooltv.nl/video-item/nieuwsuur-in-de-klas-de-kosten-van-alcoholgebruik 2024-01-04T12:24:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33577.w613.r16-9.0d2cd33.webp Nieuwsuur in de klas | De kosten van alcoholgebruik In Nederland houden we wel van een drankje. Vooral bij jongeren zijn de cijfers van het aantal alcoholconsumpties opvallend hoog. Een grote behoefte aan alcohol kan schadelijk zijn voor je gezondheid, en kost de maatschappij miljarden euro’s. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15356240 463.44 1242 2019-04-10T22:00:00+00:00 yes no alcohol maatschappij kosten verslaving https://schooltv.nl/video-item/andere-tijden-in-de-klas-de-russische-revolutie 2024-01-16T16:17:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33578.w613.r16-9.f239149.webp Andere Tijden in de klas | De Russische Revolutie Rond 1900 is Rusland een land met aan het hoofd de almachtige Tsaar. Onder leiding van de Tsaar doet het land ook mee aan de Eerste Wereldoorlog, maar dat is geen succes. Rusland verliest de oorlog en in 1917 wordt de Tsaar afgezet. Uiteindelijk nemen de bolsjewieken onder leiding van Lenin de macht over en wordt Rusland de Sovjet-Unie. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15364685 558.16 32364 2019-04-14T22:00:00+00:00 yes no Rusland revolutie Eerste Wereldoorlog Sovjet-Unie https://schooltv.nl/video-item/de-aardappeleters-in-de-klas-steak 2024-01-04T12:24:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33579.w613.r16-9.cd163fa.webp De Aardappeleters in de klas | Steak Nergens ter wereld worden zoveel koeien gegeten als in Argentinië. De koeien werden ooit meegenomen door de Spaanse overheersers en losgelaten in het uitgestrekte land. Joris gaat langs bij de cowboys die nog op traditionele wijze hun koeien hoeden voor het de melk, het leer en het vlees. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15364687 495.92 1060 2019-04-15T22:00:00+00:00 yes no koe vlees Zuid-Amerika voedsel https://schooltv.nl/video-item/het-ontstaan-en-de-inrichting-van-nederland-natuurlijk-landschap-de-eerste-nederzettingen 2024-01-15T16:14:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33580.w613.r16-9.58b37cc.webp Het ontstaan en de inrichting van Nederland | Natuurlijk landschap, de eerste nederzettingen Tussen 3500 en 2500 voor Christus neemt het stijgen van de zeespiegel af. De westelijke kustlijn sluit zich en daarachter stagneert de afvoer van water naar zee. In het binnenland wordt het daardoor steeds natter en ontwikkelt zich veen. De noordelijke kustlijn blijft wel onder invloed van de zee. De mensen die trekken naar hoger gelegen gebieden in het landschap of werpen vanaf 200 voor Christus terpen op. Of ze bedenken nieuwe technieken om toch in de vruchtbare veengebieden te kunnen blijven wonen. Zo worden klepduikers ingezet voor de ontwatering van het veengebied. Maar zonder water klinkt het veen in en het gevolg is dat de bodem begint te dalen. Later gaat men in de zuidwestelijke delta en het rivierengebied de eerste dammen en dijken bouwen om het water buiten te houden. Ook leggen ze verhogingen aan in de kustgebieden en langs de noordkust van ons land, zoals de terpen, wierden of werven. Zo zijn ze veilig voor het water bij storm en springtij. Hier in Zeeland, maar ook in Friesland en Groningen kun je als je goed kijkt nog de verhogingen zien in het landschap die herinneren aan de terpen van toen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15364691 89.2 4384 2019-04-10T22:00:00+00:00 yes no Nederland zeespiegel veen dijk https://schooltv.nl/video-item/het-ontstaan-en-de-inrichting-van-nederland-de-romeinse-limes 2024-01-16T15:55:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33581.w613.r16-9.1f40730.webp Het ontstaan en de inrichting van Nederland | De Romeinse limes Rond het jaar nul bezetten de Romeinen het zuiden van ons land en ze komen tot aan hier, de Oude Rijn. Langs deze rivier leggen ze een weg aan om de forten met elkaar te verbinden die de noordgrens van het Romeinse Rijk, de Limes, moeten verdedigen. Bij deze legerkampen ontstaan nederzettingen en veel namen van plaatsen uit die tijd herkennen we nog in huidige plaatsnamen. Zoals Novio Magus: Nijmegen. Levefanum: Wijk bij Duurstede. Ceuclum: Kuik. Trajectum: Utrecht. Mosa Trajectum Maastricht. En Fletio: Vleuten. Er verschijnen dammen, klepduikers en bruggen in het landschap en de Romeinen leggen kanalen en havens aan. Om de grond te ontwateren graven ze lange greppels, onder andere in Midden-Delfland zijn daar sporen van gevonden. Over de kanalen varen de Romeinen met schepen zoals deze. Je moet je bijvoorbeeld voorstellen dat hier nog een mast stond met een zeil. In de jaren zeventig worden er zes van dit soort schepen gevonden bij Zwammerdam. Maar er worden ook schepen gevonden in de Meern en in Woerden. In de derde eeuw na Christus wordt het Romeinse Rijk onstabiel en de bevolking neemt in aantal af. Daarnaast begint de zeespiegel weer te stijgen en in combinatie met bodemdaling, veenafgravingen en minder aanvoer van zand, klei en grind door de rivieren betekent dat overstromingen en vernatting van Nederland. Mensen trekken weg naar hoger gelegen gebieden. Het duurt bijna anderhalve eeuw voordat de Romeinen zich geheel uit ons land terugtrekken. Maar ze laten wel veel dingen na. Op diverse plekken vinden archeologen dan ook delen van dijken, bruggen, kanalen en wegen. Van de grensweg is nu niet veel meer te zien. Hoewel er onder de grond op verschillende plaatsen nog wel stukken aanwezig zijn. Zoals hier in Leiden waar de limes ook heeft gelopen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15364692 137.64 11363 2019-04-10T22:00:00+00:00 yes no Limes Romeinen Nederland landschap https://schooltv.nl/video-item/jong-in-oorlog-naar-school-in-oorlog 2024-01-04T12:24:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33587.w613.r16-9.fd258cd.webp Naar school in oorlog | Veranderingen in de klas Op 10 mei 1940 begint de Tweede Wereldoorlog ook in Nederland. Ons leger vecht vijf dagen lang tegen de Duitse soldaten. Rotterdam wordt gebombardeerd en dan uiteindelijk geeft Nederland zich over. De Duitsers worden de baas in het land. Wij woonden in Tilburg in de wijk Broekhoven. Er kwamen heel veel vliegtuigen, alle mensen stonden buiten en toen zei een man bij ons uit de buurt: dat wordt oorlog. Al snel komt het normale leven weer op gang, ondanks de bezetting gaat iedereen aan het werk en gaan de kinderen gewoon weer naar school. In de Heikestraat was die school. Dat was allemaal vlakbij elkaar: de kerk en de school. Daar konden wij allemaal te voet naartoe. Op school krijgen kinderen Duitse les en soms worden juffen en meesters vervangen omdat ze niet pro-Duits genoeg zijn. Ik woonde met mijn vader en mijn moeder en mijn twee jaar oudere zusje in Amsterdam-Zuid. De familie van Betty is Joods en Joodse mensen worden door de Duitse bezetter steeds meer onderdrukt. Ze moeten een ster dragen, in aparte wijken wonen en op school wordt het ook anders. Joodse kinderen mochten niet meer met niet-Joodse kinderen op school zitten. Dus alle Joodse kinderen moesten bij elkaar. Net als alle andere maatregelen. Ik was op zwemles in de Hobbemastraat. Ik mocht niet meer zwemmen. Ik mocht niet het park in. We gingen altijd met vakantie, mochten niet meer met vakantie, dus dat was één van de maatregelen die erbij was. Elke dag verdwijnen er kinderen uit de klas van Betty. Ze worden naar concentratiekampen overgebracht of duiken onder. Je had natuurlijk wel een idee, want mijn ooms en tantes waren weg en ook op school... Ik zeg altijd tegen de kinderen: kijk, jij was er niet meer. De volgende dag was jij er niet meer. Er werd niet veel over gesproken, maar je wist natuurlijk wel dat er iets aan de hand was. Ik heb ook de mensen gezien die uit de huizen gehaald werden. Joop zit op school in Nederlands-Indië, het tegenwoordige Indonesië. Als de Tweede Wereldoorlog twee jaar aan de gang is, wordt Nederlands-Indië bezet door Japan. Toen kwam ik dus in de vierde klas. En daar leerde je Japans en rekenen. Ik heb ook met een houten geweertje moeten marcheren. Een nichtje van mij speelde goed piano en toen een Japanse officier kwam, was het een eer voor haar om voor die Japanner te spelen en ook een eer voor de school. Het was een soort verheffing. Wat ik van die Japanners hebben overgenomen is bijvoorbeeld haiku's proberen te schrijven. Maria loopt gevaar omdat haar vader in het verzet zit. Ze moet onderduiken op een boerderij in Heerhugowaard. Als het daar te gevaarlijk wordt, wordt ze naar een ander onderduikadres in Tilburg gebracht. Ze komt bij een echtpaar terecht en krijgt een andere achternaam zodat niemand weet wie ze echt is. Daar ging ik naar school. Ik sprak anders dan de Tilburgers. Daar werd ik wel gepest. Ze hadden ook zo'n versje, want ik had rood haar... Rooie, rooie, ik zal je gooien, met een steen tegen je been, met kluit tegen je snuit. Rooie, rooie, de kerk is uit. Dat was niet leuk. Op een gegeven moment moest ik nablijven in school. Dat was heel vreemd. Ik mocht met schriftjes, ik mocht overal mee helpen, ik mocht op het bord enzovoorts. Ik snapte het eigenlijk niet zo goed. Wat was er nou aan de hand: er waren twee Duitsers aan de deur gekomen. Zij zeiden: u heeft hier een onderduikkind. Zij hield vol van niet en die lui die dachten heel slim te zijn, die bleven aan de voordeur wachten. Zij dachten: dat kind komt dadelijk vanzelf uit school. Maar zij zag kans om achter naar de buren te gaan, dat die moesten vertellen dat ik op school moest blijven, dat het veel te gevaarlijk was. Daar heb ik gezeten tot 's avonds een uur of half tien geloof ik. Toen kwam er iemand, toen mocht ik weer mee. Maar toen had ze wel in de knijp gezeten natuurlijk. Die twee hebben gedacht: nu zal ze wel niet meer komen. Betty is ondergedoken in Friesland en gaat naar de dorpsschool. Nou, ze is vast Joods, nou nee, mijn ouders zeggen... Enzovoort enzovoort. Het was zelfs zo dat ik bij het hoofd van de school een paar keer ondergedoken ben geweest. Want als er dan weer sprake was dat er Duitsers kwamen, en die kwamen natuurlijk voor onderduikers, voor wapens, voor clandestien slachten, voor Engelse piloten, voor de radio. Noem het maar op. Dan ging ik naar een andere plaats. En één keer in het huis in het hooi verstopt. De school van Netty wordt in beslag genomen door Duitse soldaten. Wij zijn in het begin gewoon naar school gegaan, maar op het laatst kwamen ook de soldaten in die school. En dan moesten wij in een andere straat in een melkfabriek, dat weet ik nou goed, daar hadden wij maar 2 uur per dag les. Je hebt daar niet zoveel geleerd natuurlijk. Dat kan ik me niet indenken. Nee. Daar hebben we wel veel mee gemist denk ik. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15370504 410.474 10387 2019-04-15T10:15:30+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog https://schooltv.nl/video-item/jong-in-oorlog-onderduiken-in-oorlog 2024-01-16T15:09:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33588.w613.r16-9.d2ffc17.webp Onderduiken in oorlog | Verbergen voor de Duitse bezetter Tijdens de Tweede Wereldoorlog moeten ruim 300.000 Nederlanders onderduiken. Ze verstoppen zich omdat ze in het verzet zitten, niet voor de Duitse bezetter willen werken of omdat ze Joods, Roma of Sinti zijn. Ik ben Betty Radema. Ik zou de volgende maand 7 jaar worden toen de oorlog begon. Ik woonde in Amsterdam. Ik ben geboren in '35 en in 1940 bij het uitbreken van de oorlog was ik 5 jaar en ik heet Maria van den Wildenberg. Wij waren Joods. Maar niet dat we dat wisten. Ik heb absoluut geen enkele herinnering aan Joods zijn voor de oorlog of in de oorlog. Tot natuurlijk het ogenblik dat mijn vader ontslagen werd eind 1940. Joden worden steeds meer onderdrukt door de Duitse bezetter. Ze worden ontslagen, kinderen moeten naar speciale scholen en ze moeten een ster dragen, een Jodenster. Vanaf 1942 moeten ze zich melden bij de autoriteiten en worden door de nazi's naar concentratiekampen gestuurd. Tijdens de Tweede Wereldoorlog duiken veel Joden onder om hieraan te ontkomen. Ook voor Betty en haar zusje hebben hun ouders een onderduikadres geregeld. Er werd niet veel over gesproken, maar je wist natuurlijk wel dat er iets aan de hand was. Ik heb ook de mensen gezien die uit de huizen gehaald werden. Soms lagen er allerlei foto's op straat. Mijn moeder vond dat vreselijk. Die heeft dus gezorgd dat alle foto's en kleine spullen die we hadden over het dak naar niet-Joodse vrienden zijn gebracht om te bewaren. Er werd niet veel over de oorlog gesproken en natuurlijk wist mijn vader alles wat er gebeurde en mijn moeder ook. Maar we werden er niet bang gemaakt. Dus toen we gingen onderduiken werd er ook gezegd: jullie gaan nu logeren. Verder dacht je er eigenlijk niet over na. De vader van Maria zit in het verzet. Hij is gemeenteambtenaar en weigert mee te werken met de Duitse bezetter. Toen kwam hij thuis vrijdagavond. Dat kan ik me goed herinneren. Hij zei: het wordt me te heet onder de voeten. Ik moet weg. Maar ik heb ervoor gezorgd dat er voor jullie allemaal onderdak is. Toen is hij vertrokken. De volgende dag komen ze haar vader ophalen, maar die is er niet meer dus nemen ze Maria's moeder mee. Ze wordt als straf gevangen gezet in Kamp Vught, vlakbij Den Bosch. En ik zie ons nog, we stonden met z'n vijven voor het raam te kijken naar mijn moeder tussen die twee kerels. Het was één vreemde en één uit Heerhugowaard. Wij stonden met z'n vieren te huilen. Alleen mijn jongste zusje riep: ik huil niet. Ik ben een flinke meid. En toen... Dat is een blinde vlek bij mij. Toen ging het heel snel. Alles werd ingepakt en wegwezen, want anders komen ze dadelijk ook nog... Toen werden mijn zus onder mij en ik in Heerhugowaard-Zuid naar een boerderij gebracht. Zij waren dolgelukkig met ons. Mijn twee broers werden ergens anders heen gebracht. Op dat moment kreeg je een andere naam. Ik heette Appelman en die twee van mij heetten Berepoot. Mijn jongste zusje, wij wisten niet waar zij gebleven was, maar zij was dus naar Tilburg. Ook Maria's ouders hebben onderduikadressen geregeld voor de kinderen. Maria komt eerst bij een boerengezin in de buurt van haar woonplaats Heerhugowaard terecht. Ze mag dan nog niet naar school. Dat is te gevaarlijk. Na zes weken komen ze hen op het spoor en wordt ze snel weggehaald en naar Tilburg gebracht. Daar komt Maria terecht bij een echtpaar, oom Pierre en Tante Ria, waar nog een andere jongen wordt opgevangen, Piet. Ik miste mijn ouders heel heel erg, en mijn broers en zusje. Ja. Ik heb wel eens liggen huilen in bed. Betty wordt ondergebracht bij een groot gezin in Middelburg. Een kleine kamer. Ik weet ook nog hoe hij eruit zag. Van mijn ouders kregen wij heel geregeld, in die twee weken dat ze er nog waren, brieven. Die waren ook heel opgewekt. Er zou ook een plaats voor hun gezocht worden en we moesten ons geen zorgen maken, enzovoort enzovoort. Toen werd ons verteld dat onze ouders met de razzia van 20 juni opgehaald waren. Toen was het afgelopen met de brieven. Maar ook Betty loopt gevaar in Middelburg en wordt in het geheim naar een boerderij in Friesland overgebracht. Toen naar Friesland. Dat was iets heel anders. Geen stromend water, je kon je niet wassen. Het was een ongetrouwde boer en zijn huishoudster die eigenlijk nog nooit een kind gezien hadden, maar op Bijbelse gronden ons opnamen en voor ons zorgden. En dat deden ze zo goed en zo kwaad als het ging. Ik moet zeggen, ze zijn ontzettend aardig voor ons geweest. Streng maar aardig. Zowel Betty als Maria gaan tijdens hun onderduikperiode gewoon naar school. Ze hebben een andere achternaam gekregen en de kinderen op school weten niet waar ze vandaan komen. Dat mogen ze natuurlijk ook niet vertellen. Als ernaar gevraagd wordt verzinnen ze dingen, zoals dat ze uit Rotterdam komen. En ze moesten verhuizen omdat hun huis is verwoest bij de bombardementen. 'Ze is vast Joods'. Nou, nee, en mijn ouders.... Enzovoort enzovoort. Maria is nog steeds ondergedoken als Tilburg op 27 oktober 1944 wordt bevrijd door de geallieerden. Op een gegeven moment was het Zuiden dus bevrijd. Mijn vader had ik nog niet gezien, die heb ik toen ook niet gezien, hij kwam veel later. Ik weet niet eens waar hij toen zat. Mijn moeder was te voet van Vught naar Den Bosch gelopen, want daar woonde nog een nicht en die hebben haar toen naar Tilburg gebracht. Want de familie zat allemaal in Tilburg, Oisterwijk, Loon op Zand. Daar zijn wij op een middag naartoe geweest en toen kwam ineens mijn moeder binnen. Dat was een weerzien.... Iedereen vloog er naartoe natuurlijk. Zij was heel emotioneel en wij stonden eigenlijk te duwen en te trekken om aan de beurt te komen. Maria en haar broertjes en zusjes gaan na de oorlog weer bij hun ouders wonen. Dan ben je ineens weer allemaal bij elkaar. Mijn ouders moesten ook aan ons wennen en wij aan hun. Als ook het noorden van Nederland is bevrijd. duurt het nog maanden voordat Betty wordt opgehaald. Haar ouders hebben de oorlog niet overleefd. Ze zijn op 2 juli 1943 door de nazi's vermoord in Sobibor, een vernietigingskamp in het huidige Polen. Betty en haar zus gaan bij een tante wonen in Amsterdam. Mijn onderduiktijd heeft andere impact gehad. Ik bedoel, niet zo zwaarwegend als de gedachten daarna wat er met je ouders gebeurde. Ik bedoel, dat was veel zwaarder dan de onderduik. Bij de onderduiker heb je toch een idee van: nou ja, straks is het afgelopen. Dan ga je weer naar huis toe. Ik vind het belangrijkste, kinderen moeten weten dat een gezin, dat je daar heel blij mee mag zijn. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15370505 549.354 10737 2019-04-15T11:29:24+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog onderduiken https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-nationaal-park-de-biesbosch 2024-01-04T12:24:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33598.w613.r16-9.2c3bf29.webp Het Klokhuis | Nationaal Park De Biesbosch Janouk gaat met de kano op expeditie in de Biesbosch. Boswachter Thomas neemt haar mee naar een beverburcht. Ze overnachten in een tentje in een verwilderd bos en de volgende ochtend gaan ze op zoek naar de gigantische zeearend. Bert en Joke doen een quiz over de Biesbosch. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1289160 925.128 3444 2019-04-23T17:00:00+00:00 yes no natuur Nederland bos https://schooltv.nl/video-item/jong-in-oorlog-leven-in-nederlands-indie-in-oorlog 2024-01-04T12:24:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33599.w613.r16-9.33d28ae.webp Nederlands-Indië in oorlog | Leven onder de Japanse bezetting Indonesië is in 1940 een kolonie van Nederland. Het heet Nederlands-Indië. Er wonen zo'n 60 miljoen Indonesiërs en maar 300.000 Nederlanders. En toch zijn zij de baas in het land. Totdat in 1942 Nederlands-Indië bezet wordt door het Japanse leger. Mijn naam is Karin Ottenhof. Ik ben geboren in 1941. Ik ben Joop Lefrandt. Geboren 23 augustus 1933. In Nederlands-Indië wonen verschillende bevolkingsgroepen waaronder Indonesiërs, Indo-Europeanen en Europeanen. De Indonesiërs zijn veruit in de meerderheid en eerst nog blij met de komst van de Japanners, omdat ze nu niet langer door de Nederlanders worden overheerst. Dat is anders bij de Indo-Europeanen. Zij zijn van gemengde afkomst, bijvoorbeeld een Indonesische moeder en een Nederlandse vader. Nadat de Japanners Nederlands-Indië hebben veroverd, beginnen ze met het gevangen zetten van alle Nederlanders en andere Europeanen in speciale Japanse kampen. De Japanners willen een groot Aziatisch rijk en daarin is geen plaats voor blanke mensen of voor mensen met een gemengde afkomst. Joop en Karin zijn allebei van gemengde afkomst en geboren in Nederlands-Indië. Ik was enig kind, mijn vader en moeder waren gescheiden. Maar toen ik een jaar of vijf was, een oom van mij die stierf, zijn vrouw ook, en de kinderen zijn toen toegewezen aan mijn moeder. Mijn moeder en mijn vader die waren dus gemengdbloedig. En mijn oma Siti Katimah heeft aan de ene kant mijn opa de bezorgde uitspraak gegeven: kinderen, vooral jullie meisjes, jullie moeten maar goed een vak leren, want een rijke Nederlander, volbloed Nederlander, die kijkt heus niet naar Indische meisjes. Maar aan de andere kant, als je een opleiding hebt, dan kun je wat wij noemen een witteboordenbaan krijgen, want je bent altijd nog meer dan een Inlander. Dat woord Inlander was een erg koloniaal woord. Het was een gelaagde maatschappij. Mijn moeder was toch tot de rijken. Zij voedde ons helemaal Europees op. Ze was echt volbloed Nederlandse en wij waren Indo maar niet van de lagere klasse. Ik vind het vervelend om klasse te noemen, maar we hadden geld. Mijn moeder kon alles doen. Ze deed alles wat ons hartje begeerde. Vaak met vakantie, we hadden bedienden die ook familie waren, aangetrouwd. Zij waren graag bij ons in dienst. We hadden een tuinjongen, een binnenmeid, een buitenmeid en een babu die de was deed. Mijn vader werkte bij de spoorwegen en mijn moeder was kleuterleidster. Zij waren net naar de mooie stad Djokja, een ouderwetse sultanstad, overgeplaatst. Toen mijn vader werd opgepakt, en niet alleen mijn vader natuurlijk, maar iedereen die had meegevochten tegen de Japanse troepen, ook mijn ooms, werd opgepakt en in krijgsgevangenkampen gezet. Omdat Joop en Karin van gemengde afkomst zijn, worden ze niet opgesloten in een kamp en mogen ze gewoon in hun eigen huis blijven. Ze worden daarom buitenkampers genoemd. Maar het leven wordt hen niet gemakkelijk gemaakt. Veel Indonesiërs zien hun als verraders omdat ze met Nederlanders hebben samengewerkt. De Indonesische bevolking wordt door de Japanners opgestookt om zich tegen de Europeanen en Indo-Europeanen af te zetten. De Indonesische bevolking wordt steeds vijandiger en ook de Japanners behandelen hen slecht. Het werd gevaarlijk om uit huis te gaan omdat we zo opvielen, als te wit. In de koloniale tijd moesten we ons zo wit mogelijk gedragen en heel netjes Nederlands praten en proberen een witteboordenbaan te krijgen. Maar in de Japanse tijd moest je juist helemaal niet zo wit mogelijk zijn. Ons nichtje dat het donkerst was en dat ook heel rap Surabayaans Javaans kon praten, die was onze ambassadeur op de markt. Zij ging dan, eerst kopen, toen dat niet meer ging, ruilen. De laatste handdoeken, de laatste lakens, voor eten voor ons allemaal. Janus, de oudere broer van Joop, is dan al in een kamp gevangen gezet. Joop en zijn moeder worden vaak overvallen door boze Indonesiërs en de huisbaas wil hen uit hun huis zetten. 14 oktober. Toen mijn broer Janus geïnterneerd was, kwam onverwachts de huisbaas die zei: jullie moeten nu het huis uit. Toen heeft mijn moeder zich vernederd door te knielen op de grond. De zoon van de huisbaas heeft ze bij de enkels beetgepakt en zijn voet in haar nek gezet. Als hij had doorgedrukt, was dat mijn moeders dood, maar hij was van hoge afkomst en hij was gevoelig voor dat gebaar. Toen mochten wij drie dagen langer in dat huis blijven. Uiteindelijk vinden Joop en zijn moeder ergens anders onderdak. Maar ook daar leven ze in angst. Net als de familie van Karin. En de wasmeid, die in het begin nog graag bij ons werkte, kreeg op een gegeven moment... Ze moest afscheid nemen, huilend, want haar Lurah, haar wijkhoofd, had gevraagd: waarom werk je bij die blanken? Kan je niet voor je eigen volk werken? En toen zijn de tantes zo geschrokken dat we helemaal niet meer aan de voorkant van het huis mochten spelen. In de zomer van 1945, als de oorlog in Europa al voorbij is, is Nederlands-Indië nog steeds bezet door de Japanners. Om de Japanners te dwingen zich over te geven, werpen Amerikaanse bommenwerpers op 6 en 9 augustus van dat jaar twee atoombommen af boven Japan. Het land geeft zich over en de Tweede Wereldoorlog is nu ook in Azië voorbij. Twee dagen later was de radioboodschap van Soekarno en Hatta, een Javaan en een Sumatraan die tijdens de Japanse bezetting hadden mogen warmdraaien voor het vrije Indonesië, en zij zeiden: vandaag hebben wij het vrije Indonesië opgericht. Die gingen niet verder wachten wat er gebeuren zou na het verdwijnen van de Japanners. Voor Joop en Karin is de angstige tijd nog niet voorbij. De Indonesiërs willen niet terug naar de tijd van vóór 1942, toen Nederlanders in Nederlands-Indië de baas waren. Ze willen onafhankelijk zijn en keren zich nog krachtiger tegen de Europeanen en de Indo-Europeanen. Een huisvriend van ons werd ineens vijandig. Wij gingen altijd schijngevechten houden van de Wajang, met echte messen uiteraard. Op een gegeven ogenblik heeft hij me echt gestoken. Ik heb nog het litteken. Dat vertelde je je moeder niet want dat was net als verraad. Maar ja, vriendschap gaat boven vijandschap. Vanuit Nederland worden soldaten gestuurd om tegen de onafhankelijkheidsstrijders te vechten. De gevechten duren tot 1949. Dan wordt Indonesië definitief onafhankelijk. De ouders van Karin en Joop voelen zich niet meer welkom in Indonesië en vertrekken voorgoed naar Nederland. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15381463 524.693 15261 2019-04-15T12:03:29+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog Nederlands-Indië https://schooltv.nl/video-item/vroege-vogels-in-de-klas-zilvermeeuwen-in-de-stad 2024-01-23T13:39:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33602.w613.r16-9.b014897.webp Vroege Vogels in de klas | Zilvermeeuwen in de stad Meeuwen zie je vaak in de grote stad, waar ze hun kostje bij elkaar scharrelen. Zo ook de zilvermeeuw. Onderzoekers ringen de meeuwen om te achterhalen waar ze broeden en foerageren. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15381469 354.44 795 2019-04-16T22:00:00+00:00 yes no meeuw vogel stad biologie biodiversiteit https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-antibiotica-en-resistente-bacterien 2025-10-15T07:10:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33603.w613.r16-9.ee9583b.webp EenVandaag in de klas | Antibiotica en resistente bacteriën Antibiotica helpen lang niet meer tegen elke infectie, want sommige bacteriën zijn resistent en worden niet gestopt door een antibioticakuur. Nederlandse onderzoekers hebben nu een mogelijke oplossing voor dit groeiende probleem. