https://schooltv.nl/video-item/wat-is-het-nut-van-een-orgasme-een-hoogtepunt-met-een-doel 2024-04-29T10:50:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13788.w613.r16-9.4ef48cb.webp Wat is het nut van een orgasme? | Clipphanger Een hoogtepunt, een climax, een orgasme: we kennen het allemaal. Het mannelijk orgasme is natuurlijk van groot belang voor de voortplanting. Zaad zorgt voor een nazaat. Voor de oorsprong van het vrouwelijk orgasme moeten we even mee naar binnen toe, de baarmoeder in. Want bij een embryo is eerst niet eens te zien of het een jongetje of een meisje wordt. Op die plek zit een orgaantje dat óf op termijn uitgroeit tot een penis of wat minder uitgroeit tot een clitoris. Volgens deze theorie is het vrouwelijk orgasme dus een bijproduct van de evolutie, en eigenlijk ook een blijproduct. Na de climax is de vrouw dusdanig verzadigd, dat ze nog wel even uitgeteld blijft liggen. Zo krijgen de zaadjes dus meer kans om de eicel te bereiken. En dan is mevrouw opeens niet meer uitgeteld maar uitgerekend. Bovendien schept het orgasme natuurlijk een emotionele band tussen de vrouw en haar partner. En soms zelfs tussen de vrouw, haar partner en de rest van de buurt. Sommige vrouwen zijn zulke geluksvogels, die kunnen klaarkomen zonder seks: door bijvoorbeeld buikspieroefeningen te doen, of lekker paardje te rijden. Bedankt, Bonfire. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425608 84 2032-12-31T22:00:00+00:00 53788 2013-05-14T20:00:00+00:00 yes no orgasme voortplanting seks vrijen seksualiteit https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wat-is-malaria 2024-04-29T10:49:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13790.w613.r16-9.39638c1.webp Wat is malaria? | Clipphanger De leeuw, de krokodil, de cobra... Hoe gevaarlijk ze ook lijken, ze halen het niet bij: de mug. Per jaar overlijden een miljoen mensen aan malaria, en dat krijgen ze door een beet van de zwangere vrouwtjesmug, het zware meisje van het dierenrijk. Met die beet injecteert ze een parasiet in je bloedbaan. Een eencellig organisme, dat zich in je lever nestelt en daar lekker gaat liggen voortplanten. Hierna trekt het rode leger je rode bloedcellen binnen, ze laten die cellen openbarsten, en trekken weer verder, totdat ze in al je cellen zitten en je je ziek voelt, zeer ziek. Wat een malaise. ‘Milde’ malaria merk je pas zo’n 12 dagen na de bloedbeet. De echte killer is malaria tropica, die kan al binnen enkele dagen tot de dood lijden. Dan is het zaak om die parasieten snel met medicijnen om zeep te helpen. En ook in de tropen is voorkomen beter dan genezen. Antimalariapillen mee, muggenwerende kleding aan, een flinke fles Deet op zak en ’s avonds een date onder de klamboe. Dan is die brutale mug niet meer gevaarlijk, maar alleen nog irritant. Bloedirritant! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425609 80 2032-12-31T22:00:00+00:00 15367 2013-04-21T20:00:00+00:00 yes no malaria bloed ziekte mug https://schooltv.nl/video-item/wat-is-fantoompijn-pijn-aan-een-lichaamsdeel-dat-er-niet-meer-is 2024-04-29T10:49:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13792.w613.r16-9.1e99241.webp Wat is fantoompijn? | Clipphanger Na een amputatie volgt nog een heel andere sensatie: een brandend, tintelend of stekend gevoel in het lichaamsdeel dat je niet meer hebt: fantoompijn. En die is heel frustrerend, want hoe kun je nou krabben aan een vinger die er niet meer is? Fantoompijn zou te maken kunnen hebben met je zenuwen die bij de amputatie zijn doorgesneden, maar toch nog steeds prikkels doorgeven aan je hersenen. Anderen leggen de oorzaak juist bij die hersenen: als je een ledemaat kwijtraakt, wordt het bijbehorende deel van je grijze massa werkloos. Die hersencellen willen wel blijven meedoen, en dat vertaalt zich in fantoompijn. Een derde verklaring vinden we in ons pijngeheugen. Daar zijn allerlei pijnbelevingen in opgeslagen, die ook na de amputatie af en toe de kop opsteken. En dan is je pijngeheugen niet echt een fijn geheugen. Die rare fantoompijn wordt tegenwoordig behandeld met een heel gewone spiegel. Door de hand die je nog wél hebt voor de spiegel heen en weer te bewegen, gaan je hersens denken dat je andere hand er ook weer is. Handig hoor. Spiegeltje, spiegeltje aan de wand, opeens voel je niks meer van je geamputeerde hand.. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425610 89 2032-12-31T22:00:00+00:00 11114 2013-03-26T22:00:00+00:00 yes no therapie lichaam zenuw pijn https://schooltv.nl/video-item/wat-zijn-calorieen-brandstof-voor-je-lichaam 2024-04-29T10:49:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13794.w613.r16-9.9b448d2.webp Wat zijn calorieën? | Clipphanger Ons menselijk lichaam is een geoliede machine die letterlijk loopt op eten. Op bijna alles wat je naar binnen bunkert staat vermeld hoeveel calorieën erin zitten. Het aantal calorieën geeft aan hoeveel energie het eten oplevert voor je alledaagse bezigheden. Zo gaan er op een dag heel wat calorietjes doorheen: zelfs als je heel de dag stil op ’t strand blijft liggen, verbrand je nog zo’n 1000 calorieën, en je huid. Een gezonde man kan per dag zo’n 2500 calorieën verbruiken, en een vrouw 2000. Alles wat je meer eet, wordt niet meer verbrand, maar omgezet in het gevreesde lichaamsvet. Voor elke 3500 opgeslagen calorieën, kom je spontaan een pond aan. Als je dat er weer af wil krijgen, dan moet je dus flink aan de bak. En even wat minder aan de voederbak. Een beetje honger is trouwens helemaal niet zo slecht. Uit Amerikaans onderzoek is gebleken dat een minimaal en ultragezond voedingspatroon prima bescherming biedt tegen verouderingsziekten. Zo krijg je een heel lang leven, zonder hartaanvallen en suikerziekte. Maar ook zonder hartige taart en suikerspinnen. Lekker hoor. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425611 88 2032-12-31T22:00:00+00:00 15914 2013-05-07T20:00:00+00:00 yes no voeding calorie afvallen overgewicht https://schooltv.nl/video-item/waarom-hebben-de-meeste-mensen-bruine-ogen-een-kwestie-van-dominantie 2026-04-08T07:12:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13796.w613.r16-9.a3fccda.webp Waarom hebben de meeste mensen bruine ogen? | Clipphanger De kleur van je ogen wordt bepaald door de hoeveelheid pigment in je iris. Veel pigment zorgt voor bruine ogen, en anders zijn ze lichter, bijvoorbeeld groen of blauw. Door de verschillende hoeveelheden pigment wordt van het licht in je ogen alleen het groene, blauwe of bruine deel rondgestrooid. Dat heet de Rayleigh-verstrooiing, vanwege lord Rayleigh, die zijn ogen duidelijk niet in zijn zak had. De hoeveelheid pigment heeft te maken met de genen. Degenen die je ouders zijn. Van hen krijg je de genen die je oogkleur bepalen. Maar als je moeder blauwe ogen heeft, en je vader bruine, dan is de kans groot dat jij bruine ogen hebt, want de ‘bruine’ genen zijn dominant. Maar je kan ook groene ogen hebben, als 1 van je grootouders die had. Of de melkboer van je grootouders. Door de dominantie van die bruine genen lopen de meeste mensen in de wereld dus rond met bruine ogen. Maar de meeste kruipende mensen hebben juist blauwe ogen. Vrijwel alle baby’s worden zo geboren, en krijgen later pas hun ‘eigen’ oogkleur. En dat moet je maar geloven... Op onze blauwe ogen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425612 75.669 2032-12-31T22:00:00+00:00 17172 2013-04-30T20:00:00+00:00 yes no oog kleur laser erfelijkheid DNA https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wie-was-alzheimer 2024-04-29T10:49:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13798.w613.r16-9.823e932.webp Wie was Alzheimer? | Clipphanger Alois Alzheimer wordt in 1864 in Duitsland geboren met een uitstekend stel hersens. Op zijn 23ste al haalt hij zijn medische graad. Zijn passie is de neuropathologie, oftewel de studie van zenuwziekten. Tegen zijn eigen zenuwen paft hij per dag een batterijtje sigaren weg. In 1908 wordt Alzheimer in München directeur van het klinisch anatomisch laboratorium. Met zijn onafscheidelijke microscoop verdiept hij zich in de grijze massa. Even uitkijken met je sigaar. Hij onderzoekt oude mensen die last hebben van dementie en geheugenverlies. Bepaalde delen van hun hersenen blijken gekrompen, of zelfs helemaal foetsie, en Alzheimer vindt ook allerlei opmerkelijke ophopingen van eiwit. Niet alleen bij ouderen, ook bij een vrouw van pas 51 treft hij deze afwijkingen aan. Hiermee is aangetoond dat dementie ook bij jongeren voor kan komen. Balen voor de patiënten, applaus voor Alzheimer. In de trein naar Polen, op weg naar een nieuwe baan als professor, wordt Alzheimer ziek. Een paar jaar later sterft hij, 51 jaar oud, maar zonder ooit zijn eigen ziekte gehad te hebben. Al had hij dus wel zijn eigen ziekte: Alzheimer. Maar die had hij dus niet zelf. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425613 85 2032-12-31T22:00:00+00:00 7968 2013-09-02T20:00:00+00:00 yes no dementie geheugen https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-wat-is-acne 2024-04-29T10:49:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13800.w613.r16-9.0a3cf57.webp Wat is acne? | Clipphanger In je puberteit verandert er een hele hoop aan je lichaam. Leuke dingen... Maar ook minder leuke. Zo kun je opeens puistjes krijgen op je borst, je rug en je gezicht. De dokter noemt dat ‘acne vulgaris’, een fenomeen dat niet vulgair maar best wel naar is. Als de puberteit daar is, wordt vooral je hormoonhuishouding flink opgeschud. Hierdoor gaan de talgklieren die je huid soepel houden in de overdrive. Door deze vettige overproductie raakt de talgklier verstopt en ontstaat er een mee-eter. Ondertussen zijn bacteriën bezig om al die smeuïge talg om te zetten in vetzuren. En da’s vooral vet zuur voor jou: er ontstaat een ontsteking met een kop van pus, die uiteindelijk uitbarst als een vulkaan. Acné toch. Acné in je gezicht is misschien geen prettig gezicht, maar het gaat uiteindelijk vanzelf over. Als je geen zin hebt om te wachten dan kan je naar de huisarts voor een zalfje, een lotionnetje of natuurlijk de anticonceptiepil als je een meisje bent. En.. Nee jongens, een condoom helpt NIET tegen puistjes. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425614 78 2032-12-31T22:00:00+00:00 13233 2013-04-23T20:00:00+00:00 yes no huid puberteit acne https://schooltv.nl/video-item/nederland-onder-koning-willem-i-verder-zonder-belgie 2024-01-04T10:32:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13802.w613.r16-9.032cb6b.webp Nederland onder koning Willem I | Verder zonder België Koning Willem ziet zijn rijk graag als een gezin met hem als vader aan het hoofd, maar dan wel een vader die weet wat goed is voor het land en de basis. Aan zijn zoon schrijft hij: “ik alleen beslis alles”. U ontloopt uw ministers omdat u het allemaal beter denkt te weten dan ik. Wij weten het ook beter Majesteit. U heeft voordat u deze functie aanvaardde waarvoor wij u vroegen, zo’n 20 jaar in het buitenland. Ja, en die heb ik gebruikt om na te denken. En ik zie nu heel scherp hoe ons door mij geleide Verenigd Koninkrijk der Nederlanden verder moet. En het Parlement, daar trekt Willem zich weinig van aan. Als hij wil, dan neemt hij zelf een koninklijk besluit. De ministers mogen die dan uitvoeren. Ik geloof dat een algehele democratie regeren onmogelijk maakt. Derhalve zullen mijn ministers ambtenaren zijn. En voortvloeit 5% van de Nationale Begroting naar mijn familie. Alsjeblieft. Kalm. Kalm. Ssst. Ook in het Zuiden zijn de mensen niet tevreden. Hier hebben ze van het begin af aan moeite met Koning Willem. Ze hebben het idee dat hij er alleen voor de Hollanders is en niet voor hun. Willem heeft niet in de gaten dat de Belgen steeds ontevredener worden. En uitgerekend op zijn verjaardag, 24 augustus 1830, gaat het helemaal mis. Hier in de Schouwburg van Brussel wordt een opera opgevoerd. De opera gaat over een volk dat in een opstand komt tegen een vreemde Koning. Het publiek wordt hierdoor geraakt. Zij willen ook vrij zijn, een eigen staat en een eigen koning, Koning Leopold. Weg met die gehate Willem I! Er breken rellen uit in Brussel. Willem begrijpt er niets van. Maar die relschoppers moeten natuurlijk wel worden tegengehouden. De koning zit het leger in. Maar het leger slaagt er niet in de orde te herstellen. De onlusten breiden zich steeds verder uit. Het wordt een opstand. Maar Willem denkt er niet over om het Zuiden op te geven. Hij stuurt een Nederlands leger dat met succes steeds meer opstandelingen verslaat. Maar nu eisen andere Europese landen dat Willem zijn leger terugtrekt. Frankrijk dreigt met ingrijpen en stuurt een leger naar België. Om een Europese oorlog te voorkomen trekt Willem zijn leger terug. De Belgen krijgen nu een eigen staat: België, met een eigen vlag en volkslied. En aan het hoofd een nieuwe koning: Koning Leopold. Maar Willem weigert België te erkennen en Koning Leopold blijft voor hem meneer Leopold. En dus houdt hij zijn leger aan de grens met België, klaar om in te grijpen, 7 jaar lang, en dat kost veel geld. Nederland gaat bijna failliet. Uiteindelijk kan Willem niet anders en erkent hij België als onafhankelijke staat. Teleurgesteld treedt hij af in 1840. Zijn zoon volgt hem op en wordt Koning Willem II. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425615 205 16217 2013-10-09T20:00:00+00:00 yes no Belgische Opstand België koning Nederland Willem I https://schooltv.nl/video-item/vooruitgang-onder-koning-willem-i-een-modern-en-sterk-nederlanden 2024-01-04T10:32:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13804.w613.r16-9.e550f25.webp Vooruitgang onder koning Willem I | Een modern en sterk Nederlanden Koning Willem heeft grootse plannen. De Nederlanden moeten sterk, modern en één worden, ondanks de verschillen, want hier in het Zuiden spreken de mensen Frans en zijn ze katholiek, in het Noorden spreken ze Nederlands en zijn ze protestant. Economisch samenwerken is hét antwoord volgens Willem. Hij wil de sterke kanten van het Zuiden en het Noorden benutten. Het Zuiden heeft een grote textielindustrie, hier worden tapijten, dekens en kleding gemaakt, in het Noorden zitten vooral de handelaren, die kunnen nu voortaan de producten in het Zuiden gemaakt verkopen. Een win-winsituatie. En in zo’n moderne economie moeten producten en mensen sneller worden vervoerd. Dus niet langer met de trekschuit, want dat duurt en duurt. Maar met de stoomtrein, net uitgevonden door de Engelsen. Die is sneller en sterker dan een paard. Hij heeft geen pauzes nodig en kan veel goederen en mensen tegelijkertijd vervoeren. In 1839 rijdt voor het eerst deze stoomtrein, de Arend, tussen Amsterdam en Haarlem. Veel mensen moeten niets hebben van die trein. Je hersenen zouden uit mekaar spatten vanwege de snelheid en de koeien in de wei, die geven alleen nog maar zure melk als die trein voorbij raast met 38 kilometer per uur. Maar Willem zet door. Hij laat wegen bestraten, bruggen bouwen en vindt hij: Wij moeten het omringende water beter gebruiken. Wij moeten kanalen graven, er moet een vaarroute moet er komen van Amsterdam naar Den Helder. Dat zal de handel doen toenemen. En dat kanaal, dat komt er. 80 kilometer lang, door 9000 arbeiders in 5 jaar tijd uitgegraven. Met de hand. Om al die vernieuwingen te kunnen betalen is veel geld nodig. Willem richt daarom bedrijven op zoals de Nederlandse Bank en de Nederlandse Handelsmaatschappij. Dit bedrijf doet zaken met onze kolonie Indië. Dat levert veel geld op. Maar Willem steekt ook veel van zijn eigen geld in de bedrijven. En dat is bijzonder: een koning die niet alleen regeert, maar ook zaken doet. “Koning Koopman” wordt hij ook wel genoemd. En dat is niet altijd even fijn bedoeld, want als Willem winst maakt, dan steekt hij dat geld in zijn eigen zak en als hij verlies lijdt, dan laat hij de Staat dat betalen. En de ministers vertelt hij niets. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425616 152 10040 2013-10-08T20:00:00+00:00 yes no Willem I koning Nederland https://schooltv.nl/video-item/koning-willem-i-willem-vi-wordt-eerste-koning-van-verenigd-koninkrijk-der-nederlanden 2024-01-04T10:32:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13806.w613.r16-9.2719a2e.webp Koning Willem I | Willem VI wordt eerste koning van Verenigd Koninkrijk der Nederlanden Eind 1700 is Nederland nog geen koninkrijk, maar een republiek. En één die in diepe crisis zit. De belangrijkste man van ons land, Stadhouder Willem V van Oranje, is te zwak om ‘m op te lossen. Hij is weliswaar geen koning, maar hij gedraagt zich er wel naar volgens sommigen. Hij heeft teveel macht. De burgers willen meer te zeggen hebben. Ze komen zelfs in opstand. Net als in Frankrijk waar de bevolking de Revolutie heeft uitgeroepen en de Koning heeft afgezet. De stadhouder wil zijn macht niet afstaan, maar zijn positie wordt onhoudbaar wanneer in 1795 een Frans Leger ons land binnentrekt. Dat steunt de Nederlandse opstandelingen. Stadhouder Willem V vreest voor zijn leven en vlucht met zijn gezin naar Engeland. Tot grote frustratie van zijn zoon Willem. God, alles zijn we kwijt. Allemaal door uw slappe knieën. De burgers in Nederland zijn blij, ze denken dat er nu meer vrijheid komt. Maar het wordt alleen maar slechter onder de Fransen. Dus als het Franse Leger na 19 jaar bezetting ons land eindelijk verlaat, willen de burgers toch weer een Oranje aan de macht. De stadhouder is overleden. Misschien wil zijn zoon Willem ons land regeren. Niet als stadhouder, maar als vorst, iemand die boven de partijen staat en de mensen kan samenbinden. Willem heeft er zin in. In 1813 komt Willem vanuit Engeland aan op het strand van Scheveningen. Hij wordt enthousiast onthaald. Oranje Boven! Oranje Boven! Hier in de Nieuwe Kerk in Amsterdam wordt Willem ingehuldigd als soeverein vorst. Nederland is vanaf nu een monarchie. Ik zweer dat ik de onafhankelijkheid en het grondgebied van het Koninkrijk met al mijn vermogen zal verdedigen en bewaren, zowaar helpe mij God almachtig. Het gaat nog bijna mis, want niemand heeft aan een kroon gedacht. Dus krijgt Willem een houten kroon met goud beschilderd. Het eerst dat Willem doet is een grondwet laten schrijven. Hierin staan de belangrijkste rechten van de burgers. Maar er staat ook in hoe de macht in Nederland wordt geregeld, bijvoorbeeld de macht van de koning. En Willem heeft veel macht. In 1815 wordt Willem ook koning van de Zuidelijke Nederlanden. Europa is namelijk bang dat Frankrijk nog een keer oorlog voert. Om dat te voorkomen heeft Frankrijk sterke buurlanden nodig en dus wordt Nederland uitgebreid met België en Luxemburg. Zo staat er een sterk Verenigd Koninkrijk der Nederlanden tegenover Frankrijk. Den Haag en Brussel worden afwisselend hoofdstad. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425617 183 19198 2013-10-08T20:00:00+00:00 yes no republiek koninkrijk Willem I Nederland https://schooltv.nl/video-item/karel-de-grote-en-de-saksen-een-oorlog-van-30-jaar 2024-01-16T15:18:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13808.w613.r16-9.dfedeb3.webp Karel de Grote en de Saksen | Een oorlog van 30 jaar In 768 volgt Karel zijn vader op en wordt koning van het Frankische Rijk. Een rijk zo groot als Frankrijk, België, Nederland en een deel van Duitsland nu. Karel zal het rijk nog groter maken, hij voert oorlog met de Moren in het Zuiden, de Longobarden in het Zuidoosten en de Saksen in het Noorden. Met dat laatste volk voert Karel 30 jaar lang strijd. Uiteindelijk lukt het hem zijn vijanden te verslaan en rust te brengen in zijn rijk. Het geloof speelt in het leven van Karel een grote rol, net als de meeste mensen geloof hij in een Christelijke God en in de Kerk die dat geloof verkondigt. Karel blijft zijn hele leven lang trouw aan de Paus en de Kerk. Hij belooft het geloof te verdedigen en te verspreiden, met geweld als het moet. Zo schrijft hij in een brief aan de Paus “het is mijn plicht om met de hulp van God overal de Kerk van Christus tegen aanvallen van ongelovigen met wapens te verdedigen”. En die ongelovigen zijn de Saksen. De Saksen geloven zelf ook, maar niet in de Christelijke God. Ze geloven in de goden van de natuur: Wodan, Donar, Frija. De Christenen komen samen in hun Kerk, de Saksen komen bij elkaar rond een Heilige Boom. Behalve verschil in geloof is er ook strijd om grondgebied. De Saksen vallen telkens Frankische dorpen aan. Karel wil hier een einde aan maken en bovendien ervoor zorgen, dat de Saksen christen worden. Dat ziet hij als zijn heilige plicht. In een poging de Saksen te dwingen hun geloof op te geven laat Karel hun Heilige Boom omhakken. Onder grote dwang eist Karel dat de Saksen hem als koning accepteren, voor nu en altijd. En degene die zich niet laat bekeren tot Christen wordt gedood. Er is één stamhoofd, Widukind, die zich weigert te onderwerpen aan Karel. En steeds opnieuw valt hij Frankische dorpen aan en laat hij kerken in brand steken. Daarmee raakt hij Karel in het diepst van zijn ziel. Karel neemt op een verschrikkelijke manier wraak. Als straf laat Karel een paar duizend Saksen doden. Uiteindelijk geeft Widukind de strijd op en geeft zich over. Hij wil vrede. Na 30 jaar van oorlog voeren heerst Karel over het gebied van de Saksen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425618 186 2032-12-31T22:00:00+00:00 60015 2013-10-08T20:00:00+00:00 yes no christendom Karel de Grote oorlog https://schooltv.nl/video-item/slavernij-afgeschaft-nederland-stopt-in-1863-met-de-handel-in-slaven 2024-07-09T08:33:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13810.w613.r16-9.2a857a0.webp Slavernij afgeschaft | Nederland stopt in 1863 met de handel in tot slaaf gemaakten De West-Indische Compagnie, WIC, vaart naar Zuid-Amerika en verovert Suriname en de Antillen. Plantages worden aangelegd om koffie en suiker te verbouwen. Voor het werk op de plantages haalt de West-Indische Compagnie slaven uit Afrika. In totaal zo’n half miljoen. Ze hebben geen enkele rechten. De Nederlanders kunnen doen en laten met ze wat ze willen. Vanwege het overtreden van de Wet en het weigeren van arbeid… Soms komen de slaven in opstand tegen de plantagehouder, maar dat verzet wordt altijd met geweld onderdrukt. …het voorbeeld zijn voor iedereen. Toch komt bij steeds meer mensen het besef dat het houden van slaven onmenselijk is. Engeland schaft de slavernij af in 1833, andere landen volgen. En met veel tegenzin doet ook Nederland dat, 30 jaar later, op 1 juli 1863. In 1954 worden Suriname en de Antillen zelfstandig, maar blijven horen bij het Nederlands Koninkrijk. Maar in 1973 komt in Suriname een regering aan de macht die onafhankelijkheid wil. In 1975 wordt Suriname een eigen staat. Later worden ook Curaçao, Aruba en Sint-Maarten onafhankelijk. Een deel van de Antillen, Bonaire, Sint-Eustachius en Saba horen nog altijd bij Nederland. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425619 119 2032-12-31T22:00:00+00:00 20323 2013-10-08T20:00:00+00:00 yes no Antillen Suriname West Indische Compagnie slavernij https://schooltv.nl/video-item/europese-regels-en-wetten-nederlandse-regels-in-europa 2024-01-04T10:32:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13812.w613.r16-9.1fce8a1.webp Europese regels en wetten | Nederlandse regels in Europa Wist je dat 60% van alle wetten die ook in Nederland gelden Europese wetten zijn? En die pakken soms heel goed uit. Ik ben overmorgen weer thuis. Ja. Okay. Doeg. Misschien heb je wel eens naar het buitenland gebeld of van het buitenland naar Nederland, als je dat in 2005 deed, dan moest je betalen: 1 Euro 15 per minuut. Die tarieven moesten omlaag vond het Europees Parlement. En dat is gelukt. Nu in 2013 betaal je 24 cent per minuut en volgend jaar moet bellen nog goedkoper worden. Hallo, met Sipke-Jan. Hoi. Ja, hoe is het? Hé, ik zit in België, Brussel. Soms is een land een voorbeeld voor andere landen. Nederland loopt voorop in het scheiden van afval, zoals hier met wasmachines en drogers. En ook in het hergebruiken van autowrakken. Dat doen we zo goed, dat onze manier van verwerken nu verplicht is in alle landen van de Europese Unie. Dit was een auto. Een ander voorbeeld is de dodehoekspiegel voor vrachtwagens. In 2001 komt er een Nederlandse jongen onder een vrachtwagen, de chauffeur heeft hem niet gezien in zijn spiegel. De klasgenootjes van die jongen willen dat vrachtwagens veiliger worden. Ze voeren actie met succes. In Nederland wordt de dodehoekspiegel ingevoerd. Maar dat geldt alleen voor Nederlandse vrachtwagens en er rijden in Nederland ook buitenlandse vrachtwagens. En dus gaan de leerlingen naar het Europees Parlement. En opnieuw heeft hun actie succes. Vanaf 2011 moeten alle vrachtwagens in Europa een dodehoekspiegel hebben. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425620 132 2029-12-31T22:00:00+00:00 4676 2013-10-08T20:00:00+00:00 yes no Europese Unie Europees parlement https://schooltv.nl/video-item/regels-voor-lidstaten-van-de-europese-unie-waar-moeten-eu-landen-aan-voldoen 2024-01-04T10:32:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13814.w613.r16-9.54dba9e.webp Regels voor lidstaten van de Europese Unie | Waar moeten EU-landen aan voldoen? Kan elk land lid worden van de Europese Unie? Ja. Maar dan moet het wel minderheden beschermen en de mensenrechten respecteren. Discrimineren mag dus niet. En toch worden mensen buitengesloten vanwege hun geloof, hun beperking of hun seksuele geaardheid. Zo worden de Roma in sommige Europese Unie landen achtergesteld. Ze vinden vaak moeilijk een baan en zijn daardoor arm. Dat u door het huwelijk aan elkander bent verbonden. In Nederland mogen homo’s en lesbiennes met elkaar trouwen, maar niet in elk land is homoseksualiteit zo vanzelfsprekend. De Europese Unie doet er alles aan om deze groepen hun recht op gelijke behandeling ook echt te laten krijgen. We vinden het in de Europese Unie ook belangrijk dat dieren goed verzorgd worden. Bijvoorbeeld wat betreft het verblijf en het vervoer van dieren. In deze wagen worden de koeien vervoerd. En dat mag alleen als er drinkbakken zijn, zoals deze, de koeien onderweg gevoerd kunnen worden via deze luiken en er voldoende ventilatie en ruimte is. Daarnaast moet de temperatuur hier goed geregeld worden. Stel: de vrachtwagen komt in de zomer in de file terecht, dan mogen de koeien het hier natuurlijk niet te warm krijgen. En de chauffeurs worden streng gecontroleerd op hun rijstijlen, die mogen niet te lang zijn. Nou dames, zijn we er klaar voor? Kom er maar in! En al die regels zijn er natuurlijk niet voor niks gekomen. Die regels worden nog vaak overtreden: teveel dieren in één wagen, te weinig water en eten, te lange reistijden. Met afschuwelijke gevolgen. Niet over alle dierenrechten zijn we het eens. In sommige landen zoals Nederland mogen roofdieren niet meer in een circus optreden, maar in andere landen mag dat nog wel. En ook stierengevechten worden nog steeds gehouden ondanks veel protesten. Wat je in ieder geval met een gerust hart in de hele Europese Unie kunt kopen is parfum. Deze geurtjes werden een paar jaar geleden nog getest op dieren zoals konijnen, cavia’s en muizen. Van de EU mag dat niet meer. Mmm, lekker. Alleen voor de ontwikkeling van nieuwe medicijnen tegen ziektes zoals MS en kanker wordt nog een uitzondering gemaakt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425621 164 2029-12-31T22:00:00+00:00 7767 2013-10-08T20:00:00+00:00 yes no Europese Unie mensenrechten regels Europa https://schooltv.nl/video-item/de-voc-in-indie-het-einde-van-de-specerijenhandel 2024-01-04T10:32:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13820.w613.r16-9.c388f5d.webp De VOC in Indië | Het einde van de specerijenhandel De geschiedenis van onze koloniën Indië, Suriname en de Antillen gaat meer dan 400 jaar terug. Vanaf 1600 vaart de Verenigde Oost-Indische Compagnie, de VOC, op Indië. In Indië zijn specerijen te halen zoals peper en kruidnagelen. Dat zijn in die tijd nieuwe producten die veel geld waard zijn. Ook de Engelsen en Portugezen hebben die specerijen ontdekt. De VOC wil de specerijenhandel alleen in handen krijgen. Om de concurrentie van de Engelsen en Portugezen tegen te gaan, verovert de VOC gebieden in Indië, vaak met geweld. Terug in Nederland worden de specerijen met grote winst verkocht. Indië levert Nederland geld op. Veel geld. Maar na 200 jaar komt er een einde aan de VOC. Het eens zo winstgevende bedrijf heeft nu een schuld van ruim 100 miljoen gulden. De Regering neemt alle bezittingen van de VOC over met als doel: “de schulden moeten worden terugverdiend, het gebied uitgebreid en er moet weer winst gemaakt worden”. En dat lukt. Het Cultuurstelsel wordt ingevoerd. Hierbij worden boeren gedwongen vooral koffie en suiker te verbouwen, producten die in Nederland veel geld opleveren. Daardoor kunnen de boeren nog maar weinig rijst verbouwen, hongersnood is het gevolg. Miljoenen guldens verdiend in Indië worden uitgegeven in Nederland. Dat maakt ons rijk en welvarend. En Indië, Indië wordt aan zijn lot overgelaten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425624 111 2032-12-31T22:00:00+00:00 21435 2013-09-25T20:00:00+00:00 yes no VOC handel Azië https://schooltv.nl/video-item/onafhankelijkheid-van-nederlands-indie-de-dekolonisatie-onder-soekarno-en-hatta 2024-01-16T15:35:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13826.w613.r16-9.a64d28b.webp Onafhankelijkheid van Nederlands-Indië | De dekolonisatie onder Soekarno en Hatta In Indië komen er steeds meer Nederlanders die kritiek hebben op de slechte behandeling van de bevolking. Ze vinden dat de kolonie niet alleen mag worden gebruikt om geld te verdienen en de bevolking uit te buiten. De mensen daar hebben ook recht op ontwikkeling. En dus moet ook het geld verdiend in Indië daar worden uitgegeven. De Nederlandse Regering raakt overtuigd en laat wegen en spoorwegen aanleggen, bouwt ziekenhuizen en scholen. Een kleine groep Indiërs studeert aan de universiteit. Daar leren ze over democratie, vrijheid en onafhankelijkheid. De studenten raken ervan overtuigd dat ook Indië onafhankelijk en vrij moet zijn. Twee van hen, Soekarno en Hatta, worden de leiders van die beweging. Ze willen niet langer tweederangsburgers zijn in hun eigen land. Ze willen hun land zelf besturen. De eisen van Soekarno en Hatta gaan de Nederlandse Regering veel te ver. Bovendien zorgen ze voor grote onrust. De Regering heeft maar één antwoord: “opsluiten die mannen!”. Soekarno en Hatta worden jaren vastgezet. Maar ze hebben een beweging in gang gezet die niet meer te stoppen is. Toch willen de Nederlanders de kolonie niet opgeven. Ooit zal Indië zelfstandig worden, maar hoe en wanneer, dat maakt Nederland uit. Alles verandert wanneer de Tweede Wereldoorlog uitbreekt. Die zal de verhouding tussen Nederland en de kolonie definitief veranderen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425627 125 18674 2013-10-07T20:00:00+00:00 yes no kolonie Indonesië Nederlands-Indië https://schooltv.nl/video-item/de-grondwet-van-thorbecke-meer-macht-naar-de-burger 2024-01-16T16:25:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13828.w613.r16-9.8b25aa7.webp De grondwet van Thorbecke | Meer macht naar de burger Dat ik de vrijheid en de rechten van alle Nederlanders en alle ingezetenen zal beschermen. Koning Willem II wil net als zijn vader alle macht houden. …alle middelen zal aanwenden welke de wetten mij ter beschikking stellen. Maar een aantal kamerleden onder leiding van Johan Rudolph Thorbecke wil niet langer dat de Koning bijna alles voor het zeggen heeft. Ze willen meer macht bij het Parlement en minder bij de koning, en daarvoor moet de Grondwet gewijzigd worden. Koning Willem wil hier niets van weten. Toegeven op zijn tijd is niet slecht Majesteit. De koning van Frankrijk kon dat niet en zie wat er gebeurde: het volk zette hem af. En uw vader verloor België omdat hij niet luisterde. Het is inderdaad een roerige tijd. Overal in Europa komen burgers in opstand tegen vorsten en eisen meer macht op. Wanneer ook in Amsterdam en Den Haag rellen uitbreken, geeft Koning Willem II toe. Hij laat minister Thorbecke een nieuwe grondwet schrijven. In die Grondwet van 1848 krijgt de koning duidelijk minder macht. Hij mag nu niets meer in zijn eentje beslissen. De ministers besturen het land. Zij zijn verantwoordelijk voor wat de koning doet en zegt. Als ik teken, blijf ik dan koning? Alleen dan Majesteit. Ik heb vannacht nagedacht en overwogen. De grondwetswijziging zoals die door de commissie onder leiding van de heer Thorbecke is voorgesteld zal ik aanvaarden. Met heel mijn hart zie ik de onvermijdelijkheid van dit besluit onder ogen. Ik feliciteer dan ook ons geliefd Nederland met de geboorte van een nieuwe constitutie. En wij noemen haar de “Constitutionele Monarchie”. Parlementaire Democratie, Majesteit. Koning Willem schenkt de Eerste Kamer een portret. Hij mag de leden van de Eerste Kamer weliswaar niet meer benoemen, “maar” zegt hij, “dan ben ik nog altijd bij u”. Nee, nee, nee, nee. Ja, nee, en dus? De ministers hoeven dus geen rekening meer te houden met de koning. Voortaan regeren ze met goedkeuring van De Eerste en Tweede Kamer: de Volksvertegenwoordiging. De politieke rol van de koning beperkt zich tot het ondertekenen van wetten en het uitspreken van de jaarlijkse Troonrede. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425628 153 52382 2013-10-07T20:00:00+00:00 yes no Nederland grondwet koning https://schooltv.nl/video-item/de-oprichting-van-de-europese-unie-van-egks-naar-eu 2024-01-16T16:28:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13830.w613.r16-9.04d6fa4.webp De oprichting van de Europese Unie | Van EGKS naar EU Europa ligt in puin aan het einde van de Tweede Wereldoorlog. De steden zijn verwoest, spoorwegen, bruggen, fabrieken; alles is kapot. Miljoenen mensen zijn omgekomen. “Dit mag nooit meer gebeuren” zeggen de mensen. Maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Want hoe krijg je weer vertrouwen tussen landen die nog maar kortgeleden elkaars vijanden waren? Het antwoord lijkt simpel: samenwerken. En het lukt: 6 jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog sluiten zes landen waaronder Nederland een verdrag. Ze vormen de EGKS: de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal. Die samenwerking levert zoveel op, dat de landen verder willen samenwerken. Ze sluiten een nieuw verdrag en vormen nu samen de EEG: de Europese Economische Gemeenschap. De belangrijkste afspraak: goederen en mensen moeten vrij tussen de landen kunnen reizen. Tot nu toe moet elk land dat zijn producten in een ander land wil verkopen invoerrechten betalen. Er zijn strenge controles bij de grens. Datzelfde geldt voor personen: als je naar België of Duitsland wilde reizen, werd je bij de grenzen altijd gecontroleerd bij zo’n douanepost. Hier zat dan een slagboom. Als je pech had, begon je vakantie met urenlang wachten bij de grens. Maar door invoerrechten en grenscontroles op te heffen, wordt handel binnen de EEG makkelijker en de producten goedkoper. Sinds 1985 is dat wachten afgelopen, want de grenzen tussen de EEG-landen zijn open. De economische samenwerking levert zoveel voordelen op, dat steeds meer landen zich aansluiten bij de EEG. In 1992 krijgt de EEG een andere naam: …de Europese Unie, met als leus “eenheid in verscheidenheid”. Kortom: we zijn allemaal anders, maar wij hebben één belang en dat is samenwerken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425629 151 57443 2013-10-06T20:00:00+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog Europese Unie Europa handel https://schooltv.nl/video-item/vlaamse-schrijvers-in-de-1e-wereldoorlog-van-ostaijen-en-streuvels 2024-01-04T10:32:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13833.w613.r16-9.56dcfc3.webp Vlaamse schrijvers in de Eerste Wereldoorlog | Van Ostaijen en Streuvels Het was feest in de decennia omstreeks 1900, Europa beleefde haar ‘belle epoque’, een mooi tijdperk. De vooruitgang werd uitbundig gevierd. het uitgaansleven begon letterlijk te swingen. De harmonie in Europa was maar schijn. In de zomer van 1914 verandert Europa voor de zoveelste keer in een slagveld. Het was opeens oorlog, een oorlog waarvan niemand echt begreep waar die over ging. Nederland wist erbuiten te blijven, maar België werd er in meegesleurd. Gek genoeg begint deze oorlog ook als een feest. Stijn Streuvels noteerde in zijn dagboek: ‘Er heerst een blijde opwinding in de gemoederen - de heldhaftigheid wordt wakker en ook het vertrouwen in de toekomst. Al wie een soldaat in de familie heeft, wordt bewust dat het nu voor het eerst tot iets dienen zal en dat het uniform geen loutere parade meer is!’ Deze oorlog, waarin de oorlogszuchtige Duitsers wel even een lesje zou worden geleerd, ging hoogstens een paar weken duren. Het liep anders. De beroemde Vlaamse schrijver Streuvels zag vanuit zijn huis het Lijsternest in Ingooigem bij Kortrijk de troepen naar het front trekken, en kon de jaren daarop bijna dagelijks het kanongebulder horen. De oorlog die maar een paar weken zou duren ontaardde in de grootste slachting die de mensheid ooit meemaakte. Miljoenen jonge kerels, jongens vaak nog, waaronder plichtgetrouwe arbeiders, maar ook idealisten, kunstenaars en schrijvers, gingen aan het front ten onder. Streuvels deed dagelijks verslag, op veilige afstand van het front, al kwam het gifgas in de nadagen van de oorlog ook regelmatig zijn kant opwaaien. Het einde van de oorlog, voelde voor Streuvels aan als het einde van de totale duisternis: Ik herinner mij hoe we geleidelijk wat licht in huis kregen en de klaarte aanvoelden als een weelde. Maar nu deed het stikgas zich weer voelen. We hadden intussen inkwartiering van Engelse soldaten en het is dank aan een fles gin van een Engelse generaal en veel warme melk dat we er bovenop zijn gekomen. Het ergste: de beschieting was voorbij, het andere een kwestie van tijd. Iedereen bleef aan het zijne bezig om te herstellen, op te bouwen en in orde te brengen. Het stille dorpsleven hernam zijn gewone gang.’ De plattelandsauteur Stijn Streuvels wilde niets liever: terugkeren, naar de stilte, naar de vrede van vroeger. Enkele kilometers verderop, in het zwaar geteisterde Antwerpen, beleefde de jonge Paul van Ostaijen een heel andere oorlog. Hij beschreef op zijn twintigste het vertier in de danstenten, dat gewoon doorging. Haastig, Naarstig, Bedrijvig, IJverig Komen de kellners gegaan, Brengen verfrissingen aan. Helder klinken Rinkelingen Der glazen. Hier klonk een nieuw geluid; kon het simpeler, kon het kaler. Van Ostaijen had vervolgens nog een paar jaar nodig om in staat te zijn het hele bestaan in energieke regels op te roepen. Zijn bundel Bezette stad zindert van de dynamiek Paukeslag boem. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425632 249 3167 2013-06-27T20:00:00+00:00 yes no schrijver België Eerste Wereldoorlog boek https://schooltv.nl/video-item/menno-ter-braak-nacht-over-europa 2024-01-16T15:42:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13345.w613.r16-9.0bcd56d.webp Menno ter Braak | Nacht over Europa Sommige boeken zien er onschuldiger uit dan ze daadwerkelijk zijn. Deze twee bandjes bevatten Mein Kampf van Adolf Hitler. Het was in bezit van de Nederlandse schrijver Menno ter Braak. Hij kocht het uit pure nieuwsgierigheid in maart 1933. Streepjes en opmerkingen verraadde wat hij ervan vond. Het zijn soms grappige opmerkingen. Als Hitler schrijft dat een leraar op zijn school nogal aan zijn verstand twijfelde, kan Ter Braak het niet laten aan te tekenen: ‘Sehr richtig’, ofwel: ‘volkomen terecht’. Nog maar een paar weken eerder was Hitler in Duitsland aan de macht gekomen en liet weinig misverstand bestaan over zijn bedoelingen. 1933 was het jaar van grote ontnuchtering. Menno ter Braak was in die tijd nog leraar op een middelbare school. De dag na de machtsovername liet hij zich tegenover zijn leerlingen ontvallen: ‘Dit is onvoorstelbaar, de nacht zal over Europa vallen’. Toen hij later dat jaar ging trouwen liet hij zijn aanstaande vrouw weten zelfmoord te zullen plegen, wanneer de nazi’s zich van Nederland meester zouden maken Net als veel van zijn vrienden en collega-schrijvers had hij er altijd een sport van gemaakt om af te geven op de kleinburgers, de dominees, de middenstanders, met hun brave politieke partijtjes. De een flirtte met het communisme, de ander met het fascisme. Even leek het of alles goed was als het maar niet burgerlijk was. Tot Hitler aan de macht kwam. Een paar maanden later werden er al boekverbrandingen georganiseerd. De jacht op communisten en vooral joden werd ingezet. Ter Braak besefte dat de burgerlijke democratie tot elke prijs verdedigd moest worden. Hij behoorde tot een kleine groep Nederlanders die onvermoeibaar op het gevaar bleef wijzen, dat zich inmiddels ook in Nederland manifesteerde, met de zwarthemden van de NSB van Anton Mussert. Ter Braak zag ook in Nederland het antisemitisme toenemen: Ter Braaks vriend E.du Perron hield zich het liefst afzijdig van de politiek. Maar ook hij besefte dat de opkomst van Hitler niet viel te negeren. In zijn roman Het land van Herkomst, komt de hoofdpersoon na een Indische jeugd aan in Europa dat hij zich veel beschaafder had voorgesteld. De dreiging van een verwoestende oorlog, beheerst iedereen, ook zijn vrienden. De hoofdpersoon uit dit boek kan nog maar aan een ding denken: weggaan uit Europa Teruggaan naar Java, gesteld dat het daar rustig bleef, zonodig een kamponghuis betrekken, zonder boeken, zonder enig intellectueel voedsel, maar met de trots de politieke vuiligheid geweigerd te hebben van een nieuwe oorlog voor wie ook.’ De dreigende oorlog trok diepe sporen door de literatuur. Pamfletten en romans die het onheil probeerden af te wenden: ze richtten weinig uit. De linkse schrijver Maurits Dekker werd vanwege een anti-Hitler-pamflet zelfs veroordeeld voor de ‘belediging van een bevriend staatshoofd’. Menno ter Braak was in 1936 medeoprichter van het Comité van Waakzaamheid, een organisatie die met publicaties en manifestaties de Nederlandse bevolking probeerde te waarschuwen voor het bruine gevaar. Het Comité kreeg veel aandacht maar had weinig succes. De Nederlandse regering bleef geloven dat het buiten een nieuwe Europese oorlog kon blijven. Tot op 10 mei 1940 de Nederlanders wakker werden van vliegtuiggeronk, parachutisten en vallende bommen. Nederland was in oorlog met Nazi Duitsland. Vijf dagen later werd er al gecapituleerd. Nederland was bezet. Nog vóór Nederland capituleerde schreef Menno ter Braak een afscheidsbrief aan zijn vrouw Lieve Antje, Ik maak een eind aan mijn leven, je weet waarom. Alles wat er tussen ons gezegd moest worden, is gezegd; ik kan niet meer verder gaan. Groet alle vrienden. Ik heb zoveel vrienden gehad, daarom was mijn leven volkomen goed, maar vooral door jou. Dag! Je Menno Ter Braaks vriend Du Perron stierf dezelfde dag, 14 mei 1940, aan een hartaanval. Ze hebben niet van elkaars dood geweten. De nacht was begonnen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425633 305 1593 2013-06-27T20:00:00+00:00 yes no schrijven Tweede Wereldoorlog https://schooltv.nl/video-item/slauerhoff-het-verboden-rijk 2024-01-04T10:32:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/41000/images/41192.w613.r16-9.ac42069.webp Slauerhoff | Het verboden rijk Sommige schrijvers leken wel geboren met reiskoorts. De meest rusteloze was ongetwijfeld J.J. Slauerhoff , geboren en opgegroeid in Leeuwarden en omgeving. ‘Nergens voel ik mij zo levend als op zee’ zo wist hij al snel. Het vaderland met zijn schrijvertjes vond hij benepen en achterlijk. Ze hielden zich vooral bezig met ‘binnenwater, binnenland, binnenkamer, binnengedachten’. Na zijn eerste zeereizen is Slauerhoff al helemaal van Holland los. Een stroom gedichten getuigt ervan. Ik ben een gedoemde zwerver, waar moet ik anders heen? Maar gelaten door de wind gaan, weg uit de stad van steen. Geen vrouw, geen haard verwacht mij. Ik blijf ook liever zonder. Ik heb genoeg aan een pijp op wacht, en een glas in het vooronder. Slauerhoffs gezondheid was slecht, hij leed aan astma en later kwam daar tuberculose bij. Wanneer hij terugkeerde in Nederland was het om aan te sterken, en zijn vrienden te ontmoeten. Slauerhoffs roman Het verboden rijk laat zien hoe iemand een lotgenoot of zelfs een vriend kan vinden in een andere tijd, een andere eeuw. We volgen de over zeeën zwervende Portugese dichter Camoës - een historische figuur uit de 16de eeuw - die nauwelijks navigatieinstrumenten tot zijn beschikking heeft en voortdurend in isolement lijkt te leven. Hij belandt op de kust van China en wordt onvrijwillig meegevoerd op expeditie de binnenlanden van China in. Verder weg van het Westen lijkt niet mogelijk. We volgen ook in het heden een marconist die in China terecht komt. Hij ontdekt er een man in kleding van eeuwen geleden, die zit te schrijven. ‘Voor den schrijvenden man scheen de wereld verder niet te bestaan, alleen zag ik soms hoe hij even zijn vuist balde en rillend scheen te lijden'; hij hield een ogenblik op, schreef dan weer verder. Wat had ik met dien schrijvenden man te maken? Wat volgt is een adembenemend gevecht tussen twee eenzame mannen, gescheiden door eeuwen, die desondanks toch met elkaar lijken te versmelten. Reizen ging over in hallucineren. Kom, liet ik maar weggaan, maar daar merkte ik, dat ik mij zelf niet meer was. Ik was verdwenen.’ https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425634 152 1724 2013-06-27T20:00:00+00:00 yes no literatuur geschiedenis schrijver China dichten https://schooltv.nl/video-item/madelon-szekely-lulofs-rubber-1931 2024-01-04T10:32:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13347.w613.r16-9.e167c28.webp Madelon Székely-Lulofs | Rubber (1931) Hier in Eye in Amsterdam wordt de enige overgebleven kopie bewaard van de film Rubber, gebaseerd op een bijna geheel vergeten bestseller uit de Nederlandse literatuur van Madelon Szekely-Lulofs. Ook de film raakte vergeten, en is zelfs niet meer volledig. Rubber: een van de grote schandaalboeken uit de jaren dertig van de twintigste eeuw. Voor veel Nederlanders begon de tocht naar Indië hier aan de overkant van het IJ, waar de grote oceaanstomers klaarlagen om in een maand naar het verre oosten te varen. Indië heeft voor veel Indië-gangers de belofte van het snelle geld. Feesten, op vrouwen jagen en dromen van nooit meer hoeven werken… De rubberexploitanten leidden een bestaan van champagne en vooral heel veel bier. Tot de crisis uitbreekt. In 1929 stort de beurs van Wall Street in. Speculatie op steeds maar hogere winsten heeft wereldwijd een luchtbel veroorzaakt, die in een paar dagen tijd geheel in elkaar klapt. Een pas uit Nederland aangekomen echtpaar probeert de Hollandse nuchterheid te bewaren. En als iets niet lijkt te kunnen, dan is het dat. De tropen maken een westerling bruut of krankzinnig. Niets is zo moeilijk als nuchter blijven… Rubber kwam uit in 1931, het diepst van de crisis. Het boek maakte indruk, het riep ook weerstand op. Het Nederlandse bedrijfsleven dat zaken deed met Indië voelde zich te kijk gezet. Rubber vloog intussen over de toonbank, werd vertaald in het Engels, Duits, Zweeds en nog vele andere talen, zelfs in het Esperanto. En zoals het succesboeken vaak vergaat: het werd voor toneel bewerkt en ook nog eens verfilmd. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425635 162 1307 2013-06-27T20:00:00+00:00 yes no boek schrijver https://schooltv.nl/video-item/nieuwe-zakelijkheid-bordewijk-en-elsschot 2024-01-16T15:44:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/41000/images/41194.w613.r16-9.f09a7eb.webp Nieuwe zakelijkheid | Bordewijk en Elsschot Europa moderniseerde; en als het aan de modernisten lag werd de wereld veel strakker en beweeglijker. In het Nederlandse tijdschrift De Stijl werden plannen voor een radicale vernieuwing van de samenleving gepresenteerd. Eeuwenlang hadden kerk en staat de dienst uitgemaakt, nu leek de kunst het heft in handen te nemen. Mondriaan schilderde recht, Van Doesburg schuin, Rietveld ontwierp in strakke lijnen, driedimensionaal. Een enkele ondernemer, als Cornelis Bruynzeel, zag er al snel de commerciële waarde van in. Piet Mondriaan formuleerde in 1931 het principe: ‘In de kern is het leven simpel. En hoewel het leven alleen maar ingewikkelder wordt, de eenvoud mag niet verloren gaan.’ ‘Kunst bewijst dat de ware realisatie van het echte leven, individuele vrijheid vergt. Nieuw Leven zal deze vrijheid veroveren in de materiële en ook immateriële domeinen van het leven’ De literatuur ontwikkelde zijn eigen strakheid en zakelijkheid. Gedetailleerde beschrijvingskunst raakte uit de tijd. In een paar streken een situatie schetsen, en ook diepere lagen aanboren. De Rotterdammer F. Bordewijk experimenteerde ermee in een verhaal dat veelzeggend ‘Blokken’ heette. Bordewijk ging verder: in Karakter liet hij een vader en zoon een zware strijd leveren, tegen de achtergrond van nietsontziende ambities om hogerop te komen. Het individu staat er alleen voor, in een voortdurend veranderende wereld. Wie niet meedoet, wie stilstaat, verliest de aansluiting. De Antwerpse schrijver Willem Elsschot, zelf een geslaagd zakenman, gaf er in zijn franjeloze stijl een indringend beeld van in zijn roman Kaas. De Antwerpenaar Frans Laarmans krijgt van een vriend het advies zijn dorre kantoorbestaan in te ruilen voor een leven als koopman: als vertegenwoordiger van een Nederlands bedrijf ‘Ik vroeg hem dan ook wat voor soort handel zijn Hollandse vrienden dreven’ ‘In kaas,’ zei mijn vriend. ‘En dat marcheert altijd, want eten moeten de mensen toch.’ Laarmans hapt toe, en zit een tijdje later met een huis vol kaas en een berg schulden. De lucht van de onverkochte Edammers drijft hem langzamerhand tot wanhoop. Het wordt een genadeloze vuurdoop in de wereld van het grote en snelle geld. De verwachtingen van 1900 dat de wereld zich drastisch ging vernieuwen, waren meer dan uitgekomen. Het ging gepaard met euforie, maar ook met pijn. De samenleving was onstuitbaar in beweging. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425637 244 2029-12-31T22:00:00+00:00 9013 2013-06-27T20:00:00+00:00 yes no boek schrijver https://schooltv.nl/video-item/theo-thijssen-kees-de-jongen-1923 2024-01-04T10:32:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13349.w613.r16-9.5a81dc6.webp Theo Thijssen | Kees de jongen (1923) Zó geliefd is de schrijver Theo Thijssen nog altijd. Een paar jaar geleden gaven lezers van zijn Kees de jongen een demonstratie van hoe zij dachten dat de zwembad pas eruit moest zien. De roemruchte zwembadpas… ‘Áls je ’s goed opschieten wou; moest je voorover gaan lopen, net of je telkens viel en dan maar met je armen zwaaien, heen en weer.’ Wat Kees zo bijzonder maakt is dat we niet alleen vernemen wat hij meemaakt, maar ook waar hij over piekert en fantaseert, denk aan zijn grote liefde voor Rosa Overbeke waar hij boos of verdrietig over is. Zo windt Kees zich enorm op over de kleren waar hij in rondloopt. Net als veel andere schrijvers uit deze tijd, begon Thijssen zijn loopbaan als onderwijzer. En hij ergerde zich eraan hoe kinderen ten onrechte in een zedenprekerig keurslijf werden gebracht en klein werden gehouden. Een kind was een volwaardig mens, dat recht had op aandacht en respect. De Oostenrijkse psychiater Sigmund Freud had, op basis van vele gesprekken met patiënten in zijn spreekkamer, de theorie ontwikkeld dat veel problemen van volwassenen hun oorsprong vonden in hun kindertijd. Hij leerde zijn patiënten hun herinneringen te ordenen en te verwerken. Iets vergelijkbaars gebeurde in de literatuur: er verschenen in de eerste helft van de twintigste eeuw een grote stroom boeken waarin kinderlevens centraal stonden. En dit waren bepaald geen kinderboeken. Vaak was het een rauw bestaan in armoede. Met ouders die jong sterven. Met geldgebrek. Maar ook met ontluikende gevoelens en obsessies. Volgens Freud kwamen die het zuiverst tevoorschijn in onze dromen… De Haan beschreef Palestina in hartstochtelijke stukken voor het Algemeen Handelsblad. In 1925 werd hij in koelen bloede in Jeruzalem vermoord, gevolg van een conflict met medezionisten. Het was alsof hij het had voorzien: 'Ik heb een granaatappel leeggebroken. En ik wilde, dat ik met u, o, felle vrager, de rode pitjes delen kon. En dat jij dit beseffen zou: dat het toch alles één is. Leven en Dood. Jeruzalem. Amsterdam.' https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425638 227 1758 2013-06-27T20:00:00+00:00 yes no boek schrijver https://schooltv.nl/video-item/jacob-israel-de-haan-pijpelijntjes-1904 2024-01-04T10:32:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/41000/images/41196.w613.r16-9.2fa1bb1.webp Jacob Israël de Haan | Pijpelijntjes (1904) ‘Toe nou Joop, doe niet zoo mal. Je lijkt wel twaalf in plaats van tweeëntwintig. We gaan nu de Ceintuurbaan over en dan dat stuk Willebrordusstraat door tot den Amsteldijk. Misschien vinden we daar nog wat.’ Joop is met zijn vriend Sam wanhopig op zoek naar een kamer. In het overbevolkte Amsterdam aan het begin van de twintigste eeuw zijn ze overgeleverd aan woekeraars, willekeur en aan wantrouwen. Twee jonge mannen die zich als een verliefd stel gedragen. Daar hoorde je wel eens over, maar het kon en het mocht niet bestaan. Toch werd hun liefde door Jacob Israël de Haan in 1904 in zijn roman Pijpelijntjes onverbloemd beschreven. In zijn armen lag ik licht-bevend, heel dicht tegen hem aan en een rose tinteling liep onder m'n warme huid door. ‘Sam, we doen toch eigenlijk niets ergs. Ik hou alleen maar van je.’ ‘Ja zeker, het is niets hoor. Je bent een beste boy.' ‘Sam, ben je heus zo lelijk als de lui zeggen?’ ‘O, jé, nog veel lelijker’. ‘En ik hou zo van je, ik hou vreselijk van je.’ In de Amsterdamse arbeiderswijk de Pijp waar Joop en Sam wonen rook het nog naar de armoede van de negentiende eeuw. Dankzij de arbeidersbeweging ging het wel steeds wat beter. Sinds 1900 was er leerplicht. Veel meer mensen leerden nu lezen en schrijven. Jacob Israël de Haan was zelf afkomstig uit een eenvoudig joods gezin in Zaandam. Hij had zich aan zijn milieu ontworsteld en was onderwijzer geworden op een lagere school in de Pijp. Een baan die hem tijd overliet voor studeren, schrijven en dichten. Pijpelijntjes werd een schandaalboek. Arnold Aletrino, een goede vriend van De Haan herkende zich in Sam en probeerde de hele gedrukte oplaag op te kopen en te vernietigen. Het schandaal verspreidde zich desondanks snel, en De Haan werd ook ontslagen als onderwijzer. Hij raakte er in zijn verdere leven aan gewend dat alles wat hij deed weerstand opriep, maar hij liet zich niet monddood maken In 1919 vertok Jacob Israël de Haan naar Palestina. Sinds een aantal jaren had hij zijn joodse geloof teruggevonden en hij voelde zich aangetrokken tot het zionisme. Hij wil meebouwen aan de Joodse staat. Hij treft er een zeer explosieve samenleving aan. 'Nieuwjaarsdagen. De Bekeeringsdagen. Groote Verzoendag. Nee, ik ben niet bang te Jeruzalem. Het leven is hier fel. Zinnelijk. Altijd midden in de Arabieren. Met hun stout-stappende paarden. Hun weidsche gewaden. Getart. Maar het leven is hier ook vroom. Dicht bij God. Zouden wij dan de veiligheid wel nemen en het gevaar niet? Ik ben niet bang. De Haan beschreef Palestina in hartstochtelijke stukken voor het Algemeen Handelsblad. In 1925 werd hij in koelen bloede in Jeruzalem vermoord, gevolg van een conflict met medezionisten. Het was alsof hij het had voorzien: 'Ik heb een granaatappel leeggebroken. En ik wilde, dat ik met u, o, felle vrager, de rode pitjes deelen kon. En dat jij dit beseffen zou: dat het toch alles één is. Leven en Dood. Jeruzalem. Amsterdam.' https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425639 219 1431 2013-06-27T20:00:00+00:00 yes no schrijver Amsterdam Jodendom https://schooltv.nl/video-item/etty-hillesum-het-denkende-hart 2024-01-04T10:32:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13351.w613.r16-9.7d3351d.webp Etty Hillesum | Het denkende hart De bezetter werkte sinds 1943 aan hun laatste hoofdstuk van wat ze cynisch Die Endlösing der Judenfrage noemden, de definitieve oplossing van het Jodenvraagstuk. Overal in Nederland werden joden thuis opgehaald en naar concentratiekampen overgebracht. Het kamp Westerbork, hier in Drenthe, was voor veel Nederlandse joden het eerste tussenstation. Het volgende station was veelal Dachau of Auschwitz ‘De locomotief geeft een vreselijke gil, het hele kamp houdt de adem in, er vertrekken weer 3000 Joden. Verschillende babies met longontsteking liggen daar in de goederenwagens. Het is soms net of het allemaal niet echt is, wat er gebeurt.’ Bijna dagelijks stuurde de jonge vrouw Etty Hillesum brieven met verslagen van haar bestaan in Westerbork naar het thuisfront. Etty Hillesum had een baantje in kamp Westerbork. Ze werkte voor de Joodsche Raad, een door de Duitsers in het leven geroepen organisatie, bemand door Joden, die de buitenwereld moest overtuigen van de humane bedoelingen van de Duitsers. Joden droegen zo bij aan hun eigen ondergang. Dergelijk cynisme was regel bij de nazi’s. Etty Hillesum deed het werk met grote tegenzin, ondanks het feit dat ze daardoor meer vrijheid genoot, en bijvoorbeeld uitgebreide brieven mocht versturen. ‘Op mijn tocht door het kamp, vanochtend vele oude vrienden, ook van mijn ouders, aangetroffen. Brave burgers, die ik vroeger in rustige en verzorgde doen gekend heb, vind ik nu in grote barakken, sterk verproletariseerd.’ De brieven van Etty Hillesum maken nog altijd grote indruk. Niet alleen omdat ze zo goed observeerde of omdat ze door haar baan zo goed op de hoogte was van de werking van die grote vernietigingsmachine, maar vooral ook omdat ze een enorm schrijftalent had. Tijdens de oorlog groeide de ambitie om later romans te gaan schrijven. Het mocht er niet van komen. In de zomer van 1943 raakte Etty haar baantje kwijt en werd ze zelf geïnterneerd in Westerbork. Haar familie was inmiddels ook opgepakt en naar Westerbork afgevoerd. Een paar weken later werd Etty al op transport gezet naar Auschwitz. Op het laatste moment gooide ze nog een briefje voor een huisvriendin uit de trein: ‘ik sla de Bijbel op op een willekeurige plaats en vind dit; de Heere is mijn hoog vertrek. Ik zit middenin een volle goederenwagen op mijn rugzak. Vader, moeder en Mischa zitten enige wagens verder. Het vertrek kwam toch nog vrij onverwachts. Plotseling bevel voor ons speciaal uit den Haag. We hebben zingende dit kamp verlaten, vader en moeder zeer flink en rustig. Mischa eveneens. We zullen drie dagen reizen. Dank voor al jullie goede zorgen. Etty Etty Hillesum stierf 30 november 1943 in Auschwitz Anne Frank stierf in maart 1945 in Bergen Belsen. Twee maanden later werd Nederland bevrijd. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425640 196 1856 2013-06-27T20:00:00+00:00 yes no Tweede Wereldoorlog literatuur schrijven Anne Frank https://schooltv.nl/video-item/herman-heijermans-op-hoop-van-zegen-1900 2024-01-04T10:32:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/41000/images/41198.w613.r16-9.d62fe9e.webp Herman Heijermans | Op hoop van zegen (1900) ‘[…] het jaar is uit, en de eeuw is uit. Wij waren fin de siècle, maar zelfs fin de siècle heeft nu afgedaan, en we denken aan de babyeeuw; hoor ik al niet het gekrijt waarmeê ze haar entrée in de wereld maakt!’ Going, going, gone! Verdwenen, het oude; het onbekende, het onverwachte, het ongedachte treedt aan. Plaats voor het nieuwe bedrijf, voor de nieuwe eeuw!.. Nieuwe bronnen van mensenkracht! ‘Nieuw’ was het toverwoord aan het begin van de twintigste eeuw. Waarom ook niet? De fabrieken draaiden, de steden groeiden, steeds meer huizen hadden stromend water en elektriciteit. De eerste auto’s begonnen te rijden. Als we met een simpel knopje licht konden laten branden, waar lag dan de grens? Maar de rauwe menselijke verhoudingen van de 19de eeuw waren met simpel vuurwerk en goede voornemens niet zomaar uit te wissen. Ergens hier op het strand van Wijk aan Zee spoelde in die dagen na een storm het lijk van een visser aan. Zijn mond zat vol wier. Het was duidelijk te zien hoe de visser in doodstrijd zijn tong had stukgebeten. De schrijver Herman Heijermans kende het vissersleven in Wijk aan Zee. Hij had een schrijfhuisje in de duinen en hoorde op zijn wandelingen de vissers over hun dagelijkse besognes praten. Heijermans trok zich hun lot aan. Het leven bleek vaak nog harder en meedogenlozer, dan hij met zijn eigen fantasie ooit kon bedenken. En zo zag hij ook het lijk van de verdronken visser afgevoerd worden. Die aangespoelde visser keerde terug in Heijermans’ toneelstuk Op Hoop van Zegen, over de vissersweduwe Kniertje, die niet alleen haar man maar ook twee zonen aan de zee heeft verloren. Haar twee overgebleven zoons monsteren aan voor een vaart op de vissersschuit Op Hoop van Zegen van reder Bos. Dit schip schijnt een ‘drijvende doodskist’ te zijn. De reder zit er niet mee; als het vergaat krijgt hij flink wat verzekeringsgeld. De Op hoop van Zegen vaart uit, met Barend aan boord. In de weken erna stormt het hevig, en het schip keert maar niet terug Op Hoop van Zegen raakte een gevoelige snaar. Het publiek stroomde toe. Het stuk werd vertaald en gespeeld van Moskou tot New York. Wat was het geheim? Het stuk toonde de concrete gevolgen van misstanden; Heijermans had ze met eigen ogen gezien. Het levensechte was Heijermans’ handelsmerk. Hij was iemand die gretig om zich heen keek, die de wereld zag veranderen, en dus ook regelmatig zag ontsporen. Zijn roem bracht hem wel voor jaren in Berlijn, het bruisende hart van het moderne Europa. In zijn boekje Wereldstad zie je dat de nieuwe tijd ook hem overrompelt. Dan boog de tram 'n hoek om, versnelde 'r vaart. De lantaarns stormden op je toe, vermoeiende tuimel van vlammen en schaduwen, als van schietende vleermuizen. […] De winkels, met haar étalages en lampen, groeiden tot stuivende, woelende, rosse, vonken-spettende banen en als je in de wind-zuiging je ogen sloot, was je alweer op 'n plein, schitterden de gevels, de vensters, de huis-wanden in machtige licht-fonteinen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425641 257 2026-12-31T22:00:00+00:00 3364 2013-06-27T20:00:00+00:00 yes no literatuur geschiedenis schrijver https://schooltv.nl/video-item/a-den-doolaard-onrust-in-de-jaren-30 2024-01-04T10:32:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13835.w613.r16-9.18418db.webp A. den Doolaard | Onrust in de jaren 30 Terwijl alle uithoeken van de wereld door steeds meer Europeanen bereisd konden worden, kraakt Europa zelf duidelijk hoorbaar in zijn voegen. Sinds de Eerste Wereldoorlog was de balans zoek. Deze oorlog had vooral bij verliezer Duitsland diepe wonden geslagen waar populisten van probeerden te profiteren. En daar kwam de beurscrisis van 1929 nog eens overheen. In heel Europa heerste gebrek aan vertrouwen in de toekomst, niet alleen bij de miljoenen werklozen, maar ook bij de middenstanders. Veel schrijvers zagen het als hun plicht om partij te kiezen, om op onderzoek uit te gaan, of zelfs om strijd te leveren Een van die schrijvers was A. den Doolaard. Den Doolaard, een pseudoniem dat de tijdgeest aardig samenvat. Hij voelde zich zwerver en wilde geen reiziger of toerist genoemd worden. ‘Een zwerver reist zelf, een reiziger wordt gereisd. Door reisverenigingen, door reisbureaus, door hotelportiers, door gidsen van allerlei slag…. Den Doolaard hield ervan te lopen, dagen achter elkaar, door alle uithoeken van Europa, maar het liefst op de Balkan. In een paar jaar tijd schreef hij romans als De druivenplukkers, De herberg met het hoefijzer en Orient-Express die lieten zien dat er een ander Europa bestond, waar geen plaats was voor gezapige kleinburgers. ‘Mijn hart was vol vreugde over het ontdekken van dit onbedorven volk, dat eigen honger niet acht om gastvrij te kunnen wezen. Vuil zijn ze, ja zeker, maar wat koop je voor de hygiënische hardvochtigheid van miljoenen westerlingen.’ Het waren spannende boeken, met spionage, politieke moorden, geheime missies, crimes passionels, en heftige conflicten tussen etnische groepen. Den Doolaard schreef met veel vaart en haarscherpe details, bijna als een journalist. Wie zijn boeken las besefte dat veel van wat hij beschreef door hem gezien was, of uit de eerste hand gehoord. Den Doolaards vlotte en levenslustige schrijfstijl, wekte argwaan in deftige literaire kringen. Was dit wel literatuur? ‘Alles geurt naar brood, honing, kaas en uien’ merkte een criticus op, en dat was niet als compliment bedoeld. De lezers trokken zich er niets van aan. Van Den Doolaards boeken verscheen de ene herdruk na de andere. Zijn succes leverde hem ook een droombaan op voor het socialistische dagblad Het volk. Hij werd reizende reporter. Hij mocht rondzwerven door Europa, waar in die dagen de politieke onrust langzaam naar het kookpunt ging. Europa moest zich voorbereiden op het ergste. Italië was een dictatuur, Duitsland inmiddels ook, in Spanje woedde sinds 1936 een hevige burgeroorlog ‘De vredelievende burger, die vandaag met verschrikte ogen zijn belasting biljet bekijkt, zwaar van de opcenten, die omgesmolten zullen worden tot geweerlopen, betaald, zonder het diepe waarom van deze heffingen te begrijpen, de rekening van een slome onachtzaamheid van gisteren. En nog is het niet te laat.’ Den Doolaard liet zijn reportages in 1938 verschijnen in het boek Hakenkruis over Europa. Anders dan zijn andere boeken werd het nauwelijks verkocht. Terwijl Europa bezig was zich in een nieuwe oorlog te storten, keken de meeste Nederlanders weg… https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425642 234 670 2013-06-27T20:00:00+00:00 yes no literatuur Tweede Wereldoorlog Europa schrijver https://schooltv.nl/video-item/carry-van-bruggen-eva-1927 2024-01-04T10:32:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13353.w613.r16-9.7f9f2b8.webp Carry van Bruggen | Eva (1927) Maar plotseling viel ik in de kokende olie, zóó diep.... nu kom ik er nooit weer uit.... en toen stootte ik het uit.... het verliet mij.... ontvlood mij.... en ik stierf.... liggend op mijn rug was ik stervende, en lichtte mijn hoofd op en ik zag het liggen.... zoo erbarmelijk, zoo aanbiddelijk. Het lag naakt in een bloedstroom.... uitgestooten.... en toen had ik het lief.... ik had het lief met een zóó verscheurend medelijden.... leed van de hele wereld, een mantel die op je valt.... loodzwaar.... en ik stierf, maar ik was niet dood.... Ze heet Eva, de vrouw van wie we zo intens de stemmingswisselingen tijdens een bevalling meemaken. Eva was de hoofdpersoon van een gelijknamige roman. En Carry van Bruggen de schrijfster. Nooit eerder in de Nederlandse literatuur leerden we het bewustzijn van een hoofdpersoon zo goed kennen. Waarnemingen, gedachten, herinneringen lopen door elkaar heen. We weten van onszelf dat het zo werkt. Maar om het ook zo op te schrijven? Dat was nog nooit vertoond. Althans niet in Nederland. Carry van Bruggen was de zus van Jacob Israël de Haan. Ze komen allebei op een nare manier aan hun eind: zij lijdt aan zware depressies en neemt waarschijnlijk met opzet een overdosis slaapmiddelen, hij wordt vermoord. Wat we nu nog hebben zijn hun boeken. Het werk van twee moedige mensen die wisten wat ze wilden en die bereid waren daarvoor grote risico's te nemen. Broer en zus groeiden op in Zaandam. Hun vader was de voorzanger in de synagoge. In haar roman “De verlatene” schrijft Carry van Bruggen niets verhullend over dit joodse milieu, en over het antisemitisme dat je overal tegenkwam: ‘Jodin... smaus’ schold een jongen, die schrijlings zat boven op een hoge tuinschutting waar groen bovenuit groeide. 't Kind keek op met fellen blik. Het bloed steeg haar naar 't gezicht, donkerrood. Maar ze toonde geen ergernis, die den jongen zeker tot verder schelden zou geprikkeld hebben.. Schijnbaar onbewogen keek ze weer voor zich uit, maar de plotselinge, felle haat dwarrelde haar in 't hoofd, schroeide haar in de keel; fel bonsde haar hart. 't Liefst had ze gezien, dat op dat ogenblik de jongen van de schutting was nêer- en doodgevallen. Carry van Bruggen had geen genade met zichzelf of anderen. Ze twijfelde, onderzocht en wilde als het enigszins kon uitersten met elkaar verenigen. Ze was van joodse afkomst, maar wilde geen joodse auteur genoemd worden. Ze was een succesvol schrijfster, maar kreeg de rillingen van woorden als ‘damesroman’ en ‘vrouwenliteratuur’. Ze liet zich niet meer kleineren. Ze was een van de meest vrijgevochten vrouwen van haar tijd. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425643 186 3433 2013-06-27T20:00:00+00:00 yes no Jodendom literatuur https://schooltv.nl/video-item/schrijvers-in-bezet-nederland-het-bange-wachten 2024-01-04T10:32:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/41000/images/41200.w613.r16-9.c4352ba.webp Schrijvers in bezet Nederland | Het bange wachten Al snel na de bange meidagen, hervatten de Nederlanders hun dagelijkse bestaan. De Bezetting voelde ongemakkelijk, maar het dagelijks leven was zo slecht nog niet. De economie draaide aanvankelijk beter dan in de jaren dertig. En nu maar hopen op een snel einde van de oorlog. Dat snelle einde kwam niet. De bezetters draaiden langzaam maar zeker de duimschroeven aan. De eersten die dat merkten waren de Joodse Nederlanders. Het joodse Amsterdamse meisje Anne Frank schreef erover in haar dagboek: ‘Jodenwet volgde op Jodenwet. Joden moeten een Jodenster dragen. Joden moeten hun fietsen afgeven. Joden mogen niet in de tram, Joden mogen niet meer in auto's rijden. Joden mogen alleen van 3-5uur boodschappen doen en alleen in Joodse winkels, waar ‘Joods lokaal’ opstaat. Joden mogen vanaf 8 uur 's avonds niet op straat zijn en ook niet in hun tuin zitten, noch bij kennissen. ‘ Al snel werd ook de vrijheid van meningsuiting aan banden gelegd. Met als gevolg dat al in 1940 de eerste illegale pamfletten en liedjes in omloop kwamen. De verzetssfeer van de Tachtigjarige Oorlog leek te herleven. In 1943 verscheen, ook illegaal uiteraard, een verzameling verzetspoëzie onder de veelzeggende titel ‘Geuzenliedboek’. De omstandigheden waren tijdens die drie jaar bezetting al danig verslechterd. In 1941 schreef Jan Campert een gedicht naar aanleiding van het fusilleren van 18 verzetsstrijders op de Waalsdorpervlakte Een cel is maar twee meter lang en nauw twee meter breed, wel kleiner nog is het stuk grond dat ik nu nog niet weet, maar waar ik naamloos rusten zal mijn makkers bovendien, wij waren achttien in getal, geen zal den avond zien. De bezetter bemoeide zich overal mee. Zo bepaalden ze ook wat wel en niet gedrukt mocht worden. Begin 1942 werd door de Duitsers de Kultuurkamer ingesteld. Iedereen die in de cultuur werkzaam was en dat wilde blijven moest zich aanmelden. Joden uitgezonderd. Schrijvers die nu nog iets wilden publiceren hadden toestemming nodig van de Kultuurkamer. Hun boeken kregen dan een K-nummer. Op een rommelmarkt kun je die boeken met een beetje geluk nog altijd vinden. Werken van schrijvers als Simon Vestdijk, Johan Brouwer en Jan Campert zul je er niet tussen aantreffen. Als ze konden doken ze onder. Soms werden ze opgepakt, zoals Simon Vestdijk die als gijzelaar naar het interneringskamp Sint-Michielsgestel werd weggevoerd. Johan Brouwer ging in het verzet, werd opgepakt en geëxecuteerd. Jan Campert werd opgepakt wegens hulp aan joden, en stierf in 1943 in het concentratiekamp Neuengamme. Over de bedoelingen van de bezetter kon geen misverstand meer bestaan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425644 193 1529 2013-06-27T20:00:00+00:00 yes no literatuur Tweede Wereldoorlog Anne Frank https://schooltv.nl/video-item/anne-frank-het-achterhuis 2024-01-04T10:32:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13355.w613.r16-9.89c76b6.webp Anne Frank | Het achterhuis Anne Frank wist op haar 14de al dat ze schrijver wilde worden. Ze zat op dat ogenblik met haar ouders en zus ondergedoken in dit huis aan de Prinsengracht in Amsterdam. De familie Frank was in 1933 uit Duitsland naar Nederland gevlucht. Nu de nazi’s ook hier de joden naar het leven begonnen te staan, besloten ze zich in dit huis te verstoppen om uit hun handen te blijven. Dit bedrijfspand bevatte in het achterhuis een aantal ruimtes die nauwelijks gebruikt werden en die niet opvielen. Een boekenkast camoufleerde de toegang tot het Achterhuis. Ik geloof, dat ik me in dit huis nooit thuis zal voelen, maar daarmee wil ik helemaal niet zeggen, dat ik het hier naar vind, ik voel me veeleer als in een heel eigenaardig pension, waar ik met vakantie ben. Het vakantiegevoel verdween al snel. De dagen duurden lang. De bewoners van het achterhuis, waar ook nog de familie ‘Van Daan’ bij introk, moesten vooral overdag muisstil zijn. Het benauwt me ook meer dan ik zeggen kan, dat we nooit naar buiten mogen en ik ben erg bang, dat we ontdekt worden en dan de kogel krijgen. Anne is dan nog maar een paar dagen ondergedoken; er volgden twee lange jaren, op een paar vierkante meter. Anne vond afleiding in lezen en schrijven. Vooral dat laatste. En wat ze beschreef was het leven op dit onderduikadres. De eigenaardigheden van haar medebewoners, de onderlinge kibbelarijen, de eentonigheid, de verveling en de voortdurende angst voor ontdekking. En we leren Anne kennen in haar rijke en levendige gedachtewereld. Ze is een puber, die heel precies waarneemt hoe haar lichaam en geest naar volwassenheid groeien . Ik vind het zo wonderlijk, dat wat er met me gebeurt en niet alleen dat, wat aan de uiterlijke kant van mijn lichaam te zien is, maar dat wat zich daarbinnen voltrekt. Juist, omdat ik over mezelf en over al deze dingen nooit met iemand spreek, spreek ik met mezelf er over.’ En ze denkt veel na over haar leven na de oorlog. Elk klein berichtje dat er op wijst dat de Duitsers de oorlog lijken te gaan verliezen, wordt in het Achterhuis gretig verwelkomd. Anne houdt zich op de been met schrijven. ‘[…] vroeger betreurde ik het altijd, dat ik in het geheel niet tekenen kon, maar nu ben ik overgelukkig dat ik tenminste schrijven kan. En als ik geen talent heb om voor kranten of boeken te schrijven, wel, dan kan ik nog altijd voor mezelf schrijven. Ik wil verder komen, ik kan me niet voorstellen, dat ik zou moeten leven zoals moeder, mevrouw Van Daan en al die vrouwen, die hun werk doen en die later vergeten zijn. Ik moet iets hebben naast man en kinderen, waar ik me aan wijden kan! Ik wil nog voortleven ook na mijn dood!’ Anne tekende het aan op 4 april 1944. Het bleek een macabere voorspelling. Na de oorlog werden haar aantekeningen bij toeval ontdekt, en in 1947 werden ze uitgegeven. Korte tijd later, was Anne Frank wereldberoemd. Anne zou het zelf niet meer meemaken. In de zomer van 1944 werden de bewoners van het Achterhuis verraden. Op 4 augustus werd de familie gearresteerd, op 7 augustus werden ze weggevoerd naar het doorgangskamp Westerbork, de dood tegemoet. Alleen haar vader overleefde de oorlog. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425645 245 22143 2013-06-27T20:00:00+00:00 yes no Anne Frank literatuur Tweede Wereldoorlog https://schooltv.nl/video-item/ja-der-mouw-brahman-1919 2024-01-04T10:32:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/41000/images/41202.w613.r16-9.39114a7.webp J.A. dèr Mouw | Brahman (1919) ‘T is al laat in de nacht. Doodstil is ’t huis Niets hoor k dan klokgetik en gasgesuis Met dwaze drukte zie ik de slinger gaan, Opglanzend doffer glimlicht, af en aan. ’T Is, of me in ’t kleine, domme ding verscheen De wijze tijd, en ernstig knikte: Neen. De tafel ligt vol opengeslagen boeken Mijn leven heb ik vermorst met wijsheid zoeken. Wijsheid, was dat een begrip dat nog paste in de moderne tijd? De wetenschapper J.A. Dèr Mouw zocht er zijn hele leven naar. Hij was een groot geleerde, evengoed thuis in de wiskunde als in de filosofie, de sterrenkunde of de Oosterse culturen. Hoe meer hij zich verdiepte in die cultuur en haar heilige teksten, des te sterker begon hij te vermoeden dat daar voor hem de bron van alle wijsheid lag. Maar dat zou hij nooit kunnen uitleggen in een wetenschappelijke studie. Daarvoor moest hij dichter worden ‘K ga naar ’t balkon: lichtkevers op de landen, Zie ‘k hier, daar, ginds, angstige lichtjes branden. [na korte onderbreking] … Glorie van werelden, wat gaat ze me aan? [weer korte pauze] Dof hoor ik de zee; ver, als het dood verleden Dèr Mouw schreef in de laatste zes jaar van zijn leven een paar honderd gedichten, onder een oosters pseudoniem: Adwaïta. Hij laat voor het eerst in de Nederlandse poëzie auto's rondrijden, maar schrijft ook over een vleermuis in je haar en over de wereldziel. Alles krijgt een ziel in die gedichten van Brahman, zoals hij zichzelf noemde naar de Indische opperpriesters. Maar met de nodige zelfspot. Erg bekend is zijn regel: ’k ben Brahman. Maar we zitten zonder meid’. Vaak is het alsof hij de wereld probeert te betoveren: ‘En ‘k ga weer zitten; luister naar het gas. En ’t is zo vreemd: net of ‘k een ander was.’ Onwerkelijk staan de dingen om me heen. Het gaslicht suist. De slinger knikt van Neen.’ Dèr Mouw was nooit in het Verre Oosten geweest. Veel Nederlanders hadden in die jaren een band met Nederlands-Indië, kwamen daar vandaan of trokken erheen. Louis Couperus, die zijn jeugd in Nederlands-Indië had doorgebracht, beschrijft dat voor die Nederlanders het leven in het oosten vaak moeilijk te vatten was: Subtiel zet Couperus de verfijnde, ondoorgrondelijke en onvoorspelbare Aziaten tegenover de nuchtere, op gewin uit zijnde Europeanen: De atmosfeer in Nederlands-Indië is mysterieus en dreigend. Het is er continu bloedheet. Nuchter nadenken wordt moeilijker. De Europeaan kan niet anders dan meegeven, om niet gek te worden. De stille hogere krachten werken ook op hem. Hoe lang kan een klein stel Europeanen een groot land nog zijn wil opleggen? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425646 137 1458 2013-06-27T20:00:00+00:00 yes no Nederlands-Indië schrijver https://schooltv.nl/video-item/zicht-een-van-je-zintuigen 2024-01-04T10:32:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13837.w613.r16-9.8f60531.webp Zicht | Één van je zintuigen Om te kunnen zien is er licht nodig. Licht weerkaatst van een voorwerp richting ons oog. Het licht komt ons oog binnen door het doorzichtige hoornvlies en een opening in ons oog, de pupil. De pupil is door de van de iris omringd. De lichtgevoeligheid van de binnenkant van het oog is zeer kwetsbaar. Om beschadiging te voorkomen kunnen de spiertjes de opening bij stellen. Groter bij weinig licht en kleiner bij veel licht. Achter de pupil ligt de lens. Licht dat weerkaatst is door voorwerpen wordt door het hoornvlies en de lens gebundeld en als een verkleind, scherp maar omgekeerd beeld op het netvlies geprojecteerd. In het netvlies zitten speciale lichtgevoelige cellen, staafjes en kegeltjes. Kegeltjes herkennen de kleuren. Staafjes zorgen ervoor dat wij ook bij weinig licht goed kunnen zien. Het licht activeert de staafjes en de kegeltjes in het netvlies en deze geven een signaal door aan de oogzenuw. Via de oogzenuwen komen de signalen aan in het zichtgebied in je hersenen. Daar wordt het beeld weer recht gezet en herkend, het is een bloem. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425647 85 2032-12-31T22:00:00+00:00 65008 2013-06-24T20:00:00+00:00 yes no oog zintuig licht https://schooltv.nl/video-item/tast-een-van-je-zintuigen 2024-01-04T10:32:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13839.w613.r16-9.a4797d2.webp Tast | Één van je zintuigen In de huid zit ons tastzintuig. Onze huid bestaat uit een dikke opperhuid, deze beschermt het lichaam. Daaronder zit nog een laag huid, de lederhuid. In de lederhuid zitten allemaal speciale tastcellen. Met deze tastcellen nemen we de omgeving waar. Zo meten ze bijvoorbeeld dat je aangeraakt wordt maar ook druk, warmte, koude en natuurlijk pijn. De tastcellen geven deze informatie als prikkels door aan je zenuwen. Via je ruggenmerg komen deze prikkels in het tastcentrum van je hersenen. Zo voel je precies als je iets aanraakt en dat het bijvoorbeeld heet is. De hersenen geven dan snel een signaaltje aan spieren waardoor je, je hand snel wegtrekt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425648 53 2032-12-31T22:00:00+00:00 54587 2013-06-24T20:00:00+00:00 yes no zintuig huid https://schooltv.nl/video-item/steekmossels-grote-schelpen-uit-middellandse-zee 2024-01-04T10:32:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13841.w613.r16-9.7b30065.webp Steekmossels | Grote schelpen uit Middellandse Zee De grote steekmossel is de grootste tweekleppige schelp van de Middellandse zee. Sommige kunnen meer dan een meter lang worden. De schelp is vrij dun en breekbaar. Hij heeft meestal een roze, oranje of beige kleur. De schelp heeft lengteribbels, die ribben worden genoemd. Het ruwe geschubde oppervlak is van kalk. Daar hechten zich vaak andere zee-organismen aan vast, zoals wieren, kokerwormen en mosdiertjes. Grote steekmossels graven zichzelf met het smalle uiteinde half in zandbodems, kleibodems, of schelpengruis. Om op zijn plek te blijven zet de grote steekmossel zich met draden vast aan bijvoorbeeld keien, zand of klei. Deze draden worden mosselzijde of byssus genoemd. Vroeger werden er kostbare kledingstukken van geweven, zoals deze handschoen. De kleding was bij de rijken van Zuid-Europa erg geliefd vanwege de gouden glans. Voor een kilo draden zijn wel vierduizend dieren nodig. Je kan je voorstellen dat de kleding van deze draden dan ook erg duur is. De grote steekmossel begint zijn bestaan als een larve die vrij in zee zweeft. Na vijf tot tien dagen hecht hij zich vast aan de zeebodem. De eerste jaren groeit het dier snel met maar liefst tien centimeter per jaar tot hij volwassen is. Daarna groeit de Grote steekmossel langzamer. Er zijn exemplaren die maar liefst 25 jaar oud worden en een lengte van meer dan een meter bereiken. De binnenkant van de schelp is vaak bedekt met een laag parelmoer. Dit zijn allemaal losse parelmoer plaatjes. Met de gladde parelmoerlaag beschermen ze zich tegen kleine diertjes die zich in de schelp willen dringen. Komt een klein diertje de schelp in dan kunnen de plaatjes parelmoer het diertje inkapselen. Zo ontstaat er een parel. Steekmosselen komen in alle wereldzeeën voor. Er bestaan allerlei verschillende soorten steekmosselen, waarvan de meeste een langgerekte driehoekige vorm hebben. De Grote steekmossel is een bedreigde diersoort. De zeldzame schelpen worden ondanks internationale regels nog steeds verhandeld, en ook het vlees van de weekdieren staat in sommige vakantielanden op het menu. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425649 146 2032-12-31T22:00:00+00:00 4500 2013-07-14T20:00:00+00:00 yes no draad mossel zee schelp https://schooltv.nl/video-item/stadsverwarming-een-gezamenlijke-warmtebron 2024-01-04T10:32:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13843.w613.r16-9.8e6365e.webp Stadsverwarming | Een gezamenlijke warmtebron We hebben thuis allemaal wel een verwarming. Meestal een centrale verwarming of een open haard. We gebruiken aardgas om het water dat door de leidingen loopt te verwarmen. Maar wist je dat in sommige steden veel mensen samen een warmtebron gebruiken? Stadsverwarming heet dat, en dat is in sommige gevallen veel handiger en ook zuiniger. Stadsverwarming bestaat eigenlijk al heel lang. Al voor de Tweede Wereldoorlog bestonden er ideeën voor zo’n gezamenlijke verwarming. Sommige mensen vonden het maar ouderwets dat ieder huis een eigen kachel of haard had. Voor rijtjeshuizen leek het veel handiger om samen een verwarming te gebruiken! Die warmte wordt in zo’n geval niet gemaakt door het verbranden van aardgas, maar door het gebruiken van restjes warmte. Bijvoorbeeld de warmte die vrijkomt bij het verbranden van afval. Normaal gebeurt daar niks meer mee, maar dat kunnen we dus ook beter gebruiken! Bij de bouw van nieuwe huizen wordt daarom steeds vaker ook een stadsverwarming aangelegd. Het verdelen van die warmte werkt eigenlijk net als een centrale verwarming, maar dan in het groot. Het warme water wordt door middel van lange buizen naar de huizen gebracht. Als die huizen eenmaal zijn verwarmd wordt het afgekoelde water door een andere buis weer teruggevoerd, klaar om opnieuw opgewarmd te worden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425650 79 2032-12-31T22:00:00+00:00 5300 2013-07-14T20:00:00+00:00 yes no milieuvriendelijk energiebesparing stad warmte https://schooltv.nl/video-item/smaak-een-van-je-zintuigen 2024-01-16T16:23:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13845.w613.r16-9.18abbc3.webp Smaak | Één van je zintuigen Met onze tong kunnen we proeven. Het smaakzintuig bevindt zich in de tong en bestaat uit duizenden smaakknoppen. De smaakknoppen kun je niet zien, wel zie je tientallen uitstulpingen; De smaakpapillen. De smaakpapillen zitten vooral voor, aan de zijkanten en achter op je tong. Op het midden van je tong zitten bijna geen papillen en daar kun je dan ook niet zo goed proeven. Om te proeven moet het voedsel zoals dit suikerklontje eerst oplossen tot kleine smaakdeeltjes. Het smaakdeeltje komt in de papil terecht. Zo’n smaakpapil is aan de bovenkant plat en heeft diepe groeven. De meeste smaakknoppen bevinden zich aan de onderkant in die groeven. Elke smaakknop bevat ongeveer 25 tot 40 smaakcellen en aan de smaakcellen zitten de haartjes. Deze haartjes kunnen heel goed opgeloste stoffen opsporen . Zodra de haartjes in aanraking zijn gekomen met een smaakdeeltje sturen ze een prikkel door naar de smaakzenuw. Via deze zenuw gaat de prikkel naar het smaakgebied in onze hersenen. In de hersenen wordt de prikkel vertaald naar een bepaalde smaak; in dit geval de zoete smaak van suiker. Naast zoet, kunnen we slechts 4 smaken onderscheiden zuur, bitter, zout en umami. Ondanks het beperkte aantal smaken dat we kunnen waarnemen zorgt onze smaak zin ervoor dat we van ons eten kunnen genieten. Maar waarschuwt ons ook voor bijvoorbeeld giftige stoffen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425651 100 2032-12-31T22:00:00+00:00 90404 2013-06-24T20:00:00+00:00 yes no tong smaak proeven zintuig https://schooltv.nl/video-item/sloppenwijken-in-rio-de-janeiro-favelas 2024-01-16T15:30:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13847.w613.r16-9.fa0a78d.webp Sloppenwijken in Rio de Janeiro | Favela's Kinderen gaan hier halve dagen naar school. Of 's ochtends of 's middags. Sommige kinderen gaan alleen 's avonds. Want er zijn te weinig schoolgebouwen. Dus ze moeten in ploegen naar school. Met die schooluniformpjes kunnen ze gratis de bus in? Ja. Het is een soort openbaarvervoerkaart. De vorige president van Brazilië, Lula heette die... is heel belangrijk geweest voor kinderen die naar school gaan. Dat is het belangrijkste wat er ooit gedaan is in Brazilië voor kinderen. Als kinderen naar school gaan geeft de regering geld aan de moeder. Dus die moeder doet er alles aan dat die kinderen naar school gaan. En ze heeft geld om eten van te kopen. Dus kinderen hoeven niet te bedelen... of dingen te verkopen bij het stoplicht. Alleen door het feit dat het kind naar school gaat... krijgt de moeder wat geld, zodat niemand honger hoeft te lijden. We gaan op bezoek in een favela, zo noem je hier een sloppenwijk. Mensen die daar wonen hebben maar heel, heel weinig. Er is geen vuilophaal, geen riolering. De lichten worden niet aangelegd door de gemeente. Alles wat hier is is door de mensen zelf gedaan. Iedereen kent elkaar en iedereen helpt elkaar. Dat is ontzettend leuk. Pas op voor de elektriciteitsdraden. Ja. Marjon kent veel mensen die in de favela wonen. We gaan langs bij William, die hier al vanaf zijn geboorte woont. Ehm... Marjon? William is trots op waar hij woont. Dus hij wil best zijn huis laten zien. Dit is nieuw, dat ze televisie hebben. En ook nog eens heel veel zenders. Want ze hebben schoteltelevisie. Daardoor kunnen ze echt 24 kanalen zien. Dat is in de sloppenwijk heel erg nieuw. Dat komt ook omdat het hier iets beter gaat. Het is dan wel een sloppenwijk, maar er is een ijskast, een tv. Sommige mensen hebben een wasmachine. Dat waren dingen die tot een paar jaar geleden... absoluut niet te betalen waren. Ciao! Ciao! Op naar het voetbalveld. Vamos! Hoe belangrijk is voetbal voor Brazilianen?Het is alles. Het is meer dan het leven zelf, denk ik wel eens. Een baan, carriere maken, dat is allemaal wel leuk... maar uiteindelijk leven de mensen voor het voetbal. Het voetbal dat ze zien op tv, van 't nationale team of hun eigen team. Maar ook iedereen leeft voor zijn eigen voetbal. Dit is maar EEN van de zoveel voetbalvelden... die alleen al in deze sloppenwijk zijn. Moet je nagaan. Dag en nacht wordt er op die veldjes gevoetbald. William, jij verstaat me niet, want ik spreek Nederlands. Maar hoe noem je voetbal in het Braziliaans? Futebol. Voetjebal? Oke, futebol. Bart, ik heb je nu bijna alles laten zien. Maar er mist nog EEN ding. Rio de Janeiro, waar denk je dan aan? Er komt wel iets op. Zullen we het doen? Dat hebben we wel nodig met die hitte.Ik wil wel wat afkoeling. Jawel, 35 graden! Een goede reden om af te koelen... aan een van de beroemde stranden van de Rio de Janeiro. Kom op met dat witte lijf van je. Ik heb heel lang geen zon gezien. Maar ik ga niet weg zonder gezwommen te hebben in deze zee. Je bent wel heel erg wit, hoor! Au! Nog steeds. Sorry, sorry. Ciao! Niet verzuipen, he! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425652 210 2032-12-31T22:00:00+00:00 26136 2013-05-27T20:00:00+00:00 yes no Zuid-Amerika armoede Brazilië bevolking sloppenwijk https://schooltv.nl/video-item/welvaart-in-rio-de-janeiro-airco-op-afbetaling 2024-01-04T10:32:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13849.w613.r16-9.5910204.webp Welvaart in Rio de Janeiro | Airco op afbetaling Ze rijden als gekken hier. Je moet je echt goed vasthouden! Kijk, 18 keer 50. O ja. Dit is een airconditioner. Die kun je in 18 maanden afbetalen. Dan betalen je 18 keer 50 real. En dat is ongeveer 20 euro. Dus je betaalt 900 als je het in delen betaalt... en maar 700 als je het in EEN keer betaalt. Ja, want ze hebben niet zulke grote salarissen. Die sportschoenen kun je dus in vijf keer afbetalen. En die schoenen kun je in drie keer kopen. Betalen Brazilianen vaak kleine beetjes... in plaats van in een keer het hele bedrag? Ja, omdat het vroeger arm was en nu een beetje beter gaat. Maar niet iedereen verdient natuurlijk 1000 euro in de maand. Maar 500 of zo. Als je elke maand een beetje van het loon afhaalt... dan kun je mooie schoenen hebben. Dat is echt nieuw hier. Weet je wat ik nodig heb? Nee. Zonnebrand. Zullen we dat halen? Ja. Kijken of je het in drie keer af kunt betalen. Ja, haha. Zonnebrand op afbetaling. Je gelooft het niet, maar Marjon vraagt het in de winkel. Nee, hij kan het niet in delen betalen. Oke. Je bent nu al verbrand. Na drie minuten, wat is het, vier minuten hier lopen. Ahhhh. Rio de Janeiro ligt op de grens... van een tropisch en een gematigd savanneklimaat. Dat betekent dat het hier het hele jaar door warm is. In de zomer valt er regelmatig regen. In de winter regent het minder en is het eigenlijk aangenamer. We bestellen op de markt een heel speciaal drankje. Proost. Kokosnootsap! Goed tegen de dorst. Omdat het zo warm is smaakt het extra lekker. Overal zijn vruchten, de een nog lekkerder dan de ander. Ohhhh. Lekker! Dit is het nationale voedsel: zwarte bonen. Zoals wij aardappels eten eten ze in Brazilië zwarte bonen. De slaven hebben die traditie meegenomen uit Afrika. Dat samen met rijst, dan heb je eigenlijk niks meer nodig. Kijk, dit is ook heel typisch van hier. Dit is allemaal gezouten vlees. Vroeger had je geen ijskast en dan bedierf het vlees. Dan werd het gezouten. Dan kan het gewoon zo open en bloot liggen. Dan kun je het langer bewaren? Ja. Het komt allemaal uit zijn tuin, zegt hij. In Nederland komen op de markt veel producten uit het buitenland. Maar hier komt alles uit Brazilië? Ja, alles wat je ziet.Wauw. Hier hebt je echt het gevoel dat je in de kolonie bent. Even terug in de tijd. Ja. We gaan koffie drinken in een prachtig oud café... dat gebouwd is toen 500 jaar geleden de Portugezen nog de baas waren. Brazilië was toen een kolonie van Portugal. Wat is dat? Dit is koffie, Marjon. Belangrijk, dit was het zwarte goud van Brazilië. Dat is het eigenlijk nog steeds. We zitten in een koloniale tent. In de kolonie was dit het belangrijkste exportproduct. Samen met suiker. Oke. Hier is Brazilië rijk mee geworden? Dit kopje, dit is de rijkdom van Brazilië in een keer. Er zit wel een nadeel aan al die koffieplantages. Dat er regenwoud voor wordt gekapt. De hele kust hier, waar Rio de helft van uitmaakt... dat was EEN groot regenwoud. Dat is allemaal weggekapt voor de koffieplantages. En nu ook voor de soja. In het binnenland wordt steeds meer regenwoud weggekapt... voor de rijkdom van Brazilië. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425653 291 2032-12-31T22:00:00+00:00 10167 2013-05-27T20:00:00+00:00 yes no Brazilië Zuid-Amerika cultuur https://schooltv.nl/video-item/rio-de-janeiro-een-miljoenenstad-in-brazilie 2024-01-04T10:32:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13851.w613.r16-9.e68980d.webp Rio de Janeiro | Een miljoenenstad in Brazilië Dit is Rio de Janeiro, een stad in Brazilië. Brazilië ligt in Zuid-Amerika. Vanuit Nederland doe je er met het vliegtuig zo'n 12 uur over. Brazilië is het grootste land van Zuid-Amerika. Het beslaat ongeveer de helft van dit continent. Brazilië is het op vier na grootste land ter wereld. Het moet alleen Rusland, China, de VS en Canada voor zich laten. Brazilië kent ook de grootste bevolking van Zuid-Amerika. In Brazilië wonen zo'n 190 miljoen mensen. In Rio de Janeiro zijn dat er 6 miljoen en met de voorsteden erbij 13 miljoen. Dat is dus bijna net zo veel als in Nederland. Ik heb een afspraak met Marjon van Royen. Ze is correspondent in Rio de Janeiro. Ik heb haar jarenlang op tv gezien. Als er nieuws was uit Brazilië... kwam Marjon in het Journaal alles uitleggen. Ze weet alles over Brazilië...en zeker ook over Rio de Janeiro, want ze woont er. Dus als er iemand een goede gids is is het Marjon. En hier woont ze. Instituto Internacional de Pesquisa. Internationaal Slangeninstituut? Cobra's? Het is toch echt het goede adres! Hier ben ik. Hoi. Hee! Ben je met slangen aan het vechten? Nee, ik maak mijn telefoonlijn vrij van het oerwoud. Oke, ik kom eraan. Yo. Hee, Marjon. Hee. Ik ben ongewapend!Sorry. Hallo. Hallo. Welkom. Wat leuk om hier te zijn. Dit is mijn huis. Mooi, he? Je kunt het wel een paleisje noemen. Heb je hier echt een slangenonderzoekscentrum? Sst. Dat is om mensen buiten te houden? Kijk, hier heb je het uitzicht. Wauw! Daar is HET symbool van Rio, de Christus die zo staat. Hier de sloppenwijk. Dat is zo gezellig. 's Avonds komen er allerlei soorten muziek uit de sloppenwijk. Ik ga je meenemen naar een mooie plek, zodat je er meer van begrijpt. Dat is mooi, de taxi staat al op ons te wachten. Marjon, de cameraman en ik gaan mooie beelden van de stad maken.We rijden verder de bergen in naar een plek... waar we een prachtig uitzicht hebben op de Braziliaanse stad. Kijk, dat is de zee. Ja. Daar kwamen de Portugezen aanvaren. Die huizen waren er natuurlijk allemaal niet. Hier woonden twee verschillende indianenstammen. Dit was allemaal oerwoud, snap je? Moet je voorstellen, ze kwamen daar aan en ze dachten... dat dat een rivier was.Ja. 'Rio' in het Portugees is 'rivier'. Ze kwamen in januari aan... dus ze noemden het Rivier van Januari, Rio de Janeiro. Nu kwamen ze niet in januari aan en het bleek geen rivier te zijn! Maar toen had Rio zijn naam al. Precies. Na een tijdje werden de Portugezen hier de baas. Heel veel indianen gingen dood... Ook van de Europese ziektes waar ze niet tegen konden. En ze gingen hier een stad bouwen, een grote stad. Daar kwamen allemaal schepen. En die brachten vooral slaven uit Afrika. Want in de binnenlanden werden grote plantages gemaakt. Koffieplantages, suikerplantages. En dit was DE grote haven...waar scheepsladingen zwarte Afrikanen werden aangevoerd. Dit was het grootste slavenland ter wereld.De Portugezen hadden al die slaven nodig om voor hen te werken?Ja. De Portugezen lagen op hun luie gat en de slaven deden alles. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425654 235 2032-12-31T22:00:00+00:00 24304 2013-05-27T20:00:00+00:00 yes no Brazilië Zuid-Amerika cultuur https://schooltv.nl/video-item/holi-phagwa-een-belangrijke-feestdag-in-suriname 2024-01-04T10:32:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13853.w613.r16-9.5cace67.webp Holi Phagwa | Een belangrijke feestdag in Suriname Vandaag is het Holi Phagwa, in de hele wereld. In Suriname is het een nationale feestdag. Alle bevolkingsgroepen vieren het. We hebben nog meer nodig. Kom. Oke! Geel, roze, oranje en rood willen we hebben. Alle kleuren!Ja, eigenlijk alle kleuren.Alle kleuren. O ja, dat is mijn maat. Dank je wel. En dit is jouw maat.Ja, mooi. Wat staat erop? Subh holi. Dat wens je elkaar vandaag. Toch? Subh holi! Dank je wel!Subh holi! Doeg! Hai. Het Holi Phagwa-feest! Nou, ik heb er zin in! Hennah! Subh holi!Subh holi! Ik ben er helemaal klaar voor. Dit is het belangrijkste feest in de hele wereld voor de hindoes. Het is het overwinnen van het kwade door het goede.... van licht op donker, het begin van een nieuw jaar, een soort lentefeest. En het mooie is dat niet alleen hindoes het vieren, he. Iedereen viert het hier, of je huid nou wit, groen, geel, paars of bruin is! Of je nou christen, moslim of hindoe bent... vandaag vieren alle Surinamers feest. Hennah, ik kan niet wachten! Ben je er klaar voor? Ik ben er klaar voor! Subh holi!Subh holi, Hennah! Hahaha! MUZIEK Wauw, Hennah! Alle kleuren van de regenboog! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425655 128 2032-12-31T22:00:00+00:00 9454 2013-05-20T20:00:00+00:00 yes no feest cultuur Suriname Zuid-Amerika https://schooltv.nl/video-item/naar-school-in-paramaribo-allemaal-in-uniform 2024-01-16T16:17:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13855.w613.r16-9.26093fd.webp Naar school in Paramaribo | Allemaal in uniform Wat doen we vandaag? Ik laat je zien hoe kinderen in Suriname leven. Net als overal in de wereld gaan de kinderen hier elke dag naar school. Ze beginnen heel vroeg, want ze stoppen ook vroeg, om half een. De scholen beginnen in Suriname op een heel mooie manier. *Wans ope tata komopo *Wi mu seti kondre bun Wi* sa feti, gi Sranan* Goedemorgen, jongens en meisjes. Goedemorgen, juffrouw. Collega's. Ik wens jullie een fijne dag toe. Eigenlijk een fijne werkweek. Jongens en meisjes, doe je best. Zet je beentje voort. Ja? Een fijne dag voor jullie. Na de opening van de dag gaat iedereen rustig naar z'n klas. De eerste les is vandaag Nederlands. Een les over afkortingen. Dit betekent? Zogenaamd. Zogenaamd. Hennah, iedereen heeft hier dezelfde bloes aan. Ja. In Suriname hebben de kinderen een schooluniform. Er is lang over gesproken. De kinderen willen natuurlijk liever hun mooiste kleren aan. Maar hier is voor gekozen omdat het gelijkheid brengt. Niemand heeft merkkleding. Iedereen heeft hetzelfde aan. Zo is de basis gelijk. Het weer vandaag is heerlijk. Er was een fel regenbuitje, maar dat was zo voorbij. Over het weer gesproken... Suriname heeft een typisch tropisch-regenwoudklimaat. Dat betekent een korte en een lange regenperiode... en een korte en een lange 'droge tijd'. De korte regenperiode is in december, maar vooral in januari. De lange regentijd is van april tot juli. De korte droge tijd is meestal in februari-maart. En de lange droge tijd van augustus tot en met november. In de regentijd regent het niet de hele dag. Meestal maar een korte periode aan het einde van de middag... van korte, maar wel hevige buien. De gemiddelde temperatuur in Suriname is 28 graden! Maar in de droge tijd kan het kwik nog hoger oplopen... en zijn temperaturen van 30 graden zeker niet van de lucht! Dit is mooi, zeg. Ja, prachtig. Het is de koningin van Paramaribo. Zo noemen wij haar. Ze staat nu in de steigers. Ze wordt geschilderd. Dat moet soms gebeuren. Het is het grootste houten kerkgebouw in de wereld!Echt? En het staat ook op de Werelderfgoedlijst van de UNESCO. Dat betekent dat het niet alleen belangrijk is voor Suriname... maar voor de hele wereld, volgens de UNESCO. Dus moet je het goed bijhouden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425656 199 2032-12-31T22:00:00+00:00 15009 2013-05-20T20:00:00+00:00 yes no Suriname Zuid-Amerika cultuur https://schooltv.nl/video-item/de-cultuur-in-paramaribo-met-een-vleugje-nederland 2024-07-09T08:27:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13857.w613.r16-9.9dc3c51.webp De cultuur in Paramaribo | Met een vleugje Nederland In Fort Zeelandia vinden we het antwoord op de vraag... hoe al die bevolkingsgroepen in Suriname terecht zijn gekomen. Wauw. Fort Zeelandia is een belangrijke plek in de Surinaamse geschiedenis. Wauw. Wat een uitzicht. Zo'n 500 jaar geleden kwamen de eerste Europeanen aan in Suriname. Ze kwamen omdat 't verhaal ging dat het hier het El Dorado was: Dat je het goud hier van de grond kon oprapen... en dat hier een koning woonde die baadde in goud. En? Nee. Niks van waar? Niets van waar! Maar wat ze wel aantroffen, was een schitterend land. En de eerste bewoners, de indianen, die hier al waren. Uiteindelijk zijn er meer Europeanen gekomen. We hebben hier eerst de Fransen gehad. Daarna kregen we de Engelsen, en daarna de Nederlanders. De Nederlanders bleven. Die dachten: geen goud, dan stoppen we zelf wat in de grond. Die begonnen koffie-, suiker- en katoenplantages. Maar ze hadden wel mensen nodig om op de plantages te werken. Want de indianen waren niet zo sterk. Dus hebben ze slaven uit Afrika gehaald. Die slaven kwamen ook weer via deze rivier het land binnen. Miljoenen slaven werden over de oceaan vervoerd... en op markten verkocht aan rijke plantagehouders. De slaven werden gedwongen op tabaksplantages... suikerrietplantages en koffieplantages te werken. Ze hadden geen rechten, geen enkele vrijheid. Slaven waren eigendom van de plantagehouder. Van de Nederlanders wordt gezegd dat zij de wreedste slavenmeesters waren. Veel slaven op hun plantages vluchtten als ze de kans kregen. Maar als ze dan gepakt werden, werden ze naar het fort gebracht. En dan werden ze hier gestraft. Gelukkig kwam aan de afschuwelijke tijd van de slavernij een einde. 150 jaar geleden vochten de slaven zich vrij. Een standbeeld herinnert aan hun vrijheidsstrijd. Bart, dit is Kwakoe. Kwakoe? Ja. Kwakoe is het symbool van de slaven die vrij werden op 1 juli 1863... bijna 150 jaar geleden. Zie je de ketenen? In Suriname zeggen we: 'keti koti', 'de ketenen zijn gesneden'. Vrijheid. En daarom staat hij zo: Hier ben ik. Dit ben ik. Kwakoe heeft niet echt bestaan, maar hij is het symbool... van de strijd die is gevoerd. SLAVENLIED In het centrum van Paramaribo herinneren veel dingen... aan de tijd dat de Nederlanders in Suriname de baas waren. De witte houten huizen zijn typisch Nederlands... maar ook sommige straatnamen. Korte Kerkstraat, Noorderkerkstraat, Heerenstraat, Watermolenstraat, Oude Hofstraat. Er is nog iets wat herinnert aan de tijd dat de Nederlanders hier de baas waren. En dat is dit Presidentieel Paleis. Vroeger woonde hier de gouverneur uit Nederland. Maar in 1975 is Suriname onafhankelijk geworden. Ongeveer 40 jaar geleden. Toen werden we baas in eigen huis. Dat wordt nog elk jaar gevierd op 25 november, Onafhankelijkheidsdag. Dat vieren we allemaal, alle bevolkingsgroepen. GEJUICH EN VUURWERK Jij wilde een typisch Surinaams gerecht eten.Heel graag. Maar intussen weet je dat we geen typisch Surinaamse gerechten hebben! Vanwege al die culturen. Dus heb ik dit voor je bedacht! Oke, we beginnen met iets wat je zeker niet kent. Dat is de heri heri, van de mensen uit het binnenland. Oke.Nu krijg je een stukje hindoestaanse kerriekip. En een stukje roti. En ook nog een sateetje. Is deze bami van de Chinezen of van de Javanen? Van de Javanen. Die is iets dikker. Moksi alesi van de creoolse keuken. En dan hebben we nog wat dim sum-hapjes van de Chinees. Nou, nu heb je een bord vol. Ik heb nu gewoon heel Suriname op m'n bord liggen! Zo simpel is dat. Smakelijk eten. Eet smakelijk. In het Surinaams zeggen we: nyan switi. Nyan switi?M-hm. Eet smakelijk! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425657 304 2032-12-31T22:00:00+00:00 12606 2013-05-20T20:00:00+00:00 yes no Zuid-Amerika Suriname bevolking https://schooltv.nl/video-item/paramaribo-een-smeltkroes-van-culturen 2024-01-04T10:32:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13859.w613.r16-9.a440ed8.webp Paramaribo | Een smeltkroes van culturen Ik wil Paramaribo zien. Blauwe lucht, lekker temperatuurtje, ik heb het prima naar m'n zin.Het valt me op dat veel huizen wit geschilderd zijn en dat ze van hout zijn gemaakt. Je hebt vast wel eens van Suriname en Paramaribo gehoord, maar waar ligt het precies? De Republiek Suriname ligt aan de noordoostkust van Zuid-Amerika. Het is vanuit Nederland zo'n negen uur vliegen. Suriname is vier keer zo groot als Nederland, maar er wonen slechts 500.000 mensen! Dat is het inwoneraantal van Den Haag. Suriname heeft heel veel bos. Dit gebied is tropisch regenwoud. Tropisch, omdat het dicht bij de evenaar ligt en regenwoud omdat het een groot bos is waar het veel regent. Langs de kust liggen veel dorpen en ook de hoofdstad Paramaribo. In Paramaribo woont de helft van de inwoners van Suriname: Zo'n 250.000 mensen hebben er hun huis. Hier in Suriname woont ook Hennah Draaibaar. Hennah Draaibaar is correspondente vanuit Paramaribo. Als er nieuws is uit Suriname, is Hennah vaak op televisie. Ze weet alles over Suriname en ze woont al lang in Paramaribo. Bovendien is Hennah eindredacteur van het Jeugdjournaal in Suriname. Dus als er iemand is die mij de komende drie dagen op sleeptouw kan nemen, dan is het Hennah. Goeiemorgen, Bart. Hee, Hennah. Hoi! Leuk dat je er bent. Ja, leuk om hier te zijn. In de auto, op weg naar een van de drukste plekjes van Paramaribo. Dat is de markt! Hennah vertelt waarom we hier zijn. Wat ik mooi vind is de cultuur van Suriname, de verscheidenheid. Wij zijn uit verschillende delen van de wereld gekomen en onze eigen cultuur hebben gemaakt. We hebben Javanen, hindoestanen, creolen, noem het maar op. Dus Paramaribo is, en Suriname is een mix van culturen, van verschillende achtergronden en we delen alles. Vooral het eten. Mag ik een dawet? Een wat? Een dawet. Dat is een drankje van kokosmelk en een siroop van citroengras. Je moet het echt even proberen. Dank je wel. Hoe heette het? Dawet. Dawet. Lekker! Dat dacht ik. Fris! Dat heeft de Javaanse keuken ons te bieden. Alle kleuren en culturen kom je op de markt in Paramaribo tegen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425658 169 2032-12-31T22:00:00+00:00 5465 2013-05-20T20:00:00+00:00 yes no Suriname Zuid-Amerika bevolking https://schooltv.nl/video-item/leven-in-johannesburg-achter-dikke-muren 2024-01-04T10:32:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13861.w613.r16-9.4d5e34a.webp Leven in Johannesburg | Achter dikke muren Is het hier? Ja, hier zijn we. Het is warm, man. Ja, het is bijna 30 graden. Over het weer gesproken: Zuid-Afrika is een groot land... en heeft daardoor verschillende klimaten. Het Kaapse Schiereiland heeft een mediterraan klimaat. Het binnenland heeft een gematigd klimaat. Sommige kuststreken hebben een subtropisch klimaat. Net als in Nederland zijn er verschillende seizoenen. Maar doordat Zuid-Afrika ten zuiden van de evenaar ligt...is het hier winter als het bij ons zomer is en andersom. Waar zijn we nu, Elles? Is dit een grens? Dat lijkt zo, he? Dit is een ommuurde wijk. Om deze hele wijk zit een muur en je komt er alleen in als je hier woont. Dit is dus ook Johannesburg: Een zwaarbewaakte wijk met grote huizen achter hoge muren. Voor alle ingangen zitten slagbomen. En voor we naar binnen mogen, wordt alles gecontroleerd. OK. You're visiting them? Yes. Er wordt gebeld met de bewoners of je echt bent uitgenodigd. Als alles in orde is, gaan de metalen tanden omlaag en de slagboom omhoog. Yes! We zijn binnen. We hebben afgesproken met de familie Buwalda. Ze komen uit Nederland, maar wonen al een tijdje in deze chique wijk. Wauw, Elles, wat een huis. Mooi he. Überhaupt, wat een enorme huizen en auto's hier. Ja, dit is echt een villawijk. Maar met een muur erom... waardoor de bewoners zich veiliger voelen. Hallo! Hallo!! Hoi. Ik ben Bart. Sofie. We worden heel hartelijk welkom geheten door de hele familie. De koffie met gebak staat al klaar. Het is hier heel normaal dat je die drinkt in de tuin... met zwembad. Sofie is hier geboren, maar ze spreekt prima Nederlands. Ze vertelt me hoe 't is om in deze wijk te wonen. Ik vind het best lekker. Ik kan gewoon met de hond lopen, met mijn vriendinnetjes fietsen... en op straat spelen met een bal. En in de stad kan dat niet? Nee, dat denk ik niet. Dat is niet zo veilig. Wij hebben een grote muur. Het is niet zo veilig in de stad. Ja, zo kun je dus ook wonen in Johannesburg. Hai!Doei! Poeh, dat is wat anders dan Soweto. Op nu naar de Witwatersrand- universiteit... een van de grootste universiteiten van het land. President Mandela heeft hier gestudeerd. Ik heb je meegenomen naar de bekendste universiteit van Johannesburg. Je hebt Soweto nu gezien, een zwarte wijk en een ommuurde wijk waar vooral blanke mensen wonen. Maar het is niet zo zwart-wit. Deze jongeren zijn geboren na de apartheid. Ze gaan samen naar school. Dit is de 'vrijgeboren' generatie. Je ziet hier dat het in de toekomst veel beter gaat met dit land. Jij houdt van voetbal, he? Klopt! We zijn bij DE wedstrijd in Zuid-Afrika: De Kaiser Chiefs tegen de Pirates. Een soort Ajax-Feyenoord? Ja! Wil je een Pirates-supporter zijn, een piraat... of een chief, een stamhoofd? Ik ken de clubs niet! Maar de piraten klinkt spannend. Pirates! Go, go, go! Chiefs! Wauw!! Ongelofelijk! 90.000 mensen passen in dit stadion. Zo'n groot stadion hebben we in Nederland niet. En kijk eens om je heen: De Pirates- en de Chiefs-supporters zitten naast elkaar. En ze slaan elkaar niet de hersens in! Nee, er wordt hier niet gevochten. Wat goed. Pirates!! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425659 268 2032-12-31T22:00:00+00:00 3775 2013-05-20T20:00:00+00:00 yes no Afrika armoede Zuid-Afrika bevolking https://schooltv.nl/video-item/johannesburg-de-grootste-stad-in-zuid-afrika 2024-01-04T10:32:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13863.w613.r16-9.474fa1f.webp Johannesburg | De grootste stad in Zuid-Afrika Zuid-Afrika is een land in Afrika. Vanuit Nederland doe je er met het vliegtuig zo'n elf uur over. Zuid-Afrika, de naam zegt het al, ligt op de zuidpunt van Afrika. Het is een groot land: Groter dan Nederland, België, Duitsland, Frankrijk en Italië bij elkaar. En er wonen ook nog eens een heleboel mensen, 52 miljoen mensen. Dat is meer dan drie keer zo veel als in Nederland. Ik heb zo dadelijk afgesproken met Elles van Gelder. Elles is correspondent in Johannesburg. Als er groot of klein nieuws is uit Zuid-Afrika, schrijft Elles daar artikelen over. Soms is ze ook op de radio of op tv om alles uit te leggen. Elles weet dus een hele hoop over Zuid-Afrika. En over Johannesburg, want ze woont hier al meer dan vijf jaar. Wat een uitzicht!Ja, mooi, he? Voor we de stad in duiken, vertel ik je wat over Zuid-Afrika. De eerste keer dat een Europeaan voet zette op deze grond, was in 1488. Dat was een Portugees, Bartolomeu Dias. Het duurde even voor ie aan wal kon, want het stormde erg. Maar uiteindelijk kwam hij aan. 200 jaar later kwamen de Nederlanders. Daarom wordt hier nog Afrikaans gesproken, dat lijkt op Nederlands. We noemen het ook wel 'baby-Nederlands.' Maar je hoort ook veel Engels. Want rond 1800 veroverden de Britten Zuid-Afrika. Zowel de Britten als de Nederlanders onderdrukten de zwarte bevolking. Waar komt de naam Johannesburg vandaan? We weten het niet precies. Het gaat om ene Johan, het heeft dus Nederlandse wortels. We weten niet helemaal precies wie hij was. Waarschijnlijk een goudzoeker. Want goud is de enige reden dat Johannesburg hier ligt. 130 jaar geleden werd hier goud gevonden. Toen kwam iedereen hier. Ook ene Johan. Dus het was waarschijnlijk een Nederlandse goudzoeker... aan wie de stad zijn naam te denken heeft. Ja. We rijden verder. Ik zie overal rond Johannesburg grote witte platte bergen. Elles heeft over die bergen een gouden verhaal, echt waar. Ik vertelde dat hier goud gevonden werd. Nog steeds, er is veel mijnbouw. Goud, maar ook steenkool en platina. En als je honderd jaar grond afgraaft dat moet ergens worden neergelegd. Dus dit komt uit die mijnen. Ik weet niet of je het kunt zien, maar hier zit nog goud in! Want ze kunnen niet alles eruit halen. Dus we lopen hu over goud! Echt waar? Dan neem ik een stukje mee! Ik ga je verschillende kanten van de stad laten zien. We beginnen hier, maar daarna... Wat bedoel je? How are you? Hello, how are you? Hi! Wat was dat teken nou? Zo weet de taxichauffeur waar je naartoe moet. Er zijn elf officiële talen hier. Niet iedereen spreekt dezelfde taal. En zo geef je aan: Ik wil naar het centrum. Dit betekent: het centrum? Ja! Niet iedereen kan een auto of prive-taxi betalen. Dus daarom zie je in Johannesburg honderden taxibusjes rijden. We zijn nu met de minibus naar Soweto gegaan. We gaan niet lopen, want Soweto is veel te groot. Ik heb wat geregeld. Fietsen! Ja! Wooo! Hooo! Hahaha! We rijden hier door een typische wijk in Soweto. De huisjes zijn kleine arbeidershuisjes van vroeger. Hoe werden die genoemd, zei je? Luciferdoosjes! Omdat ze zo klein zijn? Ja. Van het ene op het andere moment rijden we een heel andere wijk in. Ja, binnen de township Soweto heb je weer arme en rijke wijken. Is dit een van de armste wijken? Ja, een van de armere. De grootste wijk in Johannesburg, Soweto, heeft verschillende gezichten. Sommige mensen hebben behoorlijke huizen, maar de armsten moeten het doen met hutjes van golfplaten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425660 281 2032-12-31T22:00:00+00:00 9589 2013-05-20T20:00:00+00:00 yes no Zuid-Afrika Afrika bevolking armoede criminaliteit https://schooltv.nl/video-item/de-hazelworm-een-hagedis-zonder-pootjes 2024-01-04T10:32:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13865.w613.r16-9.492def1.webp De hazelworm | Een hagedis zonder pootjes Dit dier lijkt misschien een slang, maar is het niet. De hazelworm is een hagedis, een hagedis zonder pootjes! Hagedissen zijn reptielen. In Nederland leven zes verschillende soorten reptielen: vier hagedissen en twee slangen. De vier hagedissen zijn: de hazelworm, de levendbarende hagedis, de zandhagedis en de muurhagedis. De twee slangen zijn: de ringslang en de adder. Hazelwormen hebben een langerekt rond lichaam. Ze zijn lichtbruin of bronsachtig van kleur en hebben ronde schubben. Hazelwormen lijken misschien veel op slangen, maar er zijn verschillen. Hazelwormen glanzen meer en hebben geen duidelijke nek. Slangen wel, zoals je bij deze adder goed kan zien. Er zijn meer verschillen. Hazelwormen hebben oogleden en kunnen hun ogen dus dichtdoen, slangen niet. Ook het vervellen gaat anders. Hazelwormen werpen hun vervellingshuid niet in een keer af, maar in flarden. Bij slangen wordt de huid meestal in zijn geheel afgeworpen. Hazelwormen laten zich bijna nooit zien, want meestal zitten ze goed verscholen onder bladeren en struiken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425661 86 2032-12-31T22:00:00+00:00 13256 2013-07-14T20:00:00+00:00 yes no worm reptiel hagedis slang https://schooltv.nl/video-item/gehoor-een-van-je-zintuigen 2024-01-16T15:52:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13867.w613.r16-9.2124e0b.webp Gehoor | Één van je zintuigen Geluid is trillende lucht. Deze trillingen worden opgevangen door onze oren. Door de specifieke vorm van de oorschelp worden de geluiden onze gehoorgang in gestuurd. Aan het einde van de gehoorgang botsen de geluidsgolven tegen ons trommelvlies aan, waardoor deze gaat trillen. Aan het trommelvlies zitten een serie botjes vast, de gehoorbeentjes. De gehoorbeentjes zijn de kleinste botjes in je lichaam en bestaan uit de hamer, het aambeeld en de stijgbeugel. Deze versterken de trillingen en geven deze door aan het slakkenhuis. Het slakkenhuis is gevuld met een speciaal vocht dat nu in beweging wordt gebracht. In dit vocht zitten miljoenen haartjes die door de beweging actief worden. De haartjes vertalen de beweging in een elektrisch signaal welke via zenuwcellen aan de gehoorzenuw wordt doorgegeven. De gehoorzenuw geeft het signaal door aan het gehoorgebied in je hersenen. Door worden de signalen herkend, bijvoorbeeld als leuke muziek om op te dansen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425663 90 2032-12-31T22:00:00+00:00 97085 2013-06-24T20:00:00+00:00 yes no oor trommelvlies gehoorschade zintuig horen https://schooltv.nl/video-item/eendenmossels-kleine-kreeftachtige-diertjes-die-leven-in-zee 2024-01-04T10:32:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13869.w613.r16-9.3bdf120.webp Eendenmossels | Kleine kreeftachtige diertjes die leven in zee Rankpotigen zijn kreeftachtige diertjes met een lichaam dat omgeven is door een schild van kalkplaatjes. Wereldwijd zijn er ongeveer 800 soorten rankpotigen bekend. Ze komen alleen in zee voor. Met hun lange, dunne, behaarde poten, filteren ze voedseldeeltjes uit het water en kunnen zij zich vasthechten aan drijvende voorwerpen, zoals drijfhout of zeedieren zoals zeeschildpadden of walvissen. Bekende rankpotigen zijn zeepokken en eendenmossels. Er bestaan zo’n 420 soorten eendenmossels. Aan onze kust zijn er zes soorten eendenmossels gevonden. De algemeenste Nederlandse soort is de Gewone eendenmossel. Zeepokken en eendenmossels komen ook samen voor. In deze pot zit een hele bijzondere combinatie. Deze eendenmossels hebben zich vastgehecht aan deze grote zeepokken. En de zeepokken zijn hebben zich weer vastgehecht op een walvis! Charles Darwin, die bekend staat om de evolutietheorie, heeft de eendenmossel voor het eerst beschreven. Acht jaar van zijn leven besteedde hij daaraan. Darwin ontdekte dat de mannetjes minuscuul klein zijn. Het zijn een soort parasieten die in de vrouwtjes leven. Degene die je hier ziet zijn dus allemaal vrouwtjes. Met name in Spanje worden deze eetbare eendenmossels gezien als een delicatesse. De soort komt onder andere voor aan de kust van Zuid-Frankrijk en Spanje. Het dier leeft, vaak in grote aantallen, op rotskusten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425664 91 2032-12-31T22:00:00+00:00 2293 2013-07-14T20:00:00+00:00 yes no mossel zee eend schelp https://schooltv.nl/video-item/de-cultuur-in-new-delhi-chaos-drukte-en-armoede 2024-01-04T10:32:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13871.w613.r16-9.2190430.webp De cultuur in New Delhi | Chaos, drukte en armoede In Delhi zie ik overal op straat etende mensen. Wat ze ook klaarmaken, het ruikt allemaal heerlijk. De een kookt een bonengerecht, deze man iets met deeg: chapati's. Dat zijn broodjes volgens Indiaas recept. Ze zien er heerlijk uit! Vlak voor een ander eettentje ligt een dode rat! Daardoor verdwijnt mijn eetlust toch wel een beetje. Deze man maakt ijsblokjes in een oude binnenband. Ik zou zo'n ijsblokje niet in m'n cola durven doen. Lucas, in de chaos van deze stad zie ik veel kleine eetkraampjes. Zijn die nou hygiënisch? Nou, hygiëne is wel een probleem in India. Er is veel vuilnis. De riolering is vaak slecht. Dingen staan hier midden op straat. Het water is niet zo goed gezuiverd. Er zitten vaak bacteriën in. Als jij dit eet, krijg je wel wat last van je maag. Maar Indiërs, je ziet het, genieten ervan. Ze smullen ervan. Zullen we hier een kopje thee drinken? Ja, lekker. Cheers! Cheers. Wauw, man, wat een mooie stad. Wat 'n chaos, he? Het is wel heftig. Alles gebeurt door elkaar. Dat klopt. In Nederland worden dingen van tevoren gepland. Waar wonen mensen? In een woonwijk. Waar gaan ze winkelen? In een winkelcentrum. En bedrijven en fabrieken staan ook apart, op een industrieterrein. Hier is dat allemaal bij elkaar. Je ziet hier een winkel, of een restaurantje. Hierboven maken ze misschien wel dingen, een fabriekje. En daarboven wonen de eigenaars van het restaurantje. Allemaal op een plek. Na de thee neemt Lucas me mee naar de Khari Baoli... de grootste kruidenmarkt van India. Al die kruiden gaan in mijn keel zitten! Prachtige pepers. Moet je kijken, zakken vol. In het Indiase eten zijn kruiden veel belangrijker dan bij ons. Ze worden ook geëxporteerd. In Nederland kun je kruiden kopen uit India, die zijn beroemd. Dit is een exportproduct. Zijn er meer goederen die vanuit India... naar het buitenland worden geëxporteerd? Ja, Indiase thee is wereldberoemd. En denk aan je kleding. In je kledingkast hangen ongetwijfeld kledingstukken... die in India zijn gemaakt. Dat is een hele grote industrie. En spotgoedkoop, omdat mensen in India ontzettend weinig verdienen. India is zo groot dat het verschillende klimaten heeft. In Delhi heerst een warm Chinaklimaat... met verschillende seizoenen, een natte zomer en een droge winter. Vanaf maart waait er in Delhi een warme wind... die zorgt voor hoge temperaturen van ongeveer juni tot oktober. In juni is de luchtvochtigheid hoog vanwege de regenperiode. In november begint de korte winter, met januari als koudste maand. Het is dan ongeveer 20 graden. Januari kenmerkt zich ook door heel veel mist. Van de kruidenmarkt rijden we met een fietsriksja naar het hotel. Zwaar werk, rijden op zo'n fietstaxi! Onderweg komen we langs een mooie moskee. En dan zit de tweede dag erop. Wat een mooie en gezellige stad is het oude Delhi. Maar ook erg druk en er is veel armoede. Nu snel slapen. Laatste dag!Ja, gaat snel. Jammer! Je hebt veel gezien.Zeker. New Delhi, Oud-Delhi.Chaos! Het enorme contrast tussen die twee. Ja. Hier ook weer: Het verschil tussen rijk en arm. Prachtige, statige gebouwen, dure auto's. Maar hier rechtsaf, achter dit huizenblok... is alles heel anders. Oke. Ik kan m'n ogen nauwelijks geloven. Dit is 2 minuten lopen van de wijk met villa's en dure auto's... waar we net liepen. De armoede in India is groot. Waar ik nu loop, leven mensen die echt bijna niets hebben. India is het land met de meeste arme mensen ter wereld. De helft van de kinderen krijgt te weinig te eten. En wat ze eten, is vaak niet gezond genoeg. Dit is wat je noemt een sloppenwijk. Hier wonen de arme mensen van India. Je ziet dit vooral in de grote steden. Kleine huisjes, weinig elektriciteit en weinig water. Deze kinderen verdelen 's ochtends het beschikbare water. Die kinderen moeten toch naar school?Ja, het is nu schooltijd. Maar de ouders houden de kinderen liever thuis... dan kunnen ze helpen in de huishouding of wat geld verdienen. Ze verkopen bijvoorbeeld dingetjes of verzamelen afval... en verkopen dat. Als ze 's avonds thuiskomen, hebben ze een beetje geld verdiend... waarvan eten kan worden gekocht. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425665 290 2032-12-31T22:00:00+00:00 15469 2013-05-20T20:00:00+00:00 yes no Azië India bevolking https://schooltv.nl/video-item/new-delhi-een-grote-stad-in-india 2024-01-04T10:32:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13873.w613.r16-9.cfc32f1.webp New Delhi | Een grote stad in India India is een land in Zuid-Azië. Met het vliegtuig doe je er vanuit Nederland 8 uur over. India is 75 keer groter dan Nederland. Er wonen meer dan 1 miljard mensen. Een van de grootste steden is Delhi. New Delhi is maar een klein deel van Delhi. Maar wel de hoofdstad. Zo ziet New Delhi er vanboven uit. Als er groot of klein nieuws is uit India of uit een van de omliggende landen dan is Lucas te zien in het NOS-journaal. Hij legt dan alles uit. Lucas weet niet alleen alles over het land en woont er ook. Hier in Delhi. Ik bof dus dat hij de komende drie dagen mijn gids is. Ja, er is nog wel een dingetje dat je moet weten over India. Je gaat de komende dagen af en toe mensen zien met een stip tussen hun ogen. Dat is een teken dat mensen hindoe zijn. En het hindoeisme is met afstand de oudste godsdienst op aarde. Dus die ontstond veel eerder dan de godsdiensten die wij bijvoorbeeld kennen. En wat goed is om te onthouden over het hindoeisme, het verschilt op een ding van andere religies, in het hindoeisme heb je heel veel goden. Andere religies 1 god, hindoes heel veel goden, voor alles hebben ze wel een god, wel duizenden. Oke Bart, vandaag gaan we het echte India verkennen. Je mag wel zeggen, heel India op een vierkante kilometer. Dus ik zou zeggen, zet je schrap! Wat een drukte, hee. Niet normaal, he. Oke, even goed opletten. Dit is geen kruispunt als in Nederland. Zijn hier verkeersregels? Want iedereen doet maar wat, toch? Ja, er zijn wel regels, maar niemand houdt zich eraan. Nee. Als je hier om je heen kijkt... Meer dan de helft van de automobilisten heeft geen rijbewijs. Ze hebben een gekocht rijbewijs of leren autorijden van hun vader. Dus veel mensen hebben nooit leren rijden van een rij-instructeur. En die doen maar wat. Lucas, wat is dit? Midden in de stad opeens een enorme vuilnishoop. Ja, het is wel smerig, he. Ja. Hier zie je dat alles hier een beetje minder goed geregeld is. Er komt vuilnis, maar er is geen vuilniswagen die het vuilnis komt ophalen. Dus het ligt hier een poos te wachten. Maar kijk, deze jongens pikken het papier en het plastic eruit. Dat kunnen ze hergebruiken, verkopen. Bij ons gaat het weg, hier wordt het opnieuw gebruikt. Iedereen kijkt of er nog wat bruikbaars tussen zit. Ja, precies. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425666 183 2032-12-31T22:00:00+00:00 9763 2013-05-20T20:00:00+00:00 yes no Azië bevolking India https://schooltv.nl/video-item/de-beekprik-een-bijzonder-visje 2024-01-04T10:32:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13875.w613.r16-9.ab03a9b.webp De beekprik | Een bijzonder visje Dit diertje heeft een bijzondere naam: de beekprik. Het is een langwerpig visje met een vreemde zuigsnuit en 7 kieuwen net achter zijn kop. Hij lijkt een beetje op een paling, maar is een stuk kleiner: hij kan namelijk ongeveer 10 tot 15 centimeter lang worden. De beekprik heet beekprik om 2 redenen, zijn lichaam is langgerekt en lijkt een beetje op een speld, het is dus een soort prik. En de naam BEEKprik komt ook doordat hij vooral in beekjes voorkomt. En wat ook bijzonder is aan het dier, is zijn levenswijze. De eerste 6 jaar van zijn leven leeft de beekprik als larve op de bodem van de beek. Hij lijkt dan nog een beetje op een regenworm en heeft geen ogen. Pas na die 6 jaar, in de lente, ondergaat de beekprik een metamorfose. Hij wordt volwassen. Het dier krijgt nu eindelijk ogen en vinnen en kan gaan rondzwemmen. Ook krijgt hij geslachtsorganen, en dat betekent dat hij kan gaan paren. En ook dat doen ze op een speciale manier. Arthur: Het paren van de beekprik gebeurt in het voorjaar, als watertemperatuur wat toeneemt. De beekprikken zoeken in de snelstromende stukken van deze beek plekken waar grind aanwezig is. In dat grind maken ze dan een mooi kuiltje om hun eitjes in te leggen. Kijk hier zie je duidelijk dat er kuiltjes gemaakt zijn, die zijn een stuk witter. Al die beekprikken hebben met hun mond de steentjes aan de kant gelegd, om zo een kuiltje te maken. In die kuiltjes zetten de vrouwtjes hun eitjes af. De mannetjes gaan daar dan boven hangen en zetten hun zaadcellen af. Ze kronkelen hierbij om elkaar heen. De beekprik sterft enkele dagen na het paren. De beekprik is bedreigd geweest omdat in veel beken het water vervuild is geweest in het verleden. En ook veel beken zijn ook recht getrokken. Die waren kronkelend en zijn nu rechtgemaakt, en daar houdt de beekprik ook niet van. Maar inmiddels is de waterkwaliteit geen probleem meer. Dit is bijna drinkwater wat je hier ziet. En er is steeds meer aandacht voor de beekprik, dus het gaat eigenlijk goed met het soort. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425667 102 2032-12-31T22:00:00+00:00 2188 2013-07-10T20:00:00+00:00 yes no paling water dier vis Nederland https://schooltv.nl/video-item/hoe-teel-je-een-nieuwe-aardappelsoort-geslachtelijke-en-ongeslachtelijke-voortplanting 2025-10-15T07:11:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13877.w613.r16-9.3bbc838.webp Hoe teel je een nieuwe aardappelsoort? | Geslachtelijke en ongeslachtelijke voortplanting In het voorjaar knallen de bloemen uit de grond. Allerlei verschillende kleuren en vormen. Maar hoe teel je planten met allemaal dezelfde eigenschappen? Bij de groenteboer en in de supermarkt kun je kiezen uit veel verschillende soorten groente en vruchten van allerlei planten. Iedereen heeft nu eenmaal een andere smaak. Zo zijn er binnen een soort ook weer allerlei rassen. Je hebt kruimige aardappelen, vastkokende aardappelen, maar ook fritesaardappelen. Om nieuwe rassen te maken worden planten veredeld. Deze planten staan hier omdat wij kruisingen willen gaan maken om betere rassen te ontwikkelen. Uiteindelijk gaat het natuurlijk ons om de knollen die onder de grond zitten en ik kan hier even een paar knollen laten zien. Kijk: deze plant, die heeft verdikkingen van de wortel. En dat zijn de aardappelknollen. En dat is natuurlijk waar het ons uiteindelijk om gaat. De noodzaak om nieuwe rassen te blijven ontwikkelen is, omdat de smaak van de consument verandert door de jaren heen, maar ook omdat er nieuwe ziektes opduiken die de planten dus kunnen aantasten. Omdat het loof boven de grond groeit wordt dat constant aangevallen daar beestjes en schimmels van buiten. Maar omdat de aardappels ook in de grond groeien worden die ook weer aangevallen. Dus wij moeten zorgen dat een aardappelras resistent is tegen heel veel verschillende soorten ziektes en dat die tegelijkertijd ook een hoge opbrengst heeft natuurlijk. En de belangrijkste ziekte eigenlijk is de aardappelziekte en dat wordt veroorzaakt door de schimmel Fitoftora Infestans, dat is een schimmel die het blad aantast en binnen een paar dagen de hele plant vernietigt. Als een plantenras geteeld kan worden dat lekkere aardappels geeft en resistent is tegen de aardappelziekte, hoeven er ook minder bestrijdingsmiddel gebruikt te worden. En dat is weer goed voor het milieu. Het ras dat er uitkomt is dan een mix van de eigenschappen van de vader- en de moederplant. De informatie over de eigenschappen ligt op de chromosomen. Chromosomen zijn dunne sliertjes DNA die in de celkern van een cel zitten. Een aardappelplant heeft in iedere celkern 48 chromosomen. Om te ontrafelen op welke DNA-streng informatie over de resistentie ligt, wordt van alle planten een stukje blad afgenomen en het DNA onderzocht. Wat we nu gaan doen is het DNA er proberen uit te isoleren. Hier zitten kogeltjes in en daarmee wordt het bladmateriaal vermalen. Daarna gaan we het DNA oplossen in deze oplossing en al het ruwe bladmateriaal blijft onderin de buis. En na deze stap gaan we nog een keer een wasstap uitvoeren en nu zit ook het DNA in deze bovenstaande vloeistof. Uiteindelijk kunnen we dus via een aantal stappen het DNA zichtbaar maken en de gewenste planten selecteren. Dit is een plant die het resistentiegen heeft tegen Fitoftora en bij deze plant ontbreekt het resistentiegen tegen Fitoftora. Dus dit is uiteindelijk de plant die we willen hebben. Tegenwoordig wordt dit proces bijna helemaal met de computer gedaan en kan het DNA van 384 planten tegelijk bekeken worden. Die chromosomen hebben we inzichtelijk gemaakt van de aardappel en dit zijn een aantal chromosomen met heel veel genetische eigenschappen daarop. Dat is een hele ingewikkelde kaart, dus we hebben ook een versimpelde versie daarvan gemaakt en die gebruiken wij om erachter te komen welke kruising wij moeten maken. En hier staan dan de verschillende genen op die bijvoorbeeld een resistentie geven tegen de aardappelziekte, tegen Fitoftora Infestans. De bedoeling is nu dus een lekkere aardappel te krijgen die bestand is tegen de aardappelziekte. Maar hoe krijg je nu de chromosomen van deze plant en van deze plant bij elkaar? Aardappelen hebben 48 chromosomen. Als de mannelijke en vrouwelijke cellen bij elkaar komen bij bevruchting, zou je dan 96 chromosomen krijgen. Het dubbele aantal dus. Om in totaal weer 48 chromosomen te krijgen hebben we eerst geslachtscellen nodig met 24 chromosomen. Bij die bloemetje zie je heel duidelijk de gele stuifmeeldraden en wat daar uitkomt is de stijl met daarop de stamper. En die stuifmeeldraden leveren dus de mannelijke geslachtscellen en de eicel zit helemaal onderaan de stijl en daar groeit uiteindelijk de pollenbuis naartoe. In de helmknoppen en in het vruchtbeginsel wordt het aantal chromosomen gehalveerd. Er vindt celdeling plaats. De chromosomen worden verdeeld over de nieuwe cellen. Elke eicel en elke stuifmeelkorrel bevat daardoor de helft van het aantal chromosomen van de moedercel: 24 dus. En deze vorming van geslachtscellen noem je “meiose”. In de natuur brengen insecten het stuifmeel van de ene bloem op de andere bloem, maar wij willen heel gericht de kruising kunnen maken. Hier zie je een bloem van een plant die resistent is en wij gaan het stuifmeel verzamelen en dat brengen we dan op de stamper van een plant die heel lekker smakende aardappelen geeft. En dat heet dus “geslachtelijke voortplanting”. Een stuifmeelkorrel komt terecht op de stamper van dezelfde soort. De stuifmeelkorrel vormt dan een buis door de stijl. Die buis noemen we een “stuifmeelbuis”. Door de stuifmeelbuis gaat de kern met 24 chromosomen naar het zaadbeginsel. Als ie daar is aangekomen, barst de top van de stuifmeelbuis open. De kern van de stuifmeelkorrel versmelt met de eicelkern. De eicel is nu bevrucht en bestaat weer uit 48 chromosomen. Na bevruchting komt er een bes uit de bloem. In deze bes zitten allemaal zaadjes en elk zaadje kan uitgroeien tot een plantje. Elk zaadje heeft een andere combinatie van eigenschappen van de vader- en de moederplant. Als je deze zaadjes zaait krijg je dus deze plantjes. Dus in werkelijkheid zijn het allemaal zusjes van elkaar, maar elk plantje is verschillend ten opzichte van een ander plantje. Wanneer de plantjes uiteindelijk zo groot zijn, willen we eigenlijk weten welke plant nu de gewenste eigenschappen heeft en welke niet. Dus eigenlijk willen we van al deze plantjes weten of ze bijvoorbeeld dit gen hebben dat resistentie geeft tegen Fitoftora of dat ze dat gen niet hebben. En dat kunnen we in het laboratorium onderzoeken, maar dan moeten we wel eerst van elk plantje een stukje blad plukken en dan kunnen we daaruit het DNA isoleren. Dus nu weten we dat deze twee planten de juiste combinatie van eigenschappen hebben, alleen we willen graag heel veel knollen hebben van deze planten en daarom moeten we ze gaan vermeerderen. Je stopt een knol in de grond. Er komen uitlopers aan. Steeds meer aardappels. Ze zijn allemaal gelijk. Dat noemen we “ongeslachtelijke voortplanting”. Er zijn geen geslachtscellen nodig, maar uitlopers. En zo maken we van één knol het jaar daarna 10, en het jaar daarna 100. Dus deze aardappel gaat straks in de grond en die worden aan het eind van het jaar weer geoogst. En uiteindelijk hebben we genoeg pootgoed om aan een pootgoedteler te kunnen verkopen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425668 505 2032-12-31T22:00:00+00:00 29481 2013-06-06T20:00:00+00:00 yes no chromosoom meiose aardappel voortplanting celdeling resistentie https://schooltv.nl/video-item/bevruchting-bij-een-aardappelplant-geslachtscellen-vormen-bestuiving-bevruchting 2024-01-04T10:32:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13879.w613.r16-9.fc58cf9.webp Bevruchting bij een aardappelplant | Geslachtscellen vormen, bestuiving, bevruchting In de geslachtsorganen in de bloem van deze aardappelplant worden de geslachtscellen gevormd. In de helmknoppen en in het vruchtbeginsel wordt het aantal chromosomen gehalveerd. Er vindt celdeling plaats. De 48 chromosomen worden verdeeld over de nieuwe cellen. Elke eicel en elke stuifmeelkorrel bevat daardoor de helft van het aantal chromosomen van de moedercel: 24 dus. En deze vorming van geslachtscellen noem je “meiose”. Een stuifmeelkorrel komt terecht op de stamper van dezelfde soort. De stuifmeelkorrel vormt dan een buis door de stijl. Die buis noemen we een “stuifmeelbuis”. Door de stuifmeelbuis gaat de kern met 24 chromosomen naar het zaadbeginsel. Als ie daar is aangekomen, barst de top van de stuifmeelbuis open. De kern van de stuifmeelkorrel versmelt met de eicelkern. De eicel is nu bevrucht en bestaat weer uit 48 chromosomen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425669 61 2032-12-31T22:00:00+00:00 10583 2013-06-05T20:00:00+00:00 yes no chromosoom bevruchten stuifmeel aardappel eicel meiose https://schooltv.nl/video-item/planten-in-extreme-omstandigheden-aanpassen-om-te-overleven 2024-01-16T15:02:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13881.w613.r16-9.ae5e796.webp Planten in extreme omstandigheden | Aanpassen om te overleven Alles wat leeft gaat uiteindelijk dood. Soms lijkt iets dood, maar is dat ook zo? Droog, extreem warm of juist heel koud. In iedere biotoop vindt je planten die zich juist daar thuis voelen. Dit is de Roos van Jericho, het is een hele bijzondere plant, omdat het een woestijnvaren is die 50 jaar zonder water kan. En wat hij dan doet als het droog is, dan krult hij zich helemaal op, maar als het dan even gaat regenen, dan nemen zijn bladeren en zijn hele korte worteltjes, die nemen even snel wat water op en wat er dan gebeurt is dat ie zich helemaal uitvouwt als een bloem. En dan wordt de plant weer groen, dan krijgt ie bladgroenkorrels en zo blijft ie dus heel mooi groeien totdat het weer droog wordt, krult ie zichzelf weer terug en dan kan ie eventueel nog 50 jaar in rust blijven! Als wij het koud hebben krijgen we kippenvel en trekken we dikke kleding aan. Als het heet is, passen we onze kleding aan en zweten we. Ook planten hebben allerlei aanpassingen zodat ze kunnen overleven in de omgeving waar ze voorkomen. Net als de Roos van Jericho. En het is zelfs zo, dat als het heel hard waait, zou hij eventueel met de wind meegenomen kunnen worden om naar een betere plek geblazen te worden. En dan kan hij dus weer verder gaan met groeien. Nou, bijna het tegenovergestelde van de Roos van Jericho is deze plant: dit is een pentas, hij komt uit Indonesië en dit is een vleesetende plant en waarom is hij vleesetend? Want hij heeft voldoende water, waar hij leeft is het altijd nat, maar er zitten bijna geen voedingsstoffen in de grond. Dus om toch te kunnen overleven vangt hij kleine, in dit geval kleine insectjes in zijn bekers, die verdrinken in een laagje met een soort speeksel, met enzymen, en die voedingsstoffen worden dan opgenomen en in het systeem van de plant gebracht waardoor hij kan gaan groeien. En zo kan dit plantje in tegenstelling tot heel veel andere planten groeien op plekken die eigenlijk veel te arm zijn aan voedingsstoffen. Waar planten ook leven, ze hebben water, licht, koolstofdioxide en voedingszouten nodig om te groeien, bloeien en gezond te blijven. Hier hebben we een doorsnee vaatplant, een gewone zaadplant. Deze plant heeft behoorlijk grote wortels die redelijk diep reiken. En dit is ook een plant die eigenlijk altijd lekker in een vochtige ruimte staat, heeft ook zachte bladeren met heel veel huidmondjes en op het moment dat deze de huidmondjes openstaan en er water verdampt, ontstaat er een soort onderdruk in de plant en wil hij dus eigenlijk opnieuw water aantrekken. En dat trekt hij aan met zijn wortels en zo ontstaat er eigenlijk een stroming waarin het water,de voedingszouten en de voedingsstoffen eigenlijk door de plant heen worden getrokken en kan de plant dus gaan groeien. Onder de microscoop zie je dat de huidmondjes openstaan. Het teveel aan vocht kan zo makkelijk verdampen en de sapstroom blijft op gang. Als er weinig water is sluiten de huidmondjes. We zijn hier in een tropische kas en alles wat je om je heen ziet is eigenlijk nep, het is een grote glazen huis en om dit klimaat zo te krijgen is het een bouwwerk van dubbel glas om de warmte natuurlijk goed binnen te houden. Je ziet in het plafond allemaal verwarmingsbuizen lopen om de boel goed op te stoken als het ’s winters koud is. Maar ’s zomers met de zonintensiteit wordt het hier zó warm dat je het juist weer een beetje koel wil houden, dus dan gaan de ramen automatisch open en als de lucht toch te droog wordt, dan gaat er een vernevelingsysteem aan om het te laten regenen en zo hebben we eigenlijk een heel computergestuurd systeem om het oerwoud zo echt mogelijk te maken. En alle planten die hier staan, die komen ook uit het tropisch regenwoud en die houden dus ook continu van heel veel water. Ze hebben grote bladeren, vaak ook heel veel huidmondjes zodat ze goed kunnen doorgroeien, veel kunnen ademhalen en dat kan ook, want er ontstaat hier nooit een droge tijd. In een regenwoud is het een soort race wie er als eerste boven is, om zoveel mogelijk licht op te vangen. En sommige planten, die hebben een soort, korte route gevonden en dat zijn de epifyten, en wat epifyten doen: “epifyt” betekent ook “leeft op een boom”, dat zijn eigenlijk planten die op de takken en stammen van een andere boom of van een echte boom leven en zo dus gelijk al in het licht komen, daar worden ze geboren en daar blijven ze hun hele leven zitten en dat is dus voor een plant qua licht een hele gunstige plek, maar het nadeel is, dat een plant niet altijd bij water kan, want hij zit op de tak van een boom. Dus vandaar dat epifyten een andere methode hebben ontwikkeld, net als cactussen eigenlijk, om heel zuinig te zijn met water. Hier hebben we een hele bijzondere epifyt: deze plant staat nu in een mandje, maar in het wild groeit hij heel erg hoog in een boom. En die heeft dikke bladeren en dikke knollen om water vast te houden, maar hij heeft nog iets anders heel bijzonders en dat zie je als je ‘m doorsnijdt: als je namelijk een stukje van de knol afsnijdt, dan zie je dat daarin allemaal kamertjes zitten en in die kamertjes wonen mieren. De mieren die in deze plant wonen halen overal in het bos besjes en rupsje en beestjes vandaan die ze naar het nest toe brengen en dat levert voor de plant voedingsstoffen op. Maar ook beschermen ze de plant, want op het moment dat er een planteneter aan deze plant begint te knabbelen of er een klimplant in deze plant wil gaan groeien, dan komen die mieren eraan en die beschermen de plant. Hier hebben we het blad, de bovenkant is natuurlijk: daar zitten eigenlijk helemaal geen huidmondjes op, want dan wil de plant niet verdampen omdat als ie de huidmondjes opendoet, wordt het vocht er veel te snel uit getrokken. En als we het blad dan aan de onderkant bekijken, dan zie je al die lichte puntjes en dat zijn dus de huidmondjes. Nog meer vergroot kun je de huidmondjes en de openingen goed zien. Deze epifyt moet zuinig met water omgaan. Om weinig vocht te verliezen liggen de huidmondjes diep verzonken in het weefsel. Verdamping van vocht vindt vooral plaats via de huidmondjes in stengels en bladeren. De huidmondjes kunnen worden geopend of gesloten. Het openen en sluiten van de huidmondjes gebeurt door vormverandering van de sluitcellen. Als een sluitcel water opneemt, zwelt deze op. Hierdoor ontstaat druk van binnenuit de cel op de celwand. Deze druk noemen we “turgor”. Als de turgor van de sluitcellen afneemt, wordt de opening kleiner. Het huidmondje gaat dicht, er kan geen water verdampen. Als de turgor van de sluitcellen toeneemt, gaat het huidmondje weer open. In een woestijn is het belangrijk om het vocht zoveel mogelijk vast te houden. Een cactus en een vetplant hebben dikke stengels of bladeren. Ze zijn goed aangepast aan het leven in een warm en droog klimaat. Hier hebben we een mooie cactus en dit is een vetplant uit Madagaskar en deze planten, die houden het kleine beetje water dat ze zo nu en dan krijgen goed vast in hun opgezwollen stengel. En dat is de reden dat ze zo goed kunnen overleven in de woestijn, maar ook hun wortels zijn anders: als ze een penwortel hebben, is het eigenlijk alleen maar om vast te houden, maar om water op te nemen zitten de meeste wortels helemaal aan de bovenkant en dat komt als het regent in de woestijn, regent het niet zo heel veel, dus die paar druppels die vallen moeten dan zo snel mogelijk worden opgezogen. In de woestijn en tropen is het warm, maar pas echt heet is het in Californië, daar komen vaak bosbranden voor. Het is geen uitzondering dat duizenden hectares natuurgebied in vlammen opgaan. Voor de Redwood is brand juist belangrijk, anders kan hij zich niet voortplanten. Hij heeft een bijzondere brandwerend schors waardoor de binnenkant, de harde stam, intact blijft bij bosbrand. Daarnaast zorgt een bosbrand voor grote open plekken in het bos. En dat betekent meer licht voor de dennenappels oftewel kegels die dan op de grond vallen. De grond is na de brand vruchtbaar door de as. In een rookoven wordt een bosbrand nagebootst. Er worden dichte kegels ingelegd. Al binnen een uur reageren de kegels op de rook en hitte. Ik ga er voorzichtig eentje uithalen met een tang. De schubben zijn alweer een beetje opengegaan. Even kijken of de zaadjes eruit vallen. Zoals je ziet zijn de zaadjes er mooi uitgekomen, dus die kunnen nu ontkiemen in een open bos. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425670 559 2032-12-31T22:00:00+00:00 39631 2013-06-06T20:00:00+00:00 yes no plant aanpassen wortel woestijn brand blad https://schooltv.nl/video-item/het-lymfesysteem-vocht-wordt-afgevoerd-via-lymfevaten 2024-01-04T10:32:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13883.w613.r16-9.383dcc0.webp Het lymfesysteem | Vocht wordt afgevoerd via lymfevaten Een opgezette arm, been of voet hoeft niets te maken te hebben met teveel eten of dat het ene been meer getraind is dan het andere. Wat is dan wel de oorzaak en wat kun je eraan doen? Naast het brood smeren iedere ochtend moet ik ’s ochtends nog iets doen en dat is altijd mijn kous aantrekken, omdat anders mijn been ontzettend dik zal worden. En dan zou het echt een soort van olifantenbeen worden en deze kous houdt druk op het been, zodat mijn been niet nog dikker gaat worden dan die is. Ik heb een operatie gehad vorig jaar waarbij ze tot 7 tot 8 liter vocht hebben gehaald uit het been, dus mijn been is nu een stuk dunner dan die jaren ervoor en daar ben ik heel blij mee, dus dat is ook de reden dat ik kousen wil dragen nu. Tijdens het zaalvoetbal kreeg ik een trap tegen mijn been aan en op het moment deed het zeer, maar ’s avonds was mijn been behoorlijk dik en na een aantal weken vertelde de kinderarts dat de puzzel compleet was en dat mijn lymfesysteem niet goed functioneert, dus dat mijn klieren niet goed werken en dat is dus een aangeboren aandoening, het is primair lymfeoedeem zoals het dan heet. En ja, op moment dat ik de trap ertegenaan kreeg is dat de reden geweest dat het naar voren kwam, maar dat had ook een jaar later kunnen zijn. Stefan heeft lymfeoedeem. In zijn benen hoopt vocht op omdat het niet goed afgevoerd wordt. Als je lymfeoedeem krijgt, dan kom je daar niet vanaf en dan moet je een leefstijl creëren en een leefstijl die daarbij past is goed voor jezelf zorgen, en dat betekent dat ik vier, vijf keer in de week sport en bij de fysiotherapie moet zijn, wat ik eigenlijk ook vanaf jongs af aan al doe. Stefan is geboren met een slecht functionerend lymfesysteem, dus dat betekent dat zijn vaten, zijn lymfevaten, in zijn lichaam niet goed aangelegd zijn. Het kan dus ook in alle leeftijden voorkomen, je kunt geboren worden met lymfeoedeem, dus een baby, maar je kunt ook een jaar of 6 zijn en ook oudere mensen hebben lymfeoedeem uiteraard. Misschien kunnen we even laten zien hoe lymfeoedeem er uitziet. Stefan, zouden we even naar je voet mogen kijken? Ja, natuurlijk. Het duurt wel even, want dan hebben we de kous natuurlijk weer. Ja. Goed, nou, je kunt al zien dat dit been anders is dan ieder ander been. Er zit meer vocht, een typisch kenmerk van lymfeoedeem is pitting oedeem, je kunt dus zien door met je duim een putje te drukken in de huid en dan zie je bij Stefan: het putje blijft staan. En als wij dat bij onszelf doen, dan gebeurt het niet. Verder kun je ook zien aan de tenen dat de tenen vrij dik zijn, “blokteentjes” noemen we dat. Dat is ook heel kenmerkend voor lymfeoedeem. Daarnaast zie je nauwelijks een enkel bij Stefan, wij hebben allemaal een normale enkel. Dat heeft Stefan niet, dus dat zijn allemaal kenmerken eigenlijk voor lymfeoedeem. We zien hier de bloedcirculatie, maar naast deze bloedcirculatie hebben we ook een ander systeem wat het vocht in ons lichaam transporteert en dat is het lymfesysteem. Het lymfesysteem zit eigenlijk door het hele lichaam. Ik zal het proberen te tekenen. Het zit eigenlijk door het hele lichaam, parallel aan de bloedcirculatie. Het begint als een soort web van kleine lymfevaatjes die onder de huid beginnen en steeds verder vertakken tot grotere vaten en uiteindelijk komen ze terecht in de lymfeklieren. Die lymfeklieren zitten hier in de oksel, in de liezen en eigenlijk in de hele romp. Ze zitten bijvoorbeeld niet in de benen en niet in de armen. En deze lymfeklieren, die zorgen ervoor dat vocht gezuiverd wordt. Dus het is een soort zuiveringssysteem in ons lichaam en dat gezuiverde vocht gaat uiteindelijk verder, wordt verder afgevoerd, het is een afvoerend systeem en het komt uiteindelijk terecht bij dit punt bij ons linkersleutelbeen en daar komt het vocht in de bloedbaan terecht en wordt het via de normale wegen, de lever, het lichaam uitgescheiden. De lymfeklieren, die kunnen we niet zien, maar als je ziek bent, als je niet helemaal, als je een beetje grieperig bent, voel je ze wel eens opgezet zijn. Tussen de cellen in je lichaam zit weefselvocht met daarin allerlei stoffen. Een deel van dit weefselvocht wordt via de haarvaatjes afgevoerd en een deel gaat de lymfevaten in en wordt nu “lymfe” genoemd. Door middel van samentrekkende bewegingen wordt het lymfe vervoerd. Lymfe uit allerlei plekken van je lichaam komt bij elkaar in grotere lymfevaten. Onderweg stroomt lymfe door lymfeklieren. Daar heb je er veel van in je lichaam. Lymfevocht is een vloeistof net als bloed, alleen bloed heeft rode bloedcellen waardoor het vocht rood kleurt eigenlijk. Het lymfevocht heeft witte bloedcellen waardoor het een beetje wittig is en het is een beetje een stroperige vloeistof. Lymfevocht is eigenlijk water met een heleboel eiwitten en heel veel afvalstoffen. En als het lichaam goed functioneert, dan wordt dat vocht allemaal afgevoerd. Als het lymfesysteem niet goed functioneert, dan kan het vocht zich gaan ophopen. Dat zien we bij Stefan in zijn beide benen en je kunt je dat voorstellen als een roltrap: als er iemand op een gegeven moment gaat stil staan, dan valt iedereen eroverheen en dat is eigenlijk een beetje bij Stefan het geval: die lymfevaten, die functioneren niet meer zo goed en het vocht gaat zich ophopen in zijn lichaam. Er zijn ongeveer 400 tot 600 lymfeklieren in ons lichaam, dat zijn er een heleboel, en dat is ook bij iedereen anders: de ene heeft meer lymfeklieren dan de ander en dat is ook direct de reden waarom de ene sneller lymfeoedeem kan ontwikkelen en de ander wat minder snel. En wat ik nu aan het doen ben is manuele lymfedrainage, een soort massage, met als doel om het lymfesysteem te stimuleren. En het lymfesysteem, dat passeert normaalgesproken zo’n 4 tot 6 keer per minuut. Nou, als we dat vergelijken met de bloedcirculatie bijvoorbeeld passeert 60 keer per minuut, is het lymfesysteem maar een heel traag systeem. Met die massage kunnen we die pulsatiefrequentie verhogen tot ongeveer 30 keer per minuut. En vocht heeft natuurlijk de neiging om hard te gaan voelen, dus ik voel heel vaak na een behandeling dat het gewoon soepeler is en dat is heel fijn. Stefan heeft een aangeboren vorm van lymfeoedeem. Maar je kunt het ook op latere leeftijd ontwikkelen. De bekendste vorm van lymfeoedeem is eigenlijk lymfeoedeem na borstkanker, we zien heel vaak dat bij borstkanker de lymfeklieren in de oksel bij vrouwen weggehaald worden en omdat die lymfeklieren daar niet meer zitten hoopt het vocht zich op in de arm van die vrouw. En dat noemen we dus “verworven lymfeoedeem” ofwel “secundair lymfeoedeem”. Het lymfesysteem is zoals gezegd een afvoerend systeem. De bloedvaten die ook wel “arteriën” genoemd worden, hebben een stimulerende rol bij die afvoer van lymfevocht. Die arteriën, die pulseren van zichzelf en door die pulsaties van die bloedbaan stimuleer je eigenlijk ook de lymfecirculatie. En dat is heel belangrijk en daarnaast kan Stefan er zelf ook nog een heleboel aan doen door zelf zijn spieren te gaan bewegen en doordat zijn spieren steeds aanspannen en ontspannen, wordt de lymfecirculatie eigenlijk bevorderd. Via de lymfevaten komt dat afgevoerde vocht in een lymfeklier, ook wel “knoop” genoemd. Een lymfeklier of knoop ziet er zo uit en is normaalgesproken ongeveer 1 centimeter in doorsnee. Dus uiteindelijk voer ik het vocht van Stefan’s been nu af hier naar de lymfeklieren in zijn lies en uiteindelijk wordt het afgevoerd naar het linkersleutelbeen. En daar komt het dus weer in de bloedcirculatie terecht. Maar als je lymfevocht niet goed afgevoerd wordt komen ziekteverwekkers zoals bacteriën niet in de klieren terecht. Die klieren of knopen zijn belangrijk, want ze halen lichaamsvreemde stoffen zoals bacteriën, kankercellen en celresten uit het lichaam. Er worden ook witte bloedcellen gemaakt in de klieren. Deze witte bloedcellen maken ziekteverwekkers onschadelijk. Als dat niet gebeurt, worden de ziekteverwekkers niet afgevoerd en blijven in je lichaam. Het herstellen van een wondje of infectie kan dan lastig zijn. Dat lymfesysteem komt niet alleen voor bij mensen, maar komt ook voor bij dieren, bijvoorbeeld bij paarden. Deze twee paarden die je hier ziet staan, die hebben allebei een probleem, en dat wil je oplossen doordat je hun lymfe gaat stimuleren. Deze paarden hebben geen oedeem, maar andere kwalen. Natascha probeert door massage de afvoer van lymfe extra te stimuleren. Je kan dit het makkelijkst laten zien aan de hand van een schimmel die hier staat. En dan zie je dat er wondjes komen en die wondjes, die blijven open en die gaan niet goed dicht. En dan ga je dat lymfesysteem extra stimuleren zodat de afvalstoffen afgevoerd worden en het lymfesysteem stimuleert heel erg het herstel en de regeneratie en dat is wat je inzet als je dit soort paarden gaat behandelen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425671 551 2032-12-31T22:00:00+00:00 27998 2013-06-06T20:00:00+00:00 yes no lichaam bloedcel bloedvat https://schooltv.nl/video-item/hoe-fok-je-een-zwartbonte-koe-om-te-kruisen-kijk-je-naar-erfelijke-eigenschappen 2024-01-16T15:57:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13885.w613.r16-9.7320262.webp Hoe fok je een zwartbonte koe? | Om te kruisen kijk je naar erfelijke eigenschappen Met het zaad van deze stier kunnen veel koeien berucht worden. Maar hoe weet je of je een roodbont of een zwartbont kalfje krijgt? In deze zaadcel, maar ook in de eicel van een koe, zitten 30 chromosomen. Op de chromosomen liggen de genen. Een gen is een stukje van een chromosoom dat informatie bevat voor een erfelijke eigenschap. Bijvoorbeeld haarkleur. Elke chromosoom bevat veel verschillende genen. Als een eicel bevrucht wordt door een zaadcel, ontstaat een cel met 60 chromosomen. De chromosomen en dus ook de genen komen in paren voor. Een kalfje erft van ieder paar één chromosoom van de vader en één chromosoom van de moeder. Een kalf is dus een combinatie van eigenschappen van de vader en de moeder. We geven dit weer in twee letters: een dominante eigenschap krijgt een hoofdletter, een recessieve eigenschap een kleine letter. Zwartbont is dominant. Deze stier heeft in de zaadcellen een gen met de hoofdletter A. Roodbont is recessief, deze koe heeft in de eicellen alleen genen met de kleine letter a. Zijn de eigenschappen gelijk, noem je dat “homozygoot”. Zijn de eigenschappen verschillend, noem je dat “heterozygoot”. Als de stier homozygoot zwart is en de koe homozygoot rood, hebben alle kalfjes hoofdletter A, kleine letter a. Ze zijn daarom allemaal zwart. Kalveren zijn overduidelijk zwart, want als zij later groot zijn en zelf een kalf krijgen, kunnen ze best een rood kalfje geven, ze zijn fenotypisch zwart, maar ze zijn genetisch wel drager van het roodbont gen. Als de stier heterozygoot zwart is en de koe is ook heterozygoot zwart, is de kans op een roodbont kalfje 25%. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425672 123 2032-12-31T22:00:00+00:00 6752 2013-06-05T20:00:00+00:00 yes no chromosoom koe eicel https://schooltv.nl/video-item/huidmondjes-het-openen-en-sluiten-van-huidmondjes 2024-01-04T10:32:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13887.w613.r16-9.a1d7b8f.webp Huidmondjes | Het openen en sluiten van huidmondjes Als je een blad onder de microscoop legt, kun je de huidmondjes goed zien. Nog meer vergroot zien ze er zo uit. Wat is de functie van huidmondjes? Verdamping van vocht vindt vooral plaats via de huidmondjes in stengels en bladeren. De huidmondjes kunnen worden geopend of gesloten. Het openen en sluiten van de huidmondjes gebeurt door vormverandering van de sluitcellen. Als een sluitcel water opneemt, zwelt deze op. Hierdoor ontstaat druk van binnenuit de cel op de celwand. Deze druk noemen we “turgor”. Als de turgor van de sluitcellen afneemt, wordt de opening kleiner. Het huidmondje gaat dicht, er kan geen water verdampen. Als de turgor van de sluitcellen toeneemt, gaat het huidmondje weer open. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425673 63 2032-12-31T22:00:00+00:00 49024 2013-06-05T20:00:00+00:00 yes no fotosynthese druk blad plant https://schooltv.nl/video-item/hart-long-en-lever-de-organen-van-varkens-en-mensen-lijken-op-elkaar 2024-01-04T10:32:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13889.w613.r16-9.fcdd11b.webp Hart, long en lever | De organen van varkens en mensen lijken op elkaar Dit zijn de organen van een varken. Kijk. En dan heb ik hier de luchtpijp met al die ringen. En die luchtpijp, die loopt door hier naar de longen en die zijn natuurlijk nu helemaal in elkaar gevallen en helemaal plat. Maar bij ons als we inademen, zo wffffff, dan worden ze een heel stuk groter en dan zitten ze vol met lucht en uit die lucht halen we dan zuurstof wat we nodig hebben om te kunnen leven. En achter de longen, daar zit het hart. En het hart, dat weet iedereen natuurlijk wel, hebben we nodig om bloed rond te pompen in ons lijf. Dus eigenlijk is het een hele grote pomp en die doet niks anders dan samenknijpen om dan zo het bloed rond te pompen in het lichaam. Het zuurstofrijke bloed naar de organen toe en het bloed wat weer terugkomt pompt ie dan naar de longen om daar weer vol met zuurstof te worden en dan pompt ie het weer verder het lijf door. En hier onderaan, dat donkerbruine ding, dat is de lever. En dat ziet er dus precies zo uit als bij mensen. De lever maakt ook gal, dat wordt opgeslagen in de galblaas. Dit zijn de lever en galblaas van een varken. Als je de galblaas opensnijdt, kun je het gal zo uit de galblaas zien lopen. Bij de mens ziet het er vergelijkbaar uit. De lever produceert ook al het gal, dus het gal wordt overal in de lever geproduceerd en wordt verzameld hier en opgeslagen in de galblaas. Het gal loopt dan in je darm en dat breekt de vetten af zodat we ze later makkelijk op kunnen nemen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425674 102 2032-12-31T22:00:00+00:00 16974 2013-06-06T20:00:00+00:00 yes no hart ademen longen lever https://schooltv.nl/video-item/erfelijke-eigenschappen-selecteren-koeien-fokken-die-veel-melk-opleveren 2024-01-04T10:32:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13891.w613.r16-9.f2d78c9.webp Erfelijke eigenschappen selecteren | Koeien fokken die veel melk opleveren Met het zaad van deze stier kunnen veel koeien berucht worden. Maar hoe weet je of je een roodbont of een zwartbont kalfje krijgt? En of de nakomelingen veel melk gaan geven? Dit is de productielocatie van de fokstieren die wij hier in Nederland huisvesten. Hier staan ongeveer 40 fokstieren en die hebben wij geselecteerd voor hun eigenschappen, dus melkproductie, gezondheid, het uiterlijk die zij aan hun dochters vererven. Deze stier, dit is Alta Mercury, zijn DNA is geanalyseerd en op basis daarvan kunnen we aan de veehouders vertellen dat zijn dochters veel melk produceren en dat zij gezond en vruchtbaar zullen zijn, en we kunnen straks nog wat dochters van een aantal van de stieren zien die we hier hebben gehuisvest, en dan kun je ook het resultaat zien van het sperma wat hier geproduceerd is en wat daarna geinsemineert is bij de koeien van de veehouders. In één zaadlozing zitten wel een miljard spermacellen. Hier kunnen ruim 800 koeien mee bevrucht worden. Sommige hele goede stieren, die kunnen wel tot 10-, 20- of 30.000 kalfjes krijgen in een jaar tijd. Het zaad van een stier wordt verdund, daarna gecontroleerd onder de microscoop en als alles goed is, wordt het in plastic rietjes ingevroren zodat het later gebruikt kan worden om een koe te bevruchten. We kunnen hier op de monitor van de microscoop ook mee kijken hoe dit monster geanalyseerd wordt. Hier kunnen we de spermacelletjes zien zwemmen en je ziet dat ze heel mooi en snel beweeglijk zijn, dat willen we ook graag zien, dat betekent dat het sperma van goede kwaliteit is en er wordt gekeken naar of ze mooi recht naar voren zwemmen en hoe de spermacellen gevormd zijn. Ook de haarkleur van koeien wordt genetisch bepaald. De meeste koeien die we hier in Nederland zien zijn roodbont of zwartbont. En de erfelijke eigenschappen, die liggen opgeslagen in de chromosomen. In deze zaadcel, maar ook in de eicel van een koe, zitten 30 chromosomen. Op de chromosomen liggen de genen. Een gen is een stukje van een chromosoom dat informatie bevat voor een erfelijke eigenschap. Bijvoorbeeld haarkleur. Elke chromosoom bevat veel verschillende genen. Als een eicel bevrucht wordt door een zaadcel, ontstaat een cel met 60 chromosomen. De chromosomen en dus ook de genen komen in paren voor. Een kalfje erft van ieder paar één chromosoom van de vader en één chromosoom van de moeder. Een kalf is dus een combinatie van eigenschappen van de vader en de moeder. Zo wordt niet alleen bepaald wat de vachtkleur van een kalfje is, maar ook of het een jongen of een meisje is. Alle informatie voor de erfelijke eigenschappen ligt dus opgeslagen in de chromosomen. We gaan niet meer met de stieren langs de bedrijven om de koeien te bevruchten, dat gebeurt allemaal via kunstmatige inseminatie en we hebben net in het laboratorium sperma gecontroleerd en dat is in een rietje gegaan. En dit rietje, daar wordt straks een koe mee geïnsemineerd. Dit is een rietje van de stier Alta Consus die we net hebben gezien, dat was een zwartbonte stier. We zien nu dat deze roodbonte koe wordt geïnsemineerd, dat wordt gedaan met het sperma van een zwartbonte stier. Je zou verwachten dat de kalfjes die hier geboren worden zwarte en rode vlekken hebben. Maar dat is niet zo. Een kalfje erft van een eigenschap één chromosoom met informatie van de vader en één chromosoom met informatie van de moeder. We geven dit weer in twee letters: een dominante eigenschap krijgt een hoofdletter, een recessieve eigenschap een kleine letter. Zwartbont is dominant. Deze stier heeft in de zaadcellen een gen met de hoofdletter A. Roodbont is recessief, deze koe heeft in de eicellen alleen genen met de kleine letter a. Zijn de eigenschappen gelijk, noem je dat “homozygoot”. Zijn de eigenschappen verschillend, noem je dat “heterozygoot”. Als de stier homozygoot zwart is en de koe homozygoot rood, hebben alle kalfjes hoofdletter A, kleine letter a. Ze zijn daarom allemaal zwart. Kalveren zijn overduidelijk zwart, want als zij later groot zijn en zelf een kalf krijgen, kunnen ze best een rood kalfje geven, ze zijn fenotypisch zwart, maar ze zijn genetisch wel drager van het roodbont gen. Als de stier heterozygoot zwart is en de koe is ook heterozygoot zwart, is de kans op een roodbont kalfje 25%. Naast de haarkleur van de koeien letten we ook op heel veel andere kenmerken en één van de belangrijkste is melkproductie. Van alle koeien houden we bij hoeveel melk ze geproduceerd hebben. Deze koe, dat is nummer 729, heeft nu net 15 liter melk geproduceerd. We weten ook wie haar vader is en zo kunnen we per stier bekijken hoeveel de dochters melk produceerden en zo weten hoe goed een stier zijn genen vererft aan de dochters. We hebben hier de dochter staan van de stieren Alta Orlan en Consus, en we weten van Consus dat de dochters gemiddeld melk produceren, niet ontzettend veel, maar met veel vet en eiwit en dat de Orlan dochters veel meer melk geven met wat minder vet en eiwitten. We weten dus de verschillen van die stieren al en dat zullen we later als deze kalveren over een jaar zelf melk gaan produceren, zullen we dat ook bevestigd zien in de melkstal. Genen bepalen voor een groot deel het uiterlijk en de prestatie van een koe. Maar er zijn nog meer dingen die een rol spelen. Naast de genen die een koe heeft is de omgeving ontzettend belangrijk: het voer wat ze krijgt is ontzettend belangrijk, de stal waar ze in gehuisvest is, is van groot belang. De plekken waar ze lekker kan liggen en kan uitrusten, dus gewoon haar leefomgeving heeft een grote invloed op de prestatie en hoeveel een koe aan melk kan produceren. Deze twee koeien, die zijn genetisch exact gelijk. Dit is een eeneiige tweeling. Je kunt ook zien dat ze vrij veel op elkaar lijken. Stel: we zouden deze koe hier in Nederland houden en de andere koe naar Afrika, naar een droog land waar de omgeving niet zo goed is voor een koe om melk te produceren, zal zij meer melk produceren dan de andere koe in Afrika en is haar fenotype, wat we aan de buitenkant zien, dus anders dan haar zus die genetisch exact hetzelfde is. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425675 492 2032-12-31T22:00:00+00:00 9505 2013-06-05T20:00:00+00:00 yes no koe melken erfelijkheid chromosoom https://schooltv.nl/video-item/zoolgangers-teengangers-en-topgangers-hoe-zijn-poten-van-dieren-aangepast-aan-hun-omgeving 2024-01-16T15:58:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13893.w613.r16-9.70d2f02.webp Zoolgangers, teengangers en topgangers | Hoe zijn poten van dieren aangepast aan hun omgeving? Lopen is een kwestie van vallen en opstaan. Maar waarom hebben zoogdieren niet dezelfde soort poten en hoe zijn poten eigenlijk ontstaan? Zo’n 400 miljoen jaar geleden leefden op aarde de eerste dieren met poten. De eerste zoogdieren zijn ontstaan uit reptielen. Het leven is ontstaan in de zee. En sommige vissen, die hadden in hun vinnen een aantal verstevigingen. En die verstevigingen, die konden uiteindelijk uitgroeien tot poten. Als je op het land wil voortbewegen, dan heb je poten nodig. En op het land, kwamen op een gegeven ogenblik allerlei planten, er kwamen beesten, daar was wat te halen, daar kon je gaan eten. De poten van deze zoogdieren zien er allemaal zo’n beetje hetzelfde uit. Het zijn er vier. Ze zaten op de hoeken van de romp en hadden meestal vijf vingers aan elke poot. In het begin liepen alle landzoogdieren hetzelfde. De hele voet van het dier raakt de grond. Op een zachte ondergrond zoals sneeuw of zand kun je snel wegzakken. Vooral als je zo’n 250 kilo weegt. Toch gebeurt dat deze beer niet. Dat komt door de manier waarop hij zijn poten gebruikt. Dit is de poot van een beer. En dat is een zoolganger. En aan die poot herken je onze eigen voet. En die hiel, die rust op de grond. En als zo’n beest gaat lopen, dan eerst de hiel en dan rolt hij net zoals wij dat doen zijn voet af en gaat dan zo naar voren. De teenkootjes, middenvoetbeentjes en hielbeen staan volledig op de grond. De hele voetzool wordt dus gebruikt bij het lopen. Vandaar de naam “zoolgangers”. Wij mensen zijn ook zoolgangers. Wij gebruiken onze hele voet als we lopen. Als we onze voet neerzetten, beginnen we met de hak en daarna rolt de teen af. Een zoolganger kan zich goed afzetten en kan met zijn poten makkelijk iets grijpen. Maar het zijn geen snelle dieren. Een gazelle rent wel 100 kilometer per uur. Een zoolganger maakt geen schijn van kans om hem bij te houden. Maar deze groep roofdieren kan dat wél. Dankzij hun poten. Ze gebruiken hun poten heel anders dan de zoolgangers. De botten zitten dan ook op een andere plaats in de poot. Hier heb je een voorbeeld van een teenganger en dat is een leeuw. Dat ziet er ook meteen sneller uit. Het lijkt wel alsof die voortdurend in het startblok staat. De hiel zit altijd omhoog en hij staat op zijn tenen, en we weten allemaal van onze eigen katten dat hieronder dan een kussentje zit dat hij nog wel kan rusten. Maar als hij gaat bewegen, dan gaat dat razendsnel, dan rent hij alleen op zijn tenen. Teengangers zoals luipaarden en leeuwen gebruiken alleen de teenkootjes om bij het lopen mee af te zetten. De middenvoetsbeentjes lijken het onderbeen en de knik in het been is de enkel en niet de knie. Teengangers kunnen erg hard rennen, het zijn alleen korte afstand lopers. Hun sprint is snel, maar kort. Sommige diersoorten zoals de gazelle moeten het langer volhouden te rennen. Het zijn planteneters en ze moeten op hun hoede zijn voor roofdieren. Deze dieren komen alleen met hun nagels op de grond, het zijn topgangers, ze lopen op de toppen van hun tenen. Bij een gazelle raakt alleen het laatste teenkootje de grond. Dit teenkootje is omgeven door een stevige hoef. De middenvoetsbeentjes zijn lang, daarom hebben topgangers lange poten. Zo’n topganger loopt alleen op de punt van de voet waar die hoef zit. De topganger slaat zijn voet op de grond, de pezen worden even uitgerekt, iets gewicht er van afhaalt, de pezen strekken samen en op moment dat ie het gewicht eraf haalt beweegt ie vanzelf naar voren. In verhouding tot de voet van een mens is zo’n voet van een topganger veel en veel langer. Een giraffe is een evenhoevige. Hij staat met twee tenen op de grond. Een zebra heeft per poot één hoef en is dus een onevenhoevige. Doordat hun poten zo gebouwd zijn, kunnen topgangers op plekken lopen die voor andere dieren onbereikbaar zijn. De poten van dieren zijn aangepast aan hun grootte, of ze prooi- of roofdier zijn en hun omgeving. Tenminste, zo gaat het in de natuur. Maar hoe gaat het dan bij dieren die in dierentuinen leven? Onze verzorgers zijn de poten van de olifant aan het pedicuren, de nagels eigenlijk. Want olifanten lopen in het wild hele lange afstanden en dan slijten de nagels af. Maar in de dierentuin lopen ze toch minder grote afstanden, dus die nagels, die slijten niet goed en die gaan dan te hard groeien en omdat een olifant heel zwaar is en heel veel druk op zijn poten heeft, als die nagels te hard groeien, dan gaat die druk verkeerd verdeeld worden. Dus dan kunnen er scheurtjes ontstaan en het kan gaan ontsteken. Vandaar dat we die nagels regelmatig moeten bijwerken. Als je naar het skelet kijkt, dan zie je dat ie wel echt op zijn hoeven staat, alleen de ruimte tussen zijn hoeven is eigenlijk opgevuld met een elastisch weefsel. En dat heeft ermee te maken, omdat ie ontzettend zwaar is, dat ie veel beter zijn druk kan verdelen. Dus het is eigenlijk wel een hoefganger, maar hij staat eigenlijk ook een beetje op zijn zool. We proberen altijd zoveel mogelijk een zachte ondergrond te creëren. Zo hebben we hier in de stallen een rubberen vloer en de rest van het verblijf bestaat eigenlijk gewoon uit zand en dat is gewoon het allerbeste, en daar komt dan nog bij dat ze natuurlijk als ze veel in het zand lopen ook de nagels slijten. Dus ja, op die manier hebben we het eigenlijk zoveel mogelijk aangepast aan de natuurlijke situatie. Een beer is een zoolganger zoals ze dat noemen, dus die loopt echt plat op zijn voet. Bruine beren zijn niet echt goede klimmers, maar daarentegen wel weer gravers, dus wij hebben in het verblijf wel wat plekken gemaakt waar ze omhoog kunnen lopen omdat ze dat soms prettig vinden, maar we hebben ook een aantal plekken gemaakt waar ze lekker kunnen graven en daar verstoppen we soms leuke dingen in, en op die manier kunnen ze heel veel graven, dat doen ze heel erg graag. Leeuwen, dat zijn echte teengangers en ze hebben heel scherpe nagels, het zijn natuurlijk roofdieren, dus ze moeten heel snel achter hun prooi aan kunnen rennen. Ze hebben op allerlei plekken in het verblijf eigenlijk houten attributen of palen staan waar ze hun nagels aan kunnen scherpen en ook hun nachtverblijf is een plek waar hout ligt. Leeuwen houden er sowieso van, net als eigenlijk alle grote roofdieren, katachtigen, om op hout te liggen, want dat is natuurlijk ook wat warmer. Dus het is ook nog eens een hele prettige ligplek. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425676 496 54578 2013-06-05T20:00:00+00:00 yes no zoogdier https://schooltv.nl/video-item/3d-films-hoe-worden-ze-gemaakt 2024-01-04T10:32:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13895.w613.r16-9.1018d0b.webp 3D-films | Hoe worden ze gemaakt? Ja, wel gaaf zo'n 3D-film, maar hoe maken ze die nou eigenlijk? Pieter Hornix gaat het ons uitleggen, want hij is 3D-filmer. Pieter, volgens mij loop ik door je beeld, sorry, maar wat sta je te doen? Nou ik ben aan het opnemen in 3D, maar daar moet je de heel veel de camera's voor bijstellen, want we draaien 2 camera's. Hetzelfde als met je gezicht, je hebt 2 ogen en die 2camera's zijn eigenlijk de 2 ogen van een 3D-opname, en daardoor kun je diepte zien. Ja precies, dus deze camera is eigenlijk het linkeroog en deze het rechteroog. En in de bioscoop krijg je dan ook weer 2 projectoren, dus dat is hetzelfde idee. Ja, we hebben dus 2 opnames. Als jij nou daar een beetje gaat staan, dan kunnen we jou net redelijk in 3D zien want dan is de afstand nog niet te gek groot. Dus ik ben nu 3D in beeld bij jou? Jij bent in 3D. Wauw, dat is voor het eerst. Je merkt er niks van. Dan nemen allebei die camera's dat dus op. En hoe maak je daar dan een 3D-film van? Dat doen we in de montage. Ja, staan gelijk. Je hebt nu het beeld dat we net hebben opgenomen in de computer zitten. Links is de linkercamera en rechts is de rechtercamera. Ja, je ziet al een klein beetje het verschil he. Ja, het is net een andere hoek. Dat is dus wat je ziet in de bioscoop in het groot, wat je die diepte geeft waardoor je dat brilletje nodig hebt om te kunnen zien. Want het beeld van de linkercamera gaat naar de linkerprojector en de rechter naar de rechter. Eigenlijk heel simpel. Ja 2 ogen, 2 projectoren. Maar dat is dan voor de bioscoop, maar zou dat ook met televisie kunnen dus dat je tv 3D ziet? Ja, maar je televisie is 1 scherm en niet 2 projectoren en de televisie gaat heel snel wisselen door je of het linkerbeeld of het rechterbeeld te laten zien en de bril zorgt ervoor dat het ene moment je ene oog dichtgaat en het andere moment je andere oog dichtgaat. Denk jij nou dat we in de toekomst voetbalwedstrijden met zo'n brilletje op gaan kijken? De komende paar jaar wel. Dit is hem dan, de nieuwste 3D-tv, echt supergaaf. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425677 144 2032-12-31T22:00:00+00:00 30183 2010-06-09T20:00:00+00:00 yes no techniek televisie camera film opnemen media https://schooltv.nl/video-item/de-lever-en-de-gal-belangrijk-voor-een-goede-spijsvertering 2024-01-04T10:32:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13897.w613.r16-9.4eba331.webp De lever en de gal | Belangrijk voor een goede spijsvertering Goedemiddag, ik wil graag een patatje oorlog met uitjes. Een patatje oorlog bestaat voor een groot deel uit vet. Dank u wel. De vertering van koolhydraten begint in de mond, die van eiwitten in de maag en die van vetten in de darm. De lever is een onderdeel van ons verteringsstelsel. De lever maakt een stofje dat we “gal” noemen. De gal wordt in de galblaas opgeslagen. Via een afvoerbuis komt de gal van de galblaas in de twaalfvingerige darm. Daar zorgt gal ervoor dat grote vet- en oliedruppels in kleine druppeltjes worden verdeeld. Hierdoor kunnen enzymen de vetten sneller verteren. Als de voedingsstoffen klein genoeg zijn, gaan ze door de darmwand heen en komen in het bloed terecht. Via de poortader gaan de voedingsstoffen naar de lever. Hier worden sommige stoffen opgeslagen, andere doorgegeven en weer andere omgezet in stoffen die je lichaam nodig heeft. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425678 78 2032-12-31T22:00:00+00:00 47772 2013-06-06T20:00:00+00:00 yes no verteren spijsvertering vet lever gal olie https://schooltv.nl/video-item/een-operatie-aan-je-lever-als-gal-de-buikholte-in-lekt 2024-01-04T10:32:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13899.w613.r16-9.801f7a9.webp Een operatie aan je lever | Als gal de buikholte in lekt In het ziekenhuis wordt iemand geopereerd die problemen heeft na een eerdere leveroperatie. Gal lekt nu de buikholte in en dat moet verholpen worden. Dit is de lever. Wat wij gedaan hebben is: wij hebben dit gebied hier opgezocht, omdat daar blijvend gal uitkomt en die gal, die liep dus niet naar de darm toe, maar een gedeelte van de gal, die liep naar de buik. Dat de gal in zijn buik lekt, dat is heel slecht. De lever zelf, die functioneert bij deze patiënt prima. De lever is ook wel de fabriek van het lichaam en een fabriek in dit geval doet er niet één ding, maar verschillende dingen. Een belangrijk onderdeel van de fabriek van het lichaam is dus dat het giftige stoffen afbreekt en ervoor zorgt, dat het zo wordt gemaakt dat het weer uit het lichaam kan komen. Het andere wat de lever doet is dat het bepaalde producten maakt, onder andere bepaalde stollingsproducten zodat je ervoor zorgt dat het bloed kan stollen op het moment dat er een wond is. Het maakt ook bepaalde stoffen voor de energiehuishouding. De lever is zelf ook een reservoir van energie. Het slaat ook bepaalde stoffen op die we nodig hebben om het metabolisme, de stofwisseling, in gang te houden. We denken ook dat de lever een reservoir is van bloed om ervoor te zorgen dat er wat meer bloed doorheen kan stromen en wat meer bloed uitgehaald kan worden. Eigenlijk is het zo, dat de lever een heleboel stofjes maakt die we ook nog niet weten. Daar wordt een heleboel onderzoek naar gedaan. En in elk jaar worden er weer nieuwe stoffen ontdekt. De lever is ook een apart orgaan, omdat de lever de mogelijkheid heeft om zichzelf te herstellen. Zowel qua functie als ook qua volume. Dus je kunt van de lever een stuk verwijderen en er ook voor zorgen, dat de lever als de omstandigheden maar goed zijn weer uitdijt tot het normale volume. De lever maakt dus ook gal wat je dus ook nodig hebt voor je vertering. De gal heeft verschillende functies: de belangrijkste eigenlijk is dus dat je het nodig hebt voor de vertering en opname van voedingsstoffen. De opname van bijvoorbeeld bepaalde vitamines. En wat we straks gaan doen om ervoor te zorgen dat de gal vanuit de lever direct de darm in komt, is deze darm met deze opening hier weer ophechten. Vandaar al die hechtdraden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425679 156 2032-12-31T22:00:00+00:00 5192 2013-06-05T20:00:00+00:00 yes no spijsvertering operatie lever gal https://schooltv.nl/video-item/de-lever-een-grote-chemische-fabriek 2024-01-04T10:32:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13901.w613.r16-9.3da892a.webp De lever | Een grote chemische fabriek Dit zijn de organen van een varken. En dan heb ik hier de luchtpijp, met al die ringen. En die luchtpijp, die loopt door hier naar de longen. En achter de longen, daar zit het hart. En hier onderaan, dat donkerbruine ding, dat is de lever. En dat ziet er dus precies zo uit als bij mensen. De lever van een varken is iets groter dan die van de mens. Maar de werking is vergelijkbaar. Wat doet de lever eigenlijk? De lever is eigenlijk een heel bijzonder orgaan in het menselijk lichaam, het is één van de grootste organen in het lichaam en het is ook een orgaan wat centraal in de buik zit. Eén van de belangrijke functies van de lever is dat het energie aanmaakt, het maakt warmte aan voor het lichaam, maar het is ook een grote afvalcentrale van het lichaam, het ruimt afvalstoffen op, die worden uitgescheiden onder andere via de gal. Als je de ribbenboog zou weghalen hier, dan kom je de lever bovenin de buik tegen. In de borstholte zie je het hart zitten, je ziet ook dat de lever vlak onder het hart zit. Ieder orgaan in het menselijk lichaam krijgt zuurstofrijk bloed uit het hart, dat gebeurt bij de lever ook. Dus de lever krijgt zuurstofrijk bloed via zijn slagader aan de achterkant. Als je het hart zou weghalen, dan kan je de lever losmaken en dan zie je achterlangs hier in het rood een heel klein bloedvaatje zitten, dat is die slagader. Maar daarnaast zit er nog een paars bloedvat hier wat de poortader is, en dat is een groot bloedvat wat al het bloed uit de darmen plus de maag, dikke darm, dunne darm, voordat het teruggaat naar het hart toe eerst naar de lever brengt. En daar heeft de lever ook gelijk zijn functie, want het is de grote zeef, de grote, ja, opruimcentrale die al het eten dat opgeruimd wordt uit het bloed via de darmen eerst filtert voordat het in de rest van het lichaam terechtkomt. Dus de lever krijgt twee aanvoerende bloedvaten en heeft een grote afvoerende ader naar het hart toe. De lever maakt ook gal. Dat wordt opgeslagen in de galblaas. Dit zijn de lever en galblaas van een varken. Als je de galblaas open snijdt, kun je het gal zo uit de galblaas zien lopen. Bij de mens ziet het er vergelijkbaar uit. Die hele lever maakt gal, dat wordt verzameld in die galweg en die loopt naar de dunne darm toe, en daar zit een klein zijpaadje aan en dat is de galblaas. In het ziekenhuis wordt iemand geopereerd die problemen heeft na een eerdere leveroperatie. Gal lekt nu de buikholte in. En dat moet verholpen worden. Dit is de lever. Wat wij gedaan hebben is: wij hebben dit gebied hier opgezocht, omdat daar blijvend gal uitkomt en die gal, liep dus niet naar de darm toe, maar een gedeelte van de gal liep naar de buik. Dat de gal in zijn buik lekt, dat is heel slecht. De lever zelf, die functioneert bij deze patiënt prima. En wat we straks gaan doen om ervoor te zorgen dat de gal vanuit de lever direct de darm in komt is deze darm dus, met deze opening hier weer ophechten, vandaar al die hechtdraden. De lever is een onderdeel van ons verteringsstelsel. De lever maakt een stofje dat we “gal” noemen. De gal wordt in de galblaas opgeslagen. Via een afvoerbuis komt de gal van de galblaas in de twaalfvingerige darm. En daar zorgt gal ervoor dat grote vet- en oliedruppels in kleine druppeltjes worden verdeeld. Hierdoor kunnen enzymen de vetten sneller verteren. Als de voedingsstoffen klein genoeg zijn, gaan ze door de darmwand heen en komen in het bloed terecht. Via de poortader gaan de voedingsstoffen naar de lever. Hier worden sommige stoffen opgeslagen, andere doorgegeven en weer andere omgezet in stoffen die je lichaam nodig heeft. De lever heeft dus niet alleen een hele centrale plek in het lichaam, maar oefent ook heel veel functies uit voor het menselijk lichaam. Dat niet alleen, het is ook zo dat er heel veel aandoeningen zijn die tot een leverziekte kunnen leiden. Heel veel mensen noemen vaak alcohol en het is ook een belangrijke boosdoener van leverziekten en van leverschrompelingen en cirrose, maar eigenlijk zijn er wel tientallen oorzaken die kunnen leiden tot een leverziekte. Levercirrose is eigenlijk een verzamelnaam van alle vormen van langdurige prikkeling en langdurige irritatie van die lever waardoor die verbindweefselt, waardoor die verlittekend en verschrompeld en dat noemen wij “cirrose”. Een gezonde lever is belangrijk bij de ontgifting van het bloed. Stoffen die voor het lichaam giftig zijn, zoals alcohol en drugs, worden door de lever onschadelijk gemaakt en worden dan via het bloed en de nieren via je urine uit het lichaam verwijderd. Het bijzondere is dat die lever enorme overcapaciteit heeft, eigenlijk heb je veel teveel leverweefsel. Je kan dus ook makkelijk wel de helft van je lever missen. En daar maken we ook dagelijks dankbaar gebruik van door mensen die bijvoorbeeld levercelkanker hebben om te kunnen opereren. Je kan een halve lever weghalen, maar de ondergrens van wat je minimaal moet hebben is ongeveer 25%. Maar het hele bijzondere is ook nog eens een keer: die lever komt altijd weer terug en die zal altijd weer uitgroeien, en die hele bovenbuik opvullen, dus die overcapaciteit, die wil het lichaam blijkbaar hebben. Omdat die lever enorme overcapaciteit heeft is het ook zo als die lever ziek wordt, bijvoorbeeld door een virusinfectie of doordat je teveel alcohol drinkt, dat je dat heel laat kan merken. Je kan dus al jaren met een zieke lever lopen zonder dat je daar wat van merkt. En als je het merkt, kan het te laat zijn, dan kan die lever al zoveel geleden hebben dat die begint te verbindweefselen, begint te schrompelen, dat die verlittekend is zonder dat je daar wat van merkt. Je kunt ook een leverziekte oplopen via een bloedtransfusie. Als het bloed besmet is met bijvoorbeeld hepatitis. Gelukkig zijn er verschillende manieren om een leverafwijking te ontdekken. Onder andere door het afnemen van bloed of door foto’s te maken met een CT-scan. Je moet je voorstellen: een CT-scan, dat is een apparaat waarbij allemaal plakjes door je lichaam worden gesneden met een foto daarvan. En dan kom je van boven af door de lever heen en je ziet de witte strepen, dat zijn de bloedvaten in de lever. Je ziet dus hier diezelfde taartpunt, met hier dat kleine linkerstukje en een grote rechterkant, en bij deze patiënt zat hier een afwijking rechts in de lever die je dan op de CT-scan mooi kan zien. Na veel klachten, onder andere vermoeidheid, een gele huid en geel oogwit bleek dat Marije een bijzondere leveraandoening heeft. Hoe is het na vorige week? Ik voel me eigenlijk wel een stuk beter als vorige week. Weer wat fitter en wat energieker. En vind je zelf dat je minder geel ziet? Ja, dat is behoorlijk afgenomen. Het duurde wel even had ik het idee, vrijdag, toen was het al wel wat afgenomen, maar nog niet zoals ik gehoopt had. Ik kan wel zien dat je oogwit nog geel is, maar het is niet zo geel meer als vorige week. Nou, dat gele, dat is een afbraakproduct van dat bloed, dat is bilirubine. En de lever, die scheidt de afbraakproducten uit in de gal. Dus alsof de lever niet goed werkt of ziek is, of de afvoerpijp is verstopt, bijvoorbeeld door galstenen, dan word je geel. Heeft u nou een idee waar het vandaan komt? We noemen dit een auto-immuunziekte van de lever. En dat houdt in, normaal als je een griepje krijgt moet je eigen afweer het virus opruimen, maar dat afweerapparaat, die witte bloedlichaampjes, die kunnen zo’n ontsteking juist gaan veroorzaken, omdat ze denken dat daar iets speelt. Dat afweerapparaat heeft dan een verkeerde weg in geslagen en dan krijg je een auto-immuunhepatitis, een ontsteking van de lever door je eigen afweerapparaat. En hoe lang gaat dit ongeveer nog duren denkt u? Een auto-immuunziekte, dat is eigenlijk iets wat je altijd bij je draagt. Dat betekent, dat het steeds weer de kop op doet steken. In je genen zit een bepaalde aanleg waardoor je bevattelijk bent voor auto-immuunziektes, voor een gedeelte weten we nog niet hoe het precies zit, maar we hebben wel het idee dat je eigen afweer een verkeerde weg is in geslagen. En je eigen lever het als lichaamsvreemd ziet en daardoor een opruimreactie veroorzaakt. En dat veroorzaakt juist die ontsteking van de lever. Moet ik nog speciale dingen laten? Ja, rustig aan doen, daar hadden we het vorige keer al over. Want kijk: ziek zijn is topsport, je hebt maar 100% energie en daar heb jij al 30% van nodig om je ziekte onder de duim te houden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425680 530 2032-12-31T22:00:00+00:00 27855 2013-06-06T20:00:00+00:00 yes no gal ziekte lever spijsvertering https://schooltv.nl/video-item/cellen-aan-de-basis-dierlijke-en-plantaardige-cellen-bacterien-en-schimmels 2024-01-16T15:20:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13903.w613.r16-9.af8d380.webp Cellen aan de basis | Dierlijke en plantaardige cellen, bacteriën en schimmels Koeien eten graag gras. Veel gras. Wel 80 kilo per dag! Wij mensen kunnen gras niet verteren. We zouden daar behoorlijke buikpijn van krijgen. De moeilijkheid van het verteren zit ‘m in de cellen. Hoe krijgt een koe dit voor elkaar? We zijn hier de koeien aan het voeren en het voer dat ik hier in mijn hand heb, dat is kuilgras. En kuilgras, dat is gewoon geperst gras wat gedroogd is in de zomer en dan in een kuil gaat en zo kunnen we de hele winter de koeien voeren. Kuilgras is laagwaardig voedsel. Maar een koe eet niet alleen maar kuilgras. Een koe eet hooi, kuil, maïs of krachtvoer, maar altijd plantaardig. Omdat een koe voornamelijk laagwaardig plantaardig voedsel eet, heeft hij veel voedsel nodig om te kunnen leven. Een koe heeft 80 kilo nodig per dag en moet de hele dag door eten. Om zoveel mogelijk voedingstoffen uit het voedsel te halen heeft de koe 4 magen en herkauwt de koe zijn eten. Nadat het voedsel een tijdje in de maag is geweest, vormt zich een grasbal die de koe opboert en herkauwt. Daarom worden koeien “herkauwers” genoemd. Een koe eet 20 minuten, hij herkauwt 20 minuten en hij rust 20 minuten. En in de 24 uur slaapt hij 20 minuten. Ik klim even over het hek. De magen van de koe liggen in de pens. Die pens bestaat uit vier magen. We hebben de pens, de netmaag, de boekmaag en dan hebben we de andere kant: de lebmaag. En dat is de échte maag van de koe. De vulling van deze pens is 150 liter. Hier vindt dus de vertering plaats van het voedsel. Uiteindelijk ontstaan zo kleine voedingsstoffen die in het bloed opgenomen kunnen worden. De laatste maag, de lebmaag, lijkt het meest op onze maag. Hierin bevindt zich onder andere maagzuur dat bacteriën doodt. Elk stukje organisme bestaat uit bouwstenen: cellen. Dit is een stukje gras dat de koe dus opeet. Dan kan je inzoomen op de cellen. In een plantaardige cel zit een stroperige vloeistof: het cytoplasma. In het cytoplasma ligt de celkern. De kern regelt wat er in de cel gebeurt. Alle eigenschappen van organismen, of je een koe bent, gras, of een mens, ligt opgeslagen in het DNA in de celkern. Als je nog dichterbij zou willen gaan, zou je zelf sliertjes DNA in de kern van de cel kunnen zien. In het cytoplasma kunnen korrels voorkomen, je noemt dat “plasticiden”. Bijvoorbeeld: bladgroenkorrels. Om het cytoplasma heen ligt een dun vlies dat alles bij elkaar houdt: de celmembraan. Bij plantaardige cellen ligt om de celmembraan nog een extra stevige laag: de celwand. De celwand en vacuolen, blaasjes, die zijn gevuld met vocht, zorgen uiteindelijk voor de stevigheid. Een dierlijke cel ziet er anders uit, maar hoe krijg je zo’n cel te pakken? Wij gaan wangslijmvlies proberen uit de wang van de koe te schrapen. Ik druppel wat van dat wangslijmvlies op een glaasje en daar leg ik overheen een dekglaasje en dat gaan we bekijken onder de microscoop. Een dierlijke cel heeft net zoals een plantaardige cel ook cytoplasma, een kern en een celmembraan. Als je een dierlijke cel vergelijkt met een plantaardige cel, zie je dat er ook verschillen zijn. Een dierlijke cel heeft geen plasticiden, geen grote vacuolen en ze hebben geen celwand. Dat planten moeilijker verteerbaar zijn, komt door de stevige celwand. Dit zijn de voormagen van de koe, dus de pens. De grote pens is opslag en de rest is gewoon vertering. Een koe pakt het vooral aan door eerst in de pens het voedsel te kneuzen. Het voedsel beweegt heen en weer zoals in een wasmachine. En het duurt 48 uur voordat het verteerd is. Om het verteringsproces van een koe te kunnen bestuderen, heeft de Universiteit Utrecht een gat gemaakt in de maag van een levende koe. Het gat is pijnloos en kan worden afgesloten. Je noemt dat een “fistel”. Ik ga nu de pens openen. Floep! En daar gaan we! Nou haal ik de stop uit de koe en dan stuiten we gelijk op de structuurlaag oftewel het eten van de koe. Ik ga met mijn hand in de koe en wat voel ik? Warmte. Ik haal nu een stukje structuurlaag eruit. Zelfs een koe, zó’n groot dier, heeft moeite om dit gras te verteren, om de celwand af te breken. Aan deze stukjes hooi bevinden zich ook micro-organismen. Eén groot leger van micro-organismen. Eén grote jungle van bacteriën. Die micro-organismen, die gaan zich hechten aan zo’n stukje structuur. Dus ze gaan ze verteren, ze gaan ze opeten. Je kunt bacteriën zichtbaar maken door ze op een voedingsbodem aan te brengen. Ze vermenigvuldigen zich dan razendsnel. Na een dag zijn er hele koloniën zichtbaar. Maar je kunt ze ook onder een microscoop bekijken. Ze kunnen zich in een halfuur wel 20 keer verdubbelen. Bacteriën zijn eencellige organismen, de cellen zien er anders uit dan die van planten en dieren. Ze hebben geen celkern, het is de enige groep organismen die dat niet heeft. De chromosomen van bacteriën liggen los in het cytoplasma. Ze hebben wel een celwand. Er zijn veel verschillende bacteriën. Bij de vertering zijn heel veel bacteriën betrokken, maar ook eencellige diertjes. Hier zien we een stukje stro als een balk in het beeld. Daaromheen bevinden zich de eencelligen oftewel de pantoffeldiertjes. En die pantoffeldiertjes zijn bezig om die balk, dus dat stukje stro, op te eten. Daaromheen liggen de bacteriën en je ziet dat zo’n pantoffeldiertje zich tegoed doet aan die bacteriën. Als ie dat niet zou doen, dan zouden er zoveel bacteriën ontstaan dat het evenwicht weg is in de pens. Een pantoffeldiertje is maar één cel groot. Het is wel een diertje, maar de cel is anders dan de cel van een koe. Er is bijvoorbeeld een voedingsvacuole aanwezig, hierin wordt het voedsel verteerd. De plantaardige cellen in de maag van de koe worden afgebroken door bacteriën en eencellige diertjes. Maar schimmels, zoals gistcellen, spelen ook een rol bij de vertering. In deze maatcilinder, daar zit pensvocht. Ik ga dit buisje zetten in een stoof bij een temperatuur van 40 graden, dat is dezelfde temperatuur als in de pens van de koe. Over 20 minuten weten we de uitslag. Bij de afbraak van gras door gistcellen wordt gas gevormd. Dit gas ontstaat uit vergisting. Dit vindt ook plaats in de koe. Het gas dat in de koemaag gemaakt wordt, verlaat de koe via de neus. Gisten zijn eencellige schimmels, ze hebben een celkern en een celwand. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425681 546 2032-12-31T22:00:00+00:00 42990 2013-06-05T20:00:00+00:00 yes no koe gras spijsvertering cel https://schooltv.nl/video-item/afweer-bescherming-tegen-ziekten 2024-01-04T10:32:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13905.w613.r16-9.f465aab.webp Afweer | Bescherming tegen ziekten Ziek zijn we allemaal wel eens, vaak gaat het vanzelf over, maar niet altijd. Hoe word je weer beter als je ziek bent? Daarom ben ik bij boer Kees, die heeft mij gebeld, want zijn varkens zijn ziek. Dus daar ga ik naar kijken om te zien wat er aan de hand is. Een douche is heel belangrijk, want ik wil geen bacteriën van andere varkens meenemen naar deze varkens. Varkens en mensen, die lijken heel erg op elkaar. Het zijn omnivoren, dus niet zoals koeien die moeten herkauwen en daar melk van maken, het zijn eigenlijk eenzelfde soort dieren. Het zijn ook hele slimme dieren. Op zo’n bedrijf zijn veel varkens, er is er altijd wel eentje ziek, net als bij jullie op school, daar is ook altijd wel iemand of een leraar ziek. Een varken is eigenlijk in de natuur een prooidier, die wordt opgegeten door andere grote beesten en normaal gesproken wil zo’n zieke big helemaal niet opvallen. Nou, daarachter ligt er eentje terwijl de rest allemaal loopt. Die is ziek, die verbergt zich. Dus dat ie daar nou ligt en ziek is, is het teken dat ie echt heel erg ziek is. Ik ga ‘m nou onderzoeken. En net zoals bij ons kunnen varkens ziek worden van bacteriën en virussen. Het zijn vaak wel andere bacteriën en virussen waar varkens ziek van worden dan mensen ziek van worden. Bacteriën zijn hele kleine beestjes, die leven op het varken en ook hier in de stal. En zodra die bacterie in het varken kan komen, bijvoorbeeld door een wondje of via zijn keel, zijn mond, of als zijn afweer niet goed is, dan wordt ie daar echt ziek van. Eén bacterie is heel klein en die kun je met het blote oog niet zien. Je kunt bacteriën zichtbaar door ze op een voedingsbodem aan te brengen en bij lichaamstemperatuur te laten groeien. Na één nacht groeien worden de bacteriën zichtbaar als stipjes op de plaat. Dat noemen we “kolonies”. Eén kolonie bevat miljarden bacteriën. Kolonies van verschillende soorten bacteriën zien er anders uit. Je huid is de allerbelangrijkste bescherming die je hebt tegen bacterieaanvallen van buitenaf. En ik kan nergens wondjes of ontstekingen vinden. Wat we wel zien is dat ie een heel klein beetje viezigheid rond zijn ogen heeft, dat is eigenlijk hetzelfde als dat wij een loopneus en een loopoog hebben. Een andere manier waarop een bacterie binnen kan komen is via de neus of via de mond en via de maag en de darmen, dan zouden we bijvoorbeeld diarree kunnen zien. Nou, deze big heeft geen diarree. Met eten kan een ziekteverwekker in de maag terechtkomen. Bij varkens, maar ook bij mensen. De wand van de maag maakt een hele zure vloeistof: maagzuur. En dat maagzuur doodt in de meeste gevallen de bacteriën. Als ziekteverwekkers toch in je bloed terechtkomen en ze gaan zich vermeerderen, kun je een infectie krijgen. Enkele bacteriën kunnen in een paar uur uitgroeien tot duizenden bacteriën. Wat er dan kan gebeuren is dat er cellen in je lichaam kapotgaan of er worden gifstoffen gemaakt door die bacterie. En eigenlijk wordt je daarvan ziek, van die groei van die bacteriën. En dan gaat er ook uit je lichaam een berichtje naar je afweerapparaat, dan gaat je temperatuur omhoog en daar hebben die bacteriën een hekel aan, zodat dus het immuunsysteem en de afweercellen, je witte bloedlichaampjes, makkelijker die bacterie op kunnen ruimen, doden en nou ja, zorgen dat je weer beter wordt. Sommige witte bloedcellen zijn constant op zoek naar lichaamsvreemde stoffen zoals ziekteverwekkers. Als een bacterie door dit type witte bloedcel wordt ingesloten, gaat deze dood. Er zijn ook witte bloedcellen die ziekteverwekkers herkennen aan de stofjes die aan de buitenkant zitten. Ze maken hier antistoffen tegen. De ziekteverwekker wordt zo onschadelijk gemaakt. Verschillende ziekteverwekkers hebben andere stofjes aan de buitenkant en er moeten daar dus allemaal verschillende antistoffen tegen gemaakt worden. Als je een bepaald type antistof hebt aangemaakt, blijft deze nog een tijd in het bloed. Bovendien onthouden de witte bloedcellen hoe deze antistof moet worden gemaakt. Je kunt niet meer ziek worden van dezelfde ziekteverwekker en bent immuun geworden voor deze ziekte. De normale temperatuur van een varken is ongeveer 38 half. En daarom ga ik nu kijken of ie koorts heeft. Dan moet ik bij zijn billen zijn. Dat zal ie niet leuk vinden. Hup. Even kijken. Ho, oh, oh, oh. Hahaha! Ho. Niet doen. Hij heeft duidelijk koorts. 40,9. Er is dus duidelijk verhoging. Dit varken is echt ziek. Wat ik nou wil weten is “waarvan is ie ziek?”. En daarom ga ik een neusfopje nemen. Ik heb het monster wat ik genomen heb bij het zieke varken, dat ga ik opsturen naar het laboratorium en dan ga ik aan het laboratorium vragen om te onderzoeken welke bacterie ons varken nou ziek gemaakt heeft. Nou, op dit laboratorium hebben we een swab van een varken ontvangen. Eerst gaan we dit materiaal op een voedingsbodem brengen om te kijken welke bacteriën daar aanwezig zijn. Nou, wat je hier ziet is het resultaat na een nacht in de stoof. Je ziet dat de bacteriën heel mooi uitgegroeid zijn. En dit is zeer waarschijnlijk een stafylokok en aan de hand van dit plaatje ga ik een volgende test inzetten om te kijken met welk antibioticum dat varken behandeld kan worden. En dat doe je met een zogenaamde antibiogram. Dus wat ik nu ga doen is van deze bacteriën die hier gegroeid zijn een klein beetje materiaal op een wattenstaafje aanbrengen. Dat breng ik in een buisje met een vloeistof, zodat het een heel klein beetje troebel is. Vervolgens meet ik het door en dan meet je in feite de hoeveelheid bacteriemateriaal die in zo’n suspensie zit zodat je een standaardhoeveelheid bacteriën onderzoekt, en dat is heel belangrijk voor de test. De reageerbuis wordt verhit om eventuele bacteriën die al op de reageerbuis aanwezig waren te doden. Daarna wordt op de voedingsbodem met daarop de bacterie die het varken ziek maakt antibiotica aangebracht met een apparaat dat werkt als een soort stempel. Er wordt in één keer op drie plaatsen een verschillend antibioticum aangebracht. Ook deze voedingsbodem gaat 24 uur de stoof in. Van de drie antibiotica zie je een heel stuk ronde schijfjes waar de bacterie helemaal niet is gegroeid, dat betekent dat de bacterie hier en hier bij die twee antibiotica dood is gegaan en hier gewoon doorgroeit. En wanneer die gewoon doorgroeit noem je dat “ongevoelig” of ook wel “resistent”. En voor die twee antibiotica is ie gevoelig, dat betekent dat je met dat middel, met dat antibioticum, het varken zou kunnen behandelen om te bacterie af te doden. Daar is onze zieke big weer. Ik heb ‘m! Dit is een spuitje met een antibioticum, een penicilline-achtig antibioticum. Meestal gebruiken we een spuitje met een naald zodat we precies weten dat dit dier het ook echt heeft gekregen, want als we een pilletje geven en hij spuugt ‘m uit, dan werkt het niet. En wij moeten zuinig zijn met de antibiotica die we hebben, want ze zijn heel belangrijk om ons en die varkens beter te maken en alleen zieke dieren waarvan we zeker weten dat ze ziek zijn, dat we weten wat er aan de hand is, die behandelen we op deze manier. Als je teveel gebruikt, dan kan het zo zijn, dat die bacterie eigenlijk trucs verzinnen om die antibiotica te kunnen overleven, dat noemen we “resistent” en dat is wat we niet willen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425682 570 2032-12-31T22:00:00+00:00 19828 2013-06-05T20:00:00+00:00 yes no afweer virus ziek antibiotica https://schooltv.nl/video-item/strijd-tegen-ziekteverwekkers-je-lichaam-heeft-mechanismen-om-ziekteverwekkers-te-bestrijden 2024-01-16T15:21:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13907.w613.r16-9.06f7bd9.webp Strijd tegen ziekteverwekkers | Je lichaam heeft mechanismen om ziekteverwekkers te bestrijden Met eten kan een ziekteverwekker in de maag terechtkomen. Bij varkens, maar ook bij mensen. De wand van de maag maakt een hele zure vloeistof: maagzuur. En dat maagzuur doodt in de meeste gevallen de bacteriën. Als ziekteverwekkers toch in je bloed terecht komen, en ze gaan zich vermeerderen, kun je een infectie krijgen. Enkele bacteriën kunnen in een paar uur uitgroeien tot duizenden bacteriën. Sommige witte bloedcellen zijn constant op zoek naar lichaamsvreemde stoffen zoals ziekteverwekkers. Als een bacterie door dit type witte bloedcel wordt ingesloten, gaat deze dood. Er zijn ook witte bloedcellen die ziekteverwekkers herkennen aan de stofjes die aan de buitenkant zitten. Ze maken hier antistoffen tegen. De ziekteverwekker wordt zo onschadelijk gemaakt. Verschillende ziekteverwekkers hebben andere stofjes aan de buitenkant. Er moeten daar dus allemaal verschillende antistoffen tegen gemaakt worden. Als je een bepaald type antistof hebt aangemaakt, blijft deze nog een tijd in het bloed. Bovendien onthouden de witte bloedcellen hoe deze antistof moet worden gemaakt. Je kunt niet meer ziek worden van dezelfde ziekteverwekker en bent immuun geworden voor deze ziekte. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425683 95 2032-12-31T22:00:00+00:00 17505 2013-06-05T20:00:00+00:00 yes no ziekteverwekker antistof afweer virus https://schooltv.nl/video-item/waarom-is-de-man-van-een-koningin-geen-koning-er-kan-er-maar-een-de-koning-zijn 2024-04-29T10:48:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13909.w613.r16-9.3a61e40.webp Waarom is de man van een koningin geen koning? | Clipphanger Volgens artikel 1 van de Wet Lidmaatschap Koninklijk Huis is het Nederlands staatshoofd altijd Koning. Eigenlijk is Koningin Beatrix dus altijd Koning Beatrix geweest. Haar man Claus was Prins der Nederlanden. Geen Koning, want z’n vrouw was al Koning. En twee Koningen dat wordt geheid heibel. De titel van Koning is dus alleen weggelegd voor het wettelijke staatshoofd. In Nederland is dat drie generaties lang een vrouw geweest, met een Prins naast de troon. Maar nu Willem Alexander Koning is, mag zijn Máxima zich best Koningin noemen. Koningin betekent hier gewoon: vrouw van de koning. Qua rechten en bevoegdheden is er geen verschil tussen Koningin Máxima en Prins Claus, behalve dan dat Prins Claus geen stropdas hoefde te dragen. Sinds 30 april 2013 is Beatrix geen Koning meer én geen Koningin, maar: Hare Koninklijke Hoogheid Prinses Beatrix der Nederlanden, zeg maar: Koninklijke Hoogheid. Haar zoon is nu koning en noemen we Zijne Majesteit Koning Willem-Alexander, Koning der Nederlanden, prins van Oranje-Nassau, zeg maar: Majesteit, of gewoon ‘hé, de man van Máxima!’. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425684 79 2032-12-31T22:00:00+00:00 9385 2013-04-22T20:00:00+00:00 yes no staatshoofd koning Nederland koningin https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-hoe-is-koningsdag-ontstaan 2024-04-29T10:48:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13911.w613.r16-9.a01f6d8.webp Hoe is Koningsdag ontstaan? | Clipphanger In 1885 krijgt Nederland een nieuwe feestdag: op 31 augustus vieren we de verjaardag van kroonprinsesje Wilhelmina: Prinsessedag. Als het prinsesje koningin wordt, wordt Prinsessedag Koninginnedag. De koningin wordt in 1902 ernstig ziek en er wordt gevreesd voor haar leven. Maar als blijkt dat ze weer aan de beterende hand is, wordt haar Koninginnedag een echt volksfeest. De vlag mag uit het raam en de oranjebitter uit de fles. De dochter van Wilhelmina, prinses Juliana, krijgt elk jaar op haar verjaardag een bloemenhulde bij paleis Soestdijk. En als ze koningin wordt, verplaatst Koninginnedag naar haar verjaardag. Op 30 april kan iedereen genieten van het defilé bij het paleis, of thuis op zijn eigen televee. De volgende koningin Beatrix is van 31 januari, maar 30 april doet nog steeds wat de koningin wil. Het land in en koekhappen. Met de inhuldiging van Koning Willem Alexander verandert onze nationale feestdag weer: Koninginnedag wordt Koningsdag op de verjaardag van de Koning: 27 april. En Een dag later vieren we de koning onder de katers. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425685 78.357 2032-12-31T22:00:00+00:00 66892 2013-04-22T20:00:00+00:00 yes no Koningsdag koning koningin https://schooltv.nl/video-item/zorgpremie-de-basisziektekostenverzekering-is-verplicht-in-nederland 2024-01-04T10:32:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13913.w613.r16-9.de8d6e0.webp Zorgpremie | De basisziektekostenverzekering is verplicht in Nederland De Overheid heeft de basisziektekostenverzekering in Nederland verplicht gesteld. Bij particuliere bedrijven kun je je verplichte zorgverzekering en al of niet gekozen aanvullingen inkopen. Ik heb een tandartsverzekering. Die doet het goed. Ex-minister Rosé van Boxtel is er voorzitter van de Raad van Bestuur. In feite betaalt in Nederland iedereen premie boven de 18. Voor de Zorgverzekeringswet, die is ook verplicht, iedereen moet zorgpremie betalen. En dat is een vorm van solidariteit. Dat betekent dat we met elkaar de lasten delen in de zorg. Nou, in deze taart zie je hoeveel geld we aan de gezondheidszorg in Nederland uitgeven: voor de basisverzekering geven wij meer dan de helft uit voor ziekenhuizen en specialisten. 11% voor de psychologische en psychiatrische hulp. 11% voor alles wat te maken heeft met de farmacie, dus geneesmiddelen. 5,6% voor de huisartsenzorg. 5,4% voor de fysiotherapie, voor hulpmiddelen, 4, 5%. En zo hebben we nog wat kleine posten en het laatste postje, 3,4%, dat zijn de kosten van de zorgverzekeraar. Dus wij voeren de basisverzekering uit door die zorg te contracteren en 3% daarvan is voor de kosten van de bedrijven die het ook uitvoeren. Als je de zorgverzekering niet meer verplicht zou maken, dan vrees ik dat we echt in een heel ingewikkelde samenleving terecht gaan komen. Mensen met heel veel geld, die zullen zeggen “nou prima, het kan mij toch niet schelen, als er iets is, dan betaal ik het wel rechtstreeks uit mijn portemonnee”, maar voor mensen met weinig geld, die kunnen dan misschien de zorg helemaal niet meer kopen die ze wel echt nodig hebben en ik denk dat de kwaliteit van de bevolking gewoon echt schade zou gaan lijden. Als iedereen selectief zou gaan winkelen, als iedereen alleen maar datgene zou nemen wat hij zelf nodig heeft, ja, dan worden sommige voorzieningen in de zorg echt letterlijk onbetaalbaar. Dan zou bevallen voor een jong gezin echt enorm veel geld kosten en dan zou je misschien om financiële redenen afzien van het krijgen van een kind. Nou, dat willen we niet. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425686 147 2032-12-31T22:00:00+00:00 2483 2013-06-11T20:00:00+00:00 yes no premie verzekeren ziekte zorg https://schooltv.nl/video-item/verzekeren-hoe-meer-hoe-beter-het-zekere-voor-het-onzekere 2024-01-04T10:32:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13915.w613.r16-9.04ae9d2.webp Verzekeren: hoe meer hoe beter? | Het zekere voor het onzekere Je kan niet alles verzekeren. Je kan niet alle onzekerheden uit het leven wegnemen, dat hoeft ook niet, want dat het een saaie boel maken. Maar ik heb wel een brandverzekering genomen hier omdat in korte tijd na elkaar bij bevriende architecten die ook een bureau hebben daar de boel afbrandde, die waren alles kwijt. Caroline Bijvoet is architect, zij heeft een eenmanszaak en is in haar eentje verantwoordelijk voor alles wat er zakelijk gebeurt. Ze moet kiezen welke risico’s ze wil afdekken met een verzekering. We zitten hier in Delfshaven, dat is een buurt, ja, ze noemen het een probleemwijk van Rotterdam. Ja, helaas, het is wel een wijk waar eens in de zoveel tijd toch je rekening moet houden met inbraak en het vorige pand waar ik zat was een prachtig modern gebouw met heel veel kleine ruitjes en daar waren een tijdlang rotjongens en die gooiden achter mekaar de ramen in en daar bleek ik niet voor verzekerd te zijn, dus dat is nou ja, na de tweede keer dacht ik “dat ga ik dan toch ook maar verzekeren”. Je ziet dan dat mensen een beslissing baseren op incidenten. Niet op statistieken zoals verzekeraars dat natuurlijk wel doen. En ja, dat is heel moeilijk voor mensen om dat in hun eentje te bepalen. Dit is de altviool van mijn oma. Dus dat is wel, daar ben ik wel heel erg aan gehecht en ik heb één keer iets vreselijks gedaan, want toen heb ik ‘m in de trein laten liggen. Hoppa. En hij is op zich is ie niet heel veel waard, maar ik zou het verschrikkelijk vinden als ik ‘m kwijtraakte. Dus alleen al daarom en als respect aan mijn oma heb ik die bij een speciale verzekering voor instrumenten verzekerd. Risicoavers betekent dat je niet houdt van risico’s en dat geldt eigenlijk voor heel erg veel mensen. Dat komt doordat, ja, op de één of andere manier vinden we het veel erger om iets te verliezen dan dat we blij zijn om iets te krijgen. En daar moet je dus eigenlijk als mens ook rekening mee houden. Je moet eigenlijk alleen maar dingen verzekeren die je zelf niet kan betalen, daar blijkt dus ook uit dat als je veel geld hebt je minder hoeft te verzekeren, maar als je heel weinig geld hebt en je kan niet eens je eigen bril meer betalen hè of je fiets als je ‘m kwijt bent, dan moet je dus overal voor gaan verzekeren en dat is nou juist heel erg jammer, want dan ben je zóveel geld aan verzekeringen kwijt, dat noem ik de “zekerheidsparadox”, je gaat van alles verzekeren, dat kost veel geld en daardoor neemt je weerstand, je vermogen neemt eigenlijk af, het geld dat je beschikbaarheid en dan loop je dus eigenlijk nog meer risico! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425687 178 2032-12-31T22:00:00+00:00 4180 2013-06-11T20:00:00+00:00 yes no stelen inbreken verzekering verzekeren https://schooltv.nl/video-item/luxe-koffie-en-aanverwante-producten-jezelf-onderscheiden-van-de-rest 2024-01-04T10:32:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13917.w613.r16-9.3a6653c.webp Luxe koffie en aanverwante producten | Jezelf onderscheiden van de rest Er zijn ook koffies die je niet in de supermarkt kunt kopen, maar wel kunt drinken in een horecagelegenheid. Paul Manetti verkoopt sinds 2009 exclusief aan cafés en restaurants in het hogere segment. Mijn koffie is alleen maar te verkrijgen voor de horecaondernemer. Ik vind dat de horecaondernemer die wil zich graag onderscheiden, die wil graag een product brengen wat je in de supermarkt niet kunt krijgen, vraagt een prijs voor een kopje koffie, bijvoorbeeld 2 Euro of 2 Euro 20 voor een cappuccino. En als je die koffie dan ook voor 5 of 6 Euro per pond in de supermarkt kan krijgen, dan heeft zo’n ondernemer geen verhaal richting zijn klant of zijn gasten. En ik zie juist in die niche, daar zie ik gewoon mogelijkheden om zo’n merk als Manetti neer te zetten. Ik wil niet mee met de grote jongens, omdat het zit allemaal met dezelfde uitstraling, het is allemaal een wit kopje met daarop een logootje van het merk. Ik wil juist die passie, die verhalen vertellen over Italië met daarbij een lekkere koffie. En met daaromheen dus een aantal producten die je daarbij nodig hebt om het te kunnen verkopen. Denkend aan porselein, suiker, melk; in ieder geval een kant en klaar productconcept voor de horecaondernemer. Zou je dat kunnen ondersteunen, een Barristawedstrijd onder het personeel van Grand Café Samen? Dat is geen enkel probleem, leuk! Dan moet je ons zeker in deze tijden moet je je ergens mee kunnen onderscheiden en niet alleen op de grote stukken, maar juist de details worden steeds belangrijker. Ik heb concurrenten van diverse pluimage, dus dan van grote Italiaanse koffiebedrijven die er met hun gelikte Italiaanse concept op de Nederlandse markt komen, vaak kwalitatief ook best wel hoogwaardige koffie hebben, maar ik heb ook regionale concurrenten, dus een hip koffiemerkje van een kleine branderij uit Amsterdam en omgeving, die probeert ook met biologische koffie, vaak ambachtelijk gebrand, ook een stukje markt te veroveren. Dit is een hoogwaardige kwaliteitkoffie, een koffie die voornamelijk komt uit Zuid-Amerika, Mexico, Guatemala, Peru, dat zijn ook componenten die we in de Manetti koffie hebben zitten. En heel veel mensen willen wel graag dat uniek onderscheidende concept in de niche, maar als het uiteindelijk dan op geld aankomt, dan wordt er toch vaak nog wel gekeken naar, ja, wat de mainstream doet, dus wat een kilo koffie bij een groothandel kost of wat de grote spelers per kilo koffie vragen. En dan haken er toch veel af. Kijk: ik probeer mij op allerlei manieren dan te onderscheiden. En zomaar uitbrengen van een koffie in het bruine doosje, ja, dat doet iedereen al, dus ze betalen een mooie prijs voor de koffie, het is een hoogwaardig product, dus waarom dan ook niet van de verpakking iets moois maken? Als er in een markt wordt gevraagd naar een koffie die goedkoper is wil het niet zeggen dat je dan de koffie direct goedkoper moet maken, maar dan ga ik juist weer meer stoppen in mijn uitstraling, dus misschien nog mooiere kopjes of een nog betere smaak koffie te gaan ontwikkelen, die net weer even wat anders is dan de rest. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425688 186 2032-12-31T22:00:00+00:00 2135 2013-06-11T20:00:00+00:00 yes no product ondernemen koffie https://schooltv.nl/video-item/gezonde-concurrentie-de-autoriteit-consument-en-markt-houdt-dit-in-de-gaten 2024-01-04T10:32:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13919.w613.r16-9.b41bbcb.webp Gezonde concurrentie | De Autoriteit Consument en Markt houdt dit in de gaten De autoriteit consument en markt wil de belangen van consumenten waarborgen door toe te zien op een optimale marktwerking. Wij zien er onder meer op toe dat ondernemingen in Nederland zich houden aan de mededingingswet. Dat doen wij door bedrijven aan te pakken die kartelafspraken maken, dus bijvoorbeeld afspraken maken over hun prijzen van een product. Daarnaast treden wij op als ondernemingen misbruik maken van een dominante machtspositie en daardoor het leven van hun concurrenten zuur maken. Ook kijken wij naar samenwerking tussen ondernemingen. Dus bijvoorbeeld de fusie of een overname, dan toetsen wij of als gevolg daarvan nog voldoende concurrentie overblijft. Dit doen we allemaal met het doel om eerlijke concurrentie te bereiken, dus voor de consument keuze en niet een te hoge prijs. Als een onderneming zijn prijzen kan verhogen, kan dat een teken zijn dat er niet voldoende concurrentie in de markt is, want als de prijs te hoog is, zullen jij en ik dat niet betalen en gaan we naar een andere. Een voorbeeld van een bekend kartel uit 2010 is het meelkartel, daarin maakten meelfabrikanten afspraken over hun klanten. Zij verdeelden onderling hun klanten. Een markt kan gevoelig zijn voor kartelafspraken als er bijvoorbeeld weinig spelers zijn op de markt en het gaat om een product wat heel homogeen is, dus bijvoorbeeld meel. Nou, meel is een product wat we allemaal dagelijks eten, het zit in brood, het zit in pasta, koekjes. In dit geval verdeelden zij onderling hun klanten. Een klant is bijvoorbeeld een supermarkt, dat betekende dat die supermarkt niet meer bij een andere fabrikant meel kon inkopen en dus misschien wel teveel betaalde als hij ontevreden was of andere condities wilde bedingen, maar dus niet weg kon bij zijn fabrikant. Uiteindelijk betaalt de supermarkt dan teveel en komt de rekening bij de consument terecht. Wij geven niet een waarschuwing af. We doen onderzoek in de markt, dus het bezoeken van bedrijven om informatie te verkrijgen of informatie verzoeken uit te doen, dat brengen we allemaal goed in kaart en uiteindelijk maken we de balans op “is er nu sprake van een overtreding of niet?”, is dat het geval, dan wordt er aan het bedrijf een boete opgelegd of kan ook een persoon een boete krijgen voor de overtreding van de mededingingswet. Een boete kan oplopen tot maximaal 10% van de omzet van dat bedrijf die betrokken is bij de afspraak https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425689 139 2032-12-31T22:00:00+00:00 2181 2013-06-11T20:00:00+00:00 yes no bedrijf consument prijsvorming handel https://schooltv.nl/video-item/overleven-in-een-veranderende-markt-de-producten-van-firma-buisman 2024-01-04T10:32:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13921.w613.r16-9.15947e4.webp Overleven in een veranderende markt | De producten van firma Buisman In Zwartsluis staat sinds 1867 de fabriek van Buisman. Ze maken er gebrande suiker, bekend van het schepje Buisman in de koffie. De oorsprong, de roots van het bedrijf liggen in de koffie, met name in de 19de eeuw was koffie erg duur en vaak helemaal niet verkrijgbaar en om minder koffie te gebruiken, meer smaak toe te voegen of kleur toe te voegen hebben we toen in Nederland, maar dat is eigenlijk een typisch Nederlands product, koffiestroop uitgevonden, zoals dat toen heette en eigenlijk overal waren wel koffiestroopfabriekjes en uiteindelijk is Buisman daar als enige overgebleven en is daarmee dus een monopolist. Maar dat klinkt altijd alsof je dan, dat het dan een enorme markt is en waar je alles kan bepalen wat er gebeurt, de werkelijkheid is natuurlijk dat het nog maar een heel klein product is op het schap in de supermarkt. Dus wij zijn heel erg afhankelijk van wat die retailorganisaties doen naar hun klanten toe en zij bepalen ook het prijsbeleid. En helaas is het zo, dat in sommige gevallen het product zelfs onder de prijs wordt aangeboden waarvoor de retailer het zelf bij Buisman koopt. Ja, de macht van een monopolist verschuift eigenlijk naar de distributiekant, waar je zou kunnen zeggen dat de drie supermarktketens oligopolisten zijn. Ik verwachtte dat de markt sterker was gedaald. Als je markt steeds minder wordt, ja, dan stelt die monopolie ook niet zoveel voor en buitendien valt dan natuurlijk het economisch draagvlak onder je onderneming weg en dan, ja, net zoals ieder ander bedrijf moet je dan zorgen en zoeken dat je andere producten gaat verkopen. In het geval van Buisman is dat zo geweest, nou, ik denk zo’n 20, 25 jaar geleden, dat we voor de consumentenkant ook al om dat moment een bekend merk, een ander Nederlands merk, Douwe Egberts, uit de markt wegging voor instantkoffie's met een smaakje eraan, dus dat noem ik maar cappuccino’s en dergelijke producten. Douwe Egberts ging daaruit en Buisman is in dat gat gestapt en is dus producten met koffie, met oploskoffie, gaan aanbieden en in dat soort verpakkingen heeft Buisman op dit moment best wel een groot marktaandeel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425690 136 897 2013-06-11T20:00:00+00:00 yes no product handel bedrijf https://schooltv.nl/video-item/koffie-van-grondstof-tot-product-blenden-branden-genieten 2024-01-04T10:32:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13923.w613.r16-9.0043c5b.webp Koffie: van grondstof tot product | Blenden, branden, genieten Dit is een koffiestruik, een Coffee Arabica, we zien aan deze struik zien we ook de rijpe bessen zitten. De bedoeling is ook om de rijpe bessen te oogsten en in principe zitten in een bes zitten er twee koffiebonen opgesloten en die liggen met de platte kant ook tegen elkaar. Na de oogst van de bessen en dan zijn er twee mogelijkheden: of de bessen worden gedroogd, ze worden netjes in de zon gedroogd, liggen op een droogvloer, het wordt regelmatig gekeerd; of we praten over een gewassen koffie en een gewassen koffie, daar wordt na de oogst wordt de schil en het vruchtvlees verwijderd, dan laat men de koffie fermenteren en daarna wordt de koffie gewassen en gedroogd. Zo krijgen we verschillende koffiesoorten, ruwe koffiesoorten, die allemaal hun eigen smaakkarakter hebben. Zo zijn er de Robusta’s die wat krachtig en bitter zijn, de Brazil koffies die wat neutraal zijn van smaak en de gewassen Arabica met hun heerlijke smaaktonen van koffie. Die koffie, die moet uiteindelijk beoordeeld worden op kwaliteit. We doen dat door daar koffie van te zetten. We doen dat volgens de koffie Toebroek methode, een gestandaardiseerde methode waarbij wij gemalen koffie in het potje doen, met water aanvullen, even roeren zodat het water de aromastoffen uit de koffie kan nemen en we laten het daarna rusten. Na het proefproces krijgt koffie zijn kwaliteitscodering en de koffie wordt opgeslagen waarna wij de verschillende koffiesoorten gebruiken om een blend op te bouwen. De blend wordt gebrand, dat kan op verschillende manieren: we kunnen koffie licht branden, donker branden, snel, langzaam, en dat geeft een verschillend smaakprofiel. Na het branden wordt koffie gemalen en na het malen en het rusten van de koffie wordt koffie verpakt en na het verpakken is men in staat om koffie te zetten en van de koffie te genieten. Heerlijk! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425691 130 2032-12-31T22:00:00+00:00 10196 2013-06-11T20:00:00+00:00 yes no productie koffie drinken produceren https://schooltv.nl/video-item/het-voedselprobleem-onderzoek-doen-om-keuzes-te-maken 2024-01-04T10:32:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13925.w613.r16-9.b708d4a.webp Het voedselprobleem | Onderzoek doen om keuzes te maken Gerdine Meijerink is econoom. Zij doet onderzoek naar landbouw- en voedselvraagstukken. Het voedselprobleem bestaat eigenlijk uit twee problemen: het eerste is dat je een steeds groter wordende wereldbevolking moet gaan voeden met een beperkt aantal hectares aan landbouwgrond en beperkt water, etc. Een tweede probleem is dat sommige mensen niet genoeg geld hebben om voedsel te kopen, dus dan kan er wel genoeg voedsel zijn in de wereld, maar heb je toch nog steeds mensen die honger lijden. Landbouwgrond is beperkt en omdat we eigenlijk niet meer willen dat er nog meer tropisch regenwoud wordt gekapt bijvoorbeeld of andere natuurgebieden verdwijnen, dus wat we moeten doen is eigenlijk proberen niet nog meer landbouwgrond erbij te krijgen, maar de landbouwgrond die wij hebben nog productiever te maken. Zoals een productiemiddel maar één keer ingezet kan worden om een product te maken, zo kan een consument maar één keer zijn beperkte middel geld uitgeven om te eten. Hij moet dus kiezen. Ik ga een maaltijdsalade maken met cous-cous, maïs en wat groentes. Wat je ziet is dat er meer mensen op de wereld komen en die gaan allemaal, die blijven allemaal eten, maar wat je ook ziet dat heel veel landen ook rijker zijn geworden, dus economische groei vooral in Azië bijvoorbeeld en als je rijker wordt, dan wil je ook lekkerder gaan eten en dat betekent meestal meer vlees gaan eten. Dus wat je ziet is dat de vleesconsumptie vrij hard stijgt, maar wat dat betekent ook is dat er meer veevoeder nodig is en dus ook meer maïs en soja, en nou ja, dat soort ingrediënten. Als we dit stukje vlees hebben, ze hebben berekend dat om dit te krijgen heb je 25 keer maïs nodig. Dus nou, dit is zeg maar 2 keer zoveel, als het stukje vlees. En dus 12 van dit soort bakjes heb je dan nodig om 1 zo’n stukje vlees te maken. Dat betekent dat je als je maïs eet, dat je veel efficiënter bezig bent dan één zo’n stukje vlees te eten. Julian, aan tafel! Eten, handen wassen en aan tafel! Een product als maïs kan op verschillende manieren gebruikt worden: als voedsel voor de mens, als veevoer of als biobrandstof. Door uitputting van de fossiele brandstoffen zal de landbouw in de toekomst niet alleen voedselleverancier zijn, maar ook energie leveren voor de maatschappij van morgen. Het LEI doet economisch onderzoek, maar we hebben natuurlijk heel veel verschillende, ja, specialismes. Ik houd me bezig met het zeg maar het wereldvoedselvraagstuk op mondiaal niveau en over internationale markten. Het economische onderzoek is vooral inzichtelijk maken het kosten/baten-plaatje van keuzes die je maakt. Dus we rekenen heel vaak dingen door van “nou ja, als je dit kiest, dan zijn dit de effecten” en de vragen kunnen heel erg verschillend zijn van “hoe kunnen wij onze impact op voedselzekerheid beter monitoren?”, dat is één onderzoek, tot “nou, we willen in Ethiopië gaan investeren in de oliezadensector, daar nou ja, kunnen jullie ons helpen om keuzes inzichtelijk te maken?”. Maïs is een ongelooflijk belangrijk gewas. Dus als ik kijk naar voedselprijzen, dan kijk ik eigenlijk heel vaak naar de maïsprijs en de tarweprijs, omdat dat twee ontzettend belangrijke gewassen zijn voor de voedselzekerheid. Wij kijken bijvoorbeeld naar als we nou heel veel maïs gaan gebruiken voor biobrandstoffen, wat gebeurt er dan als die maïs niet meer beschikbaar is voor consumptie door mensen of door vee? Wat gebeurt er met de prijs, is er dan wel genoeg voedsel? Ja, dus die afwegingen, die berekenen wij door. En het Ministerie van Economische Zaken heeft een budget voor onderzoek en die stellen ook thema’s vast die voor hun belangrijk zijn. Maar nou ja, in deze tijd moeten zij ook bezuinigen, dus het budget is kleiner geworden. De Overheid heeft bedacht van “nou, daar moet het bedrijfsleven ook een deel, ja, aan meebetalen”, maar dan mag het bedrijfsleven ook de vragen stellen, dus de thema’s vaststellen en zeggen van “nou, dit soort onderzoek hebben wij nodig”. Dus dat betekent voor ons dat de aard van het onderzoek van ons onderzoek ook is veranderd, dus meer naar vragen die belangrijk zijn voor het bedrijfsleven. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425692 306 2032-12-31T22:00:00+00:00 5882 2013-06-11T20:00:00+00:00 yes no landbouw welvaart vlees voedseltekort https://schooltv.nl/video-item/de-budgetlijn-met-een-formule-worden-bestedingsmogelijkheden-duidelijk 2024-01-04T10:32:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13927.w613.r16-9.89222ed.webp De budgetlijn | Met een formule worden bestedingsmogelijkheden duidelijk We moeten echt een vakantie gaan boeken, anders dan is alles al weg. Maar wat willen we? Deze. Jij wil een zwembad, een hotel? Dat ziet er ook wel heel mooi uit. Oh, Cuba. Lilian, wat wil jij? Deze. Een wandelvakantie in de bergen? Maar als we in een hotel gaan zitten, dan kunnen we niet zo heel lang op vakantie, dus of we hebben een goedkopere vakantie voor 3 weken of we gaan een paar dagen in een heel chique hotel zitten. Een paar dagen in een heel chique hotel. Ja? Jij zou dan een paar dagen willen? Een budgetlijn geeft alle verschillende combinaties weer van twee bestedingsmogelijkheden bij een gegeven budget. Stel dat je een budget hebt van 200 Euro voor vakantie. Kamperen aan de Spaanse Costa Brava kost 20 Euro per dag. Een bungalow huren aan het Gardameer in Italië kost 40 Euro per dag. De formule voor de budgetlijn is dan 200 = 40B + 20K. K is het aantal dagen kamperen in Spanje en B het aantal dagen bungalow huren aan het Gardameer. De budgetlijn ziet er dan als volgt uit. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425693 76 2032-12-31T22:00:00+00:00 21388 2013-06-11T20:00:00+00:00 yes no formule uitgave vakantie https://schooltv.nl/video-item/keuzes-in-een-boerenbedrijf-hoe-blijf-je-efficient-werken-in-de-agrarische-sector 2024-01-04T10:32:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13929.w613.r16-9.48935e1.webp Keuzes in een boerenbedrijf | Hoe blijf je efficiënt werken in de agrarische sector? Een succesvol boerenbedrijf vergt keuzes in de inzet van de beschikbare productiemiddelen. Ons bedrijf omvat 70 hectare agrarische grond, daarop hebben wij 160 melkkoeien en een 80 stuks jongvee. Het is de kunst om als agrarisch ondernemer eigenlijk zoveel mogelijk een kringloopsysteem te ontwikkelen, dus dat je zoveel mogelijk je eigen ruwvoer hebt, dat je goed in kunt zetten, dat je kwalitatief hoogwaardig ruwvoer hebt, zodat je zo min mogelijk voer van buitenaf hoeft aan te kopen. Wij hebben ervoor gekozen om gras en snijmaïs aan de koeien te voeren. Je mag maximaal 30% van je grondareaal in snijmaïs hebben. Nou, dit is dus het product snijmaïs zoals wij dat telen op onze eigen grond. Dit is de gehele plant, die wordt dus helemaal in stukken gehakt tot iets van een centimeter ongeveer. Dus zo voeden wij dat het hele jaar rond onze dieren. En dan moet je denken aan een kilo of 15 tot 18 per koe per dag. Hier zijn we bij het krachtvoer aangekomen en dit is een mengsel van tarwe en maïs. Dat voeren we bij om dus de balans in het dieet te krijgen. Als we een koe alleen gras en snijmaïs zouden voeren, alleen ruwvoer, dat kan dan prima, geen enkel probleem, maar daarmee kan ie niet de prestaties leveren die wij van de dieren verwachten. Dus dan zou, nu geeft een dier binnen Nederland tussen de 9- en 10.000 kilogram melk op jaarbasis en dat zou dan terugzakken naar, nou, laten we zeggen een 5000 kilogram melk. En dat is niet interessant, want dan halen we de omzet niet. In Nederland zijn de productieomstandigheden duur. Ik bedoel: de arbeid die je inhuurt en de dierenarts, je machines, je gebouwen, het voer wat je aankoopt, de bedrijven die je inhuurt om bewerkingen te doen, de grond heeft een hoge prijs per vierkante meter. Dus het is ook de kunst om daar zo efficiënt mogelijk mee om te gaan. Dus wij hebben ervoor gekozen om de koeien gras en maïs en nog wat aanvullende krachtvoercomponenten te voeren, zodat de koeien hier een redelijk hoge productie hebben en wij dus meer koeien kunnen houden op hetzelfde grondareaal. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425694 134 2032-12-31T22:00:00+00:00 2767 2013-06-11T20:00:00+00:00 yes no boer agrarische sector bedrijf boerderij https://schooltv.nl/video-item/boeken-over-economie-economen-met-een-visie 2024-01-04T10:32:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13931.w613.r16-9.521d952.webp Boeken over economie | Economen met een visie Frank H. Knight is één van de grondleggers van de Chicago School of Economics. In zijn boek Risk, Uncertainty and Profit uit 1921 maakt hij een belangrijk onderscheid tussen economisch risico en economische onzekerheid. Risico is een situatie waarbij de uitkomst door middel van kansberekening kan worden vastgesteld, dus voorspelbaar is. Bij onzekerheid kun je de uitkomst van een situatie niet voorspellen. Tegen risico’s kun je je verzekeren, tegen onzekerheid niet. Waarom produceren we maar meer en meer? Waarom nemen we geen genoegen met het welvaartsniveau dat we nu hebben? In zijn boek De theorie van de nietsdoende klasse uit 1899 formuleert de Amerikaan Thorstein Veblen een antwoord: “we kopen niet alleen dingen die we nodig hebben, maar we kopen ook om elkaar de ogen uit te steken”. Het bezit van dure spullen verhoogt onze sociale status. Veblen bedacht hiervoor de term “conspicuous consumption”. Eén van de grondleggers van de economie Adam Smith beschrijft in zijn beroemd geworden boek: The wealth of nations dat op markten met volledige mededinging prijzen tot stand komen door het vrije spel van vraag en aanbod. Het prijsmechanisme zorgt ervoor dat vraag en aanbod aan elkaar gelijk worden. Dit prijsmechanisme noemt Adam Smith “the invisible hand”, een onzichtbare hand, een onzichtbare hand die reageert op het tot stand komen van het marktevenwicht. Milton Friedman behoort tot de monetaristen. Monetaristen zijn economen die vinden dat de geldhoeveelheid slechts met een door de Centrale Bank vastgesteld maximumpercentage zou mogen groeien. Ze zijn namelijk bezorgd over het geldscheppend vermogen van de banken. In zijn boek “Capitalism and freedom” geeft Friedman aan dat door de gemakkelijke manier waarop banken de geldhoeveelheid kunnen vergroten voortdurend prijsinflatie optreedt. Een vooraf vastgestelde maximale geldgroei zou volgens hem zorgen voor economische stabiliteit. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425695 142 2032-12-31T22:00:00+00:00 804 2013-06-11T20:00:00+00:00 yes no boek economie aanbod geld vraag economische groei markt https://schooltv.nl/video-item/fractioneel-bankieren-zijn-er-ook-risicos-aan-geldschepping 2024-01-04T10:32:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13933.w613.r16-9.be98b08.webp Fractioneel bankieren | Zijn er ook risico’s aan geldschepping? Een primaire bank kan vrijwel onbeperkt geld scheppen door nieuwe leningen te verstrekken. Van het geld dat klanten op de bankrekening storten, hoeft de bank maar een fractie aan te houden als reserve. De rest kan worden uitgeleend aan klanten die geld nodig hebben voor bijvoorbeeld de aanschaf van duurzame consumptiegoederen. Dat uitgeleende en door de klant uitgegeven geld wordt door iemand bij wie het geld is uitgegeven weer gestort op een bankrekening. De bank kan weer een groot deel hiervan uitlenen aan klanten. Dit proces kan zich bijna eindeloos herhalen. Hoe ziet een balans van een bank er voor en na geldschepping uit? Ervan uitgaande, dat een bank 100 Euro aan kasreserve moet aanhouden wat gelijkstaat aan 8% zou de bank dus 100 Euro gedeeld door 8 maal 100 is 1250 Euro aan tegoeden op betaalrekeningen kunnen hebben staan. Er staat nu 100 op, dus kan door kredietverlening 1150 Euro extra giraal geld worden geschapen. Zo kan de bank met een kleine reserve veel geld creëren. Dit wordt ook wel “fractioneel bankieren” genoemd. Er zit een grote fout in het systeem en dat is er nog lang niet uit, het wordt eigenlijk alleen maar erger. Dat is dat de banken omdat ze zo belangrijk zijn in de economie en ons geld beheren eigenlijk daarmee teveel macht hebben en eigenlijk de rest van de maatschappij kunnen chanteren, want als een bank omvalt, dan zijn we allemaal ons geld kwijt. Dat noemen de Amerikanen “too big too fail”: “te groot om failliet te laten gaan”, een bank zou de hele economie mee trekken en dat betekent, dat banken.., en dat is heel gevaarlijk, en dat heeft geleid tot heel veel ellende de afgelopen jaren, dat banken ook meer risico’s kunnen nemen, want een deel van de risico’s als het misgaat, “ja, ik ben zó groot, de Overheid zal me wel redden”. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425696 111 2032-12-31T22:00:00+00:00 1437 2013-06-11T20:00:00+00:00 yes no bank sparen beleid lenen https://schooltv.nl/video-item/geldschepping-door-banken-hoe-kan-een-bankbalans-groeien 2024-01-04T10:32:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13935.w613.r16-9.cf21893.webp Geldschepping door banken | Hoe kan een bankbalans groeien? Grote of primaire banken zoals de ABN-Amro hebben de mogelijkheid om geld te scheppen. Chris de Stichter is er balansmanagement specialist. Het is zo, dat een bank als ABN-Amro de mogelijkheid heeft om geld te scheppen. Hè, op moment dat iemand komt die krediet nodig heeft, dan kunnen we dat verzorgen. Dat betekent gewoon eigenlijk, dat de bank geld leent van investeerders. Op dezelfde wijze dus dat je zelf naar de bank gaat als je een hypotheek wil krijgen vraag je de bank of dat de bank jou geld wil lenen en datzelfde doet de bank eigenlijk ook bij investeerders. Moet je je voorstellen: zo’n pensioenfonds, die heeft een bepaalde hoeveelheid geld te verdelen en dat pensioenfonds maakt gewoon de beslissing om te zeggen van “nou, een stukje uit dat geld dat wij beheren gaan we uitlenen aan banken”. Grote of primaire banken zoals de ABN-Amro hebben de mogelijkheid om geld te scheppen. Chris de Stichter is er balansmanagement specialist. Het is zo, dat een bank als ABN-Amro de mogelijkheid heeft om geld te scheppen. Hè, op moment dat iemand komt die krediet nodig heeft, dan kunnen we dat verzorgen. Dat betekent gewoon eigenlijk, dat de bank geld leent van investeerders. Op dezelfde wijze dus dat je zelf naar de bank gaat als je een hypotheek wil krijgen vraag je de bank of dat de bank jou geld wil lenen en datzelfde doet de bank eigenlijk ook bij investeerders. Moet je je voorstellen: zo’n pensioenfonds, die heeft een bepaalde hoeveelheid geld te verdelen en dat pensioenfonds maakt gewoon de beslissing om te zeggen van “nou, een stukje uit dat geld dat wij beheren gaan we uitlenen aan banken”. Nadat we besloten hebben waar we het geld gaan ophalen en hoeveel geld de bank nodig heeft voor aankomend jaar wordt het echt uitgevoerd hier beneden op de dealing room vloer. De mensen die werken, die acteren op de geld- en kapitaalmarkt. De geldmarkt, daar wordt over het algemeen mee bedoeld de korte termijn markt, dus geld dat je uitleent voor een jaar. En de kapitaalmarkt, daar wordt over het algemeen mee bedoeld geld dat je langer dan een jaar ophaalt of uitleent aan iemand. Alleen wat er bedoeld wordt met geld scheppen is, dat we meer geld kunnen maken dan dat er fysiek aan geld is, aan bankbiljetten. Stel voor: een bank begint doordat iemand 100 euro komt brengen. En de Centrale Bank heeft gezegd dat 10% van deze 100 euro als kasreserve aangehouden moet worden en 90 euro opnieuw uitgeleend kan worden. 90 euro die uitgeleend kan worden wordt of uitgegeven in de supermarkt of wordt op een spaarrekening gezet en hoe dan ook het komt weer een keer terug aan de andere kant van de bank als een nieuw spaarsaldo van 90 euro. Nu zie je dat de kasreserve die de bank moet aanhouden groeit. En de bank moet nu 10% van 190 euro, dat is 19 Euro aanhouden. En op haar beurt kan de bank weer een nieuw bedrag uitgeven aan een lening als 81 euro aan een volgende persoon. Van deze 81 euro belandt uiteindelijk ook weer een heel groot gedeelte terug aan deze kant van de bank. En zo zie je dat een bankbalans kan groeien, iets dat begint met 100 euro aan spaargeld belandt uiteindelijk in steeds kleiner wordende stukjes en als je dit uitrekent, komt hier uiteindelijk een totale geldhoeveelheid van 1000 in dit voorbeeld. Dus met een minimum kasreserve van 10% zie je dat de hoeveelheid geld die in omloop is uiteindelijk belandt op 1000 euro. De twee grootste bedreigingen zeg maar voor een banksysteem zijn crises in een vorm van liquiditeit of crises in de vorm van solvabiliteit. En voor liquiditeit zie je dat banken in de problemen kunnen komen als ze niet aan een korte termijn betalingsverplichting kunnen voldoen. Het vervelendste voorbeeld daarvan is als mensen hun spaargeld willen opnemen bij de banken, met zijn allen in een rij bij de bank staan, maar op een gegeven moment zegt de bank “het geld is op”. Dat is een liquiditeitscrisis. Een solvabiliteitscrisis ontstaat vaak doordat een bank verliezen moet nemen, bijvoorbeeld op de kredietportefeuille omdat heel veel mensen hun leningen niet meer kunnen terugbetalen en de bank dan eigenlijk moet interen op zijn reserves. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425697 201 2032-12-31T22:00:00+00:00 5366 2013-06-11T20:00:00+00:00 yes no sparen lenen bank geld https://schooltv.nl/video-item/wat-doet-de-bank-met-je-spaargeld-niet-meer-uitlenen-dan-je-hebt 2024-01-04T10:32:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13937.w613.r16-9.f77b554.webp Wat doet de bank met je spaargeld? | Niet meer uitlenen dan je hebt Binnen de economie nemen banken een bijzondere plaats in. Ze hebben een intermediaire rol. Banken zorgen ervoor dat vraag naar en aanbod van kapitaal bij elkaar komen. Het aanbod komt vooral van consumenten en bedrijven die sparen. De vraag komt van consumenten, bedrijven en de Overheid die geld willen lenen. Denk bijvoorbeeld aan hypotheekleningen, bedrijfsleningen voor de aanschaf van machines of staatsleningen om het begrotingstekort te financieren. De Groene Winkel in Zeist heeft een bedrijfslening afgesloten. Goedemorgen. Welkom. Welkom, leuk dat je er bent. Ja, heel erg leuk. De klantmanager van de bank gaat kijken hoe de eigenaar het geleende geld heeft besteed. De groenteafdeling hier voorin, dat is de presentatie, zodat je een mooi plaatje hebt. We zijn verhuisd, nou, en iedere keer als je, ja, als je verhuist, dan investeer je fors. We hebben een stuk eigen geld en wat we tekort komen, daarvoor gaan we naar de bank en dat is in dit geval de (…) Bank. Voor deze bank is geld een middel en geen doel op zich. Hè, we zien in de financiële wereld dat ook in banken dat geld een doel op zich geworden is, dat geld een middel is om iets te realiseren. En zo zien wij het ook, dus wij hebben een gemeenschappelijke visie wat dat betreft. Bankieren is eigenlijk een heel simpel beroep, althans zoals het oorspronkelijk ontstaan is en dat gaat over aan de ene kant het goed bewaken van het geld dat je wordt toevertrouwd en aan de andere kant het verantwoord uitlenen van dat geld, maar wel aan mensen en bedrijven die je kan ontmoeten, waar je een relatie mee aan kan gaan, zodat je ze leert kennen en ook kan beoordelen of je denkt dat ze het geld ook weer netjes met rente zullen terugbetalen. Dat is eigenlijk de kernfunctie van een bank en daarnaast zorgen we natuurlijk voor een goed betalingsverkeer. Veel mensen denken, dat hun spaargeld als ze het naar de bank brengen in een kluis gestopt wordt, maar niets is minder waar. Dat geld gaat dezelfde dag nog weer ergens anders naartoe, wordt uitgeleend om ergens aan het werk te gaan. In onze kluis liggen daarom alleen maar dossiers die hebben geadministreerd aan wie het geld is uitgeleend. Wij zijn een bank, die is 100% gefinancierd met het geld van spaarders. Dus wij trekken geen geld aan op de kapitaalmarkt van andere banken of van pensioenfondsen. En dat maakt dat er bij ons niet meer krediet wordt verleend dan er ook spaargeld aan ons is toevertrouwd. En dat maakt ons een bank die onafhankelijk is van de kapitaalmarkten en dus een hele stabiele bank. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425698 167 2032-12-31T22:00:00+00:00 7707 2013-06-11T20:00:00+00:00 yes no geld lenen bank https://schooltv.nl/video-item/huisje-boompje-beestje-een-leesblad-maken 2024-01-04T10:32:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13938.w613.r16-9.c8cf9e0.webp Huisje Boompje Beestje | Hoe wordt een leesblad gemaakt? Aflevering 286. Wat komt er allemaal bij kijken om een tijdschrift voor kinderen te maken? Hoe wordt een strip gemaakt? Natuurlijk gaan kinderen ook zelf aan de slag. https://player.ntr.nl/index.php?id=TELEA_1059929 900 13234 2010-09-21T00:06:45+00:00 yes no strip tijdschrift tekenen lezen https://schooltv.nl/video-item/fiduciair-geld-kopen-op-basis-van-vertrouwen 2024-01-04T10:32:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13940.w613.r16-9.080adab.webp Fiduciair geld | Kopen op basis van vertrouwen In de Middeleeuwen maken goudsmeden in opdracht van de machthebbers gouden en zilveren munten om de ruilhandel te vergemakkelijken. Zij worden experts in het beoordelen van de waarde en gaan het geld opslaan in hun kluizen. De eigenaars krijgen dan een papier waarop de intrinsieke waarde vermeld staat. Omdat het onhandig is een groot gewicht aan edelmetaal te verslepen en link om onder je matras te stoppen, gaan de mensen elkaar betalen met die wisselbrieven. En omdat de goudsmeden met een voorraad edelmetaal blijven zitten in hun kluis, gaan ze dit uitlenen. Hieruit ontstaan de eerste banken. Op moment dat je de waarde van het geld helemaal laat los trillen van de oorspronkelijke materiële waarde, dan heb je het over fiduciair geld, dus dat bestaat niet meer. Hè, dus eigenlijk denkbeeldig geld zou je kunnen denken. Het enige wat ons geld waarde geeft is het idee dat we onze Overheid kunnen vertrouwen. Dat die niet veel meer gaat produceren van het geld dan er nodig is, want iedereen met spaargeld, die wordt arm. Nou, dat gevoel, hè, dat is de laatste jaren wel opgekomen, met die rare toestand rond de financiële crisis hè, al die bellen die geblazen zijn door de financiële markten, die ontploft zijn, die geknapt zijn. Die hebben ervoor gezorgd dat mensen minder vertrouwen hebben in het geld van de Overheid, van de banken, en misschien meer vertrouwen krijgen in het geld van onze voorvoorvoorouders, de Middeleeuwers hè, de heksenverbranders. Dat, daar was het toch eigenlijk niet zo’n slecht idee. Dus ik snap wel dat gevoel. Ik denk alleen dat het in de moderne economie al gebaseerd op een gouden standaard, dat dat vragen om problemen is en ook niet nodig. Er is kritiek op de rol van de Nederlandse Bank, DNB, want het is haar taak om te zorgen voor financiële stabiliteit en daarmee een bijdrage te leveren aan de welvaart in Nederland. Het toezicht op de banken in Nederland is dan ook in handen van DNB. Het kan misgaan wanneer er te riskante kredieten worden verstrekt die vervolgens niet worden terugbetaald. Wij proberen daar op toe te zien, dus wij proberen zo goed mogelijk met de bank mee te kijken om te kijken of zij die risico’s die ze inherent aangaan, want die moeten ze aangaan, kredietverlening is per definitie risicovol, maar dat moet ook, daar is op zich niks mis mee. Wij proberen mee te kijken of ze die risico’s goed kunnen beheersen. Maar wij moeten er in ieder geval op toezien dat de toevertrouwde middelen van het publiek, dus de deposito’s, de spaargelden, dat die veilig zijn en dat die ten allen tijde kunnen worden terugbetaald. Als wij ingrijpen, dan kunnen wij vooral het management van de bank erop aanspreken dat ze een ander beleid moeten voeren. Wij kunnen ze dwingen om extra kapitaal aan te trekken, wij kunnen ze dwingen om de risico’s zo snel mogelijk in een portefeuille af te bouwen. Ja, en als helemaal niets helpt, dan is de ultieme sanctie is dat we de vergunning kunnen intrekken en dat betekent dat we dan tegen die bank zeggen: “u mag geen bank meer zijn en u mag geen middelen meer aantrekken van het publiek”. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425699 176 3954 2013-06-11T20:00:00+00:00 yes no overheid geld bank https://schooltv.nl/video-item/je-vermogen-omzetten-in-goud-voor-en-nadelen-van-goudstandaard 2024-01-04T10:32:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13942.w613.r16-9.942875e.webp Je vermogen omzetten in goud | Voor en nadelen van goudstandaard Jaap Raaijmans is 23, hij handelt in goud en zilver. Jaap Raaijmans, wat is goudstandaard? Het edelmetaal wat wij verhandelen komt eigenlijk uit twee richtingen: een belangrijk deel voor de aanvoer van ons edelmetaal is ook echt het sloopgoud hè, dus oude sieraden, oude horloges die niet langer in gebruik zijn gesmolten worden en vervolgens uiteindelijk weer verwerkt worden tot fijn goud en belanden in een goudbaartje. Maar wat uiteraard ook nog steeds en voor 60% ongeveer toevoer is van de goudbaren die wij verhandelen is het feitelijk gemijnde goud uit de grond. En dat wordt als grof goud ook verwerkt tot fijn goud en gesmolten als baar. Wat we hier met goudstandaard dus doen is: als je het ergens moet plaatsen in de tijd eigenlijk terug naar die allereerste edelsmid, die dus werkelijk nog één bewijs van goud uitschreef voor iedere goudbaar in de kluis. Verder dan dat willen we het ook niet brengen, want dan ga je dus juist afstappen van die 100% fysieke dekking van je vermogen. Dus het gemak waarmee je een spaarrekening bij sommige banken kan openen of gewoon een betaalrekening, dat gemak zou ik graag naar de goudrekening toe willen brengen, dat zelfs iemand 50 tot 100 Euro per maand weer een gram goud kan gaan sparen. Juist omdat dat altijd al een spaarmiddel is geweest, voor veel mensen nog steeds is, alleen voor een hele grote groep dat over de laatste 30 jaar, ja, uit het algemeen besef is verdwenen. En de gouden standaard was het idee dat je je munteenheid, dus de Gulden bijvoorbeeld in Nederland, één op één koppelt aan goud, aan de waarde van goud. Dus elke 100 Euro zijn een bepaalde hoeveelheid goud waard en die je in principe ook kunt omwisselen, het kon ook vroeger: toen kon je met je biljet naar de Nederlandse Bank gaan en dan stond er “aantoonbaar betalen zoveel goud” en dan kreeg je goud. De gouden standaard heeft hele grote nadelen, het voordeel is dat je in één keer een soort instant vertrouwen hebt, want iedereen weet “nou goud, dat zal wel waarde blijven houden”, tenminste, dat denkt men, “dus dat vertrouw ik”. Het nadeel is dat je niet op economische veranderingen makkelijk kunt inspelen. Bijvoorbeeld als er een schok op een economie plaatsvindt, als een land plotseling wat armer wordt, ja, dan zouden ze zich graag uit die armoede willen exporteren door bijvoorbeeld de eigen munt wat goedkoper te maken, hè, door het devalueren van de eigen munt. Ja, dat kan niet als alle landen in de wereld aan dezelfde eenheid, namelijk de prijs van goud, gekoppeld zijn. Wij bieden goud in twee fysieke vormen aan: dat zijn baren en munten. De munten, die worden op meerdere plekken in de wereld geslagen en komen uiteindelijk allemaal in Nederland terecht. Wat heel populair is zijn de Canadese beleggingsmunten, Maple Leaf munten, en ik denk de meest bekende munt is de Zuid-Afrikaanse Krüger Rand. Zo te zien is uiteraard de bekende Krüger Rand munt? Ja. Wat we ook veel aanbieden is natuurlijk de zilveren beleggingsmunt, dan is de Maple Leaf uit Canada de meeste gevraagde. Sinds de crisis 2007 is mijn vertrouwen een beetje verdwenen in de bankensector en ik heb ook het idee, dat de inflatie oploopt, dus ik heb…, ik koop fysiek goud en zilver als bescherming voor mijn vermogen. Ik had 100 gram gekocht, dat kostte iets meer dan 4000 Euro. U heeft van ons in ontvangst genomen één keer 100 gram goud. Dank u wel. Deze is voor u en tot ziens. Tot ziens. Okay, dag. Goede middag. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425700 217 2022 2013-06-11T20:00:00+00:00 yes no sparen goud geld https://schooltv.nl/video-item/maatschappelijke-geldhoeveelheid-hoeveel-geld-is-er-in-omloop-en-waar-bevindt-zich-dat 2024-01-04T10:32:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13944.w613.r16-9.cc1f66b.webp Maatschappelijke geldhoeveelheid | Hoeveel geld is er in omloop en waar bevindt zich dat? Giraal geld is het totaal van de direct opvraagbare tegoeden op betaalrekeningen: de rekeningen courant. Munten en bankbiljetten zijn chartaal geld. Al het chartale en girale geld in handen van consumenten, bedrijven en de lagere overheid noemen we de maatschappelijke geldhoeveelheid. Er is ongeveer 340 miljard Euro in omloop in Nederland, 300 miljard is giraal geld, de rest chartaal. Huishoudens hebben daarnaast nog eens zo’n 300 miljard Euro aan spaargeld staan bij banken. De banken hebben voor ongeveer 550 miljard aan hypotheekleningen uitstaan en voor 30 miljard aan consumptief krediet uitgeleend aan huishoudens. Aan bedrijven hebben banken nog eens ruim 330 miljard Euro uitgeleend. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425701 47 2032-12-31T22:00:00+00:00 3928 2013-06-11T20:00:00+00:00 yes no consument bank overheidsfinanciën geld https://schooltv.nl/video-item/thunderstorms-charged-particles-causing-thunder-and-lightning 2024-01-04T10:32:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13359.w613.r16-9.3164308.webp Thunderstorms | Charged particles causing thunder and lightning Thunderstorms always start in clouds. When a cloud grows very fast it becomes a thundercloud. Inside a thundercloud there are many charged particles, and they want out! But how did they get in there? A cloud consists of many small drops of water and ice. The air in a thundercloud rises very quickly, making the water and ice rub against each other. That is how the charged particles are formed. These charged particles want to jump over to another cloud or to the ground. That’s what causes lightning. Lightning is extremely hot. The temperature of the air rises in a very short time, causing the air to expand and making a loud bang. If you can count to three, the thunderstorm is about a kilometer away. Every three seconds is a kilometer. When you can count to ten, the thunderstorm is approximately three kilometers away: a safe distance. But if there are less than ten seconds between you and the thunderstorm, you had better get inside! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425702 78 2032-12-31T22:00:00+00:00 2645 2013-04-15T20:00:00+00:00 yes no wolk onweer Engels https://schooltv.nl/video-item/de-potvis-een-bijzonder-zeezoogdier-van-de-oceaan 2024-01-04T10:32:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13946.w613.r16-9.8686e5d.webp De potvis | Een bijzonder zeezoogdier van de oceaan De potvis is een tandwalvis. Een tandwalvis is een walvis met tanden. Een potvis kan wel achttien meter lang worden en 50.000 kilo wegen. Een potvis heeft een grote kop die bij volwassen mannetjes wel een derde van de lichaamslengte in kan nemen. Potvissen leven in oceanen zoals de Grote en de Stille oceaan. Ze kunnen ontzettend diep duiken. Sommigen wel tweeduizend meter diep. Daarbij kan hij wel bijna twee uur zijn adem inhouden. De zeezoogdieren maken een klikkend geluid. Elke potvis heeft een eigen klikreeks. Wil hij zijn soortgenoten roepen dan klikt hij deze reeks en dan herkennen zijn soortgenoten hem of haar aan dat geluid. Een beetje alsof hij zijn eigen naam roept. Voor het vinden van prooien maken ze gebruik van echolocatie. De potvissen zenden klikgeluiden uit, deze weerkaatsen tegen de prooi en dat geluid vangt de potvis weer op. Hierdoor weten ze precies waar de prooi zich bevindt. Die prooi zijn vooral inktvissen. Zonder te kauwen slikken ze deze in één keer door. Hierdoor gaan de harde hoornachtige snavels ook mee de maag van de potvis in. Deze kunnen ze niet verteren. Uiteindelijk blijven er soms wel meer dan duizenden inktvissnavels achter. Omdat dit prikt en schuurt creëren de potvissen een beschermlaagje daaromheen. Dit laagje is gemaakt van ambergris. Een kostbaar stofje dat wordt gebruikt voor het maken van parfums. De inktvissnavels worden eens in de paar dagen uitgebraakt. Vind je op het strand een hoopje dat hierop lijkt? Gooi het dan niet weg! Het kan kostbaar zijn. De kaak van de potvis is lang en smal. Hij heeft grote kegelvormige tanden. Deze zijn van ivoor. Aan een dwarsdoorsnede van de tanden kan men de leeftijd van de dieren vaststellen, want het ivoor groeit in lagen. Je kan het vergelijken met de jaarringen van een boom. Walvisvaarders maakten vroeger tijdens lange zeereizen op de tanden mooie tekeningen. Vroeger werd er veel op de potvis gejaagd. De kop van een potvis zit namelijk vol met een soort wasachtige stof: walschot. Hiervan werden kaarsen van gemaakt. Uit de speklaag van de potvis werd traan gekookt. Dit werd gebruikt als smeermiddel voor machines of als lampenolie. Soms spoelt een potvis aan wanneer hij bijvoorbeeld in ondiepe zeeën als de Noordzee terecht komt. Hierdoor kunnen de potvissen stranden en dood gaan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425703 166 2032-12-31T22:00:00+00:00 27809 2013-05-09T20:00:00+00:00 yes no zoogdier walvis vis zee https://schooltv.nl/video-item/most-and-least-learning-the-difference 2024-01-04T10:32:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13360.w613.r16-9.d5cab2c.webp Most and least | Learning the difference Where do you see the most shells? Most shells are here! Where do you see the fewest shells? The fewest shells are here! Where do you see the group of five shells? The group of five shells is here. Where do you see the group of ten shells? Yes, that’s the group of ten shells right there. How many shells do you see? Ten shells. How many shells do you see? Five shells. How many shells do you see? Nineteen shells. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425704 85 2032-12-31T22:00:00+00:00 1434 2013-04-15T20:00:00+00:00 yes no Engels rekenen tellen schelp https://schooltv.nl/video-item/hoe-verteert-de-koe-zijn-voedsel-langs-vier-magen 2024-01-04T10:32:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13948.w613.r16-9.02556a1.webp Hoe verteert de koe zijn voedsel? | Langs vier magen! Koeien zijn grazers. Dat betekent dat ze heel veel gras eten, wel zo’n 140 kilo per dag. Omdat het gras zo taai is, kost het de grazers veel moeite om alle voedingsstoffen uit hun voedsel te halen. Om te onderzoeken hoe dit verteren precies werkt bij koeien, is bij een aantal dieren een soort dop in hun buik geplaatst. Door zo’n dop kunnen onderzoekers makkelijk bekijken wat er gebeurt in de maag van een koe. Zo’n dop wordt een pensfistel genoemd. Het doet de koeien geen pijn. Het gras dat koeien eten legt namelijk een ingewikkelde reis af voor het helemaal is verteerd. Het gaat door wel 4 verschillende magen! Het begint allemaal bij de bek van de koeien. Met hun grote tong pakken ze het gras beet, en met hun snijtanden snijden ze het af. Die snijtanden hebben koeien alleen in hun onderkaak zitten. Ze vermalen het gras met hun grote, ribbelige kiezen, die we plooikiezen noemen. Als de koe het gras doorslikt begint het aan een lange reis door de 4 magen. Het gras komt eerst in de pensmaag terecht. Door de dop in de buik van de koe kun je zien dat het gras in deze maag nog niet goed verteerd is, je kan de sprietjes nog zien zitten. De pens vermengt het gras daarom met maagsap, waardoor het een papje wordt. Dat papje gaat dan naar de tweede maag: de netmaag. Het gras wordt hier tot een balletje gekneed. Dat balletje boert de koe weer op, en dan wordt het nog eens herkauwd tot het helemaal fijn is. Als het daarna voor de tweede keer wordt doorgeslikt, gaat het naar de boekmaag. Hier wordt het vocht uit het gras gehaald. Als het in de laatste maag terecht komt, de lebmaag, is het al zo goed fijngemalen dat de voedingsstoffen er makkelijk uit kunnen worden gehaald. Het gaat dan door naar de darmen, en uiteindelijk blijven dan alleen de afvalstoffen over: poep! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425705 120 2032-12-31T22:00:00+00:00 45096 2013-05-09T20:00:00+00:00 yes no gras verteren koe maag https://schooltv.nl/video-item/delfts-blauw-van-grondstof-tot-eindproduct 2024-01-04T10:32:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13950.w613.r16-9.3a010b7.webp Delfts blauw | Van grondstof tot eindproduct Dit is een scherf van een Delfts blauw bord. ‘Delfts blauw’ is de naam voor een soort aardewerk met blauwe versieringen dat in Delft wordt gemaakt. Het bestaat uit verschillende grondstoffen die vermengd worden tot een dunne, vloeibare kleipap. Van een deel van deze pap wordt een dikke kneedbare kleimassa gemaakt. Met deze klei worden op een pottenbakkersschijf allerlei ronde vormen gemaakt, zoals borden en schotels. Er wordt hierbij een dikke plak klei over de schijf uitgerold. Met behulp van een machine wordt op de draaiende schijf bijvoorbeeld een bord gevormd. Van een ander deel van de kleipap worden ingewikkeldere vormen gemaakt, bijvoorbeeld kleine huisjes. De vloeibare kleipap wordt hierbij in gipsvormen gegoten, en na een kwartiertje wordt een deel hiervan er weer uit gegoten. Er ontstaat zo een stevige laag klei die de buitenkant van het stuk vormt. De vorm wordt dan geopend, en de naadjes die in de vorm zijn ontstaan worden glad gemaakt. Omdat het stuk nu nog vochtig is, wordt het gedroogd en in de oven gezet. Daar wordt het bij meer dan 1000 graden gebakken tot de klei hard en wit is geworden. Die witte gebakken klei wordt ‘biscuit’ genoemd. Het is nu klaar om met de hand beschilderd te worden met een zwarte kleurstof. Nadat het stuk beschilderd is kan de laag glazuur er overheen, waardoor het mooi gaat glimmen. Het hele stuk wordt hierbij ingespoten met een wit laagje. Hierna wordt het nog één keer gedroogd en gebakken, waarbij dat laagje glazuur smelt en doorzichtig wordt. De zwarte verf wordt dan vanzelf blauw, en dan is het klaar. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425706 109 2032-12-31T22:00:00+00:00 14539 2013-05-09T20:00:00+00:00 yes no servies grondstof blauw aardewerk https://schooltv.nl/video-item/counting-how-many-do-you-see 2024-02-08T13:10:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13361.w613.r16-9.c0924b5.webp Counting | How many do you see? How many times do you hear the drums rolling? I hear three beats How many times do you hear the drums rolling? I hear eight beats How many times do you hear the drums rolling? I hear six beats How many do you see? Three How many do you see? Five How many do you see? Eight How many do you see? Ten https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425707 77 2032-12-31T22:00:00+00:00 1561 2013-04-15T20:00:00+00:00 yes no tellen rekenen Engels https://schooltv.nl/video-item/botten-van-boerderijdieren-je-kunt-ze-overal-vinden 2024-01-04T10:32:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13952.w613.r16-9.2aeaaf5.webp Botten van boerderijdieren | Je kunt ze overal vinden! In Nederland kun je op allerlei plekken botten vinden: in de tuin, in het zand, of op het strand. De meeste botten die je op het strand vindt zijn niet van dolfijnen of zeehonden, maar van paarden, koeien of andere boerderijdieren. Dit is vaak slachtafval dat van schepen overboord is gegooid. Maar om er nu achter te komen om welk dier het gaat moet je het bot goed onderzoeken. En daarbij is vooral de vorm van het bot belangrijk. Een bot dat vaak gevonden wordt is het bot van het dijbeen. Hier zie je er een aantal op een rij. Zoals je ziet lijken ze erg op elkaar. De grootste is van een paard. De kleinste is van een haas. De middelste is van een schaap. Dijbenen hebben aan de bovenkant een ronde bol die in de heupkom past. Hierdoor kan het dijbeen zich in alle richtingen bewegen. Het gewricht aan de onderkant is een scharniergewricht. Een scharniergewricht kan maar één richting op bewegen. Een ander bot dat vaak gevonden wordt is het middenhandsbeen. Het zijn stevige botten die lang bewaard blijven en omdat ze zo groot zijn worden ze niet vaak over het hoofd gezien. Het middenhandsbeen heeft aan de bovenkant een plat gewrichtsvlak en aan de onderkant zit een scharniergewricht. Dit middenhandsbeen is te groot om van een schaap of hert te zijn. Hij is ook niet van een paard. Dit is een middenhandsbeen van een koe. Het middenhandsbeen zit hier. Direct onder het middenhandsbeen komt een paar lange kootjes, daaronder een paar korte kootjes. De poot eindigt in twee hoefbeentjes, waar bij levende dieren de hoef omheen zit. Je kan ook fossiele botten vinden. Denk je dat je een fossiel bot hebt gevonden let dan vooral op het gewicht. Deze botten zijn over het algemeen zwaarder dan recente botten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425708 130 2032-12-31T22:00:00+00:00 4705 2013-05-09T20:00:00+00:00 yes no koe bot https://schooltv.nl/video-item/de-bloedbank-bloed-geven-om-anderen-te-helpen 2024-01-16T16:03:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13954.w613.r16-9.6d71b5b.webp De bloedbank | Bloed geven om anderen te helpen Door je lichaam lopen kilometers lange bloedvaten met bloed erin. In totaal stroomt er zo’n 5 tot 6 liter bloed door je lichaam. Dit bloed geeft stoffen af aan organen. Zoals zuurstof. Zonder deze stoffen kunnen je organen niet functioneren. Bloed in je lichaam is dus hartstikke belangrijk. Wanneer je tijdens een operatie of ongeluk dus veel bloed verliest kan dat gevaarlijk zijn. Daarom heb je dan bloed nodig. Dit bloed kan je krijgen van een donor. Bloeddonoren. Dat zijn mensen die vrijwillig bloed afgeven. Dat gebeurt bij de bloedbank. Als je bloed afgeeft moet er eerst getest worden of jouw bloed geschikt is. Want als je ziek bent dan mag je geen bloed geven. Dan kan namelijk degene die jouw bloed krijgt ook ziek worden. In je aders wordt een klein gaatje geprikt en zo wordt het bloed afgenomen. Je kan niet eindeloos bloed doneren. Je lichaam moet namelijk wel de tijd krijgen weer nieuw bloed aan te maken. Daarom mag je in Nederland maximaal vier keer per jaar een halve liter bloed doneren. Nadat het bloed is opgevangen in een zak wordt het meegenomen naar de afdeling ‘bewerking’. Het bloed wordt namelijk nooit zomaar uit de zak aan iemand gegeven. Meestal hebben mensen maar een deel nodig van wat in de zak zit. Daarom worden de verschillende stoffen in het bloed van elkaar gescheiden. Dat gebeurt in deze trommel. Hij draait ontzettend hard rond. Hierdoor wordt het bloedplasma, de witte bloedcellen en bloedplaatjes en de rode bloedcellen van elkaar gescheiden. Deze stoffen hebben allemaal een eigen functie. Sommige mensen hebben alleen rode bloedcellen nodig andere hebben weer alleen bloedplaatjes. Als dat gescheiden wordt dan houd je een zak met rode bloedcellen, bloedplasma en witte bloedcellen over. Wanneer iemand bloed nodig heeft wordt het gedoneerde bloed gepakt en bij diegene in het lichaam gespoten. Het bloed van de donoren is dus erg belangrijk. Want met dit bloed kunnen mensenlevens worden gered. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425709 123 2032-12-31T22:00:00+00:00 42080 2013-05-09T20:00:00+00:00 yes no donor bloed bloedcel https://schooltv.nl/video-item/big-and-small-learning-the-difference 2024-02-08T13:10:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13362.w613.r16-9.8f01831.webp Big and small | Learning the difference Does the giant fit through the door? No Does the goblin fit through the door? Yes Does the mouse fit through the door? Yes, he does Does the boy with the balloon fit through the door? No. Now he does. Does the goblin fit through the door? No. Now he does! Does the farmer with the rake fit through the door? No. Now he does. Does the shovel fit in the box? Yes! Does the hat fit in the box? No. Does the scooter fit in the box? No. Does the boat fit in the box? Yes, now it does. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425710 88 2032-12-31T22:00:00+00:00 2331 2013-04-15T20:00:00+00:00 yes no groot klein Engels https://schooltv.nl/video-item/beetles-from-larvae-to-grown-ups 2024-01-04T10:32:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13363.w613.r16-9.2ad119f.webp Beetles | From larvae to grown-ups Insects, like these beetles, experience a big change during their lives. We call this change metamorphosis. These beetles hibernate in the ground. They come out when spring begins. Hungry as they are, they start eating. It gives them strength en the opportunity of running into a possible partner. If this occurs, they mate. A feritilized female lays her eggs in rows at the bottom of a leaf. The eggs are covered in an slimy layer, making them stick to the leaf. After a few days, the larvae are born. Shortly after that, their bodies toughen up en their heads get darker. Then, they get hungry. The larvae start eating the eggs they hatched from. All of them stick together in a group. When the eggshells are finished, the larvae start eating the leafs they sit on. Eating makes the larvae grow bigger and bigger, but their bodies don’t grow along. The larvae need to moult in order to obtain a new body that is more their size. When the larva has eaten enough, it’s ready to be an adult. It creeps back into the earth, where the larva becomes a pop. After a few weeks, the larva has changed into a young, grown up beetle. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425711 102 2032-12-31T22:00:00+00:00 2224 2013-04-15T20:00:00+00:00 yes no larve dier kever insect Engels https://schooltv.nl/video-item/ammoniet-uitgestorven-inktvis 2024-01-04T10:32:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13956.w613.r16-9.e44aa99.webp Ammoniet | Uitgestorven inktvis Ammonieten zijn inktvissen die lang geleden zijn uitgestorven. Ze zagen er ooit zo uit. De naam ammoniet komt van de Egyptische god Ammon. Ammon was een god met het uiterlijk van een ram. Omdat de vorm van de schelp van de ammoniet een beetje lijkt op de hoorn van een ram kreeg de inktvis deze naam. De ammoniet had ongeveer tien armen en goed ontwikkelde ogen. De oudste ammonieten leefden zo’n 410-360 miljoen jaar geleden. Er leefden heel veel verschillende soorten ammonieten in zee: koudwater-, warmwater-, ondiepwater-, en diepwaterammonieten. Maar ook qua vorm en grootte kunnen ammonieten erg verschillen. Ze konden strak opgerold zijn of hadden de vorm van een kurkentrekker of haak. En sommige werden maar één centimeter, andere wel tweeëneenhalve meter! 65 miljoen jaar geleden zijn de ammonieten uitgestorven, net als de dinosauriërs. Ammonieten leken een beetje op de nautilus, een inktvissoort die nog wel leeft. Deze ammoniet is doormidden gezaagd. Je ziet dan dat de schelp uit een aantal kamers bestaat. De inktvis leefde in de voorste kamer die kon worden afgesloten met een klep. De andere kamers waren met elkaar verbonden door een dunne buis, die sipho wordt genoemd. Door met deze buis gas in de kamertjes te pompen, kon het dier zich in het water naar boven bewegen. Door gas uit de kamertjes te laten, ging hij weer omlaag. De lijnen die je op de ammoniet ziet geven de aanhechting van de kamerwanden in de schaal aan. Ze heten sutuurlijnen De vorm van de sutuurlijnen verschilt van soort tot soort. De oudste ammonieten hebben eenvoudige sutuurlijnen. Ammonieten die later zijn ontstaan kregen sterkere schalen waardoor de sutuurlijnen grilliger werden. De vorm van de sutuurlijnen is dus een aanwijzing voor de periode waarin de ammoniet leefde. Fossielen ammonieten veranderen alleen qua kleur. De witte kleur wordt door de jaren heen roodbruin met een glans van rood, oranje of krijgt zelfs een diep blauwe kleur. In de zuidkust van Engeland worden heel vaak fossielen gevonden. Daar zijn zelfs ammonieten in de bestrating verwerkt. Niet voor niks dat het dorp dan ook “fossielendorp” wordt genoemd. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425712 180 2032-12-31T22:00:00+00:00 8782 2013-05-09T20:00:00+00:00 yes no fossiel inktvis uitgestorven zee https://schooltv.nl/video-item/kun-je-verslavingsgevoelig-zijn-aan-de-drank-of-drugs-door-pa-en-ma 2024-05-27T08:56:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13958.w613.r16-9.c22bcbb.webp Kun je verslavingsgevoelig zijn? | Clipphanger Bij aangename activiteiten, zoals lekker eten of de liefde bedrijven, komt er in het beloningscentrum van je brein dopamine vrij. Dopamine is een natuurlijke signaalstof, die zo plezierig aanvoelt dat je die belangrijke dingen steeds weer blijft doen. Maar niet tegelijkertijd a.u.b.. Dopamine wordt opgevangen door dopaminereceptoren. Mensen die daar veel van hebben, ervaren eerder het aangename effect. Deze mensen halen plezier uit de ‘gewone’ dingen des levens, de mazzelkonten. Als je weinig receptoren hebt, dan liggen de drugs op de loer, want die geven een enorme dopamineboost. Maar bij iedere shot krimpt het aantal receptoren in je bovenkamer, waardoor je een steeds hogere dosis moet nemen om je weer goed te voelen. De vicieuze verslavingscirkel komt op gang! En jij ook. Op naar de kliniek, om eens even lekker af te kicken. Sterkte! De manier waarop je hersenen functioneren is erfelijk. Dit zorgt er mede voor dat verslaving vaak een familieaangelegenheid is. Als een van je ouders alcoholist is, dan heb jij 2 tot 4 keer meer kans om zelf ook aan de drank te raken. Hopelijk krijg je dan van je andere ouder een overdosis wilskracht. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425714 84 2032-12-31T22:00:00+00:00 21086 2013-05-16T20:00:00+00:00 yes no verslaving drugs drugsverslaving hersenen alcohol https://schooltv.nl/video-item/wat-is-een-narcist-altijd-het-middelpunt 2024-04-29T10:48:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13960.w613.r16-9.4baeed8.webp Wat is een narcist? | Clipphanger De oer-narcist was Narcissus, een mythische Griekse figuur die weinig te klagen had over aandacht van de godinnetjes. Maar onze Narcissus had daar geen oog voor, want geen van hen voldeed aan zijn ideaal. Tijdens een jachtpartij ging hij wat drinken uit een rivier, en daar in het water zag hij eindelijk zijn droombeeld. Narcissus werd op slag verliefd, op zichzelf. Niet zo praktisch misschien, maar het is wel lekker goedkoop samen uit eten gaan. Het naar Narcissus genoemde narcisme is een psychische aandoening. De narcist doet er alles aan om het middelpunt te zijn. Tijdens een gezellige babbel is hij vooral bezig om zichzelf groter te maken, desnoods door te overdrijven of gewoon te jokken. Interesse in anderen? Vergeet het maar. Tenzij het met die ander iets te goed gaat, dan is de narcist de eerste om dat weer stuk te maken. All eyes on me, please! Naast deze openlijke narcist, kennen we ook de verborgen narcist. Dat zijn van die types die ergens binnenkomen en zeggen 'kijk maar niet naar mij', waardoor dus juist iedereen kijkt. Wat een omslachtig gedoe. Openlijk narcist of verborgen, het blijft ikke ikke ikke en de rest kan mijn spiegelbeeld likken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425715 84 2032-12-31T22:00:00+00:00 4056 2013-05-23T20:00:00+00:00 yes no Griekenland psychologie verliefd https://schooltv.nl/video-item/wat-zijn-moedergevoelens-verliefd-op-je-kind 2024-04-29T10:48:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13962.w613.r16-9.7ef7a58.webp Wat zijn moedergevoelens? | Clipphanger Moedergevoelens zijn zo groot: ze zijn zelfs te zien op een hersenscan. Het brein van een moeder die naar haar kindje kijkt, vertoont dezelfde activiteit als dat van een verliefd meisje bij haar vriendje. It’s Love! Ook de 'beloningsgebieden' in je bovenkamer worden door het moedergevoel geactiveerd. Normaal gebeurt dat als je veel geld verdient of een lijntje snuift, maar moeders krijgen dat helemaal gratis, en zonder daar iets voor te hoeven doen. De moederhersens worden vooral beïnvloed door 2 hormonen: oxytocine en vasopressine. Oxytocine wordt ook wel het 'knuffelhormoon' genoemd, omdat het vrijkomt bij knuffelen. En door vasopressine worden ouders vrijgeviger en monogamer. Het zorgt ervoor dat ze niet met andere mensen gaan eh knuffelen. Moederliefde is ook goed voor de kinderhersenen, en onderzoek bij ratten heeft aangetoond dat moeders die minder verzorgend zijn, kinderratjes krijgen die ongezonder zijn en gestresster. Ratjes dus. Ook de mensenvader krijgt na de geboorte meer sociale hormonen, maar wel minder dan moeders. Zo kan de band tussen moeder en kind nog wel eens zorgen voor een jaloerse vader. Maar ja, die gaat dan maar uithuilen bij... zijn eigen moeder. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425716 86 2032-12-31T22:00:00+00:00 4900 2013-05-01T20:00:00+00:00 yes no hormoon baby hersenen moeder liefde https://schooltv.nl/video-item/wat-doet-macht-met-je-weg-met-ethiek-moraal-en-compassie 2024-04-29T10:48:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13964.w613.r16-9.d78666b.webp Wat doet macht met je? | Clipphanger Macht is het vermogen om andere mensen te laten doen wat jij wilt. Je kan de macht krijgen, of de macht grijpen. Maar al die machten verbleken bij de macht van de macht: zo gauw je die absolute macht in handen hebt, worden ethiek en moraal onder de voet gelopen. Als je wint komt er een enorme lading testosteron vrij in je hersenen. Dit zorgt ervoor dat je meer risico’s gaat nemen, er ontstaat een tunnelvisie, die gericht is op succes: het winnaarseffect. En dat werkt echt. Grote kans dat je de volgende partij weer wint. Het brein helpt de winnaar een handje, of een backhandje. Onderzoek heeft aangetoond dat mensen gulzig worden van macht: ze nemen meer koekjes van een schaal, en laten meer kruimels achter. Ze krijgen dus minder oog voor andere mensen. Mensen met macht nemen aan dat ze die macht wel verdiend zullen hebben, en dus vinden ze anderen al snel minder competent. Ook denken ze vaak dat ze overal verstand van hebben en in elke situatie het hoogste woord mogen voeren. Maar ja da’s logisch. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425717 71.6 2032-12-31T22:00:00+00:00 6823 2013-04-17T20:00:00+00:00 yes no president macht https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-hoe-werkt-een-leugendetector 2024-04-29T10:48:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13966.w613.r16-9.67b71c8.webp Hoe werkt een leugendetector? | Clipphanger Liegen doen we elke dag. 'Hoe gaat het met je?' 'Goed!' 'Wat vind je van mijn nieuwe kapsel?' 'Geweldig!' 'Ga jij eigenlijk wel eens vreemd?' 'Eh...' Bij dat soort kwesties wordt het tijd om de leugendetector in te zetten. En die kun je vinden in vrijwel elke Amerikaanse politiefilm. Een persoon die liegt, en zelf ook weet dat hij liegt, ondergaat een aantal lichamelijke sensaties: de hartslag gaat omhoog, net als de bloeddruk en de spierspanning. En ook je zweetproductie maakt overuren. Al deze zaken worden door de leugendetector geregistreerd. Eerst krijg je een paar algemene vragen op je afgevuurd, om te testen hoe je 'normaal' bent. Maar dan komt de hamvraag! En als de grafiek uitslaat, dan ben je de pinokkio. In Nederland wordt de leugendetector maar weinig gebruikt voor officiële zaken, omdat de resultaten nooit 100% betrouwbaar zijn. Neem bijvoorbeeld een echte ouderwetse psychopaat. Die kan gewoon glashard zitten liegen, zonder dat zijn lichaam daar enige blijk van geeft. Dan kan die leugendetector dus het raam uit. Maar ja, als je verkering hebt met een psychopaat, dan heb je nog wel wat andere dingen om je zorgen over te maken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425718 83 2032-12-31T22:00:00+00:00 4020 2013-04-10T20:00:00+00:00 yes no liegen hartslag lichaam zenuw https://schooltv.nl/video-item/zijn-mensen-kuddedieren-samen-sta-je-sterk 2024-04-29T10:48:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13968.w613.r16-9.8dc38a2.webp Zijn mensen kuddedieren? | Clipphanger Al vanaf onze geboorte zijn we op zoek naar veiligheid en geborgenheid. Als dreumes vind je die bij ‘ons mam’, later bij de rest van je familie en vrienden. En samen sta je ook nog eens sterk. Zeker als je samen anoniem bent, bijvoorbeeld met z’n 10.000en op een verjaardagspartijtje in Haren. Maar misschien wordt het dan toch tijd om je tegen de kudde te keren. Al is dat makkelijker gezegd dan gedaan. Want als jij je tegen de kudde keert, dan kan de kudde dat niet over zijn kant laten gaan. Kuddegedrag mondt vaak uit in pesten – of nog erger. En niemand die de pestkoppen durft aan te pakken, want dan zijn ze natuurlijk zelf de pineut. Ook dat is de ‘kracht’ van de kudde. Als je zelf ook een keer een kudde wilt beginnen, dan is dat heel gemakkelijk. Ga maar eens naar het station, en begin opeens te rennen. Dikke kans dat je een hele kudde mensen achter je aan krijgt die bang zijn hun trein te missen. Dat zijn letterlijk en figuurlijk meelopers en jij bent hun natuurlijke leider. Geniet ervan! Gewoon door blijven rennen naar de uitgang, en kijken wanneer ze afhaken. Stelletje kuddedieren! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425719 92 2032-12-31T22:00:00+00:00 6687 2013-05-08T20:00:00+00:00 yes no familie mens overleven dier https://schooltv.nl/video-item/wat-is-adrenaline-hormoon-dat-je-tijdelijk-sneller-en-sterker-maakt 2024-04-29T10:47:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13970.w613.r16-9.5d2fe1f.webp Wat is adrenaline? | Clipphanger Adrenaline is een hormoon dat wordt aangemaakt in je adrena, je bijnier. Maar alleen als het er echt op aankomt: bij extreme kou, of hitte, als je witheet bent of juist vurig warm, dan spuit de adrenaline je bloedbaan in, waardoor je bloedvaten zich vernauwen, je hart sneller gaat kloppen, je pupillen wijder worden en je handen gaan zweten. Je kan er zelfs van gaan braken, en daar worden andere mensen dan weer misselijk van. Adrenaline is een verdraaid nuttig hormoontje: als je overvallen wordt, kan je opeens razendsnel reageren. Met de adrenaline werken je hersenen namelijk sneller, zodat je beter op de situatie kan inspelen. Het spul zorgt er ook nog eens voor dat je extreme pijnen kunt verdragen. Zoals wanneer je hard onderuit gaat. Je strompelt naar huis, en dan blijkt pas dat je been gebroken is. Au! Dan is de adrenaline uitgewerkt, en wordt het tijd voor morfine. Net als morfine kan adrenaline verslavend zijn. Als je de hele week voor je werk allerlei spannende branden hebt geblust dan wil je lichaam in het weekend ook weer een shotje. Gewoon even stoer doen, en lekker een stukje bungeejumpen. Adrenaline, dat moet je verdienen! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425720 86 2032-12-31T22:00:00+00:00 22878 2013-04-07T20:00:00+00:00 yes no lichaam hormoon hersenen adrenaline https://schooltv.nl/video-item/zomeravond-een-liedje-van-annie-mg-schmidt 2024-02-01T12:57:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13972.w613.r16-9.a34e664.webp Zomeravond | Een liedje van Annie M.G. Schmidt Ik lig al in bed, maar de zon is nog op en de merel zo hard aan het fluiten. Ik lig al in bed, met de beer en de pop en verder is iedereen buiten. De radio speelt in de kamer benee of is het hiernaast bij de bakker? Nu hoor ik een kraan, o ze zetten weer thee en ik ben nog zo vreselijk wakker. Ik lig al in bed en ik mag er niet uit, want de klok heeft al zeven geslagen. Ik wil een stuk koek of een halve beschuit, maar ik durf er niet om te vragen. Ik lig maar in bed en ik speel met mijn teen en de zon is nog altijd aan 't schijnen. Ik vind het gemeen dat juist ik nou alleen in mijn bed lig met dichte gordijnen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425721 174 2032-12-31T22:00:00+00:00 6606 2013-03-25T07:00:00+00:00 yes no bed zingen Annie M.G. Schmidt liedje zomer https://schooltv.nl/video-item/de-wim-wamreus-een-liedje-van-annie-mg-schmidt 2024-02-01T12:58:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13974.w613.r16-9.153900e.webp De wim-wamreus | Een liedje van Annie M.G. Schmidt In de wilde zwarte bossen woont de wim wam reus, met de wim wam oren en de wim wam neus. 's Avonds loopt hij daar te darren in de maneschijn, en als hier de kleine kindertjes ontdeugend zijn, kan die reus dat altijd horen met zijn wim wam oren, en als jij niet naar je bedje wil, 't is heus, heus, heus, kan die reus dat altijd ruiken met zijn wim wam neus. En dan komt hij naar beneden op zijn wim wam paard, met de wim wam poten en de wim wam staart. Dwars door alle wilde bossen in galop lop lop, over honderdduizend heuveltjes van hop hop hop, springt het over alle sloten met z'n wim wam poten, springt hij over alle sloten met een griezelige vaart, en maar zwaaien en maar zwaaien met zijn wim wam staart! Pas maar op, pas maar op voor de wim wam reus met de wim wam oren en de wim wam neus, want als jij niet naar je bedje wil en jij bent stout geeft die reus je op je bips met een lang eind hout, en geeneens gewoon hout... Nee, nee, wim wam hout! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425722 128 2032-12-31T22:00:00+00:00 1399 2013-03-20T22:00:00+00:00 yes no Annie M.G. Schmidt reus liedje zingen https://schooltv.nl/video-item/een-tante-en-een-oom-in-laren-een-liedje-van-annie-mg-schmidt 2024-01-31T08:31:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13976.w613.r16-9.000aaec.webp Een tante en een oom in Laren | Een liedje van Annie M.G. Schmidt Ik heb een tante en een oom, die zitten in een eikenboom, een eikenboom in Laren. Ze hebben zelf, van eikenhout, daar in de boom een huis gebouwd, ze wonen er al jaren. Daar slapen ze dan en daar eten ze dan. 't Is erg gezellig, dáár niet van, zo vrij aan alle kanten! Ze hebben geen buren met radio, maar tante vindt het maar zo-zo. Het is zo hoog, zegt tante. Zij is nooit echt op haar gemak. De kinderwagen hangt aan 'n tak en dat is wel bezwaarlijk. Ze zegt ook telkens tegen oom: 'k Wil liever in een lagere boom, hier is 't me te gevaarlijk. Maar dan zegt oom: Och kom, och kom! Een lagere boom? Wél nee, waarom? We hebben hier alle gemakken. De kinderen willen toch ook niet weg? Het is nog al niet heerlijk, zeg, dat klauteren in die takken! Vind jij het net een vogelkooi? Het uitzicht is toch prachtig mooi! Jij moet ook altijd vitten. En tante zegt: Nou ja, affijn, als je het zegt, zal 't wel zo zijn, dan blijven we hier maar zitten. Dus woont mijn tante met mijn oom nog steeds daar in die eikenboom, ze zijn er erg tevreden. Mijn oom haalt brood en komt weer thuis. De kinderen klauteren rondom het huis en nóóit valt er een naar beneden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425723 197 2032-12-31T22:00:00+00:00 5353 2013-03-25T07:00:00+00:00 yes no liedje zingen Annie M.G. Schmidt boom huis https://schooltv.nl/video-item/stekelvarkentjes-wiegelied-een-liedje-van-annie-mg-schmidt 2024-02-01T12:59:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13978.w613.r16-9.95eed05.webp Stekelvarkentjes wiegelied | Een liedje van Annie M.G. Schmidt Suja suja Prikkeltje, daar buiten schijnt de maan, je bent een stekelvarkentje, maar trek het je niet aan, je bent een stekelvarkentje, dat heb je al begrepen, De leeuwen hebben manen en de tijgers hebben strepen en onze tante eekhoorn heeft een rooie wollen staart, maar jij hebt allemaal stekeltjes en dát is zoveel waard. Slaap, mijn kleine Prikkeltje, dan word je groot en dik, dan word je net zo'n stekelvarken als je pa en ik. Het olifantje heeft een slurf, de beren hebben klauwen, de papegaai heeft veren, van die groene, van die blauwe, en onze oom giraffe heeft een héle lange nek, maar jij hebt allemaal stekeltjes en dat is ook niet gek, Suja suja Prikkeltje, het is al vreselijk laat je bent het mooiste stekelvarken, dat er maar bestaat, de poezen hebben snorren en daar kunnen ze door spinnen, de koeien hebben horens en de vissen hebben vinnen, en onze neef, de otter, heeft een bruin fluwelen jas, maar jij hebt allemaal stekeltjes, die komen nog te pas. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425724 200 2032-12-31T22:00:00+00:00 6598 2013-03-25T07:00:00+00:00 yes no maan zingen slaap liedje Annie M.G. Schmidt https://schooltv.nl/video-item/pippeloentje-gaat-naar-engeland-een-liedje-van-annie-mg-schmidt 2024-02-01T12:59:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13982.w613.r16-9.0720faf.webp Pippeloentje gaat naar Engeland | Een liedje van Annie M.G. Schmidt Kleine beertje Pippeloentje geeft zijn mamma beer een zoentje, Geeft zijn pappa beer een hand, want hij gaat naar Engeland. Geeft zijn pappa beer een hand, want hij gaat naar Engeland. Pippeloentje heeft een jekker en een koffer met een wekker en een grote zak met brood. Hij gaat varen op de boot. En de westenwind gaat waaien en de and’re beren zwaaien en ze roepen met z’n allen: Zal je niet in ’t water vallen? en ze roepen met z’n allen: Zal je niet in ’t water vallen? En niet op de reling staan? En geen andere beertjes slaan? En niet schoppen met je schoentje? Goeie reis dan, Pippeloentje En niet schoppen met je schoentje? Goeie reis dan, Pippeloentje Kleine beertje Pippeloentje geeft zijn mamma beer een zoentje, Geeft zijn pappa beer een hand, want hij gaat naar Engeland. Geeft zijn pappa beer een hand, want hij gaat naar Engeland. Geeft zijn pappa beer een hand, want hij gaat naar Engeland. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425726 129 2032-12-31T22:00:00+00:00 3646 2013-03-25T07:00:00+00:00 yes no boot zingen Annie M.G. Schmidt liedje beer https://schooltv.nl/video-item/mijn-opa-een-liedje-van-annie-mg-schmidt 2024-02-01T12:59:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13984.w613.r16-9.2bcda58.webp Mijn opa | Een liedje van Annie MG Schmidt Elke zondagmiddag bracht hij toffies voor me mee. Ik weet nog de spelletjes die me opa met me dee, restaurantje spelen en m'n opa was de kok, bokkewagen spelen en m'n opa was de bok Refrein: m’n opa, m’n opa, m’n opa In heel Europa was er niemand zo als hij. m'n opa, m'n opa, m'n opa En niemand was zo aardig voor mij In heel Europa, m'n oude opa. Nergens zo iemand als hij Niemand zo aardig voor mij in heel Europa m'n ouwe opa. Niemand zo aardig voor mij Mijn oude opa Als ik me verveelde ging ik altijd naar 'em toe. Hij verzon een spelletje en nooit was hij te moe. Van de dijk afrollen en m'n opa was de dijk, detectiefje spelen en m'n opa was het lijk. Refrein: m’n opa, m’n opa, m’n opa In heel Europa was er niemand zo als hij. m'n opa, m'n opa, m'n opa En niemand was zo aardig voor mij In heel Europa, m'n oude opa. Nergens zo iemand als hij Niemand zo aardig voor mij in heel Europa m'n ouwe opa. Niemand zo aardig voor mij Mijn oude opa Samen naar de apies kijken, Samen naar het strand. En als je geluk had ging je samen naar de brand. Samen op het ijs en met een sleetje in de sneeuw, leeuwentemmer spelen en m'n opa was de leeuw. Altijd als we samen waren hadden we veel plezier. stierenvechter spelen en m'n opa was de stier. Refrein: m’n opa, m’n opa, m’n opa In heel Europa was er niemand zo als hij. m'n opa, m'n opa, m'n opa En niemand was zo aardig voor mij In heel Europa, m'n oude opa. Nergens zo iemand als hij Niemand zo aardig voor mij in heel Europa m'n ouwe opa. Niemand zo aardig voor mij Mijn oude opa. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425727 188 2032-12-31T22:00:00+00:00 16538 2013-03-25T07:00:00+00:00 yes no Annie M.G. Schmidt familie liedje zingen https://schooltv.nl/video-item/ik-ben-lekker-stout-een-liedje-van-annie-mg-schmidt 2024-02-01T12:59:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13986.w613.r16-9.69e3e68.webp Ik ben lekker stout | Een liedje van Annie M.G. Schmidt Ik wil niet meer, ik wil niet meer, ik wil geen handjes geven. Ik wil niet zeggen elke keer: Jawel mevrouw, jawel meneer (jawel mevrouw, jawel meneer) Nee nooit meer van mijn leven Ik hou mijn handen op mijn rug En ik zeg lekker niks terug. Ik wil geen vieze havermout, ik wil geen tandjes poetsen. Ik wil lekker knoeien met het zout Ik wil niet aardig zijn, maar stout (hij wil niet aardig zijn, maar stout) En van de leuning roetsjen En schipbreuk spelen in de tuin En ik wil spugen op het zeil. En heel lang stampen in het bos Een lange tong uitsteken En morsen op mijn nieuwe jas Ik wil overmorgen pas weer met twee woorden spreken Ik wil alles wat niet mag De hele dag, de hele dag! (de hele dag, de hele dag!) En ik wil op de kanapee met hele vuile schoenen En ik wil aldoor gillen: Nee! En ik wil met de melkboer mee En dan het paardje zoenen Dat is alles wat ik wil En als ze kwaad zijn, zeg ik: BIL!! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425728 260 2032-12-31T22:00:00+00:00 12586 2013-03-25T07:00:00+00:00 yes no zingen liedje Annie M.G. Schmidt https://schooltv.nl/video-item/de-leeuw-is-los-een-liedje-van-annie-mg-schmidt 2024-01-31T08:31:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13988.w613.r16-9.a59fcdd.webp De leeuw is los | Een liedje van Annie M.G. Schmidt De leeuw is los! De leeuw is los! Hij wandelt al door de straten. Hij wil naar 't Amsterdamse bos, dat heb ik wel in de gaten. Hij bromt en hij briest en hij brult en iedereen schrikt zich een bult. Daar is ie al op de Postzegelmarkt, daar loopt ie al over het Singel! De tram blijft staan en klingelt hard van klingeldeklingeldeklingel. Het hele verkeer staat stil... en de tramconducteur geeft een gil! Nu is hij op de Overtoom! We worden hoe langer hoe banger... En iedereen klimt in z'n eigen boom, de timmerman en de behanger. O! roept de pianostemmer, waar blijft nou die leeuwentemmer! O kijk, daar komt een jongetje aan, o, zou z'n moeder dat weten? Tjee, kijk dat jongetje daar eens staan! Straks wordt ie opgevreten! Wie is dat jongetje dan? Warempel, het is onze Jan...! Hij haalt een klontje uit z'n zak, wat gaat hij toch beginnen? De leeuw wordt mak! De leeuw wordt mak! De leeuw begint te spinnen! Hij aait hem eens over zijn rug en brengt hem naar 't circus terug. Hoi! En brengt hem naar 't circus terug. Hoera!!!! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425729 209 2032-12-31T22:00:00+00:00 7825 2013-03-25T07:00:00+00:00 yes no circus leeuw liedje zingen Annie M.G. Schmidt https://schooltv.nl/video-item/het-lelijke-eendje-een-liedje-van-annie-mg-schmidt 2024-02-01T13:00:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13990.w613.r16-9.9b13b8e.webp Het lelijke eendje | Een liedje van Annie M.G. Schmidt Wij hebben geen hond en wij hebben geen kat, wij zijn er te nauw voor behuisd. Soms zeggen de mensen: wat jammer is dat... dan zeg ik: dat is het nou juist: Wij hebben een beestje dat buiten kan slapen het kan tegen ijzel en kou, 't is net of dat diertje voor ons is geschapen, zo vriendelijk is het en trouw. Wij hebben een eendje dat woont bij ons in, een lelijk klein eendje voor 't hele gezin. En altijd gaat dat eendje met ons mee naar 't bos en de hei en de zee. Een buitenbeentje, maar aardig en vief, ons lelijke eendje, lelijk maar lief. Wij hebben een eendje dat woont bij ons in, een eendje voor 't hele gezin. Hij is niet zo fraai als de poedel hiernaast, wij hebben hem niet voor de show. En sommige buren die kijken verbaasd, ze vinden het dier maar zo zo. Zij zouden zich haast voor dat eendje generen. Wij trekken ons niets daarvan aan. Geen een ander dier zit zo goed in zijn veren, en kijk hem daar nou weer eens gaan. Hij hoeft praktisch nooit naar de dierenarts toe, hij eet bijna niets, is nooit ziek. Je kunt altijd op hem vertrouwen en hoe, al is hij niet duur en niet sjiek. En 's zomers dan gaan wij samen landen ontdekken ver weg in een zonnig klimaat. Wij houden van vrijheid, van reizen en trekken, en vrijheid is waar het om gaat. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425730 227 2033-12-31T22:00:00+00:00 3395 2013-03-25T07:00:00+00:00 yes no zingen liedje Annie M.G. Schmidt https://schooltv.nl/video-item/de-heks-van-sier-kon-fleks-een-liedje-van-annie-mg-schmidt 2024-02-01T13:00:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13365.w613.r16-9.48bb7a3.webp De heks van sier-kon-fleks | Een liedje van Annie M.G. Schmidt Dit is de heks van Sier-kon-fleks, ze woont in Kopenhagen. Iedere dag doet zij wat geks en alle mensen klagen: O wat een heks, wat een akelige heks, hoe lang moet dat nog duren? Wie wil de heks van Sier-kon-fleks voorgoed het bos in sturen? Op Zondag neemt zij de kolonel en tovert hem om in een mocca-stel. Op Maandag doet zij niet zoveel, dan jakkert zij op haar bezemsteel. Op Dinsdag eet zij een schooljuffrouw en laat het verder maar blauw-blauw. Op Woensdag neemt zij het mocca-stel en tovert het om in een kolonel. (De vreugd is maar van korte duur: hij zit nog onder het glazuur.) Op Donderdag neemt zij het dameskoor en schuift het onder de voordeur door. Op Vrijdag bijt zij de griffier en wikkelt hem in vloeipapier. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425731 159 2032-12-31T22:00:00+00:00 5946 2013-03-25T07:00:00+00:00 yes no Annie M.G. Schmidt heks liedje zingen https://schooltv.nl/video-item/dikkertje-dap-een-liedje-van-annie-mg-schmidt 2024-02-01T13:00:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13992.w613.r16-9.d5a3e4a.webp Dikkertje Dap | Een liedje van Annie M.G. Schmidt Dikkertje Dap klom op de trap 's morgens vroeg om kwart over zeven om de giraf een klontje te geven. Dag Giraf, zei Dikkertje Dap, weet je, wat ik heb gekregen? Rode laarsjes voor de regen! 't Is toch niet waar, zei de giraf, Dikkertje, Dikkertje, ik sta paf. O Giraf, zei Dikkertje Dap, 'k moet je nog veel meer vertellen: Ik kan al drie letters spellen: a b c, is dat niet knap? Ik kan ook al bijna rekenen! Ik kan mooie poppetjes tekenen! Lieve deugd, zei de giraf, Kerel, kerel, ik sta paf. Zeg, Giraf, zei Dikkertje Dap, Mag ik niet eens even bij je stiekem van je nek afglijen? Zo maar eventjes voor de grap, denk je dat de grond van Artis als ik neerkom, heel erg hard is? Stap maar op, zei de giraf, stap maar op en glij maar af. Dikkertje Dap klom van de trap met een griezelig grote stap. Op de nek van de giraf zette Dikkertje Dap zich af, roetsjj daar gleed hij met een vaart tot aan 't kwastje van de staart. Boem! Au!! Dag Giraf, zei Dikkertje Dap. Morgen kom ik weer hier met de trap. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425732 204 2032-12-31T22:00:00+00:00 6821 2013-03-25T07:00:00+00:00 yes no zingen liedje Annie M.G. Schmidt https://schooltv.nl/video-item/de-geit-van-dokter-sanders-een-liedje-van-annie-mg-schmidt 2024-01-04T10:32:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13994.w613.r16-9.0eddb53.webp De geit van dokter Sanders | Een liedje van Annie M.G. Schmidt De geit van dokter Sanders is anders, is anders, is anders van model dan de geit van dokter Snel, dan de geit van dokter Snel, dan de geit van dokter Snellebellebel. En dokter Sanders zit voor 't raam en vind het zeer onaangenaam en zucht, en kijkt de hele tijd naar dokter Snellebel z'n geit, met veel verdriet en droefenis, omdat zijn geit zo anders is, en alle mensen staan voor 't hek en roepen: kijk nou toch wat gek: de geit van dokter Sanders is anders, is anders, heel anders van model dan de geit van dokter Snel, dan de geit van dokter Snel, dan de geit van dokter Snellebellebel. En dokter Snel aan de overkant heeft ook het land, heel erg het land. Hij knarsetandt en wrokt en huilt: de geiten moeten maar geruild. Meteen! zegt dokter Snellebel. En dokter Sanders zegt: Jawel. Toen hebben zij het vlug bedisseld en beide geiten omgewisseld. Maar veel geholpen heeft het niet, het is nu nog hetzelfde lied en alle mensen staan voor 't hek en roepen: kijk nou toch hoe gek: de geit van dokter Sanders is anders, heel anders, heel anders van model dan de geit van dokter Snel, dan de geit van dokter Snel, dan de geit van dokter Snellebellebel https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425733 226 2032-12-31T22:00:00+00:00 4057 2013-03-25T07:00:00+00:00 yes no dokter geit liedje zingen Annie M.G. Schmidt https://schooltv.nl/video-item/beertje-pippeloentje-een-liedje-van-annie-mg-schmidt 2024-02-01T13:01:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13996.w613.r16-9.b40e083.webp Beertje Pippeloentje | Een liedje van Annie M.G. Schmidt Kijk, het beertje Pippeloentje heeft geen sok en heeft geen schoentje, heeft geen dasje en geen boordje en geen tasje met een koordje en geen broekje en geen jakje en geen pakje met een zakje en geen hemdje en geen wolletje en geeneens een parasolletje en geen ponnetje voor in bed, maar Pippeloentje heeft een pet! Kijk, het beertje Pippeloentje gaat niet wandelen in 't plantsoentje en niet steppen op een stepje en niet scheppen met een schepje en niet knikkeren en niet tollen en niet hard de straat op hollen en niet schrijven en niet rekenen en geen bere-poppetjes tekenen, en niet roetsjen van de trap. maar Pippeloentje eet z'n pap. Geef 't beertje maar een zoentje: Welterusten Pippeloentje https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425734 196 2032-12-31T22:00:00+00:00 5646 2013-03-25T07:00:00+00:00 yes no liedje Annie M.G. Schmidt zingen beer https://schooltv.nl/video-item/de-politierap-anic-en-anouar-zingen-een-rap-over-de-taken-van-de-politie 2024-01-04T10:32:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13998.w613.r16-9.bf2a3ce.webp De politierap | Anic en Anouar zingen een rap over de taken van de politie De politie Politie op straat Heeft van alles bij de hand De politie Politie op straat Ja, die weet waar hij voor gaat Ja, die weet waar hij voor staat De politie Politie De politie Politie Ja, de politie heeft veel te zeggen want is er iemand aan het vechten Dan gaan die handen in de boeien zelfs al loopt-ie alleen te stoeien Doet er iemand gevaarlijk, is er iemand gevaarlijk, dan kun je dat aan de politie overlaten Doen ze iets dat niet zou mogen, zegt de politie stop maar ze blijven lopen Dan spuit de politie in hun ogen Bij een actie praat de politie met de portofoon En soms 1-op-1 op de telefoon En soms zijn mensen agressief en daar is de politie niet op gesteld Maar met de klap van de wapenstok zijn ze zo uitgeteld En moet de politie vrezen voor z'n leven, dat gebeurt een aantal keer Dan is de politie in gevaar en schiet hij de ander neer De politie Politie op straat Heeft van alles bij de hand De politie Politie op straat Ja, die weet waar hij voor gaat Ja, die weet waar hij voor staat De politie Politie De politie Politie https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425735 102 2032-12-31T22:00:00+00:00 9214 2013-04-09T20:00:00+00:00 yes no rap politie veiligheid https://schooltv.nl/video-item/taken-van-de-politie-zorgen-voor-de-veiligheid-van-burgers 2024-01-16T16:12:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14000.w613.r16-9.add6d30.webp Taken van de politie | Zorgen voor de veiligheid van burgers De politie in ons land heeft veel taken. De voornaamste taak is zorgen voor de veiligheid van de burgers. Dat doet de politie op allerlei manieren. De politie houdt controles die het verkeer veiliger maken. Te hard rijden kan gevaarlijk zijn. Daarom houdt de politie snelheidscontroles. Wie te snel rijdt krijgt een bekeuring. Dat geldt voor auto's, maar als je te hard op je scooter rijdt, krijg je natuurlijk ook een boete. En de agenten kijken meteen of je scooter wel veilig genoeg is. Door met een biertje op in de auto te stappen maak je het verkeer onveiliger. De alcohol maakt dat je minder goed oplet en je reageert langzamer. Er gebeuren ieder jaar veel ongelukken... doordat mensen met alcohol op achter het stuur gaan zitten. En af en toe zijn de ongelukken zo ernstig dat er doden bij vallen. De politie houdt daarom grote alcoholcontroles in steden. Maar ook langs de snelweg controleert de politie of bestuurders te veel hebben gedronken. Ze gebruikt daarvoor een apparaat dat de alcohol in je bloed meet. Er wordt ook gekeken of je auto wel veilig genoeg is. Zijn er dingen niet in orde, dan krijg je een bekeuring. De politie zoekt voor de controle een plek uit waar automobilisten makkelijk in en uit kunnen rijden. Vaak zijn dat grote parkeerplaatsen. Als het apparaat aangeeft dat je te veel gedronken hebt, mag je niet meer rijden. Is het iets te veel, dan mag je een paar uur niet meer rijden, maar is het veel te veel, dan neemt de politie je rijbewijs in beslag. Als je in een grote stad woont heb je ze vast wel eens gezien. Zeker als je bij een voetbalstadion woont. De mobiele eenheid, dat is ook politie. Je ziet de mobiele eenheid, afgekort ME, vaak bij voetbalwedstrijden in de stad. De ME'ers bewaken dan de veiligheid van de burgers. Ze proberen ervoor te zorgen dat voetbalsupporters niet met elkaar op de vuist gaan. Maar de ME komt er ook als er demonstraties worden gehouden, en bij rellen in de stad. De ME komt in actie als er gevaar dreigt dat groepen mensen met elkaar gaan vechten. Er zijn ook ME'ers die geen uniform dragen. Daardoor vallen ze niet op en zien ze sneller wie de relschoppers zijn. Er is ook een politie die controleert of mensen strafbare dingen met hun computer doen. Sommige mensen gebruiken hun computer om anderen te bedreigen en te pesten, of om geld afhandig te maken. Dan moet de politie ze opsporen en oppakken. Er gebeuren in de stad soms zeer ernstige dingen waar de politie bij nodig is. Als er iemand vermoord is, moet de politie proberen de daders op te sporen en uitzoeken hoe de moord gepleegd is. Ze doen dan een forensisch onderzoek. Op de plek van de moord wordt gezocht naar sporen die de daders hebben achtergelaten. Vingerafdrukken zijn vaak belangrijke sporen.Speciaal opgeleide politieagenten weten precies hoe ze naar bewijsmateriaal moeten zoeken. Het gaat soms om heel kleine sporen, als haren of bloed waar de politie naar moet zoeken Er zijn ook agenten die op het water zorgen voor de veiligheid. Ze controleren met boten of waterscooters of iedereen zich aan de regels houdt. En we hebben in grote steden de politie te paard. Dat heet de bereden politie. Deze agenten te paard kunnen zich makkelijk door de stad verplaatsen. Ze kunnen door smalle straatjes en doordat ze hoog op het paard zitten, kunnen ze alles goed overzien in de stad. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425736 283 58076 2013-04-08T20:00:00+00:00 yes no veiligheid politie stad https://schooltv.nl/video-item/de-waterrap-anic-en-anouar-rappen-over-water 2024-01-04T10:32:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14002.w613.r16-9.4668d9b.webp De waterrap | Anic en Anouar rappen over water Water, water wordt altijd gebruikt Water, water het stroomt dag en nacht Om de vaat te wassen, voor na het plassen 130 liter! Had jij dat gedacht? Water, water Water! Water, water wordt altijd gebruikt Water, water het stroomt dag en nacht Voor heerlijke soepen, voor na het poepen 130 liter! Had jij dat gedacht? Water Water, water wordt altijd gebruikt Water, water het stroomt dag en nacht Voor een mooi groen gras, of voor de witte was 130 liter! Had jij dat gedacht? Water Water, water Water Water, water Water Het stroomt dag en nacht Water, water wordt altijd gebruikt Water, water het stroomt dag en nacht Voor heerlijke soepen, voor na het poepen 130 liter! Had jij dat gedacht? Water Water, water wordt altijd gebruikt Water, water het stroomt dag en nacht Voor een mooi groen gras, of voor de witte was 130 liter! Had jij dat gedacht? Water https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425737 106 2032-12-31T22:00:00+00:00 10973 2013-04-09T20:00:00+00:00 yes no watervoorziening rap drinkwater water https://schooltv.nl/video-item/rioolwater-en-regenwater-waar-komt-ons-water-vandaan-en-waar-gaat-het-naartoe 2024-01-16T16:09:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14004.w613.r16-9.220e16a.webp Rioolwater en regenwater | Waar komt ons water vandaan en waar gaat het naartoe? Zo. En de laatste. Dit gebruik ik ongeveer op een dag, en jullie ook. 12 emmers, ongeveer 120 liter water. We gebruiken het, spoelen het weg en dan is het afvalwater. Al ons afvalwater gebruiken we telkens opnieuw. Het gebruikte water wordt schoongemaakt... zodat we het weer kunnen gebruiken. Het water gaat in een kring rond: dat is de waterkringloop. Aan ieder huis zitten leidingen en kabels vast. Dat kun je hier goed zien. Kabels voor je telefoon en televisie, elektriciteit. En leidingen voor gas, water en natuurlijk rioolbuizen. Al het afvalwater dat we elke dag door de toilet spoelen... dat we gebruiken als we douchen... of dat we gebruiken tijdens het doen van de vaat... al dat water loopt via afvalbuizen het huis uit. Het komt hier samen in grotere buizen. Deze rioolbuizen lopen onder de straat door. Niet alleen afvalwater komt erin terecht, ook regenwater. Regenwater stroomt via de regenpijpen en putten het riool in. De rioolbuizen voeren het regenwater af. De straat zou anders bij flinke regenbuien onder water lopen. Dit is eigenlijk nog een kleintje. Want het komt van al die huizen bij elkaar. Dus het worden steeds grotere rioolbuizen. Zo groot dat er soms wel een auto doorheen past. Je kunt je voorstellen dat er door al die grote buizen ongelofelijk veel water kan stromen. Dat komt allemaal samen van een hele straat... een hele wijk, een hele stad. Hier zijn ze bezig met het vernieuwen van het riool. Twee pijpen dit keer. Deze voor het afvalwater. De grijze is voor het regenwater. Tegenwoordig wordt er vaak een aparte rioolbuis gelegd om het regenwater af te voeren. Het afvalwater loopt door de ene buis de stad uit. En het regenwater door de andere buis. Het regenwater hoeft niet schoongemaakt te worden. Het kan direct terug de rivieren en kanalen in stromen. Als rioolbuizen worden aangelegd, wordt er eerst een sleuf gegraven. Dan worden de rioolbuizen erin gelegd, netjes aan elkaar. Dan wordt het gat dichtgegooid. De meeste rioolbuizen zijn van beton. Maar deze zijn van plastic. Plastic rioolbuizen lopen meestal van het huis naar de gemeenterioolbuis. En de zware, grote gemeenterioolbuizen het zijn meestal van beton gemaakt. Om het afvalwater en het regenwater de stad uit te krijgen... zorgt de gemeente ervoor dat de riolering wordt aangelegd. Hup! Als het niet regent, zijn de buizen bijna leeg. Maar als het flink geregend heeft, stromen ze vol. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425738 471 2032-12-31T22:00:00+00:00 49114 2013-04-09T20:00:00+00:00 yes no watervoorziening zuiveren waterleiding drinkwater riool https://schooltv.nl/video-item/de-afvalrap-anic-en-anouar-rappen-over-afval 2024-01-04T10:32:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14006.w613.r16-9.f395203.webp De afvalrap | Anic en Anouar rappen over afval Zwerfafval is je reinste troep op straat Want het duurt zo lang Voordat het vergaat! Neem een banaan- of een sinaasappelschil Duurt drie jaar Is dat wat jij wil? Een groot deel van een blikje Is gemaakt van … staal Blijft 50 jaar op straat Écht geen leuk verhaal. Een petfles duurt een jaar of zes een krant hoe krijgt ie het voor elkaar? de tijd dat een krant vergaat duurt al snel een half jaar en al pleur je een stuk kauwgum zomaar op straat is het 25 jaar dat daarvoor staat. Zwerfafval is je reinste troep op straat Want het duurt zo lang Voordat het vergaat! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425739 101 2032-12-31T22:00:00+00:00 24938 2013-03-06T22:00:00+00:00 yes no rap milieu afval straat https://schooltv.nl/video-item/de-verkeersrap-anic-en-anouar-rappen-over-verkeer 2024-01-04T10:32:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14008.w613.r16-9.a44d5dd.webp De verkeersrap | Anic en Anouar rappen over verkeer Het verkeer in de stad is geautomatiseerd door computerprogramma’s gaat er niets meer verkeerd! Het verkeer in de stad is geautomatiseerd door computerprogramma’s gaat er niets meer verkeerd! Ben je lopend Of fietsend Het is druk op de weg ja je ziet het Je staat voor het stoplicht Drukt op de knop Hij staat op rood maar we wachten op groen nu oversteken moet je echt niet doen Het verkeerslicht zegt je en legt je uit wat je het beste kunt doen mag ik lopen of fietsen of nog wachten op de stoep Lussen in de weg zeggen wat een stoplicht moet doen Wordt het rood? Oranje of wordt het groen? En gaan de computers een keer stuk en komt er dan een ongeluk Dan komt er iemand aangesneld En wordt alles handmatig bijgesteld [refrein] Het verkeer in de stad is geautomatiseerd door computerprogramma’s gaat er niets meer verkeerd! Het verkeer in de stad is geautomatiseerd door computerprogramma’s gaat er niets meer verkeerd! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425740 86 2032-12-31T22:00:00+00:00 21277 2013-03-14T22:00:00+00:00 yes no verkeer muziek rap https://schooltv.nl/video-item/hoe-werken-verkeerslichten-geregeld-door-computersystemen 2024-01-04T10:32:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14010.w613.r16-9.de639ad.webp Hoe werken verkeerslichten? | Geregeld door computersystemen Het verkeer in een stad moet goed geregeld worden en daar moet de gemeente die de stad bestuurt voor zorgen. Het moet veilig zijn voor alle mensen die meedoen aan het verkeer, de auto's, fietsen, brommers, voetgangers. En het verkeer moet goed doorstromen. dus geen opstoppingen of lange files. In de stad is vaak druk verkeer… voetgangers, fietsers, scooters, brommers, auto’s en bussen. Al dat verkeer moet genoeg ruimte hebben om ergens heen te gaan. Naar het werk naar school….. noem maar op! En dit gaat de hele dag door! Vooral bij druk verkeer red je het niet met alleen verkeersborden of tekens op de weg… Je hebt dan ook verkeerslichten nodig. En dat ze er zijn is maar goed ook want je moet er toch niet aan denken dat je op je fiets zomaar wordt aangereden door een auto of een bus. Op de fiets de stad in is heel populair… de laatste jaren wordt er steeds meer in de stad gefietst. En dat is natuurlijk super voor het milieu. Voetgangers hebben hun eigen verkeerslicht, automobilisten hun verkeerslicht, bussen én … fietsers. Maar hoe werken die verkeerslichten nou? Alles wordt geregeld vanuit deze kast! Want ook al heb je er misschien nooit op gelet. Bij elke kruising met verkeerslichten staat zo’n soort kast die alles regelt… de regelkast. En ik ben nu toch wel héél nieuwsgierig naar wat er in een regelkastje te zien is. In de regelkast zit een computer die bepaalt wie er mag rijden en wie er moet wachten. Er lopen vanuit dit kastje allemaal draden naar de verschillende verkeerslichten. De computer geeft een seintje naar een verkeerslicht… bijvoorbeeld spring nu op rood… en dan springt dat verkeerslicht op rood. Maar als die computer ineens stuk gaat… dan wordt het zeker een puinhoop ?! Nee, want we hebben heel veel veiligheidsmaatregelen genomen. Naast de eerste computer is er een tweede computer en die controleert alles. En we doen er alles aan om ervoor dat de computer niet stuk gaat: zo liggen er onderin de kast korrels om regenwater uit de kast te houden, is er een verwarming in de kast voor als het vriest en als we ’s nachts in de kast moeten zijn hebben we licht in de kast zodat we ook dán alles goed kunnen zien. Maar een ongeluk kan altijd gebeuren… ook als alles goed werkt. Stel dat er midden op het kruispunt een ongeluk gebeurt. Kijk, hier hebben we een heel precieze tekening van de kruising, een schematisch overzicht. Als er iets aan de hand is kan je hier alles met de hand bedienen. Dan doet de computer dus niks maar je doet het zelf. Als fietser kun je de computer laten weten dat je staat te wachten Door op een knop voor een fietsersverkeerslicht te drukken. Of als voetganger voor een zebrapad. Maar uh… als automobilist kun je nergens op een knop drukken? Hoe weet dit kastje nu dat er een auto voor een verkeerslicht wacht? Daarvoor zijn er in het wegdek lussen gemaakt. Zo’n lus in de weg is een elektrische lus, als er een auto overheen rijdt dan reageert de lus daarop. doordat de auto van metaal is gemaakt, reageert de lus in de weg als een soort magneet op de auto en geeft zo een seintje door aan de computer (kast) en zo weet de kast dat er een auto voor het verkeerslicht staat. En op steeds meer plekken hebben ze ook van die lussen voor fietsers gemaakt Niet overal worden lussen in het wegdek gebruikt. Er zijn ook kruisingen waar wordt gewerkt met een radar die boven een verkeerslicht hangt. Er stopt een auto voor een verkeerslicht. De radar ziet dat en stuurt een seintje door naar de regelkast dat het licht op groen moet Vaak is er ook een tweede lus in de weg gemaakt. Dan weet de computer dat er veel auto’s voor het verkeerslicht wachten. De computer regelt dan even dat het verkeerslicht voor de rij auto’s langer op groen blijft staan. Het verkeer kan dan sneller doorstromen. De gemeente kan ervoor zorgen dat het verkeer goed doorstroomt, door bijvoorbeeld veilige rotondes aan te leggen, of door op een druk kruispunt verkeerslichten te zetten. Door dit op alle plekken in een stad goed te regelen kan iedereen snel op de plek van zijn bestemming komen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425741 264 2032-12-31T22:00:00+00:00 16001 2013-03-14T22:00:00+00:00 yes no verkeer auto verkeersveiligheid https://schooltv.nl/video-item/afval-scheiden-van-schillenboer-tot-milieustraat 2024-01-16T16:16:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14012.w613.r16-9.6e3bf33.webp Afval scheiden | Van schillenboer tot milieustraat Vroeger werd al het afval bij elkaar op een grote hoop gedumpt, een vuilnisbelt. Er waren grote vuilnisbelten, meestal net buiten de stad of het dorp. Het scheiden van afval werd toen nog niet zo belangrijk gevonden. Buiten de stad werd een grote kuil gegraven en daarin werd het afval verzameld. Iedere laag afval werd afgedekt met zand zodat het vuil niet kon gaan stinken. In sommige grote steden werden ovens gebouwd, om daarin het afval van de stad te verbranden. Alleen de schillen van aardappelen en groenteafval werden wel opgehaald, door een schillenboer. En het oud papier werd opgespaard en opgehaald omdat je daar geld mee kon verdienen. Maar tegenwoordig gaat het allemaal heel anders. Nu wordt het afval gescheiden en op vaste dagen in de week opgehaald. En dat afval moet allemaal verwerkt, of beter gezegd weggewerkt worden. Niemand wil een afvalberg voor zijn deur hebben liggen. Als vuilnisman, of in mijn geval als vuilnisvrouw, draag je beschermende kleding. De kleding is daarom gemaakt van extra dikke stof én er zitten reflecterende strepen op. Word je goed gezien! Nou Sjaak vertel maar. Wat moet ik doen? Je moet de bakken voor mij goed zetten. Wieltjes naar achter. Ja, uit mekaar. Pak ik er twee tegelijk op, en dan gaan we weer verder. De vuilniswagen rijdt volgens een vaste route. Die route is zo berekend dat het afval in alle straten binnen een wijk zo snel mogelijk opgehaald wordt. Ja dertig cm ertussen. Als vuilnisman leer je hoe je veilig moet werken. Als je met deze vuilniswagen de vuilnis ophaalt, leer je dus dat je niet jezelf of anderen in gevaar moet brengen. Hier moet je dit eens even zien, daar hangen camera's. Die beelden van die camera's komen hier binnen. Zo kan de chauffeur in de gaten houden of er geen gevaarlijke stoffen uit de kliko’s in de vuilniswagen terechtkomen. Nouja, een strijkijzer in de kliko, dat kan dus echt niet he. Apparaten met een snoer moet je gewoon apart inleveren. Misschien zit er nog wel wat meer in. Hier, dat geloof je toch niet?! Gewoon batterijen in de klik, daar zitten giftige stoffen in! Die moet je dus ook echt apart inleveren bij een milieustraat. Zo 20 cm ertussen. Nou toch maar goed dat ik nog even keek. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425742 189 2032-12-31T22:00:00+00:00 62873 2013-03-06T22:00:00+00:00 yes no recyclen afval milieu https://schooltv.nl/video-item/de-ijscoman-liedje-uit-koekeloere 2024-01-31T08:30:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14014.w613.r16-9.f41f7db.webp De ijscoman | Liedje uit Koekeloere Ik rij op mijn bakfiets overal rond. Voor iedereen is er een ijsje-gezond. Een hoorn of een wafel, kies het maar uit. Ik maak mijn ijsjes alleen maar met fruit. Tingeling, tingeling, hier is de ijscoman die alle ijsjes maken kan. Een aardbeienijsje, natuurlijk mevrouw. Dat is nou precies waar ik zelf ook van hou. Tingeling, tingeling, hier is de ijscoman die alle ijsjes maken kan. Een ijsje met slagroom, natuurlijk meneer. Wilt u met bananen of liever met peer? Tingeling, tingeling, hier is de ijscoman die alle ijsjes maken kan. Een ijsje met fruit lust je iedere dag. Ze zijn zo gezond dat het altijd wel mag. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425743 120 2032-12-31T22:00:00+00:00 61649 2013-06-19T20:00:00+00:00 yes no ijs warm liedje ijsje fruit https://schooltv.nl/video-item/mijn-bril-liedje-uit-koekeloere 2024-01-16T15:47:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14016.w613.r16-9.523a242.webp Mijn bril | Liedje uit Koekeloere Ik heb sinds vandaag een fantastische bril. Daarmee kan ik alles weer zien wat ik wil. Mijn mond en mijn neus en mijn sproeten. Wat zou ik toch zonder bril moeten. Een bril is geweldig, en bovendien: zonder een bril zou ik echt niks meer zien. Jouw benen zijn lang en de mijne zijn kort. Jij houdt meer van lezen en ik hou van sport. Maar dat niet alleen, er is nog een verschil: ik heb een bril. Jouw oren zijn klein en de mijne zijn groot. Jouw haren zijn zwart en de mijne zijn rood. Maar dat niet alleen, er is nog een verschil: ik heb een bril. Jouw ogen zijn bruin en de mijne zijn grijs. Jij houdt van patatjes en ik hou van ijs. Maar dat niet alleen, er is nog een verschil: ik heb een bril. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425744 120 2032-12-31T22:00:00+00:00 5488 2013-06-19T20:00:00+00:00 yes no zien oog kijken bril https://schooltv.nl/video-item/als-je-nog-eens-beter-kijkt-liedje-uit-koekeloere 2024-01-04T10:32:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14018.w613.r16-9.cf5b8ed.webp Als je nog eens beter kijkt | Liedje uit Koekeloere De vreemde dingen die je ziet, ze zijn er wel, maar toch ook niet. Want als je nog eens beter kijkt dan is het niet zoals het lijkt. De griezelfilm is maar een film, en griezelen is fijn. Het is niet echt, het is maar schijn. Soms kan alles anders zijn. De goochelaar haalt uit zijn hoed een heel groot wit konijn. Doet hij dat echt, of is het schijn? Soms kan alles anders zijn. Die reuzenspin op de tv is eigenlijk maar klein. Hij is niet echt, het is maar schijn. Soms kan alles anders zijn. Het spook op zolder is gewoon een laken aan de lijn. Het is niet echt, het is maar schijn. Soms kan alles anders zijn. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425745 121 2032-12-31T22:00:00+00:00 4951 2013-06-19T20:00:00+00:00 yes no liedje fantasie zien https://schooltv.nl/video-item/onderzoek-naar-zeespiegelstijging-toekomst-voorspellen-met-data-uit-verleden 2024-01-04T10:32:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13366.w613.r16-9.308c86f.webp Onderzoek naar zeespiegelstijging | Toekomst voorspellen met data uit verleden Dit onderzoeksschip vaart ergens in het noord westelijk deel van de Atlantische Oceaan. Een schijnbaar oneindige vlakte van rustig golvend water. Toch zijn er in werkelijkheid verschillen in het zeeniveau door de aantrekkingskracht van de zon en maan, de getijden. Maar er zijn er ook andere factoren die van invloed zijn op het niveau van de zeespiegel. De grote vraag die de onderzoekers zichzelf stellen is; hoe ontwikkelt de zeespiegel zich onder invloed van klimaatveranderingen? Door sedimentlagen uit de oceaanbodem te bestuderen en te kijken naar zeespiegel veranderingen in het verleden, hopen ze te leren hoe die veranderingen in de toekomst beter te voorspellen zijn. Een van de technieken die wordt gebruikt is het onderzoeken van koraalriffen die dicht bij het oppervlak van de oceaan kunnen groeien. Geweldig, een stukje koraal van een atol uit de oertijd. Kan je het zien? Hieruit blijkt dat de koraalriffen die ongeveer 20 duizend jaar geleden, ten tijden van de laatste ijstijd zijn ontstaan, inmiddels 120 meter onder het huidige zeeniveau liggen. Daaruit kunnen de wetenschappers opmaken dat in de tijd dat Noord Amerika en grote delen van Europa onder kilometers ijs bedolven lagen, het gemiddelde globale zeeniveau 120 meter lager lag dan vandaag de dag. Nog verder terug, in de tijd van de interglacialen, zien de onderzoekers aan koraalriffen dat de zeespiegel toen 15 tot 20 meter hoger was dan nu. Dat betekent dus dat er toen minder landijs op aarde lag. Het zeeniveau verschilt dus niet alleen door eb & vloed, maar varieert dus ook in het verleden, soms met grote veranderingen. De dynamiek van al die veranderingen is de basis voor het onderzoek dat de glaciologen en modelleurs op dit schip uitvoeren. Simpel gezegd: door te leren van het verleden, kan je wellicht ook vooruit kijken. Dat dit van belang is blijkt wel uit het feit dat door toenemende uitstoot van broeikasgassen wij zelf de aarde langzaam opwarmen. Als deze trend doorzet, geven de modellen aan dat er vanaf 2030 in de zomerperiodes op de Noordpool er geen zee-ijs meer te vinden zal zijn. Maar ook het landijs op Groenland, Antarctica en hooggelegen bergketens zal zeer waarschijnlijk steeds verder afsmelten. Gigantische hoeveelheden smeltend landijs zal daardoor zeeën en oceanen gaan vullen, met een flinke zeespiegelstijging als gevolg. Stel je voor, een wereld zonder grote ijskappen op beide polen. Dus de kernvraag is, wat is klimaatgevoeligheid? Wat we bedoelen met klimaatgevoeligheid is, met een bepaalde toename van CO2, hoeveel zou de aarde opwarmen. En dat is de belangrijkste vraag waar we naar antwoorden zoeken met deze expeditie. Wetenschappers willen dus graag weten hoe veel en hoe snel de aarde opwarmt. Maar opwarming en afsmelting van landijs en de invloed daarvan op zeespiegelstijging, blijkt een behoorlijk complex proces te zijn. Op Groenland bijvoorbeeld ligt nu nog zoveel ijs dat bij het compleet afsmelten de mondiaal gemiddelde zeespiegel 7 meter zou gaan stijgen. Maar de zeespiegelstijging verschilt per locatie. Het landijs op Groenland oefent namelijk een grote aantrekkingskracht uit op het oceaanwater. De ijskap trekt vandaag de dag de zee als het ware naar zich toe en daardoor ervaren landen in de buurt van Groenland een hogere zeespiegel dan er zonder ijskap zou zijn. Bij afsmelting van de ijskap op Groenland verdwijnt ook de aantrekkingskracht en zal de zeespiegel rond Groenland, hoe raar dat ook klinkt, gaan dalen. Nederland ligt ver genoeg van Groenland zodat bij ons de zeespiegel juist zou stijgen, maar slechts met 3 meter in plaats van de mondiaal gemiddelde 7 meter. Dat is genoeg om meer dan de helft van Nederland onder water te zetten. Ook geeft het de complexheid van de modellen aan, want we hebben het in ons voorbeeld alleen nog maar over Groenland gehad. Als de aarde zover zou opwarmen dat het landijs op Antarctica ook zou afsmelten, dan stijgt het globale zeeniveau met nog eens 60 tot 70 meter. Dat is een zeespiegelstijging die desastreus zou zijn voor de hele wereld en zou Nederland tot aan Zuid-Limburg onder water staan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425746 307 2032-12-31T22:00:00+00:00 8094 2013-02-19T22:00:00+00:00 yes no onderzoek klimaatverandering zeespiegel klimaat https://schooltv.nl/video-item/paleomagnetisme-onderzoek-naar-het-aardmagnetische-veld 2024-01-16T15:31:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/41000/images/41212.w613.r16-9.a386b1c.webp Paleomagnetisme | Onderzoek naar het aardmagnetische veld Aan boord van het onderzoeksschip de JOIDES Resolution wordt door kilometers oceaansediment geboord. Voor klimaatonderzoek is het belangrijk deze oceaanbodemmodder te onderzoeken, te dateren en te archiveren. Zo worden er magnetische mineralen die met de boorkernen naar boven zijn gekomen geanalyseerd om veranderingen in het aardmagnetisch veld te detecteren. Maar wat is dat eigenlijk… het aardse magneetveld? En… waarom is het van belang voor klimaatonderzoek? Het aardmagnetisch veld wordt veroorzaakt door de aarde zelf. De aardkern fungeert als een hele grote magneet in het binnenste van de aarde. Dit veld wordt waarschijnlijk opgewekt door wrijving tussen de viscose aardmantel en de vaste, uit ijzer en nikkel bestaande, aardkern. Net als een gewone magneet heeft het aardmagnetisch veld een noord en zuidpool. Na onderzoek in het begin van de 20e eeuw bleek dat het aardmagnetisch veld niet altijd stabiel is geweest. Geologen ontdekten dat dit veld op willekeurige momenten in de aardse geschiedenis meerdere keren is omgekeerd. Het ‘normale’ veld werd dan verruild door een ‘omgekeerd’ magneetveld. De magnetische Zuid en Noordpool zijn dus door de miljoenen jaren heen ook omgekeerd. Onderzoek in het binnenste van de aarde is nog niet goed mogelijk, dus de verklaring voor deze omkeringen zal voor als nog met theoretische modellen en animaties moeten worden ontrafeld. Ondanks dat we niet precies weten hoe deze geo-dynamo werkt, kunnen de effecten op magnetische mineralen wel worden gedetecteerd. Zo kunnen neerdwarrelende kleideeltjes uit een waterkolom ijzer bevatten dat reageert op het aardmagnetische veld van dat moment. Als ze op de oceaanbodem worden vastgelegd oriënteren deze mineralen zich op de toen heersende noord-zuid richting. In de loop van de geologische geschiedenis, over miljoenen jaren, worden zo ook de omkeringen van het aardmagnetische veld vastgelegd in het sediment. Aangezien de aarde maar 1 magnetisch veld heeft, zijn de omkeringen wereldwijd overal hetzelfde. Zo kunnen de onderzoekers op dit schip, snel vaststellen hoe oud bepaalde lagen op de oceaanbodem zijn. Deze boorkern gaat de magnetometer in. Het apparaat demagnetiseert de boorkern iedere 5 cm een heel klein beetje. Op deze manier kan het magneetveld, zoals het is vastgelegd in het sediment worden gemeten. Daarna worden de grafieken van alle boorkernen in de juiste volgorde digitaal aan elkaar geplakt. Op deze manier kan worden bekeken waar in de boorkern een mogelijke omkering zit. En …dat is soms best even zoeken! We hadden niet verwacht deze verandering te zien in de boorkern en als dit monster ons een goede omkering, naar normaal geeft, kunnen we het goed dateren in de geologische tijd. Dan zijn we heel gelukkig! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425747 178 2032-12-31T22:00:00+00:00 12949 2013-02-19T22:00:00+00:00 yes no klimaat magnetisme aardkern https://schooltv.nl/video-item/biostratigrafie-klimaatonderzoek-met-fossielen 2024-01-04T10:32:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13368.w613.r16-9.c83d8de.webp Biostratigrafie | Klimaatonderzoek met fossielen Diepzeeboringen worden niet alleen gedaan om olie en gas winnen. Dit schip, de Joides Resolution, voert boringen uit in het kader van klimaatonderzoek. Door te boren in sedimentlagen van de oceaanbodem kan worden onderzocht hoe het klimaat in het verleden is veranderd. Klimaatgeschiedenis wordt opgeslagen in hele kleine micro-organismen, waarvan de schelpjes en skeletjes in het sediment van de oceaanbodem komen. Helaas is op land het sediment vaak weg geërodeerd, dus als er ergens bergen ontstaan, wordt dat in de loop der tijd afgevoerd naar zee. Daarom vinden we vooral in de zee goed bewaarde en onaangetaste sedimentlagen van de geschiedenis van de Aarde. Door analyse van deze boorkernen kunnen onderzoekers een beter beeld krijgen van klimaatveranderingen in het verre verleden om vervolgens ook betere voorspellingen te kunnen doen over het klimaat in de toekomst. Eén van de technieken die op dit schip gebruikt wordt is het onderzoeken van microscopisch kleine fossieltjes waaruit het sediment vaak bestaat. Hiermee kan de ouderdom van de sedimentlagen nauwkeurig worden bepaald. Door vervolgens vergelijkingen te maken tussen hoe deze fossiele organismen zowel vandaag de dag als in de oertijd leefden, kunnen de wetenschappers het leefmilieu reconstrueren over miljoenen jaren. We zijn op zoek naar hele kleine fossieltjes, waarvan de grootste zo klein is als een speldenknop en bestaan ze uit een mineraal; Calciumcarbonaat. Dit is onze belangrijkste methode om te weten te komen hoe oud de sedimentlagen zijn. Extreem kleine Foraminifa fossieltjes. Niets, het is compleet leeg”. Ik vind alleen maar kiezelwieren”. Specialisten aan boord van dit schip kunnen honderden soorten micro-fossieltjes herkennen afkomstig van verschillende levensvormen, de biota. Van elk fossiel dat in de boorkern te vinden is, heeft het organisme zich aangepast aan de toenmalige leefomgeving. Denk hierbij aan verschillen in zoutgehalte of temperatuur van de zee. Aan de chemische samenstelling van skeletjes en schelpen kunnen de wetenschappers ook zien of het water voedselarm of -rijk was. En of de micro-organismen veel licht hadden of juist niet. Door verschillen in eigenschappen van de micro-organismen in de op elkaar liggende sedimentlagen te detecteren, kunnen de onderzoekers veranderingen in oceaanstromingen en klimaat herkennen. Foraminifa zijn belangrijke indicatoren voor klimaatveranderingen. Hier zitten ze in! Niet alleen de geschiedenis van klimaat en oceaanstromingen kan op deze manier worden bepaald, ook kunnen hiermee bio-events herkend worden. Soorten die nieuw evolueren, of migreren, soorten die in verhouding toe of afnemen en soorten die uitsterven, zijn voorbeelden van zulke bio-events. Sinds het begin van geologisch onderzoek zijn dit soort gebeurtenissen al waargenomen. Sommige mondiale bio-events markeren zelfs de scheidslijn tussen geologische tijdperken. Zo is de grens tussen het Krijt en het Paleogeen bepaald door een uitstervings-event waarbij meer dan 50% van alle soorten op aarde plotseling uitstierven. We zien hier de geologische overgang tussen het Krijt en Paleogeen. De overgang waarbij de dinosauriërs uitstierven. Waar van alles gebeurde, zoals een grote meteorietinslag. Zo te zien hebben we precies in deze boorkern restanten van deze inslag gevonden. Dinosauriërs, geen dinosauriërs. Dinosauriërs, geen dinosauriërs. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425748 213 2032-12-31T22:00:00+00:00 3449 2013-02-19T22:00:00+00:00 yes no onderzoek fossiel micro-organisme klimaat https://schooltv.nl/video-item/een-boom-vol-toverballen-liedje-uit-koekeloere 2024-02-01T12:44:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14020.w613.r16-9.c992197.webp Een boom vol toverballen | Liedje uit Koekeloere In mijn tuintje wordt het lente. Hier zaai ik een handje krenten, daar een bedje met rozijnen. Als de zon straks weer gaat schijnen… is het lente. Ik wil een boom vol toverballen. En een mooie lollyplant. Rode, gele, groene, blauwe. Honderd lollies in mijn mand. Ik wil een boom vol toverballen. Een gazon van veterdrop. Als ik mijn gazon ga maaien eet ik al mijn dropjes op. Ik wil een boom vol toverballen. En een grote ijsjesstruik. Want als ik die leeg ga eten krijg ik bloemen op mijn buik. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425749 92 2032-12-31T22:00:00+00:00 12003 2013-06-19T20:00:00+00:00 yes no lente boom liedje bloeien https://schooltv.nl/video-item/de-klusjesman-lied-uit-koekeloere 2024-01-31T08:30:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14022.w613.r16-9.ef7db92.webp De klusjesman | Lied uit Koekeloere Hallo, hier is de klusjesman. Er is niets wat ik niet kan. Ik schilder en ik timmer, ik metsel en ik boor. Toet-toet-toet, de klussenbus rijdt voor. Witten, schroeven, schuren, zagen. Je kunt mij echt alles vragen. Ik zie daar een losse kast. Dus die schroef ik even vast. Witten, schroeven, schuren, zagen. Je kunt mij echt alles vragen. Ik behang een grote muur. Of ik bouw een nieuwe schuur. Witten, schroeven, schuren, zagen. Je kunt mij echt alles vragen. Is dat ook niet iets voor jou? Dan word jij een klusjesvrouw! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425750 124 2032-12-31T22:00:00+00:00 34029 2013-06-19T20:00:00+00:00 yes no bouwen liedje timmeren klussen schilderen https://schooltv.nl/video-item/wat-is-smetvrees-help-een-bacterie 2024-04-29T10:47:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14024.w613.r16-9.3c5229e.webp Wat is smetvrees? | Clipphanger Smetvrees is een psychische aandoening die het meest voorkomt bij vrouwen. De patiëntes lijden aan een obsessieve angst om vies te worden of zelfs ‘besmet’ te raken. Veel smetvrezeressen zien de buitenwereld als 1 grote bron van bacteriën. Deurklinken, roltrappen, andere mensen: al die dingen vormen een bedreiging. En dus blijft ze soms maar liever binnen. En gaat ze niet pinnen, want ook geld gooit ze het liefst in de kookwas. Thuis kan een smetvrezeres de boel wel onder controle houden, door te poetsen, te schrobben, te schuren en te zuigen. En als het hele huis weer blinkt als nieuw, dan begint ze gewoon weer opnieuw. Was, sop en boen, een smetvrezeres heeft altijd wat te doen. Smetvrees kan behandeld worden met medicijnen en gedragstherapie. Zo worden smetvrezeressen naar de kringloopwinkel gestuurd om eens lekker wat ‘nieuwe’ outfits te gaan passen. Ja, dan begint het wel te jeuken. Zonder behandeling wordt smetvrees alleen maar erger. Uiteindelijk kan het gebeuren dat het de patiënte allemaal te veel wordt, en dat ze de boel gewoon opgeeft. En dan wordt er opeens helemaal niets meer gepoetst, behalve de plaat. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425751 78 2032-12-31T22:00:00+00:00 4158 2013-03-06T19:00:00+00:00 yes no psychologie schoonmaken angst https://schooltv.nl/video-item/wat-is-epilepsie-een-hapering-in-je-bewustzijn 2024-04-29T10:47:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14026.w613.r16-9.97d3c9c.webp Wat is epilepsie? | Clipphanger Voelen, ruiken, denken, en nog veel meer... Alles wat we doen, heeft zijn oorsprong in ons brein, de postkamer van ons lichaam. Als je bijvoorbeeld je duim op wilt steken dan wordt die boodschap vanuit ons brein verzonden, totdat-ie op de juiste plek is aangekomen. Duim omhoog-toppie-vind ik leuk. Maar het gaat ook wel eens mis in onze bovenkamer. Als je hersenen te snel gaan, en te veel informatie tegelijk willen doorgeven. Je brievenbus raakt verstopt, en je verliest de controle over je lichaam: een epileptische aanval! Dit kan zich uiten als een korte hapering in je bewustzijn. Of in ernstigere vorm: eerst verlies je je bewustzijn, daarna ga je automatisch heftig schokken en rare bewegingen maken, en vervolgens laat je aan iedereen zien waarom epilepsie ook wel ‘de vallende ziekte’ wordt genoemd. Klabam! Zo’n epileptische aanval is vooral schrikken voor de omstanders, want zelf heb je geen idee wat er gebeurt. Maar je kunt je natuurlijk wel lelijk bezeren bij het neerkomen. Au! En daarom zijn er medicijnen om je aanvallen te onderdrukken. Geen aanvallen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425752 79 2032-12-31T22:00:00+00:00 8859 2013-03-12T22:00:00+00:00 yes no ziekte epilepsie hersenen bewustzijn https://schooltv.nl/video-item/hoe-krijg-je-rood-haar-als-je-ouders-de-rode-kleur-bij-zich-hebben 2024-01-04T10:32:42+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14028.w613.r16-9.4930f00.webp Hoe krijg je rood haar? | Als je ouders de rode kleur bij zich hebben Zij heeft rood haar maar haar ouders niet. Hoe kan dat? Als papa en mama een kind krijgen. Lijkt het kind op papa en mama. Het kind krijgt mama’s blauwe ogen of blonde krullen. Of het kind krijgt bruine ogen of stijl haar omdat papa dit heeft. Bruine ogen en bruin haar zijn vaak sterker dus is de kans groter dat het kind donker haar en donkere ogen krijgt. Dit noemen we eigenschappen die ieder mens heeft. Maar kijk haar dan. Zij heeft geen blond of bruin haar. Haar haar is rood. Het kan dat papa en mama niet alleen de blonde en donkere eigenschappen bij zich hebben maar ook rode eigenschappen. Dan kan het dat het kind lichte ogen, een bleke huid, sproetjes en rood haar krijgt zonder dat papa en mama zelf rood haar hebben. Niet alle papa’s en mama’s hebben de rode kleur bij zich. Als alleen mama de rode kleur bij zich heeft dan krijgen ze geen kind met rood haar. Het kan dus zijn dat iedereen uit je familie een andere haarkleur heeft maar je wel familie bent. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425753 79 2032-12-31T22:00:00+00:00 13016 2013-01-21T22:00:00+00:00 yes no haar oog rood DNA https://schooltv.nl/video-item/regenwormen-bodemverbeteraars 2024-01-04T10:32:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14030.w613.r16-9.65c32b0.webp Regenwormen | Bodemverbeteraars De worm speelt een belangrijke rol in het ecosysteem. Hij is een echte bodemverbeteraar! Zijn poep is een prima meststof voor planten. Daarnaast komt er door zijn gangen lucht in de bodem, wat voor veel planten noodzakelijk is. Ten slotte zijn wormen een belangrijke voedselbron voor tal van dieren. Maar dat is niet alles! De regenworm is ook belangrijk voor de afbraak van organisch materiaal. Dit noemen we ook wel compostering. Er zijn verschillende soorten regenwormen en je kunt ze eigenlijk in 3 groepen verdelen. De eerste groep zijn de strooiselwormen. Ze zijn rood van kleur dus je kunt ze gemakkelijk herkennen. Hier heb ik er een. Die rode kleur beschermt ze tegen de felle zon. Deze regenwormen eten met name de blaadjes en de dode diertjes die op de bodem liggen. Deze wormen maken ook eigenlijk geen tunnels. Zij zorgen ervoor dat de blaadjes die op de bodem liggen een stuk kleiner worden. Dat is handig voor de tweede groep regenwormen, de grondwormen. Die leven net iets onder de grond. Deze zijn afgeschermd van de zon en hebben geen pigment nodig, ze zijn bleek/roze van kleur. Zij maken horizontale tunnels. Deze wormen mengen de bovenste grondlaag tot 20 cm, waardoor de bodem luchtiger wordt. Nog dieper zit de derde groep wormen, deze noemen we pendelaars. Deze wormen zorgen voor de laatste stap in het afbreken van het afval. De klein gemaakte blaadjes trekken zij mee de grond in. Deze regenwormen zijn overwegend bleek/roze maar hebben wel een mooie rode kop. Deze wormen zorgen door verticale tunnels voor een mooie beluchting van de grond. Ook breken zij de blaadjes nog verder af. Tot er niks meer overblijft, opgeruimd staat netjes. Deze drie groepen werken dus, zonder dat ze het van elkaar weten, samen aan het opruimen van allerlei afval zoals blaadjes en dode diertjes. Wat een teamwork! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425754 135 2032-12-31T22:00:00+00:00 16711 2013-05-09T20:00:00+00:00 yes no worm bodem grond https://schooltv.nl/video-item/kevers-de-metamorfose-van-een-kever 2024-01-04T10:32:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14032.w613.r16-9.a23a9da.webp Kevers | De metamorfose van een kever Insecten, zoals deze kevers, ondergaan tijdens hun leven een spectaculaire verandering van vorm en levenswijze. Deze vormverandering noemen we gedaanteverwisseling of metamorfose. Deze kevers overwinteren in de bodem. In de vroege lente komen ze naar buiten. Ze hebben flinke honger en gaan dan ook eerst lekker eten. Door dit eten kunnen ze weer goed aansterken. En zo komen ze soms een geschikte partner tegen. Als dit gebeurt dan paren de twee kevers. Bevruchte vrouwtjes leggen eitjes in rijen aan de onderkant van een blad. De eitjes zijn bedekt met een plakkerig laagje waardoor deze aan het blad vastplakken. Na een paar dagen kruipen er larfjes uit de eieren. Kort na het uitkruipen wordt hun lichaam steeds harder en hun kopje donker. Dan krijgen ze honger, ze eten de eitjes waar ze uit zijn gekropen als eerste op. De larfjes blijven gezellig bij elkaar. Zodra ze de eitjes op hebben beginnen ze aan de blaadjes waar ze op zitten. Door al dat eten worden de larfjes steeds groter. Omdat hun lichaam hard is geworden en niet meegroeit moeten ze een paar keer vervellen. Dan krijgen ze als het ware een nieuw lichaampje wat groter kan groeien. Op een gegeven moment heeft de larve genoeg gegeten, hij is nu klaar om volwassen te worden. Hij kruipt weer terug de bodem in. Daar wordt de larve een pop. Uit deze pop kruipt na enkele weer een jonge volwassen kever. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425755 63 2032-12-31T22:00:00+00:00 9838 2013-05-09T20:00:00+00:00 yes no metamorfose kever larve https://schooltv.nl/video-item/bladmineerders-larfjes-in-bladeren 2024-01-04T10:32:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14034.w613.r16-9.be70c8e.webp Bladmineerders | Larfjes in bladeren Op blaadjes zie je soms lichte delen zitten. Dit zijn kleine gangetjes. En in die gangetjes leven kleine larfjes. Die larfjes zijn van een insect, bijvoorbeeld een kever, vlinder, vlieg of wesp. En die kleine gangetjes zijn eigenlijk mijnen… en die maken die larfjes helemaal zelf. We noemen deze insecten dan ook bladmineerders. Mineren komt dus van mijnen. Maar hoe komen die larfjes eigenlijk binnenin deze blaadjes? De larfjes komen uit een eitje. Dat eitje wordt in het blad gelegd door een vrouwtjes insect. Elke soort doet dit weer op een ander plekje; meer aan de rand of juist in het midden. Het vrouwtje heeft daar een speciaal orgaan voor, een soort boormachientje. We noemen het ook een legboor: Na een tijdje komt er uit het eitje een larfje gekropen. Het larfje heeft een soort haak waarmee hij het eitje kapotmaakt. Daarna eet het larfje zich hapje voor hapje vooruit door het blad. Het vrouwtjesinsect heeft hem niet voor niets in het blad gestopt, nee dat blad is een en al eten voor het larfje. Het larfje knabbelt zich een weg door het blad en wordt alsmaar groter. Dat kun je ook zien, want het gangetje wordt steeds breder, anders past hij er niet meer door heen! Naast een bron van voedsel biedt het blad ook bescherming tegen roofdieren. Van al dat eten moet het larfje wel ontzettend poepen, en die drolletjes kun je ook zien. Die drolletjes noemen we frass. Na een tijdje is het larfje helemaal volgegeten. Dan wordt het tijd om te verpoppen. Sommige larfjes verpoppen binnenin het blad, andere soorten verpoppen buiten het blad. Als ze buiten het blad verpoppen bijten ze eerst een klein gaatje waardoor ze uit hun tunnel ontsnappen. De huid van het larfje wordt langzaam hard. Na verloop van tijd komt er weer een volwassen insect uit, zoals deze vlieg. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425756 123 2032-12-31T22:00:00+00:00 1324 2013-05-09T20:00:00+00:00 yes no larve blad eitjes https://schooltv.nl/video-item/zoenen-een-boek-van-haye-van-der-heijden 2024-01-04T10:32:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14036.w613.r16-9.d9ccaac.webp Zoenen | Een boek van Haye van der Heijden Zoenen kan heel leuk zijn, maar ook knap ingewikkeld. Jeroen denkt aan het ene meisje, maar zoent met een ander. Hoe moet dat nou met Pauline, waar Jeroen eerst mee had, maar die nu met haar ouders in Brussel woont? Een boek over liefde, verliefd zijn en het begin van seks. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425757 99 2032-12-31T22:00:00+00:00 16315 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no lezen seks boek zoenen https://schooltv.nl/video-item/wie-niet-weg-is-wordt-gezien-een-boek-van-ida-vos 2024-01-04T10:32:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14038.w613.r16-9.7a6ab4a.webp Wie niet weg is wordt gezien | Een boek van Ida Vos Beleef de Tweede Wereldoorlog door de ogen van het joodse meisje Rachel. Ze mag niet meer fietsen, geen verstoppertje meer spelen in het park, boodschappen doen op speciale tijden, en tenslotte moet ze zich echt gaan verstoppen, samen met haar zus Esther. Waar zijn papa en mama? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425758 75 2032-12-31T22:00:00+00:00 7620 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no lezen joden boek Tweede Wereldoorlog onderduiken https://schooltv.nl/video-item/vriend-vermist-een-boek-van-jack-didden 2024-01-04T10:32:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14040.w613.r16-9.461655d.webp Vriend vermist | Een boek van Jack Didden Dit is een thriller waarin kinderen te maken krijgen met een bende zware criminelen. Het gaat over een ontvoerde klasgenoot, mensenhandel, slim nadenken, een simkaart hacken, en natuurlijk wordt er echt geschoten. Brengen de twee helden het er goed vanaf? Lees het boek en je komt erachter! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425759 87 2032-12-31T22:00:00+00:00 2830 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no lezen boek spanning https://schooltv.nl/video-item/vertrouw-je-mij-een-boek-van-martine-kamphuis 2024-01-04T10:32:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14042.w613.r16-9.bdf425e.webp Vertrouw je mij? | Een boek van Martine Kamphuis Bas heeft na groep 8 wel even vakantie nodig. Weg van zijn kwelgeest Kevin, die hem zelfs tijdens de eindmusical nog aan het pesten was. Even uitwaaien op Schiermonnikoog met zijn vakantievriend Thomas, de zoon van de plaatselijke fietsenmaker. Maar dan gaat alles mis in dit boek: Kevin komt ineens ook uitwaaien op Schier, en sluit een bondgenootschap met de criminele Bruno. Die geeft niet alleen strandzeillessen, maar heeft ook een handeltje in verdovende middelen. Hoe gaat Bas zich nu redden? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425760 88 2032-12-31T22:00:00+00:00 7730 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no lezen Waddengebied boek literatuur https://schooltv.nl/video-item/verstrikt-een-boek-van-mel-wallis-de-vries 2024-01-04T10:32:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14044.w613.r16-9.427e699.webp Verstrikt | Een boek van Mel Wallis de Vries In dit boek wordt je ergste nachtmerrie werkelijkheid. Je komt bij bewustzijn in het ziekenhuis, maar alles blijft zwart en je bent volkomen machteloos. Langzaam maar zeker kom je er achter dat je in coma ligt, dat iemand jou dood wilde hebben, en dat jouw beste vriendin de volgende is! Tegelijkertijd zien we je liggen door de ogen van je beste vriendin, die vooralsnog geen idee heeft van het gevaar dat haar bedreigt... https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425761 91 2032-12-31T22:00:00+00:00 2646 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no coma ziekenhuis lezen boek jeugdliteratuur https://schooltv.nl/video-item/verfspatten-een-boek-van-ellen-tijsinger 2024-01-04T10:32:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14046.w613.r16-9.6c44a0a.webp Verfspatten | Een boek van Ellen Tijsinger Rutger bulkt van het talent. Hij tekent en hij schildert alles wat hij ziet en wat hij meemaakt in en om de boerderij van zijn ouders. Zijn vader snapt daar helemaal niets van; die wil dat Rutger hem later opvolgt in de boerderij. Dat kunstenaarsgedoe is maar niks, en op een avond komt het eindelijk tot een uitbarsting... Lees dit boek om te zien of het nog goed komt! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425762 92 2032-12-31T22:00:00+00:00 1365 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no kunst boerderij lezen boek jeugdliteratuur https://schooltv.nl/video-item/trash-een-boek-van-andy-mulligan 2024-01-16T15:19:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14048.w613.r16-9.2a4b62a.webp Trash | Een boek van Andy Mulligan Zou jij een jongen van de vuilnisbelt geloven, als die zegt dat hij en zijn vrienden de strijd aangaan met een van de meest corrupte politici van het land? Drie schoffies van de vuilnisbelt, tegen een enorme politiemacht ergens in de derde wereld. Je gelooft het pas als je het gelezen hebt, echt waar. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425763 89 2032-12-31T22:00:00+00:00 3495 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no boek politiek lezen literatuur https://schooltv.nl/video-item/spijt-een-boek-van-carry-slee 2024-01-04T10:32:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13369.w613.r16-9.3375103.webp Spijt | Een boek van Carry Slee David ziet dat zijn klasgenoot Jochem flink gepest wordt, zelfs een leraar doet eraan mee. David heeft te doen met Jochem, maar hij zegt niks, komt niet in actie. Hij lacht gewoon mee. Na een klasse-avond komt Jochem niet thuis. David voelt zich schuldig. Kan hij het nog goedmaken of is het al te laat? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425764 103 2032-12-31T22:00:00+00:00 9664 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no lezen spijt boek pesten https://schooltv.nl/video-item/spiegelmeisje-een-boek-van-tanneke-wigersma 2024-01-04T10:32:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14050.w613.r16-9.d1fc367.webp Spiegelmeisje | Een boek van Tanneke Wigersma Keet ziet spoken, letterlijk. Nu heeft ze al niet zo'n saai bestaan, met haar losbandige vader en haar moeder die altijd in een ver land zit. Maar op de eerste bladzijde van dit boek weet je dat het nu wel heel bizar gaat worden. Met haar vader komt Keet terecht in een oud weeshuis, antikraak. Dan blijkt er in dat weeshuis 'nog' iemand te wonen. Keet gaat op zoek... https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425765 100 2032-12-31T22:00:00+00:00 2970 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no lezen boek verhuizen https://schooltv.nl/video-item/see-you-in-timboektoe-een-boek-van-carry-slee 2024-01-04T10:32:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14052.w613.r16-9.134b4c1.webp See you in Timboektoe | Een boek van Carry Slee Eerst woon je gewoon in Nederland, dan hebben je ouders plotseling een camping gekocht in Frankrijk. Kars en Isa zijn niet enthousiast, zachtjes uitgedrukt. Toch gaan ze mee. En ze houden de moed erin, want er zijn toch wel interessante mensen in de buurt, om niet te zeggen vreemde vogels... https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425766 92 2032-12-31T22:00:00+00:00 3976 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no lezen Frankrijk boek literatuur https://schooltv.nl/video-item/rits-een-boek-van-mariken-jongman 2024-01-04T10:32:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14054.w613.r16-9.e2a1866.webp Rits | Een boek van Mariken Jongman Rits heeft een schrijfboek gekregen van zijn moeder, en in dit boek lezen we zijn verhaal. Rits moet zich zien te redden met zijn oom Corry, in een huis waar hij helemaal niet wil zijn. Dan komt hij op straat het meisje Rietje tegen... https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425767 105 2032-12-31T22:00:00+00:00 1885 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no schrijven literatuur lezen boek jeugdliteratuur https://schooltv.nl/video-item/raveleijn-een-boek-van-paul-van-loon 2024-01-04T10:32:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14056.w613.r16-9.61bf889.webp Raveleijn | Een boek van Paul van Loon Vader en moeder Woudenberg verhuizen met hun kinderen naar Limburg. Ze komen te wonen in een oude herberg aan de rand van het bos. Daar begint voor de kinderen een avontuur dat hen in een sprookjesachtige wereld brengt, waar een oude stad zucht onder het schrikbewind van een slechte graaf en waar je zomaar verandert van een jonge knul in een koene ridder. En dat zijn niet de enige veranderingen in dit boek... https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425768 96 2032-12-31T22:00:00+00:00 5181 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no Limburg boek lezen sprookje https://schooltv.nl/video-item/piercings-en-parels-een-boek-van-maren-stoffels 2024-01-04T10:32:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14058.w613.r16-9.fd71e26.webp Piercings en parels | Een boek van Maren Stoffels Het leven van Sofie staat op zijn kop: haar ouders gaan scheiden, haar beste vriendin Roosmarijn heeft een groot geheim dat ze niet met haar wil delen, ze is niet meer verliefd op haar vriendje en haar andere vriendin Fleur heeft anorexia. Kan Sofie dit allemaal trekken? Dit boek hoort bij een serie van drie verhalen, die je ook los van elkaar kunt lezen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425769 94 2032-12-31T22:00:00+00:00 5325 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no lezen liefde boek vriendschap eetstoornis https://schooltv.nl/video-item/papegaaien-liegen-niet-een-boek-van-lydia-rood 2024-01-04T10:32:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14060.w613.r16-9.c776c49.webp Papegaaien liegen niet | Een boek van Lydia Rood De kleine schoenpoetser Mateo ziet zichzelf als een toekomstige honkbalkampioen, maar het leven werkt vooralsnog niet echt mee. Zijn familie heeft geen geld om hem te laten honkballen, hij verliest zijn laatste spaargeld in een hanengevecht, en ook zijn schoenpoetserskist raakt hij kwijt. Dan komt de echte klap: de familie houdt een groot geheim voor hem verborgen. Op wie kan deze kleine dappere man dan nog vertrouwen? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425770 75 2032-12-31T22:00:00+00:00 1845 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no sport lezen boek papegaai https://schooltv.nl/video-item/oliviers-dagboek-een-boek-van-daan-remmerts-de-vries 2024-01-04T10:32:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14062.w613.r16-9.35f4620.webp Oliviers dagboek | Een boek van Daan Remmerts de Vries Olivier gaat in dit boek (uit de serie Vlinders) naar de brugklas. Hij wil een interessanter leven gaan leiden, in elk geval wil hij niet langer 'Ollieknollie' genoemd worden, zoals op de basisschool. Maar hoe doe je dat, een interessanter leven leiden? Leraren uitdagen? Je buurmeisje bespioneren terwijl ze zich omkleedt? Olivier is stapelgek op de mooie Daphne, maar ziet zij ook wat in hem? Soms voelt hij zich net een klein bloot visje in een aquarium, zichtbaar voor iedereen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425771 100 2032-12-31T22:00:00+00:00 3844 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no brugklas lezen pesten boek https://schooltv.nl/video-item/nikki-een-boek-van-peter-van-gestel 2024-01-04T10:32:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14064.w613.r16-9.372b665.webp Nikki | Een boek van Peter van Gestel Nikki beleeft in dit boek de spannendste dag van haar leven. Ze moet auditie doen voor een film en raakt van de ene dolle situatie in de andere verzeild. Ze krijgt een broertje, krijgt een filmrol en wordt verliefd. En dat allemaal op 1 dag! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425772 97 2032-12-31T22:00:00+00:00 2890 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no verliefd boek film lezen https://schooltv.nl/video-item/naar-de-brugklas-een-boek-van-caja-cazemier-karel-eykman-en-martine-letterie 2024-01-04T10:32:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14066.w613.r16-9.1d52d5d.webp Naar de brugklas | Een boek van Caja Cazemier, Karel Eykman en Martine Letterie De een is een beetje onzeker en mag na veel gedoe dan toch een hoger niveau proberen, de ander is wat klein uitgevallen en ziet zich al met die enorme boekentas de trappen van de school beklimmen. Allemaal gaan ze naar de brugklas, en in dit boek maak je dat eerste jaar van hele gewone kinderen op een hele gewone school van dichtbij mee. Uiteraard wordt het dan heel speciaal. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425773 95 2032-12-31T22:00:00+00:00 5954 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no brugklas boek school lezen jeugdliteratuur https://schooltv.nl/video-item/het-merkwaardige-voorval-met-de-hond-in-de-nacht-een-boek-van-mark-haddon 2024-01-04T10:32:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14068.w613.r16-9.6b2fb0b.webp Het merkwaardige voorval met de hond in de nacht | Een boek van Mark Haddon Christopher is autistisch. Als hij ontdekt dat de hond van de overbuurvrouw op brute wijze is vermoord gaat hij op onderzoek uit. Zijn speurwerk levert flink wat verrassingen op, zo sterk dat hij al het houvast dat hij dacht te hebben in zijn persoonlijk leven, kwijtraakt. Maar Christopher Boone is een doorzetter. Uiteindelijk maakt hij de reis van zijn leven... https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425774 94 2032-12-31T22:00:00+00:00 2767 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no boek lezen autisme https://schooltv.nl/video-item/marike-vecht-een-boek-van-lydia-rood 2024-01-04T10:32:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14070.w613.r16-9.7211be7.webp Marike Vecht | Een boek van Lydia Rood Marike heeft het niet makkelijk in dit boek uit de serie Vlinders. Iedereen om haar heen lijkt gelukkig, inclusief haar ex. In dit boek knokt Marike voor wat ze waard is, soms heel letterlijk. Het toppunt is wel dat haar moeder op een goed moment wegloopt omdat ze even moet uitrusten en alles op een rijtje moet zetten. Dan komt Marike in actie. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425775 97 2032-12-31T22:00:00+00:00 1764 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no lezen boek liefde jeugdliteratuur https://schooltv.nl/video-item/lief-liefde-geliefd-een-boek-van-mirjam-oldenhave 2024-01-04T10:32:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14072.w613.r16-9.edaa22f.webp Lief liefde geliefd | Een boek van Mirjam Oldenhave Liefde maakt een hoop dingen eenvoudig. Stel je voor: je wordt gepest door je klasgenoot Samira, en je bent de enige niet. Bijna de hele klas is bereid om je te helpen in een fantastisch complot om Samira een lesje te leren. Jullie nemen met zijn allen wraak, heel ingewikkeld, maar het voelt fantastisch. Dan word je stapelverliefd op Danny en je weet ineens niet meer waarom je wraak wilde nemen, eigenlijk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425776 94 2032-12-31T22:00:00+00:00 3643 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no liefde pesten lezen boek https://schooltv.nl/video-item/het-leven-van-een-loser-een-boek-van-jeff-kinney 2024-01-04T10:32:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14074.w613.r16-9.3b758ed.webp Het leven van een loser | Een boek van Jeff Kinney Het leven van Bram Botermans valt niet mee, maar wie zijn grappige dagboek leest, vindt het allemaal een uitstekende grap. Zijn avonturen als verkeerswacht en als striptekenaar voor de schoolkrant en als gewichtheffer en als wie weet wat nog meer gaan nog zes delen door, maar dit boek met Brams eigen tekeningetjes is het begin. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425777 94 2032-12-31T22:00:00+00:00 14577 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no literatuur boek dagboek lezen https://schooltv.nl/video-item/kulanjango-mijn-vogelvriend-een-boek-van-gill-lewis 2024-01-04T10:32:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14076.w613.r16-9.d8c3327.webp Kulanjango mijn vogelvriend | Een boek van Gill Lewis Callum woont in Schotland. Op het bergachtige land van zijn vader raakt een zeldzame visarend verstrikt in een kluwen visdraad. Nadat Callum samen met Iona heeft geholpen de vogel te redden, volgt hij per gps haar tocht naar Afrika. Maar dan blijft het signaal dagenlang van dezelfde plek komen. Is de visarend nog in leven? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425778 107 2032-12-31T22:00:00+00:00 1976 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no lezen Schotland avontuur boek vogel jeugdliteratuur https://schooltv.nl/video-item/hoe-overleef-ik-een-gebroken-hart-een-boek-van-francine-oomen 2024-01-04T10:32:49+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14078.w613.r16-9.de33c46.webp Hoe overleef ik een gebroken hart? | Een boek van Francine Oomen Rosa is stapelgek op Neuz, met wie ze samen prachtige graffiti maakt. Ze heeft helemaal geen zin om met haar moeder en haar stiefvader op vakantie te gaan naar Barcelona (maar ze zal moeten!) en dan wordt het in Barcelona ook nog eens een dramatische zomer. Als je dit boek hebt gelezen, moet je even uithijgen, zoveel is er gebeurd. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425779 94 2032-12-31T22:00:00+00:00 4932 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no liefde boek graffiti lezen valentijnsdag https://schooltv.nl/video-item/hoe-overleef-ik-de-brugklas-een-boek-van-francine-oomen 2024-01-04T10:32:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14080.w613.r16-9.b17dc80.webp Hoe overleef ik de brugklas? | Een boek van Francine Oomen De overgang naar de brugklas is een van de spannendste gebeurtenissen in je leven. Haal je een goede score voor de CITO-toets? Kun je straks een beetje opschieten met al die verschillende leraren? Word je niet te grazen genomen door de oudere kinderen? Of gepest door klasgenoten? In dit boek beleef je mee hoe de brugklas is voor Rosa, Sascha en Esther. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425780 104 2032-12-31T22:00:00+00:00 15148 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no brugklas boek school lezen https://schooltv.nl/video-item/hij-of-ik-een-boek-van-dirk-weber 2024-01-04T10:32:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14082.w613.r16-9.c30bfcc.webp Hij of Ik | Een boek van Dirk Weber Moeilijk hoor, als je geen vrienden kunt maken op school. Maar als je dan ook nog iemand ontmoet die sprekend op jou lijkt en die alles doet wat jij nooit zou durven, dan wordt je leven pas echt verwarrend. Zijn jullie misschien een tweeling? En zo ja, is dat wel zo’n prettig idee? In dit boek gaat het om keuzes, en keuzes hebben consequenties. Soms zou je alles willen geven om die consequenties te vermijden... https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425781 92 2032-12-31T22:00:00+00:00 3223 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no lezen vriendschap boek https://schooltv.nl/video-item/fluisterwater-een-boek-van-mirjam-mous 2024-01-04T10:32:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14084.w613.r16-9.d28c9d1.webp Fluisterwater | Een boek van Mirjam Mous Eigenlijk is dit boek een moderne versie van het beroemde sprookje over de kleine zeemeermin: meisje vindt de jongen van haar dromen, doet alles om bij hem te zijn, maar hij heeft gevoelens voor een ander. De eenzame hoofdpersoon, in dit geval het meisje Marit, moet wel heel stevig in haar schoenen staan om dat te kunnen verwerken. Wie had ooit gedacht dat een vakantiebaantje in het dolfinarium zulke gevolgen zou hebben? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425782 107 2032-12-31T22:00:00+00:00 2850 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no lezen zee boek https://schooltv.nl/video-item/familiegeheim-een-boek-van-caja-cazemier-en-martine-letterie 2024-01-04T10:32:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14086.w613.r16-9.7e10d51.webp Familiegeheim | Een boek van Caja Cazemier en Martine Letterie Eva en Annefloor zijn nichtjes die elkaar ontmoeten op de begrafenis van een oom. Hun moeders hebben bijna geen contact, dat komt door het oorlogsverleden van de overleden oom: een NSB'er van het eerste uur. Eva en Annefloor willen het naadje van de kous weten, en gaan – tegen de wil van hun familie – op onderzoek uit. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425783 95 2032-12-31T22:00:00+00:00 7905 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no oorlog lezen boek NSB https://schooltv.nl/video-item/erebos-een-boek-van-ursula-poznanski 2024-01-04T10:32:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14088.w613.r16-9.fbf3104.webp Erebos | Een boek van Ursula Poznanski Nick Dunmore speelt in dit boek een computerspel, Erebos. Maar het spel weet veel meer over Nick dan prettig is, en laat hem dingen doen die op zijn zachtst gezegd niet goed voelen. Echte levens staan op het spel. Erebos is een geweldig spel, het werkt ontzettend verslavend, maar het verbiedt elke speler om in het echte leven over het spel te praten. Klopt dat wel, en kan Nick zich op tijd losmaken? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425784 102 2032-12-31T22:00:00+00:00 4906 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no lezen computergame boek game verslaving https://schooltv.nl/video-item/de-stille-soldaat-een-boek-van-herman-van-campenhout 2024-01-04T10:32:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14090.w613.r16-9.8ca6355.webp De stille soldaat | Een boek van Herman van Campenhout Kindsoldaten. Iedereen heeft er wel over gehoord, maar hoe is het leven van een jongen die daadwerkelijk wordt geronseld voor het leger van een duistere rebel die alleen maar kinderen voor zich laat vechten? Heb je een kans om er uit te komen? En blijf je in die omstandigheden nog wel een beetje kind, een beetje mens? In dit boek over de jonge Zamito kom je er achter. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425785 90 2032-12-31T22:00:00+00:00 8166 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no kind oorlog literatuur lezen boek soldaat https://schooltv.nl/video-item/de-bijzondere-kinderen-van-mevrouw-peregrine-een-boek-van-ransom-riggs 2024-01-04T10:32:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14092.w613.r16-9.03cdc23.webp De bijzondere kinderen van mevrouw Peregrine | Een boek van Ransom Riggs Opa's vertellen mysterieuze en spannende verhalen, ook de opa van Jacob. Naarmate hij ouder wordt, vindt Jacob het steeds moeilijker om de verhalen van zijn opa te geloven, over kinderen die kunnen zweven en vuur vasthouden. Als zijn opa op een gewelddadige manier aan zijn einde komt, gaat Jacob op onderzoek uit. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425786 94 2032-12-31T22:00:00+00:00 3439 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no familie boek literatuur lezen jeugdliteratuur verhaal https://schooltv.nl/video-item/de-amulet-een-boek-van-simone-van-der-vlugt 2024-01-04T10:32:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14094.w613.r16-9.f01dcd5.webp De Amulet | Een boek van Simone van der Vlugt Het is 1630 en de heksenjacht is in volle gang. Oude vrouwen, zelfs hele gezinnen met kleine kinderen worden het slachtoffer. Ook over Nina doen verhalen de ronde. Om te voorkomen dat ook Nina slachtoffer wordt van de nietsontziende heksenvervolging, smokkelt Nina’s tante haar de stad uit. Ze wil Nina uithuwelijken aan een oude boer. Maar Nina voelt daar niets voor en neemt de benen. Het begin van een lange zwerftocht. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425787 95 2032-12-31T22:00:00+00:00 4547 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no boek literatuur lezen heks jongere https://schooltv.nl/video-item/brugklasproof-dropkicks-en-topvoetbal-een-boek-van-gonneke-huizing 2024-01-04T10:32:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14096.w613.r16-9.b13170f.webp Brugklasproof, dropkicks en topvoetbal | Een boek van Gonneke Huizing Nigel heeft een vader in Egypte, woont bij zijn moeder in Nederland, en droomt van een voetbalcarrière. In dit boek vertelt hij zelf over zijn belevenissen, vooral over de concurrentie op het veld en de arrogante Diego. Het gaat er hard aan toe, in dit verhaal over ambitieuze jongens en volwassenen die er soms ook een potje van maken… https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425788 78 2032-12-31T22:00:00+00:00 2653 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no boek literatuur lezen voetbal https://schooltv.nl/video-item/brief-uit-hollanda-een-boek-van-lydia-rood 2024-01-04T10:32:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14098.w613.r16-9.90882db.webp Brief uit Hollanda | Een boek van Lydia Rood Karim en Karima wonen met hun moeder in het Marokkaanse Rifgebergte. Vader verdient de kost in Nederland, en de kinderen zien hem amper. Moeder heeft epileptische aanvallen, Karim verandert langzaam in een kleine crimineel en zijn zus moet alles doen om het huishouden draaiende te houden. Geen wonder dat het uit de hand dreigt te lopen in dit boek. Kan papa deze situatie nog redden? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425789 88 2032-12-31T22:00:00+00:00 2345 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no boek jongere lezen Marokko jeugdliteratuur https://schooltv.nl/video-item/blauw-een-boek-van-joyce-pool 2024-01-04T10:32:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14100.w613.r16-9.15879d0.webp Blauw | Een boek van Joyce Pool Op een dag blijft de stoel van het Koerdische meisje Senna leeg. Haar klasgenoten horen dat ze de afgelopen nacht met haar familie is uitgezet. Zullen ze haar ooit terugzien? Of van haar horen? Dit jeugdboek volgt twee leerlingen die zich in de zaak storten: Nienke, wier moeder als politieagent bij de uitzetting aanwezig was, en Bob, die in het geheim verkering had met Senna. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425790 76 2032-12-31T22:00:00+00:00 2270 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no lezen boek illegaal literatuur https://schooltv.nl/video-item/belly-b-een-boek-van-mirjam-oldenhave 2024-01-04T10:32:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14102.w613.r16-9.6104474.webp Belly B. | Een boek van Mirjam Oldenhave Zo loop je over straat en zo sta je in een studio als lid van een meidengroep. Je bent ontdekt! In dit boek volg je de belevenissen van de verlegen Demi, die tot haar eigen verbazing wordt gevraagd voor een meidengroep die moet gaan optreden met de knappe Roy. Dit is allemaal het idee van een producer die veel geld wil verdienen, maar het loopt met de groep en met Demi niet precies zoals verwacht... https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425791 75 2032-12-31T22:00:00+00:00 1723 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no muziek zingen boek lezen literatuur https://schooltv.nl/video-item/aan-de-bal-een-boek-van-lieneke-dijkzeul 2024-01-04T10:32:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14104.w613.r16-9.1c75d6f.webp Aan de bal | Een boek van Lieneke Dijkzeul Rahmane kan heel goed voetballen. Er is alleen 1 probleem: hij woont in en arm dorpje in Afrika. Hij is dan ook in de wolken als hij wordt ontdekt. Hij gaat zelfs op trainingskamp naar Nederland. Wat heeft Rahmane ervoor over om de held van zijn Afrikaanse dorp te worden en zijn familie een goede toekomst te bezorgen? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425792 95 2042-12-02T22:00:00+00:00 7818 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no lezen voetbal Afrika boek jeugdliteratuur https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-hoe-werkt-zonnebrand 2024-04-29T10:47:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14106.w613.r16-9.029e3bc.webp Hoe werkt zonnebrand? | Clipphanger Op een mooie dag genieten we van het licht en de warmte straling van de zon, maar er is ook nog onzichtbare straling, waar we minder van genieten. Dat is ultraviolet, oftewel UV. UV-straling geeft geen warmte af, maar verbranden kunnen we wel door UV-straling. De beste manier om je daar tegen te beschermen is binnen blijven, met de gordijnen dicht, onder je bed. Wel een beetje ongezellig. Daarom is er zonnebrandcrème. Er bestaan twee soorten: crème met chemische filters en crème met minerale filters. De chemische crème bestaat uit moleculen die UV-straling filteren. Helaas vallen die moleculen ook weer uit elkaar door datzelfde zonlicht. Minerale filters bestaan uit hele kleine stukjes metaal die de UV-straling weerkaatsen. Dat werkt beter, maar je ziet er wel uit als een sneeuwpop. De factor geeft aan hoeveel UV-straling je crèmepje tegenhoudt. Wie normaal in de volle zon binnen 10 minuten verbrandt, kan met factor 2, 20 minuten van de zon genieten. Kun je dan met factor 10, 100 minuten bakken? Ja, op papier wel, maar niet op het strand. Door zweten en zwemmen moet je extra smeren en je huidtint speelt ook een rol: hoe lichter je huid, hoe sneller je verbrandt. Honderd procent bescherming tegen de zon bestaat niet. Als je dat wil moet je in de maneschijn gaan liggen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425793 89 2032-12-31T22:00:00+00:00 18512 2013-03-19T22:00:00+00:00 yes no huid zon straling zonnestraling https://schooltv.nl/video-item/de-zeven-provincien-een-slagschip-uit-de-gouden-eeuw 2024-01-04T10:32:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13370.w613.r16-9.1dc3395.webp De zeven provinciën | Een slagschip uit de Gouden Eeuw Eind 17de eeuw is de republiek in oorlog met Engeland. Een zeeoorlog en daar moeten grote oorlogsschepen voor worden gemaakt. Eén van de grootste oorlogsschepen is De Zeven Provinciën, het vlaggenschip van Michiel de Ruyter. In Lelystad wordt het schip nagebouwd. “Nou, hier heb je dan krijg je een beetje een idee van het volume van het schip.” “Zo hé! Hoe lang is dit?” “De waterlijnlengte is 45 meter.” “Zeil?” “1600 vierkante meter zeil in totaal.” “Kanonnen?” “80, bronzen stukken. En bewapening was bijna net zo duur als de bouw van het schip zelf! Dus een hele kostbare exercitie om zoveel kanonnen aan boord van een schip te krijgen als dit.” “En jullie zijn hier dus jaren achtereen aan bezig, hoe lang waren ze er in die tijd mee bezig?” “Ja. Een maand of 9. En dan hadden ze nog een strenge winter ook. En toen was ie klaar.” “Hoeveel man zaten hierop?” “Honderden. Afhankelijk van wat ze gingen doen, wat voor operatie ze in gingen, was het 5- tot 700 man zaten aan boord. Je had natuurlijk zeelui, je had soldaten, kanonniers, zeilbemanning. Dus een enorme bemanning aan boord van een schip. Middels de bouw van dit schip kan je eigenlijk het verhaal van die periode heel mooi vertellen: het is eigenlijk een hele grote kapstok waar je die hele turbulente en dynamische 17de eeuw een beetje aan kan hangen.” Houtzaagmolens, smederijen, bronsgieterijen beleefden in die jaren gouden tijden. Naast De Zeven Provinciën bouwden De Nederlanden na de Engelse zeeoorlog nog eens tientallen oorlogsschepen. Het land kende zichzelf weer. Een oorlogseconomie op volle kracht. Alleen nu voor het eerst van top tot teen gericht op oorlog ter zee. De schepen werden de visitekaartjes van de jonge staat. Vol met versierselen die van de nationale trots getuigden: leeuwen, wapens, hoofden, borsten. Met als pronkstuk de achterkant van het schip: het spiegelstuk.   “Dit is helemaal klaar al?” “Dit stuk is helemaal gereed. En het is eigenlijk, ja, het naambord van de zeven provincies zou je kunnen zeggen.” “Met de wapens van de zeven provinciën?” “Ja, de zeven provinciewapens…” “Dit moest echt adverteren dat we hier te maken hebben met een republiek die heel trots was op zijn zelfstandigheid zonder een Koning of wat dan ook.” “Hè, je liet jezelf zo protserig zien als een pauw eigenlijk. En het was er tegelijkertijd ook bedoeld om de vijand te imponeren en om te laten zien van “we lusten jullie rauw!”.” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425794 177 2032-12-31T22:00:00+00:00 9527 2013-02-12T22:00:00+00:00 yes no schip Gouden Eeuw kanon oorlog https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-waarom-steken-we-vuurwerk-af 2024-04-29T10:46:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13371.w613.r16-9.58d6a4a.webp Waarom steken we vuurwerk af? | Clipphanger Lawaai maken is een oer-behoefte van de mens, die vooral opspeelt rond de jaarwisseling. Luister maar naar de oude Germanen, die al flink wat herrie maken tijdens het joelfeest in de donkerste dagen van het jaar: met lawaai worden de boze geesten weggejaagd, en met veel licht word het zonnetje aangespoord om weer wat meer te gaan schijnen. En dat werkt, elk jaar weer. Slimme jongens die Germanen en toch hebben ze ‘het buskruit niet uitgevonden’. Dat gebeurt eeuwen later in China. Daar proberen alchemisten een goedje te brouwen dat voor het eeuwige leven moet zorgen. Maar met een mengsel van salpeter, zwavel en koolstof brouwen ze niet het eeuwig leven, maar juist de onmiddellijke dood (KLABAM!). (don’t try this at home) Het buskruit waaide over naar Europa vanwege de verschillende contacten tussen de volkeren. Na de knallers kwam er ook siervuurwerk om feestjes van de elite op te luisteren. Vanaf de jaren ’60 doet ook het gewone volk rond oud en nieuw volop mee met de vuurwerkrage. Just for fun, want de boze geesten zijn gelukkig allang verdreven. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425795 78 2032-12-31T22:00:00+00:00 19325 2012-12-19T22:00:00+00:00 yes no China vuurwerk nieuwjaar geest https://schooltv.nl/video-item/de-verenigde-oost-indische-compagnie-een-staat-in-een-staat 2024-01-04T10:32:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14109.w613.r16-9.34a513e.webp De Verenigde Oost-Indische Compagnie | Een staat in een staat De VOC is de eerste multinational ter wereld en staat symbool voor de rijkdom die wordt vergaard in de Gouden Eeuw. “Ja, toen de VOC dus in maart 1602 zijn octrooi gekregen had was één van de voorwaarden dat iedereen zich in mocht schrijven. De grote man, de kleine man.” “Als aandeelhouder mocht hij zich inschrijven?” “Als aandeelhouder mocht hij meedoen. En dat gebeurde, zo zie je maar dat ook het boegbeeld van de Gouden Eeuw klein begon, gewoon bij één van die initiatiefnemers thuis. En toen stond hier een deur open, de bewindhebbers erachter met een groot boek waar mensen zich echt konden inschrijven. En dat boek is fascinerend, want daar zie je dus in wie het waren.” “Kijk: is dit het…?” “Ja. Ja, dat is het.” “Waar mensen inschreven?” “En dat zorgde voor vorderingen van de compagnie. En je ziet hier dat blijkbaar de bewindhebbers, die schreven hier allemaal voor 12.000 gulden schrijven ze in, die hadden blijkbaar afgesproken dat ze zo zouden beginnen. En dat waren niet alleen die hele grote kooplieden, maar ook een bierbrouwer, drie bakkers en zeven predikanten, en natuurlijk als de grote rekenmeester Bartjes, die wij misschien toch wel kennen van naam, inschreef, dan was het goed. Dus iedereen deed mee.” “En dat deed Bartjes?” “Bartjes deed mee. 1200 gulden schreef hij in, wat voor hem toch een enorm bedrag was. Die VOC met zijn beloftes die die al had waargemaakt in de eerste reizen, wou werkelijk iedereen natuurlijk een graantje meepikken van die winsten die er gemaakt konden worden.” “Het bijzondere van de VOC was dat die aandelen verhandelbaar waren. Dus als ik bijvoorbeeld een aandeel had en jij wou dat van mij kopen, dan kon dat hier gebeuren. Hier, in het hoofdkwartier van de VOC in het Oost-Indisch Huis waar het bestuur van de VOC zetelde, de Heren Zeventien. En wat nou het bijzondere was van die aandelen dat ze verhandelbaar waren, is dat daardoor ik als eigenaar aan jou kon verkopen, dus ik kon mijn geld terugkrijgen met hopelijk een beetje winst, want het bedrijf had het erg goed gedaan, dus tegen een hogere koers. Jij kon intreden, maar die Heren Zeventien, die hadden wel permanent dat vermogen tot hun beschikking. Dus die konden dan op langere termijn beleggen. En die langere termijn rechten, dat was werkelijk een economische innovatie van de eerste orde.”   “Dit is de nieuwe collegezaal, maar daar is echt de tafel weer neergezet zoals ie was. Met de schilderijen van de belangrijke bezittingen in Azië erboven.” “Voor 1602 gingen er ook al vloten vanuit de republiek naar de Oost, wat maakt die VOC nou zo anders?” “Nou, wat de VOC zo anders maakte, dat ze die volmachten kregen van de Nederlandse Staat, De Republiek, om niet alleen handel te voeren, maar ook forten te bouwen, oorlog te voeren en verdragen met potentaten af te sluiten. Dus het was niet meer die op en neer varende vloten, maar men wou zich echt gaan vestigen in Azië als was men een staat. Het was niet een compagnie van handel, maar ook een compagnie van oorlog. En dat maakte het een staat in de staat.” “Want forten bouwen, dat is iets wat een staat zou doen, niet een handelsonderneming?” “Nee. Nee, nee, nee, tegenwoordig zouden we niet moeten denken, zouden we onmiddellijk het tribunaal op ons afkrijgen, maar de Heren Zeventien, die voelden dat ook zo. Die wilden dat monopolie in die specerijen bemachtigen en hadden er alles voor over.” Hier was het vertrekpunt voor de vloten van de VOC, de Rede van Texel aan de beschutte waddenkant van het eiland. Daarachter ligt Amsterdam, daar is het zeegat naar Indië en hier lagen de schepen van de VOC, soms wel 100 of meer tegelijk. Het waren voor die tijd geen kleine schepen. Maar zet dat eens af tegen de route die ze moesten varen, dit is Texel, dan ging het hier langs Europa, langs Afrika, hier nog een stukje naar het Westen om de goede wind te kunnen vangen, om Afrika heen naar het Oosten tot kort voor de kust van wat nu Australië heet, dan naar boven tussen Sumatra en Java door. Hier lag het nieuwe Batavia en dan de Specerijeneilanden, een kleine 30.000 kilometer, bijna letterlijk de andere kant van de wereld. In Jakarta, het vroegere Batavia, zijn de restanten van de VOC nog te vinden. “Dit is Hollandse baksteen?” “Ja, dit is allemaal geïmporteerd uit de Nederlanden? Klopt.“ “Waar gaan we nu naar toe?” “We gaan naar Bastion Robijn.” “Hoe voelt u zich, als u hier staat? Voelt u enig mystiek?” “.. Het is zo vreemd om je te bedenken dat dit de plek is waar de Hollandse hegemonie over Nederlands Indië begonnen is. “ “Ja…“ “En daar heb je nog het dak.” “Ja, het dak. Met Hollandse dakpannen erop.” “Ja, Hollandse dakpannen, een Hollands dak.” Uit Batavia wordt de handel niet gehaald. Daarvoor moeten de Nederlanders naar de Banda Eilanden, nog 2500 kilometer verder naar het Oosten. Hier groeit het meest kostbare specerij van die tijd: nootmuskaat.   Terug in Amsterdam. Op de Beurs van Berlage, een plek om je af te vragen wat het opleverde voor het Vaderland. “Daar is het Centraal Station, dat waren de havens, dus daar kwamen de VOC-schepen binnen. En dan hier zo, want hier lag natuurlijk ook water, konden ze tot aan De Dam, die zie je daar, en dan had je daar de Vismarkt en ja, al die kooplieden die op De Dam mekaar ook tegenkwamen om handel te drijven natuurlijk.” “Hoe was de winst?” “Dat viel vies tegen. Dus ze verdienden eigenlijk de eerste 10 jaar helemaal niets. Er moest zoveel geïnvesteerd worden in schepen, in forten en noem alles maar op, dat de bewindhebbers van de compagnie hadden al het geld hard nodig. Dus die hebben zo lang mogelijk geprobeerd om zo weinig mogelijk aan de aandeelhouders terug te geven.” “Jij hebt hier een voorbeeld van een heel vroeg aandeel?” “Ja, dus dit is, dit komt uit Enkhuizen en het was zo bij de VOC, dat als je dan je intekening in 1606 voltooid had, hè, 1602 moest je beginnen met het betalen, in 1606 was je voltooid, dan kreeg je een kwitantie. Nou, dat noemen we altijd nu het “oudste aandeel”. En het mooie hiervan is: er werd precies opgetekend op de achterkant: “1612, zoveel dividend betaald”.” “Dat is het eerste dividend?” “Het eerste, dus 10 jaar wachten.” “13 jaar?” “10 jaar wachten hè. En dan 1615 naar 1618 en dat was het dividend wat nog eigenlijk uit 1611 stamde. Dus ze moesten toen ook aan de eerste dividenden, want de VOC, die had helemaal geen geld.” “Dus die winstuitkeringen werden beloofd, maar dan nog niet uitgekeerd?” Want en dan probeerden ze het eerst uit te keren in specerijen, maar die aandeelhouders dachten ook van “ja, als je nou iedereen specerijen geeft, zijn die ook niks meer waard, dus doe ook maar niet”. Enorme kasproblemen en je ziet dus bij deze Enkhuizer aandeelhouder, als je dat in een grafiekje zet, dan zie je dus dat het een hele bescheiden winst is, over per jaar gemiddeld genomen. En dan zit er opeens een breuk in, in 1633. Toen hadden ze in Azië de zaakjes gewoon op orde. Toen was het een bedrijf wat regulier specerijen terugvoerde, toen was al dat vasthouden van die winst niet meer nodig en toen gingen de winsten die uitgekeerd werden dus omhoog. En deze aandeelhouder die er dus uiteindelijk 48 jaar in heeft gezeten, die had na 48 jaar echt heel veel geld verdiend! Maar daar had hij dus wel bijna 30 jaar op moeten wachten voordat het meer was dan een hele bescheiden winstdeling.” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425796 478 2032-12-31T22:00:00+00:00 27553 2013-02-13T22:00:00+00:00 yes no Nederlands-Indië VOC handel Gouden Eeuw https://schooltv.nl/video-item/wat-zijn-vitamines-stofjes-die-goed-voor-je-zijn 2024-04-29T10:46:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14111.w613.r16-9.3aa9d68.webp Wat zijn vitamines? | Clipphanger Eind negentiende eeuw ontdekt Christiaan Eijkman dat we bepaalde stoffen nodig hebben om gezond te blijven. In Nederlands-Indië ziet Eijkman dat mensen die alleen witte rijst eten, vaak last krijgen van de ziekte beri beri. Beri Beri betekent zoveel als: ziek, zwak en misselijk. Mensen die zilvervliesrijst eten, zijn veel minder vaak ziek… prima, prima. Er zit dus iets in dat zilvervliesje dat beschermt tegen de ziekte en Eijkman noemt dat de anti-beri-beri factor. Voor deze buitengewone ontdekking krijgt hij een unieke prijs, de Nobelprijs. Na Eijkman worden er nog veel meer essentiële stoffen ontdekt. Samen worden ze 'vitale amines' genoemd, oftewel vitamines. Vita is Latijn voor leven en amine is een verbinding met stikstof. Nu weten we dat niet alle vitamines stikstof bevatten, maar ze hebben wel één ding gemeen: zonder vitamines word je ziek, zwak of misselijk. Intussen kennen we vitamine A, C, D, E, K en maar liefst acht soorten vitamine B. Best complex. Er zijn pillen met het hele vitamine-alfabet. Handig, maar met zo'n pil kun je ook te veel binnenkrijgen. En je hebt ze ook niet nodig, want als je gezond en gevarieerd eet, krijg je genoeg vitamines binnen. Voel je je toch niet lekker? Dan heb je misschien behoefte aan vitamine V: vakantie. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425797 90 2032-12-31T22:00:00+00:00 18905 2013-03-19T22:00:00+00:00 yes no ziek lichaam weerstand vitamine voeding https://schooltv.nl/video-item/wat-is-een-vinex-wijk-nieuwbouw-met-een-missie 2024-04-29T10:46:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14112.w613.r16-9.1ccbfbf.webp Wat is een Vinex-wijk? | Clipphanger In de jaren ’60 begint de welvaart in Nederland te groeien. Opeens wil iedereen een huisje, een autootje, en een boompje met een beestje d’rbij. Om al die dingen kwijt te kunnen worden er groeikernen de grond uit gestampt, zoals Zoetermeer en Purmerend. Leuk wonen, maar al die mensen blijven wel gewoon werken in de stad, met als gevolg: files, kwaaie automobilisten, en een verpeste sfeer bij het avondeten. Begin jaren ’90 wordt het begrip Vinex geïntroduceerd: VI-erde Nota ruimtelijke ordening EX-tra. In de Vinex-nota is vastgelegd dat er nieuwe wijken gebouwd moeten worden, die dicht tegen de stad aan liggen. Zo wordt het woon-werkverkeer hopelijk minder, en er blijft ook nog wat natuur over om in te recreëren: lekker met het hele gezin, of misschien alleen met die leuke Vinex-buurman van je. Inmiddels wonen er 100.000en gezinnen in die Vinex-wijken aan de rand van steden verspreid over het hele land. Het zijn meestal niet echt bruisende buurten, er wordt vooral gewoon gewoond, en lekker veel over de schutting heen geroddeld. In elk geval willen de Vinex-wijken voorlopig van geen wijken weten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425798 72 2032-12-31T22:00:00+00:00 19524 2013-01-15T22:00:00+00:00 yes no bevolkingsgroei huis wonen https://schooltv.nl/video-item/huisje-boompje-beestje-tekens-in-het-verkeer 2024-01-04T10:32:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14113.w613.r16-9.701ad80.webp Huisje Boompje Beestje | Tekens in het verkeer Thema: Verkeer. Duidelijke verkeerstekens en afspraken zorgen voor veiligheid in het verkeer. Erik heeft een puzzelrit gemaakt. Raaf is enthousiast en samen gaan ze, met de auto, op weg. Onderweg komen ze verschillende verkeerstekens bezig. Ze hebben veel plezier, totdat ze verdwaald raken... https://player.ntr.nl/index.php?id=TELEA_1060424 900 76718 2010-09-17T00:39:24+00:00 yes no verdwalen weg regels verkeer https://schooltv.nl/video-item/waarom-woon-je-niet-in-urk-maar-op-urk-een-dorp-dat-ooit-een-eiland-was 2024-04-29T10:46:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14115.w613.r16-9.37a36b5.webp Waarom woon je niet in Urk maar op Urk? | Clipphanger Ons eigen Urk was vroeger een eiland in de zee, de Zuiderzee. Elke dag gingen de Urkers eropuit om haring te vangen en ansjovis. Dat visgeluk werd afgesloten door De Afsluitdijk. In 1932 wordt de Zuiderzee het IJsselmeer, en in een jaar of 5 wordt het zoute zeewater zoeter en zoeter water. De zoutwatervissen trekken dat niet, ze peren ‘m, en op Urk zitten ze met hun handen in het water. Niet veel later wordt de Noordoostpolder ingepolderd. In 1942 wordt Urk opgeslokt door het vasteland. Desondanks blijven de Urkers ‘op Urk’ zeggen, als ze ‘in Urk’ bedoelen. Maar als je ‘in Urk’ zegt, weten de Urkers zeker dat je niet uit Urk komt. Eh, van Urk, dus. Na de afsluiting van het IJsselmeer vissen de Urkers dus achter het net. Maar al snel komen ze achter dat er nog veel meer water is op de wereld. Ze gaan op de Noordzee vissen, en zelfs nog verder weg. De Urker vissersvloot is booming visness. En al dat geld dat ze op zee verdienen, maken ze op land weer op, op Urk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425799 71 2032-12-31T22:00:00+00:00 8368 2013-01-29T22:00:00+00:00 yes no Zuiderzee eiland IJsselmeer polder dorp https://schooltv.nl/video-item/de-tocht-naar-chatham-nederlandse-aanval-op-engelse-oorlogsvloot 2024-01-04T10:32:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14117.w613.r16-9.1cb11fd.webp De tocht naar Chatham | Nederlandse aanval op Engelse oorlogsvloot Eind 17de eeuw is De Republiek in oorlog met Engeland. Onder leiding van Michiel de Ruyter wagen Nederlandse oorlogsschepen zich in Engelse wateren en varen zelfs de rivier de Medway op. Op zoek naar de machtige Engelse vloot. Bij het stadje Chatham volgt de confrontatie. “Goedemiddag, leuk om u te zien.” “Welkom in Upnor, welkom in Chatham. Hier is het gebeurd. Eerst de geografie: De zee is zo’n 20 kilometer die kant op. De Hollanders kwamen geleidelijk de rivier op, het duurde twee, drie dagen. Ze voeren de rivier op, een fraai staaltje zeemanschap, omdat de rivier meandert en er veel ondiepe plekken zijn. Tot ze de plek bereikten waar onze vloot lag. Ze kwamen tot hier. Dit was toen de verdediging van de scheepswerf. Er lag een ketting over de rivier van hele dikke schakels die over boten was gelegd die in de rivier waren afgemeerd. Die moesten onze vloot beschermen, maar de Hollandse vloot brak de ketting die haastig waren afgezonken in de Medway om ze tegen te houden. Ze vonden het niet genoeg om de Royal Charles te stelen en de schepen die hier lagen te verbranden. Ze wilden verder varen want ze hadden het Britse oorlogsapparaat pas echt kunnen treffen als ze de scheepswerven hadden verwoest. De Hollandse vloot kwam dus wel tot het kasteel en brak de ketting, maar daarna werd besloten de terugtocht te aanvaarden. De Hollandse vloot voer de Medway af en nam de Royal Charles mee, het Britse vlaggenschip. Een groot verlies in die tijd. Maar dat hebben we als natie zo snel mogelijk proberen te vergeten.” “Hier is het gebeurd. Vreemd om te bedenken dat een zo vredige plek als deze.. Wat een verschil dat moet zijn geweest met juni 1667. Toen kon je hier beter niet zijn. Met gevaar voor eigen leven koos Willem van Oranje de kant van de Protestanten. Hij begon een eigen leger te verzamelen met soldaten, kanonnen en paarden. Dat kostte hem heel veel geld, maar Willem van Oranje wilde met alles wat hij had Alva verjagen. Er werd hard gevochten. Veel Protestanten, maar ook Katholieken in het Zuiden in de provincies Brabant en Vlaanderen sloegen op de vlucht. En ze vertrokken naar de provincies in het Noorden zoals Holland en Zeeland. Daar was de opstand het best gelukt, daar voelden ze zich veiliger. De opstand van de Nederlanders werd een oorlog in De Nederlanden. Een oorlog die maar liefst 80 jaar zou gaan duren!” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425800 150 2032-12-31T22:00:00+00:00 13787 2013-02-13T22:00:00+00:00 yes no republiek Engeland vloot oorlog Gouden Eeuw Michiel de Ruyter https://schooltv.nl/video-item/wat-is-terrorisme-paniekzaaien-met-of-zonder-baard 2025-05-06T08:10:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14119.w613.r16-9.9243fe9.webp Wat is terrorisme? | Clipphanger ‘Terror’ is het Latijnse woord voor ‘angst’ en ‘paniek’. Die angst en paniek ontstaan wanneer een terrorist een aanslag pleegt die succesvol uitpakt. De overheid heeft de situatie dan niet onder controle, de bevolking wordt bang, en de terrorist lacht in zijn gebalde vuistje. Sinds 11 september 2001 denken we bij terrorisme al gauw aan die verdraaide moslimfundi’s. Maar dat zijn zeker niet de enige paniekzaaiers in de geschiedenis. Zo had Duitsland in de jaren ’70 te maken met de antikapitalistische RAF, Nederlandse treinpassagiers werden geteisterd door Zuid-Molukkers, de IRA streed jarenlang voor een onafhankelijk Noord-Ierland en de ETA in Spanje voor een eigen staat waar de Basken lekker met elkaar kunnen basketballen. De gezaaide terreur wordt vaak geoogst in de media. Hoe meer aandacht van de pers, hoe banger de bevolking, en hoe groter de kans dat de overheid uiteindelijk zwicht voor de terroristen. En zo kan zelfs een fris Nederlands meisje opeens bij de Colombiaanse FARC ingelijfd worden, als lijntje naar de media. En dat is pas echt een gevaarlijke functie, een lijntje zijn in Colombia. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425801 79 2032-12-31T22:00:00+00:00 15032 2013-01-08T22:00:00+00:00 yes no terrorisme https://schooltv.nl/video-item/rembrandt-van-rijn-hollands-grootste-meester 2024-01-04T10:32:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14121.w613.r16-9.3d0c46e.webp Rembrandt van Rijn | Hollands grootste meester Rembrandt van Rijn is misschien wel de beroemdste Hollandse meester van de Gouden Eeuw. Zijn schilderijen zijn in zijn tijd veel geld waard en nu nog steeds brengen Rembrandt’s meesterwerken miljoenen op. “10 miljoen, voor mij is het volkomen abstract. Is dat een mooi bedrag?” “Ik denk voor dit schilderij dat het een prima bedrag is, absoluut. Zo’n belangrijk schilderij van zo’n grote meester zet natuurlijk ook de trend. Dus op het moment dat zo’n schilderij niet verkoopt en als helemaal niemand biedt en het blijft hangen op de helft van de prijs en het raakt onverkocht, het kan natuurlijk altijd gebeuren, dan impliceert dat natuurlijk wel wat voor de rest van de markt.” “Wat jij nu doet, lijkt dat op wat een 17de eeuwse kunsthandelaar deed?” “Wat mij betreft precies hetzelfde, ik was er natuurlijk bij, dus je kunt alleen op de bronnen afgaan. Maar dat is dezelfde handel, het zijn dezelfde objecten, hetzelfde principe dat je een schilderij wil kopen en dat je er geld voor moet neerleggen.” “Laten we een voorbeeld nemen concreet: Rembrandt schilderde jouw voorvader, Jan 1, maar Rembrandt begon ooit als jong kunstenaar. Opgepikt door een kunsthandelaar?” “Zeker. Die is door de firma om het zo te zeggen Uilenburg gepolst en hoogstwaarschijnlijk ook, ja, daar is hij groot geworden in die studio.” “Wat was de firma Uilenburg?” “De Uilenburg Firma, dat was Hendrik en Gerrit Uilenburg, vader en zoon die in Amsterdam opereerden. Met name de vader opereerde met name in de Nederlandse kunst.” “En wat zag je daarin?” “Een jonge nieuwe daverende schilder, een soort Rockster die het hoogstwaarschijnlijk ging maken.” “Een Rockster?” “Nou ja, zo noem ik dat dan. Ik bedoel: het is natuurlijk hartstikke contemporial op dat moment, hij schildert zoals bijna niemand anders.” “En hoe zet hij dat in de markt, wat doet hij daarmee?” “Nou, we kunnen ervan uitgaan dat grote opdrachten zoals regentenstukken en chirurgische stukken etc., dat die regenten een schilder zochten en ik ga er een beetje vanuit dat ze niet direct naar zo’n schilder toe liepen, maar dat ze naar zo iemand als Uilenburg, een agent, gingen en zeiden: “we hebben deze opdracht, kan je daar een schilder bij zoeken?”. En dit zal ongetwijfeld ook zo zijn gebeurd met De Anatomische Les Van Dokter Tulp, waarvan we weten dat het de eerste opdracht is van Rembrandt in Amsterdam.” “Hier zien we dat schilderij: Dokter Tulp, staand snijdend, Rembrandt creëert een soort piramide in een donkere grot als het ware met dat hele lichte lijk. En die lichte boorden en die lichte voorhoofden, waarbij er een enorme dieptewerking ontstaat. Dus wij hebben het gevoel alsof we door een soort camera mee kijken, een soort spleet in de muur en wij zien iets wat heel interessant is, maar eigenlijk een beetje geheim is. En dan is de levensgetrouwheid door de diepte, het camera obscuur, is zo fenomenaal, dat je schrok je waarschijnlijk een beetje rot. Je dacht echt dat er een lijk lag.” “En dit is een jonge Rembrandt, maar in alles qua karakteristieken een echte Rembrandt?” “Ja, je ziet nog een soort student, want hij is nog in zijn 20er jaren, die gewoon een durfal is. Ik wil niet zeggen, dat hij bluft, want het resultaat is fantastisch. Maar het is wel, ja, een beetje alles of niets. En dat komt ook echt naar voren. Dit brak met alle beeldtradities. Dus het kon heel goed gaan of het kon niet zo goed gaan. En het ging echt bijzonder goed, want vanaf dat moment werd Rembrandt dé grote ster van Amsterdam oftewel in de wereld.” “Een kunsthandelaar zeg je is dus belangrijk voor de carrière van een kunstenaar, maar hoe beslissend is die rol?” “Wat mij betreft vrij beslissend, want een goede kunstenaar is natuurlijk continu bezig. En als je schildert, heb je natuurlijk veel minder tijd om te verkopen, om jezelf te promoten. Dus dat had Rembrandt ook wel door.” De handelaar maakt de kunstenaar. Dankzij Hendrik Uilenburg kreeg Rembrandt in Amsterdam vele portretopdrachten. En zo werd hij in korte tijd van een getalenteerd kunstenaar een vermogend man. Na het succes van zijn werk wilde Rembrandt niet langer afhankelijk zijn van handelaar Uilenburg. Hij begon zijn eigen handel, met eigen leerlingen. “Dit is het huis wat Rembrandt in 1639 kocht voor 13.000 gulden wat een enorm bedrag was voor een kunstenaar, dat is eigenlijk ongekend, we kennen geen kunstenaar uit die periode die zoveel geld voor een huis neerzette. En zoals je ziet is het een prachtig koopmanshuis, dubbel breed ook nog eens een keertje. En ja, het is een uitdrukking in 1639 eigenlijk van, ja, zijn status.” “Hoe oud was hij toen?” “Hij is dan 33.” “33 en alles aan hem zegt “I’m the man!”?” “Ja, je zegt het, ja.” “En deze ruimte was zijn winkel?” “Ja, zo kan je het inderdaad benoemen. Het was een winkel, het ziet er wat anders uit dan dat we dat tegenwoordig zien, maar eigenlijk moet je het een beetje zien als dit was de etalage van Rembrandt, maar er hingen ook werken van zijn leerlingen, net als bijvoorbeeld daar hangt een kopie vermoedelijk, hè, het wordt toegeschreven aan Ferdinand Bol en dat is een onderwerp wat Rembrandt eigenlijk precies zo heeft geschilderd.   “Dus dat is een jonge Ferdinand Bol nog voordat hij de grote Ferdinand Bol werd?” “Ja, Rembrandt was zo gevraagd dat wilde je het maken in Amsterdam, dan moest je bij Rembrandt in de leer gaan en als je dat kon betalen, want hij was heel duur, 100 gulden per jaar vroeg hij om bij hem in de leer te mogen komen, ja, dan was het de bedoeling dat je in zijn stijl ging schilderen en zijn onderwerpen ook schilderde, en dat werd ook op de markt gebracht. Dus dat werd gewoon verkocht.” “Dit was Rembrandt’s atelier?” “Ja, dit was het schildersatelier, dus zoals je ziet: prachtig op het Noorden gelegen, dus het mooie licht…” “Echt Noorderlicht?” “Het echte Noorderlicht wat ze hier hebben en waar hij dus ook met meerdere leerlingen tegelijk aan het werk kon zijn.” In dit atelier maakte Rembrandt niet veel portretten meer. Hij had genoeg van werk in opdracht en nam de vrijheid om te experimenteren met wat hij zelf interessant vond zoals Bijbelse taferelen. Zijn zogenaamde historische stukken. “Je kan het schilderij van Rembrandt als je daar voor staat, dan zou je je kunnen voorstellen dat je erin stapt, alsof je als het ware in de voorstelling zou kunnen lopen en dan tussen de mensen door zou kunnen lopen. Nou, die driedimensionaliteit, ja, daar was hij erg uniek zou je kunnen zeggen in. En dat was een absolute andere stijl dan die, zeker in de midden jaren ’40, in de mode zou raken en, ja, dat is de gladde stijl, omdat daarin gingen zijn leerlingen Govert Flink, Ferdinand Bol, die gingen, ja, daartoe over en ja, die streefden hun meester met die nieuwe stijl in populariteit uiteindelijk voorbij.” “En dan zou hij ook de nieuwe mode kunnen volgen?” “Ja.” “Maar hij denkt “stik!”?” “Ja, hij zei “ik niet”.” ““Ik niet”?” “Ja. Ja, nee, dat toont het karakter zou je kunnen zeggen van Rembrandt, dat hij zijn eigen keuzes maakte.” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425802 437 2032-12-31T22:00:00+00:00 17801 2013-02-13T22:00:00+00:00 yes no Gouden Eeuw kunst Rembrandt schilder https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-hoe-ontstaat-een-regenboog 2024-05-27T08:56:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14123.w613.r16-9.09995f1.webp Hoe ontstaat een regenboog? | Clipphanger Als het regent en de zon schijnt zie je vaak een kleurrijke regenboog. Maar die kleuren komen niet uit de regen maar uit de zon. Vroeger dachten wetenschappers dat zonlicht kleurloos was. Het was Isaac Newton die deze lichtballon doorprikt. In 1665 gebruikt hij een prisma om het zonlicht op te breken in de kleuren rood, oranje, geel, groen, blauw, indigo en violet. Een regendruppel werkt hetzelfde als Newtons prisma: het licht wordt gebroken aan de voorkant, gereflecteerd aan de binnenkant, en weer gebroken aan de voorkant. Bij een regenbui vormen de druppels een spiegel van prisma's, waarin je alle kleuren van het zonnelicht kunt zien. Daarvoor moet de zon moet niet te hoog staan. Om die reden zie je regenbogen vooral 's morgens en aan het einde van de middag. Overigens hoeft het niet per se te regenen voor een regenboog. Je kunt 'm ook zien in de mist van een waterval, in de nevel van een plantenspuit of op de vlag van de internationale homobeweging. Het heeft overigens geen zin om het einde van een regenboog te zoeken. De regenboog reist namelijk altijd met je mee, net als de maan. Daar kun je dus best even bij stilstaan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425803 80 2032-12-31T22:00:00+00:00 32587 2013-03-25T22:00:00+00:00 yes no regen licht Newton zon regenboog https://schooltv.nl/video-item/wat-is-de-randstad-de-grootste-metropool-van-nederland 2024-04-29T10:45:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14125.w613.r16-9.87f1c48.webp Wat is de Randstad? | Clipphanger Onze Randstad is een netwerk van plaatsen, met daarin de vier grootste steden van ons land: Rotterdam, waar ons geld verdiend wordt, Den Haag, waar wordt besloten hoe het geld verdeeld wordt, Amsterdam waar het geld wordt uitgegeven en natuurlijk Utrecht, waar iedereen met de trein voorbijraast op weg naar de rest van de Randstad. De term ‘Randstad’ wordt voor het eerst gebruikt door Albert Plesman, de oprichter van de KLM. Hij vliegt in 1939 over Nederland en ziet een grote, groene weide, met aan de rand: stad. De Randstad. En nu we die Randstad eenmaal hebben, weten we ook wat ding in het midden is: dat is natuurlijk het Groene Hart. Maar doordat de Randstad maar blijft uitbreiden, slibben ook de aderen van het Groene Hart langzaam dicht. Als dat maar geen groene Hartstilstand wordt! De Randstad heet dan wel Randstad, het is niet echt 1 stad. Er zijn allerlei verschillende steden die ook met elkaar concurreren. Rotterdam en Amsterdam bijvoorbeeld, in de havens, en op het veld. Maar wie weet, komt er ooit nog 1 Randstadtopvoetbalclub. Met een stadion IN het Groene Hart. Gras genoeg! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425804 68 2032-12-31T22:00:00+00:00 37940 2013-01-21T22:00:00+00:00 yes no Randstad verstedelijking wonen Nederland https://schooltv.nl/video-item/de-oostzeehandel-belangrijke-handel-in-de-gouden-eeuw 2024-01-16T15:50:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14127.w613.r16-9.db84a36.webp De Oostzeehandel | Belangrijke handel in de Gouden Eeuw De Nederlanden zijn in de 17de eeuw de belangrijkste handelsmacht ter wereld. Hollandse schepen varen de hele wereld rond op zoek naar lucratieve handel en die handel komt niet alleen uit het Verre Oosten. In de Bibliotheek van Gdansk heb ik een afspraak met Justina Wubs, een Nederlandse in Polen, woont in Leiden, maar onderzoekt in Gdansk de internationale handel van de 16de en 17de eeuw. “Dit is een bron die over Hollanders en Gdansk gaat vanaf de Middeleeuwen. Speciaal over de Hollanders?” “Ja. Ja.” “Was dat ook de grootste buitenlandse groep die naar Gdansk kwam?” “Ja, dat was zeker de belangrijkste buitenlandse groep, die vrij snel ook integreerde.” “Oke, the Gulf of Danzig?” “Ja, dit is de Oostzee, hier is de Sont.” “Dus dit is Denemarken zeg maar?” “Ja.” “Dus dan is Nederland ergens hier?” “Ja. Ja. En schepen kwamen via de Sont naar Danzig toe, hier.” “Oh, hier is Danzig.” “Ja. Danzig was de graanhoofdstad van Europa. Er werden honderdduizenden tonnen graan vervoerd naar De Nederlanden.” “En de Nederlanders vervoerden het ook verder door Europa heen?” “Ja. Ja.” “Dus de Nederlanders…?” “Spanje, Italië. Je kunt zeggen dat Nederland en vooral Amsterdam een soort draaischijf in de graanhandel was. Maar die handel, die was zó belangrijk voor De Nederlanden dat het, ja, de “moeder der negotie” genoemd werd.? “De moeder van alle handel is het?” “Ja. Mm-mm.” “Maar je hoort altijd dat het grote geld verdiend werd met de handel op Azië, Indonesië, China, Japan, de VOC?” “Ja. Ja, maar de Oostzeehandel wordt zwaar onderschat. De cash cow zat hier, dat was de financiële basis voor verdere uitbreiding. Dit is de ader van de stad kun je zeggen, dat is de rivier. Maar hier konden de schepen aanmeren en weer vertrekken.” “Als we hier in de 17de eeuw zouden staan, wat zou je hier zien?” “Je zou heel veel pakhuizen zien aan beide kanten hier, pakhuizen vol met graan. Je zou… Want die ruïnes daar, dat zijn ook pakhuizen?” “Ja, dat waren ook pakhuizen. Je zou hier een heleboel schepen met graan en ook vreemde schepen met vreemde kooplieden zien. De handelaren die hiernaartoe kwamen, dat waren Hollanders, Engelsen en ook, ja, mensen ook uit andere landen.” “Hoeveel Hollanders waren dat?” “In de 17de eeuw schat men dat om duizenden Hollanders ging.” “Op een totale bevolking van…?” “Ja, 50.000 tot medio 17de eeuw 70.000.” “Dus veel Nederlanders woonden hier ook?” “Ja.” “Er waren dus een paar duizend Nederlanders, vaak in de elite, kregen die nou ook invloed op het straatbeeld?” “Ja, dat kan je heel goed aan de huizen zien: de Nederlandse architecten waren in trek. En je kon het ook gewoon zien: de mode die er hier op straat heerste, de Nederlandse mode was hip.” “De grote witte molenkragen?” “Ja. Ja, dat zie je ook.” “Zwart daaronder?” “Dat zie je ook op sommige façades hier afgebeeld.” “Zijn dit archeologen aan het werk?” “Ja, ze zijn opgravingen aan het doen in een pakhuis en hier stonden meer dan 300 pakhuizen vol met graan. Dus economisch gezien was dat het belangrijkste gedeelte van de stad. Hier werd het graan bewaard dat onder andere naar De Nederlanden verscheept werd en eind 16de eeuw en ook nog begin 17de eeuw zijn het de Spaanse Diplomaten die hier in Danzig waren, want zonder het graan dat hier verzameld werd en verscheept werd, zal de Opstand snel ophouden.” “De Nederlandse Opstand tegen Spanje?” “Ja. Ja.” “Want daar kwam het echte geld vandaan?” “Ja, dit graan voedde de opstand.” “Letterlijk?” “Letterlijk.” “Ja. En dus de fundamenten van deze pakhuizen zijn ook een beetje de fundamenten van de Opstand in Nederland en daarmee de fundamenten van onze Gouden Eeuw?” “Ja.” “Ja, dan kijk je er toch anders tegenaan!” “Ja.” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425805 251 2032-12-31T22:00:00+00:00 30281 2013-02-13T22:00:00+00:00 yes no Nederland scheepvaart handel Gouden Eeuw https://schooltv.nl/video-item/johan-van-oldenbarnevelt-politiek-leider-van-de-republiek 2024-01-09T15:49:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14129.w613.r16-9.102c7c2.webp Johan van Oldenbarnevelt | Politiek leider van de Republiek Johan van Oldenbarnevelt is de landsadvocaat van de republiek tijdens de Opstand tegen Spanje. Eén van de grootste staatslieden van ons land die uiteindelijk eindigt op het schavot. “Nou, hier lopen we het depot in en dit is het papieren archief van Van Oldenbarnevelt zoals dat hier bij de Koninklijke Bibliotheek en het Nationaal Archief is bewaard.” “Dit is de hele Oldenbarnevelt?” “Ja. Dit is het. Dit hebben we.” “En dan de hamvraag: wie is die man?” “Een Nederlandse man van zeer eenvoudig komaf, burger uit Amersfoort, die in no time wereldpolitiek maakt. En tussen vorsten beweegt. Ineens, ja, de sleutel in handen heeft over de vraag of Europa in oorlog is of niet.” “Een unieke figuur, niet alleen voor Nederland, maar ook daarbuiten zelfs?” “Ja, hij begon als pensionaris van Rotterdam, advocaat, maar één van de allereerste stappen waar hij echt concreet in de politiek bij betrokken is geweest op het niveau van de Nederlandse Staat, dat is de totstandkoming van de Unie van Utrecht. De Unie van Utrecht was een defensie-unie, waarbij de Noordelijke Nederlanden in ieder geval met elkaar afspraken gemeenschappelijk op te trekken tegen de vijand. Ja, net zoiets als de huidige NATO, maar dan voor zeven Noordelijke Nederlanden. Waarbij dus de vraag was: “wat doe je op collectief niveau, het is bijna Europa, en wat doe je op het niveau van de individuele staten?”. En in feite werd hier een nieuw verdrag gecreëerd dat de basis legde voor die Nederlandse Staat. Dit is in feite de conceptminuut van dat verdrag, keurig netjes door een klerk opgeschreven, en deze kriebeltjes, wij weten altijd: als je het niet meer kunt lezen, is het van Van Oldenbarnevelt, en je ziet hoe hij eigenlijk op de details, op de kleine details, van dat traktaat van die Unie van Utrecht, hoe hij daar zijn stempel op heeft geprobeerd te drukken.” “Het hoogtepunt van zijn macht was het moment waarop hij het Twaalfjarig Bestand doorduwde. De oorlog met de Spanjaarden duurde en duurde maar. Er was natuurlijk die vergeefse Slag bij Nieuwpoort geweest en het was Oldenbarnevelt eigenlijk al vrij snel duidelijk, dat op deze manier doorgaan met die oorlog geen zin had. En dat bestand heeft hij een ongelooflijk grote rol in gespeeld. Het ging over hele wezenlijke vragen, het ging over de vraag: “zou Nederland dan echt internationaal erkend worden?”, “zou er ruimte zijn voor een eigen godsdienstbeleid?” en, misschien nog wel één van de aller belangrijkste vragen: “zou er een akkoord te bereiken zijn met de Spanjaarden over de hele winstgevende handel op de wereldzeeën?”. Het ging hier echt over de vrije vaart op de zee, de erkenning van de Nederlandse Staat, de onafhankelijkheid.” “En hij moest het over al die dingen dus eens worden met al die gewesten die deelnamen en er was er niet één die de leiding had, dus hij moest alles maar aan elkaar breien?” “Ja, en de Stadhouder Maurits was één van de partijen, je zou kunnen zeggen de aanvoerder van de partij die eigenlijk niet zoveel trek had in dat bestand en eigenlijk was voor doorvechten. Dus hij moest tegelijkertijd op heel veel verschillende borden schaken om dat bestand erdoor te krijgen. Daarom heeft het ook zo lang geduurd en uiteindelijk, ik heb dat er ook maar even bijgehaald, de kroon op zijn werk: het Twaalfjarig Bestand in alle mooie artikelen waar Van Oldenbarnevelt zo ongelooflijk veel energie in heeft gestoken.” “En het hoogtepunt misschien wel van zijn macht?” “Ja.” Het aanzien van Van Oldenbarnevelt wordt steeds groter, maar hij raakt in een machtsconflict met Legerleider Maurits van Nassau. “Nou, hier hangen ze allemaal. Hier heb je Maurits in het midden, hangend boven de bank.” “Met sikje?” “Ja, met sik. Johan Maurits. Dat is ook nog een verre familielid.” “En dan is dit de Maurits Toren?” “Ja.” “Hier heeft Maurits gewoond?” “Ja, hier woonde hij. Eigenlijk, ja, heel centraal in dat complex met uitzicht op, ja, het politieke centrum van de macht. Ja. De kwestie waar het op stuk gaat lopen is de opvatting over het geloof, over het Calvinisme, en moet er een geloof zijn, een Calvinisme zijn voor de hele republiek. Volgens de opvattingen van Maurits en zijn getrouwen of mag elk gewest min of meer zelf uitmaken hoe zij met dat geloof omgaan? Oldenbarnevelt kiest eigenlijk voor de gewestelijke lijn. Hè, hij gaat zeggen van “elk gewest moet in geloofszaken kunnen optreden” en daar gaat hij nog een stapje verder in door de gewesten toestemming te geven, om zelf zeg maar soldaten aan te stellen, om in geloofszaken eventueel op te treden. Dat is voor Maurits in feite onacceptabel dat hij als nationale legerleider het moet verdragen dat er ook andere legertjes komen waar hij niet het gezag over heeft. Hij maakt zich eigenlijk daarmee tot bij uitstek de nationale verdediger van het geloof en de echte uitborsting, die komt er als Maurits heel publiekelijk ter kerke gaat in de Kloosterkerk in het centrum zeg maar van het Aristocratische, het rijke Den Haag, vlakbij het huis van Oldenbarnevelt zelf.” “Dus naast het huis van Oldenbarnevelt gaat hij naar een kerk om daar een richting, een geloofsrichting te belijden die tegen Oldenbarnevelt ingaat?” En Maurits gaat verder. 18 jaar na de Slag bij Nieuwpoort. De eerste kras in de relatie van een gouden duo. Met schrijver Thomas Rozenboom op de plek waar het verhaal eindigt. Hij hertaalde het dagboek van Jan Franken, de knecht van Oldenbarnevelt die tot het laatste moment bij zijn meester bleef.   “Op een dag in 1618 moet Oldenbarnevelt hier naar kantoor gekomen zijn, zoals dat zo vaak ging. Dus hier echt voor de Ridderzaal kwam hij aan? En toen…?” “Toen werd hij gesommeerd om zich te melden bij de Prins, Prins Maurits.” “Zijn knecht, Jan Franken, die was erbij?” “Ja, die heeft hem natuurlijk die trappen op geholpen naar dat vertrek van de Prins en die beschrijft dan in dat verslag wat hij nadien heeft geschreven dat Prins Maurits de landsadvocaat Van Oldenbarnevelt heel bars heeft toegesproken. En toen is hij vastgezet, Van Oldenbarnevelt. Hier ergens.” Na 8 maanden rechtspraak wordt Van Oldenbarnevelt uiteindelijk veroordeeld en volgt de dramatische terechtstelling. De tragiek gaat zelfs verder: al de volgende dag verklaren de Staten-Generaal dat de overledene deerlijk wordt gemist. Ende zij God zijn ziele genadig. En Maurits komt de jaren erna niet meer tot grootse daden. Iedereen verliest. Want hoe moest het nu verder met het land, nu het zijn grote schepper kwijt was? Het had een staatsinrichting die ook na zijn dood nog naar de hand van Oldenbarnevelt bleef staan. Tot op de dag van vandaag zelfs. De hand van de eerste Nederlandse polderraar op nationale schaal. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425806 452 2032-12-31T22:00:00+00:00 19811 2013-02-13T22:00:00+00:00 yes no Gouden Eeuw kerk republiek Spanje https://schooltv.nl/video-item/de-slag-bij-nieuwpoort-legendarische-slag-tegen-de-spanjaarden 2024-01-16T15:26:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14131.w613.r16-9.3148c61.webp De slag bij Nieuwpoort | Legendarische slag tegen de Spanjaarden In 1600 wordt Prins Maurits van Nassau door de Staten-Generaal naar Nieuwpoort gestuurd om de kapers aan de kust te bestrijden. Maar de tocht wordt onverwacht een beslissende slag tegen de Spanjaarden. “Ja kijk, dat is het dan. Het slagveld van de Slag bij Nieuwpoort.” “Hier is het uitgevochten?” “Inderdaad, hier zou dus beslist het hele leger van Maurits in zijn diverse onderdelen opgesteld zijn geweest bij het begin van het treffen. En helemaal in de verte zie je een paar torens.” “Dat is Nieuwpoort? Dat is Nieuwpoort de stad.” “Wat kwam Maurits hier doen?” “De kapers van het Duinkerke, die saboteerden de traffique op de Noordzee, op weg naar Holland en Zeeland. En het was al verschillende jaren dat Oldebarneveldt omwille van de commercie dat beslist wou vermijden en hij had dus al heel lang, ik zou bijna moeten zeggen gebedeld, opdat Maurits met zijn leger daar een einde zou kunnen aanstellen.” “Die kant, dat is Nederland, Zeeland, daar kwam Maurits vandaan?” “Eigenlijk wel. Eigenlijk wel. Ja, ja.” “Hij was hier tot aan Nieuwpoort gekomen en wilde verder door…?” “Het was de bedoeling van uiteindelijk…” “Naar Duinkerke?” “…naar Duinkerke te gaan.” “En toen kwam een Spaans leger kwam achter hem aan?” “Achter hem aan.” “En was sneller?” “Relatief snel. Hij moest dus hier echt gewoon de aanval organiseren, want hij kon eigenlijk niet meer terug, zijn weg naar huis was afgesneden.” “En dan ziet hij de Spaanse troepen naderen…” “Ja, en hij is dus begonnen hier met deze kanonnen, heeft hij laten opstellen en laten schieten op het voetvolk dat daar ongeveer kwam. En dan zijn er daar een deel van die soldaten in de duinen gevlucht, in die richting. Maar hij had ginder ver had hij cavalerie staan, nogal veel. En die zwaar geharnaste tertsio’s, die hadden het wel wat zwaar, ze hadden…” “Van de Spanjaarden?” “Ja, zij hadden een geforceerde mars naar hier en die moesten dus duin op en duin af enz. En die cavalerie, die kon een beetje beter weg in de duinen, dat lukte een beetje beter, dat waren de tanks van die tijd. En mondjesmaat, een twintigtal, een dertigtal, maar op een keer heeft hij later de flankaanvallen.” “Er is hier dus als ik het goed begrijp een uur of drie lang gevochten?” “Ja, vooruit, achteruit, vooruit, achteruit.” “U heeft dat bestudeerd? Probeert u het zich voor te stellen. Wat moet dat voor een lawaai, want hoe moet dat hier geweest zijn?” “Ja. Ja. Ja. Het is voor mij nog een raadsel hoe dat de commando’s van het ene vendel naar het andere konden worden doorgegeven. Het gedruis, het geschreeuw, het gekletter, paardengehinnik, doorkerfde mensen en zo. Af en toe een kanon. En waren het hun kanonnen of waren het de kanonnen van de vijand? Enz. enz.” “Dat waren dus van die vreselijke gevechten, met vreselijk veel slachtoffers. En er was volk genoeg en toch, en toch, en toch heeft de briljante, de briljante genie van Maurits ervoor gezorgd, dat hij heel oordeelkundig zijn groepjes inzette en soms eens een groepje terugriep. En dan een ander groepje liet komen dat daar had zitten wachten enz. Hij moet dat zodanig oordeelkundig hebben gedaan en dat heeft dus een weerklank gegeven in heel West-Europa.” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425807 208 2032-12-31T22:00:00+00:00 19598 2013-02-13T22:00:00+00:00 yes no Gouden Eeuw Spanje oorlog https://schooltv.nl/video-item/nieuwkomers-in-de-noordelijke-nederlanden-vluchtelingen-uit-het-zuiden 2024-01-16T16:06:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14133.w613.r16-9.5fc4089.webp Nieuwkomers in de Noordelijke Nederlanden | Vluchtelingen uit het zuiden Eind 16de eeuw is het oorlog tussen Spanje en De Nederlanden. Die oorlog speelt zich vooral af in het Zuiden, het huidige België. Veel mensen slaan op de vlucht naar buurlanden zoals Engeland en de Duitstalige gebieden. Er komen uiteindelijk ook migranten in de Noordelijke Nederlanden terecht: kooplieden en werklieden die in de chaos van de strijd hun inkomsten zagen dalen. Protestanten die onder het bewind van de Spanjaarden een zwaar bestaan hadden. In de steden van het Noorden zijn ze welkome gasten, zeer bruikbaar voor de economische groei van de zeven Noordelijke gewesten. Zoals in Leiden waar ze van stadssecretaris Van Hout gratis burgerschap en huisvesting krijgen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425808 207 2032-12-31T22:00:00+00:00 8528 2013-02-13T22:00:00+00:00 yes no migratie bevolking Spanje Gouden Eeuw https://schooltv.nl/video-item/muziek-in-de-gouden-eeuw-mopsjes-liefdesliedjes-en-serenades 2024-01-04T10:32:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14135.w613.r16-9.7b48cad.webp Muziek in de Gouden Eeuw | Mopsjes, liefdesliedjes en serenades Zang en muziek is van alle tijden, dus ook van de Gouden Eeuw. Maar in de nieuwe welvarende samenleving verandert de toon van die muziek. De populaire volkse muziek doet haar intrede. En dat klinkt zo. “Zoiets is het.” “Ja, zeker. Dit is een stapel met 17de eeuwse liedboeken, dit noem je een mopsje.” “Een mopsje?” “Dit is echt een mini, miniliedboekje. Het was eigenlijk een soort iPod hè. Dus eigenlijk een iPod avant la lettre.” “Alle muziek bij de hand?” “Voor ieder moment de geschikte muziek bij de hand met als enige verschil dat je zelf moest zingen.” “En waar zongen mensen?” “Overal.” “Oh, echt?” “Op straat. Ja. Nou, er zijn ook heel veel afbeeldingen van bekend hè, er zitten hier ook in die boekjes wel een aantal plaatjes waarop je dat ziet.” “Oh, kijk!” “Kijk: hier zie je dus een aantal zeilschepen voor Amsterdam liggen. Hier de Westerkerk en dan zie je hier die mensen in dat schip zitten en als je heel goed kijkt, dan zie je dus dat ze van die boekjes in hun hand hebben.” “En die zingen met elkaar of voor elkaar?” “Ja, met elkaar.” “Die vermaken elkaar?” “Ja. En verder, ja, de inhoud van die boekjes, het staat vol met liefdesliederen. Eigenlijk was dat het meest favoriete genre en zeker in de boekjes voor jonge mensen gaat het eigenlijk voornamelijk over de liefde en dat was ook wat men er tegelijkertijd ook op tegen had. Want je had een hele Christelijke cultuur van Predikanten die zelf geestelijke liedboeken schreven…” “En die werden links en rechts ingehaald door de vuilbekkende jeugd?” “Ja, ja, ja. Ja, ze vonden dat verschrikkelijk. Dezelfde reactie als mensen in de jaren ’60 hadden op die Rock ’n Roll zie je hier ook. Bang dat de jeugd afzakt, bang voor verderf, en daar hoorde natuurlijk een hele cultuur bij van roken, drinken, seks.” “En u zegt de Rock ’n Roll, meisjes verleiden, ik wil een meisje verleiden met muziek, hoe pak ik dat aan?” “Wat in die tijd heel veel gedaan werd ’s nachts is ook dat minnaars serenades gingen geven onder het raam van hun geliefde.” “Met een kaars?” “Ja.” “Maar dat bestond echt?” “Ja, het bestond echt, dus het komt voor als favoriet lied in die liedboeken, dus echt van die obades, serenadeliederen, echt een afzonderlijk populair genre in die boekjes. En ook in toneelstukken komt het heel vaak voor, serenadescènes. Maar dus ook in de werkelijkheid werd het gedaan. Wat je bijvoorbeeld ziet in dit toneelstuk. Dit is een klucht uit 1657. De Klucht Van Dronken Hansje. Daar zitten dus liedjes in en onder andere dus één liedje dat gezongen wordt door Gijsbert, dat is een vrijer, dat staat ook hier bij de personagelijst en die gaat zingen voor Janneke, een vrijster, en hij zingt dus dat lied. En hoopt dat zij voor hem zal vallen. Zij doet het raam open en ze zegt: “wat razernij is hier dus in de nacht te zingen, je maakt dat de buren van schrik uit de slaap springen!”, “en ’s morgens hebben we altijd om dit kattenmuziek een hard kattijf”, dus heel vaak wordt het ook vergeleken met kattengejank en dan druipt hij weer af hè.” “Het ging wel eens mis?” “Ja.” “Dus het is iets van “och, hoe valt het mij zo zuur, brandt als vuur”?” “Ja, “Och, hoe valt het mij zo zuur, brandt als vuur, omdat ik geen hoop en vinden. Och mijn hart brandt in mijn lijf, ik word al stijf. Janneke Abrams, mijn beminde”.” “Ja, nou gaan we door! We gaan door!” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425809 229 2032-12-31T22:00:00+00:00 10632 2013-02-13T22:00:00+00:00 yes no muziek Gouden Eeuw liedje https://schooltv.nl/video-item/waarom-jeuken-muggenbeten-een-lichamelijke-reactie-op-muggenspuug 2024-04-29T10:45:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14137.w613.r16-9.0fa7f61.webp Waarom jeuken muggenbeten? | Clipphanger Er zijn maar weinig geluiden zó irritant als het gezoem van een mug. Het wordt nog irritanter als je weet waarom ze zoemen. Muggen gebruiken hun zoemtoon namelijk om een partner te vinden. Als dat is gelukt, is het tijd voor voortplanting. En denk maar niet dat ze proberen om het een beetje stil te doen: muggen paren terwijl ze vliegen, zoemend van plezier. En dat allemaal terwijl jij probeert te slapen! Als de bevruchting achter de rug is krijgt het vrouwtje dorst. Bloeddorst! Voor de ontwikkeling van haar eitjes heeft de moedermug eiwitten nodig uit ons bloed. Ze bijt door onze huid en spuugt in de wond. In haar speeksel zit namelijk een enzym dat werkt als een antistollingsmiddel. Op die manier blijft het bloed lekker dun, zodat mevrouw haar buikje rond kan zuigen. Eind goed, al goed? Nou nee, want ons lichaam is allergisch voor muggenspuug. Als reactie maken we een antistof aan: histamine. Die histamine zorgt ervoor dat de bloedvaten rond de beet wijd open gaan staan, met als gevolg een dikke, rode en jeukende muggenbult. Vervelend misschien, maar je hebt wel een zwangere vrouw door een zware tijd geholpen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425810 78 2032-12-31T22:00:00+00:00 13650 2013-03-19T22:00:00+00:00 yes no jeuk insect huid mug https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-waarom-heet-een-moedervlek-geen-vadervlek 2024-04-29T10:45:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14138.w613.r16-9.fb56a20.webp Waarom heet een moedervlek geen vadervlek? | Clipphanger Moedervlekken zijn van alle tijden. In oude culturen gelooft men dat moedervlekken bij kinderen ontstaan door de onbedwingbare lusten van de vrouw tijdens de zwangerschap. Die verlangens, bijvoorbeeld naar druiven, zijn zo sterk, dat de baby wordt geboren met een bruine krenten-vlek. Inmiddels weten we wel beter: in de huid zitten pigmentcellen die Uv-straling van de zon absorberen om de huid te beschermen. Een ophoping van die pigmentcellen vormt een moedervlek. Die vlek kan lichtbruin zijn, donkerbruin, zwart, paars, rood of blauw en sommige mensen hebben er helemaal geen, maar die hebben een blinde vlek. Moedervlekken zijn onschuldig. Alleen als ze hard groeien, verkleuren, pijn doen, jeuken of bloeden, moet je naar de dokter. Die veranderingen kunnen namelijk duiden op het begin van huidkanker. Gelukkig is dat zeldzaam. Een mens heeft gemiddeld 1, 2, 3, 4, 5, 6... ehm... 25 moedervlekken. Die hoeveelheid wordt bepaald door je DNA. En dat DNA krijg je van je moeder én je vader. Eigenlijk zouden we moedervlekken dus beter DNA-vlekken kunnen noemen, of oudervlekken. Maar ja, leg dat maar eens uit aan je moeder. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425811 79 2032-12-31T22:00:00+00:00 7886 2013-03-19T22:00:00+00:00 yes no erfelijkheid DNA huid pigment https://schooltv.nl/video-item/kleding-in-de-gouden-eeuw-stijf-maar-toch-stijlvol 2024-01-16T15:54:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14139.w613.r16-9.72e7222.webp Kleding in de Gouden Eeuw | Stijf maar toch stijlvol Kleding maakt de man, ook in de Gouden Eeuw. De mannen van stand gaan eigentijds gekleed in strakke kostuums. Hoe voelt dat? Ja. Goedemorgen. Goedemorgen. Bianca? Ja. Hans Goedkoop. Bianca, ik heb zelf kleren bij me die je moet kennen van de set van Nova Zembla, de film om het zelf eens uit te proberen. Ja, nou, prima. Dit is…? Ja, want dit is wat Derek de Lindt op het schip aan had. Met een heel vies baardje? Ja, maar dat kan, want kijk: zij waren natuurlijk onderweg en er wordt niet gewassen op dat moment. Ik heb nog meer. Ik weet niet wat ze mee hebben gegeven. Oh ja, dit. Een beetje gekreukeld hier. Ja, dat kun je daar als je ‘m zo… Ja, dit lijkt wel heel erg op een wambuis dat we ook hier hebben. Het ziet er ook heel chique uit voor mij. Hun idee van bewegingsvrijheid is heel anders dan het onze. Is heel anders dan het onze? Ja. Ja. Oh, nou, misschien als we aantrekken, dan kunnen we het vanzelf merken. Ja, daarom. Daarom, dat is wel leuk. Wil je dat vieze hemd aan? Ga je dat ook doen? Nee, ja, nu gaan we all the way! Oh, okay. Nou, veel plezier. Oh ja, prima. Ja, heel goed. Echt, meen je dat? Het moet zo strak? Het zit heel strak. Oh ja, adem in. Volgens mij gaat het wel lukken. Er is er nog één. Ze hebben namelijk ook niet zo’n idee van comfort als wij hebben. Nee, dat is me helemaal duidelijk! Het wordt een soort ballet hè, je krijgt de neiging om in-derdaad zo… Ja. Ja. Ja, je moet dat doen. …heel recht… Je moet heel recht en dat is, en zo ga je dus ook zitten. Lukt het? Het gaat mij lukken. Geloof ik. Ja. Ja, maar zo zie je er dus uit, ja. Ik kan zo op De Nachtwacht! Min of meer. Ja, mag ik even een stukje lopen? Je krijgt vanzelf zo’n soort… Ja, maar heb je nou je schouders echt naar achter? Moet het nog verder? Ja, echt. Dat kan toch niet. Jawel, je moet gewoon recht. Het is net of je om de minuut eraan herinnerd wordt dat je er als een slappe zak bijstaat. Ja. Ja. Als je dat maar elke dag aan hebt, dan ga je inderdaad zo staan waarschijnlijk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425812 175 2032-12-31T22:00:00+00:00 20811 2013-02-12T22:00:00+00:00 yes no Gouden Eeuw rijkdom kleding mode https://schooltv.nl/video-item/waar-komt-de-kerstboom-vandaan-een-germaanse-traditie-gekaapt-door-de-romeinen 2024-04-29T10:45:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14140.w613.r16-9.adfe717.webp Waar komt de kerstboom vandaan? | Clipphanger De oude Germanen houden elk jaar het Midwinterfeest, om te vieren dat de dagen weer langer worden. Een nieuw begin. Om het ook een beetje gezellig te maken in de hut, worden er takken opgehangen van de spar. Niet van de supermarkt, maar van de boom. De spar is een teken van leven, want hij blijft altijd groen, tenzij die te dicht bij het vuurtje komt. In de vierde eeuw wordt het heidense Midwinterfeest gekaapt door de Romeinse keizer Constantijn. Hij bepaalt dat voortaan op 25 december de geboorte van Jezus Christus gevierd wordt. Ook een nieuw begin. Halleluja! De sparren worden nu ook bij de Duitse kerken naar binnen gesleept. Er komen appeltjes in te hangen, die lenen ze even van Adam en Eva, en bovenop komt die mooie piek die naar de hemel wijst. Een paar eeuwen geleden wordt het in Duitsland ook opeens modieus om thuis met de kerst zo’n heilig boompje op te zetten. Veel van onze Oranjes trouwen met Duitse prinsesjes, en die nemen de kerstboom gemütlich mee naar hun romantische paleisjes. Sindsdien is heel Nederland met kerst in de ban van de boom. En de ballen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425813 78 2032-12-31T22:00:00+00:00 26183 2012-12-19T22:00:00+00:00 yes no feest boom traditie kerst https://schooltv.nl/video-item/wat-is-kernenergie-schoon-maar-gevaarlijk 2025-12-15T15:31:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14141.w613.r16-9.fa444a6.webp Wat is kernenergie? | Clipphanger In het hart van een kerncentrale bevindt zich het reactorvat. Dat vat bevat heel veel water en een paar staven uranium. Als je de atoomkern van uranium bestookt met een neutron, dan splijt-ie. Daarbij komen nieuwe neutronen vrij, die weer op pad gaan om nieuwe atoomkernen te splijten. Een pareltje van een ketting reactie. En bij elke atoomsplijting komt vooral ook veel warmte vrij: daar wordt het water in het reactorvat dus warmer van, dat gaat over in stoom en die drijft turbines aan die elektriciteit opwekken: atoomstoomstroom. Op naar jouw stopcontact! Kernenergie is een schone energiebron wat broeikasgassen betreft, ongeveer even schoon als de zon en de wind. Maar toch wordt niet iedereen even ‘opgewekt’ van kernenergie. Door de ongevallen in Tsjernobyl in 1986 en Fukushima in 2011 zijn hele gebieden onbewoonbaar geworden, want radioactieve straling is nou eenmaal niet echt gezond voor mens en dier. Het kernafval moet dus opgeborgen worden. Op een plek waar ook over tienduizenden jaren niemand wil gaan zoeken. En dan kom je al gauw diep onder de grond uit, of in de platenkast van Frans Bauer. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425814 76 2032-12-31T22:00:00+00:00 44323 2013-01-08T22:00:00+00:00 yes no kernsplijting kerncentrale kernafval energie https://schooltv.nl/video-item/jan-pieterszoon-coen-hollandse-held-of-misdadiger 2024-01-16T15:39:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14142.w613.r16-9.dfb7ed6.webp Jan Pieterszoon Coen | Hollandse held of misdadiger? In de Gouden Eeuw wordt er kostbare handelswaar gehaald uit Oost-Indië. De VOC wil een monopolie op die handel. En Batavia, het huidige Jakarta, wordt het hoofdkwartier gevestigd en van daaruit varen de handelsschepen naar verschillende eilanden in de archipel. In 1621 vaart Jan Pieterszoon Coen vanuit Batavia naar de Banda-eilanden om daar de handel in nootmuskaat veilig te stellen. Coen kwam hier in 1621 met hoeveel schepen? Met tegen de 20 schepen kwam hij hier met een vloot van 2000 man. En waar lag dat? Die lagen hier zo, op de Rede van Banda zoals het stuk hiervoor genoemd wordt. Dus dat was een flink schouwspel? Ja. Dat moet ontzettend geweest zijn, daar die grote driemasters. Dat waren ze niet gewend, dit soort vloten? Nou nee, dat waren ze wel, want in 1609 waren de Nederlanders voor het eerst hier met een grote vloot en dat had toen ook al tot... nou, laten we zeggen, tot de nodige gevechten geleid. En in 1609 begrijp ik, ik heb hier wat ooggetuigenverslagen, Coen was daar ook al bij? Ja. Ja. Coen was als onderkoopman aan boord van de vloot van Admiraal Verhoef. En wat kwam Verhoef doen? Nou, Verhoef, die kwam eigenlijk in opdracht van de Heren 17 hier op Nera een fort aanleggen. En de Badanezen, die hielden hem zo lang mogelijk aan het lijntje. En toen vroegen ze aan hem: “komt u er dan over onderhandelen, neemt u alstublieft niet te veel man mee”. En dat heeft hij gedaan? En dat heeft hij gedaan, ja. En dan, dit is een verslag van een Duitse VOC-man die dan schrijft: “die Moren”, ze worden “Moren” genoemd, de Bandanezen, “hebben de Admiraal, hatten den Admiral und…”, nou, dan ging het anders, “die Heupte afbeschlagen und dieselben mit sich genommen”. Dus wat hebben ze meegenomen, die mannen of de hoofden? Ze hebben de hoofden meegenomen en toen men niks meer hoorde uit het bos, zijn de volgelingen erachteraan gegaan en die zagen dus 30 onthoofde lijken liggen. En waarom de hoofden meenemen? Nou, het waren hier nog een beetje koppensnellers. Dus het was de gewoonte om van een vijand het hoofd mee te nemen. Oh. Dat betekent dus niet zoveel goeds weer voor de Nederlanders op hun beurt? Nee. Nee. Nee. Nee, en de Nederlanders, die hadden de schrik in de benen en die zijn een maandlang op hun vloot gebleven, maar uiteindelijk hebben ze toch de opdracht van de Heren 17 uitgevoerd en die hebben toen dat fort hier beneden aangelegd: Fort Nassau. Waar je hier de muur nog van ziet? Ja. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425815 323 2032-12-31T22:00:00+00:00 29497 2013-02-13T22:00:00+00:00 yes no VOC Indonesië kolonie Gouden Eeuw handel Nederlands-Indië https://schooltv.nl/video-item/hollandse-meesters-schilderkunst-in-de-gouden-eeuw 2024-01-30T13:08:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14143.w613.r16-9.2b1821b.webp Hollandse meesters | Schilderkunst in de Gouden Eeuw Rembrandt, Vermeer, Jan Steen en Frans Hals zijn allemaal Hollandse meesters uit de Gouden Eeuw. Ze schilderen met het materiaal wat ze tot hun beschikking hebben. En die poeders, pigmenten en harsen zijn niet alledaags. Hier op de Zaanse Schans worden die materialen nog steeds gemaakt. “Kom binnen.” “A room of pigment.” “A room of pigment?” “Dit is dan de verfkamer met als indeling de harsen, de wassen, de gommen. We hebben hier…” “Die namen alleen al, dragantgom, damarhars.” “Ja.” “En jij kijkt hier verlekkerd naar?” “Ja. Ja, absoluut, het is natuurlijk fantastisch met de hoeveelheid verschillende pigmenten die je hier kunt kopen.” “Piet, die oker, die maal jij hier?” “Ja, die komt uit de Provence vandaan, Zuid-Frankrijk, zo komt het eigenlijk ook uit de mijn vandaan. Dus dit malen we dan en we zeven het. En als het dan gezeefd is, dan heb je dus een eindproduct. Nou, het eindproduct eigenlijk wat je hier ziet. Dat is dan gele oker.” “En zoals jij het doet, dat is zoals het in de 17de eeuw ook ging?” “In feite wel ja. Ja. En de kleuren van deze okers is ook schitterend hoor.” “Zo, dit is gele oker uit de Provence. En we hebben alle pigmenten die Rembrandt gebruikte, die hebben we hier nog in het assortiment. Dan zal ik er meteen een highlight uit halen natuurlijk, dat is het blauw. Het blauw, blauwe steen uit Afghanistan, dit wordt in drie regio’s in Afghanistan wordt het door lokale nomaden uit de bergen gehakt al dan niet met gebruikmaking van een beetje springstof. Labes Lazuli die betekent eigenlijk “blauw van over de zee” en voor 1830 was dit het enigste helderblauw ter wereld, met een fors prijskaartje.” “Ja, dit is dan meteen één van de kostbaarste kleuren?” “Ja, denk bijvoorbeeld maar aan Johannes Vermeer, Het Meisje Met De Parel.” “Betekent dat dan ook, dat in de 17de eeuw een schilderij dat die kleurstof gebruikte duurder was?” “Ja, dat klopt. Dus als schilder zijnde, Johannes Vermeer was ook een rijke schilder, die kon zich dit ook veroorloven. Die kon inderdaad Lapis Lazuli kon hij kopen.” “En wat is dit?” “Ja, dit is ook zoiets, ook zo’n product met zo’n geweldig verhaal. Dit is de Cochenille, de beroemde Cochenille-luis, ooit ontdekt door de Spaanse veroveraars in 1520 in Osata in Mexico.” “Het is een luis?” “Het is een luis, afgeschaafd van een cactus, afgeschaafd van een cactus, de nopalcactus, schijf van vijf van een cactus, die groeide daar, die stond daar. En die Indianen, die wisten de toepassing al, die hadden een rood wat hier in Europa volkomen onbekend was. Die luizen, die kwamen aan in Sevilla en daar zaten natuurlijk geen pootjes meer aan, dus iedereen dacht dat het zaadjes en besjes waren. Laat nou een Nederlander tot ontdekking komen dat het ging om een insect, onze eigen Anthonie van Leeuwenhoek had namelijk net de microscoop uitgevonden.” “Wat voor kleur geeft het?” “Nou, het geeft op textiel vooral met het metaal tinchloride brandweerautorood. Karmijnrood. Nou, dit is karmijnrood, ik heb hier in een zakje zitten. Ja, zo’n zakje karmijnrood, dat kost 49 Euro. Moet je nagaan. Al deze stofjes hè, dat zijn iets van 14 of zo, een hele kleine palet gebruikte men, ze gebruikten wat pigment, ze gebruikten wat olie en er werd eens een eigeeltje gebruikt. En dat was het dan. En ze maakten schilderijen voor de eeuwigheid.” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425816 217 2032-12-31T22:00:00+00:00 27009 2013-02-13T22:00:00+00:00 yes no schilder Gouden Eeuw kunst Rembrandt https://schooltv.nl/video-item/de-amsterdamse-grachtengordel-de-vinex-van-de-17e-eeuw 2024-01-04T10:33:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14144.w613.r16-9.346192f.webp De Amsterdamse grachtengordel | De VINEX van de 17e eeuw Amsterdam is één van de grootste steden van ons land. Met moderne woonhuizen, kantoren en wegen. Maar in het Centrum pronkt nog steeds de oude historische binnenstad, een stad gebouwd op palen in een drassig moeras. Een hoogstandje uit de Gouden Eeuw. Het was aanvankelijk het idee om de grachtengordel in één keer helemaal rondom te leggen, maar dat bleek te hoog gegrepen en toen zijn ze hier gestopt waar nu de Leidse Gracht ligt. En in 1613 zijn ze hier eigenlijk opgehouden en in 1663, dus een jaar of 50 later, toen zijn ze daar verdergegaan. Een beetje als zo’n nieuwbouwwijk die niet voltooid wordt? Ja, zo is het ook wel omschreven als een heel saai, een beetje Vinexachtig deel van Amster-dam. De grachtengordel werd niet aangelegd op een leeg polderlandschap, maar…? Je had hier een stadswal en daarbuiten lag een gebied met allerlei huisjes en, ja, misschien een wat krottenwijkachtige sfeer. Amsterdam is in die tijd de snelst groeiende metropool van de wereld, die als geheel op de tekentafel is ontworpen. Drie halve cirkels, daarlangs rechthoekige blokken. Orde, schoon-heid. Het is een schoonheid die 4 eeuwen later altijd nog een onweerstaanbare aantrekkings-kracht blijkt uit te oefenen, zowel op toeristen als op bewoners. Waar zit ‘m dat in? En wat is er nou zo bijzonder aan Amsterdam? Amsterdam heeft natuurlijk het buitengewone voordeel dat het een Middeleeuwse kern heeft en die ziet er zo uit. En dat ziet er al heel orga-nisch uit, het is bijna de doorsnede van een deel van het menselijk lichaam denk ik wel eens. En als je dan aan de buitenkant daar een min of meer parallelle structuur omheen legt, dan krijg je automatisch knikken. En dat betekent dat elke ruimte van zo’n gracht op het punt van die knik weer een soort beëindiging is, een soort beslotenheid krijgt. Je kijkt niet zoals in Parijs bijvoorbeeld over die moderne Boulevard van Hausmann, je kijkt niet kilometers, kilometers door, nee, de grootste maat die je kunt pakken is misschien 500 meter, en dan sluit het perspectief zich weer. En dat betekent, dat je op een hele prettige manier van punt naar punt loopt en dat je nooit het gevoel hebt dat je op een soort eindeloze rechte baan loopt. Dus om de 500 meter is er weer een verrassing ingebouwd? Ja, is er weer een nieuw gezicht. Daar zie je een knik en die sluit dus echt die ruimte af en die rondvaartboot, die verdwijnt om de hoek van die ruimte. En pas als we daar zijn, dan kijken we die volgende ruimte in. Er zijn drie maten, dus de maat van het individuele huis, het is de maat van bruggenhoofd naar bruggenhoofd en dan is er de maat van de knik. Nou, dat is de magie in mijn ogen van het weefsel van de grachtengordel van Amsterdam. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425817 207 2032-12-31T22:00:00+00:00 8963 2013-02-13T22:00:00+00:00 yes no Amsterdam gracht Gouden Eeuw handel https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-hoe-is-de-grachtengordel-ontstaan 2025-10-29T08:20:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14145.w613.r16-9.ed229ab.webp Hoe is de grachtengordel ontstaan? | Clipphanger Eeuwen geleden was Amsterdam niet meer dan een vissersdorpje aan de rivier de Amstel. Midden in een veenmoeras, dus als je er een stenen huis had neergezet, dan was je nog niet terug van de coffeeshop, of de boel was alweer verdwenen. Dit werd opgelost door lange houten palen in het veen te slaan, tot op de zandlaag daaronder. Paal voor paal wordt Amsterdam een populaire havenstad. In de 17e eeuw laat het Stadsbestuur een stel lange, brede grachten graven: de Heren-, de Keizers- en de Prinsengracht. Handig voor de kooplieden, want via het water kan je makkelijk handel vervoeren naar je eigen grachtenpakhuis. Daarnaast bouw je dan voor jezelf een imposant herenhuis. Als tijdens je high tea de thee op is stap je rustig even je eigen pakhuis binnen om een paar blaadjes te trekken. Sinds 2010 staat die historische grachtengordel op de Unesco Werelderfgoedlijst, als ‘een meesterwerk van menselijk genie’. En dat komt goed uit, want de meeste mensen die er tegenwoordig wonen vinden zichzelf ook geniaal. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425818 82.154 2032-12-31T22:00:00+00:00 12267 2013-03-09T22:00:00+00:00 yes no stad Amsterdam polder https://schooltv.nl/video-item/huisje-boompje-beestje-onder-de-stoeptegel 2024-01-04T10:33:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14146.w613.r16-9.b716537.webp Huisje Boompje Beestje | Onder de stoeptegel Aflevering 240. Onder de stoeptegel. Hoe leven bodemdiertjes en waarom zijn ze nuttig? https://player.ntr.nl/index.php?id=TELEA_1060294 900 13462 2010-09-15T00:07:54+00:00 yes no bodem stoep zand straat mier https://schooltv.nl/video-item/wat-is-een-getto-een-sjofele-wijk-met-een-italiaanse-geschiedenis 2024-04-11T09:38:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14147.w613.r16-9.2451fa7.webp Wat is een getto? | Clipphanger Bij een ‘getto’ denken de meeste mensen aan probleemwijken in de VS, zoals de Bronx in New York of Compton in LA. Toch komt het oorspronkelijke getto niet straight outta Compton, maar uit de Italiaanse sprookjesstad Venetië. Een eeuw of 5 geleden moet de Joodse gemeenschap in Venetië verkassen naar een aparte wijk aan de rand van de stad. Weinig sprookjesachtig, zeker omdat de Joden na zonsondergang hun wijk niet meer uit mogen. Nou, dan maar weer een spelletje mens-erger-je-niet. De wijk waar de Joden worden ondergebracht noemen de Italianen het Ghetto Nuovo. Nieuw getto dus, zo nieuw, dat er nog geen enkel ander getto is. Maar dat duurt niet lang. Ook in Polen en Portugal lopen ze warm voor het principe, en ook de naam wordt voor het gemak maar overgenomen. In de 18de eeuw worden de Joden weer bevrijd uit hun getto’s, totdat ze er later door de nazi’s weer in gejaagd worden. Wat een gesol, met ome Sal. Tegenwoordig wordt de term ‘getto’ gebruikt voor ietwat sjofele wijken waar 1 bepaalde etnische groep overheerst, zoals de Bronx of Compton, of het kabouterdorp in onze eigen sprookjeshoofdstad. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425819 69 2032-12-31T22:00:00+00:00 10029 2013-02-05T22:00:00+00:00 yes no joden wonen wijk dorp Amerika https://schooltv.nl/video-item/hoe-is-de-bijlmer-ontstaan-als-oplossing-voor-de-woningnood 2024-04-29T10:44:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14148.w613.r16-9.be8c2bd.webp Hoe is de Bijlmer ontstaan? | Clipphanger De Bijlmermeer, was vroeger echt een meer. Van water. Maar aan een meer heb je tegenwoordig weinig meer, en dus wordt de Bijlmermeer al in 1825 ingepolderd. Rond 1960 ontstaat er interesse voor het Bijlmerlandje vanuit Amsterdam. Er wonen op dat moment zo’n 100.000 Amsterdammers in krotten en andere kotten. En die mensen moeten een nieuw dak boven hun hoofd, desnoods een dak op 11 hoog. In ‘68 krijgen de eerste pioniers de sleutels van hun Bijlmerpaleisje. Groot feest zou je denken, maar dat blijkt lastig, want er is geen kroegie in de buurt. De wijk is opgebouwd volgens de functionele bouwstijl, met een strikte scheiding tussen wonen, werken en ontspannen. ’s Avonds is de Bijlmer een spookstad. Niet echt gezellig voor jonge gezinnen, dus die verkassen naar Purmerend of de kassen van Aalsmeer. Vanaf de jaren ‘70 verloedert de Bijlmerboel: er is veel werkeloosheid en bijbehorende verveling. Maar vanaf de jaren ’90 wordt de handel weer helemaal opgepimpt: de hoogbouw wordt opgeknapt of tegen de vlakte geklapt, en er kan tegenwoordig gewoond, gewerkt èn gechilld worden. Bijlmer4life!!! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425820 73 2032-12-31T22:00:00+00:00 12442 2013-01-22T22:00:00+00:00 yes no wonen wijk bevolkingsgroei Amsterdam https://schooltv.nl/video-item/het-beleg-van-antwerpen-spanje-zet-druk-op-de-republiek 2024-01-16T16:13:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14149.w613.r16-9.a28d598.webp Het beleg van Antwerpen | Spanje zet druk op de Republiek Eind 16de eeuw komen de Nederlandse gewesten in opstand tegen de heerschappij van Spanje. Maar in 1583 slaan de Spanjaarden terug. Onder leiding van Landvoogd Farnese rukken de Spanjaarden op in de Zuidelijke Nederlanden. De hoofdstad van de nieuwe republiek Antwerpen wordt belegerd. De Burgemeester van de stad, Marnix van Sint Aldegonde, staat voor de zware taak de stad te verdedigen. In 1583 begint de nieuwe Spaanse Landvoogd Alexander Farnese vanuit het Zuiden aan een opmars en veroverd verschillende Vlaamse steden. Hij wil ook kustgebieden in handen krijgen, de monding van de Schelde en vooral het kroonjuweel van de opstand: Antwerpen. Begin juli 1584 bereikt hij de stad en begint de omsingeling. Antwerpen ligt daar? Ja, Antwerpen ligt ginder achter die grote bocht, nog een heel eindje terug. We kunnen er van hier spijtig genoeg niks van zien, ook om de grote industrie die er staat. Hoe zag het er hier in 1585 uit? Wel, voor dat Farnese in deze streken kwam, was het allemaal landbouwgebied. En wanneer Farnese hier arriveert… Dat is het Spaanse Leger hier? Het Spaanse Legerhoofd, dan ga je zien dat hij op 2 jaar tijd een enorm gebied onder water zet en hij gaat dus Antwerpen trachten uit te hongeren hè. Hij wil het volledig afsluiten en zorgen dat er geen voedsel binnenkomt. Ook een manier om niet te hoeven vechten? Uiteraard. Een heel gemakkelijke manier om geen mensenlevens verloren te laten gaan. Ze duurt alleen iets langer. Is dat ook humaan, moet je dat humaan noemen? Ergens wel hè. Het is altijd mensenlevens sparen wat hij deed hè. Hij was wel streng, maar hij was niet zoals bijvoorbeeld Alfa, die maakte er gelijk korte metten mee. De volgende stap die Farnese dan zet is een brug te bouwen tussen Antwerpen tussenin in één van de meanders van de Schelde. Een brug die op 33 schepen wordt gelegd waar 10.000 bomen worden voor gekapt en 1500 scheepsmasten worden voor gebruikt. En waartussen de twee forten uit één grote batterij van 96 kannonnen op staan. En die hele Schelde is dus letterlijk dichtgegooid? Dichtgegooid. En dit is de brug van Farnese? Ja, geweldig hè? Geweldig? Ja, het is een prachtig bouw, het is een briljante krijgsheer was het. Het is een esthetisch genot! Ja. Ik denk ook als je de opbouw ervan volgt en als je eroverheen mag lopen, het was ook echt het fungeerde als een brug en een blokkade tegelijkertijd. Het was ook als een manier om de stroom af te sluiten, het was nog nooit goed gelukt. En dit is nou een perfect bouwsel met vaste stukken en de getijdenstroom was heel sterk in Antwerpen, maar dus het gewoon het deinde helemaal mee. En dan zie je dat hier is het onder water gezet om het, nou ja, moeilijker te maken om een blokkade te hebben. Met lage bootjes kon men er wel over, maar het is de grote boten met proviand en wapens en manschappen, ja, die konden er gewoon niet meer door. Hier op de toren van de Kathedraal was dé plek waar Antwerpenaren konden toekijken hoe hun stad langzaam werd ingesloten door de Spanjaarden. Landerijen rondom onder water gezet, de weg over land was afgesloten en even kijken, daar in de verte in een bocht van de Schelde, daar konden ze zien hoe er werd getimmerd aan die brug van Farnese. Dag aan dag konden ze kijken hoe dat werk vorderde. Maar de meeste Antwerpenaren waren er betrekkelijk laconiek over. Een brug over zo’n breedte en dan met de getijden mee; dat kon toch niet bestaan? De Brug van Farnese, daar varen we nu net overweg, daar lag ze vroeger. We waren er nu overheen? We waren er nu overheen, net in de meander van de Schelde. Je kon in Antwerpen gewoon niet komen, die brug sloot het hele gedeelte af van de Schelde zo’n 720 meter brug tussen twee forten. Het was een utopie om daar naartoe te varen, dat bruggeheel te vernielen, men heeft dat geprobeerd, men heeft zelfs vanuit (…) brandschepen gestuurd naar die brug, op drift gezet, op het laatste moment allemaal van boord gesprongen om die brug te laten exploderen. Er is een gedeelte vernield geweest op een gegeven moment door één van de brand-schepen. Het kostte op dat moment zelfs de Spanjaarden 800 man. Er was een enorme immense klap. Maar de brug was niet genoeg vernield en, ja, verder is er nooit nog een poging gewaagd om die brug ergens te vernielen. En op dat moment eigenlijk verliest Antwerpen zijn waarde en wordt het in principe een stervende stad. Voilà, het is de eerste bladzijde. De mooiste bladzijde is eigenlijk de laatste en dan heeft ie nog eens dus 1585, Alexandre, het is dus Alexander Farnese, dit ziet u daar. Een F aan het eind? Ja, Farnese, en hier hebben we F. de Marnix, Fillips van Marnix. Ik zit te kijken naar die haastige krabbel van Marnix. In wat voor gemoedstoestand moet hij dat hebben ondertekend, dat stuk? Ik denk dat hij er zich heel goed van bewust was, dat zijn beslissing de weg van het minste kwaad was. Dus wat hij absoluut wilde vermijden is een plundering door die Spaanse soldaten van Antwerpenaren en daarom heeft hij dus gekozen voor de weg van de onderhandelingen. Ik denk dat er vele Antwerpenaren hun leven te danken hebben gehad aan die beslissing van Marnix, want in dat verdrag staat bijvoorbeeld dat Protestanten nog 4 jaar lang in de stad mogen verblijven, hè, dat zij gerust zullen gelaten worden en dat ze dan na 4 jaar moeten beslissen of ze zich bekeren of dan zouden uitwijken. Dus eigenlijk voor die tijd is dat verdrag heel tolerant. Daarna vertrokken heel veel mensen uit de stad? Ja, dat klopt. Wie waren dat? Ja, dat waren eigenlijk niet de eersten en de besten, het waren dikwijls rijke mensen die ook dynamische handelaars, kooplieden, dus die dat document van Antwerpen veroorzaakte een echte braindrain naar het Noorden. En niet alleen brains, maar ook kapitaal. Geld, kennis, handel? Ja. Vertrokken allemaal naar het Noorden. Ja. Maar kun je dan niet zeggen dat dit stuk daarmee begon in het Noorden, onze Gouden Eeuw, dat dit stuk de geboorteakte is van onze Gouden Eeuw? Ja, dat zou je eigenlijk kunnen zeggen, dat is waar. Ja, dit is het begin van de Gouden Eeuw in de Noordelijke Nederlanden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425821 455 2032-12-31T22:00:00+00:00 23822 2013-02-13T22:00:00+00:00 yes no Spanje Gouden Eeuw republiek https://schooltv.nl/video-item/de-beemster-een-17e-eeuwse-polder 2024-01-16T15:13:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14150.w613.r16-9.fac996e.webp De Beemster | Een 17e-eeuwse polder Dit is de Beemster in Noord-Holland. Vroeger was dit een meer. In de Gouden Eeuw wordt het meer drooggelegd door rijke Amsterdamse kooplieden. “Wij rijden nu op de bodem van dat voormalige meer. Het is begonnen als een smal veenstroompje, de Bamestra. En bij iedere Zuidwesterstorm werd dat stroompje wat breder, brokkelde er weer een stuk veengrond brokkelde af en dat werd een bedreiging voor de omliggende dorpen, maar het werd ook indirect een bedreiging voor Amsterdam.” “Het vrat zich in het land in?” “Absoluut, ja.” “En dat was een reden om dit meer leeg te willen malen?” “Eén van de redenen was dus de bedreiging, een andere reden was dat Amsterdam explosief groeide en landbouwgrond nodig had. En de derde en denk ik niet de minst belangrijke, dat was dat een heleboel rijke kooplieden vooral uit Amsterdam ontzettend veel geld hadden verdiend en dat graag wilden investeren. Nou, dat was een prachtig project zo. Het was ook een project van een ongekende schaal voor die tijd? Het was ongekend gedurfd om dit te gaan doen, ja.” Eén van die rijke Amsterdamse kooplieden, Dirk van Os, investeerde in 1609 samen met zijn broer Hendrik bijna een kwart miljoen gulden in het droogmaken van de Beemster. Voor de uitvoering van het werk konden ze rekenen op een klein leger van dagloners, landmeters en molenaars. Polderspecialisten. “Als je een polder gaat droogleggen, dan moet je beginnen met heel veel molens aan de dijk, aan de rand. Die staan op het hoogste niveau. Uiteindelijk als het water gaat zakken, moet je een deel van je molens naar beneden verplaatsen om feitelijk die getrapte bemaling te gaan organiseren.” “En die molen, die zette je gewoon weer neer waar ie nodig was?” “Ja, waar ie nodig was, ja. Een bouwpakket, met 7 weken stond ie gewoon op zijn nieuwe plekje.” “De molen die daar staat, die staat op de bodem van het meer, dat is het diepste punt. En die maalt het vanuit de diepste sloot, min 5 tegenwoordig, en die brengt het in de binnenboezem. Het water wat we hier voor ons zien: min 3.” “En dan?” “En dan gaan we verder. De molen hiernaast en deze molen doen allebei hetzelfde werk. Wij pompen de binnenboezem naar rechts de bovenkolk. We gaan van min 3 naar min 1 meter 70. De bovenkolk voert naar de bovenmolen, die staat achter ons op de dijk en die pompte het water in de ringvaart en de Noordzee in.” “Okay, hier gaat het de molen in?” “In, ja” “Begrijp ik dat goed?” “Ja.” “Uiteindelijk, als het ideaal is: je hebt er een perfecte steilheid, je hebt een ideale vulgraat, dan kan die vijzel per seconde een kuub water naar boven douwen, dus 1000 liter. Een ton aan gewicht.” “Per seconde?” “Per seconde.” “En zo bleef Holland droog?” “Zo bleef Holland droog in de 17de eeuw.” “Zo, in lengte.” “Mooi hè?” “Dit is de Beemster. En dit was 7200 hectare water. En nu al 400 jaar is het droog. Ja, en je ziet er heel mooi het verschil tussen die badkuip wat de Beemster in feite is en het oude land achter je. Het bijzondere aan dit landschap is dat het is op de tekentafel geboren, dat betekent dat ze de polder opgedeeld hebben in gelijke vakken. Van kruising naar kruising is het 1852 meter en dat weer opgedeeld in allemaal gelijke percelen. Een geometrische orde hè die je door de hele polder terugvindt. Dus er was echt over nagedacht.” “Nederland was een nieuw land en maakte nieuw land?” “Het maakte ook nieuw land en dit was dan de eerste grote droogmakerij en daarna zijn er nog vele gevolgd hè, en het begon hier in de Beemster, ja. Ja.” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425822 329 2032-12-31T22:00:00+00:00 18663 2013-02-13T22:00:00+00:00 yes no Noord-Holland water Gouden Eeuw polder https://schooltv.nl/video-item/armenzorg-in-de-gouden-eeuw-naast-rijkdom-ook-armoede 2024-01-04T10:33:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14151.w613.r16-9.0451511.webp Armenzorg in de Gouden Eeuw | Naast rijkdom ook armoede De Gouden Eeuw is een periode van rijkdom en welvaart. Maar zoals in alle tijden is er ook bittere armoede. Iedere rijke Hollandse stad moest denken aan armenzorg. De Oude Kerk, recht vooruit, het bruggetje over het water, een verhoging hier voor het huis. Hier zou het heel goed kunnen zijn. Dit is het duurste schilderij dat het Rijksmuseum in Amsterdam 10 jaar geleden ooit had aangekocht, van Jan Steen, de Burgemeester van Delft en zijn dochter op de Oude Delft. Eén personage wordt in die titel niet genoemd: een bedelende vrouw en dit alles is hier om de hoek bij één van de best georganiseerde instellingen voor armenzorg in de Nederlanden in de hele 17de eeuw. “Goedendag.” “Hallo.” “Hans Goedkoop.” “Ingrid van der Lis.” “Ah. Hier is de Kamer van Charitaten?” “Ja, ja, nu niet meer, maar dit was wat in de 17de eeuw de Kamer van Charitaten was. Dit was de plek waar, ja, waar mensen hun bedeling kwamen halen en hun spullen kwamen halen. En dit poortje, het andere poortje daar, waar ook nog een mooie versiering op gemaakt is.” “Een mooie versiering?” “Je moest natuurlijk wel laten zien als je goede armenzorg in de stad had, dan was je daar trots op, want dat betaalde je met elkaar, dus dat liet je ook wel zien. Die armen, die verzamelden zich hier onder het poortje? Ja, hier konden ze zich melden. Als ze hulp nodig hadden, dan kwamen ze hier langs en dan kwamen ze vertellen waarom ze hulp nodig hadden. Er waren verschillende dagen waarop ze kwamen, op woensdag en op zaterdag, en dan stonden hier dus gerust 400 gezinnen of de vrouwen van die gezinnen, die stonden hier te wachten om hun bedeling op te halen.” “400 hier in de rij?“ “Ja. Ja. Ja, ja, of de andere kant op, maar in ieder geval, ja, honderden gezinnen. Het was het ene jaar wat meer, het andere jaar wat minder, maar toch meestal wel 15% van de bevolking, ja, die dat nodig had, die die spullen, ja, die iets moest halen bij de Kamer van Charitaten. Dat is ook de Gouden Eeuw, het is niet alleen maar mooi en franje en bijzondere schilderijen, maar dat waren ook, ja, de mensen die er niet van rond konden komen, de soldaten, ja, de knechten in de werkplaatsen. Die hadden niet genoeg om een heel gezin van te onderhouden, dus die moesten bij de Kamer van Charitaten langs.” “En die bedeling hield dat dus precies bij, die wist wat jij hoorde te krijgen?” “Ja. Ja. Ja, er zijn enorme administraties bewaard gebleven waarin ze, ja, men dat noteerde.” “Dit was waar de mensen binnenkwamen en dit was zo’n briefje wat je bij je had moeten hebben als je bij de bedeling kwam. En dit is van Huibert Stoffelzoon, schoenlapper aan de Geerweg en hij had nummer 214 en hij kreeg 6 stuivers. Nou, en hieronder staat dan het volgende nummer: Neeltje Cornelis, is een weduwe, dus dan weet je al dat ze weduwe is, zij krijgt één roggebrood, twee tarwe en 20 stuivers. En daaronder Jannetje Pieters, ook weduwe, met zes kinderen, kreeg één rogge, één tarwe, 5 stuivers.” “Ik vind het zo fascinerend dat iedereen iets anders krijgt en daar is dus…?” “Ja. Ja, er werd heel erg, ja, zorg op maat geleverd. Ja, ja, dat lijkt anachronistisch, maar er werd echt per gezin gekeken wat ze nodig hadden. Dus het was wel iets waarin De Republiek over op de borst geklopt werd. De goed georganiseerde armenzorg, de mooie weeshuizen, de gasthuizen, de hofjes. Er waren ook wel mensen die naar Nederland kwamen en dat gold dan als bezienswaardigheid, dat je wel langsging bij al die mooie tehuizen. Dan kon je daar, ja, daar liet de republiek zich wel op voorstaan.” “Kon je als arme de kluit ook belazeren?” “Er waren vast mogelijkheden voor, maar de regenten probeerden natuurlijk juist met deze administratie die kans zo klein mogelijk te maken. In Delft was het ook nog zo dat de Kerk en de stad samenwerkten zodat je niet en bij de Kerk en bij de stad iets kon halen. En wat ook wel een hele duidelijke is: dat was het brood wat ze kregen en dat is daar op het schilderij te zien, dit is natuurlijk niet zoals de bedeling in het echt ging, maar het is een allegorische voorstelling.” “Met Engelen?” “Met inderdaad de Engel die het brood brengt aan de charitas, de dame met de ontblote borst, en die geeft het dan weer aan de arme vrouwen aan de zijkant. Het brood wat ze geeft, dat is vierkant, dat is niet toevallig en er staat ook een C op gestempeld omdat het charitatenbrood is, als je dat brood kreeg, dan was het ook echt bedoeld om op te eten. Als je een ander brood zou krijgen, kon je het misschien wel verkopen of kon je er drank van kopen daarna en ging het, ja, het geld van de charitaten naar iets wat de regenten eigenlijk niet voor ogen hadden.” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425823 296 2032-12-31T22:00:00+00:00 21881 2013-02-12T22:00:00+00:00 yes no rijkdom welvaart VOC Gouden Eeuw armoede https://schooltv.nl/video-item/hoe-is-almere-ontstaan-als-overloopstad 2024-04-29T10:43:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14152.w613.r16-9.f4297b1.webp Hoe is Almere ontstaan? | Clipphanger Aelmere bestaat al meer dan 1000 jaar. Nou ja, de naam dan. Want waar nu de stad Almere ligt, was vroeger al water dat Almere genoemd werd. En dus trekt de missionaris Bonifatius al in 753 over het Almere richting Friesland. Ook al zo’n succes. Het Almere wordt later de Zuiderzee en nog veel later het IJsselmeer, dat vervolgens voor een deel wordt ingepolderd. Zo krijgt Nederland er een stel kekke akkers bij. Lekker boeren is leuk, maar er moet ook gewoond worden. Na de Tweede Wereldoorlog zijn Amsterdam en ’t Gooi booming, de mensen barsten hun huizen uit. Er wordt besloten om voor die mensen een ‘overloopstad’ uit de grond te stampen, en die overloopstad wordt Almere. De overlopers! Eind 1976 trekken de eerste mensen naar Almere. En sindsdien zijn ze niet meer te houden. Almere heeft al zo’n 200.000 inwoners en is hard op weg om de vijfde stad van Nederland te worden. En dat dus allemaal op 2 tot 5 meter onder zeeniveau. Het kán in Almere! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425824 69 2032-12-31T22:00:00+00:00 22982 2013-02-12T22:00:00+00:00 yes no Flevoland IJsselmeer https://schooltv.nl/video-item/vlinders-hebben-een-slurf-een-rietje-voor-de-nectar 2024-01-04T10:33:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14153.w613.r16-9.52dd0dc.webp Vlinders hebben een slurf | Een rietje voor de nectar Dit zijn olifanten. En waaraan kun je die goed herkennen? Aan hun slurf natuurlijk. Alle olifanten hebben een slurf. Maar er zijn nog meer dieren die een slurf hebben. Eentje kennen jullie vast wel. Weten jullie welke? Vlinders. Ja, die hebben ook een slurf. Alleen zie je die niet zo goed. Daar aan de voorkant, bij zijn kop, beweegt iets. Dat is de slurf. Maar die kun je zo haast niet zien. Maar van bovenaf kun je de slurf ook niet echt zien. Daar zie je vooral zijn twee ogen en zijn voelsprieten, dat zijn die lange zwart-witte dingen op zijn kop. De slurf kun je alleen van onderaf zien. De vlinder kan hem uitrollen. En weer oprollen. En wat doet een vlinder daarmee? Dat kun je hier zien. De vlinder stopt zijn slurf in een bloem. Als hij klaar is, rolt hij ‘m weer op. Maar waarom stopt een vlinder zijn slurf in een bloem? Heel simpel. Diep onderin zit lekkere nectar. En die kan hij er met zijn slurf uitzuigen. Dan rolt hij zijn slurf uit en stopt hem diep in de bloem. In deze opengesneden bloem zien jullie beneden iets lichtgroens. Daar zit nectar aan. Daar zoekt de vlinder naar. Er zit maar een piepklein beetje nectar in elke bloem. Daarom moet een vlinder bij heel veel bloemen langs voor zijn honger gestild is. Elke keer stopt hij z’n dunne slurf erin en zuigt de nectar op. Alsof het een rietje is. De vlinder eet elke dag een paar uur lang. Alleen doordat hij zo’n lange slurf heeft, kan hij bij de nectar. Dus niet alleen olifanten hebben een slurf. Vlinders ook. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425825 174 2032-12-31T22:00:00+00:00 25566 2013-01-21T22:00:00+00:00 yes no nectar slurf vlinder insect https://schooltv.nl/video-item/vleermuizen-zien-in-het-donker 2024-01-04T10:33:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14154.w613.r16-9.467873c.webp Vleermuizen | Zien in het donker Twee eeuwen geleden woonde er in de Italiaanse stad Padua een geleerde die Lazzaro Spallanzani heette. Hij wist heel veel van vleermuizen. Wat hij niet wist: waarom ze zo goed konden vliegen in het donker. Had dat met hun ogen te maken? Hadden ze iets wat andere dieren niet hadden? Hij moest en zou dat mysterie oplossen. En daarom ging hij in zijn woonkamer een proef doen. Hij zorgde dat er geen licht in de kamer kon komen, en aan het plafond hing hij allemaal draden met een belletje aan de onderkant, heel dicht bij elkaar. Hij liet zijn assistenten ’s nachts vleermuizen vangen en toen begon hij met zijn proefje. Er rinkelde geen enkel belletje. De volgende dag deed Spallanzani zijn vleermuizen een blinddoek om en liet ze opnieuw rondvliegen. Opnieuw rinkelden er geen belletjes. Hoe kon dat? Andere nachtvogels, zoals uilen, raakten verstrikt in de draden als ze geblinddoekt vlogen. Wat hadden de vleermuizen dat vogels niet hadden? Had het misschien met hun oren te maken? Spallanzani stopte de oren van de vleermuizen dicht. En ja hoor, nu rinkelden er zoveel belletjes dat iedereen het hoorde. Spallanzani concludeerde dat het hun gehoor was waardoor de vleermuizen in het donker de weg konden vinden. Maar hóe dan? Vleermuizen lusten graag insecten. Die nachtvlinder bijvoorbeeld. Pas op… te laat. Sommige soorten vleermuizen eten wel vierduizend muggen per nacht. Dat is handig als je last van muggen hebt. Maar hoe vinden vleermuizen hun prooi in het donker? Dat gaan we uitzoeken. Ze roepen. Vleermuizen maken honderd keer per seconde een heel hoog piepgeluid. Zo hoog dat wij het niet kunnen horen. Als de geluidsgolven die de vleermuis maakt ergens tegenaan botsen, kaatsen ze terug naar zijn oren. En omdat geluidsgolven alle kanten op gaan, komen die signalen ook van alle kanten terug. Zo maakt de vleermuis in zijn hersens een beeld van zijn omgeving. Bij vleermuizen horen roepen en weerkaatsen bij elkaar. Vleermuizen ‘zien’ dus eigenlijk met hun oren. En zo kunnen ze in het pikdonker de weg vinden. Het zijn echte stuntvliegers. De geluidsgolven die vleermuizen maken, botsen ook op heel kleine dingetjes in de lucht. Smakelijk eten. En de jacht gaat verder... https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425826 231 2032-12-31T22:00:00+00:00 39486 2013-01-21T22:00:00+00:00 yes no zoogdier roofdier vleermuis vliegen https://schooltv.nl/video-item/de-europese-otter-een-echte-zwemkampioen 2024-01-16T16:02:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14155.w613.r16-9.f9fd095.webp De Europese otter | Een echte zwemkampioen ’s Morgens is het stil bij het meer. De watervogels slapen nog. Maar in het water zijn al veel dieren wakker. Een otter is op zoek naar zijn ontbijt. Otters kunnen hun neus en oren dichtdoen als ze duiken. Dan kunnen ze dus niet horen en ruiken. Maar dat is niet erg. Een otter gebruikt zijn snorharen om te voelen. Zo voelt hij het water bewegen als er vissen langs zwemmen. Met hulp van deze gevoelige haren kunnen de otters in modderig water en in het donker jagen. Kijk weer een vis! Otters wonen bij meren en rivieren. In het water vinden ze alles wat ze nodig hebben. Ze vangen vissen en krabben, maar ze houden ook van schelpdieren. Omdat ze veel zwemmen, moeten ze goed eten. Ze eten ongeveer een kilo vis per dag. Eén vis is te weinig voor een otter. Hij zal vandaag minstens nog drie vissen moeten vangen. Otters kunnen heel goed zwemmen. Dat leren ze al als ze drie maanden zijn. Ze vinden de schoolslag en de rugslag helemaal niet moeilijk. En ze zijn razendsnel. Zelfs als jij heel goed kunt zwemmen houd je ze niet bij. Ze zwemmen wel twee keer zo snel als mensen die wedstrijden zwemmen. Na het eten is het tijd om je te wassen. De mensen, die op het land wonen, wassen zich met water. Bij otters is het precies andersom. Zij zijn heel veel in het water en maken zich aan de oever schoon. Dat doen ze door hun snuit tegen boomstammen te wrijven. Kijk zo! Na nog een paar rondjes in het water is het tijd om uit te rusten. Otters zijn nachtdieren. Overdag slapen ze meestal in hun hol en ze ’s nachts worden ze wakker. Een otter woont aan de oever van een rivier, meestal dicht bij het water. Daar rust hij in zijn hol. Ze houden ervan om alleen te zijn. Ze houden niet van groepen. Maar als ze verliefd zijn, willen ze natuurlijk samen zijn. Nu de maan schijnt, zullen mannetje en vrouwtjes urenlang bij elkaar blijven. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425828 190 2032-12-31T22:00:00+00:00 8438 2013-01-21T22:00:00+00:00 yes no water vis otter dier zwemmen https://schooltv.nl/video-item/de-olifantenslurf-handig-en-sterk 2024-01-04T10:33:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14156.w613.r16-9.665f7a6.webp De Olifantenslurf | Handig en sterk Olifanten zijn leuk. Ze zijn lievelingsdieren van veel kinderen. Omdat ze een slurf hebben. Daar kunnen ze heel veel mee doen. Bijvoorbeeld eten. Olifanten eten heel veel blaadjes en takken. Die stoppen ze met hun slurf in hun bek. Een olifant moet elke dag heel veel eten. Hij kan zijn slurf draaien en daar iets mee pakken, net zoals je met je hand kunt. Hij kan er zelfs hele takken mee afbreken. Olifanten vinden de schors en de takken het lekkerst. Nog lekkerder dan de blaadjes. Die kunnen ze er heel handig met hun slurf vanaf trekken. Daar is een klein olifantje. Die heeft natuurlijk nog maar een klein slurfje. Nu moet je opletten. De dierenverzorger doet eten in deze ton. Dit is een test. Zou de olifant het eten kunnen vinden als hij het niet ziet? Nou en of! Hij ruikt namelijk dat er iets lekkers in zit. Om bij het eten te kunnen komen, rolt hij de ton heen en weer. Daardoor valt het eten eruit. Olifanten zijn namelijk ook erg slim. Ik denk dat hij het zelfs leuk vond. Hij speelt met de ton. Moet je zien. Je kunt toch geen appels eten als je een ton in je bek hebt? Hij heeft nog iets grappigs gedaan. Eerst neemt hij een douche met zand. En dan eentje met water. Zo ziet het er trouwens uit als olifanten drinken. En olifanten kunnen trouwens nog iets met hun slurf. Knuffelen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425829 257 2032-12-31T22:00:00+00:00 4287 2013-01-21T22:00:00+00:00 yes no olifant dier slurf https://schooltv.nl/video-item/zo-klein-als-een-muis-dan-lijkt-de-wereld-extra-groot 2024-01-04T10:33:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14157.w613.r16-9.ae695ee.webp Zo klein als een muis | Dan lijkt de wereld extra groot Dit zijn onze muizen. Dit is Hans. Dit ben ik En dit is Grietje. En dit is Moritz mijn broer Wat zijn ze klein, die muizen! Hans is kleiner dan mijn hand. Wat zou hij daarvan vinden? Hoe zou het zijn als wij zo klein waren als een muis? Mijn broer Moritz is groter dan ik. Zo zie ik hem. En zo ziet hij mij. Als ik zo klein was als de muis Hans, zou ik mijn broer zo zien: Kijk: reus Moritz! En hij zou mij als muis zo zien: Klein Duimpje! Als ik door het huis ren, zie ik de dingen zo. En zo zien ze er voor muis Hans uit. Zo zien mijn ogen de kinderkamer. En zo ziet muis Hans de kinderkamer. Alles is veel groter voor hem. En hij kan overal onder kruipen. Behalve als hij in het poppenhuis zit. Dan is alles voor hem normaal. Soms voetballen we in de tuin. Zo ziet het er voor ons uit. Maar voor een muis zou de bal veel te groot zijn. Die zou hij niet kunnen bijhouden. Behalve als we muizenvoetbal zouden spelen. Dit is voetbal op muizenformaat. Een echt doel: Een muizendoel. Zo ziet de wereld er dus uit als je zo klein bent als een muis! Alles lijkt reusachtig groot. Mijn hand lijkt wel een reuzenhand als Hans erop zit. Net zoals Moritz zijn hand reusachtig lijkt als ik erop ga staan. Nee, grapje! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425830 202 2032-12-31T22:00:00+00:00 16004 2013-01-21T22:00:00+00:00 yes no dier muis huisdier https://schooltv.nl/video-item/de-lynx-baas-van-het-bos 2024-01-04T10:33:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14158.w613.r16-9.7734883.webp De lynx | Baas van het bos Jonge poesjes vinden we allemaal schattig. Misschien heb je ze wel eens geaaid. Dit pluizige katje lijkt heel veel op de jongen van grote gevaarlijke katten, zoals leeuwen, tijgers en lynxen. Deze dieren kun je in Nederland alleen in de dierentuin zien. Lynxen zijn het liefste alleen. In de dierentuin moet je daarom soms wachten tot de lynx uit haar schuilplaats tevoorschijn komt, bijvoorbeeld als ze eten krijgt. Lynxen zijn nachtdieren. Dan zijn ze wakker. Overdag zoeken ze een stil plekje om uit te rusten. Ze zitten het liefst tussen de rotsen, op een hoge plek. zo hebben ze een goed uitzicht. Lynxen krijg je niet snel te zien. Ze wonen in bossen hier ver vandaan. Ze slapen het grootste deel van de dag en er zijn er niet meer zoveel op onze aarde. De lynx is een heel zeldzame diersoort. Je herkent een lynx makkelijk aan de lange zwarte pluimpjes haar op zijn oren en de korte staart met zwarte punt. Hij heeft een bruinrode vacht met donkere vlekken. Daardoor valt hij minder op in het bos. Met zijn grote en zachte poten kan een lynx hard door het bos rennen. Hij heeft ook scherpe klauwen. Dat is handig bij het jagen. Lynxen zijn hele elegante dieren. Ze lopen langzaam en deftig door het bos Je hoort ze niet lopen en je ziet ze moeilijk tussen het groen. Beren en wolven doen dat anders. Die zijn constant aan het snuffelen. Lynxen kunnen heel erg goed zien en horen en schrikken snel op van geluid. Jonge lynxen spelen graag en ze zijn heel nieuwsgierig. Als ze iets interessants zien, gaan ze er meteen mee spelen. Ze zijn net zo nieuwsgierig als hun ouders. Jonge lynxen noemen we welpen. Deze kinderen hebben de twee jongen lynxen een naam gegeven. Pluimpje en Pluisje. Als ze jong zijn, zijn het net ondeugende poesjes, maar als ze volwassen zijn, zijn ze groter dan huiskatten. Pluimpje en Pluisje zijn nu bijna één jaar. Moeder Witje zorgt voor haar jongen tot ze volwassen zijn. Ze moet erg goed opletten, want in het bos zijn veel gevaren. De welpen zijn aan het stoeien en gaan op onderzoek uit door op rotsen en in bomen te klimmen. Ze doen wie het meeste durft. Hun moeder houdt ze steeds in de gaten. Zo kan ze meteen ingrijpen als er iets gebeurt. Ze schrikt op van elk geluid. De welpen spelen de hele dag door en leren zo een heleboel. Ze leren rennen, goed kijken en letten op gevaar. Heel belangrijk want als ze volwassen zijn moeten ze hun eigen eten bij elkaar scharrelen. Eerst vechten ze al spelend met een kleine dennenappel, maar al gauw leren ze kleine dieren vangen. Na een tijdje gaan ze echt met hun moeder mee op jacht. Dat moeten ze leren voor later, maar nu zorgt hun moeder er nog voor dat er altijd iets lekkers te eten is.   Als de lynxen groot genoeg zijn en alles zelf kunnen doen, gaat moeder weg. Dan moeten de jonge lynxen voor zichzelf gaan zorgen. Maar dat vinden ze niet erg. Lynxen leven graag alleen en houden van de stilte in de bossen. Ze zoeken het liefst een rustig plekje waar ze goed en ver kunnen kijken. En vanaf die plek houden ze alles in de gaten, alsof ze de baas zijn van het bos. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425831 250 2032-12-31T22:00:00+00:00 14291 2013-01-21T22:00:00+00:00 yes no kat dier lynx roofdier https://schooltv.nl/video-item/lieveheersbeestjes-rood-met-zwarte-stippen 2024-01-04T10:33:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14159.w613.r16-9.272a8be.webp Lieveheersbeestjes | Rood met zwarte stippen Wat is dat? O dat zijn eitjes. Maar waarvan? Wacht even, daar beweegt iets. Ik ben benieuwd wat daar uit komt. Ongeveer een week later gebeurt er iets. Rare wezentjes. Niet echt schattig. Ze zien er vreemd uit. Ja, logisch, dat zijn larven. Net borsteltjes. Hij heeft zeker honger. Hij eet zijn eigen schaal op. Hé en deze eet een bladluis. Deze heeft hele erge honger, geloof ik. Hij zuigt de bladluizen letterlijk leeg. Ze kunnen per dag wel twintig tot dertig bladluizen op en ze groeien razendsnel. Ze vervellen een paar keer en worden elke keer groter, tot ze dik en rond zijn. En dan, na een paar weken, verpoppen ze en plakken zichzelf op een blad vast. Na een week begint er iets in de pop te bewegen. Aha, ja, Daar komt iets Er uit komt…. Een echt lieveheersbeestje. Het is nog een beetje bleek en het moet nog drogen. De rode kleur en de stippen komen na een paar dagen vanzelf. Bladluizen zijn het favoriete maaltje van lieveheersbeestjes. Ze eten geen blaadjes. Nee, lieveheersbeestjes zijn roofdieren. Dit is een ideaal plekje. Het feestmaal kan beginnen. Het is lekker, zo te zien. Een lieveheersbeestje kan per dag wel honderd bladluizen op. Dat zijn een paar duizend per jaar. Daarom is iedere tuinman blij met lieveheersbeestjes. Want bladluizen eten de blaadjes op. Hier zit veel bladluis, en die moet weg. Maar de mieren denken daar anders over. Daarom zijn mieren en lieveheersbeestjes geen goeie vrienden. Mieren beschermen bladluizen omdat ze dol zijn op het zoete sap dat bladluizen maken. En daar komt ruzie van: ‘Wegwezen, bolle, die zijn van ons.’ ‘Ja, ja, ja. Ik ga al.’ https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425832 149 2032-12-31T22:00:00+00:00 36032 2013-01-21T22:00:00+00:00 yes no kever bladluis insect dier https://schooltv.nl/video-item/een-kruiwagen-op-de-bodem-van-de-vijver 2024-02-08T13:10:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14160.w613.r16-9.03e2a99.webp Een kruiwagen | Op de bodem van de vijver Hallo. Ik ben aan het vissen. Wat is dat? En wat kun je hiermee? En nu nog iets. Iets ronds. Hallo. Hallo, kijk eens wat ik allemaal heb gevangen. Laat eens zien Dat moet zo. Is dat zo goed? En nu? Zo. Zo ziet het er heel goed uit. Gewoon nog wat proberen. Zo moet ie: Dat is een kruiwagen. Duw je me naar huis? Dat vind ik leuk. Dag! Hihihi. Hahaha. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425833 103 2032-12-31T22:00:00+00:00 2906 2013-01-21T22:00:00+00:00 yes no vis vervoer water https://schooltv.nl/video-item/hoe-worden-dekbedden-gemaakt-van-katoen-en-kamelenhaar 2024-01-04T10:33:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14161.w613.r16-9.e070a54.webp Hoe worden dekbedden gemaakt? | Van katoen en kamelenhaar Ook in de zomer sneeuwt het wel eens. Tenminste daar lijkt het op. Maar als je zo’n vlokje vangt, ziet het er heel anders uit. Net een watje, zo zacht en licht. Maar als je goed kijkt, zie je dat er zaadjes in zitten. Daar zijn die ‘vlokjes’ voor: ze zorgen dat de zaadjes door de lucht kunnen zweven en ergens anders terechtkomen. Ze komen uit deze bomen: populieren. Je kunt de vlokken ook verzamelen. De peulen met de zaadpluisjes hangen hoog boven in de boom. Daar kun je ze plukken. We noemen de zaadpeulen: pluimen Het zachte pluis komt uit de pluimen tevoorschijn. Er komt heel veel pluis uit 1 zaadpeul. Onder de microscoop zie je waarom we zoveel moeite doen om populierenpluis te verzamelen. Zo zien de vezelharen van populierenzaad er van binnen uit: ze zijn hol. En dus zijn ze gevuld met lucht, die de kou tegenhoudt. Daar kunnen we iets mee doen, en daarom worden ze geoogst. De vezels worden gemixt met vezels van kamelenhaar. Die zijn langer en steviger dan populierenvezels. En ze houden de kou goed tegen. Met een machine wordt alles nóg beter vermengd. Het is een soort kammachine. Die kamt de kamelenhaarvezels en de populierenvezels door elkaar. Zo maken we een soort kussen, of fleece. Die kun je met stof bedekken en dan met een enorme naaimachine afwerken. Je ziet vast al wat het wordt. Een deken. Van populierenvezels en kamelenhaar. Zo licht als een veertje en toch heel warm. Zo kun je heerlijk slapen onder een dekentje van zomersneeuw! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425834 123 2032-12-31T22:00:00+00:00 4857 2013-01-21T22:00:00+00:00 yes no plant kleding katoen stof https://schooltv.nl/video-item/sluipen-als-een-kat-stil-en-onopvallend 2024-01-04T10:33:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14162.w613.r16-9.28c7423.webp Sluipen als een kat | Stil en onopvallend Katten kunnen heel goed sluipen. Dat moet ook wel, want ze moeten muizen vangen. Ik ben Joel. Ik kan ook goed sluipen. Maar als ik mijn broertje besluip om hem te laten schrikken, gebeurt er meestal dit: Ik maak te veel geluid. Waarom kan ik niet stilletjes sluipen, zoals onze poes Rosi? Wat doet zij anders dan ik? Rosi heeft kussentjes onder haar voeten, dus kan ze heel stil sluipen. En ze heeft scherpe klauwen. Daarmee kan ze goed klimmen. Als Rosi over een glasplaat loopt, zie je haar voetjes van de onderkant. Hoe kan ze sluipen met zulke klauwen? Je ziet Rosi’s klauwen niet, want ze heeft ze ingetrokken. Zo kan ze haar pootjes zo zacht als een veertje neerzetten. Als Rosi de trap op gaat, klinkt het zo: Je hoort niets. Als wij de trap op gaan, ook zonder schoenen, klinkt het veel harder. Als ik van de bank af spring, klinkt het zo: En Rosi… klinkt zo! Ze kan haar voetstappen veel beter dempen dan ik. Wij kunnen nooit zo stil lopen als Rosi. Maar ik weet wat we wel kunnen nadoen: haar kattenpootjes! Daarmee kun je veel beter rondsluipen. En… mensen laten schrikken! BOEHHH! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425835 147 2032-12-31T22:00:00+00:00 16190 2013-01-21T22:00:00+00:00 yes no dier huisdier kat https://schooltv.nl/video-item/de-egel-en-de-ballon-pang 2024-02-01T13:01:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14163.w613.r16-9.27119d1.webp De egel en de ballon | Pang! Ballonnen zijn leuk om mee te spelen. Behalve als je een egel bent! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425836 180 2032-12-31T22:00:00+00:00 4619 2013-01-21T22:00:00+00:00 yes no ballon egel spelen https://schooltv.nl/video-item/doornroosje-een-sprookje-over-een-slaperige-prinses 2024-02-08T13:09:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14164.w613.r16-9.16b4c63.webp Doornroosje | Een sprookje over een slaperige prinses Er waren eens een koning en een koningin die elke dag tegen elkaar zeiden: ‘Ach, hadden we maar een kindje!’ Maar helaas, het lukte maar niet om een baby te krijgen. Maar toen de koningin een keer in bad lag, kwam er een kikker uit het water en die zei tegen haar: ‘Binnen een jaar, kwaak-kwaak, zult u een kind krijgen.’ De woorden van de kikker kwamen uit. De koningin kreeg een dochtertje. De koning was dolgelukkig. Hij liet een groot feestmaal aanrukken. Iedereen was uitgenodigd, ook de dertien toverfeeën in zijn rijk. Maar omdat hij maar twaalf gouden bordjes had, moest er één thuisblijven. Op het feest gaven de toverfeeën het pasgeboren prinsesje één voor één hun tovergeschenk. De een schonk haar een goed hart, de ander schoonheid, de derde rijkdom. En zo maar door, het prinsesje kreeg alles wat je je in het leven kunt wensen. Toen elf toverfeeën hun geschenk hadden gegeven, kwam opeens de dertiende binnen, ze was boos omdat ze niet was uitgenodigd. Zonder te groeten, zelfs zonder iemand aan te kijken, riep ze met luide stem: ‘In haar vijftiende levensjaar zal de prinses zich aan een spinnewiel prikken en dood neervallen.’ En zonder nog maar iets te zeggen draaide de boze toverfee zich om en liep de zaal uit. Alle genodigden waren diep geschokt. Maar toen trad de twaalfde toverfee naar voren. Zij had haar wens nog niet uitgesproken. Ze kon de vloek niet meer ongedaan maken, maar wel verzachten. Ze sprak: ‘De prinses zal niet doodgaan, maar in een diepe slaap vallen die wel honderd jaar duurt.’ De koning, die zijn dochter wilde beschermen, liet alle spinnewielen in zijn rijk ophalen en verbranden. De wensen die de toverfeeën het prinsesje hadden gedaan, kwamen allemaal uit, en iedereen die haar zag, móest wel van haar houden. Op de dag van haar vijftiende verjaardag dwaalde de prinses door het kasteel. Ze keek in alle zalen en vertrekken, tot ze uiteindelijk bij een oude toren kwam. Ze ging langs de smalle wenteltrap omhoog en kwam bij een kleine houten deur. Er stak een roestige sleutel in het slot. Toen ze die omdraaide, ging de deur krakend open. Daar zat een oud vrouwtje, dat met haar spinnewiel vlas tot garen spon. ‘Wat is dat voor iets? Het draait zo leuk rond,’ zei de prinses. Ze pakte het spinnewiel om het ook te proberen. Maar ze had het spinnewiel nog niet vast of ze prikte zich in haar vinger. De vloek kwam uit. De prinses viel in een diepe slaap. Net als de rest van de kasteelbewoners. De koning en de koningin vielen in slaap en de hele hofhouding ook. De paarden in de stal, de honden op de binnenplaats, de duiven op het dak en de vliegen op de muur. Zelfs het haardvuur temperde en doofde uit. De kok, die net het koksmaatje een draai om zijn oren wilde geven, bleef met opgeheven hand staan en viel in slaap. Rondom het kasteel begon een rozenhaag te groeien, zo dicht en zo hoog dat hij alles aan het oog onttrok. Zelfs de vlag op het dak was niet meer te zien. Af en toe kwamen er prinsen voorbij die het kasteel in probeerden te komen. Maar tevergeefs. De dorens waren ondoordringbaar, en de prinsen kwamen er niet doorheen. Vele jaren later kwam er weer een prins voorbij. Hij hoorde een oude man praten over prinses Doornroosje, die al honderd jaar sliep. En het koningspaar en het hele hof ook. Toen zei de prins: ‘Ik ben niet bang. Ik wil Doornroosje zien.’ Hoe de oude man het hem ook uit het hoofd probeerde te praten, de prins bleef bij zijn besluit. Maar juist op dat moment waren de honderd jaar verstreken. De dag was aangebroken dat de prinses zou ontwaken. Toen de prins bij de doornenhaag kwam, was er alleen nog maar een zee van rozen die vanzelf uit elkaar ging. De prins kon doorlopen. Achter hem sloot de haag zich weer. Op de binnenplaats lagen de paarden en honden diep in slaap, en op het dak zaten de duiven onder hun vleugels weggedoken. De prins ging naar binnen en zag de vliegen op de muur slapen. De kok stond met zijn hand uitgestrekt naar het koksmaatje en de meid zat te slapen boven de kip die ze wilde plukken. De prins liep verder. Hij zag in de koningszaal de hele hofhouding slapen. Het slapende koningspaar op hun troon. Toen liep de prins nog verder. Het was zo stil dat je je eigen adem kon horen. Tenslotte kwam hij bij de toren. Hij klom de wenteltrap omhoog en opende de houten deur van de kamer. Daar lag Doornroosje te slapen. Doornroosje was zo mooi dat hij zijn ogen niet van haar af kon houden. Hij boog zich over haar heen en kuste haar. Doornroosje opende haar ogen en keek hem liefdevol aan. Ook de koning ontwaakte, en de koningin. En ook de rest van het hof. De paarden op de binnenplaats stonden op en schudden hun manen. De honden sprongen op en kwispelden met hun staart. De duiven op hun dak haalden hun kop onder hun vleugels vandaan, keken om zich heen en vlogen de blauwe lucht in. De vliegen op de muur kropen weer. Het haardvuur in de keuken laaide op, flakkerde en maakte het eten klaar. Het vlees aan het spit werd weer geroosterd. De meid plukte de kip en de kok gaf het koksmaatje zo’n klap dat hij ervan suizebolde. Doornroosje en de prins kwamen uit de toren omlaag. Hun huwelijk werd met pracht en praal gevierd. En ze leefden nog lang en gelukkig. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425837 531 2032-12-31T22:00:00+00:00 19935 2013-01-21T22:00:00+00:00 yes no verhaal prinses sprookje boek https://schooltv.nl/video-item/zwemmen-als-een-dolfijn-met-een-staartvin 2024-01-16T15:58:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14165.w613.r16-9.0a9f00f.webp Zwemmen als een dolfijn | Met een staartvin Ik zit op zwemles. Dit ben ik: Nicola. Ik kan al heel goed zwemmen. Ik ben niet meer bang in het water. We doen vaak wedstrijdjes. Maar ik word altijd laatste. De andere kinderen kunnen veel harder zwemmen dan ik. Weer laatste! Het lijkt wel alsof de rest makkelijker zwemt. Ik wou dat ik net zo goed kon zwemmen als een dolfijn. Dolfijnen kunnen heel goed zwemmen. Hoe komt dat? Nou, omdat ze vinnen hebben. Ze zwemmen met hun staartvin. Die is heel sterk. Ik zwem meer als een kikker! Dolfijnen bewegen hun staartvin op en neer. Zo maken ze vaart. Nu ga ik het proberen, zwemmen als een dolfijn. Als ik sneller wil zwemmen, moet ik ook vinnen hebben! Deze flippers zijn licht en buigzaam. Net als de vinnen van een dolfijn. Gek gevoel. Ik heb nog nooit flippers aangehad. Klaar! Dit zijn mijn eigen dolfijnenvinnen. Kom maar op met de zwemwedstrijd. Op uw plaatsen… …klaar… …AF! Ik ben eerste geworden! Nu zijn de anderen veel langzamer dan ik. Ik heb gewonnen omdat ik flippers aan heb. Daar ga je echt snel van zwemmen. Maar ben ik ook sneller dan mijn zwemleraar Georg? Dat wil ik wel eens zien. Klaar voor de start. En… af! Nicola, Nicola!! Gewonnen! Ik ben sneller dan Georg. Sneller dan mijn zwemleraar. Dat had hij vast niet gedacht. Maar het was wel zwaar. Ik ben veel sneller met flippers dan zonder. Maar zo snel als een echte dolfijn ben ik natuurlijk niet. Want die oefent ook wat meer… https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425838 202 2032-12-31T22:00:00+00:00 19094 2013-01-21T22:00:00+00:00 yes no dolfijn zoogdier zwemmen vis https://schooltv.nl/video-item/bijen-doen-de-kwispeldans-op-naar-de-honing 2024-01-04T10:33:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14166.w613.r16-9.39bdfaa.webp Bijen doen de kwispeldans | Op naar de honing! Hoe vinden bijen de weg terug naar de bijenkorf, waar de honing wordt bewaard? Simpel: ze gebruiken de zon om de weg te onthouden. En als het bewolkt is? Dan ook. Bijen zien meer dan wij. Ze zien de zon zelfs door de wolken heen. Ja, ze is thuis. Maar wat doet ze nou? Het lijkt wel of ze een dansje doet. Eigenlijk is het een soort bijentaal. Ze kwispelt met haar achterlijf om te laten zien waar de beste bloemen zijn. Het lijkt op een dans, en daarom noemen we het ‘de kwispeldans’. Dat gaan we van dichtbij bekijken. De bij vliegt geen rondjes, ze maakt achtjes. Op de rechte stukken kwispelt ze met haar achterlijf. Hoe verder het bloemperk is, hoe langer ze kwispelt. De dans geeft ook aan waar de bloemen staan. O, dus als je die kant op vliegt, vind je heel veel nectar. De andere bijen kunnen ook ruiken aan het meegenomen stuifmeel welke bloemen het zijn. Paardenbloemen, mmmm, lekker! Kom, dames. Aan de slag. Ja, gevonden! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425839 80 2032-12-31T22:00:00+00:00 36634 2013-01-21T22:00:00+00:00 yes no vliegen stuifmeel bij insect honing https://schooltv.nl/video-item/hoe-leeft-de-bever-gezellig-in-een-groep 2024-01-16T15:56:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14167.w613.r16-9.5e77975.webp Hoe leeft de bever? | Gezellig in een groep Is dit een stel takken, een stuk wrakhout of een bijzonder kunstwerk? Niets van dat alles. Dit is het hol van een bever. Hier wonen bevers. De bever is het grootste knaagdier van Europa. Deze dieren hebben heel sterke tanden. Ze kunnen zelfs een boomstam doorknagen. Hamsters en cavia’s kennen wij beter. Dat zijn ook knaagdieren en ze zijn familie van de bever. Maar bevers zijn veel groter en zouden niet graag in een kooi wonen. En er zijn nog meer verschillen. Bevers zijn waterdieren. Ze kunnen uitstekend zwemmen en duiken. Bij het zwemmen gebruiken ze hun zwemvliezen. Hun brede staart is het roer. Daar sturen ze mee. Op het land zijn bevers traag en onhandig. Ze passen beter in het water. Een bever kan bijna een kwartier lang achter elkaar onder water blijven. Hun vacht is heel erg geschikt voor het leven in het water. De vacht is waterdicht, net zoals onze regenjas. ’s Zomers eten bevers groene bladeren van bomen die langs het water staan. Eerst knabbelen ze aan de boom tot die in het water valt. Dan bijten ze de takken af en daarna pellen ze de schors van de stam. Omdat er ’s winters geen groene bladeren zijn, leggen bevers ’s zomers voorraden aan. Dan hebben ze ook eten in de winter. Takken bewaren ze op een speciale plek naast hun hol. Aan een dikke boomstam kunnen ze dagenlang knabbelen tot die op de grond valt. Bevers houden van gezelschap. Ze wonen in grote groepen bij elkaar. Elk jaar krijgen een mannetje en een wijfje, een vaderbever en een moederbever, ongeveer drie jongen. Het jaar daarop, als de jongen iets ouder zijn, zorgen die weer voor hun jongere broertjes en zusjes. Bij bevergezinnen hebben de jongen de taak om het hol netjes en schoon te houden. Doe jij dat thuis ook? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425840 146 2032-12-31T22:00:00+00:00 11515 2013-01-21T22:00:00+00:00 yes no knaagdier bever zwemmen https://schooltv.nl/video-item/hoe-leeft-de-beer-eerst-bij-mama-daarna-alleen 2024-01-04T10:33:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14168.w613.r16-9.d99f994.webp Hoe leeft de beer? | Eerst bij mama, daarna alleen Een berengezin, moederbeer en twee jongen, gaat eten. Berenwelpen moeten, net als kleine kinderen, nog veel leren. Hun moeder laat ze zien welke planten ze kunnen eten, waar ze water vinden en hoe ze insecten kunnen vangen. De welpen volgen hun moeder naar de voederplekken. Dat zijn speciale plaatsen in het bos. Op die plaatsen laten mensen eten achter voor de wilde dieren. Op deze voederplek liggen maïszaadjes. Maïs is zoet, dus moederbeer hoeft haar kinderen niet te dwingen om te eten, zo lekker vinden ze het. De jongste beer is nu vijf maanden oud en heeft in een gat onder de stenen zaadjes gevonden. De beren spelen ook vaak op de open plekken in het bos. Het bos is hun thuis. Daar voelen ze zich veilig. Als het donker wordt, neemt hun moeder hen mee dieper het bos in. Dat is het allerveiligst. Daar brengen ze met z’n allen de nacht door. Berenwelpen groeien heel snel.. Ongeveer vier jaar lang zijn ze met hun moeder die hen alles leert. Daarna gaan de welpen hun eigen weg. Ze gaan dan weg bij hun moeder. Beren zijn al heel snel heel groot en zwaar. Als ze drie jaar oud zijn wegen ze soms al meer dan 300 kilo, net zoveel als twaalf kinderen van zes jaar oud bij elkaar. Hoe groot ze ook zijn, jonge beren gedragen zich nog steeds zoals kleine kinderen. Ze vinden het heerlijk om in het water te spelen. Beren kunnen goed zwemmen en vangen zelfs vissen in rivieren en meren. Net als de meeste mensen eten beren zowel planten als vlees. Het zijn, zoals dat heet, omnivoren. Deze beer heeft de overblijfselen van een klein dier in het bos gevonden. Altijd leuk zo’n gek speeltje. Deze broer en een zus hebben ruzie. Ze maken veel lawaai. Op die manier laten ze zien hoe sterk ze zijn. Hoewel ze allebei sterke poten en lange klauwen hebben, hebben ze elkaar geen pijn gedaan. Even later zijn broer en zus weer de beste kameraadjes. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425841 191 2032-12-31T22:00:00+00:00 17457 2013-01-21T22:00:00+00:00 yes no dier beer bos https://schooltv.nl/video-item/de-avonturen-van-de-appel-van-boom-naar-bord 2024-02-08T13:09:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14169.w613.r16-9.bc5d4ff.webp De avonturen van de appel | Van boom naar bord O, wat nou? O. Dank je wel appel O,o,o. Oei. Oooo. Appel, appel Appel eten. Dank je, papa. Alsjeblieft Hahaha. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425842 111 2032-12-31T22:00:00+00:00 14749 2013-01-21T22:00:00+00:00 yes no appel fruit https://schooltv.nl/video-item/wat-is-een-staatsschuld-een-tekort-op-de-begroting-van-de-staat 2024-04-29T10:42:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14170.w613.r16-9.65abf67.webp Wat is een staatsschuld? | Clipphanger Als jij meer geld uitgeeft dan je binnenkrijgt, dan heb je een tekort. Dat kan ook de overheid overkomen, en dan noemen we het een begrotingstekort. Er komt dan minder geld aan belasting binnen dan er wordt uitgegeven aan belangrijke zaken als 130-kilometer-borden, wegen en wildviaducten. De overheid moet dan geld gaan lenen. Dat doet ze bij particulieren, bedrijven, organisaties en andere landen. Maar ja… Geld lenen, kost geld. Over het geleende bedrag moet rente worden betaald en de schuld moet binnen een bepaalde tijd worden afgelost.. want zo werkt dat met schulden. En als er jaar in jaar uit een begrotingstekort is, moet de overheid steeds weer geld bijlenen om haar schulden af te lossen en het tekort weer aan te vullen. Zo wordt de staatsschuld steeds hoger, hoger, tot in de honderden miljarden. Dat zijn een hoop nullen. Konden we die nou maar verkopen! De overheid kan de staatschuld verminderen, door minder uit te geven… bezuinigen dus. Of door te zorgen dat er meer geld binnenkomt door de belasting te verhogen. Als dat goed lukt dan wordt het begrotingstekort omgezet in een begrotingsoverschot. Maar dat woord hoor je in Den Haag niet zo vaak. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425843 83 2032-12-31T22:00:00+00:00 7095 2012-12-07T22:00:00+00:00 yes no lenen uitgave inkomsten geld rente https://schooltv.nl/video-item/hoe-is-rente-ontstaan-als-bedankje-voor-een-lening 2024-05-27T08:56:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14171.w613.r16-9.11f489c.webp Hoe is rente ontstaan? | Clipphanger Duizenden jaren geleden had je nog geen geld. Maar je kinderen hadden wel wat, namelijk honger. Je kon dan bij de buurboer aankloppen om wat graan te lenen om een brood te bakken. Je gaf je kinderen te eten, en zaaide het graan wat je over had op je akker. Wanneer je dat graan geoogst had, gaf je gewoon de geleende hoeveelheid terug, en als bedankje pikte de buurman nog een extra graantje mee: de rente. De eerste wetten over leningen werden al gemaakt door de Babylonische koning Hammurabi . Hij stelde ook meteen de maximale rente vast op 33,33333333 %. Poeh! Als je die fikse rente niet meer kon betalen, dan moest je voor de koning aan de slag als slaaf. Maar als je daar geen zin in had kon je gelukkig ook je vrouw of kinderen het werk op laten knappen. Tegenwoordig wordt de rente bepaald door de Europese Centrale Bank. Als de economie in het slop zit kunnen zij bijvoorbeeld de rente verlagen. Dan lenen de mensen sneller, en geven ze dat geld uit aan allerlei leuke hebbedingetjes. Maar geld lenen kost geld: ook die lening moet uiteindelijk, mét rente weer terugbetaald worden. Want anders komen die leuke hebbedingetjes vanzelf terecht bij de deurwaarder. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425844 79 2032-12-31T22:00:00+00:00 13106 2012-12-11T22:00:00+00:00 yes no betalen lenen rente geld ruilhandel https://schooltv.nl/video-item/wat-is-recessie-een-daling-van-het-bruto-binnenlands-product 2024-04-29T10:42:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14172.w613.r16-9.f52eee1.webp Wat is recessie? | Clipphanger De afgelopen eeuw heeft Nederland verschillende recessies gekend: in de depressieve jaren ’30, een korte in 1958, de recessie van 1980 en ’81 (NO FUTURE), in 2009 een hele dikke dip en in 2011 tijdens de schuldencrisis. Eigen schuld, dikke crisis. Als we in een recessie zitten, dan betekent dat kort gezegd dat het niet zo best gaat met de economie. Officieel meten we dat af aan het BBP (Bruto Binnenlands Product) dat vastgesteld wordt door het CBS (Centraal Bureau voor de Statistiek), en dat doen ze OER (Op Een Rekenmachientje). Het BBP is de waarde van alle geproduceerde goederen en diensten, min de kosten van de productie daarvan. Dit BBP is de belangrijkste graadmeter van de economie. Als het BBP stijgt dan gaat het goed, maar dalen betekent ellende. En als het BBP twee kwartalen achter elkaar is gedaald, dan zitten we officieel in een recessie. Maar dat weet je dus pas als die twee kwartalen voorbij zijn. En een recessie duurt globaal gezien gemiddeld maar 10 maanden. Dus als je nou maar langzaam genoeg rekent, dan ben je alweer uit de recessie, voordat je überhaupt wist dat je d’r in zat. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425845 84 2032-12-31T22:00:00+00:00 3956 2012-12-11T22:00:00+00:00 yes no geld economische groei kopen crisis https://schooltv.nl/video-item/wat-is-orgaandonatie-donor-zijn-redt-levens 2024-04-29T10:42:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14173.w613.r16-9.7cd7bb2.webp Wat is orgaandonatie? | Clipphanger Mevrouw X wordt geschept door een auto.. Ai. Ze wordt plankgas naar het ziekenhuis gebracht, maar het is toch te laat. Op de intensive care blijkt dat ze hersendood is. De familie krijgt van de arts het slechte nieuws te horen. Hij vertelt ook dat mevrouw X donor wilde zijn. ’t Is even slikken voor de familie, maar de wil om donor te zijn is net zo definitief als de dood zelf. Intussen wordt op de computer de wachtlijst afgespeurd. Degene die het best matcht met mevrouw X krijgt een hoopgevend telefoontje: hup, hup, op naar het ziekenhuis. Wel uitkijken met oversteken. De organen van mevrouw X worden verwijderd door een speciale chirurg. En er is keus genoeg! Nieren, dunne darm, hart, lever, zelfs de (kuch kuch) rokerslongen van mevrouw X. Tja, beter iets dan niets. Maar ho, ho: niet de huid en die mooie blauwe ogen van d'r, want dat staat zwart op (oog)wit. Terwijl de ontvangers hun nieuwe organen ingeplant krijgen, wordt mevrouw X helemaal opgelapt en met haar familie herenigd. Ze zal nog lang voortleven in haar medemensen, en in de harten van hun geliefden. Wat een heldin! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425846 77 2032-12-31T22:00:00+00:00 7972 2012-10-22T20:00:00+00:00 yes no donor orgaan https://schooltv.nl/video-item/wat-is-het-offerfeest-een-schaap-voor-allah 2024-04-29T10:42:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13376.w613.r16-9.43a23f1.webp Wat is het offerfeest? | Clipphanger De moslims hebben hun offerfeest te danken aan de profeet Ibrahim. Ibrahim heeft van alles, maar geen zoon. Hij smeekt tot Allah, en Ibrahim belooft dat als hij een zoon krijgt, hij best bereid is om hem na een tijdje ook weer offeren. Zo gesmeekt, zo gedaan: Ibrahim krijgt een zoon, Ismail. En dat is een toppertje, Ismail is echt zo’n zoon. Dan krijgt Ibrahim tijdens het dromen een wake-up call. Hij wordt eraan herinnerd dat hij niet moet vergeten zijn belofte in te lossen. Ibrahim staat voor een moeilijke beslissing, maar zelfs zijn oogappel vindt dat belofte schuld maakt en dat zijn vader hem dus maar gewoon moet offeren. Allah is geraakt door dit grootmoedige gebaar en strijkt over zijn hart: er daalt een engel neer, die zegt: ‘Laat die zoon maar zitten, een schaapje is ook prima.’ Ibrahim blij, Ismail blij, FEEST! Tegenwoordig reserveert vader moslim al een tijd voor het Offerfeest een schaap bij de boer. Dan kan de slager aan de slag, iedereen trekt z’n mooiste kleren aan, familie en vrienden lopen in en uit en de kebabs kunnen doorkomen: 3 dagen feest. ‘Mabrouk el eid’, oftewel: Fijn offerfeest! En mag ik het zout even? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425847 75 2032-12-31T22:00:00+00:00 31447 2012-10-24T20:00:00+00:00 yes no islam offerfeest godsdienst feest https://schooltv.nl/video-item/wat-is-inflatie-stijging-van-het-prijspeil 2024-04-29T10:41:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14175.w613.r16-9.323fe0d.webp Wat is inflatie? | Clipphanger Deze mooie koekenpan, waar je nu nog 100 euro voor betaalt, kost over een jaar misschien wel 102 euro. Dat heet inflatie. En dat is niet erg, want als het goed is, krijg je dan van je baas ook net iets meer salaris. Je koopkracht blijft gelijk, waardoor je de koekenpan nog steeds kopen kan. Prijzen gaan omhoog, omdat productiekosten ook stijgen. Een jaarlijkse inflatie van 2 of 3 procent is vrij normaal. Maar het kan ook uit de hand lopen. Na het verliezen van de Eerste Wereldoorlog moet Duitsland de schade van de oorlog betalen aan de winnaars. En dat doen de Duitsers niet zo gründlich, door in 1923 de geldpersen aan te zetten. Zo komt er meer geld in omloop, maar dat geld is niet veel meer waard: de prijzen rijzen de koekenpan uit: hyperinflatie. Voor een brood betaalde je zo’n 200.000 mark en dan moest je het ook nog beleggen. Als je in een restaurant iets te lang deed over je paardenbiefstukje, dan was je alweer het dubbele kwijt. Ja, laat die fooi maar zitten. Hyperinflatie noemen we ook wel galopperende inflatie. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425848 67 2032-12-31T22:00:00+00:00 18421 2012-11-11T22:00:00+00:00 yes no geld inflatie betalen kosten waarde https://schooltv.nl/video-item/hoe-oud-is-belasting-zo-oud-als-de-weg-naar-rome 2024-04-29T10:41:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14176.w613.r16-9.6fa5e09.webp Hoe oud is belasting? | Clipphanger Belasting is letterlijk zo oud als de weg naar Rome. Al in het jaar 50 werden onze eigen Friezen verplicht om te betalen aan het Romeinse gezag. Maar dat waren toen nog geen flappen, maar lappen: runderhuiden, waarmee de Romeinen lekker warm de winter doorkwamen. Rond het jaar 500 hadden de Franken de macht. De Koning der Franken ging het hele jaar van je ras ras ras door zijn eigen uitgestrekte rijk. Het volk betaalde hem belasting in natura. De king kreeg zijn natje en zijn droogje, en misschien nog een natje of twee. Vanaf de elfde eeuw kwam het recht om belasting te heffen in handen van de stadsbesturen. Die gebruikten het geïnde geld om de stadsmuur te onderhouden, ambtenaren te betalen en tomaten te kopen om de belastingontduikers mee te bekogelen. Onze eerste echte Minister van financiën heette Alexander Gogel. Die goocheme Gogel toverde in 1806 uit zijn hoge hoed de Belastingdienst tevoorschijn. Tegenwoordig verstuurt deze dienst per jaar zo’n 160 miljoen blauwe enveloppen. Misschien zou daar ook ’s een belasting op moeten komen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425849 71 2032-12-31T22:00:00+00:00 11567 2012-11-11T22:00:00+00:00 yes no geld betalen belasting geschiedenis https://schooltv.nl/video-item/wat-is-het-verschil-tussen-een-democraat-en-een-republikein-progressief-versus-conservatief 2024-04-29T10:41:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14177.w613.r16-9.2e5554c.webp Wat is het verschil tussen een democraat en een republikein? | Clipphanger De Verenigde Staten kennen eigenlijk maar 2 grote politieke partijen: de Democraten en de Republikeinen. En dat terwijl het land zelf gewoon al een democratische republiek is. Dat begint al goed. Makkelijk gezegd zijn de Democraten links, en de Republikeinen rechts. De Republikeinen zijn meestal voorstanders van vrij wapenbezit, terwijl de Democraten liever zien dat er alleen geschoten wordt op de kermis. De democraten zijn dan weer voorstanders van het recht op abortus, terwijl de Republikeinen juist blij zijn met elk ongewenst kind. De Republikeinen (rechts) worden ook wel ‘conservatives’ genoemd, en de Democraten (links) liberals, wat dan weer anders is bij dan bij ons, want hier zijn de liberalen juist weer rechts. Vroeger was dat in Amerika trouwens ook andersom: zo werd de Republikeinse partij ooit opgericht om de slavernij af te schaffen lekker progressief, terwijl de Democraten die slavernij wel best vonden. In de loop der tijd verschoven de Democraten naar links, en de Republikeinen juist naar rechts. Jaren later kwam de Democraat Barack Obama aan de macht, en die is echt links. Dat kan je zien als-ie iemand een hand geeft. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425850 83 2032-12-31T22:00:00+00:00 32609 2012-10-31T22:00:00+00:00 yes no democratie Amerika president republiek https://schooltv.nl/video-item/wat-zijn-aandelen-stukjes-van-een-bedrijf 2024-04-29T10:41:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14178.w613.r16-9.6e93cde.webp Wat zijn aandelen? | Clipphanger De eerste aandelen ever werden uitgegeven in Nederland, door de Verenigde Oost-Indische Compagnie. Die had in 1606 dringend geld nodig voor nieuwe reizen naar het Verre Oosten. De burgers van Amsterdam konden geld steken in het roemruchte scheepvaartbedrijf en werden zo voor een klein stukje mede-eigenaar. En als de schepen vol met kruidnagel en peper terug keerden uit den oost, deelden de burgers mee in de winst. Dat noemen we tegenwoordig dividend, en van genoeg dividend word je vanzelf decadent… Hatsjie. De prijs van een aandeel wordt bepaald door vraag en aanbod. Als de mensen denken dat ruimtereisjes het helemaal gaan worden, willen ze daar wel een aandeel in hebben en gaat de koers van de raketproducent omhoog. Maar wanneer al dat ruimtereizen opeens minder leuk blijkt te zijn, dan verkopen de mensen hun aandelen weer, en gaat de koers ook weer als een raket omlaag. De stemming op de aandelenbeurs kun je aflezen aan de AEX-index. Dat is een soort mandje met 25 Nederlandse bedrijven als Heineken en TomTom. Als die index omhoog gaat, dan kan er op vrijdagmiddag bij de beursborrel een extra biertje af. En als de index keldert, kunnen ze met de TomTom op zoek naar een brug om onder te slapen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425851 60 2032-12-31T22:00:00+00:00 14917 2012-11-26T22:00:00+00:00 yes no beurs geld VOC aandeel aanbod https://schooltv.nl/video-item/wat-is-een-winterdip-een-seizoensgebonden-depressie 2024-04-29T10:41:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14179.w613.r16-9.7d87cd6.webp Wat is een winterdip? | Clipphanger In de zomer zijn we allemaal vrolijk en blij, maar zo gauw de eerste herfstregens vallen, wordt ook ons humeur neerslachtiger. Tijd voor een fikse winterdip. Somberheid, vermoeidheid, de hele dag in bed willen liggen, en meer trek in calorierijk eten hebben waardoor je gewicht weer toeneemt, je niet meer in je kleren past en NOG somberder wordt. Je raakt van de regen in de dip. Artsen denken dat de winterdip ligt aan het licht. Het licht van de zon is in de winter minder sterk, en het is ook nog eens minder lang licht. Hierdoor raakt de biologische klok, die achter je ogen zit, flink van de leg. De winterdip wordt tegenwoordig dan ook vaak aangepakt met lichttherapie. Niet liggen onder de zonnebank, maar met licht uit een speciale lamp: een half uurtje lang maar liefst 10.000 lux op je doppen, en je winterdip verdwijnt als een sneeuwpop voor de verwarming. Wat ook helpt: regelmaat, iedere dag voor 8 uur opstaan, een goed ontbijt nemen zodat ook je lichaam weet dat de dag weer is begonnen, zoveel mogelijk naar buiten gaan om wat extra licht mee te pikken, en lekker hard schaatsen zodat je lichaam het geluksstofje endorfine aanmaakt. Dag winterdip! Tot volgend jaar. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425852 80 2032-12-31T22:00:00+00:00 20338 2012-11-22T22:00:00+00:00 yes no licht winter zon depressie lichaam https://schooltv.nl/video-item/wat-is-voedselvergiftiging-iets-verkeerds-gegeten 2024-04-29T10:39:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14180.w613.r16-9.c6691e2.webp Wat is voedselvergiftiging? | Clipphanger Je bent misselijk, je darmen zijn van slag en je hebt buikkramp. Waarschijnlijk heb je ook diarree en moet je overgeven, of allebei tegelijk. Dat kan 3 dingen betekenen: je hebt een voedselvergiftiging, of een voedselinfectie, of de laatste single van Dries Roelvink staat op. Een voedselvergiftiging krijg je van gif in je eten dat is aangemaakt door bacteriën of schimmels: in bepaalde paddenstoelen bijvoorbeeld. Bij een voedselinfectie is het eten zelf niet giftig, maar dan zit er een ziekmakende hoeveelheid bacteriën of schimmels in en/of op. Bijvoorbeeld op een kipfiletje, dat iets te lang buiten de koelkast heeft gelegen. De bacteriën liften met het kippetje mee, bij jou naar binnen. De vijandige darmridders gaan als een beest tekeer, met als gevolg dat je regelmatig even moet ontspannen in de porseleinen zithoek. Gelukkig gaat een voedselinfectie of vergiftiging vanzelf weer over, als je darmridders samen op duikvakantie zijn gegaan in Riolering de Janeiro. Tot die tijd: niet uitdrogen, dus veel water drinken. UIT EEN GLAS! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425853 71 2032-12-31T22:00:00+00:00 28717 2012-11-11T22:00:00+00:00 yes no voedsel eten darm diarree spijsvertering https://schooltv.nl/video-item/hoe-ontstaan-schimmelnagels-in-de-sauna-of-je-sneakers 2024-04-29T10:39:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14181.w613.r16-9.2f02642.webp Hoe ontstaan schimmelnagels? | Clipphanger Elke succesvolle schimmel begint als een schimmelspoor. Vooral in natte en warme ruimtes vliegen de sporen je om de oren: het subtropisch zwemparadijs, de sauna en je sneakers. Zweetvoeten in een slecht geventileerde schoen: dat is de schimmelhemel. Een schimmelnagel begint met een wit of geel plekje aan het hoekje van een beschadigde teennagel, meestal je grote teen. Dit plekje wordt ook groter en groter en je nagel dikker en dikker. Als-ie helemaal naar de vaantjes is dan kan-ie zelfs loslaten. Laat ’t los! De schimmel is ondertussen al vrolijk op wandelvakantie naar je andere teennagels om daar de stemming te verpesten. Wie eenmaal de pineut is, heeft gelijk schimmellevenslang. En dus is voorkomen weer ‘s beter dan genezen: altijd slippers dragen als je in de nattigheid moet rondsjokken, goed je voeten afdrogen en vooral ook lekker tussen je tenen raggen. Toch bezoek van de schlemielige schimmel? 1 troost: hij is verder niet schadelijk voor de gezondheid. Maar wel voor je carrière, want een baantje als voetmodel, dát kan je wel vergeten. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425855 72 2032-12-31T22:00:00+00:00 9562 2012-11-19T22:00:00+00:00 yes no voet nagel schimmel teen https://schooltv.nl/video-item/wat-is-rsi-pijn-door-statische-belasting-van-je-spieren 2024-04-29T10:38:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14182.w613.r16-9.9b85039.webp Wat is RSI? | Clipphanger ‘RSI’ is de afkorting van Repetitive Strain Injury, en als je dat helemaal moet uitschrijven dan krijg je het vanzelf. Het wordt ook wel een ‘muisarm’ genoemd, en het komt veel voor bij kantoorwerkers die de hele werkdag lang druk zitten te patiencen. Au! RSI doet misschien wel pijn, maar het is geen ziekte. Het komt op na langdurige, statische belasting van je spieren. Dit betekent dat je spier wel gespannen is, maar nauwelijks beweegt. Hierdoor ontstaan er in je spierweefsel zogenaamde ‘spierknopen’. Dit zijn kleine samentrekkingen in je spier, die onder bepaalde omstandigheden erg pijnlijk kunnen worden. Als je dan doorgaat met werken kan de pijn erger worden, je kan kramp krijgen en zelfs krachtverlies. Je muis lijkt wel een olifant geworden en doorwerken, dat gaat even niet meer. RSI komt vooral voor bij mensen die langdurig en gespannen doorwerken en mensen die hoge werkdruk voelen: stress. Als je veel muist heb je dus kans dat je een muisarm krijgt. Je kan dus maar beter niet te lang achter elkaar hetzelfde klusje blijven doen, en af en toe een rondje over de afdeling lopen. Kun je ook die andere collega even helpen met het afmaken van haar….. ‘werk’. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425856 87 2032-12-31T22:00:00+00:00 7795 2012-12-03T22:00:00+00:00 yes no spier computer spieren arm pijn werk hand https://schooltv.nl/video-item/wat-is-de-overgang-een-heftige-hormonale-achtbaan 2024-04-29T10:36:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14183.w613.r16-9.e0c60a1.webp Wat is de overgang? | Clipphanger Diep verborgen in ieder meisje tikt een biologische wekker, die afgaat in de puberteit. Dan gaan de eierstokken het hormoon oestrogeen produceren. Hierdoor gaan de borsten groeien en gaan de eicellen rijpen en vrijkomen. Het meisje is een vrouw geworden. Het grote kindjes maken kan beginnen! Maar daar kan de vrouw niet van blijven genieten, want de overgang is nabij. De eicellen beginnen rond haar 45ste op te raken en daarmee is de pre menopauze begonnen. In deze periode komt zij in een heftige hormonale achtbaan. Die gaat door tot haar 51ste, dan heeft de vrouw haar laatste menstruatie en komt ze echt in de overgang. Eigenlijk is de overgang een soort omgekeerde puberteit, met als verschil dat je borsten niet opeens verdwijnen en er geen puisten verschijnen. Pijntjes, opvliegers, stemmingswisselingen, nachtelijk zweten en desondanks toch pijn bij het vrijen: het is echt een hele overgang. Het lichaam en de geest moeten wennen aan het feit dat er geen kindertjes meer gemaakt hoeven worden. En dat is trouwens maar goed ook, want veel vrouwen krijgen tijdens de overgang vanzelf ook minder zin in seks. Kom op mannen, een beetje begrip, graag. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425857 83 2032-12-31T22:00:00+00:00 8629 2012-12-12T22:00:00+00:00 yes no hormoon vrouw lichaam overgang eicel https://schooltv.nl/video-item/wat-is-migraine-elektrische-ontlading-in-je-bovenkamer 2024-04-29T10:35:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14184.w613.r16-9.d242112.webp Wat is migraine? | Clipphanger Migraine is een stomvervelende kwaal, die zorgt voor een knallende hoofdpijn. In je hele hoofd? Nee, het vreemde aan migraine is juist dat de pijn zich meestal manifesteert aan één kant van je koppie. Maar je wordt er vervolgens wel helemaal misselijk van. Migraine ontstaat door een elektrische ontlading in je bovenkamer. Het is dus eigenlijk een soort hersenbliksem. En net als de bliksem kan migraine op elk moment toeslaan: na te weinig slaap of juist te veel, midden in de nacht, of na het eten van een stronk nitraatrijke bleekselderij. Vrouwen hebben vaker last van migraine dan mannen, niet alleen omdat ze meer bleekselderij eten, maar ook omdat ze meer van het hormoon oestrogeen hebben, waardoor de hersenen kwetsbaarder zijn voor migraine. Vooral vruchtbare vrouwen zijn de pineut, en dan hebben ze ook nog eens de kinderen die voor de nodige koppijn zorgen. Voordat de migraineaanval begint, kun je al last krijgen van schitteringen, flitsen of golvende beelden. En als je migraine hebt, ben je ook nog eens extra gevoelig voor licht en geluid. Een aanval duurt van 4 uurtjes tot wel 3 lange dagen. Al die tijd kan dat mini-Armin van Buren-talentje op de kinderkamer zich maar beter een beetje gedeisd houden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425858 80 2032-12-31T22:00:00+00:00 4871 2012-11-21T22:00:00+00:00 yes no hoofdpijn pijn vrouw hersenen https://schooltv.nl/video-item/wat-is-griep-een-onschuldig-virus 2024-04-29T10:35:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14185.w613.r16-9.326e56b.webp Wat is griep? | Clipphanger Griep wordt veroorzaakt door een virus: het Influenzavirus. Dat kan je overal oplopen waar besmette mensen rondlopen: in bed (oh daar loop je niet), eh, op de crèche, in de supermarkt of in de tram. Ha-ha-hand voor de mond: hatsjoe! En dan niet de conducteur een high five geven, want straks heeft zij ook griep. Bij de griep raken de holtes in je neus, keel, luchtpijp en longen ontstoken. Je krijgt koorts, die kan oplopen tot wel 40 graden, en dan heb je ook nog eens koude rillingen. Ga maar naar bed, want je krijgt ook nog hoofdpijn en een flinke spierpijn te verduren. Griep met een hoofdletter GR. Als na een dag of 3 a 5 je koorts gaat zakken, dan krijg je vanzelf ook minder hoofdpijn en spierpijn. Maar dan komen de broertjes keelpijn en droge hoest op ziekenbezoek. Hoe’st nou? Griep is niet zomaar een verkoudheidje, je bent echt uit de roulatie. Maar verder is het vrij onschuldig, en je kunt ervan genezen zonder medicijnen. En dat komt goed uit, want er zijn ook geen medicijnen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425859 75 2032-12-31T22:00:00+00:00 23120 2012-12-03T22:00:00+00:00 yes no ziek virus ontsteking pijn niezen https://schooltv.nl/video-item/wat-is-eczeem-geen-oppervlakkig-probleem 2024-04-29T10:34:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14186.w613.r16-9.4af3343.webp Wat is eczeem? | Clipphanger Eczeem is een ontstekingsreactie van je huid. Het is geen oppervlakkig probleem, want het komt helemaal vanuit je lederhuid. De boel wordt rood, zwelt op, schilfert en er kunnen puistjes, blaasjes, kloofjes en korstjes ontstaan. En jeuken dat het doet! Maar: niet gaan krabben! Dan kan de boel gaan infecteren. En dan wordt je eczeem pas echt extreem. Net als astma en hooikoorts is eczeem een atopische ziekte: je immuunsysteem reageert abnormaal. Je lieve lijf maakt een heel leger aan antistoffen aan. En juist dat leger kan weer een allergische reactie veroorzaken: jeuk voor dank! Soms werkt het trouwens weer anders, en dan is het eigenlijk gewoon helemaal gissen waar je eczeem vandaan komt. Dat is nog een mooi klusje voor de wetenschap. We weten wel dat het allemaal nog veel kan erger worden wanneer je te weinig weerstand hebt, bijvoorbeeld door ziekte of stress. En je krijgt het sneller als je een droge huid hebt, dus vooral in de winter. Goed insmeren dus, en rustig afwachten. Na je 30ste is het meestal wel over: dan is je eczeem je ex-eczeem. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425860 75 2032-12-31T22:00:00+00:00 10153 2012-10-22T20:00:00+00:00 yes no ziekte huidprobleem jeuk huid antistof https://schooltv.nl/video-item/wat-is-adhd-van-dromerig-tot-druk 2025-10-14T11:27:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/48000/images/48091.w613.r16-9.911b5e3.webp Wat is ADHD? | Clipphanger In elke klas zit er wel 1, of 2… een kind met ADHD. Nou ja, ‘zitten’, dat lukt ze niet altijd. Grof gezegd zijn er 3 soorten ADHD’ers: sommige zijn ‘alleen’ hyperactief: steeds opstaan, rondrennen, overal op klimmen, veel praten en door anderen heen tetteren. Andere ADHD’ers hebben ‘alleen’ aandachtsproblemen: ze luisteren niet zo goed, vergeten veel, hebben moeite met organiseren en raken vaak dingen kwijt. Maar de meeste ADHD’ers hebben het allebei! Ze hebben én moeite met het vasthouden van aandacht én ze zijn druk en impulsief - en daarmee trekken ze juist weer de aandacht van anderen. Dus als je druk of dromerig bent, dan heb je ADHD? Niet altijd. Kenmerken van ADHD komen bij veel kinderen voor. Als je er last van hebt kun je laten testen op ADHD. Dus als je gewone leven er moeilijk door wordt. Dan kan het handig zijn om professionele hulp te zoeken. Je kan geholpen worden door een psycholoog en eventueel met medicijnen, die je klachten kunnen verminderen. ADHD kan lastig zijn, maar veel ADHD’ers hebben ook een hoop positieve eigenschappen zoals creativiteit, doorzettingsvermogen, leiderschap en lef. ADHD? Daar maak je vrienden mee! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425861 86.144 2032-12-31T22:00:00+00:00 15091 2012-12-11T22:00:00+00:00 yes no hersenen druk ADHD erfelijkheid https://schooltv.nl/video-item/verzuiling-en-ontzuiling-een-verandering-binnen-onze-geloofsvrijheid 2024-01-16T16:15:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14188.w613.r16-9.ab99a58.webp Verzuiling en ontzuiling | Een verandering binnen onze geloofsvrijheid Geloofsvrijheid kennen wij in Nederland pas sinds het einde van de Tachtig jarige oorlog halverwege de 17e eeuw. Mensen van allerlei herkomst vestigden zich in Nederland omdat hier een klimaat van tolerantie heerste en godsdienstvrijheid, ook al was dat nog in beperkte mate. Er ontstond een behoefte zich te groeperen: rooms-katholieken, protestants christelijken, socialisten. Begin van de 20e eeuw zien we een sterke verzuiling ontstaan: iedere groep heeft zijn eigen krant, eigen scholen, eigen vakbonden, eigen verenigingen, eigen ziekenhuizen, eigen politieke partij en eigen omroeporganisatie. Het was zelfs ondenkbaar dat je als protestant je brood kocht bij een katholieke bakker en andersom. En de sociale controle was heel groot! Vanaf ongeveer 1960 nam het aantal gelovigen af. Vooral veel katholieke kerkgangers konden zich niet vinden in de strenge regels die vanuit Rome werden gesteld. Zoals het kerkelijk verbod op de anticonceptiepil, het condoom en abortus. Er was sprake van ontkerkelijking en daarmee kwam er ook een einde aan de verzuiling. Bij de ontzuiling speelde een nieuw massamedium als de televisie een belangrijke rol. Mensen van verschillende zuilen kwamen hierdoor met elkaar in contact. Door de ontzuiling en ontkerkelijking maakten organisaties als scholen en verenigingen zich los van de kerk. Dit heet secularisatie. Opvallend is dat er naast de ontkerkelijking en ontzuiling een sterke hang naar nieuwe spiritualiteit is ontstaan. Steeds meer mensen houden zich bezig met meditatie, zenboeddhisme, yoga, reiki… De behoefte om antwoord te vinden op vragen als ‘Wat is de zin van het leven?’ en ‘Is er leven na de dood?’ blijft namelijk bestaan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425862 129 2032-12-31T22:00:00+00:00 43688 2013-02-25T22:00:00+00:00 yes no kerk verzuiling zuil secularisering godsdienst https://schooltv.nl/video-item/rosa-parks-voorvechtster-van-rechten-voor-zwarten 2024-01-04T10:33:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14189.w613.r16-9.ecff898.webp Rosa Parks | Voorvechtster van rechten voor zwarten In 1955 weigerde Rosa Parks als zwarte dame om haar plaats in de bus aan een blanke af te staan. Zij werd daarop gearresteerd. Martin Luther King organiseerde hierna een boycot van het bussysteem. Gedurende 381 dagen weigerden alle mensen met een donkere huidskleur om de bus te nemen, waardoor het busbedrijf grote verliezen leed. Door de grote publiciteit rondom de zaak begonnen donkere mensen in alle delen van het land op een vredelievende manier te protesteren voor hun vrijheden. Er werden "sit-ins" georganiseerd, waarbij donkere mensen op plekken kwamen die alleen voor blanken waren en zo de oude wetten negeerden. In 1964 werd de Civil Rights Act in de hele VS van kracht, die donkere mensen eindelijk op vele gebieden gelijke rechten gaf. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425863 61 2032-12-31T22:00:00+00:00 31591 2013-02-25T22:00:00+00:00 yes no discriminatie Amerika recht apartheid https://schooltv.nl/video-item/jongeren-en-geloof-de-meeste-gaan-niet-naar-de-kerk 2024-08-29T13:39:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/46000/images/46176.w613.r16-9.1f251a5.webp Jongeren en geloof | De meeste gaan niet naar de kerk We leven in een pluriforme samenleving. Een samenleving waarin mensen leven met verschillende culturen, tradities en leefstijlen. Om het mogelijk te maken dat in een samenleving verschillende godsdiensten vreedzaam naast elkaar kunnen bestaan, zijn er wetten gemaakt. Zo is discriminatie op grond van geloof verboden en bestaat er vrijheid van godsdienst. Steeds minder jongeren in Nederland zijn lid van een kerk. Voor het eerst in de geschiedenis zijn religieuze jongeren een minderheid geworden. Bijna acht op de tien 12- tot 25-jarigen bezoekt zelden of nooit een kerkdienst. Van de Nederlandse jongeren noemen de meesten zich rooms-katholiek. Toch daalde het percentage rooms-katholieke jongeren van 12 tot 25 jaar in de periode 1997-2009 van 26 naar 21 procent. Een op de zeven jongeren in Nederland noemt zich protestants en 4 procent geeft aan tot een andere religie dan het christendom of de islam te behoren. De islam is de enige godsdienst die onder jongeren in de lift zit. Het aantal islamitische jongeren steeg in de periode 1997-2009 van 5 naar 9 procent. Dat heeft volgens het CBS te maken met de toename van het aantal niet-westerse allochtonen. Uit onderzoek blijkt dat jongeren van nu, geloof op een andere manier beleven dan vroeger. Hoe anders en hoe komt dat? “Het probleem wat veel kerkgenootschappen ervaren is dat ze: “Ja, we zien die jongeren niet”. De vraag die je natuurlijk ook kunt stellen is: “Waar kunnen jongeren daar iets vinden?”, want dat zullen ze niet altijd vinden op de manier waarop de oudere generatie dat heeft gevonden. Jongeren die geïnteresseerd zijn in religie en religieuze levensvragen, die zoeken vooral naar een ervaring en naar ontmoeting met andere jongeren. En daarom denk ik ook, dat ze massaal opkomen voor een EO-Jongerendag, voor een bezoek van de Paus, aan katholieke jongerendagen, waarbij het dan ook nog interessant is dat daar jongeren uit de hele wereld samenkomen en daar ervaren ze ook een bepaalde kracht die dat, die saamhorigheid, dat die wereldwijde verbondenheid geeft. En ik denk dat die levende ervaring, dat is wat uiteindelijk telt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425864 173 2032-12-31T22:00:00+00:00 7919 2013-02-17T22:00:00+00:00 yes no secularisering islam kerk godsdienst https://schooltv.nl/video-item/religie-en-humanisme-is-religie-nog-wel-van-deze-tijd 2024-01-04T10:33:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14190.w613.r16-9.9857cf2.webp Religie en humanisme | Is religie nog wel van deze tijd? Religie is een typisch cultuurkenmerk waarin één of meerdere goden aanbeden worden door middel van verschillende rituelen… Verder is kenmerkend voor een godsdienst dat God of de goden op de een of andere manier heil brengen, in ieder geval na de dood en dat er een bepaalde levensvisie op de mens bij hoort, die aangeeft hoe men moet leven om dat heil te verdienen. Is religie nog wel van deze tijd? “Ik denk dat sommige religies niet meer van deze tijd zijn zeg maar. Heel dogmatische ideeën over hoe de wereld in elkaar zit met een heleboel mythische ideeën bijvoorbeeld, dat de wereld in 6 dagen geschapen is terwijl we tegenwoordig met de moderne wetenschap en alle ideeën over bijvoorbeeld hoe het leven zich ontwikkeld heeft, weten dat daar miljoenen jaren over gedaan wordt. Dan denk ik van: dat soort ideeën, ja, dat zijn een beetje een sprookje zou je kunnen zeggen, dus om daar je levensvisie op te bouwen, dat lijkt me niet meer van deze tijd. Dus een verschil tussen religies en humanisme is, denk ik het soort vragen wat het stelt. Een religie zou je kunnen zeggen, houdt zich bezig met zinkrijging in de traditie van een religie zitten heel veel verhalen waarin je een antwoord krijgt op “Wat betekent de wereld? Wat betekent de mens? Waarom zijn de dingen zoals ze zijn?” en in het humanisme gaat het meer over zingeving, gaat het over “Hoe geef jij zelf zin en de wereld en aan jouw eigen leven?” en “in welke mate heb je dat…, heb je om zelf je eigen leven vorm te geven?”, dat staat heel erg voorop in het Humanisme. Voor een humanist is er geen leven na de dood. We hebben één leven en daarmee moeten we het doen. En dat is een prachtige uitdaging. Het is interessant om te kijken van wat je daarin kunt doen zonder dat je weet dat je nog een keer een kans hebt of dat je in de hemel komt daarna. Het is dit leven en daar moeten we iets moois van maken en dat is een prachtige uitdaging voor een humanist. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425865 132 2032-12-31T22:00:00+00:00 28426 2013-02-17T22:00:00+00:00 yes no cultuur kerk humanisme secularisering godsdienst https://schooltv.nl/video-item/secularisering-in-een-pluriforme-samenleving-wie-ben-jij 2024-01-04T10:33:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14191.w613.r16-9.198a5b5.webp Secularisering in een pluriforme samenleving | Wie ben jij? Nu nagenoeg alles tot een vrije keuze is geworden – studie, hobby’s, woonplaats – word je steeds meer op jezelf teruggeworpen. Wie ben ik, waar sta ik voor, bij welke groep hoor ik en wat wil ik in mijn leven bereiken? Dat was vroeger wel anders. Studeren was maar voor een kleine groep weggelegd, en de zuil en met name ook je godsdienstige achtergrond bepaalde in hoge mate je vrienden, politieke voorkeur en je partnerkeuze. Religie is ook een keuze; je kunt je geloof achter je laten of juist besluiten je aan te sluiten bij een geloof. Misschien verklaart die behoefte aan houvast in een onzekere wereld wel de groei van fenomenen als EO-jongerendag. Secularisering, zo heet het proces waarbij religie steeds meer aan sociale betekenis verliest en steeds meer uit de samenleving verdwijnt. Je staat er als mens zelf voor, en kunt niet op Bijbelse teksten of God terugvallen als richtsnoer, menen ook de humanisten. Maar hoe vrij we ook zijn, de pluriforme samenleving geeft nog altijd flinke botsingen, en leidt tot politieke spanningen in de samenleving. Hoe gaan we met verschil om? Zijn alle religies evenveel waard? Of is de onderwerping aan bepaalde radicale uitwassen van religie die er bijvoorbeeld bepaalde denkbeelden over ongelijkheid tussen mannen en vrouwen op nahoudt, wel zo wenselijk in de Nederlandse samenleving? Een multiculturele samenleving waarbij allerlei religies en culturen vredig naast elkaar bestaan, wordt tegenwoordig naïef bevonden, en als achterhaald beschouwd. Maar hoe geseculariseerd we ook zijn als samenleving, ook veel niet-gelovigen zijn vaak op zoek naar zingeving; ze noemen zich ‘atheïst’ of wenden zich tot oosterse praktijken, zoals yoga en meditatie. Zie jij dit als een vorm van religie? En hoe denk jij over het naast elkaar bestaan van verschillende religies in een samenleving? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425866 120 2032-12-31T22:00:00+00:00 3075 2013-03-05T22:00:00+00:00 yes no secularisering pluriforme samenleving godsdienst https://schooltv.nl/video-item/het-burgerinitiatief-verschillende-visies-op-macht-van-de-burger 2024-01-04T10:33:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14192.w613.r16-9.5f3eb80.webp Het burgerinitiatief | Verschillende visies op macht van de burger In een democratie mag iedere burger meepraten, maar welke macht heb je als burger eigenlijk? Om te beginnen kun je de mensen kiezen die jou representeren in het parlement, in de gemeente of in verenigingen: politici en bestuurders. En, als er in de politiek een besluit wordt genomen dat je niet zint, kun je ook een burgerinitiatief starten. Het burgerinitiatief staat haaks op vroegere ideeën over macht en invloed, waarbij men uitging van een erfelijke lijn, en de machtspositie niet verworven werd, maar van geboorte was gegeven. Was je als boer geboren, dan had je geen rechten. Tot diep in de vroeg moderne tijd hadden de mensen nauwelijks rechten en hadden ze geen bescherming door en van een overheid. Aan de basis van verzet liggen de idealen van de Verlichting: de gedachte dat alle mensen gelijk zijn, vrij zijn en evenveel waard. Vrijheid, gelijkheid en broederschap. Bij evident machtsmisbruik, zoals het straffen van Pussy Riot, worden we dan ook boos. Volgens de filosoof Max Weber betekent macht dus dat je iemand anders jouw wil kan opleggen, ook als de ander daar eigenlijk geen zin in heeft. Macht heeft in deze definitie een grote en duidelijke invloed op de identiteit van degene die het niet heeft. Maar de filosoof Foucault ziet macht anders: macht, dat hebben we allemaal: door bijvoorbeeld te staken, of niet te luisteren. Of door een bord langs de kant van de straat te zetten: zo kun je al kenbaar maken wat jij ergens van vindt. In het Westen was de Occupy-beweging een voorbeeld van een opstand tegen machtsmisbruik. Demonstranten bezetten plekken in de stad en slaan daar hun tentjes op. Op het Beursplein in Amsterdam, in New York, in Japan. Allemaal uit woede over hoe het geld verdeeld wordt. Occupy doet dus precies wat de naam aangeeft: bezetten. In filosofische zin is Michel Foucault dus geschikter dan Max Weber om de potentie van een beweging als Occupy en ook die van het burgerinitiatief te begrijpen. Welke macht heb jij? En welk initiatief als burger zou jij willen starten? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425867 135 2032-12-31T22:00:00+00:00 1924 2013-02-17T22:00:00+00:00 yes no macht filosoof politiek stemmen https://schooltv.nl/video-item/arm-armer-armst-armoede-is-een-relatief-begrip 2024-01-04T10:33:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/13000/images/13378.w613.r16-9.24baa03.webp Arm, armer, armst | Armoede is een relatief begrip Er zijn arme mensen in Nederland, maar tegelijkertijd staan we ook in de top tien van de rijkste landen ter wereld. De vraag is natuurlijk ook hoe arm iemand in Nederland eigenlijk is, in vergelijking tot een arm iemand in Afrika of India. Volgens de norm van de Verenigde Naties is armoede als je minder dan een dollar per dag verdient. Als je die norm hanteert, bestaat armoede in Nederland niet. Arme mensen hier kunnen eten en een uitkering krijgen. Ja, ten opzichte van andere Nederlanders zijn ze misschien wel arm, of beter gezegd ‘armer’. Armoede is altijd een relatief begrip. Wiens taak is het eigenlijk om voor armen te zorgen? Er zijn twee radicaal uiterste opvattingen. Volgens de achttiende-eeuwse filosoof Jeremy Bentham was het de taak van de overheid om dat te doen. We moeten er met zijn allen naar streven om het geluk voor iedereen te maximaliseren en het lijden zoveel mogelijk uit te bannen. De Australische filosoof Peter Singer vindt, in navolging van Bentham, dat iedereen 5% van zijn inkomen zou moeten afstaan om armen te helpen. De enige legitieme ondergrens om niet te helpen is als de opleiding van je eigen kinderen in het geding komt. Linkse politieke partijen zoals de SP, de PvdA en GroenLinks bedrijven politiek op basis van het benthamiaanse uitgangspunt: de zwakkeren in de samenleving moet je steunen. Rechtse politieke partijen verwerpen medelijden als basis voor de inrichting van een samenleving. Zij stellen dat een ieder individueel verantwoordelijk is voor zijn of haar welzijn. Volgens de VVD zorgt de bijstandscultuur er voor dat mensen te gemakkelijk steunen op de staat als het mis gaat. Daarmee staan zij dichter bij de filosoof Friedrich Nietzsche die medelijden met armen en zwakkeren contraproductief vond. Door medelijden te tonen bevestig je dat iemand zwak is en boor je niet de kracht van iemand aan. Sterker nog, je houdt hem of haar zwak door te helpen. Wie heeft er volgens jou gelijk, Bentham of Nietzsche? En bestaat armoede eigenlijk wel in Nederland? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425868 138 2032-12-31T22:00:00+00:00 2213 2013-02-25T22:00:00+00:00 yes no politiek armoede Nietzsche overheid https://schooltv.nl/video-item/privacy-op-sociale-netwerken-de-regie-in-eigen-handen-houden 2024-01-04T10:33:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/41000/images/41220.w613.r16-9.a45e332.webp Privacy op sociale netwerken | De regie in eigen handen houden We zetten van alles op sociale netwerken: vakantiefoto’s, verjaardagsfeestjes die eraan komen of onszelf met een nieuw kapsel. Het lijkt allemaal leuk, maar het kan ook gevaarlijk zijn om teveel van jezelf op sociale media te zetten. Identiteitsfraude ligt op de loer. Zodra we de informatie online zetten, profiteren bovendien allerlei bedrijven daarvan: Facebook is een miljardenbedrijf. Stel: je houdt van Starbucks. En je hebt ook in je profiel geschreven dat je Gap spijkerbroeken draagt. Gap kocht gegevens van Facebook en ontdekte hoe ze meer geld konden verdienen: door bij Starbucks te adverteren! Want veel Gapspijkerbroekendragers hadden ook Starbucks aangevinkt. Persoonlijke informatie is dus handel. De filosoof Schopenhauer zou ons adviseren weg te wezen uit Facebookland. Want waarom worden we verleid om zoveel gegevens überhaupt te delen? Omdat we graag willen laten zien aan anderen hoe leuk onze levens zijn en wat we doen. Maar zegt Schopenhauer: ‘Andermans hoofd is een waardeloze plek om als zetel voor waar geluk te dienen’, Als je je eigenwaarde afhankelijk maakt van de likes van anderen, ben je altijd afhankelijk van wat anderen van je vinden. Er zijn twee houdingen ten aanzien van het delen van gegevens. Sommigen zeggen: ik heb niks te verbergen, ik zet alles online. Anderen zeggen: pas toch op, je bent alleen maar voer voor bedrijven en je rechten zijn niet gewaarborgd. Beide houdingen zijn op zichzelf even legitiem. Waar het om gaat is dat ‘privacy’ een kwestie van regie is. ‘Privé’ is datgene waarvan ik bepaal wie er toegang toe heeft: of het nu gaat om persoonlijke gegevens, medische gegevens of bankgegevens. Zodra je niet weet wat er met je gegevens gebeurt, is er van gewaarborgde privacy geen sprake meer. Dat nu, is het gevaar van Internet: we beseffen ons vaak onvoldoende wat er met onze gegevens gebeurt. Heb jij de regie over jouw persoonlijke gegevens? Weet jij wat er over jou bekend is? En wat zet jij online en wat beschouw jij als privé? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425869 136 2032-12-31T22:00:00+00:00 3966 2013-02-17T22:00:00+00:00 yes no privacy internet social media filosoof https://schooltv.nl/video-item/invloed-van-de-burger-hoe-kun-jij-besluitvorming-beinvloeden 2024-01-04T10:33:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14193.w613.r16-9.88ab31a.webp Invloed van de burger | Hoe kun jij besluitvorming beïnvloeden? In een democratie hebben burgers een belangrijke plaats. Zij zijn de kiezers zonder wie een democratie niet kan bestaan. Daarom is politieke participatie heel belangrijk: stemmen bij verkiezingen van de Tweede Kamer of de gemeenteraad, lidmaatschap politieke partij, demonstreren. Iedereen kan invloed uitoefenen. “Burgers kunnen op diverse manieren invloed uitoefenen op het gemeentelijk beleid. Het makkelijkste is om Raadsleden die daar zitten voor de burgers om die persoonlijk aan te spreken, om daar het contact mee te zoeken. Dat kan, daarnaast is er een mogelijkheid om een burgerinitiatief in te dienen. Verder is er mogelijkheid om bij de verkiezingen een stem uit te brengen, dat is één keer in de vier jaar is dat een mogelijkheid om te participeren. Daarnaast is er een referendum en dat wordt dan uitgeschreven door de gemeenteraad, maar daar kunnen burgers ook aangeven of ze voor of tegen een besluit zijn. En daarnaast hebben we iedere raadsvergadering de mogelijkheid voor burgers om gebruik te maken van het spreekrecht. Dat is bij aanvang van de Raadsvergadering, dan krijgen burgers vijf minuten de tijd om hun idee of om hun vraag op tafel te brengen. Ze krijgen de tijd om een toelichting te geven aan de gemeenteraad. Dus op die manier proberen burgers op het laatste moment nog de gemeenteraad te overtuigen van hun mening. Verstandiger is om in het besluitvormingsproces eerder contact te zoeken met die gemeenteraad, want op moment dat de raadsvergadering begint, heeft iedere fractie hun standpunt bepaald. Ik vind ook dat gemeenteraadsleden, volksvertegenwoordigers, een heel nadrukkelijke taak hebben om de burgers ook op te gaan zoeken. Burgerparticipatie is in mijn ogen het belangrijkste wat er is. Wij zitten daar als volksvertegenwoordiger en het is ook heel erg belangrijk om te weten wat speelt onder het volk.“ “De gemeenteraad komt tot stand na de Verkiezingen. Iedere 4 jaar zijn er verkiezingen, dan kunnen de burgers hun stem uitbrengen op de partijen die meedoen aan de lokale verkiezingen. Op basis van het aantal stemmen wordt bepaald hoe groot de partij wordt. Dan vindt er natuurlijk een proces plaats waarin de coalitie gevormd gaat worden. De coalitie wil zeggen, dat partijen, de grootste partij neemt daartoe het initiatief en die gaat er andere partijen bij zoeken die het beste past bij hun ideeën en op die manier wordt dan toe gewerkt naar een meerderheid in de gemeenteraad. Nou, en als dat proces tot stand is gekomen, als bekend is wie de coalitie gaat vormen, dan gaan de fracties apart van mekaar kijken hoe daar de functies verdeeld gaan worden. Dus als gemeenteraad stellen wij kaders. Die kaders geven wij de wethouders mee en die zorgen voor de uitvoering. De burgemeester is het boegbeeld van de gemeente, ook het uithangbord, hij is de publieke figuur, hij gaat naar de bijeenkomst, hij zoekt de burger op. De Burgemeester is ook de voorzitter van de gemeenteraad, maar de gemeenteraad is het hoogste orgaan van een gemeente. De gemeenteraad wordt in een democratisch proces gekozen middels die verkiezingen één keer in de vier jaar, de gemeenteraad vergadert één keer in de vier weken, van die gemeenteraad is een burgemeester de voorzitter, maar uiteindelijk neemt de gemeenteraad de besluiten, de gemeenteraad is daarmee ook het hoogste orgaan in een gemeente en niet de burgemeester.” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425870 180 2032-12-31T22:00:00+00:00 6996 2013-02-25T22:00:00+00:00 yes no democratie invloed stemmen politiek https://schooltv.nl/video-item/armoede-in-nederland-wat-betekent-het-om-arm-te-zijn-in-nederland 2024-01-04T10:33:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14194.w613.r16-9.1917642.webp Armoede in Nederland | Wat betekent het om arm te zijn in Nederland? Water, voedsel, kleding, huisvesting en gezondheidszorg. Het zijn de primaire levensbehoeften. Als je daar niet in kunt voorzien, dan leef je, volgens de definitie van de Verenigde Naties, in armoede. Bij armoede denken we vaak aan schrijnende beelden van arme mensen en daklozen in het buitenland. Voor velen een ver van mijn bed show. Maar kent Nederland ook armoede? “Nederland kent armoede. Ja. Bij armoede denk je aan kindertjes die op blote voeten de vuilnisbelten afstruinen en kindertjes die geen kleren hebben, en opgezette buikjes hebben in Afrika. Daar denk je aan als je het over armoede hebt. En dat beeld is in Nederland niet van toepassing. Maar armoede is er echt wel.” Wat zeggen de cijfers over armoede in Nederland? Het rapport Armoedesignalement van december 2011 geeft het volgende te zien: in 2010 hadden 1 miljoen mensen 998 euro of minder per maand te besteden. We noemen dit de armoedegrens of het niet-veel-maar-toereikendcriterium. In 2011 stijgt dat aantal met 70.000. De verwachting is dat daar in de loop van 2012 nog eens 55.000 mensen bijkomen. Eind 2012 leven er 1.134.000 miljoen mensen onder de armoedegrens. “Arm zijn in Nederland is niet meer voor je eigen gezin kunnen zorgen. Je kind niet meer naar school kunnen sturen op zijn verjaardag omdat je geen geld hebt om te kunnen trakteren en al helemaal niet om een verjaardagsfeestje te kunnen geven. Altijd maar tweedehands dingetjes moeten scharrelen, daar is niks mis mee, maar op de lange duur met een kapotte wasmachine zitten en geen nieuwe kunnen kopen, armoede is ook sociale armoede, geen contacten meer, geen sociale contacten, niet meer naar je familie op verjaardagen kunnen omdat je nooit iets mee kan nemen of omdat je de reis niet eens kan betalen. Dat is armoede in Nederland, een totaal ander beeld, maar het is er echt. We hebben voedselbanken in ‘t Gooi, we hebben voedselbanken in Wassenaar, het zit echt overal. Het zijn echt niet alleen de achterstandswijken in de grote steden. Allang niet meer.” Als je niet veel hebt, krijg je ondersteuning. In Nederland hebben we een sociaal vangnet. De uitvoering daarvan ligt bij de lokale overheden. “Over het algemeen is het heel goed geregeld in Nederland. Maar waar geen oog voor is, dat is voor die plekken waar het niet goed loopt. Er is een zorgstelsel inderdaad, iedereen kan een uitkering krijgen. Ja, dat kan wel, maar dan moet je ‘m wel krijgen! En dat gebeurt niet altijd. Niet aansluitend, ik bedoel hè: als je een eigen huis hebt, dan zeggen ze “Ga je huis eerst maar verkopen en eerder hoef je niet aan te komen kloppen.” Je wordt van het kastje naar de muur gestuurd voor hulp.Er is gewoon een groep die tussen wal en schip in valt. Het grootste misverstand is wel, dat het allemaal luie donders zijn die niks anders te doen hebben dan met hun luie kont op de bank en een biertje naast zich, en een zak chips naar de televisie kijken, maar dat is dus allang niet meer zo. Wij komen mensen bij ons tegen, de doorsnee van de samenleving. Mensen die goede banen hebben gehad, maar door reorganisatie of een faillissement van een bedrijf gewoon volkomen in de problemen zijn gekomen.” “Ik kreeg te maken met een scheiding wat niet mijn keuze was, maar waardoor ik wel heel erg in de problemen ben gekomen, zowel emotioneel als financieel. Ik werkte en ik werd ziek doordat, ja, de man weg is gegaan. En ik had zo’n jaarcontract, dus dat werd niet verlengd. Dus ik ging naar het UWV, maar dan de ziektewet. Nou, dat is dan maar gebaseerd op een heel klein bedrag waar je van rond moet komen. Soms 10 euro per week of 15 euro per week en daar moest je dan je boodschappen van halen. Nou, dat is geen doen! Ik heb geen auto meer. De auto is weg. Een klein cadeautje voor je kleinkinderen kopen. Dat zit er niet in. De huursubsidie, de toeslagen, die krijg ik nu dit jaar niet meer, want het bleek dat ik vorig jaar teveel heb gehad, omdat er, toen ik huursubsidie ging aanvragen, hebben ze een schatting gemaakt van het inkomen, maar dat bleek dus hoger omdat ik een halfjaar had gewerkt en een halfjaar ziekte-uitkering. Dus ja, dat moet terug. En daarvoor ga ik naar de gemeente toe om te kijken of ik toch in een soort schuld-hulp-lening terecht kan komen.” “Wij kijken niet naar wat voor inkomen iemand heeft, want wij zien dat mensen met een inkomen van netto 5000 euro evengoed in de problemen kunnen komen als iemand met een inkomen van 900 euro per maand. Wij kijken dus naar wat iemand overhoudt aan leefgeld na aftrek van alle vaste lasten. En we kijken dan wel heel strikt naar wat die vaste lasten zijn. Om een voorbeeld te noemen: als iemand autoverzekeringen/wegenbelasting opgeeft, dan willen wij wel weten waar die auto voor nodig is. En of dat zo noodzakelijk is. Een vaste telefoonlijn en één of twee mobiele abonnementen komt er bij ons niet door.” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425871 349 2032-12-31T22:00:00+00:00 21282 2013-02-17T22:00:00+00:00 yes no uitkering armoede Nederland subsidie economie geld https://schooltv.nl/video-item/de-weg-van-het-voedsel-een-kijkje-in-je-lichaam 2024-01-16T16:18:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14195.w613.r16-9.4edea25.webp De weg van het voedsel | Een kijkje in je lichaam Als je iets eet, kauw je erop en maak je het fijn. En als je het dan doorslikt, gaat het via je slokdarm naar je maag. En die zit ongeveer hier. In deze pop kun je heel goed zien hoe je er van binnen uitziet. Al het eten en drinken gaat via je slokdarm, via deze darm, zo, naar je maag toe. Deze even aan de kant. En je maag is de hele tijd in beweging. En zo kneedt hij het eten en drinken tot een dikke soep. Die gaat vervolgens naar je dunne darm, dat is een hele lange slang in je buik die alle fijngemaakte stukjes eten die je lichaam nodig heeft eruit haalt. En die dunne darm die is wel 6,5 meter lang. Let op…. Dit is je dunne darm, maar dan heb je ook nog je dikke darm en die is ook nog eens 1,5 meter lang! Moet je kijken wat een lengte. Dit allemaal zit in je buik. Wauw. En dit is je dikke darm, die ziet er zo uit. Die haalt bijna al het water eruit,zodat je alleen nog maar een dikke brij over houdt. En die komt dan via je poepgat er weer uit, dat zit hier. En het water plas je uit. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425872 136 2032-12-31T22:00:00+00:00 87213 2013-01-30T22:00:00+00:00 yes no darm poep plassen spijsvertering buik https://schooltv.nl/video-item/driedimensionaal-hoe-kan-het-dat-we-in-een-bioscoop-3d-zien 2024-01-04T10:33:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14197.w613.r16-9.8dda38e.webp Driedimensionaal | Hoe kan het dat we in een bioscoop 3D zien? Ja, 3D, dat betekent eigenlijk driedimensionaal. Dat betekent dat je 3 dimensies ziet, namelijk lengte, breedte en diepte. Eigenlijk is dat voor ons onze ogen heel normaal. Neem deze bak popcorn. Je ziet de lengte, de breedte en de diepte. Het probleem is nu een beetje dat ik jullie dat 3D niet goed kan laten zien want jullie kijken gewoon tv, dus jullie zien geen diepte, alleen lengte en breedte. Maar hier, ja hoor daar draait ie, hier draait een echte 3D-film in deze bioscoop. En die komt hiervandaan en daar zorgt Falco voor, want jij bent operateur. Wat doe je als operateur? Als operateur zorg je ervoor dat films heel mooi worden geprojecteerd. Maar als ik nu kijk, ziet het er heel wazig uit. Ja, dat komt doordat je naar 2 verschillende plaatjes zit te kijken. Hoe waziger het beeld, hoe groter het 3D-effect, hoe verder het naar voren komt. Maar zonder bril zie je daar natuurlijk niks van. Maar ik kijk naar twee verschillende plaatjes, leg uit. 2 verschillende projectoren, een voor je linkeroog, een voor je rechteroog, die elk afzonderlijk een plaatje projecteren, waardoor je 3D ziet. Maar dit zijn echt enorme beamers, die allebei een plaatje op dat scherm projecteren. Maar hoe weet mijn linkeroog nou dat het ene plaatje voor mijn linkeroog is en het andere voor mijn rechteroog is? Nou, dat is heel grappig, voor elke lens hebben we een speciaal glaasje zitten, daar kun je ze zien op de tafel. Dit zijn de speciale glaasjes, kun je heel mooi zien hoe het 3D-effect wordt gegenereerd. Hier zie je aan de rechterkant het glaasje dat voor je rechter lens zit. Houd je de bril ervoor, wordt links zwart, zie je het plaatje met je rechteroog. Voor het andere glaasje is het andersom, en zie ik het met m'n linkeroog. Kom eens hier met die camera, dan zet ik de camera even dat brilletje op. Kijk nu eens naar die glaasjes. Nu zie je dus met je rechteroog dat linker glaasje niet, dat wordt zwart en met het linkeroog zie je het rechter glaasje niet dat wordt zwart. En als je hem in het midden houdt, zie je allebei de glaasjes. Dat is het effect, zo bereik je dat. Zitten we nou in de toekomst alle films zo te bekijken? Ik hoop het, Avatar heeft natuurlijk een nieuwe weg ingeslagen op dat gebied, maar er zullen natuurlijk ook gewoon 2D-films blijven uitkomen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425873 178 2032-12-31T22:00:00+00:00 15706 2010-06-09T20:00:00+00:00 yes no diepte bril oog bioscoop lens https://schooltv.nl/video-item/naar-school-in-china-leren-van-elkaar 2024-01-04T10:33:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14198.w613.r16-9.2a35d7d.webp Naar school in China | Leren van elkaar Wauw, het is eigenlijk een soort van ochtendgymnastiek dit. Chinezen vinden het namelijk heel belangrijk dat je in evenwicht bent, dus dat je je in je hoofd goed voelt en in je lichaam goed voelt. Dus dit helpt dan natuurlijk! Ja, daar zitten ze. Ze hebben allemaal hetzelfde aan, wel handig. Hoef je niet na te denken over wat je aandoet tenminste. Wat zijn ze lief, heel rustig! Dat zijn die karakters, schrijven lijkt hier meer op tekenen. Dat is moeilijk. Wat klinkt dat mooi hè? Het is net een soort van muziek. In het Chinees heb je namelijk vier verschillende tonen en dan betekent een woord weer iets heel anders. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425874 86 2032-12-31T22:00:00+00:00 42176 2013-01-30T22:00:00+00:00 yes no China school onderwijs uniform https://schooltv.nl/video-item/privacy-op-internet-bestaat-dat-nog-wel 2024-01-04T10:33:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14199.w613.r16-9.8d305fd.webp Privacy op internet | Bestaat dat nog wel? “Bedrijven gaan behoorlijk ver in het verzamelen van informatie van internetters door webformulieren of door het bijhouden van hun surfgedrag of zoekgedrag, of wat ze doen op sociale netwerken, want heel veel bedrijven vinden het heel erg fijn om te weten wat jouw persoonlijke voorkeuren zijn en wie je bent, waar je woont, wat je doet, hoe oud je bent, man/vrouw. Eh, dus die informatie is heel veel geld waard. En het is heel makkelijk om heel veel informatie binnen te harken. Dus het is voor die bedrijven heel aantrekkelijk om zoveel mogelijk informatie van jou te verzamelen.” “Eén van de grootste voorbeelden van bedrijven die heel veel informatie bij elkaar verzamelen is Facebook, want alles wat jij op Facebook doet, alle dingen die jij deelt, de foto’s die je deelt, dingen die je met je vrienden deelt, deel je niet alleen met je vrienden, maar ook met Facebook zelf. En informatie is voor Facebook heel veel geld waard, want Facebook gebruikt dat om een profiel van jou te maken en op basis van dat profiel advertentieruimte te verkopen aan adverteerders. Dus ze zeggen van: “nou, deze persoon is heel erg geïnteresseerd in een bepaalde sport of bepaald genre van films en adverteerders betalen dan heel graag om gerichte advertenties aan jou te kunnen laten zien.” Advertenties zijn dus gericht op mijn specifieke wensen. Maar wát weet Facebook eigenlijk allemaal van mij? “Nou, ik heb een Facebook-account en ik vraag me dus af: “wat weet Facebook allemaal van mij?” en dat kan je heel makkelijk opzoeken op Facebook, dat noemen ze het “downloaden van je persoonlijk archief” en dan kan je via je accountinstellingen klikken op de link “een kopie downloaden van je Facebook-gegevens” en dan moet je niet op de grote groene knop drukken met “begin mijn archief”, maar ergens helemaal onderaan klikken op “een uitgebreid archief”. Dus het is een overzicht van alle informatie die Facebook over jou heeft opgeslagen, waaronder bijvoorbeeld een adresboek met allerlei gegevens van mensen die volgens Facebook die ik ken, en dat zijn niet mijn Facebookvrienden, maar dat zijn mensen uit mijn e-mailadresboek en ook mensen uit mijn telefoonadresboek, want ik heb ook een Facebook-app geïnstalleerd en Facebook heeft via die app kunnen kijken op mijn telefoon wie er allemaal in mijn telefoonlijst staan. En wat verder nog wel leuk is, hier zie je dus al je gegevens over sessies, dus wanneer je bent ingelogd, wanneer je bent uitgelogd, hoe lang je op Facebook zat, maar ook bijvoorbeeld met wat voor browser of vanaf wat voor computer, dus “was het vanaf je telefoon?” of “was het vanaf je MacBook?”, of “was het vanaf je iPad of je normale pc?”, dat zijn allemaal gegevens die ook worden opgeslagen. Dat is niet strafbaar, want ja, je hebt Facebook daar toestemming voor gegeven toen je je aanmeldde voor Facebook.” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425875 156 2032-12-31T22:00:00+00:00 9038 2013-02-17T22:00:00+00:00 yes no privacy internet social media https://schooltv.nl/video-item/het-poeplied-een-liedje-over-poepen 2024-01-04T10:33:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14200.w613.r16-9.c2051d5.webp Het poeplied | Een liedje over poepen Soms dan eet je wat, bijvoorbeeld bij je oom. Een visje met patat, een appeltaart met room. Dan is de vis niet goed je kon hem niet meer eten. Waardoor je heel erg moet, je laat ook telkens scheten. Je maag maakt rondjes in je lijf, op en neer, heen en weer. Je buik wordt boller tot hij bijna knapt. Je kunt niet anders dan doen zachtjes roepen: ik moet verschrikkelijk poepen. Elk jaar gaan we weg lekker met de tent maar poepen op de camping dat zijn we niet gewend. Dagenlang probeer je het en de plas die wil wel stromen maar hoe graag je het ook wil, je drol die wil niet komen. Je maag maakt rondjes in je lijf, op en neer, heen en weer. Je buik wordt boller tot hij bijna knapt. Je kunt niet anders dan doen dan hard gaan roepen: ik moet verschrikkelijk poepen. Ik moet verschrikkelijk poepen. Je buik wordt boller tot hij bijna knapt. Je kunt niet anders dan doen dan heel hard roepen: ik moet verschrikkelijk poepen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425876 93 2032-12-31T22:00:00+00:00 30577 2013-01-21T22:00:00+00:00 yes no poep plassen toilet https://schooltv.nl/video-item/hoe-moet-je-poepen-uitleg-van-de-poepdokter 2024-01-04T10:33:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14201.w613.r16-9.b7d2775.webp Hoe moet je poepen? | Uitleg van de poepdokter Dokter: “Ah Fahd!” Fahd: ”Hoe komt het nou dat ik niet naar de wc kon?” Dokter: “Dat is niet zo’n makkelijke vraag die je me stelt omdat er een heleboel dingen zijn die daar mee te maken hebben. Het is natuurlijk ook heel belangrijk hoe de houding is dat je moet poepen. Laat ik je even zien. Want je kan je voorstellen dat kinderen, als die niet met hun voeten op de grond komen, dan is dat natuurlijk ontzettend lastig poepen want hoe geef je nou de goede druk. Dus het is belangrijk dat je je voeten op de grond zet. Soms kan je een stoeltje gebruiken of een paar stripboeken die je eronder legt dat je lekker zit. En dan neem je de goede houding aan. En dan probeer je je buikspieren aan te spannen terwijl je je bilspieren ontspant. Fahd: “Waarom stinkt poep eigenlijk?” Dokter: “Poep bestaat voor het grootste gedeelte uit water maar ook uit een heleboel bacteriën. Bacteriën, dat zijn van die kleine beestjes, hele kleine beestjes die je alleen onder de microscoop kunt zien en die bacteriën die zorgen ervoor dat het zo gaat stinken. Een echte rottingslucht. Fahd: “Oké..” “Je hebt ook wel eens dat je dunne poep hebt. Hoe zit dat dan?” Dokter: Dunne poep, dat heet ook wel diarree. En dat betekent, dat normaal gesproken zorgt de dikke darm dat al het water uit de darm wordt gehaald en daarom heb je een gevormde dikke drol, een dikke poep heb je dan. Maar als dat nou niet gebeurt en het water blijft in de dikke darm staan dan heb je juist last van diarree. En normaal gesproken poep je drie ik week tot drie keer per dag. Maar bij diarree heb je de hele dag van die water dunne poep, dan kan je het water in de wc zien vallen en dat is soms wel tien tot twintig keer per dag. Fahd: “Ik hoop dat ik geen diarree krijg." https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425877 91 2032-12-31T22:00:00+00:00 29312 2013-01-21T22:00:00+00:00 yes no dokter poep bil https://schooltv.nl/video-item/de-dassenopvang-voor-verzwakte-dassen 2024-01-04T10:33:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14202.w613.r16-9.466bdf6.webp De dassenopvang | Voor verzwakte dassen Dassenverzorger: “Dit is het buitenverblijf van de dassen dus hier kunnen ze naar hartenlust spelen en op zoek naar hun voedsel en in bad kunnen ze ook. En poepen als ze willen, graven ze een kuiltje.” Fahd: “Ik dacht zo dat dassen nachtdieren waren?" Dassenverzorger: “Dat zijn het ook in Nederland. Maar dat komt niet zo zeer dat ze dat graag zelf willen maar omdat overdag zijn er zo veel auto’s. En de belangrijkste doodsoorzaak bij dassen is autoverkeer, of wordt doodgereden. En ‘s nachts heb je in ieder geval minder verkeer en mensen die gaan veel uit met honden, laten ze uit en vroeger was de mens de grootste vijand van de das dus daar zijn ze ook bang voor als ze hem al ruiken zijn ze bang. Dus ’s nachts zijn er veel minder mensen buiten dus dat is een reden waarom ze vooral ‘s nachts naar buiten komen. En ze eten heel veel regenwormen en regenwormen komen 's avonds als de zon onder is en het niet te heet en niet te droog is komen ze boven de grond om zelf ook voedsel te zoeken en dan kunnen die dassen ze zo oplepelen." Fahd: “Oké. Dus ze eten kastanjes, wat nog meer? Dassenverzorger: “Eikels, maïs, paddenstoelen, vooral regenwormen, slakken, mollen, muizen, ratten, egels." Fahd: “Oké. Het zijn dus eigenlijk een beetje alleseters?" Dassenverzorger: “Ja, maar het grootste deel van de tijd wormen, alleen als dat er niet is gaan ze naar die andere dingen uitkijken.” Fahd: “Wat geef je hem?” Dassenverzorger: “Tamme kastanjes. Die zouden ze buiten ook eten nu." Fahd: “Ja?” Dassenverzorger: “Of eikels en beukennootjes, paddenstoelen eten ze ook.” Fahd: “Ah.. wat leuk. Maar het lijkt wel een soort kamer!” Dassenverzorger: “Ja, dat klopt. De dassen hebben in zo’n burcht hebben ze heel veel kamers, verschillende kamers ook voor verschillende doelen. Het is een soort verzamelkamer waar ze allemaal gezellig bij mekaar zitten voordat ze naar buiten gaan of een kamer waar ze de jongen in geboren laten worden of een kamer waar ze gezamenlijk slapen als paar. En het leukste is dat ze dus enorm veel gangenstelsels en kamers maken zo diep de grond in dat op een begeven moment zelfs de ventilatie een probleem wordt.”   Fahd: “Ehh.. Ventilatie waarvoor?” Dassenverzorger: “Voor frisse lucht. Als er geen grondwater is kunnen ze heel diep gaan. En dan wordt de ventilatie op het laatst zelfs een probleem. Dus dan worden er aparte ventilatieschachten loodrecht omhoog gegraven. Het grijpt zich aan de achterwand vast en dan als hij bijna boven is, hoe hij dat weet, weet ik ook niet, gaat hij buiten om maakt hij met een pootje een gaatje erin en dan gaat het ventileren. Net als wij airco hebben. Fahd: “Oja.” Dassenverzorger: “Of een raam open kunnen zetten. Als hij onder de grond zit, 6 meter diep. Fahd: “Ja.” Dassenverzorger: “Allemaal lange gangen, kilometers lange gangen waar al die kamers. Ja, op een begeven moment is ventilatie dan een probleem. Fahd: “Ja, precies. Er moet dan natuurlijk wel lucht binnen stromen. En hoe lang doen ze hierover om dit zeg maar helemaal.. ” Dassenverzorger: “Eigenlijk is een burcht van een das nooit af, dus die wonen duizenden jaren, generatie op generatie, op dezelfde plek en graven die burcht steeds verder uit. Maar er zijn natuurlijk ook wel eens momenten dat er een enorme regenbui is en dan spoelt er weer grond terug in. Of er stort wel eens wat in of een boom waait om met wortel en al en dan is het hele dak van de kamer af en dan moeten ze opnieuw graven. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425878 180 2032-12-31T22:00:00+00:00 2997 2013-01-21T22:00:00+00:00 yes no opvang das zoogdier https://schooltv.nl/video-item/de-wet-bescherming-persoonsgegevens-pas-op-met-wat-je-deelt 2024-01-04T10:33:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14203.w613.r16-9.c352cc6.webp De Wet bescherming persoonsgegevens | Pas op met wat je deelt Privacy: de persoonlijke vrijheid en het recht om geen last te hebben van andere mensen. Dat is bij wet geregeld. Maar hoe goed wordt onze privacy beschermd? De overheid vindt de bescherming van onze privacy belangrijk. Dat staat ook in artikel 10 van de grondwet: de Wet bescherming persoonsgegevens. Iedereen heeft recht op privacy. De overheid mag persoonlijke gegevens van iemand niet zomaar gebruiken. Iedereen heeft er recht op om te zien wat er over hem is vastgelegd en kan deze gegevens laten veranderen als ze niet juist zijn. Het College bescherming persoonsgegevens ziet er op toe dat deze wet gehandhaafd wordt. “Kort gezegd Privacypolitie. Wij zien toe op de naleving van bepalingen in de Wet die proberen persoonsgegevens te beschermen en kunnen dus als het ware met zwaailichten bij organisaties binnenkomen en databases in beslag nemen, en onderzoeken, we kijken of het allemaal wel mag wat daar verzameld is en verwerkt. De bevoegdheid die wij hebben is het opleggen van een last onder dwangsom, en dat betekent het laten zien van een ‘gele kaart’, in voetbaltermen gesproken. Dus, u doet iets wat niet mag, u krijgt een bepaalde termijn om daarmee op te houden en als we vervolgens vaststellen na verloop van die termijn dat u er nog steeds mee doorgegaan bent, dan stellen wij een dwangsom vast die dan verschuldigd is.” De belangrijkste technologische ontwikkeling van de afgelopen jaren is de digitalisering. We noemen dat ook wel de digitale revolutie. De invloed van hiervan is groot. Je kunt via Facebook een revolutie starten, via Twitter de wereld van informatie voorzien, beroemd worden via YouTube. Het maken en plaatsen van foto’s op internet is een kwestie van een paar keer klikken. Maar mag dit eigenlijk wel volgens de Wet bescherming persoonsgegevens? “De wet zegt dat je niet foto’s van een ander op internet mag plaatsen, dan nadat je van die ander daarvoor toestemming hebt gekregen. Dus het is niet zo, dat als je een foto maakt van een vriendinnetje of een vriendje halfbloot of dronken, dat je die zomaar op internet mag zetten. Ik zou zeggen: ga naar dat vriendje of vriendinnetje toe en zeg “houd op met die onzin!”, “kom eerst even bij mij langs”. Het tweede wat je zelf kunt doen, echt zelf kunt doen, is uiteindelijk naar de rechter gaan en zeggen: “dit mag niet, ik wil dat u dit verbiedt” en iedere dag dat de foto er niet af is, is het vriendje of vriendinnetje honderden euro’s kwijt, verschuldigd. Tenslotte zou je als je het structureel doet, als iemand echt heel regelmatig heel veel foto’s van heel veel mensen onrechtmatig er op internet zet, ja, dan zijn wij zeg maar aan zet om daar iets aan te doen. En dan kunnen we zo iemand ik zeg maar een gele kaart geven en zeggen: “Als u daar niet heel snel mee ophoudt, bent u een dwangsom aan ons verschuldigd”. “We zijn opgetreden tegen een site: “beoordeel uw leraar” heette die. Kijk: op het schoolplein roddel je over de leraren en zegt “die kan geen orde houden” of “hij stinkt uit zijn mond”, dat is in die kleine setting gebeurt dat en is dat doodnormaal. Maar als je die setting op internet zet en dus alle kinderen de mogelijkheid geeft, alle leerlingen de mogelijkheid geeft om in Groningen op zoek te gaan naar leraren die zich niet helemaal gedragen of die geen orde kunnen houden, dan betekent het dat zo iemand met een soort stempel op zijn of haar hoofd door het leven gaat. Is niet nodig, is nou ja, voor de betrokkenen buitengewoon nadelig en is dus in de afweging niet fatsoenlijk en die site hebben we gewijzigd zodanig dat de leerlingen van de concrete school daar wel op konden, de leraren overigens ook en die kon daar vervolgens correcties op plaatsen, maar dat niet de hele wereld overal en altijd mee kijkt naar de roddel op het schoolplein op internet.” Maar hoe goed de privacywetgeving ook geregeld is en ervoor zorgt dat anderen niets over jou online plaatsen… zelf zal je ook op moeten letten. Belangrijk voor nu maar ook voor je toekomst! “Hoeveel mensen laat je toe op jouw Facebookpagina? Welke dingen zet je daar neer? Foto’s van dronken mensen op internet plaatsen kan ter eeuwige tijden weer tevoorschijn gehaald worden en dan solliciteer je ergens met de beste bedoelingen van de wereld, al jaren geen druppel alcohol meer aangeraakt, en dan komt er plotseling zo’n foto tevoorschijn van een starnakel bezopen type en de werkgever zegt: “bekijk het maar, ik neem je niet!”. En dus is het: de primaire verantwoordelijkheid ligt bij de terughoudendheid waarmee je zelf met het medium internet echt omspringt en ik zou wensen, dat iedereen zich daar veel bewuster van is dan nu het geval is, omdat je het later als een boemerang tegengeworpen kunt krijgen met alle akelige gevolgen van werkeloosheid of beoordelingen van dien." https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425879 349 2032-12-31T22:00:00+00:00 3172 2013-02-17T22:00:00+00:00 yes no roddelen internet media privacy https://schooltv.nl/video-item/de-lichtreactie-het-eerste-deel-van-de-fotosynthese 2024-01-04T10:33:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14204.w613.r16-9.b335c80.webp De lichtreactie | Het eerste deel van de fotosynthese Fotosynthese, ook wel koolstofassimilatie genoemd, vindt plaats in plantencellen die bladgroenkorrels bevatten. Dit zijn met name de cellen in de bladeren. Een bladgroenkorrel heeft een buitenmembraan en een binnenmembraan. Het vocht aan de binnenkant wordt het stroma genoemd en in het stroma zitten de thylakoïden. Elke bladgroenkorrel kan 10 tot 100 van die gestapelde thylakoïden bevatten. Thylakoïden zijn membraanachtige structuren met daarbinnen een vloeistof, het lumen. In het membraan van zo’n thylacoid vindt het eerste deel van de fotosynthese plaatst: de lichtreactie. De energie van het licht valt op een pigmentmolecuul, zoals chlorofyl. Deze energie wordt als chemische energie opgenomen door elektronen. De negatief geladen elektronen worden in een aantal stappen overgedragen aan de elektronenacceptor NADPH. Het pigmentmolecuul blijft achter met een positieve lading. De afgestane elektronen worden vervangen door energiearme elektronen uit watermoleculen. Het pigmentmolecuul kan zo opnieuw de energie uit zonlicht absorberen. Bij deze reactie wordt water gesplitst in waterstofionen en zuurstof. Een NADP molecuul neemt naast elektronen ook een waterstofion uit het stroma op waardoor er NADPH ontstaat. De elektronen worden via verschillende elektronendragers doorgegeven van fotosysteem 2 naar fotosysteem 1. Tijdens het transport geven de elektronen beetje bij beetje hun energie af. Deze energie wordt gebruikt om H+-ionen actief door het membraan te transporteren. In het lumen van de bladgroenkorrel ontstaat hierdoor een overschot aan waterstof ionen. Via ATP syntase gaan de waterstofionen naar het stroma. De energie die hierbij vrijkomt wordt gebruikt om Adenosine di fosfaat, ADP, om te zetten in Adenosine tri fosfaat of ATP De lichtenergie wordt vastgelegd in de energiedragende stoffen NADPH en ATP. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425880 146 2032-12-31T22:00:00+00:00 9191 2012-12-17T22:00:00+00:00 yes no fotosynthese plant energie reactie zon cel https://schooltv.nl/video-item/het-is-kerstfeest-kerstlied-uit-huisje-boompje-beestje 2024-01-04T10:33:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14205.w613.r16-9.1d59889.webp Het is kerstfeest | Kerstlied uit Huisje, Boompje, Beestje Op weg door de sneeuw Overal lichtjes in ieder huis Mijn vader die wacht, met warme chocomel, bijna thuis Wie koud of alleen is, ik heb een idee Ik neem jullie allemaal mee Het is kerstfeest, het heerlijkste feest van het jaar. Iedereen hoort bij elkaar. Onder de boom liggen pakjes, het eten staat klaar. Stel je eens voor dat je zonder familie de kou in moet. Dan is het in eens alsof iedere ruzie er niets toe doet. Ik zeg overal vrede, is dat een idee. Wie doet er allemaal mee. Het is kerstfeest, het heerlijkste feest van het jaar. Iedereen hoort bij elkaar. Onder de boom liggen pakjes, het eten staat klaar. Kerstfeest, het heerlijkste feest van het jaar. Iedereen hoort bij elkaar. Ik wil het hele jaar kerstfeest, was het maar waar. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425881 136 2032-12-31T22:00:00+00:00 32679 2012-12-12T01:00:00+00:00 yes no liedje kerst sneeuw licht https://schooltv.nl/video-item/robin-en-de-zon-een-prentenboek-over-heimwee 2024-01-04T10:33:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14206.w613.r16-9.7bed4f6.webp Robin en de zon | Een prentenboek over heimwee Robin gaat op reis. Niet met mama, niet met papa, niet met zusje Suze, maar met zijn vriendje Alexander en de moeder van Alexander. En Knor natuurlijk! “Zul je lief zijn?”, vraag mama. “Hoe lief?”, vraagt Robin. “Net zo lief als altijd.”Alexander klimt op alle banken en hangt met één hand aan het rek met de koffers. Soms ploft hij op de grond. Robin is lief, want dat heeft hij beloofd. Ze gaan 3 nachtjes logeren in een vakantiehuis en dat vakantiehuis staat vlakbij de zee. Robin en Alexander spelen de hele dag in het water en bouwen zandkastelen. Knor is de ridder van het kasteel. Aan het einde van de dag is Robin vreselijk moe. Op de slaapkamer danst Alexander op zijn bed. Hij schreeuwt, lacht, springt, ploft en valt in slaap, woeps…zomaar. Zijn moeder stopt hem onder de dekens. Dan komt ze op de rand van Robins bed zitten.”Gaat het goed met je?”, vraagt ze. “Ja hoor”, zegt Robin. Robin doet zijn ogen dicht, het helpt niet. Robin weet het opeens heel zeker: hij kan hier niet slapen. Vandaag niet, morgen niet en alle drie de nachten niet. Hij roept de moeder van Alexander. “Ik kan niet slapen!”, zegt hij.”Weet je wat?, zegt de moeder van Alexander, “ik ga je mama bellen. Ik ga haar vragen of ze morgen naar ons toe kan komen”. “Echt?”, vraagt Robin. “Ja, dat hebben we zo afgesproken. Als jij hier niet kan slapen, komt mama je morgen ophalen.” Robin kan nog steeds niet slapen. Maar dat geeft niet, hij gaat gewoon liggen wachten tot mama komt. De volgende ochtend gebeurt er iets geks, Robin wordt wakker. Hoe kan dat nou? Hij was niet eens in slaap gevallen! Dan gaan ze weer naar het strand. Robin gaat naast de moeder van Alexander wachten totdat zijn mama er is. Maar Alexander speelt zo leuk dat Robin niet kan blijven zitten. Samen springen ze over de golven heen en schreeuwen ze, juichen ze en lachen ze. Zo vrolijk, dat ze helemaal niet zien dat er heel in de verte iemand over het strand naar hen toe komt lopen. Iemand met een baby’tje op haar arm, dat begint te kraaien als ze haar broertje ziet. Haar broertje Robin. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425882 156 2032-12-31T22:00:00+00:00 10552 2013-01-29T22:00:00+00:00 yes no prentenboek vakantie familie voorlezen https://schooltv.nl/video-item/fotosynthese-de-lichtreactie-en-de-donkerreactie 2024-01-16T15:57:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14207.w613.r16-9.679e7e5.webp Fotosynthese | De lichtreactie en de donkerreactie Fotosynthese, ook wel koolstofassimilatie genoemd, vindt plaats in plantencellen die bladgroenkorrels bevatten. Dit zijn met name de cellen in de bladeren. Een bladgroenkorrel heeft een buitenmembraan en een binnenmembraan [in beeld] Het vocht aan de binnenkant wordt het stroma genoemd en in het stroma zitten de thylakoïden. Elke bladgroenkorrel kan 10 tot 100 van die gestapelde thylakoïden bevatten. Thylakoïden zijn membraanachtige structuren met daarbinnen een vloeistof, het lumen. In het membraan van zo’n thylacoid vindt het eerste deel van de fotosynthese plaatst: de lichtreactie. De energie van het licht valt op een pigmentmolecuul, zoals chlorofyl. Deze energie wordt als chemische energie opgenomen door elektronen. De negatief geladen elektronen worden in een aantal stappen overgedragen aan de elektronenacceptor NADPH. Het pigmentmolecuul blijft achter met een positieve lading. De afgestane elektronen worden vervangen door energiearme elektronen uit watermoleculen. Het pigmentmolecuul kan zo opnieuw de energie uit zonlicht absorberen. Bij deze reactie wordt water gesplitst in waterstofionen en zuurstof. Een NADP molecuul neemt naast elektronen ook een waterstofion uit het stroma op waardoor er NADPH ontstaat. De elektronen worden via verschillende elektronendragers doorgegeven van fotosysteem 2 naar fotosysteem 1. Tijdens het transport geven de elektronen beetje bij beetje hun energie afgeven. Deze energie wordt gebruikt om H+-ionen actief door het membraan te transporteren. In het lumen van de bladgroenkorrel ontstaat hierdoor een overschot aan waterstof ionen. Via ATP synthetase gaan de waterstofionen naar het stroma. De energie die hierbij vrijkomt wordt gebruikt om Adenosine di fosfaat, ADP om te zetten in Adenosine tri fosfaat of ATP De lichtenergie wordt vastgelegd in de energiedragende stoffen NADPH en ATP. Deze worden gebruik in de donkerreactie waarbij glucose wordt gevormd. Het tweede deel van de fotosynthese is de donkerreactie [in beeld]. Deze wordt ook wel de calvincyclus genoemd. De tijdens de lichtreactie gevormde ATP en NADPH worden in de donkerreactie gebruikt om glucose te vormen. De donkerreactie vindt plaats in het stroma. Hier volgen verschillende reacties elkaar op, waardoor er een soort cyclische keten van reacties ontstaan. Deze cyclus is vernoemd naar de ontdekker: Calvin. De Calvincyclus verloopt in een aantal stappen. De eerste stap is de fixatie (het vastleggen) van koolstof door de aanwezigheid van de stof ribulose 1,5-difosfaat [rubisco]. [RuBP – 5C  6C en splitst gelijk in 2x 3C] De gevormde carboxylgroep van het 3-fosfoglyceraat wordt door NADPH gereduceerd tot glyceraldehyde 3-fosfaat (G3P). Voor dit proces wordt de nodige energie geleverd door ATP. Het grootste deel van het gevormde glyceraldehyde 3-fosfaat wordt via een complexe reactiereeks terug omgezet in ribulose 1,5-disfosfaat [rubisco], waardoor de cyclus gesloten is. Hierbij wordt er weer energie verbruikt die geleverd wordt door ATP. Na zes omlopen wordt er één molecuul glucose gevormd. In de lichtreactie wordt dus de energie geleverd, die in de donkerreactie wordt gebruikt om glucose te maken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425883 266 2032-12-31T22:00:00+00:00 47610 2012-12-17T22:00:00+00:00 yes no energie plant glucose licht zon fotosynthese https://schooltv.nl/video-item/hoe-ziet-een-dassenburcht-eruit-een-huis-onder-de-grond 2024-01-16T16:01:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14208.w613.r16-9.bf19408.webp Hoe ziet een dassenburcht eruit? | Een huis onder de grond Fahd: “Dassen leven toch in het bos? Maar hoe ziet zo’n dassenburcht er eigenlijk uit?” Dassenverzorger: “Ho, pas op! Voorzichtig. Je was bijna in een hol getrapt en hier kun je ook wegzakken trouwens.” Fahd: “Wat voor hol?” Dassenverzorger: “Een oud dassenhol.” Fahd: “Is dit een dassenburcht?” Dassenverzorger: “Ja. Dit allemaal. Deze is dan niet echt in gebruik maar daar meer naar boven toe wel. Maar hier is de rest van de burcht. Moet je kijken.” Fahd: “Wauw.. Hoe weet je nou of dit nou een bewoond hol is?” Dassenverzorger: “Nou dat kun je heel goed zien, er is vannacht heel veel grond uitgewerkt hier zie je zijn teen en voetafdrukken nog staan. En hij verliest ook als hij zich uitschut na het graven heel vaak niet alleen zand maar ook wel een haar die links en rechts los zit. Hier zie je een dassenhaar, is best lang, kijk zo lang. En die werden vroeger gebruikt om scheerkwasten van te maken.” Fahd: “Oja, kunnen ze ons nu ook horen?” Dassenverzorger: “Als hij niet te diep zit, want ze kunnen hier, kijk het water is daar pas, ze kunnen hier dus een meter of 2, 3, 4 makkelijk diep zitten. En dan langs allerlei bochten en gangen. Dus het hangt er van af. Maar als hij dicht bij deze uitgang een kamer heeft dan hoort hij ons en is hij wakker." Fahd: “Maar hij kan ons wel ruiken?” Dassenverzorger: “Hij kan ons ruiken, als de wind daarin is dan zijn ze nu allemaal.. “snif” “snif” “snif”. Fahd: “Aan het snuffelen.” Dassenverzorger: “En dan zijn ze waakzaam. Hier heb je weer en hol, zie. Een hele bult zand er uit. Hier heb je er nog een. Fahd: “Hé, maar wat is dit dan?” Dassenverzorger: “Dat is beddengoed.” Fahd: “Beddengoed?” Dassenverzorger: “Het is daar naar buiten gebracht, zie je dat? Liggen ook nog restjes. Het is hier gewoon te drogen gelegd twee hopen. En dan gaat het vannacht weer mee naar binnen.” Fahd: “Oké.” Dassenverzorger: “Het is een beetje dampig natuurlijk daar onder in de grond hè?” Fahd: “Een soort dekbedje?” Dassenverzorger: “Ja, luchten.” Fahd: “Wat leuk!” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425884 103 2032-12-31T22:00:00+00:00 10596 2013-01-21T22:00:00+00:00 yes no graven das gang https://schooltv.nl/video-item/de-cookie-wet-ter-bescherming-van-je-privacy 2024-01-04T10:33:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14209.w613.r16-9.629b500.webp De cookie-wet | Ter bescherming van je privacy Steeds meer informatie wordt via internet uitgewisseld. Hoe bescherm je je privé-gegevens. “Nou, er zijn volgens mij drie dingen die je kunt doen om je privacy online te beschermen, eh: het eerste is heel erg kritisch zijn of heel erg goed nadenken over wat je zelf allemaal online zet. Een tweede ding wat je kan doen is: kritisch zijn op bedrijven die informatie van jou vragen, dus stel je voor: je meldt je aan voor iets, je moet een formulier invullen en daar moet je allerlei informatie invullen waarvan je denkt van “nou, dat is helemaal niet nodig dat ik dit invul”, dan kan je gewoon naar het bedrijf mailen en zeggen van: “nou, wat jullie nou vragen in het formulier is helemaal niet nodig, ik ga het niet invullen en anders dien ik een klacht in bijvoorbeeld bij het College Bescherming Persoonsgegevens”, Een derde ding wat je kan doen is je eigen informatie heel goed beveiligen, dus gewoon zorgen, dat je goede sterke wachtwoorden hebt, dat je niet hetzelfde wachtwoord gebruikt voor allerlei verschillende accounts, dat je een goede virusscanner hebt, dat je je software goed update, want zo kan je voorkomen dat er anderen ongewenst toegang krijgen tot jouw informatie en informatie van jou stelen, en dat het op die manier openbaar wordt.” De overheid probeert er met de cookie-wet voor te zorgen dat websites niet zonder toestemming informatie van de bezoeker krijgt. “De nieuwe cookie-wet zegt eigenlijk twee dingen: alle websites plaatsen cookies en dan heb je functionele cookies die nodig zijn voor het functioneren van de website, maar je hebt ook cookies die informatie over bezoekers verzamelen. Die wet zegt: in de eerste plaats moet je bezoekers informeren over de cookies die je plaatst, dus zeggen van: “nou, oké, welkom op onze website, wij plaatsen de volgende cookies”. En het tweede ding is, dat bezoekers dat vervolgens ook moeten kunnen accepteren of niet. Dus bezoekers moeten zeggen van “oké, hier ga ik mee akkoord” of je gaat er niet mee akkoord. …wat je nu wel ziet met die Cookie-wet is dat dat er websites zijn, een voorbeeld is Fok.nl, een bekend forum die zegt tegen bezoekers van: “nou, wij plaatsen cookies, accepteer je dat?”. En als je zegt “nee, dat accepteer ik niet”, dan zeggen ze: “dan mag je onze site niet bezoeken”. En dat is natuurlijk niet de bedoeling. En dat principe zie je natuurlijk veel vaker terug in dingen zoals algemene voorwaarden, bijvoorbeeld van Facebook of iTunes of Apple producten in het algemeen, dat je enorme lappen tekst krijgt met allerlei dingen die die software kan doen en dat heb je maar te accepteren. Als je het niet accepteert, mag je het niet installeren. Apps op je telefoon is ook precies hetzelfde verhaal, die vragen toestemming om bijvoorbeeld jouw adresboek in te mogen zien of om toegang te krijgen tot je camera, en om die app te kunnen installeren moet je die toestemming geven. Geef je die toestemming niet, dan mag je de app niet hebben. In principe zou je op het internet dus geen foto’s moeten kunnen vinden waarvoor je zelf geen toestemming tot het plaatsen hebt gegeven. Maar wat doe je als dat wel gebeurt? Het is heel moeilijk om privégegevens te laten verwijderen, het hangt er ook heel erg van af waar je gegevens staan, op moment dat je een foto plaatst op Facebook en je verwijdert die, die kan je zelf weer verwijderen, dat betekent niet, dat die foto ook echt is gewist van de surfers van de computers van Facebook zelf. Er zijn voorbeelden bekend waarbij het nog jaren later bleek dat die foto’s daar stonden. Maar het betekent wel, dat die foto’s niet meer toegankelijk zijn voor anderen, dus dat kan, dat heb je zelf in de hand. Maar Twitter bijvoorbeeld: op moment dat jij een foto twittert en er wordt geretweet door anderen en dan is het ontzettend moeilijk om die tweets van andere personen te laten verwijderen, dan zou je naar Twitter moeten gaan en zeggen van: “ik wil dat je dit verwijdert”. Maar dan zegt