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15381477 416.6 4611 2019-04-17T22:00:00+00:00 yes no bacterie antibiotica medicijn wetenschap resistentie https://schooltv.nl/video-item/wat-te-doen-met-vervelend-nieuws-praten-over-vervelend-nieuws-op-tv-helpt 2024-01-04T12:24:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33604.w613.r16-9.14b8d9b.webp Wat te doen met vervelend nieuws? | Praten over vervelend nieuws op tv helpt Het is normaal als je schrikt of bang bent nadat je vervelende berichten in het nieuws ziet. Dat je dingen denkt als ‘waarom gebeurt dit?’, ‘kan het mij ook overkomen?’ en ‘ben ik wel veilig?’. Je bent niet de enige met dit soort gevoelens. Ook veel andere kinderen en volwassenen hebben er last van. Wat je wel moet weten is dat dit soort heftige gebeurtenissen in het journaal te zien zijn, omdat ze niet vaak voorkomen, en dat de kans heel klein is dat het jou of iemand die je kent overkomt. Wat moet je doen als je bang of verdrietig bent? Het helpt om erover te praten. Dat kan met je ouders, een meester of juf, of misschien wel met de hele klas. Als je verdrietig bent, kun je het beste dingen doen waar je weer blij van wordt. Kijk je favoriete film, speel met je huisdier of ga sporten met vrienden. Probeer als je naar bed gaat vooral aan leuke dingen te denken. Kijk bijvoorbeeld voor het slapen gaan naar leuke foto’s of lees een stuk uit je favoriete boek. Het kan ook helpen om je gedachten op te schrijven, of te tekenen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15381478 62.613 1723 2019-04-16T12:19:27+00:00 yes no nieuws mediawijsheid https://schooltv.nl/video-item/jong-in-oorlog-de-biesbosch-grens-tussen-bezet-en-bevrijd-nederland 2024-01-04T12:24:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/42000/images/42052.w613.r16-9.5baeb78.webp De Biesbosch in oorlog | Grens tussen bezet en bevrijd Nederland Martin en Wim wonen aan de rand van de Biesbosch, een moerassig getijdengebied in het midden van ons land. De eerste jaren van de oorlog is het nog rustig in de dorpen waar ze wonen, maar dat verandert eind 1944 als de Biesbosch een frontlinie wordt: de grens tussen het bevrijde zuiden en bezette noorden van Nederland. Ik ben Martin Hoevenaar, geboren in Lage Zwaluwe, een dorpje aan de rivier, 07-01-1936. Mijn naam is Wim Nouwen. Ik was vijf jaar toen de oorlog is begonnen. Het gebied waar woonden, mijn vader en veel van die mensen, die verdienen het brood in de Biesbosch. De Biesbosch is momenteel een nationaal park. Dat was voorheen gewoon een wild gebied. Je moest er de weg weten, wilde je er uit de voeten kunnen. Als je er niet bekend bent, kan je er verdwalen. Het water ging toentertijd nog op en neer. Dan scheelde het twee meter en als je buiten de vaargeul kwam, dan kwam je vast te zitten en dan moest je wachten totdat dat het water weer gekomen was en dan kon je weer vlot komen. De Duitsers durfden daar niet in. Sommige gaatjes gingen ze wel een klein beetje in, maar het meeste deel durfden ze niet in, het is een doolhof. Op 6 juni 1944 landden geallieerde legers op de stranden van Normandië in Frankrijk. Ze rukken snel op richting het noorden en een half jaar later is Zuid-Nederland bevrijd. Maar dan komt de bevrijding tot stilstand, net ten zuiden van de grote rivieren en de Biesbosch. Wij werden beschoten vanaf Made. Toen is de onderwijzer op het fietsje naar Made gereden. Die heeft de commandant gesproken en zei: schei uit met schieten, want er is geen één Duitser die er nog te zien is. Dat hebben ze toen gestopt en na een uurtje kwam de eerste tank binnenrijden. Dat was natuurlijk feesten, sigaretten en chocolade. Toen wij bevrijd waren, was de Biesbosch nog niet bevrijd. De Duitsers hebben de bruggen over de grote rivieren opgeblazen. Hierdoor kunnen de geallieerde legers niet verder en loopt de bevrijding van Noord-Nederland vertraging op. Noord-Nederland blijft in Duitse handen en de Biesbosch ligt nu midden op de frontlinie. De vader van Martin heeft gewerkt als landmeter in de Biesbosch en kent daardoor het gebied erg goed. Hij wordt door een verzetsgroep die opereert onder de naam Albrecht gevraagd om voor hen te gaan werken. Hij moet belangrijke personen voor het verzet en documenten overvaren naar het noorden, dwars door de Biesbosch. Dit doet hij met een roeibootje. Het is gevaarlijk werk. Deze verzetsmensen worden na de oorlog liniecrossers genoemd. Mijn vader wist wel heel erg goed waar hij mee bezig was. Maar dat wil dus niet zeggen... Als je niet bang bent, kan je ook doodgeschoten worden. Dus dat gevaar was er. Zo gauw als ze hier de haven uit kwamen, hadden we de frontlijn, dat was de Amer hier achter de dijk. Dat was dan eigenlijk de frontlijn. Daarboven was het natuurlijk levensgevaarlijk. Dat werk deden ze wanneer er een donkere maan was, dus geen maanlicht. Het getijde moesten ze mee hebben, en dan op hoop van zege. Maar het was levensgevaarlijk want de Duitsers loerden op ze. Zij waren het wild en zij waren de jagers. De jagers hadden het helemaal voor het zeggen. Op het laatst waren de Duitsers dat er niks meer kon op de rivier. Dus alles wat zij deden, was stiekem, in het geheim. De mensen die ze vervoerden waren bijna altijd mensen van Bureau Inlichtingen en die kwamen van Eindhoven vandaan. Daar zat Bureau Inlichtingen gehuisvest. Die kwamen hierheen en die kregen hier vandaan een overtocht met één van de crossers. Als Drimmelen bevrijd is, komt er bij Wim Nouwe regelmatig iemand van het verzet aan huis. Hij is een bekende van zijn vader. Zijn naam is Tijs Peele. Ook hij kent het gebied goed en steekt wel eens de Biesbosch over. Die man moest natuurlijk ergens verblijven en is bij ons terechtgekomen. Daar werd hij hartelijk ontvangen. Omdat er nauwelijks communicatie mogelijk is tussen het bevrijde zuiden en het bezette noorden, brengt Tijs ook geheime berichten over. Die kwam dikwijls hartstikke bezweet, of hij was kletsnat... Hij moest langs die posten zien te komen die er nog in de Biesbosch zaten kwam. Dan kwam hij vermoeid en nat aan en werd bij ons opgevangen. Die berichten die hij bij hem had, die ging hij dan doorvertellen. Als hij terugging, probeerde hij wat medicijnen en dergelijke mee te nemen omdat er in het noorden niks of een klein beetje was. In de nacht van 18 maart 1945 vertrekt de vader van Martin vanuit de haven van Lage Zwaluwe voor een nieuwe crossing door de Biesbosch. In diezelfde nacht vertrok ook iemand anders uit de haven van Lage Zwaluwe en die man heette Aaike van Driel, uit Werkendam. Hij heeft het niet gehaald. Er waren vijf boten hier in de haven die die route hadden, maar mijn vader was de enige die uiteindelijk aangekomen is in Sliedrecht en de rest is gepakt of het één of het ander. Hij is dus bij de kop van het land met de mensen die hij bij hem had tegen de wal op geschopt. Uiteindelijk is hij in Utrecht terechtgekomen en daar doodgeschoten. Ik vond het natuurlijk spannend. Zo gauw als hij zich liet zien, hing ik aan zijn nek. Ik hoorde af en toe wel eens wat, want hij besprak wel eens iets met mijn vader. Hij zei: je mag wel wat weten, maar je moet nooit tegen niemand wat vertellen. Als hij dan bij ons was, sliep ik ook bij hem. Vanaf de andere kant werd wel eens met een mitrailleur geschoten. Die tikten op het dak, die kogeltjes. Hij zei: je hoeft niet bang te zijn, ik lig er toch voor. Het was mijn held. In het voorjaar van 1945 slagen de geallieerden er eindelijk in de grote rivieren over te steken en kan ook Noord-Nederland worden bevrijd. Op 5 mei 1945 geeft het Duitse leger in Nederland zich over. De liniecrossers van de Albrechtgroep krijgen na de oorlog hoge militaire onderscheidingen voor hun getoonde moed. Die liniecrossers zijn allemaal gedecoreerd met de hoogste militaire onderscheiding in dapperheid, terwijl die mensen geen militairen waren. Je hebt net de foto's kunnen zien hoe mijn vader in uniform stond, maar het was het uniform wat hem geschonken was, aangereikt. Wanneer ze dan gepakt zouden worden, zouden dezelfde behandeling krijgen als een militair, maar het waren wel 21 burgers. Er was geen één militair bij. Daarom is dat op zich ook al zo knap. Spionage, een inlichtingengroep, gewone burgers die dat werk deden. Het is niet niks geweest. Het is heel wat geweest. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15381464 517.248 4319 2019-04-15T12:09:18+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog verzet https://schooltv.nl/video-item/waarom-is-wifi-soms-traag-zo-verbeter-je-het-wifi-signaal 2024-01-04T12:24:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33605.w613.r16-9.e2e467c.webp Waarom is wifi soms traag? | Zo verbeter je het wifi-signaal Waarom is wifi soms zo traag? Dat komt dus omdat zo'n wifisignaal het beste beweegt door de lucht. Maar als het door zo'n dikke betonnen muur moet, verzwakt dat signaal. En dan heb je nog al die andere apparaten in huis en natuurlijk die van de buren, met allemaal hun eigen golven. Want al die golven zweven hier in de lucht, dus het is heel druk en het kan dus zijn dat ze botsen. En dan krijg je dus een storing en dat is het geluid dat je hoort als iemand op tv z'n telefoon aan heeft staan. Janouk! Staat-ie nou nóg aan? O, sorry. Maar wat kun je nou zelf doen om het signaal in huis te versterken zodat je lekker onbezorgd video's kunt kijken? Hang je router gewoon midden in huis op. Want dan hoeven die golven namelijk door zo min mogelijk muren heen. Nou... Dat ziet er wel een beetje gek uit, he? Weerkaats de golven. En dat kun je gewoon doen met een stukje aluminiumfolie want zo'n reflectiescherm zorgt ervoor dat de golven uit die router niet verloren gaan in de muur, maar gewoon zo richting woonkamer worden gestuurd. Herstart de router, want die kan vanaf 13 verschillende kanalen golven verzenden om te voorkomen dat ze gaan botsen met de buren. En als je je router opnieuw opstart, dan kiest hij zelf het rustigste kanaal. Dus zo min mogelijk kans op botsingen. Maar het allerbelangrijkste: zorg ervoor dat er zo min mogelijk mensen met hun telefoon of laptop op dezelfde wifi zitten. Want hoe meer mensen, hoe meer golven, hoe meer kans op zo'n botsing. Dus eigenlijk werkt je wifi het best als je lekker alleen thuis bent. Jongens, staan jullie telefoons ook uit? Joris! Heb je 'm nou gewoon nog aan staan? Tjongejongejonge... Oke, als het goed is, kan ik nu gewoon lekker die aflevering af kijken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15384511 132.693 22119 2019-05-06T22:00:00+00:00 yes no internet computer https://schooltv.nl/video-item/het-ontstaan-en-de-inrichting-van-nederland-handelsnederzettingen-in-de-vroege-middeleeuwen 2024-01-15T16:13:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33606.w613.r16-9.3e5af1a.webp Het ontstaan en de inrichting van Nederland | Handelsnederzettingen in de vroege middeleeuwen Tot 700 na Christus is het in het westen en midden van Nederland te nat om te wonen. Maar dan wordt het droger. Er zijn veel natuurlijke beschermingen tegen de zee ontstaan, zoals duinen, hoog opgeslibte kwelders en strandwallen zoals hier bij Spaarnwoude. En ik sta nu op de top van zo’n strandwal. Er komen weer mensen naar deze gebieden. Ze vestigen zich langs de grote rivieren en stichtten er handelsnederzettingen zoals Dorestad, het huidige Wijk bij Duurstede. En Wit?a, een plaats aan de rivier de Rotte in de buurt van Rotterdam. Vooral Dorestad wordt een belangrijke internationale handelsplaats. De ligging aan twee belangrijke vaarwegen is hier de oorzaak van. De ene route verbindt het Duitse Rijnland met Friesland en de Scandinavische landen en de andere route vormt een verbinding tussen het Rijnland en Engeland. Maar men kan van hieruit ook Vlaanderen Noord-Frankrijk en zelfs Zuid-Europa bereiken. De huizen in Dorestad zijn van hout en leem. Waarschijnlijk stonden die als een lint langs de rivier met kades tot ver in het water. Er wordt gehandeld in uiteenlopende goederen waarvan de grondstoffen en halffabricaten uit onder andere het Middellandse Zeegebied komen. Om die goederen te bewerken komen er ook gespecialiseerde vaklieden naar Dorestad. Alles wordt aangevoerd via het water en weer doorgestuurd op dezelfde manier. De welvaart in de gebieden rond de rivieren groeit dankzij het water en dat is eigenlijk nog steeds zo. Ook hier in de buurt van de vroegere plaats Wit?a en van die plaats is helemaal niets meer over. Die is waarschijnlijk helemaal weggespoeld bij een stormvloed in 839. Maar de economie floreert hier nog steeds. De havens van Rotterdam zijn ook nu nog van groot belang voor de doorvoer van internationale handelsgoederen in het achterland en vice versa. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15390146 130.399 3107 2019-04-17T22:00:00+00:00 yes no landschap duin handel https://schooltv.nl/video-item/het-ontstaan-en-de-inrichting-van-nederland-dijken-en-inpoldering-in-de-middeleeuwen 2024-01-15T16:12:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33607.w613.r16-9.d89d073.webp Het ontstaan en de inrichting van Nederland | Dijken en inpoldering in de middeleeuwen Vanaf het jaar 1000 worden bewoners steeds handiger in het droog houden van de natte gebieden in het westen van ons land. Ze bouwen dit soort ringdijken om het land heen en zo ontstaan de eerste kleine polders. Het water wordt door openingen in de dijk, sluizen of zeilen afgevoerd bij eb. Als het vloed wordt gaat er een schuif voor de opening n zo blijft het land droog. De bouwwerken en dijken die zo ontstaan moeten worden onderhouden door de mensen die er wonen. Door bewerking en ontwatering van het veengebied daalt de bodem. Bovendien wordt voor en achter de dijk veen gewonnen voor brandstof en zout. De diepe gaten die daardoor ontstaan verzwakken de dijken en de kans op dijkdoorbraken wordt groter. Een betere organisatie is echt nodig. Kleine dijken en kades worden aan elkaar gemaakt zodat er grotere gebieden kunnen worden droog gehouden. Compartimenteringsdijken aan de binnenzijde van de polder zorgen ervoor dat een gebied niet in één keer onderloopt en dat je over de dijken nog kunt vluchten. Toch lukt het niet om alle dorpen te beschermen. Deze toren bijvoorbeeld is het enige wat nog is overgebleven van het dorpje Koudekerke dat volledig werd opgeslokt door de Oosterschelde. En zo zijn er hier, maar ook langs de Westerschelde, ruim tweehonderd dorpen verdronken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15390147 96.28 8238 2019-04-17T22:00:00+00:00 yes no dijk polder landschap Nederland https://schooltv.nl/video-item/de-buitendienst-een-schattige-seriemoordenaar 2024-01-04T12:24:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33608.w613.r16-9.c23ac16.webp De Buitendienst | Een schattige seriemoordenaar Wist je dat er in Nederland heel veel seriemoordenaars vrij rondlopen? Jonata dacht dat katten heel schattige dieren zijn, maar niks is minder waar. In Nederland wonen duizenden zwerfkatten in de natuur. Samen vermoorden ze miljoenen vogels en muizen. Sosha neemt Jonata mee om zwerfkatten te vangen. En op Texel gaan ze 's nachts op zoek naar de boefjes. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1297145 1208.952 5425 2019-04-19T16:00:00+00:00 yes no zwerfdier kat https://schooltv.nl/video-item/vroege-vogels-in-de-klas-algen 2024-01-04T12:24:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33609.w613.r16-9.2b6c3b5.webp Vroege Vogels in de klas | Algen Er zijn bijna 100.000 soorten algen. Sommige zijn grote zeewierplanten, anderen zijn zo klein dat ze alleen onder de microscoop zichtbaar worden. En onder die microscoop blijkt dat er heel wat gebeurt in het leven van de alg. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15391481 408.08 1726 2019-04-23T22:00:00+00:00 yes no alg zeewier water zuurstof biodiversiteit https://schooltv.nl/video-item/nieuwsuur-in-de-klas-china-de-nieuwe-wereldmacht 2024-01-30T13:30:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33610.w613.r16-9.5d60b48.webp Nieuwsuur in de klas | China de nieuwe wereldmacht? China wordt een steeds belangrijker land in de wereld. Niet alleen qua handel en economie, maar ook op politiek en militair niveau. Sommige deskundigen verwachten dat China wel eens dé nieuwe wereldmacht kan worden, in plaats van Europa en de Verenigde Staten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15391482 450.16 7447 2019-04-24T22:00:00+00:00 yes no China economie politiek macht https://schooltv.nl/video-item/het-ontstaan-en-de-inrichting-van-nederland-havens-en-damsteden-in-de-middeleeuwen 2024-01-15T10:28:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33611.w613.r16-9.07b0e3d.webp Het ontstaan en de inrichting van Nederland | Havens en damsteden in de middeleeuwen Het netwerk van Nederlandse steden zoals we dat nu kennen ontstaat voor het grootste deel in de middeleeuwen. Daarbij is de ligging aan het water veelal bepalend voor de plaats waar deze steden komen te liggen. Handelswegen over binnenwater zijn het snelste en het veiligste. De havens zijn dan ook één van de belangrijkste onderdelen van de stad. Hier wordt handel gedreven. Deze haven van Middelburg ligt op dat moment aan het Sloe, een zeearm aan de oostkant van Walcheren. De haven heeft een getijdenverschil van ruim twee meter. En in die tijd bedenkt men al dit ingenieuze systeem om blauwe energie op te wekken. Deze sluis is zo geconstrueerd dat bij vloed het water wordt ingelaten en de deuren zich sluiten en bij laagwater openen ze de sluisdeuren aan de andere kant. En zo drijft het water krachtig het rad van de molen aan en schuurt tegelijkertijd de haven uit. Zo heb je gratis energie en houd je vanzelf de haven op diepte. Op andere plaatsen worden rivieren afgedamd en daar ontstaan damsteden zoals Amsterdam, Rotterdam en Monnickendam. Waterbeheersing wordt steeds belangrijker en men ziet het belang van samenwerking. Verschillende polderbesturen in 1255 samen het Hoogheemraadschap van Rijnland op. Het is het eerste waterschap dat in 1273 wordt opgevolgd door Schieland en Delfland. De Dam in Amsterdam was dus ooit echt een dam in de Amstel. En die Amstel liep van de dam over het Damrak naar het IJ. Tot 1841 kunnen schepen aanmeren bij de Dam om daar goederen te lossen, maar dan wordt de Amstel gedempt en de Dam wordt weer een plein. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15391483 123.44 4665 2019-04-22T22:00:00+00:00 yes no stad handel rivier haven https://schooltv.nl/video-item/het-ontstaan-en-de-inrichting-van-nederland-droogmakerijen-en-polders-in-de-gouden-eeuw 2024-07-16T10:18:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33612.w613.r16-9.fe3c4df.webp Het ontstaan en de inrichting van Nederland | Droogmakerijen en polders in de 17e eeuw De zestiende eeuw is berucht om het grote aantal stormvloeden. Een reeks zware stormen en hoge vloeden die teisteren de dijken langs de Zeeuwse kust. Om verzwakte dijken te ontzien worden daarachter inlegdijken aangelegd, zoals die daar. Behalve stormen hebben de dijken ook te lijden onder het geweld van de Tachtigjarige Oorlog. Er is geen tijd en geld voor het onderhoud en soms worden dijken zelfs opzettelijk doorgestoken om de vijand op afstand te houden. Deze vorm van verdediging wordt vanaf dat moment systematisch ingezet en men begint met de bouw van de Hollandse Waterlinie. Die loopt van de Zuiderzee tot de Biesbosch. Van de linie zelf is weinig meer te zien, maar hij ligt langs een kettingsnoer van vestingstadjes, zoals deze hier: Nieuwpoort. Tijdens een aanval door de Fransen wordt dit hele gebied eromheen zo'n 40 centimeter onder water gezet. Dat is te weinig voor een schip maar net genoeg om de vele sloten en greppels niet goed te kunnen zien. En aangezien de meeste mensen in die tijd niet kunnen zwemmen, zijn dat levensgevaarlijke valkuilen. Hier onder het stadhuis kan je nog goed de inundatiesluis zien, die ze gebruiken om het water het gebied in te laten. Zo worden de Hollanders steeds handiger met de beïnvloeding van het water. De getrapte polderbemaling wordt bijvoorbeeld uitgevonden. Hiermee kunnen grotere en diepere waterenoppervlakken worden drooggemalen. Een molen op het diepste punt van het meer pompt het water naar de binnenboezem. Daar staan molens die het verder transporteren naar de bovenkolk en van daaruit pompt de bovenmolen het water naar de ringvaart. En de polders die zijn hard nodig om de groeiende bevolking van bijvoorbeeld Amsterdam van voedsel te voorzien. En de Beemster hier wordt in 1612 drooggelegd. Dat is een plas water van ruim 7200 hectare. Kijk hier zie je dus het verschil tussen het oude landschap aan deze kant en de enorme badkuip daar, die dus al vierhonderd jaar lang droog ligt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15391484 133.32 7478 2019-04-22T22:00:00+00:00 yes no droogmalen polder Tachtigjarige Oorlog dijk https://schooltv.nl/video-item/het-ontstaan-en-de-inrichting-van-nederland-riviernormalisatie-in-nederland 2024-01-16T15:26:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33613.w613.r16-9.b07d6cf.webp Het ontstaan en de inrichting van Nederland | Riviernormalisatie in Nederland Het Noordzeekanaal, een knap staaltje werk dat in 1876 wordt aangelegd. En, stel je voor, schepje voor schepje. Er zijn in die tijd veel werklozen, dus genoeg mensen om voor weinig geld mee te helpen. Er wordt al wel op kleine schaal gebruikgemaakt van stoomgraafmachines, maar het meeste werk wordt toch echt met de hand gedaan. De arbeiders die worden ondergebracht in een nieuwe nederzetting, IJmuiden. En er worden meer kanalen aangelegd in de negentiende eeuw. Rijkswaterstaat bestaat dan al een poosje. Het wordt aan het eind van de 18e eeuw als het Bureau voor den Waterstaat opgericht. Er komen nieuwe regels en beter toezicht op de staat van dijken, dammen en kaden. En op initiatief van koning Willem I worden er veel nieuwe kanalen gegraven, zoals het Noordhollandsch Kanaal de Zuid-Willemsvaart en later de Nieuwe Waterweg en het Noordzeekanaal. Die laatste twee zorgen ervoor dat stoomschepen vanaf de Noordzee nu rechtstreeks de haven van Rotterdam en Amsterdam kunnen bereiken.Op sommige plaatsen worden de bochten van rivieren afgesneden met kanalen. En daarvoor worden dit soort stoombaggermachines gebruikt. Deze machines zorgen er ook voor dat de rivieren goed op diepte worden gehouden. Deze belangrijke riviernormalisaties functioneren ook nu nog steeds. Zoals hier bij de Bergse Maas. Dit is een gekanaliseerde voortzetting van de Maas. Wat je hier ook goed kunt zien, is dat de mensen de afgelopen decennia heel anders zijn gaan denken over waterveiligheid. In plaats van de dijken alsmaar op te hogen hebben ze in deze polder de dijken juist verlaagd en de boerderijen weer op ouderwetse terpen gezet. Zo heeft de rivier extra ruimte om bij hoogwater in plaats van in de hoogte, in de breedte weg te stromen. De grap is dat dit voor de bedijking in de riviernormalisatie ook al zo werkte. Het water liep toen over het land en bemestte het land door een dun laagje vruchtbare slib achter te laten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15391485 136.12 3141 2019-04-22T22:00:00+00:00 yes no rivier kanaal waterbeheersing https://schooltv.nl/video-item/het-ontstaan-en-de-inrichting-van-nederland-de-zuiderzeewerken-en-de-deltawerken 2024-01-16T15:18:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33614.w613.r16-9.4989fce.webp Het ontstaan en de inrichting van Nederland | De Zuiderzeewerken en de Deltawerken Twee watersnoodrampen in de twintigste eeuw laten ons land op een verschrikkelijke manier zien wat de gevolgen zijn van achterstallig onderhoud aan dijken en waterwerken. Ze leiden tot de Zuiderzeewerken en de Deltawerken. Nederland moet met deze grootschalige plannen voor altijd beveiligd worden tegen het water. De Zuiderzeevloed zorgt in 1916 voor overstromingen die zelfs Amersfoort bereiken. De waterschade is enorm en door de ondergelopen akkers en verdronken vee ontstaat er hongersnood. Het is niet de eerste keer dat de kusten van de Zuiderzee worden getroffen. Men vindt het mooi geweest en er wordt besloten om de Zuiderzee af te dammen. Een plan dat Cornelis Lely al sinds 1891 klaar heeft liggen, wordt uit de kast gehaald en men besluit met een dam de Afsluitdijk, de Zuiderzee af te sluiten. De zoute Zuiderzee wordt vanaf 1932 een zoet IJsselmeer. In dit meer begint men met het aanleggen van polders, want naast het tegengaan van wateroverlast wil men ook nooit meer hongersnood. De tweede grote watersnoodramp is 1953. Het zuidwesten van Nederland wordt getroffen waarbij ruim 800 doden vallen en ook heel veel vee verdrinkt. Het heeft een enorme impact op de maatschappij en de regering besluit tot de aanleg van de Deltawerken. De gedachte achter het plan is het zuidwesten voor altijd veilig te maken. En ook de kustlijn van Nederland met 700 kilometer te verkorten door dammen te leggen tussen de Zuid-Hollandse en de Zeeuwse eilanden. Het zijn stuk voor stuk iconische werken waar men van over de hele wereld naar komt kijken. De Oosterscheldekering is wel de indrukwekkendste. Dankzij de speciale constructie is het zeewatermilieu in de Oosterschelde behouden gebleven en kunnen vissen vogels en schelpdieren er gewoon blijven leven. Samen met de Algera- of IJsselkering krijgen de Haringvlietdam en het sluizencomplex als oudste deltawerken de status van rijksmonument. Deze kering wordt in 1970 gebouwd. Eigenlijk zijn de sluizen altijd dicht en is er een harde scheiding tussen zout en zoet water. Maar Rijkswaterstaat heeft besloten om de sluizen op een kier te laten zodat trekvissen als zalm en forel daar langs kunnen om naar hun gebied te gaan. En zo blijft ook een project als de deltawerken altijd in beweging. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15405966 159.68 7305 2019-04-22T22:00:00+00:00 yes no Deltawerken Zuiderzee Afsluitdijk overstroming https://schooltv.nl/video-item/het-ontstaan-en-de-inrichting-van-nederland-het-deltaprogramma-het-plan-voor-de-toekomst 2024-01-15T16:07:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33615.w613.r16-9.fc6eedd.webp Het ontstaan en de inrichting van Nederland | Het Deltaprogramma: het plan voor de toekomst Hoge waterstanden van de rivieren in 1993 en 1995 baren de Nederlandse overheid grote zorgen. Er komen maatregelen. De oplossing wordt niet gezocht in het verhogen van de dijken, maar in gebieden die kunnen overlopen. Ruimte voor de rivier heet het project. En het is een voorloper van een veel groter plan om Nederland te beschermen tegen de verandering van het klimaat. Een nieuw Deltaplan dus. Er wordt in 2007 een speciale Deltacommissie ingesteld die ervoor zorgt dat Nederland in de toekomst onder andere wordt beschermd tegen overstromingen, wateroverlast droogte en hittestress. Voor de financiering wordt een speciaal fonds opgericht. Het doel is om maatregelen te treffen die Nederland klimaatbestendig maken en rampen voorkomen. Er wordt daarbij gebruik gemaakt van lessen die in het verleden zijn geleerd. Hier bij de Waal in Nijmegen kun je goed zien hoe ze de rivier extra ruimte hebben gegeven. Een aantal jaar geleden hebben ze namelijk deze spiegel-Waal aangelegd. Deze extra geul vergroot de capaciteit in de bocht van de Waal, zodat bij hoogwater de kades van Nijmegen zoveel mogelijk worden ontzien. Als extra maatregel zijn de kades verhoogd en zo aangelegd dat ze met speciale schotten kunnen worden dichtgezet. Bij laagwater is de spiegel-Waal een heel mooi recreatiegebied waarbij gebruik is gemaakt van de laagtes in het landschap en de oude geulen van de Waal. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15405967 105.52 2874 2019-04-22T22:00:00+00:00 yes no Deltawerken overstroming beschermen https://schooltv.nl/video-item/andere-tijden-in-de-klas-segregatie-in-de-vs 2024-01-04T12:24:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33616.w613.r16-9.217de8b.webp Andere Tijden in de klas | Segregatie in de VS Discriminatie op grond van ras is in Nederland verboden. Dat is ook in de Verenigde Staten van Amerika het geval, maar nog niet zo lang gelden was dat anders. Rassenscheiding was in veel staten onderdeel van het dagelijks leven en de wet. Zo waren er gescheiden zitplaatsen voor wit en zwart in het openbaar vervoer. Vrouwen als Rosa Parks en Claudette Calvin verzetten zich tegen deze discriminatie. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15405969 533.36 8925 2019-04-28T22:00:00+00:00 yes no racisme Amerika discriminatie https://schooltv.nl/video-item/hoe-wordt-pindakaas-gemaakt-een-smeuig-mengsel-van-pindas-olie-zout-en-een-geheim-ingredient 2024-01-04T12:24:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33617.w613.r16-9.fdb1a12.webp Hoe wordt pindakaas gemaakt? | Een smeuïg mengsel van pinda’s, olie, zout en een geheim ingrediënt Hoe maak je van die harde pinda's lekkere smeuïge pindakaas. Dat weten ze hier in Rotterdam bij de pindakaasfabriek. Hier achter me zit een smaakpanel pindakaas te proeven De pindakaas moet eerst een dag en een nacht in de fabriek blijven, voordat hij de winkel uit mag en op je boterham gesmeerd kan worden. Maar waarom mag hij eigenlijk niet meteen de fabriek uit? Dat is om de juiste smeuïgheid en stevigheid te krijgen. Want daar draait het natuurlijk allemaal om bij pindakaas. We gaan bij het begin beginnen. De pindaplant. Hier groeien ze aan. Onder de grond. Ze heten ook wel aardnootjes, olienootjes of apennootjes. Maar het zijn helemaal geen nootjes, het zijn bonen. Kijk, hier zitten ze, aan de wortels vast. In een dopje. De pinda komt oorspronkelijk uit Peru, hier in Zuid-Amerika. Ze groeien in een land waar het warm is en heel veel regent. Je zou het niet zeggen, maar in Nederland regent het te weinig voor een pinda om te groeien. Ze komen hier dus niet voor. Maar ze komen wel in andere landen voor, nog in Nigeria, Soedan, India, China, Indonesië en in Noord-Amerika. De pinda's die ze hier gebruiken in de fabriek komen uit Argentinië. Want daar zouden de beste pindakaaspinda's voorkomen. De pinda's komen per schip vanuit Argentinië naar Rotterdam, waar de pindakaasfabriek staat. Ze komen gedopt en met het vliesje er nog omheen de fabriek binnen en worden dan in deze rauwenotenbunkers gestort. Voordat de pinda's gebruikt kunnen worden om pindakaas van te maken, testen ze in het laboratorium eerst of ze goed genoeg zijn. En, zijn ze goedgekeurd? Heerlijk. Kleur goed, smaak perfect. Gebruiken. De pinda's komen vanuit deze opslagtankers in de oven terecht. Hier worden ze met vlies en al op 160 graden gebrand. En dat is nodig, want daardoor krijgen ze een goeie smaak en de juiste kleur. Na het branden worden er zoveel mogelijk vliesjes van de pinda's afgehaald voor de juiste smaak van de pindakaas. Dat gebeurt hier in de notenkraker. De notenkraker kraakt de noten, waardoor de vliesjes loslaten. Die worden afgezogen via deze buis en in deze gigantische zakken opgevangen. Hele zakken vol met vliesjes. Dit is hem nou. De pindamolen. Hier worden alle ingrediënten fijngemalen tot pindakaas. En je zou het niet zeggen, maar in dit kleine apparaatje worden ieder jaar zo'n 20 miljoen potten pindakaas gemaakt. En dat doet hij al meer dan 60 jaar. Wat is nou het recept? Wat zit er allemaal in? Nou, pindakaas bestaat voor 80 procent uit gebrande pinda's. Voor één zo'n potje van 350 gram heb je dus zo'n 600 gebrande pinda's nodig. En dit zijn de andere grondstoffen voor pindakaas: soja-olie, dan hebben we nog zout. Dextrose, dat is een soort druivensuiker. En dan is nog een geheim ingrediënt, dat zit in deze tank. Het is een plantaardig vet, kijk zo ziet het eruit. En dat zorgt ervoor dat die pindakaas lekker stevig wordt. Dit is dus heel erg geheim. Even een testje. Als je nou alleen olie, pinda's, beetje zout, beetje suiker door elkaar doet, dan krijg je dit. Die pindakaas is hartstikke vloeibaar. Het wordt echt een smeerboel, niet alleen op je handen maar ook op je boterham. Doe je er nou een beetje plantaardig vet bij, dan wordt 'ie ineens stevig. Zie je het verschil? Dit kan je op je brood smeren. Alle ingrediënten komen tegelijkertijd door deze schroef en gaan dan naar de maalschijf, waar ze worden vermalen. De afstand tussen die maalschijf kan worden versteld. Met een grotere afstand krijg je grovere pindakaas, met stukjes noot. Met een kleine afstand krijg je hele fijne pindakaas. Even kijken. De pindakaas is nu 72 graden en is vanuit de molen via de leidingen naar de menger gegaan. Hier wordt alles gelijk verdeeld. Daarna gaat de pindakaas via de leidingen naar de voorraadbak. De voorraadbak. Hier zit meer dan vijfduizend kilo pindakaas in, voor meer dan vijftienduizend potjes. Nu gebeurt er iets heel belangrijks. De pindakaas uit de voorraadbak wordt hier supersnel afgekoeld. Dat afkoelen moet precies goed gebeuren. Hoe, dat is het grote geheim, maar als het goed gaat, wordt je pindakaas lekker smeuïg en stevig. Gaat er iets fout, kijk, dan blijft het een vloeibaar goedje waar olie op drijft. De pindakaas is afgekoeld. En nu kan hij in de potten. Als de potjes zijn gevuld, moeten ze nog 24 uur in de fabriek blijven. De pindakaas moet namelijk de tijd krijgen om goed stevig te worden. Het smaakpanel is de nieuwe lading pindakaas aan het proeven. Karin, hoe doen jullie dat nou? We smeren een beetje uit en kijken of hij goed smeerbaar is. We nemen een beetje op onze tong. Wanneer is het nou echt toppindakaas? Echte toppindakaas is dat je geen oude olie proeft en echt smeuïg. Kijk, het hele potje moet smeuïg zijn. Mag hij nou plakken in je mond, de pindakaas? Hij mag wel plakken maar je moet nog wel kunnen praten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15405970 444.714 4941 2019-04-23T22:00:00+00:00 yes no pindakaas pinda https://schooltv.nl/video-item/vroege-vogels-in-de-klas-bevers-in-de-millingerwaard 2024-01-23T13:38:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33618.w613.r16-9.3723d29.webp Vroege Vogels in de klas | Bevers in de Millingerwaard In Oost-Gelderland ligt het natuurgebied de Millingerwaard. Hier kun je het grootste knaagdier van Europa vinden; de bever. De tanden van de bever groeien altijd door en daarom moet hij constant blijven knagen. Maar hij knaagt niet zomaar, met alle afgeknaagde takken en boomstammen heeft hij een doel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15405976 342.2 1063 2019-04-30T22:00:00+00:00 yes no bever natuur knaagdier biodiversiteit https://schooltv.nl/video-item/wat-doet-de-dierenambulance-vrijwilligers-die-dieren-redden-en-verplegen 2024-01-04T12:24:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33619.w613.r16-9.f40eacd.webp Wat doet de dierenambulance? | Vrijwilligers die dieren redden en verplegen We zijn bij de dierenbescherming. Ze zitten op 21 locaties in Nederland met de dierenambulance. Vandaag zijn we in Almere, locatie Midden-Nederland. Vandaag zijn we in Almere, locatie Midden-Nederland. Dus jas aan, want we gaan meteen aan de slag. Het team waar ik vandaag bij mee mag kijken zijn Carine en Willem Jan. Wat gaan we doen? We gaan een jonge spreeuw vangen. Dag en nacht zijn er in Nederland zo'n 124 dierenambulances die uit kunnen rukken wanneer dat nodig is. Dat kan voor van alles zijn. Gewonde dieren doordat ze zijn aangereden, dieren die vast zijn komen te zitten of dieren die verdwaald of kwijt zijn. Ze zijn er voor alle dieren. Huisdieren en ook dieren uit de natuur. En nu? Het ziet ernaar uit dat het een jong is dat fanatiek bezig is met oefenen om te vliegen. Dat kan hij best goed. Hij ging helemaal over de sloot heen! Dus ik denk niet dat het nodig is om hem mee te nemen. Als er gevaar dreigt kan hij zichzelf redden. Dus we laten hem hier lekker zijn gang gaan. De mensen op de dierenambulance zijn vrijwilligers. Zo ook Willem Jan en Carine. Ze doen het werk vaak onbetaald naast hun baan of studie. Naast de wagens hoort dit er ook bij: hokken waarin de dieren worden opgevangen. Zoals hier katten en kleine honden. En hier hokken voor knaagdieren, zoals ratten en egels. En hierzo zitten alle vogels. Voor al deze vogels is er dus gebeld naar de dierenambulance. De dierenambulance brengt ze dan weer naar de vogelopvang in Naarden. De vogels kunnen hier in de opvang aansterken. Als ze sterk genoeg zijn, vliegen ze weer weg. Want dat is wat vogels moeten doen: vliegen. Gaat het goed met hem? Het gaat in principe wel goed met hem. Hij heeft alleen een paar wondjes onder zijn beide vleugels. Die moeten gehecht worden en dan krijgt hij een antibioticakuurtje. En dan moet hij over vijf dagen weer gewoon een blije duif zijn. Handschoenen. Extra handschoenen. En dan gaan we. Tosca heeft vleermuizen binnen. Ja, twee vleermuizen. Hier op de grond zit er een. O, nog een. Vleugeltjes in. Wat hebben jullie allemaal bij je? We hebben een loopplank, maar ook een brancard voor dieren die heel moeilijk kunnen lopen. Of een ladder voor dieren waren moeilijk bij kunnen komen. Dit is de zwanenhaak. Daarmee kunnen we zwanen en zo vangen. En deze is speciaal voor honden. Dan kunnen we een lus om de nek van de hond doen als hij wild is. Deze zien er stoer uit! Waar gebruik je die voor? Die zijn voor wilde katten of vossen, zodat ze niet je hele arm openkrabben. En als we dan eenmaal de kat hebben gevangen, gaan we met de chipreader kijken of hij een chip heeft zodat we hem terug kunnen brengen naar de eigenaar. Superhandig! We hebben ook een couveuse aan boord. Dan kunnen we jonge vogeltjes of jonge diertjes in doen die moeite hebben om zichzelf warm te houden. We hebben ook zuurstof met een speciaal kapje. Die kun je over de snuit van de hond of kat doen als hij in ademnood is. En grote kooien. En nog meer kooien. Kleine bakjes. Jullie hebben hier eigenlijk alles aan boord om eerste hulp te verlenen aan dieren. Dat klopt. U spreekt met de dierenambulance Almere-Zeewolde. Met Wanda. Ik heb net een kat naar beneden zien vallen vanuit een flat. Oke, dank je wel. Ik stuur direct een ambulance. De meldingen komen hier binnen in de meldkamer. Deze is 24 uur per dag, zeven dagen in de week te bereiken. Net als de gewone ambulance. Ze zijn te bereiken op het nummer 144. Dan wordt er meteen op zoek gegaan naar een dierenambulance bij jou in de buurt. Wanda, is het druk vandaag? Ja, best wel. Oke, dan gaan we weer snel aan de slag. De melding komt direct bij het team binnen. Dat wordt in het navigatiesysteem gezet zodat jullie die sirenes en zwaailichten aan kunnen zetten en dan eropaf! Alleen mag dat helaas niet. We mogen niet met zwaailichten en sirenes rijden. Daar had ik me wel een beetje op verheugd. Wij mogen niet zoals de ambulance door rood rijden en moeten ons aan de normale verkeersregels houden. We doen er wel altijd alles aan om er zo snel mogelijk te zijn. Ik heb een melding voor jullie. Ja, vertel. In de stad ligt een kat in een hoek. Mensen maken zich erg zorgen. Het beestje ligt er al ruim 'n half uur. Roxy schijnt van vier hoog naar beneden te zijn gevallen. Dat hebben omstanders zien gebeuren. Hij heeft een chip. Het chipnummer gaan we doorgeven aan de meldkamer. En die kan dan kijken of de eigenaar te achterhalen is. Goedemiddag, dierenambulance. De eigenaar was gelukkig thuis. Toen we aanbelden konden we de kat overhandigen. Kan je zomaar werken bij de dierenambulance? Je bent natuurlijk geen dierenarts. Nee, wij zijn geen dierenarts. We krijgen wel intern opleidingen. Zoals de EHBO om te leren hoe je een verband aanlegt bij een hond. En de reanimatietraining. Hoe gaat dat? Dat doen we op de reanimatiehond. Dit doen we om het hart op gang te houden. En daarbij de mond-op-neusbeademing. Mond op snuit! Ze blaast niet in de mond maar in de neus. Dit is toch te schattig? Willem Jan, wat is er met het katje gebeurd? Wat een kleintje nog. Deze kitten liep gisteravond op straat in zijn eentje. En hij is niet gechipt. Zo'n jonge kitten hoort nog niet op straat te lopen, dus die hebben we opgehaald. Die gaat naar het asiel en daar gaan ze zijn baasje proberen te zoeken. Niet schrikken. Er ligt hier een dode kat. Een hele mooie, moet ik zeggen. Het lijkt net of ze aan het slapen is. Elly is deze kat aan het afleggen. Elly, wat is afleggen precies? Afleggen is het dier dat overleden is zo mooi mogelijk maken zodat de eigenaar afscheid kan nemen. Vaak is het zo dat een dier wat bloed in de vacht heeft na een ongeluk. Dan gaan we het diertje wassen. We plakken de oogjes dicht zodat ze niet open blijven staan. En allerlei dingen die er niet thuishoren, zoals gras en rommel, halen we er keurig uit. Zodat als hij wordt gezien door de eigenaar echt toonbaar is. Mooi om te zien. En er afscheid genomen kon worden. Zodat de baasjes een mooie laatste herinnering hebben. Precies. Goeiedag. Jullie hadden een vogeltje. Ja, we denken een kleine kraai die uit het nest gevallen of aangereden is. Eens even kijken. Hij kon in ieder geval niet goed wegvliegen. Wat is er gebeurd? Ik lag vanmorgen nog even in bed lekker uit te slapen. Ineens hoorde ik 'n harde klap tegen mijn raam. Ik denk: wat is dat? Toen zag ik een afdrukje en hem beneden in een plantenbakje liggen. Het kostte nog best wat moeite om hem te pakken. Kijken of de pootjes nog werken. Die grijpen nog wel. Dat is goed. Goed, we gaan hem rustig meenemen. Dan gaat hij vanmiddag naar het vogelhospitaal in Naarden. Dan gaan ze even verder kijken wat ze voor hem kunnen doen. Fijne dag nog. Zo. Weer een duif gered. Dank je wel dat ik een dagje met jullie mee mocht lopen. Heel tof om te zien hoe jullie met dieren omgaan. En dat allemaal vrijwillig! Dat doen we heel graag. De dieren in Nederland mogen blij zijn met jullie. En je weet het: Een dier in nood? Bel 144. En dan komen zij je misschien wel helpen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15409795 541.333 4996 2019-04-24T22:00:00+00:00 yes no dierenambulance dierenarts https://schooltv.nl/video-item/hoe-wordt-een-lammetje-geboren-een-handje-helpen-bij-de-bevalling-van-een-schaap 2024-01-04T12:24:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33620.w613.r16-9.d959eee.webp Hoe wordt een lammetje geboren? | Een handje helpen bij de bevalling van een schaap Ben ik nog op tijd? Ja. Je ziet wel, het is een heel nauw schaap. Kun je even over de muur komen en even komen helpen? Ja, ik kom eraan. Dan heb ik hier een handschoen. Ik weet niet of ik dit durf. Ik durf het niet... Ik vind het echt heel eng. Het moet, het is voor het schaapje. Zo, ik heb hier glijmiddel. Dan is het lekker zacht voor het schaap, lekker glad. Ik ga haar helpen. Dan ga je hier naar binnen, voorzichtig. Onderin, ja, hier. Daar ga je naar binnen. Voel je dat, dat-ie nauw is? Daar moet je dus doorheen en dat moet heel langzaam. Want je moet het dier de tijd geven om ruimer te worden. Dan ga je naar binnen. Voel je dat? Ja, ik voel het... En dan ga ik weer met mijn hand een stukje erin. En nu voel ik... Kijk, hier zie je al een pootje, twee zelfs. Het kopje wil niet helemaal goed mee, er zit nog een snuitje. Dus daar hebben we dat touwtje voor nodig. Normaal rekt het schaap op, omdat het kopje eraan komt maar dat gebeurt nu niet. Dus nu leg ik een touwtje achter de oortjes van het lammetje. Lukt het? Ja, het gaat, maar... Ja, zie je z'n snuitje? Kan je even helpen? Hou hem vast, ja, komt-ie aan. Zie je hoe zwaar-ie gaat. Ja, heel zwaar, ja. Zie je hoe-ie met z'n koppie schudt? Oooo, kijk nou. Prima, hè. Knippert met de oogjes. Hij beweegt. Ja, liefje, z'n moeder vindt hem een liefje, hij gaat nu naar z'n moeder toe. We kijken even wat het is. Het lijkt een mevrouw. Een vrouwtje? Ja. Het lijkt een ooitje. Wauw. Ik word er gewoon helemaal emotioneel van, stom hè. Nou... ik heb een schaap verlost. Ja, dat denk je misschien. Er kunnen er nog wel drie of vier inzitten. Echt? Ja, hoor. Nog meer. Prachtig hè. Wil jij hem ervoor leggen? Bijna... Ja! Oh, wat goed. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15409796 183.445 8726 2019-04-25T22:00:00+00:00 yes no schaap geboorte lente https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wat-is-narcolepsie 2024-05-27T08:53:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33621.w613.r16-9.1aa0649.webp Wat is narcolepsie? | Clipphanger Narcolepsie is een aandoening die vooral bekend is door dit best wel bizarre symptoom: je kan zomaar opeens last krijgen van een onbedwingbare slaapaanval! Dat kan gebeuren als je thuis op de bank zit te chillen, maar ook achter het stuur - en dan wordt het eerder gillen. De oorzaak van narcolepsie zit in je koppie. Daar wordt het eiwit hypocretine aangemaakt, maar bij jou net te weinig. Dat heeft nog wat gevolgen, zoals: spierverslapping bij bepaalde emoties - dan zak je dus als een pudding in elkaar. Hallucinaties tussen slapen en ontwaken. En slaapverlamming: je lichaam slaapt nog, maar je hersens zijn wakker. Je kan je niet bewegen en voelt je gevangen in je eigen lichaam. Da’s naar! Colepsie. De aandoening is nog niet te genezen. Er kan soms medicatie worden gegeven om slaapaanvallen te voorkomen. En behandeling is erop gericht om klachten te verminderen. Het is belangrijk om op vaste tijden te rusten. Niet iedereen kan daar begrip voor opbrengen. ‘Doe je nou alweer niks?’ Laat ze maar praten! Jij moet leven met narcolepsie. En da’s echt niet niks. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15409801 86.24 3853 2019-04-24T15:36:02+00:00 yes no slaap hallucinatie https://schooltv.nl/video-item/wat-is-bijziendheid-als-je-in-de-verte-niet-goed-scherp-ziet 2024-01-04T12:24:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33622.w613.r16-9.b39d0aa.webp Wat is bijziendheid? | Als je in de verte niet goed scherp ziet Ah... Yes, come on! Ja, superleuk natuurlijk. Een beetje gamen op je smartphone of tablet, of een filmpje kijken op je laptop. Of Instagrammen, Snapchatten. Of gewoon lekker binnen een boekje lezen. We doen dat dan ook massaal en vaak uren per dag. En ook jonge kinderen kijken steeds vaker en langer op beeldschermen. Maar heb je je weleens afgevraagd wat al dat gegame en getuur eigenlijk doet met je ogen? Caroline Klaver, oogarts en professor oogheelkunde. Is het nou slecht als je heel lang dichtbij kijkt, op een beeldscherm of in een boek? Ja, zeker, daar kun je bijziend van worden. Ik ga een test doen om te kijken hoe scherp je ziet. Kun jij deze cijfers lezen? Dan moet ik wel met m'n ogen knijpen. 6, 4, 2, 0. Kom maar met de kin op het bakje, voorhoofd tegen de band. En gewoon recht vooruit kijken. En wat ik al dacht: Je bent bijziend. Ik meet rechts een sterkte van -2,25. Dat klopt, dat is namelijk m'n brilsterkte. Maar wat heeft dat nou met dat dichtbij kijken te maken? Dat ga ik je uitleggen. Dit is een oogmodel. De voorkant van het oog, dat is het hoornvlies. Dan heb je hier de lens. En de binnenkant van het bolletje is het netvlies. Daar zitten de lichtgevoelige cellen in. Die zorgen dat de hersenen er een plaatje van maken. Dat je kunt zien, dus. In een normale situatie vallen de lichtstralen door de lens en die komen samen in een brandpunt dat dan precies op je netvlies valt. Daardoor zie je scherp. Als je bijziend bent, vallen de lichtstralen ook door de lens, maar ze komen samen in een brandpunt dat vóór het netvlies valt. En daardoor zie je onscherp. Maar hoe word je dan bijziend? Is het niet gewoon erfelijk? Dat kan, maar het komt vooral door de leefstijl van kinderen. Doordat ze veel binnen zijn en lange tijd achter elkaar dichtbij kijken. Dat kan door het kijken naar een smartphone of een tablet maar ook door 't lezen van een boek. Dus echt op deze afstand kijken, uren achter elkaar. Als je kijkt naar een voorwerp dichtbij, dan moet je oog moeite doen, je lens moet boller worden, om te zorgen dat je dat voorwerp scherp op je netvlies krijgt. Ja, precies. Dat poppetje zie ik scherp maar alles eromheen is wazig. Dat geeft een signaal af voor je oog om naar achteren te groeien en dus langer te worden. Als het oog langer is, is het makkelijker om dichtbij te kijken. Dan hoeft je lens niet zo bol te worden. Maar als je dan met een langer oog weer in de verte kijkt dan is het beeld als je in de verte kijkt onscherp. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15409805 196.245 3515 2019-04-28T22:00:00+00:00 yes no bijziend oog bril https://schooltv.nl/video-item/de-ontwikkeling-van-de-eu-steeds-meer-landen-werken-samen 2024-01-04T12:24:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33623.w613.r16-9.8eb48c2.webp De ontwikkeling van de EU | Steeds meer landen werken samen In 1951 begonnen 6 landen in Europa met een voorzichtige samenwerking. In de jaren erna leidde dit tot een Europese Unie met tientallen landen. Hoe kwam die groei tot stand? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15409806 175.893 4230 2019-04-25T10:03:56+00:00 yes no Europese Unie Europa https://schooltv.nl/video-item/wat-doet-een-loodgieter-leidingen-aanleggen-en-lekkages-repareren 2024-01-16T15:51:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33624.w613.r16-9.109df53.webp Wat doet een loodgieter? | Leidingen aanleggen en lekkages repareren Kijk, moet je dit huis zien. Het ziet er toch superstrak uit? Ik weet zeker dat binnen ook alles werkt. Dat de wc doorspoelt, dat er water uit de kraan komt, dat de verwarming het doet. Dat wordt allemaal tijdens de bouw aangelegd door iemand die je ook kan bellen als er verstoppingen zijn, of lekkages. Namelijk, de loodgieter. Het woord loodgieter is best wel ouderwets. Vroeger waren loodgieters heel veel bezig met het gieten van stroken lood en loden pijpen. Die werden gebruikt om leidingen waterdicht te maken. Maar lood is hartstikke giftig. Dus tegenwoordig worden die leidingen gemaakt van koper en kunststof. Het gieten van lood is dus echt verleden tijd. Jij bent goed bezig. Ja, het leidingwerk zit erin. Dit zijn Martine en Isabella. De loodgieters. Bij loodgieters denk je toch vaak aan verstopte wc's, lekkages en aan mannen. En aan vrouwen. Ja, in jullie geval wel he. Ja, in ons geval wel. Bij loodgieten denk je aan leidingen zoals waterleidingen, gasleidingen stroom, alles leggen wij aan. Je moet ook denken aan comfort. Als je in je woonkamer zit en je hebt het koud dan zet je de verwarming hoger, of het is warm en je zet de airco aan. Of je wilt je telefoon opladen en doet je stekker in het stopcontact. Jullie zijn veel meer dan die loodgieter van vroeger. We noemen jullie eigenlijk gewoon installateur. Installateur, inderdaad. Vandaag krijg jij m'n pak aan. Ja, ik heb hem al aan. Lekkere girlpower dit. Hij staat je goed. Thanks. Ik wens jullie veel plezier samen. Dank je wel, komt goed. Jullie leggen als installateurs alles aan. Veel meer dan die waterleidingen. Ja, veel meer. We leggen stroom aan, de afvoer aan, warm water, koud water. Ik zie hier alle leidingen dus nog lopen hier in de vloer en het plafond en de muur, maar dat blijft niet zo toch? Nee, de vloer gaan we aansmeren en tegelen. De wanden worden getegeld. Het plafond wordt dichtgemaakt. Je ziet er zo niks meer van. Er zitten heel veel leidingen in een huis. Sommige zie je wel, maar de meeste zijn mooi weggewerkt. Maar waar zijn ze precies voor? Je hebt de hoofdleiding, die gaat door het dak heen. Daar zitten alle sanitaire toestellen op aangesloten. Zoals de wc, de keuken, de badkamer. En de wasmachine boven op zolder. Dit is de standleiding he. Ja, de standleiding. Tot het laatste toestel. Dan wordt het de ontspanningsleiding. Wat doet die? Die zorgt ervoor als je de wc doorspoelt, dat het niet gaat borrelen. Die zorgt voor de toevoer en afvoer van lucht. Klopt. Ik heb hier een rietje dat de leiding nadoet. Dit stukje is de standleiding en dit de ontspanningsleiding. Dan doen we hem in het water. Dan kan je zien dat er water in blijft zitten. Tot hier blijft het water staan. Zou het bovenste stukje er niet zijn, dan blijft het staan. Als we het wel hebben komt er lucht bij van buiten en dan gaat het water eruit. En doordat die ontspanningsleiding er is, zorgt hij ervoor dat er lucht door die leidingen loopt waardoor water niet blijft staan en het niet gaat borrelen in je wc. En dan gaat het ook niet stinken. Isabel, wat ga je op dat dak doen? Ik ga even bij de dakgoot kijken of er niet te veel bladeren in liggen. Zodat de regenpijp niet verstopt raakt. De regenpijp noemen we ook wel de hemelwaterafvoer. Want de regen komt natuurlijk uit de hemel en moet afgevoerd worden via de hemelwaterafvoer. Dat klopt. En zoals je ziet liggen er best veel bladeren in. Je hebt hier het putje waar het water doorheen loopt. Zo raakt het verstopt. Dat moeten we schoonmaken. Dat doen jullie dus ook. Dat doen we ook. Lekker bezig. Als installateur kan je natuurlijk niet zonder goed gereedschap. Vandaar deze bus vol spullen. Jullie zijn op alles voorbereid. Dat klopt. We hebben lekkage, verstoppingen en dan heb je veel gereedschap nodig. Wat gebruik je het meest? De waterpomptang en de bahco. Die gebruiken we samen om de koppelingen vast en los te draaien. En tegenwoordig gebruiken we veel de perstang. Een zware jongen. Vet ding. Die gebruiken we bij kunststof leidingen en koppelingen om ze vast te klemmen. Is dit speciale werkkleding? Heeft het een functie? Dit is speciale werkkleding. We kunnen het gereedschap erin kwijt. En dit is voor je knieën zodat het niet zo zeer doet. We werken veel op onze knieën. En dan bezeer je je knieën niet zo. A je to! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15409808 258.325 8500 2019-04-29T22:00:00+00:00 yes no installatie waterleiding beroep https://schooltv.nl/video-item/de-buitendienst-de-grutto-koning-van-de-nederlandse-weilanden 2024-01-04T12:24:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33627.w613.r16-9.b768d8b.webp De Buitendienst | De Grutto: koning van de Nederlandse weilanden Sosha en Jonata gaan op zoek naar onze nationale vogel: de grutto! Ze willen weten hoe die grutto eruit ziet en waarom hij zo bijzonder is. Tijdens deze zoektocht komen ze er achter dat er veel gevaren voor de vogel zijn en het steeds slechter met ze gaat hier in Nederland. Moeten we ons zorgen maken om dé koning van het weiland? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1297146 1178.664 4237 2019-04-26T16:00:00+00:00 yes no vogel https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-nationaal-park-veluwezoom 2026-03-10T14:18:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33637.w613.r16-9.ccbef5d.webp Het Klokhuis | Nationaal Park Veluwezoom Pascal gaat op expeditie met boswachters Jamie en José dwars door de Veluwezoom. Ze spotten egels, eekhoorns en wilde zwijnen. Na een avond bij het kampvuur gaat Pascal de volgende ochtend al heel vroeg op zoek naar edelherten en damherten. Bezorgde Ouders Nederland geeft tips over wat je kan doen als je kind per se naar de natuur wil. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1289176 919.368 12396 2019-04-30T17:00:00+00:00 yes no veluwe hert eekhoorn egel https://schooltv.nl/video-item/de-restauratie-van-de-nachtwacht-verborgen-kleuren-en-lagen-in-het-schilderij-van-rembrandt 2024-06-11T14:02:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33638.w613.r16-9.dab1afe.webp De restauratie van de Nachtwacht | Verborgen kleuren en lagen in het schilderij van Rembrandt Het Rijksmuseum is gestart met de grootste restauratie ooit: de restauratie van de Nachtwacht van Rembrandt. De nieuwste technologieën worden hierbij gebruikt. Maar wat moet je eigenlijk w eten voordat je aan zo’n restauratie begint? Dit is zoals iedereen de Nachtwacht kent. Maar in dit schilderij ligt nog zoveel meer verborgen wat we niet met het blote oog kunnen zien. Om een kijkje achter de schermen te nemen moeten we naar het restauratieatelier. Leuk dat jullie er zijn. We zijn hier in het ateliergebouw van het museum, in het schilderijenrestauratieatelier. WE zijn hier in de onderzoeksruimte, waar de macroröntgenfluorrescentiescanner staat. We gebruiken dit apparaat om het schilderij millimeter voor millimeter te scannen, op te nemen. En dat geeft ons informatie over welke materialen er in de verf zitten, niet alleen op het oppervlak maar ook onderliggende verflagen kunnen we op deze manier zichtbaar maken. Straks gaat ie, als ie begint met scannen, zul je zien dat dit beeld langzaam wordt opgebouwd. Met een röntgenfoto, dan zie je alleen contrast tussen beelden, zware en lichte elementen. En hier zie je precies welke chemische elementen er zitten. En er is bijvoorbeeld vermiljoen, een roodpigment gebruikt in de roodtinten en dat kan je zien. Dit is een test voor de Nachtwacht. We kunnen die beelden vervolgens zien op de computer. Dit is hje map voor je ijzer, de rodeaardepigment dat als grondering is gebruikt in het schilderij. Dit is ook superleuk, je calcium van je witte krijt. Hier zie je dat er met wit krijt een ondertekening onder zit. Komende tijd zal ik bezig zijn met de Nachtwacht. Dus deze scanner gaan we voor de Nachtwacht plaatsen. We hebben al eerder schilderijen op zaal gescand maar nooit zo’n groot schilderij als de Nachtwacht en ook nog nooit met zoveel ogen op ons gericht terwijl we daarmee bezig zijn. We zijn echt 56 dagen bezig, er wordt een speciale stellage gemaakt voor het schilderij zodat we het precies van plekje naar plekje kunnen verschuiven. Wat ik het allerspannendste zou vinden, maar die kans is klein, is dat we een nieuw pigment zouden tegenkomen, waarvan we niet wisten dat Rembrandt het gebruikte. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15364682 192.48 378 2019-04-29T22:00:00+00:00 yes no Rembrandt restauratie https://schooltv.nl/video-item/de-restauratie-van-de-nachtwacht-welke-technieken-en-kleuren-vind-je-terug-in-het-schilderij-van-r 2024-06-11T14:02:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33639.w613.r16-9.27d1c96.webp De restauratie van de Nachtwacht | Welke technieken en kleuren vind je terug in het schilderij van Rembrandt? Het Rijksmusem gaat beginnen aan de allergrootste restauratie ooit, aan de Nachtwacht van Rembrandt van Rijn. Dat gaan we doen met de aller-, allernieuwste technieken en daar komt ontzettend veel bij kijken. Een schilderij van Rembrandt is opgebouwd uit verschillende lagen. Het is geschilderd met olieverf op doek. Net als de Nachtwacht, die is ook op doek geschilderd. Dan volgen er dit geval twee lagen met een olieverfgrondering. De eerste is met een roodbruine aardetint. Over die roodbruine aardetint is er een loodwitte laag aangebracht. En door dat loodwit is houtskool gemengd zodat dat wit een beetje grijzig wordt. Dan bracht ie met een penseel heel losjes de tekening aan, de compositie bepalend en hoe ongeveer het schilderij eruit moest zien. En dan begon ie met donker en wit alle lichtpartijen, het licht en het donker in het schilderij aan te brengen. Daardoor kreeg zo’n portret een hele doodse uitstraling en noemde hij dat ook doodverven. Pas daarna begon ie de kleur aan op het schilderij en begon ie steeds pasteuzer te schilderen. En dat is wel bijzonder want Rembrandt werkt veel met donker en licht maar ook steeds meer, maar gaandeweg hij ouder wordt met dikkere lagen verf en dat is altijd wel wonderbaarlijk om te zien hoe bij Rembrandt verf verandert in huid in vlees, in bloed. Dode materie, verf, wordt levende materie. Hij was een beetje zuinig met zijn materialen. En er was in de late Middeleeuwen, in de Middeleeuwen werd gebruik gemaakt van de kleur blauw, die heet lapis lazuli, die was ongelooflijk kostbaar. Die werd gemaakt van een blauwe steen die je kunt vinden in Afghanistan onder andere. Daar maak je een kleur van die heet ultramarijn, over zee. Ultramarijn was als pigment nog duurder dan goud. En Rembrandt vond dat te kostbaar en die ging voor een andere kleur blauw die net zo mooi is, die heet smalt, dat is een verbinding tussen glas en kolbalt, prachtig blauw. Maar het heeft de eigenschap dat het verkleurt en daardoor is er nog amper blauw zichtbaar in de schilderijen van Rembrandt. Je moet er eigenlijk gelijk bij opmerken dat Rembrandt leerlingen had, die moesten hem betalen om bij hem in de leer te mogen gaan. En die leerlingen die begonnen dus met het maken van verf voor de grote meester. De tube was nog niet uitgevonden dus verf was beperkt houdbaar. En de magie van de Nachtwacht schuilt hem denk ik in het feit dat wanneer je naar het schilderij kijkt je het beeld wordt ingetrokken. Je vergeet dat het een schutterij is uit de 17e eeuw. Je wordt onderdeel van het werk en 1op1 met die mannen voel je eigenlijk, het zijn de burgers van de republiek. Het zijn geen koningen, het zijn geen keizers. Wij zijn het waar we naar kijken. Dat is de magie van de Nachtwacht en dat is ook waarom het zo belangrijk is dat dit enorme meesterwerk wordt gerestaureerd. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15418079 212.12 1243 2019-05-01T22:00:00+00:00 yes no Rembrandt restauratie https://schooltv.nl/video-item/de-restauratie-van-de-nachtwacht-wat-is-er-aan-de-hand-met-het-schilderij-van-rembrandt 2024-06-11T14:02:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33640.w613.r16-9.192a463.webp De restauratie van de Nachtwacht | Wat is er aan de hand met het schilderij van Rembrandt? Het Rijksmuseum is gestart met de grootste restauratie ooit: de restauratie van de Nachtwacht van Rembrandt. De nieuwste technologie wordt hierbij gebruikt. Maar waar moet je eigenlijk naar kijken als je met zo’n restauratie begint? Voor mij is restauratie het mooiste vak wat er bestaat. Je komt heel dicht bij een kunstwerk. Je ziet veel meer dan wat een gewone bezoeker ziet. En zeker als je aan een 17e-eeuws schilderij van Rembrandt werkt is het bijna alsof je heel dicht in de buurt van Rembrandt komt en daarnaast is het heel belangrijk dat je goed nadenkt over elke stap die je gaat zetten. Dus je moet heel erg met je hoofd werken maar tegelijkertijd mag je dat ook met je handen uitvoeren. Dus dat maakt voor mij restauratie een heel mooi vak. Als restaurator kijk je heel anders naar een schilderij voordat je gaat restaureren. Je let heel erg op de conditie van het schilderij. Want zo’n schilderij is vier eeuwen oud en het ziet er niet meer precies zo uit als toen het het atlier van Rembrandt verliet. Dus ik let er heel erg op: wat is er eigenlijk aan de hand met het schilderij? Je ziet bijvoorbeeld boven het hondje een beetje wittige waas en ook het hondje zelf kan je niet heel duidelijk zijn. Dus straks tijdens het onderzoek willen we goed begrijpen wat die witte waas is. Tijdens het onderzoek bekijken we ook de restauraties die voor ons zijn uitgevoerd. In de jaren 70 is het schilderij aangevallen met een mes. En toen hebben ze die messteken aan elkaar geplakt en gerestaureerd. En als je vandaag de dag heel goed kijkt, bijvoorbeeld in de broek van Banning-Cock zie je net boven zijn kruis een horizontale streep, dan zijn die snedes weer beter zichtbaar geworden. En wij willen graag dat ze onzichtbaar zijn en niet zichtbaar zijn voor het publiek. De restauratie van de Nachtwacht is anders omdat we het voor het publiek gaan doen. Normaal doen we het in het atelier waar geen bezoekers mogen komen. Maar nu gaan we hier in de Nachtwachtzaal restaureren. Er wordt een glazenhuis om de Nachtwacht geplaatst en daarin gaan wij werken en dan kan het publiek meekijken met wat we gaan doen. Wat ook nog een verschil is, is dat we rekening moeten houden met het publiek. Als ik hier in het atelier werk heb ik en afzuiging die ervoor zorgt dat ik geen last krijg van de oplosmiddelen. En misschien kunnen we bepaalde oplosmiddelen wel niet gebruiken omdat ze gevaarlijk zijn voor het publiek. Verder zijn er bepaalde onderzoektechnieken waarvoor het helemaal donker moet zijn in de ruimte, zodat we die goed kunnen uitvoeren en daar kan natuurlijk ook geen publiek bij zijn. Het is ontzettend bijzonder om straks aan de Nachtwacht te gaan werken en het is een grote eer dat ik dat mag doen samen met een team van restauratoren, onderzoekers en conservatoren. En tegelijkertijd is het heel spannend m aan zo’n wereldberoemd kunstwerk te gaan werken. En ik heb er ontzettend veel zin om straks zo dicht bij het kunstwerk te gaan komen en veel meer te gaan zien dan wat je vanaf hier kan zien. Dus ik kan niet wachten om straks te gaan beginnen met de restauratie. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15418078 240.56 575 2019-04-30T22:00:00+00:00 yes no Rembrandt restauratie https://schooltv.nl/video-item/de-restauratie-van-de-nachtwacht-de-nachtwacht-onder-de-microscoop 2024-06-11T14:02:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33641.w613.r16-9.f627d7c.webp De restauratie van de Nachtwacht | De Nachtwacht onder de microscoop Het Rijksmuseum is gestart met de grootste restauratie ooit. De restauratie van de Nachtwacht van Rembrandt. De nieuwste technologie wordt hierbij gebruikt. Maar wat moet je nou eigenlijk weten voordat je aan zo’n restauratie begint? De Nachtwacht heeft al heel veel meegemaakt. De veroudering van de Nachtwacht is bijvoorbeeld heel goed te zien bij het witte hondje. Als we goed kijken zien we dat bepaalde partijen opvallen, of niet in balans zijn. Neem bijvoorbeeld het hondje in het hoekje. Er zit een wittige waas over, over het hondje maar ook daaromheen. Dat kopt niet helemaal. Heeft Rembrandt dat zo bedoeld of is dat in de loop van de tijd gekomen? De eerste stap die we doen is een heel klein verfmonster nemen uit het schilderij. We kijken heel voorzichtig waar dat mogelijk is, dat kan echt niet overal. WE proberen het natuurlijk niet kwijt te raken dus we proberen het op te vangen tussen twee glasplaatjes. Dan lopen we daarmee naar het laboratorium en dan gaan we inbedden. Dat bedden we in in een plastic blokje. En dan polijsten we zo dat we heel mooi de opbouw van de verf bij het hondje zien en ook kunnen zien: wat is er nou veranderd aan die verf Wat zit er in die verf? Met dit blokje gaan we het hars wegpolijsten. De verf zit midden in het blokje en we polijsten de hars wat erboven zit weg, waarbij we heel mooi tot het verfmonster komen en heel mooi de opbouw van het verfmonster kunnen zien. Er ligt hier een klein verfmonstertje van het hondje van de Nachtwacht onder de microscoop. Die hebben we net gepolijst. En nu ga ik kijken onder de vergroting: waar hebben we mee te maken? Hoeveel lagen zijn er? Wat voor lagen zijn er? Wat voor pigmenten zijn er gebruikt. En ik kijk onder gewoon licht maar ook onder ultraviolet licht. Wat we zien is allereerst een aantal verflagen. Hier een laag, hier een laag en hier gebeurt wat anders. Dit is eigenlijk de grondering, de eerste laag die Rembrandt op het doek legt. Ik zie een heel dun laagje hier wat waarschijnlijk de ondertekening is geweest. Dan komt er een witte laag en dan zien we een wat dikkere roodbruinige laag wat waarschijnlijk de kleur van het hondje zelf is. WE zien als we kijken naar het verfmonster uit het hondje om te snappen waar die waas door komt, wat we zien is dat die verflagen heel goed zijn, alleen de bovenste laag, dat lijkt een beetje iets veranderd, wat we niet helemaal begrijpen. Daar is meer onderzoek voor nodig om te begrijpen wat er met die waas aan de hand is. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15418077 167.6 4101 2019-04-29T08:41:43+00:00 yes no Rembrandt restauratie https://schooltv.nl/video-item/hoe-is-het-om-homo-te-zijn-in-een-machowereld-acceptatie-van-homos-en-lesbiennes 2024-01-04T12:24:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33642.w613.r16-9.23ab4ec.webp Hoe is het om homo te zijn in een machowereld? | Acceptatie van homo's en lesbiennes Eva is lesbisch en merkt dat haar vriendinnen daar helemaal geen probleem van maken. Maar dat lijkt voor homoseksuelen van het mannelijke geslacht anders te zijn volgens Eva. Zeker in een machowereld. Worden zij net zo makkelijk geaccepteerd? Know Shit-presentator Rens Polman en Eva gaan op onderzoek uit in KNOW SHIT. Roze organisaties Brandweerman Roel uit regio Utrecht zit bij Netwerk Roze in Rood, een netwerk wat zich inzet voor alle LHBT-brandweermensen. Han en Bart voetballen bij Gay Soccer Amsterdam, omdat ze daar zeker weten dat ze geaccepteerd worden. Zij hebben vaak met vooroordelen te maken. Han: "Een collega zei een keer: 'Je mag wel bij ons komen voetballen, maar dan moet je wel apart douchen.' Ik wist wel dat hij een grapje maakte, maar vond het niet leuk. Daardoor was voor mij de drempel best wel hoog om bij een gewone voetbalclub te gaan. Dan is dit een heel goed alternatief." Bart: "Ik denk dat de clubs iets kunnen doen aan de machocultuur. Zij moeten actief uit gaan dragen dat LHBT'ers welkom zijn bij voetbalclubs." https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_HUMAN_15343999 632.36 1151 2019-04-11T07:21:55+00:00 yes no homoseksualiteit https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-nederland-bevrijd-en-bezet 2024-01-04T12:24:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33658.w613.r16-9.8857c96.webp Het Klokhuis | Nederland bevrijd en bezet Nederland is bijna acht maanden verdeeld geweest in een bevrijd en een bezet gebied. Pas op 5 mei 1945 kon de bevrijding van heel Nederland gevierd worden. Sosha gaat naar De Biesbosch, waar in de oorlog volop gesmokkeld werd tussen bevrijd en bezet gebied. Verder praat ze met Katrien over wat zij heeft meegemaakt tijdens de Slag om de Schelde. In een scène in deze aflevering zijn we te gast bij een gezin aan tafel in de hongerwinter. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1289182 895.176 7494 2019-05-02T17:00:00+00:00 yes no bevrijding hongerwinter Tweede Wereldoorlog https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-nationaal-park-nieuw-land 2024-01-04T12:24:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33659.w613.r16-9.df702b5.webp Het Klokhuis | Nationaal Park Nieuw Land Pascal gaat op expeditie dwars door natuurgebied Nieuw Land. Samen met boswachter Mikal trekt hij met de kano door het moerasgebied op zoek naar de zeearend. Op de grasvlakten ontdekken ze een vossenburcht. En hoe is het om in een jeep te slapen tussen een kudde konikpaarden? Freek Vonk laat zien dat de dieren daar agressiever zijn dan je zou verwachten. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1289170 900.024 1549 2019-05-07T17:00:00+00:00 yes no natuur natuurgebied moeras https://schooltv.nl/video-item/libel-of-juffer-wat-is-het-verschil 2024-01-23T13:39:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33660.w613.r16-9.8ecae10.webp Libel of juffer | Wat is het verschil? Libellen kun je verdelen in twee ondersoorten: juffers en echte libellen. Echte libellen kun je makkelijk herkennen aan het stevige achterlijf en de stand van de vleugels. Wanneer ze stilzitten, houdt de libel de vleugels meestal gespreid. Verder zitten de grote ogen van de echte libel bovenop de kop, terwijl de juffer de ogen aan de zijkant van de kop heeft zitten. Ook heeft de juffer een lang en dun lijf en wanneer de juffer stil zit, zijn de vleugels samengeklapt boven het lichaam. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15418086 47.16 3729 2019-04-29T13:47:17+00:00 yes no libel insect https://schooltv.nl/video-item/waarom-bestaan-etnische-wijken-mensen-met-dezelfde-afkomst-wonen-bij-elkaar 2024-01-04T12:24:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33677.w613.r16-9.0a3b10f.webp Waarom bestaan etnische wijken? | Mensen met dezelfde afkomst wonen bij elkaar Een Molukse wijk, een Turkse buurt of Chinatown. Overal in Nederland kun je ze vinden: etnische wijken. Maar waarom gaan mensen van dezelfde afkomst eigenlijk graag bij elkaar wonen? Dat zoekt presentator Cesar Majorana samen met Larissa uit. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_HUMAN_15414086 489.002 3079 2019-04-29T13:07:55+00:00 yes no pluriforme samenleving https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-leven-met-schizofrenie 2024-01-04T12:24:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33678.w613.r16-9.31c10f5.webp EenVandaag in de klas | Leven met schizofrenie De psychische aandoening schizofrenie kan veel effect hebben op patiënten die eraan lijden. Dat merkt ook Saskia. Zij hoort soms stemmen en ziet dingen die er niet echt zijn. Hierdoor verliest ze soms het contact met de werkelijkheid. Dit maakt haar leven zo zwaar, dat ze soms liever dood zou willen zijn. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15427872 396.44 2079 2019-05-01T22:00:00+00:00 yes no schizofrenie psychische stoornis therapie hersenen https://schooltv.nl/video-item/hoe-wordt-het-jeugdjournaal-gemaakt-mee-op-reportage-en-een-kijkje-achter-de-schermen 2024-01-04T12:24:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33679.w613.r16-9.cfeada5.webp Hoe wordt het Jeugdjournaal gemaakt? | Mee op reportage en een kijkje achter de schermen Dit is de redactie van het NOS Jeugdjournaal. Hier zijn ze 7 dagen per week, 365 dagen per jaar bezig met het nieuws. En ik ben op zoek naar... deze man. Joris Marseille. Hee, Joris. Hee, goeiemorgen. Ik loop vandaag een dagje met je mee. Gezellig. Wat gaan we doen? Heel veel. En het leuke is dat je van tevoren niet weet wat je gaat doen omdat het nieuws is. De ochtenduitzending is al geweest en het is nu... even kijken. Precies half 11. Redactievergadering. Mag ik mee? Ja. De herdenking van de watersnoodramp. Welmoed, dat is iets voor jou. Ja. Elke dag komt de redactie van het NOS Jeugdjournaal hier bijeen om te bespreken wat voor nieuws er allemaal is en welke onderwerpen in de uitzending moeten komen. Hoe komen jullie eigenlijk aan al dat nieuws? Er is gewoon heel veel nieuws in de hele wereld. We zijn aangesloten bij persbureaus. Die sturen ons filmpjes. We werken samen met 't NOS Journaal, die verzamelen ook nieuws. En kinderen sturen ons nieuws via de app of ze mailen ons. Dus ja, op allerlei manieren. Hoe weet je nou of nieuws echt waar is of nep? We willen dat al het nieuws gecontroleerd wordt. Dus komt er iets binnen, dan ga je bellen, uitzoeken of het klopt. En als je verschillende bronnen hebt dan weet je dat het ook echt klopt. Zonder controle mag het niet in het Jeugdjournaal. Vandaag is Jochem de eindredacteur. Hij bepaalt wat er in het Jeugdjournaal komt, wie dat gaat maken en hoe. En Joris zit hier ook te werken. Wat ben je aan het doen? Nu teksten aan het schrijven en de hele dag het nieuws in de gaten aan het houden. Als presentator moet je wel weten waar je het over hebt. Jij komt dus niet gewoon een half uurtje voor de uitzending binnen, kopje koffie, je gaat zitten en dan presenteer je de boel? Je bent al aan het werk? Ja. Wat doe jij zoal als internetredacteur? Ik zorg ervoor dat je steeds het laatste nieuws kunt lezen op de site en in de app. Het nieuws gaat natuurlijk de hele dag door en dat kun je vinden op onze site. Ik zie hier allemaal YouTube- filmpjes. Welke doen het echt goed? Welke zijn het beste bekeken? Eentje die heel goed bekeken is, is Russell die een populaire dansmove heeft bedacht. Maar ook over het leven van de prinsesjes. Hoe hun leven eruitziet. Dit is de grafische afdeling. Daar wordt de vormgeving gemaakt. Zoals vanavond staat Joris in de uitzending en hebben we naast hem allerlei informatie in de schermen. Het is niet alleen belangrijk dat we dingen vertellen, maar ook het beeld is belangrijk. Dat maakt alles extra duidelijk en de informatie komt beter over. Deze persoon kennen we allemaal. Gerrit Hiemstra, de weerman van het Journaal. Hier wordt ook het weerbericht gemaakt voor 't Jeugdjournaal, toch? Zeker, dat doen we elke dag. Is er een groot verschil tussen het weerbericht van het Journaal en het Jeugdjournaal? Nee, niet echt. Het ziet er alleen iets anders uit. Dit is Nederland. Dat ligt 'n beetje plat alsof we eroverheen vliegen. En dan kunnen we dat aanpassen. Als ik wil dat er in Amstelveen natte sneeuw gaat vallen, dan maak ik daar gewoon een symbooltje van met natte sneeuw. O ja, nu regent het en nattesneeuwt het. Dat kan natuurlijk allebei. In Hilversum werken ze aan de uitzending. En ik ben nu in Zeeland. Door 't hele land zijn verslaggevers op pad om reportages te maken. Die worden dezelfde avond nog uitgezonden. En vandaag mag ik mee op reportage met deze dame: Welmoed. Ze is in Zeeland omdat ze een reportage maakt over de herdenking van de watersnoodramp. Oke, Welmoed. Het zit erop, he? Het draaien. Nee, nog niet. We gaan naar de volgende locatie. Je gaat niet naar Hilversum? Nee, we gaan nog naar een andere locatie met Ezra en z'n oma. En dan hier monteren. Ik durf het bijna niet te vragen, maar staat alles er nu op? Of moet je weer naar een locatie? Nee, nu gaan we nog één keer terug. En daar gaan ze nog een onderdeel van de herdenking doen speciaal voor kinderen. Misschien één shotje dat je ziet wat ze aan het doen zijn, van boven? Ja, oke. Ik heb het, Welmoed. We kunnen terug. Oke, dan gaan we. Het staat erop. We gaan naar Hilversum. Nee, naar de bus. O, naar de bus. Heb je dit nou al voorbereid? Of ben je gewoon vanochtend met de bus aangekomen en begonnen? Je moet mensen zoeken die iets willen vertellen. We willen er een kind met een oma bij. Dat kan niet op de dag zelf. Dat hebben ze op de redactie voorbereid. Wij komen dan aan en ontmoeten hun. Wel zo handig. Hoe zorg je er nou voor dat je reportage in Hilversum komt? Eigenlijk is dat heel simpel. Roel? Internet. We sturen alles via internet. Had ik kunnen weten, he? En als internet 't niet doet? Er staat een satelliet op het dak. Die klappen we open en dan hebben we altijd overal verbinding. Dus het komt altijd in Hilversum. Als het goed is. Dan moet je het eerst afmaken. Eerst afmaken. Ja, ja, ja. Straks is de uitzending van het NOS Jeugdjournaal. Hier in deze studio en ik mag achter de schermen meekijken. Moet je omhoog kijken hoeveel lampen hier hangen. Zal ik je mee achter de schermen nemen? Ja, is goed. Kijk... Achter de schermen. Er staan allemaal een soort nummertjes op de grond. Waarom is dat? Op die plekken moeten we staan. Dan kunnen ze met de lampen je in het goede licht zetten. Dan weet de camera waar je staat. Naast de studio zitten nog veel meer mensen in de regieruimte. Technici voor het licht en geluid. En kijk, daar zit Helen, de regisseur. En Jochem, de eindredacteur. En die kan Joris ook horen met een heel klein oortje. Ze kunnen met hem praten. Dus als hij iets moet doen of een tekst verandert opeens, dan hoort hij dat. Hee, Roy. Hoi Joris. Roy doet mijn make-up. En waarom is dat? Nou, mannen én vrouwen moeten make-up want de lampen in de studio zijn heel fel. En als je geen make-up op hebt, dan ga je glimmen en zo. Dat ziet er niet uit. Ik begin het nu wel te voelen, hoor. Hier zijn de verslaggevers nog bezig met de laatste nieuwsitems. Er wordt gemonteerd en je voelt ook die spanning een beetje stijgen. Het is nog een uurtje voordat we de studio induiken. En Joris is nu hardop z'n teksten aan het oefenen. De politie heeft in Limburg, Noord-Brabant en Gelderland invallen gedaan. Het is nu tussen half zeven en zeven uur. En de hele uitzending wordt nu gerepeteerd. Zodat de uitzending er lekker inzit. Zo meteen moeten ze live en dan moet alles kloppen. Vijf, vier, drie, twee, een, live. We gaan naar camera drie met de datum. We zijn begonnen. We zijn live. Dit is het Jeugdjournaal nu op tv. Dat was het. Het zit er alweer op. Het vliegt voorbij, he? Gaat snel, he? Ik vond het zo leuk om eens achter de schermen te kijken bij het NOS Jeugdjournaal. Echt een droom die uitkwam. Leuk dat je er was. Nu moet je ook bij ons komen kijken. Afgesproken. Bij het Klokhuis. Zie je daar, man. Doei. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15435070 531.69 13309 2019-05-01T11:29:05+00:00 yes no nieuws Jeugdjournaal https://schooltv.nl/video-item/wat-doet-het-traumateam-mensen-redden-met-de-traumahelikopter 2024-01-04T12:24:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33680.w613.r16-9.fb14dbe.webp Wat doet het traumateam? | Mensen redden met de traumahelikopter Het is vroeg in de ochtend, en deze traumahelikopter wordt dadelijk naar buiten gereden. Deze heli wordt altijd in samenwerking met ambulances ingezet bij ernstige ongelukken en spoedeisende hulp. En ik mag een dagje met ze meelopen, vandaar deze outfit. Want als de pieper afgaat, moeten we meteen weg kunnen. Ik sta op het dak van het VU Medisch Centrum in Amsterdam. En boven in dit gebouw staan dag en nacht de hoogst opgeleide artsen van Nederland klaar om mensen te helpen. Dat is het Mobiel Medisch Team. Zo'n team bestaat uit een verpleegkundige, dat is Fenny, een piloot, dat is Andre, natuurlijk is er ook een arts, Tessa, en we hebben een Helicopter Landing Officer, dat is Erik, en Erik is ook de chauffeur van de trauma-auto als de helikopter niet uit kan vliegen. Tessa is dus trauma-arts op de helikopter. Kun je uitleggen wat het verschil is tussen jou op de helikopter en een verpleegkundige op de ambulance? Ja. Ik ben als arts speciaal opgeleid om dit werk te doen bij het Mobiel Medisch Team. Als er heel ernstig letsel is, kan ik speciale handelingen verrichten. Zoals bepaalde medicijnen toedienen, of bloed geven of bepaalde operaties doen. En dat kan een ambulanceverpleegkundige niet. De verpleegkundige op de ambulance kan heel veel. Wij worden alleen opgeroepen als er heel ernstig letsel is. Dat is bijvoorbeeld bij letsel of trauma bij het hart, of bij de ademhaling of bij heel ernstig hersenletsel. Stel, er gebeurt een ongelukje. Je breekt een been of valt uit een boom. Dan sturen ze één ambulance. Stel, het ongeluk is wat groter, je komt bijvoorbeeld met je fiets onder een auto en er zijn misschien wel meerdere slachtoffers, dan sturen ze twee ambulances. En als het echt een heel heftig ongeluk is, en het slachtoffer is bewusteloos, of ademt moeilijk, dan sturen ze twee ambulances en het Mobiel Medisch Team. We hebben een oproep gehad en moeten nu heel snel richting de trauma-auto. Die staat hier beneden al klaar. We zijn met de auto gegaan, want de oproep is in Amsterdam. In de buurt van een metrostation. Er is mogelijk iemand gevallen. Daarom hebben we gekozen voor de ambulanceauto, want dat is sneller dan de helikopter. Wat was er precies aan de hand en wat er moest gebeuren? Ik ben meegereden met de ambulance, we moesten helpen met een reanimatie. Daar kan het ambulancepersoneel op zich heel goed mee helpen, maar nu was er een probleem met de ademhaling, daarom kwamen wij. En hoe is het met het slachtoffer? We hebben hem hier stabiel afgeleverd, en we hopen op 't beste. Oke, en nu wachten op de volgende melding? Wachten op de volgende melding. We gaan naar boven. LifeLiner One voor meldkamer Amsterdam. Meldkamer voor LifeLiner One, we zijn aan het vliegen, ETA... In welke situatie rukt het Mobiel Medisch Team nou eigenlijk uit? Om daarachter te komen, ben ik hier op de meldkamer van de brandweer, politie en ambulance in Amsterdam. En als je 112 belt, dan komen hier alle telefoontjes binnen. Hier voor de politie en de brandweer en daar voor de ambulance. Degenen die de telefoontjes aannemen hebben dus allemaal een verpleegkundige achtergrond. Dat moet ook wel, want zij beslissen of de situatie zo ernstig is dat er een traumateam moet komen. Evelien, als ik 112 bel, en ik krijg iemand van jullie aan de telefoon. Wat moet ik dan zeggen? We vragen direct naar het adres waar je bent, je telefoonnummer, daarna vragen we wat er precies gebeurd is. En dan vragen we aan je: Is die persoon nog aanspreekbaar? En zo niet, dan vragen we of er een ademhaling is. Als dat niet zo is, dan zetten we direct twee ambulances en een traumaheli in. Hier komt dus de melding binnen vanuit de meldkamer ambulancezorg en natuurlijk ook op de piepers. Daarin staat dan het adres van het ongeval. Vervolgens pakken de arts en de verpleegkundige hun spullen en checkt de piloot het weerbericht en natuurlijk de route en waar ze kunnen landen. Daarna is het een kwestie van rennen naar die helikopter, spullen pakken, iedereen weet wat hij moet doen, inpakken en wegwezen. Ehm, Tessa, kun jij ons vertellen wat er precies gebeurd is? We zijn op weg naar een ongeval in een manege. Wat er precies gebeurd is, weten we ook nog niet. Maar wel dat de ambulance heeft doorgegeven dat we nodig zijn. Nou, wij zijn inmiddels ter plaatse, we zijn net geland. Tessa en Fenny zijn uit de helikopter gerend richting slachtoffer. Ik mag daar natuurlijk niet bij komen, want het is niet netjes om zomaar iemand te gaan filmen die daar gewond ligt. Dat gaan we zeker niet doen. We horen straks hoe het is afgelopen en wat er nou precies is gebeurd. Kunnen jullie kort vertellen wat er nou net precies gebeurd is? Nou, precies vertellen mogen we natuurlijk niet. We hebben de patiënt gestabiliseerd en met medicijnen geholpen. En ik ben meegegaan naar het ziekenhuis en daar zullen ze het slachtoffer verder helpen. Wat mij opviel, dat vond ik zo grappig: Jij bent gewoon copiloot! Ja, de verpleegkundige heeft een dubbele taak binnen het Mobiel Medisch Team. Tijdens de vlucht helpen we de piloot met het navigeren naar de ongevalslocatie. We kijken samen: Waar kunnen we het beste landen, wat is veilig? We luisteren naar de luchtverkeersleiding en als we eenmaal geland zijn, zet ik die pet af en dan help ik de dokter bij de patiënt. Het is echt best heftig om te zien hoe snel alles ineens gaat als er zo'n melding binnenkomt. En dat gebeurt meerdere keren per dag. Zo'n traumahelikopter vliegt meer dan 3000 keer per jaar uit. Ik zie jullie steeds rennen met die tassen. Ze zijn ook superzwaar, maar wat zit er nou allemaal in? We hebben spullen om operaties te doen. Wauw, dus dan doe je gewoon ter plekke een operatie als 't moet? Als er geen tijd te verliezen is, moeten we bepaalde ingrepen vóór het ziekenhuis doen. We hebben een echoapparaat bij ons. We hebben natuurlijk bloed bij ons. Ja, niet te vergeten. Dat moet mee. We hebben spullen mee om bloed te geven. Allerlei soorten infusen en ook heel veel medicijnen. Dat is gewoon een hele medicijnkast! Naast alle medicijnen die ik liet zien, in die tassen en de zak met bloed: Heel veel apparatuur mee, zoals een beademingsapparaat. Ziekenhuis compleet! Veel mensen denken dat een traumahelikopter ook slachtoffers komt ophalen, maar dat is dus niet zo? Nee, we komen zo snel mogelijk bij de patiënt voor de hulpverlening en de patiënt wordt vervoerd met de ambulance. Maar op deze brancard kan wel echt iemand liggen, dus hoe zit dat dan? Ja, dat is een brancard, daar kunnen we ook patiënten op vervoeren, bijvoorbeeld als het ongeluk heel ver van het ziekenhuis is, of als de ambulance niet bij het slachtoffer kan komen of juist niet weg kan komen, bijvoorbeeld op een eiland. Er is natuurlijk ook weleens even niets te doen. Dan moet je wachten, dat hoort erbij. Maar die tijd wordt nuttig besteed, want er worden dingen voorbereid. Er wordt hier administratie gedaan van de vorige oproepen, er wordt uitgerust, gegeten en ze hebben hier zelfs slaapplaatsen om lekker een dutje te doen. Trusten! Nou! We gaan alweer. Den Helder. Dat wordt weer vliegen. Ja. LifeLiner One voor meldkamer Amsterdam. Oproep voor Den Helder, we gaan door de lucht. Daar gaat het team weer, de hele week, dag en nacht, en dat allemaal om mensen te helpen en levens te redden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15435071 541.93 7424 2019-05-01T22:00:00+00:00 yes no ambulance helikopter ongeluk https://schooltv.nl/video-item/andere-tijden-in-de-klas-vluchtelingen-uit-bosnie 2024-01-04T12:24:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33681.w613.r16-9.9e33f06.webp Andere Tijden in de klas | Vluchtelingen uit Bosnië Begin jaren negentig van de vorige eeuw woedt er een burgeroorlog in voormalig Joegoslavië. Het land valt uiteen door etnische conflicten. De zwaarste gevechten breken uit in de deelrepubliek Bosnië-Herzegovina. Duizenden mensen vluchten voor het geweld en zoeken onderdak in de vluchtelingenkampen. Van hieruit wachten ze op hulp, ook van Nederland. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15435072 535.28 2212 2019-05-05T22:00:00+00:00 yes no vluchteling Balkan politiek vluchten https://schooltv.nl/video-item/letterjungle-de-letter-r-raak 2024-02-01T13:50:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33682.w613.r16-9.0e31416.webp Letterjungle | De letter r: raak Dag Jip, dag Flip, dag Pip. Wat staat er op je shirt? Jip: Hai. Flip: Au! Pip: Hallo. Jip: r Flip: aa Pip: k r-aa-k…. Als je dat plakt, krijg je raak. Raak. De r is de eerste letter. Als je goed om je heen kijkt, zie je de r. De mast van deze oude zeilboot bijvoorbeeld. Op de ruit van deze slagerswinkel zie je ook de r. En deze meneer heeft altijd een r bij zich. De r. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15435083 121.36 31066 2019-05-02T07:49:13+00:00 yes no letter lezen woordenschat https://schooltv.nl/video-item/vroege-vogels-in-de-klas-de-bonte-vliegenvanger 2024-01-23T13:38:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33683.w613.r16-9.f357dfe.webp Vroege Vogels in de klas | De bonte vliegenvanger Ze komen helemaal vanuit West-Afrika naar het oosten van ons land om te zorgen voor nakomelingen. Vanaf half april kun je hem hier vinden, in nationaal park Dwingelderveld in Drenthe: De bonte vliegenvanger. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15435084 441.642 666 2019-05-07T22:00:00+00:00 yes no vogel natuur trekvogel klimaatverandering biodiversiteit https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wat-is-hyperventileren 2024-04-25T09:30:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33684.w613.r16-9.d1e4c4c.webp Wat is hyperventileren? | Clipphanger In je lichaam is een voortdurend verbrandingsproces gaande, waar zuurstof voor nodig is. Die haal je uit de lucht, als je inademt. De afvalstof van dit proces is koolstofdioxide, en dat adem je weer uit. Die ademhaling van jou gaat 24 uur per dag door: op een laag tempo als je slaapt, zo’n 10 tot 12 keer per minuut als je wakker bent, en bij ‘inspanning’, gaat ook de frequentie van je ademhaling ‘omhoog’. Bij hyperventilatie gaat dat anders. Dan gaat je adem opeens veel te snel. Bijvoorbeeld door een nare mededeling op je werk. Doordat je ademhaling versnelt, verlies je te veel CO2. Je lichaam wil daar wat aan doen. Je bloedvaten worden nauwer, zenuwen extra prikkelbaar. Je kan tintelende vingers krijgen, duizelig worden, en zelfs benauwd en angstig. Ja, probeer dan maar weer ‘s rustig te ademen… Hyperventilatie heeft vaak te maken met een paniekstoornis. Die kan behandeld worden met gedragstherapie. Een praktische tip als je een aanval voelt aankomen: ga even een flink stuk wandelen. Zo produceer je meteen meer CO2. Bijkomend voordeel: je hoeft je baas even niet te zien! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15435085 91.96 4131 2019-05-06T22:00:00+00:00 yes no ademen zuurstof https://schooltv.nl/video-item/de-buitendienst-moeten-we-bang-zijn-voor-de-tijgermug 2024-01-04T12:24:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33685.w613.r16-9.466d4e8.webp De Buitendienst | Moeten we bang zijn voor de tijgermug? De Aziatische tijgermug is gevonden in Nederland! Jonata en Matthijs willen weten hoe die tijgermug hier dan komt en of hij echt zo gevaarlijk is. Ze bouwen hun silo om tot een lab en zoeken het tot op de bodem uit. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1297147 1220.664 6490 2019-05-10T16:00:00+00:00 yes no mug insect Azië https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-nationaal-park-weerribben-wieden 2024-01-04T12:24:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33686.w613.r16-9.1d5d48b.webp Het Klokhuis | Nationaal Park Weerribben - Wieden Pascal gaat twee dagen op expeditie in Nationaal Park Weerribben-Wieden. Hoe zijn al die moerassen daar ontstaan? Pascal overnacht in een hangtent in het moerasbos. Met de kano trekt hij met boswachter Johann door het gebied heen op zoek naar otters. Wendel en Liza maken een vlog over de Weerribben-Wieden en hopen op minimaal 16 likes. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1289146 880.344 2424 2019-05-14T17:00:00+00:00 yes no natuur moeras otter https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-energie-uit-planten 2024-01-04T12:24:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33687.w613.r16-9.4fa3073.webp Het Klokhuis | Energie uit planten Ook planten wekken energie op. Sommige bacteriën bij de wortels produceren elektronen. Maar hoe vang je die op? Sosha reist af naar Wageningen om te kijken hoe ze stroom uit de bodem halen. Vormgeefster Ermi van Oers maakt er zelfs 'levend licht' mee. Wat zou de oom van Varkentje Rund doen met al die elektriciteit die van de weilanden komt? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1301769 927.624 7469 2019-05-16T17:00:00+00:00 yes no plant energie https://schooltv.nl/video-item/snapje-hoeveel-dagen-hebben-de-maanden 2024-01-04T12:24:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33688.w613.r16-9.2c66cd8.webp Snapje? | Hoeveel dagen hebben de maanden? Hoeveel dagen hebben de maanden? Hou je vuisten bij elkaar Geef een kuil of knokkel van links naar rechts De maanden van het jaar Hoeveel dagen hebben de maanden? Hoef je voortaan niet te vragen Knokkel dat is éénendertig En een kuiltje dertig dagen Oké, februari Vraagt wat aandacht elke keer Die heeft er achtentwintig en Elk schrikkeljaar één meer Die maand doet graag moeilijk, maar dit Toont hoe simpel de rest is Maak twee vuisten en je weet het weer Hoeveel dagen hebben de maanden? Hou je vuisten bij elkaar Geef een kuil of knokkel van links naar rechts De maanden van het jaar Januari éénendertig Februari acht- of negenentwintig Maart weer éénendertig April dertig, etcetera Knokkel-kuiltje-knokkel-kuiltje-knokkel-kuiltje-knokkel-knokkel Kuiltje-knokkel-kuiltje-knokkel – en het is weer januari Juli en augustus Zijn twee knokkels op een rij Dus hebben ze ook éénendertig Dagen allebei Waarom? Ik heb echt geen idee, Maar fijn dat dat juist geldt voor die twee Zomer duurt nooit lang genoeg voor mij Hoeveel dagen hebben de maanden? Hou je vuisten bij elkaar Geef een kuil of knokkel van links naar rechts De maanden van het jaar Hoeveel dagen hebben de maanden? Hoef je voortaan niet te vragen Knokkel dat is éénendertig En een kuiltje dertig dagen Knokkel-kuiltje-knokkel-kuiltje Knokkel-kuiltje-knokkel-knokkel Kuiltje-Knokkel-kuiltje-knokkel https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15442873 130.759 15345 2019-05-09T12:55:00+00:00 yes no dag maand https://schooltv.nl/video-item/hoe-verjaag-je-vogels-op-schiphol-levende-vogelverschrikkers-op-het-vliegveld 2024-01-04T12:24:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33689.w613.r16-9.9116a5c.webp Hoe verjaag je vogels op Schiphol? | Levende vogelverschrikkers op het vliegveld Is dat hem? Volgens mij wel. Hee, Bas.Hee. Hallo. Bas, wij horen dat er meer dan 1000 vliegtuigen per dag opstijgen en landen. Gaat het nooit mis met vogels? Het gaat zeker wel mis. Bijna dagelijks zelfs. Dagelijks? Dat is toch zielig? Ja, wel zielig. Serieus, dagelijks? Ja. Dat levert een gevaar op voor vliegtuigen, passagiers en piloten. Wat doen jullie dan? Wij proberen vogels te verjagen elke dag. Dus jij bent een levende vogelverschrikker? Zo kun je het noemen. Heb je dan ook zo'n strooien vogelpak waarin je rondloopt? Nee. Wij rijden de hele dag rond in deze auto. O. In deze auto? Ja. Mogen we met je mee? Natuurlijk. Stap maar in. Hoppekee! Oke, wat zien we? Daar zitten nu vogels. O, heel veel. Die kunnen een gevaar opleveren voor vliegtuigen. Oke, verjagen. Die gaan we verjagen. Yes. Het werkt niet. Nee, dit werkt niet. Daar heb ik deze voor, een seinpistool. Doe effe normaal. Ga je ze neerschieten? We doen vogels geen pijn. We laten ze alleen schrikken. Hebben jullie oordopjes in? Ja, oke. Zijn jullie er klaar voor? Wat?!?!? Komt-ie! Ja. Pas op. Kijk, daar gaan ze! Ze stijgen gelijk op! Ja. Zie je? Je laat ze alleen schrikken. Zooo! Wow! Zijn ze nu voor altijd weg? Niet voor altijd. Ze komen weer terug, dan moeten we ze opnieuw verjagen. Komen ze terug omdat dit een fijne plek is voor vogels? Ja. Op Schiphol heb je veel gras en veel eten, weinig mensen in het landingsterrein. Dat vinden vogels fijn. Daarom zitten ze hier graag. Deze vogels zijn nu in ieder geval weg. Ik zeg: volgende! Kom op, Kievit 1. Yes. Let's go. Is dat weer een groep vogels? Ja. Weer een groep vogels. Spreeuwen. Oh. Wat zijn het er veel. Bas, schieten maar. Wooh! Wat is dit? Naast het pistool gebruiken wij ook een systeem op de auto dat angstkreten van vogels maakt, zodat vogels schrikken. Ik kan op het kastje een spreeuw selecteren. Als het goed is, doet het dan een spreeuw na. Zo verjaag je een groep spreeuwen? Ja. Een schreeuwkastje. Met dit kastje kunnen we meer vogels selecteren. Doe nu eens de kraai. Haha! Haha! Oh! Wow! Zet af. Vogel-terror. De vogels zijn weg. Dit doe jij dus 24 uur per dag? Op Schiphol gebeurt dit 24 uur per dag. 365 dagen per jaar. Zo. Wij verjagen de vogels op Schiphol. Wij vliegen er weer vandoor. Dank je wel. Succes, he. Start de motoren maar! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15452287 239.8 2939 2019-05-07T11:00:00+00:00 yes no Schiphol vogelverschrikker vogel https://schooltv.nl/video-item/de-boommarter-een-bijna-onzichtbaar-roofdier 2024-01-04T12:24:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33690.w613.r16-9.ef30ecc.webp De boommarter | Een bijna onzichtbaar roofdier Hee, hallo. Ah, pindakaas. Ja, biologische pindakaas. Ook nog! Lekker, he? Lekker. Nou, dat zullen de boommarters heerlijk vinden. Wat is hier allemaal aan de hand? Ik voer boommarters met pindakaas. En waarom? Om ze voor een camera te lokken. Zodat ik kan zien welke boommarters er rondlopen. Zitten hier boommarters? Absoluut, ja. In een groot deel van onze bossen leven boommarters. Maar ze zijn wel zeldzaam dan. Je ziet ze niet vaak. Omdat het nachtdieren zijn, en ze vaak boven in de bomen rondlopen. Ik weet niks over boommarters. Ik ook niet, dus voordat we verdergaan, even wat boommarter-basics. De boommarter is een geheimzinnig dier waar we niet veel van weten. Maar wat weten we dan WEL? Dat het een roofdier is en een kikkerend, klokkend en laag grommend geluid maakt. De boommarter is superlenig en kan in een achtervolging met een eekhoorn enorme sprongen van wel vier meter maken. Van tak naar tak. Ze eten behalve eekhoorns ook muizen, vogels en kikkers. Boommarters werden vroeger gevangen vanwege hun mooie vachtje. Ze maakten er stola's van. Stola's? Dat is een soort sjaal, maar dan een dierenvacht. Wow, superlelijk! Ja, en gelukkig ook heel erg verboden tegenwoordig. Poeh, gelukkig, ja. Kijk, dit is die opstelling. O ja. Het is eigenlijk heel eenvoudig, een blok aan gladde draden, dan kunnen de muizen er niet bij. Daar smeren we de pindakaas aan en dan gaat die boommarter staan om eraan te likken. En dan laat hij heel mooi z'n bef, z'n lichte plek, aan de camera zien. Ja. Nou is het wel... Ga je gang. Zoiets? Ja, dat is prima. En dit vinden ze echt lekker? Heerlijk, ja. Ik ben wel benieuwd naar die beelden eigenlijk. M-hm. Ha! Ja, nah...Hee, wat heeft hij om z'n nek? Dat is een zender. Oh! We hebben de twee dieren in dit territorium een zender gegeven. Hier, vrij hoog. O, het is echt een soort katachtige. Maar als jij aan dit witte vlekje ziet wie het is, vind ik dat knap, want het is gewoon een witte vlek. Hier heb ik een paar plaatjes van verschillende beffen. Dan zie je wel dat er grote verschillen zijn. O, ja. Met vlekken erin, en zonder. O, ja. Als we de kans krijgen, dan monteren we ook cameraatjes in de nestholte. In de nesten? Ja, dat is ons afgelopen jaar goed gelukt. En ik ga die camera's vanmiddag ook weer plaatsen voor het komende seizoen. Maar toch, Jaap: We gaan nu zo'n camera in zo'n nestje doen. Ik moet er niet aan denken dat er een camera boven m'n bed hangt. Moeten we niet een beetje de privacy van dat beestje respecteren? Nee, dat gaan we helemaal niet doen. Dieren hebben geen recht op privacy. We willen alles van ze weten, tot in de slaapkamer toe! Ja. Dat klinkt wel gek...maar als een paard in de wei staat te plassen, staan we ook gewoon te kijken. Tuurlijk. Hier is het, deze boom. Pas op, he. Jaap, wie woont daar eigenlijk? Op dit moment niemand, maar we hopen dat hier boommarter Marianne weer in gaat zitten. Klinkt gezellig. Boommarter Marianne! Die zat hier vorig jaar met haar jongen. En toen hebben we dus ook een cameraatje hierin gehad, en hebben we haar jongen gefilmd. Oh, die beelden wil ik echt zien! Ja, dat kan. Leuk dat je kijkt naar Buitendienst Boulevard. Bij ons is aangeschoven boommarter-watcher Jaap Mulder met de allerlaatste roddels. Jaap, bij wie ben jij laatst in de bosjes gekropen? Ja, ik hou een oogje op Marianne, boommarter Marianne. Dat is een bekende van je, he? Ja, die volgen we al een jaar of acht, negen. Nou, dan heeft u vast wel wat smeuïge feitjes over Marianne. Eerst zagen we dat ze elke dag in een andere boom sliep, verspreid door het bos tot ze vanaf een bepaalde dag steeds in dezelfde boom bleef. Ja, en dan gaan er alarmbellen rinkelen, want dat betekent: Dat betekent dat ze dan jongen heeft. Dus Marianne is gewoon in het geheim, zonder dat iemand het wist, bevallen! Ja. En toen? Ja, toen hebben we camera's geplaatst. Eentje IN de boom zodat we de jongen konden filmen en eentje aan de buitenkant, zodat we het komen en gaan van de moeder, Marianne, konden volgen. En nou is Marianne dus moeder. Wat geeft ze haar kinderen te eten? Nou, eerst wekenlang alleen maar melk maar vanaf een week of acht komt ze met prooien aan. En wat was dat dan al zoal? Wat voor prooien bracht ze thuis? Nou, in de weken dat we haar gevolgd hebben, heeft ze om precies te zijn vier keer een muis aangebracht, twee keer een eekhoorn, tien keer een nestjong vogeltje...dus vogels zoals jonge spechten die ze uit die holtes van de spechten heeft gehengeld. Echt survival. Nog negen keer een volwassen vogel. En er waren ook prooien bij waarvan we niet konden zien wat het nou precies was. Och, och, och. Het is echt survivallen. Ja, bikkelhard, die natuur. Ja. Want begrijp ik nou goed uit je woorden dat het hier gaat om een alleenstaande moeder? Ja, bij boommarters zijn de vrouwtjes eigenlijk altijd alleenstaande moeders. Die mannetjes, die er ook zijn natuurlijk, die willen maar EEN ding met die vrouwtjes, dat is seks. En daarna laat hij haar de zaken alleen opknappen. Ja. Het zal eens niet, he? Ja. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15452288 343.6 2692 2019-05-07T11:00:00+00:00 yes no roofdier bos https://schooltv.nl/video-item/sekszusjes-tv-blij-met-je-kutje 2026-04-01T10:52:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33691.w613.r16-9.aef4eda.webp Sekszusjes TV | Blij met je kutje De zusjes Krista en Marcelle onderzoeken de verschillende manieren waarop een vagina eruit kan zien. Daarvoor beginnen ze bij hunzelf: gewapend met een spiegeltje en klei boetseren ze hun eigen vagina na en kijken ze ook voor het eerst tussen elkaars benen; die ziet er toch heel anders uit dan in porno of bij anatomieles. Als ze met hun gekleide kutjes de straat op gaan blijken de meningen verdeeld over wat de mooiste is. Bij een plastisch chirurg gaan de Sekszusjes met de benen wijd en horen ze hoe een perfecte pornopoes eruit moet zien. Ook gaan ze langs bij hun oude jeugdvriend Willem, die aseksueel is en leuke feitjes uitpluist over vagina’s. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_VPRO_15339229 811.733 14496 2019-04-05T13:00:00+00:00 yes no seks seksualiteit lichaam vagina lijf https://schooltv.nl/video-item/sekszusjes-tv-misverstandjes 2026-04-01T10:52:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33692.w613.r16-9.af6def1.webp Sekszusjes TV | Misverstandjes Moet je zoveel mogelijk verschillende en wilde standjes doen om spannende seks te hebben? Krista en Marcelle kleien de standjes van hun laatste vrijpartij na om deze vervolgens aan elkaar te laten zien. Aseksuele Willem beoordeelt hun standjes in de Grote Seksstandjes Show en de sekzusjes gaan de straat op om te peilen hoeveel standjes andere mensen doen. Ook gaan Krista en Marcelle langs bij sexpert Mandy Ronda voor professioneel advies, en ze blijken heel andere seksstandjes te doen in bed. Het valt Mandy op dat Krista vaak een onderdanige rol heeft, en Marcelle het liefst haar sekspartner aankijkt. Hoe kunnen ze hun vrijpartij verbeteren? En is het wel zo belangrijk om zoveel standjes te doen? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_VPRO_15411039 899.925 4051 2019-04-26T13:00:00+00:00 yes no seks seksualiteit vagina vrijen https://schooltv.nl/video-item/sekszusjes-tv-au-schatje 2026-04-01T10:52:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33693.w613.r16-9.03c6ced.webp Sekszusjes TV | Au schatje! Marcelle heeft tijdens de seks nog nooit aangegeven wanneer ze iets niet lekker vindt. Daar moet verandering in komen. De Sekszusjes gaan de straat op met een omgebouwd Nijntje-apparaat dat verschillende reacties laat horen: zeg je direct wat je partner verkeerd doet, of zeg je helemaal niets? Of verpak je het in een geile opmerking? Voor sommigen is het makkelijk om feedback te geven tijdens seks, voor anderen een complete sfeerverpester. Aseksuele Willem vertelt een anekdote van hoe hij (lang geleden) heeft leren beffen, en Krista en Marcelle winnen advies in bij een basketbalteam hoe zij omgaan met feedback. Marcelle voegt de daad bij het woord en geeft verslag van de eerste keer dat ze probeert feedback te geven tijdens het vrijen. En als dat niet lukt, dan heeft Krista nog altijd een vingerpoppetje om het gesprek op gang te krijgen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_VPRO_15364448 878.08 7753 2019-04-12T13:00:00+00:00 yes no seks seksualiteit lichaam vagina lijf vrijen https://schooltv.nl/video-item/sekszusjes-tv-slikken-kreng 2026-04-01T10:51:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33694.w613.r16-9.2127c72.webp Sekszusjes TV | Slikken kreng Sperma slikken? De Sekszusjes denken al jaren dat slikken erbij hoort en dat dit van hen verwacht wordt. En dat alle mannen dit geil vinden. Maar is dit eigenlijk wel zo? In deze aflevering onderzoeken de zusjes waar dit idee vandaan komt en of dit eigenlijk wel erbij hoort. Krista heeft vooral moeite met de smaak van sperma en Marcelle is er inmiddels mee gestopt omdat de druk haar zo tegenstaat. Om te kijken of ze op een andere manier tegen de smaak kunnen aankijken, gaan ze een gerecht bereiden met een Amerikaanse kok die een kookboek schreef vol met recepten met sperma. Zalm met honing-mosterd-spermasaus, is het dan wel lekker? De Sekszusjes gaan ook met zelfgemaakt sperma de straat op en vragen aan voorbijgangers of zij slikken. En ze nodigen drie jongens uit in hun zelfgeknutselde jacuzzi om te peilen hoe zij er tegenaan kijken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_VPRO_15384702 906.517 10164 2019-04-19T13:00:00+00:00 yes no seks seksualiteit vrijen https://schooltv.nl/video-item/music-on-the-map-hoe-is-jazz-ontstaan 2024-04-16T07:40:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33695.w613.r16-9.b5715c5.webp Hoe is jazz ontstaan? | Music on the Map Jazz bestaat al 100 jaar en is van oorsprong een Amerikaanse muziekstijl waarbij je volop mag improviseren. Als in 1863 de slavernij wordt afgeschaft, trekken veel voormalige slaven in het zuiden van Amerika naar steden als New Orleans. Veel werk is er niet, dus gaan ze muziek maken op straat. Ze vermengen blues, folk, gospel en oorspronkelijke Afrikaanse ritmes. De jazz is geboren! Na een tijdje verspreidt de jazz zich over heel Amerika en komt het terecht in steden als Chicago en New York. Een belangrijke afgezant van de Jazz is trompettist Louis Armstrong. Aanvankelijk wordt jazz door het grote publiek niet geaccepteerd vanwege de lage sociale status. Maar als vanaf de jaren 30 van de twintigste eeuw ook blanke en gemengde big bands jazz beginnen te spelen, is het hek van de dam. Er ontstaan tal van Jazzstijlen zoals swing en bebop. Door de opkomst van rock ‘n roll in de jaren 50 verliest jazz aan populariteit, maar uitgestorven is jazz nog lang niet. Tegenwoordig kom je jazz ook tegen als onderdeel van de popmuziek. Denk bijvoorbeeld aan Amy Winehouse en Bruno Mars. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15457874 65.08 6047 2019-05-07T22:00:00+00:00 yes no jazz blaasinstrument https://schooltv.nl/video-item/nieuwsuur-in-de-klas-zo-voorkom-je-drank-en-drugsgebruik 2024-01-16T16:22:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33696.w613.r16-9.29902ef.webp Nieuwsuur in de klas | Zo voorkom je drank- en drugsgebruik In IJsland was het gebruikelijk dat jongeren veel alcohol en drugs gebruikten. De overheid greep in en nu heeft bijna niemand meer behoefte aan alcohol of drugs. Hoe kreeg IJsland dit voor elkaar? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15457878 389.48 5907 2019-05-08T22:00:00+00:00 yes no drank drugs verslaving IJsland https://schooltv.nl/video-item/sekszusjes-tv-porno-or-yes 2026-04-01T10:51:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33697.w613.r16-9.73863a6.webp Sekszusjes TV | PorNO or YES? Bijna iedereen lijkt porno te kijken, maar toch houd je het vaak voor jezelf. Krista en Marcelle maken een kijkdoos van hun favoriete pornoscène en gaan ermee de straat op. Het blijkt dat mensen om heel verschillende redenen porno kijken: voor eigen vermaak, ter inspiratie, maar ook met z'n tweetjes. Porno kan ook je kijk op seks beïnvloeden, vertelt Krista uit eigen ervaring. Ze spreken een ex-pornoverslaafde die vier uur per dag pornofilmpjes keek, en gaan langs bij seksuoloog Yuri die stelt dat porno kijken op jongere leeftijd niet zo veel invloed heeft als we soms denken. In hun zelfgemaakte jacuzzi ondervragen ze drie jongens over porno kijken en de zusjes sluiten dit seizoen van Sekszusjes TV af met een ode aan de pornoster. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_VPRO_15434621 939.69 14931 2019-05-03T13:00:00+00:00 yes no seks seksualiteit seksueel geweld lijf https://schooltv.nl/video-item/anorexia-eetclub-in-de-klas-anne 2024-01-09T14:28:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33698.w613.r16-9.aa3f7dd.webp Anorexia Eetclub in de klas | Anne Wat begint met gezond eten en veel sporten leidt bij studente Anne uiteindelijk tot anorexia. Na veel therapie gaat het nu beter met Anne. Ze is zelfs van plan de halve marathon te lopen. Gaat ze haar doel halen? Presentatrice Tatum Dagelet volgt haar en vier andere meiden met anorexia in Anorexia Eetclub. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15457888 551.92 3216 2019-05-07T22:00:00+00:00 yes no eten voeding ziekte eetstoornis https://schooltv.nl/video-item/andere-tijden-in-de-klas-de-bergings-en-identificatiedienst 2024-01-04T12:25:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33699.w613.r16-9.1f51c2c.webp Andere Tijden in de klas | De bergings- en identificatiedienst Het opsporen, identificeren en bergen van oorlogsslachtoffers wordt uitgevoerd door het kleinste onderdeel van ons leger, de bergings- en identificatiedienst. De dienst is nu nog steeds verantwoordelijk voor het opsporen van oorlogsslachtoffers uit de Tweede Wereldoorlog ongeacht hun herkomst. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15457889 522.32 500 2019-05-12T22:00:00+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog slachtoffer leger https://schooltv.nl/video-item/de-adder-de-enige-gifslang-in-nederland 2024-01-04T12:25:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33700.w613.r16-9.0accb8b.webp De adder in de Drentsche Aa | De enige gifslang in Nederland Ooo, wat is het mooi hier! Alsof ik terug ben in de tijd. En het is ook een heel oud gebied want de hunebedbouwers zaten hier al. Whoe! Ik ben in Drenthe, in het Nationaal Park de Drentsche Aa. Wat bijzonder, hier woont dus ook de adder? Ja, klopt. Met hoeveel zitten ze hier? Er zijn er hier wel honderden. Honderden? Ja, op het hele Ballooerveld, wel honderden. Maar je vindt ze niet zo snel. Ze zitten heel goed verstopt. Hoe zien ze er dan uit? Ze zijn langwerpig maar als ze hier liggen zijn ze vaak rond, opgerold. Ze zijn een beetje grijsbruinig. En ze hebben een mooie donkere zigzagstreep over hun rug lopen. Mooi. Kijk, een vervelling van een adder. Wat, waar? Whoo! Dit is een hele mooie. De kop zit er ook nog aan. Moet je kijken, je ziet het hele patroon er nog in. Precies die zigzag, wat je zei. Ja. Hier zaten de ogen, of niet? Ja. Je ziet hier een oog, daar een oog. Wat gaaf, man. Hoe vaak vervellen adders? Als ze jong zijn vervellen ze vaker. En als ze ouder zijn EEN keer in het jaar, vaak in het voorjaar. Ik dacht altijd dat adders giftig waren, is dat zo? Ja, een adder is de enige gifslang in Nederland. Als je gebeten wordt moet je wel even naar het ziekenhuis gaan. Maar de kans dat je gebeten wordt is echt heel klein. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15461773 97.44 5899 2019-05-09T11:35:57+00:00 yes no adder slang natuurgebied https://schooltv.nl/video-item/konikpaarden-wilde-paarden-in-natuurgebied-de-oostvaardersplassen 2026-03-10T14:25:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33701.w613.r16-9.d9613ad.webp Konikpaarden in Nationaal Park Nieuw Land | Wilde paarden in de Oostvaardersplassen Het grootste natuurgebied dat ooit door mensen is aangelegd in de hele wereld. Niet te bevatten dat dat gewoon in Nederland ligt. Nationaal Park Nieuw Land. Ik ben benieuwd of we ze gaan vinden. Ja. Het zijn paarden die komen uit Polen. En ze zijn gewend om onder ruige omstandigheden te leven. Kijk, daar is de hoofdkudde. Effetjes, dit is niet normaal! Het zijn er honderden! Wauw. Zoooo. Nou dit is echt ongelofelijk. En blijft deze groep echt het hele jaar samen, dus ook in de winter? Ja, dit is de hoofdkudde. En als je goed kijkt zie je overal kleine groepjes staan. Dat zijn harems. En elke familie, elke harem heeft een hengst aan het hoofd staan. En die beschermt zijn harem als er vijanden komen. Bijvoorbeeld een vos die ze niet kennen of als een andere hengst zich een beetje opdringt aan de merries. Dan zorgt hij dat die weg gaan of dat hij z'n kudde even wegstuurt. Dit is wel overduidelijk een harem. Ja, je ziet hier zo'n mooi groepje lopen. Kijk, daar heb je nog zo'n groepje jonge hengsten. Als ze ongeveer anderhalf zijn dan worden ze uit de harems gezet door de hoofdhengst. Dan vormen ze tijdelijk even een eigen groepje totdat ze oud genoeg zijn om een eigen harem te krijgen. In de tussentijd oefenen ze veel in het vechten en het dreigen om elkaar straks goed aan te kunnen en hun eigen harem te kunnen veroveren. En zo trekken ze dan met z'n allen door het land heen. Ja. Zo vrij als een vogel. Een observatietentje. Die kunnen we dan hier zo bij de paarden neerzetten en dan hoop ik dat straks die hele kudde om ons heen staat zodat we ze mooi kunnen observeren. Topidee. Het is gelukt. We zijn omringd door de grootste kudde wilde paarden van Europa, he. Zeker. En ze zijn heel dichtbij. Mikal, dank je wel dat ik dit mee mocht maken, ik vond het supervet. Het was echt top joh. Geweldig. Ja toch? Ja. Gewoon in Nederland. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15461771 148.44 6136 2019-05-09T11:32:11+00:00 yes no paard polder natuurgebied https://schooltv.nl/video-item/vroege-vogels-in-de-klas-het-gewei-van-een-edelhert 2024-01-23T13:38:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33702.w613.r16-9.114784b.webp Vroege Vogels in de klas | Het gewei van een edelhert Op de Hoge Veluwe leven zo'n tweehonderd edelherten. Het grootste deel van het jaar leven de mannetjes en de vrouwtjes in gescheiden groepen. In het voorjaar wanneer het bronsttijd is, zoeken ze elkaar op. Dit is ook de periode waarin de mannetjes hun gewei verliezen. Hier groeit vervolgens een nieuw en groter gewei voor terug. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15461772 392.661 1013 2019-05-14T22:00:00+00:00 yes no hert gewei paartijd veluwe https://schooltv.nl/video-item/welke-geur-trekt-de-meeste-muggen-aan-citroen-knoflook-deet-of-mens 2024-01-04T12:25:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33703.w613.r16-9.fe8c7ad.webp Welke geur trekt de meeste muggen aan? | Citroen, knoflook, deet of mens? Er staan hier vier kooien vol met muggen. Wat voor muggen zitten hier eigenlijk in? Hele hongerige, bijtgrage muggen. Leuk. Fijn. Te gek. We gaan testen: citroen, knoflook, deet. Oké maar je hebt maar drie middeltjes maar is er dan ook een arm met niks? Klopt, een arm zonder iets, dat wordt de controle-arm. Ah wat een mooie arm. Moet je kijken, perfect dat jij dit aanbiedt. Dat is heel lief. Dan is dat die zonder. Dan neem ik wel knoflook mee. Oké, nee het is goed. Ik neem ook de deet. Prima. Ik ben de grote meneer hier, deet en knoflook, jij citroen en niks. Helemaal goed, zoveel zin in. Oké, dan kan het testen echt beginnen. Ik heb hier alvast handschoentjes voor jullie. Dat is wel fijn, dan kunnen de muggen niet allemaal tussen je vingers gaan bijten. Het enige wat jullie nu nog even moeten doen is even de mouwen opstropen. Ja…Anders hebben de muggen geen plek om te voeden. Kom maar hier met dat citroensap. Knoflook! Hartstikke handig tegen muggen en vampieren. Ik denk dat we de linkerarm eerst gaan doen. Oh jongens, wie heeft dit bedacht? Nee! Ah! Au! Au. Ik word lek gebeten joh. Au! Nee. Maar die deet-arm is helemaal kaal, daar zitten helemaal geen muggen op. Ja leuk, Matthijs, heel leuk. Ja. Ah! Die knoflook is wel…zo, ze houden wel van knoflook. Ik vind dat we nu ook wel even iets positiefs over muggen kunnen zeggen. Wat, iets positiefs? Je gaat toch niet iets positiefs zeggen over dit rot…stinkende bloeddorstige…au! Au! Nee, maar dat zijn deze muggen, die bijten misschien. En tijgermuggen misschien ook. Maar er zijn ook heel veel muggen die niet bijten. Welke dan? Ja hallo: langpootmug! Bijt niet. En heel veel vogels eten muggen. Mogen we stoppen Sander? Ja. Dus wat is de conclusie van dit experiment? Geen knoflook en citroenen mee op vakantie maar deet. Want dat helpt helemaal, helemaal schoon. Heeft iemand die anti-jeuk zalf of iets? Nee, is op, allemaal weg. Balen man. Wil je er een kusje op geven? Helpt toch een beetje. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15461774 161.72 1535 2019-05-13T10:00:00+00:00 yes no mug insect https://schooltv.nl/video-item/snapje-de-planeten-van-het-zonnestelsel 2024-01-16T15:30:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33709.w613.r16-9.a38b3d5.webp Snapje? | De planeten van het zonnestelsel Planeten gaan rondom de zon in een baan Een paar kun je ’s nachts aan de hemel zien staan Maar het zijn er acht, met de Aarde erbij En alle acht zetten we zo op een rij: Mercurius is maar een kleine planeet Die dicht bij de zon staat, dus is het er heet Ook Venus is kokend en dat niet alleen De dampkring is giftig, dus ga er niet heen De Aarde heeft water en lucht en goed weer Dat is nergens anders, dus boffen wij zeer Op Mars rijden enkele wagentjes rond Die uitzoeken of daar ooit leven bestond Mercurius, Venus, de Aarde en Mars Die vier hebben eigenlijk weinig bizars Na Jupiter komen dan enkel nog maar Saturnus, Uranus, Neptunus - en klaar Op Jupiter woedt een reusachtige storm Hij heeft een hoop manen en is echt enorm Saturnus heeft ringen van gruis en van ijs Ook manen erbij en het waait er onwijs Er is met Uranus iets geks aan de hand Die draait niet rechtop maar die ligt op zijn kant Het verst van de zon staat de achtste planeet Zijn naam is Neptunus, de lijst is compleet De volgorde weet je op deze manier: Mercurius, Venus en Aarde staan hier Na Mars komt Jupiter, dan achter elkaar: Saturnus, Uranus, Neptunus - en klaar Planeten onthoud je op deze manier: Mercurius, Venus en Aarde staan hier Na Mars komt Jupiter, dan achter elkaar: Saturnus, Uranus, Neptunus - en klaar https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15474446 137.88 45025 2019-05-16T12:55:00+00:00 yes no planeet zonnestelsel https://schooltv.nl/video-item/de-vos-een-vossenburcht-op-de-grasvlakte 2024-01-04T12:25:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33710.w613.r16-9.13b2001.webp Vossen in Nationaal Park Nieuw Land | Een vossenburcht op de grasvlakte Ah, een vos! Daar! We hebben hier in het gebied 40 tot 60 vossen lopen. Ze lopen hier overdag ook gewoon rond, je kan ze overal zien omdat ze hier geen vijanden hebben. Kijk, hier ligt een vossendrol. Een drol van een vos ligt hier ergens op een vis? Ja. Je kan het goed zien, er zit een puntje aan, daaraan zie je het. Er zitten ook allemaal veertjes aan, zo zie je wat hij gegeten heeft. Maar hoe komt die vis hier dan? Dat kan de vos zelf gevangen hebben, of een ander roofdier kan hem hier neergelegd hebben en de vos heeft de drol erop gelegd om te markeren dat het zijn territorium is. Hee kijk, dat is een vossenburcht. O ja, dit is zijn holletje zeg maar. Ja. Ze hebben een heel gangenstelsel onder de grond gegraven en daar woont de moedervos, de moer, met de vadervos, rekel, en een stuk of 5 tot 8 kleintjes. Begin april worden ze geboren en een week of 4-5 later zie je ze buiten het hol. En dan zijn ze aan het spelen en aan het doen en dat is een onwijs leuk gezicht altijd. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15474447 78.57 4748 2019-05-13T10:10:06+00:00 yes no vos biodiversiteit roofdier https://schooltv.nl/item/hoeveel-dagen-hebben-de-maanden 2024-01-04T12:25:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/11000/images/11675.w613.r16-9.e1a9cac.png Hoeveel dagen hebben de maanden? | Quiz over het aantal dagen in de maanden Sommige maanden hebben 31 dagen, andere 30. Gelukkig is er een handig ezelsbruggetje om te onthouden hoeveel dagen elke maand heeft. Start de quiz, bekijk het Snapje en beantwoord de vragen! https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 6846 yes no maand dag https://schooltv.nl/video-item/zeehonden-grijze-en-gewone-zeehonden-op-de-zandplaat 2024-01-16T15:51:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33711.w613.r16-9.9595c65.webp Zeehonden in het Waddengebied | Grijze en gewone zeehonden op de zandplaat Ah, heerlijk hier. Ik ben op een van de Waddeneilanden, Terschelling. Je hebt nog meer Waddeneilanden. Zoals Texel, Vlieland, Ameland, Schiermonnikoog en Rottum, en al die eilanden samen vormen de Wadden. Kano, peddel, wetsuit, verrekijker. Ja, we kunnen. En gaan! Mooi. Whoo! Lekker golfie. Ja hoor! Daar zijn ze! Zo veel zeehonden daar op die zandplaten! Hier, kijk, kijk kijk. In het Waddengebied heb je twee soorten zeehonden. Daar gaat het heel goed mee. In het hele Waddengebied zitten zo'n 40.000 zeehonden. Heeee, vriend. Die grijze zeehonden hebben een beetje een schuine kop. En die gewone zeehonden hebben een mooi bol koppie. Die gewone zeehond heeft nu jongen. Kleintjes. Als het hoog water is, dan gaan ze de zee in. Dan gaan ze op zoek naar vis. Dan gaan ze jagen. Ja. En die grijze zwemmen soms helemaal naar Engeland en weer terug. Dan blijven ze weken weg en komen dan pas weer terug. Zo ver? Ja. Zoals ze er nu bij liggen, is het net vakantie. Ik vind het echt een paradijs hier. Wat een avontuur. Dit was Janouk vanuit Nationaal Park de Wadden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15474448 111.957 7808 2019-05-13T22:00:00+00:00 yes no zeehond Waddengebied https://schooltv.nl/video-item/dansende-krukken-in-het-restaurant-stoelen-dansen 2024-01-29T14:07:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33712.w613.r16-9.fa1e087.webp Dansende krukken in het restaurant | Stoelen dansen Het noodlerestaurant is leeg. Maar de krukken springen, rollen en stuiteren het hele restaurant door. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15474449 50.4 2148 2019-05-13T22:00:00+00:00 yes no stoel restaurant https://schooltv.nl/video-item/dansende-stoelen-zetten-het-huis-op-stelten-stoelen-dansen 2024-01-29T14:06:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33713.w613.r16-9.58214c5.webp Dansende stoelen zetten het huis op stelten | Stoelen dansen Wat spoken stoelen uit als er niemand thuis is? Ze zetten alles op zijn kop! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15474450 47.92 2876 2019-05-14T22:00:00+00:00 yes no stoel dansen https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-waarom-is-er-een-publieke-omroep 2025-04-07T13:21:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33714.w613.r16-9.c6f558c.webp Waarom is er een Publieke Omroep? | Clipphanger Als jij lekker een avondje op de bank wil hangen, dan kan je natuurlijk een vette serie bingen, epic fails kijken, of een keer zappen naar de Nederlandse Publieke Omroep. Helemaal speciaal voor jou én voor alle andere Nederlanders in binnen- en buitenland. In de Mediawet kan je lezen wat we van de Publieke Omroep mogen verwachten. Het grote publiek wordt bediend, maar ook minderheden zoals nieuwkomers en kerkgangers. De programma’s zijn onafhankelijk, dus er wordt niet opeens ingegrepen door een politicus of lid van het koningshuis. En programma’s worden niet onderbroken door reclame, zoals bij de commerciële concurrentie. En in het nieuwsaanbod komen alle partijen aan bod: als je de NPO maar goed in de gaten houdt, breek je dus vanzelf uit je bubbel. Al deze prachtprogramma’s worden betaald van onze belastingcenten. En misschien daarom heeft iedereen er wel een mening over. 2 of 3 tv-zenders? Wel muziekfeest, geen opera? En al dat gesport, kan dat niet wat minder? Maar he, je kunt zelf kiezen. Live of uitgesteld, op je TV, radio, of gewoon: je smartphone. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15474461 79.84 3738 2019-05-21T22:00:00+00:00 yes no omroep televisie https://schooltv.nl/video-item/nieuwsuur-in-de-klas-het-ontstaan-en-de-groei-van-de-europese-unie 2024-01-04T12:25:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33715.w613.r16-9.3fbc141.webp Nieuwsuur in de klas | Het ontstaan en de groei van de Europese Unie De Europese Unie is een samenwerkingsverband tussen veel Europese landen. De eerste samenwerking ontstond vlak na de Tweede Wereldoorlog en was gericht op een veilig, stabiel en welvarend Europa. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15474460 456.576 18518 2019-05-13T22:00:00+00:00 yes no Europa Europese Unie Europees parlement https://schooltv.nl/video-item/nieuwsuur-in-de-klas-hoe-wordt-de-eu-geregeerd 2024-01-04T12:25:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33718.w613.r16-9.805e1d3.webp Nieuwsuur in de klas | Hoe wordt de EU geregeerd? Eén keer in de vijf jaar worden verkiezingen gehouden voor het Europees Parlement. De leden van het Europees Parlement stemmen over Europese wetten en regels. Hoe komt een Europese wet tot stand? En hoe kijken Nederlanders aan tegen de EU? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15474462 445.96 5731 2019-05-13T22:00:00+00:00 yes no Europa Europees parlement Europese Unie bestuur https://schooltv.nl/item/de-europese-unie 2024-01-18T11:16:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/11000/images/11556.w613.r16-9.a238f78.png Wat weet jij over de Europese Unie? | Quiz over de EU Wat weet jij over het ontstaan en de werking van de Europese Unie? Doe de quiz en kijk of jij alle antwoorden weet. https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 13514 yes no Europa Europese Unie canon https://schooltv.nl/video-item/het-klokhuis-nationaal-park-oosterschelde 2024-01-04T12:25:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33733.w613.r16-9.7929869.webp Het Klokhuis | Nationaal Park Oosterschelde Janouk gaat op expeditie in het grootste en natste Nationale Park van Nederland: Oosterschelde. Ze gaat daar snorkelen en duiken en gaat op zoek naar zeepaardjes en sepia's. Ze overnacht op een reddingsvlot. En Burt & Danny klussen met mosselen. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1289156 909.384 5518 2019-05-21T17:00:00+00:00 yes no snorkel duiken natuurgebied biodiversiteit https://schooltv.nl/video-item/de-buitendienst-verdwijnt-de-zeehond-uit-ons-waddengebied 2024-01-04T12:25:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33734.w613.r16-9.3b966fd.webp De Buitendienst | Verdwijnt de zeehond uit ons Waddengebied? Matthijs en Sosha maken in deze aflevering een spannende reis. Ze brengen een bezoek aan de Waddeneilanden en varen met een schip over de Waddenzee. Ook gaan ze op zoek naar dé baas van de Waddenzee: de zeehond. Het duo komt er achter dat deze bijzondere plek over 100 jaar wellicht gaat verdwijnen. Hoe komt dat? En waar moet de zeehond dan naartoe? https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1297148 1126.152 7965 2019-05-17T16:00:00+00:00 yes no zeehond Waddenzee Waddengebied https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-islamitische-uitvindingen 2024-01-16T15:32:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33748.w613.r16-9.6d2c8b6.webp EenVandaag in de klas | Islamitische uitvindingen We denken in het westen vaak dat alle grote ontdekkingen en uitvindingen gedaan zijn in Europa en Amerika. In de tentoonstelling '1001 Inventions' wordt getoond dat ook in het Midden-Oosten veel grote uitvindingen zijn gedaan. Arabische intellectuelen deden belangrijke ontdekkingen in bijvoorbeeld de wiskunde, natuurkunde en scheikunde. Sommige westerse critici hebben commentaar, maar feit is dat de tentoonstelling vele Arabische jongeren inspireert. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15481789 348.96 5770 2019-05-15T22:00:00+00:00 yes no arabieren Midden-Oosten uitvinding wetenschap islam https://schooltv.nl/video-item/een-restaurant-vol-hongerige-hoedjes-samen-maken-we-eten-voor-iedereen 2024-02-01T13:50:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33749.w613.r16-9.5a9daf4.webp Een restaurant vol hongerige hoedjes | Samen maken we eten voor iedereen De kok brengt de boodschappen naar zijn restaurant, waar een heleboel hongerige klanten zitten te wachten. Maar hij verliest onderweg een heleboel boodschappen! Een rode pet en groene muts schieten te hulp. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15481793 298.52 5372 2019-05-16T22:00:00+00:00 yes no eten helpen https://schooltv.nl/video-item/een-boot-van-origami-zo-vouw-je-een-bootje-van-papier 2024-02-11T20:07:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33750.w613.r16-9.2145f73.webp Een boot van origami | Zo vouw je een bootje van papier Van papier kun je hele mooie dingen vouwen! Een boot bijvoorbeeld. Zie je hem al varen over de wilde rivier? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15481794 76.6 4793 2019-05-19T22:00:00+00:00 yes no papier knutselen https://schooltv.nl/video-item/anorexia-eetclub-in-de-klas-daphne 2024-01-04T12:25:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33751.w613.r16-9.1d22a5e.webp Anorexia Eetclub in de klas | Daphne Daphne kreeg anorexia toen ze probeerde af te vallen omdat anderen haar dik vonden. Ze is in behandeling en heeft als doel om zelfstandig te kunnen eten. Anders mag ze niet op werkweek naar Barcelona. Presentatrice Tatum Dagelet volgt haar en vier andere meiden met anorexia in Anorexia Eetclub. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15481797 641.48 2170 2019-05-20T22:00:00+00:00 yes no eten eetstoornis zelfvertrouwen https://schooltv.nl/video-item/keuringsdienst-van-waarde-in-de-klas-airfryerfriet 2024-01-04T12:25:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33752.w613.r16-9.29f18cf.webp Keuringsdienst van Waarde in de klas | Airfryerfriet Je hebt friet, ovenfriet en sinds kort ook airfryerfriet: friet die je niet bakt in olie, maar in lucht: de airfryer. Wat is het verschil tussen die verschillende soorten patat en wat betekent dat voor het prijskaartje? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15481798 546.8 1874 2019-05-19T22:00:00+00:00 yes no patat voeding voedselkwaliteit commercie https://schooltv.nl/video-item/zo-eet-een-baby-spaghetti-met-saus-overal-spaghetti 2024-02-11T20:07:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33753.w613.r16-9.d669af4.webp Zo eet een baby spaghetti met saus | Overal spaghetti Baby’s eten nog niet met mes en vork. Kijk maar hoe kleine Katie geniet van een bord spaghetti met tomatensaus. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15481795 120.44 2646 2019-05-16T12:19:02+00:00 yes no eten baby https://schooltv.nl/video-item/vroege-vogels-in-de-klas-leven-van-een-kadaver 2024-01-23T13:37:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33754.w613.r16-9.b023165.webp Vroege Vogels in de klas | Leven van een kadaver Als een dier doodgaat blijft het dode lichaam, het kadaver, achter in de natuur. Al snel komen er allerlei andere dieren op het kadaver af. Om te zien welke dieren dat zijn, hebben we een paar camera’s gericht op het kadaver van een overleden ree. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15481800 220.84 2888 2019-05-21T22:00:00+00:00 yes no dier kringloop voedselketen voedsel https://schooltv.nl/video-item/anorexia-eetclub-in-de-klas-fleur 2024-01-04T12:25:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33755.w613.r16-9.01612d2.webp Anorexia Eetclub in de klas | Fleur Fleur studeert aan de modeacademie als ze moet worden opgenomen met ernstige anorexia. Hoewel ze er inmiddels gezonder uitziet, voelt ze zich nog lang niet beter. Ze heeft weinig energie en kan niet studeren of werken. Maar het koken op de eetclub vindt ze eigenlijk best leuk. Presentatrice Tatum Dagelet volgt haar en vier andere meiden met anorexia in Anorexia Eetclub. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15481805 564.08 1927 2019-05-27T22:00:00+00:00 yes no voeding eetstoornis ziekte https://schooltv.nl/video-item/anorexia-eetclub-in-de-klas-sanne 2024-01-09T14:28:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33756.w613.r16-9.17033c5.webp Anorexia Eetclub in de klas | Sanne Sanne heeft sinds haar tiende anorexia nervosa. Ze is al een paar keer opgenomen geweest en is onder behandeling bij een therapeut. Ze heeft een eetlijst waarop staat wat ze op een dag moet eten, maar ze is erg bang om aan te komen. Hoe ziet haar leven met een eetstoornis eruit? Presentatrice Tatum Dagelet volgt haar en vier andere meiden met anorexia in Anorexia Eetclub. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15481807 703.68 3340 2019-06-03T22:00:00+00:00 yes no eetstoornis zelfvertrouwen https://schooltv.nl/video-item/anorexia-eetclub-in-de-klas-stephanie 2024-01-04T12:25:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33757.w613.r16-9.fb2e7c1.webp Anorexia Eetclub in de klas | Stephanie Voor Stephanie is eten elke dag weer een gevecht. Net als andere anorexiapatiënten heeft ze een eetlijst waarop staat wat ze op een dag moet eten en drinken. Maar soms smokkelt ze en eet ze minder dan ze zou moeten. Zal het haar lukken goed te eten als ze op zichzelf gaat wonen? Presentatrice Tatum Dagelet volgt haar en vier andere meiden met anorexia in Anorexia Eetclub. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15481808 569.76 2098 2019-06-03T22:00:00+00:00 yes no eten voeding eetstoornis ziekte https://schooltv.nl/video-item/dassen-spotten-een-nachtdier-met-zwart-witte-vacht 2024-01-16T15:57:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33758.w613.r16-9.5a2e881.webp Dassen spotten in de Drentsche Aa | Een nachtdier met zwart-witte vacht We zijn weer lekker vroeg op pad, hee. Wel heel spannend, ik heb nog nooit een das in het echt gezien. Hoeveel leven er hier eigenlijk, en gaat 't goed met ze? 60 jaar geleden was de das in Nederland bijna uitgestorven. We zijn ze gaan beschermen. Nu gaat 't weer best goed met ze. En in Drenthe leven er een paar 100. Paar 100? Ja. Maar ze leven wel echt heel verborgen. Hier, hier is dus de dassenburcht. Is dit een dassenburcht? Ja. Dit hele ding? Al dit zand, dat is de dassenburcht. Ze graven allemaal tunnels, gangen en kamers. Al dat zand komt naar buiten. En dan leven ze overdag onder de grond. In de burcht. Dus die dassen zitten nu onder de grond? Ja, ja. Haha. Hoe weet je nou of deze burcht op dit moment bewoond is? Dat kun je goed zien aan de sporen. Kijk, hier is zo'n ingang. En al dat verse zand komt omdat ze afgelopen nacht gegraven hebben. Afgelopen nacht? Ja. Kijk, en hier...hier kan je heel mooi een printje zien. O, dat is een voetafdrukje? Ja, aan dit kan je zien: Hier leven nu dassen. En ze zijn actief aanwezig. Ja.O, kijk. Moet je kijken. Zijn dat echte dassenharen? Ja. Kijk hoe mooi, dat zwart-wit. Whoo! Stug. Je ziet heel mooi, in 't midden zwart...en aan 't eind weer een witte punt. Dat is tof, hee. Wat is dit allemaal? Dat is nestmateriaal. Dassen leven heel schoon. En ze brengen elke paar dagen nieuw nestmateriaal naar binnen naar hun kamer. Waar ze dan lekker in slapen. Maar je hebt dus gewoon overal van dit soort ingangen? Ja. En jij hebt geluk. Er is EEN keer in het jaar een telling. En wij gaan vanavond samen een dassenburcht tellen. Vet! Dat is wel heel speciaal, he? Ja, normaal mag dat niet. Het is half 8 's avonds, en we zien er top uit...want het is zo dat je geen muggenspray op mag, of parfum als je dassen gaat spotten. Dassen kunnen namelijk supergoed ruiken. En de wind moet ook goed van voren komen, anders verspreidt onze geur zich over de burcht. Lizette, dit is fantastisch. Moet je kijken, het zijn er hartstikke veel. Met hoeveel wonen ze in die burcht? Normaal zit er EEN familie op. Maar als ik hier zo kijk denk ik wel dat 't meer families zijn. Je ziet ook meerdere jongen af en toe. Ja, er zitten ook hele kleintjes bij. Ja, klopt. Je ziet ook dat ze heel nieuwsgierig zijn. Ja, en die kleintjes zijn ook echt heel speels. Dat zie je heel mooi. Geweldig. Ja. En wat je ook goed ziet is dat ze zichzelf goed verzorgen. Ze zijn veel bezig met krabben. Ja. En lekker met de snuit even goed overal bezig zijn. Je ziet ze ook continu ruiken. Dat is echt om te ruiken of er geen onraad is. Of ze gevaar ruiken? Ja. We hebben gewoon heel veel wilde dassen gezien. Hoe vet is dat? Waar we voor kwamen is gelukt. Dit was Sosha vanuit Drenthe! Ik wil een vreugdedansjes doen. We gaan naar huis. Expeditie geslaagd. Doei! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15489040 212.693 3003 2019-05-21T22:00:00+00:00 yes no das Drenthe https://schooltv.nl/item/de-planeten-van-het-zonnestelsel 2024-01-18T11:15:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/11000/images/11704.w613.r16-9.610ccd3.png Wat weet jij over de planeten van het zonnestelsel? | Quiz over de planeten van het zonnestelsel Ons zonnestelsel heeft acht planeten. Onze eigen aarde vind je tussen Venus en Mars, maar hoe zit het met de andere planeten? Start de quiz, bekijk het Snapje en beantwoord de vragen! https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 36707 yes no aarde planeet zonnestelsel Mars https://schooltv.nl/video-item/de-zeearend-terug-van-weggeweest-in-de-oostvaardersplassen 2024-01-04T12:25:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33759.w613.r16-9.f171e88.webp De zeearend in Nationaal Park Nieuw Land | Terug van weggeweest In de Oostvaardersplassen laten ze de natuur zoveel mogelijk zijn gang gaan. En zo is er in de loop der tijd een nieuwe wildernis ontstaan. De machtige zeearend, die broedt hier ook weer sinds een jaartje of 12. Ja, klopt. Als je heel goed kijkt bij die drie bomen…daar zit een nest van de zeearend. En sinds de middeleeuwen broeden ze eigenlijk niet meer in Nederland...dus we zijn blij dat ze 12 jaar geleden hier weer zijn gaan broeden. Tijdens een storm een paar weken terug is het nest scheef gewaaid zijn de jongen er uitgevallen en die zijn doodgegaan. Dat meen je niet? Ja, ook dat is natuur. Wel zielig. Maar hoe was dat voorgaande jaren? Elk jaar hebben de zeearenden hier een nest gehad met een of meer jongen. De vader en moeder zorgen alle twee voor de jongen. Dus ze zoeken hier in het moeras kikkers, muizen, jonge ganzen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15489039 66.56 3129 2019-05-21T08:00:00+00:00 yes no roofvogel natuurgebied https://schooltv.nl/video-item/snapje-he-en-he 2024-01-04T12:25:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33760.w613.r16-9.f51aead.webp Snapje? | Hé en hè Soms zeg je “hè?”, soms zeg je “hé!” Maar hoe schrijf je dat? Een letter 'h', een letter 'e' Daar moet iets op, maar wát? Een streepje, ja, maar staat dat ding Naar achter of naar voor? Luister maar wat ik straks zing Dan heb je het zo door Hé, hé, hé, hé, hè, hè, hè, hè Stel je voor: Een wijzerplaat Met middenin een 'e' En bovenop die letter staat Eén wijzer (dus géén twee) Wijst de wijzer naar de elf Dan komt er helemaal vanzelf Een streepje op de e te staan Dat streepje geeft de è-klank aan De è van elf, de é van één Dat hoor en zie je dus meteen Hé, hé, hé, hé, hè, hè, hè, Hé, hé, hé, hé, hè, hè, hè, hè, hè, hè, hè, hè Hé, hé, hé, hé, hè, hè, hè, hè Hé, hé, hè, hè, hè Dus: je schrijft het woord café Die e klinkt als een éé van één En als de e klinkt als de éé Dan wijst de wijzer daar dus heen De è van crème klinkt als de è Van elf, kijk naar de wijzerplaat Waarop de wijzer wijst, hè hè Naar ellef en de è zien laat Hélène, crème, café, paté Nog even resumé: Eerst was het “hè?! Ik snap het niet!” En nu “Hèhè...” of “Hé!” Hé, hé, hé, hé, Hè, hè, hè, hè, Hé, hé, hè, hè, hè Hè, hè https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15489046 127.16 8527 2019-05-23T12:55:00+00:00 yes no spelling grammatica https://schooltv.nl/video-item/wat-is-links-en-rechts-extremisme-extreem-actievoeren-om-je-politieke-zin-te-krijgen 2024-01-04T12:25:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33761.w613.r16-9.2f6ae4f.webp Wat is links- en rechts-extremisme? | Extreem actievoeren om je politieke zin te krijgen Er gaan bommen af op het ministerie van Binnenlandse Zaken en ook het huis van de staatssecretaris is doelwit. Ik heb het over de nacht van 12 op 13 november 1991. Een zware explosie om drie minuten over vier verwoestte het huis van de staatssecretaris. Acties uitgevoerd door leden van RaRa, een extreem-linkse terreurgroep. Dat dat kan in dit land. Dat is een volstrekt nieuwe ervaring. Dat is schokkend. Rara bestaat niet meer, maar links- en rechts-extremistische groepen staan nog altijd op de radar van de AIVD. Sterker nog: dit zegt de baas van de AIVD over het jaarverslag van de inlichtingendienst. Waar wij met name aandacht voor vragen in het jaarverslag is de ontwikkeling van links- en rechts-extremisme. Oké, links- en rechts-extremisme. Links en rechts, dat kennen we. Maar eerst: wanneer is iemand eigenlijk een extremist? Leggen we je uit. Kijk: iedereen heeft zo zijn eigen beeld van de maatschappij en waar die naartoe moet. Om dat voor elkaar te krijgen, kan je natuurlijk stemmen of je kan bijvoorbeeld actievoeren zoals activisten doen. Zolang je je aan de wet houdt en de democratie en de rechtsstaat respecteert: niks aan de hand. Maar er zijn ook groepen die dat niet doen en daar maakt de AIVD zich zorgen over, namelijk: Wat we bovendien zien is dat het een vorm van activisme krijgt waardoor we een zorg hebben en dat activisme niet overslaat in extremisme. En met extremisme bedoelen we uiteindelijk mensen die bereid zijn geweld te gebruiken, bedreigingen, intimidatie te hanteren. Als een activist de democratie in gevaar brengt, is hij een extremist en dat kan hij doen door fysiek geweld maar ook door bijvoorbeeld systematisch haat te zaaien of angst te verspreiden. En, zo zegt de AIVD, een extremist kan in zijn uiterste vorm een terrorist worden. Oké, tot zover de definities. Nu de denkbeelden. Wat willen links- en rechts-extremisten? Allereerst de thema's van links. De AIVD heeft het over verzet tegen het asielbeleid. Vaak willen ze een ruimhartiger beleid voor vluchtelingen. Anarchisme. Ze willen een samenleving zonder autoriteit. Anti-fascisme. Ze zijn tegen nationalistische en extreem-rechtse groepen en dierenleed en milieuvervuiling. Aan de andere kant: rechts-extremisme werd lang gekenmerkt door neo-nazistische gedachtegoed. Dat neemt al tientallen jaren af. De AIVD zegt nu dat anti-islam-ideeën vaak in combinatie met ideeën over de nationale identiteit en het alt-right gedachtegoed de belangrijkste denkbeelden zijn. Alt-right? Volgens de AIVD zijn daarbinnen verschillende stromingen, maar is de grote overeenkomst dat aanhangers denken dat de blanke mens door andere rassen in zijn voortbestaan wordt bedreigd. Links- en rechts-extremisten hebben trouwens ook iets gemeen: ze zijn beide tegen de huidige overheid. Hoe gaan linkse en rechtse extremisten, naast demonstreren, te werk? Een bekende techniek van linkse extremisten: intimiderende home visits van tegenstanders, bijvoorbeeld van medewerkers van de immigratiedienst die onder meer gaan over het uitzetten van asielzoekers en het online zetten van namen, adresgegevens en foto's, het doxxen. En dan is er nog het bekladden van huizen, zoals hier in Friesland waar de kandidaat wordt uitgemaakt voor fascist. Op de voordeur staat met verf een anarchistisch teken en het vrouwen symbool. Linkse extremisten lijken eerder bereid geweld in te zetten dan rechts-extremisten, zegt de AIVD. Binnen Nederland dan. Want er zijn inmiddels genoeg voorbeelden van aanslagen van rechts-extremisten. Bij terroristische aanslagen op twee moskeeën in Christchurch in Nieuw-Zeeland vallen zeker 49 doden. Al is vorig jaar deze man opgepakt. Vincent T. Hij is veroordeeld voor het plannen van moord op moslims en linkse kopstukken. Maar in Nederland worden rechts-extremisten met name online steeds actiever. Daarover later meer. Niet dat ze offline niet van zich laten horen. Kijk maar, dit is in Enschede in 2016. Toen werden molotovcocktails tegen de moskee aan gegooid. Dit is gepland, dit is besproken, het is voorbereid en het is met een bepaalde bedoeling uitgevoerd. De AIVD noemt dat de eerste uiting van rechts-extremistisch terrorisme in Nederland. Een andere uiting van extreemrechts: de bezetting van deze islamitische school in Amsterdam eind 2017. Maar niet al het extremisme bereikt de buitenwereld. Zo is er het studiegenootschap Erkenbrand dat in lezingen het rechts-extremistisch gedachtegoed volgens de AIVD in een intellectueel jasje giet. Erkenbrand is één van de rechts-extremistische groepen van ons land. De Anne Frank Stichting telde er in 2016 26. Daaronder vallen ook Pegida, NVU en Identitair Verzet. Hoe dat links zit? In opdracht van het ministerie van Justitie werd onderzoek gedaan naar extreemlinkse groepen. 27, en dan hebben we het over groepen als No Border Network Nederland, Anarchistische Groep Amsterdam en Antifascistische Actie, ook wel Antifa. Hoeveel mensen zijn aangesloten bij die extremistische groepen, dat is moeilijk te zeggen. Cijfers zijn er nauwelijks. In elk geval niet up to date. In 2010 schatte de AIVD dat er zo'n 300 rechts-extremisten waren. Maarja, da's 2010, al zeggen experts wel dat het aantal rechts-extremisten redelijk gelijk blijft. En links? Links ziet justitie hier zo'n 40 tot 50 kernfiguren die al jaren in de scene zitten en aan de touwtjes trekken, maar daaromheen zit een veel grotere schil van zo'n twee- tot driehonderd mensen waar maar weinig zicht op is. Zelfs als je dat allemaal bij elkaar optelt kom je op relatief lage aantallen. Maar wat ze doen kan wel veel impact hebben. En, zeggen deskundigen, dit zijn alleen de mensen die zich aanmelden bij een organisatie. Er zijn ook veel mensen actief buiten organisaties om. Online. En daar maakt de AIVD zich de laatste jaren zorgen over. Eenlingen kunnen bijvoorbeeld op fora steeds verder radicaliseren. Het zijn die lone wolves waar de inlichtingendiensten zich vooral druk om maken. Vooral extreemrechts groeit online flink en dat zie je in agressieve en opruiende teksten. Op de meeste punten staan links- en rechts-extremisten dus lijnrecht tegenover elkaar. En dat zie je vaak ook. Letterlijk. ‘Grenzen sluiten en de-islamisering zijn de oplossing.’ Tegendemonstranten aan de overkant van het park proberen dat luisteren nog te verstoren. Ze zijn dus ook heel druk met elkaar. Sterker nog: er wordt wel eens gezegd dat als je extreemlinks in de gaten houdt, je extreemrechts er gratis bij krijgt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15489047 406.357 6619 2019-05-21T07:40:10+00:00 yes no democratie terrorisme https://schooltv.nl/video-item/hoe-blijft-fietsen-in-nederland-veilig-nederland-fietsland 2024-01-04T12:25:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33762.w613.r16-9.553e9c8.webp Hoe blijft fietsen in Nederland veilig? | Nederland fietsland Piepjong, pensionado, premier, prinses, presentator van NOS op 3. Iedereen fietst. Gezond, goed voor het milieu. Niks mis mee, maar die fietspaden in de stad worden wel steeds voller. In Amsterdam zijn snorfietsers of snorscooters op fietspaden daarom nu verboden, om zo de fietspaden een stukje veiliger te maken voor fietsers. Buiten de steden hebben ze zo hun eigen problemen op het asfalt. Mannen en vrouwen die vaak in strakke pakjes in het weekend voorbij komen scheuren zonder te bellen. Wielrenners. En ook die andere weggebruikers met motortjes. E-bikers, die de snelheid op fietspaden flink verhogen. Door die drukte wordt het er niet veiliger op. Nederland is fietsland. Ongeëvenaarde wereldkampioen. Maar blijven we dat ook? Hoe dan? Dit soort wegen vind je door het hele land. Nederland telt zo'n 35 duizend kilometer aan fietspad. In 1996 was dat nog niet eens de helft. Het drukste fietspad ligt hier in Utrecht. Hier staan ze 's ochtends in de file. En alle fietsen moet je natuurlijk ook ergens kwijt. Hier is ook gelijk de grootste fietsenstalling ter wereld. Dat levert dan ook gelijk weer bezoekjes op van de buitenlandse pers. Ook leuk voor het imago. Voor jou misschien de normaalste zaak van de wereld dat we zo zijn ingericht op fietsen en we zo'n fietsnatie zijn, maar het had helemaal niet veel gescheeld of we waren dat helemaal niet geweest. Begin vorige eeuw was de fiets al heel populair, maar na de Tweede Wereldoorlog nam het aantal auto's explosief toe. En die hadden ruimte nodig. Dit soort plannen werd gemaakt voor Amsterdam. Ik heb een ontwerp voor zes grote invalswegen. Cityweg, een snelweg in de stad, op het tweede niveau. Met openbaar vervoer in de middenberm. De fiets had het zwaar. Het grote keerpunt kwam in 1972. Het aantal verkeersdoden piekte toen op bijna 3200, onder wie 400 kinderen van onder de 14. Ook de oliecrisis begin jaren zeventig gaf de fiets wind in de rug. Autorijden werd duur. Fietsen werd aangemoedigd en autogebruik ontmoedigd. En dat werkte: het aantal fietsers stijgt en stijgt en stijgt. De fiets is dus echt niet meer van de weg weg te denken. Sterker nog, er zijn meer fietsen dan mensen in ons land. Bijna 23 miljoen, en steeds meer elektrisch. In 2010 werden er 166.000 elektrische fietsen verkocht en 655.000 stadsfietsen. Die stadsfietsen, dat worden er steeds minder: 399.000, maar, kijk mee. Het aantal elektrische fietsen verdubbelt bijna: 294.000. Ze naderen elkaar dus. Die elektrische fiets krijgt mensen vaker het zadel op. Oudere mensen kunnen langer doorfietsen maar die krijgen wel meer ongelukken. Ik had het in het begin van deze video al over het aantal doden op het fietspad. Dat waren er in 2017 dus voor het eerst meer dan doden in de auto. En die doden. Dat zijn vooral oude mensen. Driekwart van de fietsdoden was ouder dan zestig. Natuurlijk is elke dode er één te veel, maar tegelijkertijd is het aantal fietsdoden in Nederland het laagste ter wereld als je het afzet tegen het aantal kilometers dat we hier fietsen. Dat zou onder meer kunnen komen door onze fietsskills. We leren bijna allemaal op jonge leeftijd fietsen. En bedenk ook: veel automobilisten zijn ook fietsers en vice versa. We snappen elkaar dus. Maar denk ook aan de goede infrastructuur. Ons land is ingericht op fietsers. En ondertussen wordt er van alles bedacht om de boel nog veiliger te maken. Zo komen er meer 30 kilometer per uur-zones. Als auto's minder hard gaan rijden, is dat natuurlijk veiliger voor iedereen. Maar het idee erachter is ook dat het verschil in snelheid tussen auto's en fietsers afneemt, en dat meer fietspadgebruikers naar de rijbaan kunnen. In Eindhoven bijvoorbeeld moet binnen de bebouwde kom 30 de nieuwe norm worden. En dan is er nog zoiets als de frietzak. In Amsterdam vind je er een paar. Het gaat dan om drukke fietspaden waarbij ter hoogte van het stoplicht bredere ruimte is, zodat er meer fietsers kunnen wachten. Daarna loopt het fietspad als een trechter of frietzak toe. Zo kunnen er meer fietsers in één keer door groen fietsen. Krijg je geen file. En ondertussen proberen ze in Den Haag nog meer mensen op de fiets te krijgen. Vooral mensen die nu met de auto naar hun werk gaan. De staatssecretaris investeert 345 miljoen euro, onder andere in extra snelle fietsroutes en meer plekken om je fiets na de rit weg te zetten. Dit moet er uiteindelijk voor zorgen dat de komende paar jaar 200.000 mensen extra op de fiets naar hun werk gaan. Op dit moment fietsen we met z'n allen al ruim 15 miljard kilometer per jaar in Nederland. Dat is 375.000 keer de aarde om. En het wordt dus waarschijnlijk alleen nog maar meer. Je bent fietsland of je bent het niet hè. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15489048 303.722 5898 2019-05-21T22:00:00+00:00 yes no fiets verkeersveiligheid verkeer https://schooltv.nl/video-item/waarom-doen-kinderen-mee-aan-de-ramadan-gezelligheid-met-familie-en-een-goede-band-met-god 2024-01-04T12:25:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33763.w613.r16-9.7a70183.webp Waarom doen kinderen mee aan de ramadan? | Gezelligheid met familie en een goede band met God Als je groep 8 van Al Andalous binnenkomt is het meteen duidelijk: de ramadan is ook hier bezig en dat wordt gevierd. Met ballonnen en slingers, om elkaar een ramadan moubarak te wensen oftewel een fijne ramadan. En daar hebben ze hier zin in. Heel veel zin in. Want dan komt mijn familie altijd. En dan zijn we altijd samen. En mijn moeder maakt altijd lekker Marokkaans eten. Ik doe mee aan de ramadan omdat ik het leuk vind. Ik vind het gewoon heel speciaal. Alle moslims die gezond zijn, moeten van het geloof meedoen aan de ramadan. Tijdens deze maand eten en drinken ze overdag niet, zijn ze extra dankbaar, bidden ze veel en proberen ze goed te voor een ander. Kinderen moeten meedoen vanaf de puberteit. Waarom doe jij mee aan de ramadan? Dat maakt mijn band met God beter. Dan voel je in je hart dat je zeg maar... Je hebt gewoon echt rust. Het is nu lunchpauze maar de broodtrommels blijven deze maand leeg. Net zoals de drinkbekers. Want er mag natuurlijk niet gegeten en gedronken worden. Maar wat doe je dan in de pauze? Een film kijken en buiten spelen. Want etenstijd is nog ver weg. Moslims stoppen met eten en drinken als de eerste tekenen van het licht zichtbaar zijn. Nu is dat rond 4 uur 's ochtends. Dat houden ze vol tot zonsondergang, ongeveer half tien 's avonds. In totaal vasten ze dus 17,5 uur. Soms vergeet ik het dat ik aan het vasten ben. En dan wil ik een stukje proeven maar dan denk ik: ik zit te vasten. Is het wel eens gebeuren dat je dan per ongeluk een slokje of een hapje nam? Ja, een keertje toen ik klein was had ik per ongeluk gegeten. En dan wil ik net een koekje pakken en dan zegt mijn moeder: mag niet. En dat vind ik wel moeilijk. Maar als ik het heb gehaald dan ben ik wel blij en gelukkig. En dan heb ik zoiets van: Yes, ik heb het gehaald! Maar dat duurt nu dus nog wel even. En dan is er aan het eind van de maand een feest om de ramadan af te sluiten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15489050 141.525 5472 2019-05-23T22:00:00+00:00 yes no ramadan islam https://schooltv.nl/video-item/nieuwsuur-in-de-klas-waarom-gaan-we-van-het-gas-af 2024-01-30T13:27:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33764.w613.r16-9.a24e6a5.webp Nieuwsuur in de klas | Waarom gaan we van het gas af? Aardgas uit Groningen gebruiken we voor het opwekken van energie, om te koken en om onze huizen te verwarmen. Maar: we gaan ‘van het gas af’. Omdat het oppompen van gas leidt tot bodemverzakkingen en omdat gas slecht is voor het milieu. Hoe gaat dat in zijn werk? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15489052 608.16 4164 2019-05-22T22:00:00+00:00 yes no gas energiebron energie brandstof duurzaamheid klimaat https://schooltv.nl/video-item/verdwijnt-de-waddenzee-door-klimaatverandering-dieren-hebben-het-wad-nodig 2024-01-04T12:25:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33765.w613.r16-9.a26423f.webp Verdwijnt de Waddenzee door klimaatverandering? | Dieren hebben het Wad nodig Dit is gewoon de bodem van de zee. Het mooie is: er leeft van alles in en op die bodem. Allemaal heel bijzondere dieren. Deze krullen, zijn dat wormen? Het zijn niet de wormen zelf, het is wormenpoep. De worm leeft in het zand en hij eet algjes op. Maar hij eet ook heel veel zand en dat poept hij weer uit. Hij steekt zijn achtereind naar buiten en poept het eruit. Dat moet ik ook eens proberen. Het ligt echt vol. We staan hier tussen de hopen poep. Wow, kijk dan. Je ziet heel mooi...Daar heeft er eentje gezeten. Vet. Je ziet hier het holletje en bovenaan het drolletje. De worm leeft in deze buis. Even boven kakken en dan weer naar beneden. Anders wordt hij opgegeten. We kunnen kijken of we een schelpdier kunnen vinden. Dit is een mooie. Dat is inderdaad een schelpdier. Deze is nu wel dood. Hier. Hier hebben we een mooie grote kokkel. Dit is nog bijzonderder. Dit lijkt ook wel een plant, maar het is een dier. Is dit een dier? Ja. Het zijn een soort kwalletjes. Die moet je in het water zien, dan zie je pas hoe mooi ze zijn. Nu is net het water weggetrokken. Dat hebben wij weer. We hebben een bakje water nodig. Nou! Nou ja, zeg. Dit is toevallig, er staat een witte bak met water! Midden op het Wad! Kijk eens hoe mooi dit eruit ziet. Hier zijn kleinere kokkeltjes. Nog meer. Zijn dat ook kokkels? Er zijn heel veel kokkels. Er worden er veel gegeten door vogels. Hier, kijk. Hier ligt een hele klomp. Zo. Wat is dat? Kijk. Dit zijn mosselen. Dus dit is allemaal voer voor de vogels en vissen? Ja, en kleine vissen worden gegeten door grotere vissen. En uiteindelijk door de koning en koningin van de Waddenzee: de zeehond. Er leeft echt veel op de Waddenzee. Ja, maar jij zei gisteren tegen mij dat het Wad verdrinkt. Ja. Martin, is dat waar? Dat kan gaan gebeuren. Dat komt door de klimaatverandering. Hoe dan? Het wordt steeds warmer op aarde. Daardoor gaan bijvoorbeeld de ijskappen smelten. Dan stijgt het zeeniveau. Dan loopt het Wad onder water? Gelukkig niet meteen. Het mooie van de wadbodem is dat hij kan meegroeien met de zeespiegelstijging. Bij elk hoogwater wordt er een beetje zand afgezet en wordt het Wad een beetje hoger. Net als wanneer je op het strand ligt en er een golf komt...er zand bijkomt en weer weg wordt getrokken. Ja. Er komt ook nieuw zand bij. Eigenlijk is dat al duizenden jaren in evenwicht...met de zeespiegelstijging die nu nog heel klein is. Maar we verwachten dat de zeespiegelstijging steeds sneller gaat. En dan kan het niet snel genoeg meegroeien. Dan is het water niet alleen met hoogwater hoger...maar ook met laagwater en dan valt het niet meer droog. Dan komt het niet meer boven het water uit. Over hoeveel jaar hebben we het dan? Dat kan deze eeuw al gebeuren. Deze eeuw al? Dat is heel snel. Ja, dat is akelig snel. Alle schelpdieren en wormen die hier leven, leven hier niet voor niets. Die hebben dat nodig, ze moeten af en toe droogvallen en dan weer nat worden. Daar leven al die vogels van. Die vogels moeten kunnen landen op het Wad om te zoeken naar de wormen en de schelpjes. Er zijn wel 34 vogelsoorten voor hun bestaan afhankelijk van de Waddenzee. Dus als de Waddenzee een gewone zee wordt zonder droogvallende platen...sterven er misschien wel veel vogelsoorten uit. Er gaan dus diersoorten verdwijnen als het Wad verdrinkt? En die zeehond dan? O, ik vind het zo vet! Kijk ze daar nou liggen. Het zijn er heel veel. Hoeveel zijn het er? Ongeveer 100. Ik denk dat dit vooral grijze zeehonden zijn. Zit er verschil in? Ja, je hebt twee soorten. De gewone zeehond en de grijze zeehond. De grijze zeehond is grijs? Ja. En de gewone zeehond? Die is ook grijs. Ook grijs. Toch twee soorten. Handig om ze uit elkaar te houden. Maar stel dat dit Wad ooit gaat verdwijnen. Blijven er dan minder zeehonden over? Ja, die zeehonden hebben een plaat nodig. Je kunt zeggen: Dan gaan ze toch op de eilanden zitten. Maar daar zitten mensen, dus ze hebben een plaat en rust nodig. Als ze dat niet hebben, gaan ze weg of gaan ze dood. O ja. Dan verdwijnen ze. Dus het is heel belangrijk dat we platen die rustig zijn kunnen houden. Zelfs de zeehond is in gevaar als de zeespiegel stijgt. Dat klopt. Maar kunnen we daar niks tegen doen? We kunnen wel wat doen. Het beste wat we kunnen doen, is proberen de klimaatverandering te voorkomen. Bijvoorbeeld door minder broeikasgassen uit te stoten. Minder vlees eten, minder autorijden, minder zware fabrieken. Want als we minder broeikasgassen uitstoten, smelten de ijskappen minder snel. Daardoor stijgt de zeespiegel minder snel... en hebben we misschien toch nog lang plezier van deze zandbanken. En dan kunnen we de Waddenzee behouden. Dat zou toch best fijn zijn. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15501779 390.68 3096 2019-05-22T11:00:00+00:00 yes no Waddenzee klimaatverandering werelderfgoed https://schooltv.nl/video-item/peuters-wassen-af-aan-de-slag-met-de-afwasborstel 2024-02-01T13:49:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33766.w613.r16-9.f74d6df.webp Peuters wassen af | Aan de slag met de afwasborstel Na het eten moet er afgewassen worden! Deze peuters gaan aan de slag met sop en afwasborstels. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15501780 80.2 1738 2019-05-22T22:00:00+00:00 yes no schoonmaken opruimen https://schooltv.nl/video-item/peuters-wassen-hun-gezicht-voor-een-schone-toet 2024-01-04T12:25:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33767.w613.r16-9.3a99f42.webp Peuters wassen hun gezicht | Voor een schone toet Na het eten maak je je gezicht schoon met een nat doekje. Deze peuters leggen zelf de doekjes klaar en poetsen hun gezicht schoon voor de spiegel. Wat knap! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15501781 115.28 3691 2019-05-23T22:00:00+00:00 yes no wassen https://schooltv.nl/video-item/peuters-maken-iets-lekkers-klaar-zelf-snijden-smeren-en-opeten 2024-02-01T13:49:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33768.w613.r16-9.bf388e3.webp Peuters maken iets lekkers klaar | Zelf snijden, smeren en opeten Het is snacktijd! Deze peuters maken zelf iets lekkers klaar en eten het daarna samen op. Eet smakelijk! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15501782 77.28 1970 2019-05-26T22:00:00+00:00 yes no fruit koken https://schooltv.nl/video-item/peuters-vouwen-hun-kleren-op-alle-kleren-op-een-stapel 2024-02-01T13:48:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33769.w613.r16-9.675bccd.webp Peuters vouwen hun kleren op | Alle kleren op een stapel Kleren horen niet op de grond, maar in de kast. Dus eerst moet je ze opvouwen. Deze peuters laten zien hoe zij dat doen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15501783 79.12 3176 2019-05-27T22:00:00+00:00 yes no kleding opruimen https://schooltv.nl/video-item/peuters-maken-de-spiegel-schoon-met-schoonmaakspray-en-een-doekje 2024-02-01T13:48:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33770.w613.r16-9.5935fcf.webp Peuters maken de spiegel schoon | Met schoonmaakspray en een doekje Als de spiegel vies is, moet je hem schoonmaken. Deze peuter kan het helemaal zelf! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15501784 102.8 1202 2019-05-28T22:00:00+00:00 yes no schoonmaken spiegel https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wat-is-de-moesson 2024-04-25T09:21:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33771.w613.r16-9.36a8c6f.webp Wat is de moesson? | Clipphanger Als jij een keer in Azië gaat backpacken, let dan ook eens op het weer. Begin juni loop je in India nog lekker in de zon, maar dan begint het opeens te regenen. En niet zomaar een buitje, maar met bakken. Dit is… de moesson. Voor de oorsprong van de moesson, moeton we even uitzoomon. In de zomer warmt het Indiase land sneller op dan de zee. De lucht boven land stijgt op, en zuigt vochtige zeelucht aan. Als die met water gevulde lucht boven land aankomt, stijgt-ie ook op, en in India komt-ie ook nog eens de Himalaya tegen. De stijgende lucht koelt af en condenseert. De hemelsluizen gaan open, en ‘t is tijd om de plu te pakken. Of het vliegtuig, want de komende maanden blijft het behoorlijk buiig. Elk half jaar draait de wind, en wordt de natte moesson een droge. Tijdens ‘onze wintermaanden’ wordt het dan zomer bezuiden de evenaar, en krijgen ze in Afrika en Indonesië met de moesson te maken. Dan weet je nu waar je heen moet, voor een vakantie met 100% moessongarantie. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15501785 84.56 13015 2019-06-03T22:00:00+00:00 yes no regen klimaat Azië https://schooltv.nl/video-item/keuringsdienst-van-waarde-in-de-klas-hummus 2024-01-04T12:25:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33772.w613.r16-9.408b074.webp Keuringsdienst van Waarde in de klas | Hummus Op brood, bij de falafel of als dipsaus: hummus is bijna overal lekker bij. Het wordt gemaakt van kikkererwten, maar er worden vaak allerlei ingrediënten aan toegevoegd en een flinke plens olijfolie. Hoe authentiek is onze supermarkthummus eigenlijk? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15501786 413.48 668 2019-05-26T22:00:00+00:00 yes no voeding erwt Midden-Oosten commercie https://schooltv.nl/video-item/kinderen-maken-schoon-alle-vieze-kleren-in-een-sopje 2024-02-11T20:07:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33773.w613.r16-9.a04d5de.webp Kinderen maken schoon | Alle vieze kleren in een sopje Wat doe je als je kleren vies zijn? Dan moeten ze in de was! Deze Japanse kinderen doen het helemaal zelf. Daarna wringen ze de kleren uit en hangen ze alles te drogen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15501788 58.84 1773 2019-05-30T22:00:00+00:00 yes no schoonmaken wassen https://schooltv.nl/video-item/klaar-voor-de-start-klimmen-wie-klimt-er-bovenop-de-mat 2024-02-11T20:06:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33774.w613.r16-9.35f06a3.webp Klaar voor de start? Klimmen! | Wie klimt er bovenop de mat? Het is tijd voor de gymles! Deze Japanse kinderen nemen een aanloop en proberen bovenop de dikke mat te klimmen. Maar die is voor sommige kinderen wel erg hoog. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15501787 67.92 1200 2019-05-29T22:00:00+00:00 yes no gymnastiek klimmen https://schooltv.nl/video-item/vroege-vogels-in-de-klas-de-lepelaar 2024-01-23T13:37:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33775.w613.r16-9.ab8346d.webp Vroege Vogels in de klas | De lepelaar De lepelaar is een bijzondere vogel in ons land. Het is namelijk een tropische vogelsoort die van februari tot oktober vanuit West-Afrika naar Nederland vliegt om hier te broeden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15501789 329.44 871 2019-05-28T22:00:00+00:00 yes no natuurbescherming trekvogel klimaatverandering biodiversiteit https://schooltv.nl/video-item/letterjungle-de-letter-s-sok 2024-02-01T13:47:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33776.w613.r16-9.5737601.webp De letter s: sok | Letterjungle Huh, wat is dat? Ik weet niet. Je kunt er wat in stoppen. Misschien een tasje? Of een oorwarmer? Hij ruik een beetje naar kaas. Wat doen jullie met die sok? Sok? Ja, die dragen mensen aan hun voeten. Bah! Dag Pip. Dag Jip. Dag Flip. Wat staat er op je shirt? S…o…k. Als je dat plakt krijg je sssoookk. Sok. De s is de eerste letter. Als je goed om je heen kijkt, zie je de s. Een tuinslang die in het gras ligt bijvoorbeeld. Of deze haken aan een stang. En wat dacht je van een zwaan? Die heeft ook de vorm van een s. de S. En ik ben toevallig gek op kokosnoot. En wat wil je daarmee zeggen? Dat ik je ga opeten! Hahaha. Zo, die was lekker. Goed zo, bravo! Sok! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15505717 125.2 31784 2019-05-23T09:34:09+00:00 yes no letter lezen woordenschat https://schooltv.nl/item/he-en-he 2024-01-18T11:15:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/43000/images/43043.w613.r16-9.1aa1623.png Hé of hè? | Quiz over het streepje op de e Het streepje op de e in het woordje he, hoe staat ie ook alweer? Soms wijst het streepje naar voren en soms naar achteren. Maar hoe weet je hoe je hem schrijft? Start de quiz, bekijk het Snapje en beantwoord de vragen! https://player.ntr.nl/index.php?id= 0 1851 yes no quiz spelling https://schooltv.nl/video-item/eenvandaag-in-de-klas-wel-of-niet-vaccineren 2024-01-04T12:25:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33777.w613.r16-9.7916bdd.webp EenVandaag in de klas | Wel of niet vaccineren? Om te voorkomen dat je bepaalde ziektes krijgt, kun je je laten vaccineren. Als baby tegen de bof en de mazelen, en als tienermeisje tegen baarmoederhalskanker. Steeds minder ouders en jongeren kiezen voor een inenting. Onverstandig, vinden experts. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15505718 443.4 2453 2019-05-29T22:00:00+00:00 yes no vaccin zorg maatschappij https://schooltv.nl/video-item/waarom-is-het-gevaarlijk-als-minder-mensen-gevaccineerd-zijn-kudde-immuniteit-zorgt-dat-niemand-z 2024-01-04T12:25:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33778.w613.r16-9.fb4fbcf.webp Waarom is het gevaarlijk als minder mensen gevaccineerd zijn? | Kudde-immuniteit zorgt dat niemand ziek wordt Het kan je haast niet ontgaan zijn: de laatste tijd gaat het weer vaak over vaccineren. Vaccineren. In deze video leggen we je uit waarom we daar ineens weer over hebben. Pokken, mazelen, rodehond, polio klinken als ziektes uit de oude doos. En dat zijn in principe ook. Althans, in de meeste westerse landen. En dat komt doordat we ons bijna allemaal laten inenten tegen deze ziektes. Niet allemaal dus. Maar daar kom ik zo nog op terug. We beginnen met wat een vaccin eigenlijk is. Infectieziektes zoals de mazelen worden veroorzaakt door een virus of een bacterie die je lichaam binnendringt en je cellen aanvalt. Bij een inenting krijg je een verzwakte versie of een klein deel van zo'n virus of bacterie ingespoten, waardoor je lichaam antistoffen aanmaakt. Die zorgen ervoor dat je lichaam de ziekteverwekker herkent bij een nieuwe besmetting, dan word je in principe niet ziek. Dit effect werd rond 1800 ontdekt door de Engelse arts Edward Jenner. Hij hoorde dat de meisjes die de koeien melkten het koepokvirus kregen, maar later niet besmet werden met het mensenpokkenvirus. Dat wilden hij wel eens testen. Hij haalde zijn 8-jarige buurjongetje erbij, maakte een snee op zijn arm en smeerde dat in met pus uit een koeienuier. Klinkt smerig, maar het werkte wel. Na deze ontdekking bij pokken werden meer vaccins bedacht en de methodes werden beter. In de jaren vijftig introduceerde Nederland het Rijksvaccinatieprogramma. Meest tragische is dat de ziekte, zoals de naam al zegt, vooral onder kinderen slachtoffers maakt. Alle kinderen konden vanaf dat moment gratis ingeënt worden tegen een hele reeks infectieziekten. En met effect. Uit onderzoek blijkt dat sinds het vaccinatieprogramma is ingevoerd, er tussen de 6.000 en 12.000 sterfgevallen is voorkomen. Polio bijvoorbeeld: hoor je nooit meer iemand over. Zoals je ziet is dat sinds we vaccineren praktisch verdwenen. Al die inentingen zijn niet verplicht. Maar zelfs als je ouders jou om welke reden dan ook niet hebben laten inenten, is de kans op besmetting met één van die infectieziektes klein. En dat komt door kudde-immuniteit. Dat betekent dat als er genoeg kinderen ingeënt zijn tegen een bepaalde infectieziekte, de hele groep eigenlijk beschermd is tegen de ziekte. Dus stel: als dit figuurtje de enige in de groep is die niet gevaccineerd is, dan kan een infectieziekte zich niet verspreiden. Ook als er een paar niet ingeënt zijn tegenover een groot percentage dat dat wel is, dan is er nog steeds groepsimmuniteit. Maar als dat percentage daalt, komt de groepsimmuniteit in de problemen en is de kans dat een ziekte zich onder de niet-ingeënte figuurtjes verspreidt een stuk groter. Dat percentage is de vaccinatiegraad. Die moet volgens de Wereldgezondheidsorganisatie 95 procent zijn om ervoor te zorgen dat infectieziekten zich niet of nauwelijks kunnen verspreiden. En daarom hebben we het er weer over. De gemiddelde vaccinatiegraad in Nederland daalt. Minder ouders laten hun kind inenten omdat ze de vaccins niet vertrouwen of omdat ze het niet nodig vinden. De anti-vaxxers. Wat de gevolgen kunnen zijn van een lage vaccinatiegraad zagen voor het laatst in 2013. Toen braken de mazelen uit op de Biblebelt. Daar is niet in enten vanwege religieuze redenen vaste prik. ‘Wij vragen om reiniging door het bloed van Jezus.’ Door de lage vaccinatiegraad en een hoop niet-gevaccineerde mensen dicht bij elkaar ging het razendsnel. Er ontstond een epidemie in de regio. Gevolg: een paar honderd ziekenhuisopnames en een niet gevaccineerd meisje van 17 dat overleed. Maar de vaccinatiegraad daalt de afgelopen jaren dus ook buiten de Biblebelt. Kijk maar naar deze kaart van alle gemeenten in Nederland. Wat daarnaast speelt is dat mazelen weer vaker voorkomt in Europa. En de kans dat je ermee in aanraking komt als je in het buitenland bent en het meeneemt naar Nederland is daardoor groter en dat zie je nu gebeuren. In 2019 is in Nederland tot half april twintig keer melding gemaakt van mazelen bij het RIVM. Meer dan in de voorgaande jaren. En juist met mazelen is het tricky om twee redenen. Het is één van de meest besmettelijke virussen dat in het ergste geval dodelijk kan zijn. En 2: kinderen krijgen pas een eerste inenting als ze veertien maanden zijn. Als baby ben je tot zes maanden nog beschermd door de antistoffen die je meekrijgt van je moeder. Daarna ben je dus kwetsbaar. Tot de eerste inenting. Als er dan oudere kinderen in je omgeving zijn die ook niet ingeënt zijn, is de kans op verspreiding groter. Daarom zeggen verschillende kinderdagverblijven, meer dan honderd verspreid over heel Nederland, dat ze niet-gevaccineerde kinderen weigeren. 'Dan kies ik toch voor de veiligheid van de andere kinderen.' In Duitsland gaan ze nog verder. Daar wordt waarschijnlijk een wet ingevoerd die ouders verplicht om hun kinderen te laten inenten en in Australië kunnen anti-vaxxers de kinderbijslag vergeten. Dat is het buitenland. Hier in Nederland is de politiek er nog niet uit of vaccineren verplicht moet worden. Voorlopig is het nog een vrije keuze die aan de ouders zelf is. Maar volgens experts maak je als ouder niet alleen de keuze voor je eigen kind maar ook deels voor de kinderen van een ander. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15489049 297.685 2580 2019-05-22T22:00:00+00:00 yes no vaccin immuunsysteem https://schooltv.nl/video-item/de-buitendienst-waarom-sterft-de-tijger-uit-door-pindakaas 2024-01-04T12:25:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33779.w613.r16-9.40ae7f7.webp De Buitendienst | Waarom sterft de tijger uit door pindakaas? Wat heeft pindakaas op je tijgerbrood te maken met het uitsterven van de tijger? De boosdoener staat op de ingrediëntenlijst van je pindakaas: palmolie. Nienke en Matthijs willen weten wat dit goedje is en waarom de tijger er zo'n last van heeft. https://player.ntr.nl/index.php?id=VPWON_1297149 1200.984 13231 2019-05-24T16:00:00+00:00 yes no olie tijger pindakaas https://schooltv.nl/video-item/hoe-houdt-je-lichaam-jou-op-temperatuur-je-kerntemperatuur-blijft-constant 2024-01-16T15:38:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/33000/images/33780.w613.r16-9.406ff5c.webp Hoe houdt je lichaam jou op temperatuur? | Je kerntemperatuur blijft constant Ik stond drie minuten in -114 graden en ik heb het overleefd! Alleen, hoe kan dat? Ik heb een afspraak met Boris van TNO. Boris weet alles over lichaamstemperatuur. Hee, Boris. Hier zijn we bij een van onze klimaatkamers waar we de temperatuur heel precies kunnen regelen, koud en warm. We beginnen rustig. Ga naar binnen. Het is nu 15 graden. We meten een aantal zaken bij je. Je hartslag, je kerntemperatuur. Ik kan nu zien dat deze 37.6 is. En we meten met die camera je huidtemperatuur. 37.6 is helemaal prima. Je lichaam wil het graag rond de 37 graden houden. En daar werkt het hard voor. In deze omstandigheid zorgt je lichaam ervoor dat de warmte van de kern door de weefsels naar buiten kan en dat het aan de omgeving kwijt kan. Op dit moment heb je een trui aan en die zorgt ervoor dat een laagje warme lucht vastgehouden blijft. Daarom heb je een klein klimaatje waardoor je het lekker warm hebt. Dan doen we nu de trui uit. Ik voel meteen dat ik de warme lucht die m'n trui vasthoudt kwijtraak. Dat is niet echt lekker. Fris. De isolatie die de trui bracht heb je nu niet meer. Dus nu heb je gewoon direct contact met veel meer van je huid en met de omgeving. Je hebt niet meer dat beschermlaagje die de warmte vasthoudt. Juist. Op de infraroodcamera van Boris kun je dit goed zien. Rood geeft warmte aan en blauw kou. M'n warme armen hebben rechts direct contact met de buitenlucht. Die warmte raak ik dus kwijt en daardoor krijg ik het koud. Je huid is nu al van 33 graden afgekoeld naar 30 graden. En dat is typisch dat je dat als koud ervaart. En dat doe je ook. Ja, dat voel ik ook, haha. Dat is ook een reactie van je lichaam. Het merkt dat het meer warmte afstaat dan het zou moeten om die 37 graden vast te houden. En dan heeft het een heel slim trucje om te zorgen dat het minder warmte gaat afstaan. Door de bloedvaten samen te trekken. En dan gaat er minder warmte van je kern naar je huid toe. Dan koelt je huid heel snel af, maar je kern blijft lekker warm. In de winter, als het koud is, krijg ik van die witte vingers. Dat is dus omdat het bloed wegtrekt. Er zit geen bloed meer dan. Er gaat minder bloed naar je vingers en ook bij je neus en je oren en bij je tenen, daar ga je dat allemaal zien. Het lichaam doet er dus alles aan om die kerntemperatuur zo constant mogelijk te houden, rond de 37 graden. Als blijkt dat het sluiten van die bloedvaten niet genoeg is, dan gaat je lichaam ook meer warmte produceren. Dat kan het op verschillende manieren doen. En eentje daarvan is rillen. Door te bewegen... Dat doe ik altijd als het koud is. Dan produceren je spieren warmte. Je kunt ook met je handen wrijven. Je ziet dat mensen soms zo doen. Daar produceer je dan warmte mee. We hebben het jouw lichaam nog niet heel moeilijk gemaakt. Ben je toe aan iets extremers? Ja, kom maar. Ohohoh, nee! Voel je het? Nou, voel je het, ja, dat is een understatement. Het is best wel koud. Met de lucht heb je ook nog een klein isolatielaagje, maar met de wind blaas je het weg. Dus nu heb je de hele tijd die koude lucht. Constant! Waardoor je heel erg afkoelt. Echt niet lekker. Dit is precies wat we bedoelen met de gevoelstemperatuur, dat het dus met wind nog kouder wordt. Het is echt wel koud. En je kerntemperatuur is nog 37.6. Gewoon hetzelfde? Ja. Nou, zo voelt het niet. Dat is de kracht van je lichaam. Wauw! Met dit proefje kan ik goed laten zien dat je lichaam er alles aan doet om je belangrijke organen zo goed mogelijk op temperatuur te houden. Ik heb een bak met ijs en als ik m'n hand erin steek, dan probeert mijn lichaam al het bloed uit m'n hand te trekken. Dat warme bloed wordt dan naar de belangrijke delen in m'n lijf gestuurd. Je krijgt het dus altijd als eerste koud in je handen, voeten en neus en je oren. Kijk dat verschil! Oh, dit is koud, jongen! Hee! Nou, die doet het weer. Fijn. Boris, hoe zit het nu precies met die -110 graden. Hoelang kan mijn lichaam me beschermen tegen die extreme kou voordat ik echt bevries? Je lichaam kan het heel even volhouden. Als je erin gaat, koelt je huidtemperatuur meteen af. Maar je kerntemperatuur blijft nog wel even 37 graden. Dan is er nog niks aan de hand. Als je dan even langer wacht krijg je echt wel veel risico op bevriezing van de huid. En dat is niet herstelbaar, dat herstelt zich niet. Als een soort brandwond. Je krijgt een soort van brandwonden en je verliest echt die huid. En als je dan nog even wacht dan daalt je kerntemperatuur ook. Het is zo koud, dat kan je lichaam helemaal niet compenseren. Dat is gewoon klaar. Omdat ik maar drie minuten in de cabine stond, daalde mijn kerntemperatuur niet en kon ik zonder problemen naar buiten. Zo! Het is heet hier. Boris, jongen, ik heb het echt heet! Het is warm hier, he? Ja. Ik zweet me kapot. Het is 40 graden. Het is hartstikke warm hier. Ja. Zoals je merkt, je warmte krijg je niet meer kwijt. Nee. Ik loop leeg. Dus je lichaam probeert alle warmte nu naar buiten te pompen. Maar omdat de lucht warmer is dan je huid kan het daar niet weg. Je lichaam heeft nog maar één truc: Dat is zweten. Het verdampen van zweet koelt je huid een beetje af. Dan kan het ook het bloed wat er aankomt een beetje afkoelen. Zo kun je jezelf koel houden. Slim eigenlijk. Hartstikke slim. Ja. Mag ik een ijsje? Ja! Alsjeblieft. Nah, lekker! Ja. Dank je wel. Proost. Lekker, hè. Dan is het nu tijd voor het heetste moment van deze aflevering. 'Maa Sauna: 110 graden.' Ik ga naar de sauna der sauna's om te kijken hoe hard ik mijn lichaam kan laten zweten. Het is echt zó warm. Mijn lichaam is nu keihard aan het werk, ik voel van alles. Ik ben onwijs aan het zweten. Druppels op mijn lijf. M'n poriën staan open. Ik heb een knalrode kop volgens mij. En dat is allemaal om de kerntemperatuur binnen bij m'n organen op 37 graden te brengen. Nou, ik loop echt leeg. Ik heb het gevoel dat ik in een plasje zit van m'n eigen zweet. 42 graden is mijn huid nu. Jongens, ik ben blij dat ik nu veel over m'n lichaam weet. Dat m'n lijf dit nu allemaal voor me oplost. Maar dit echt too much. Ik trek het niet meer. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_15515074 433.834 5822 2019-05-27T09:50:30+00:00 yes no lichaamstemperatuur koud warm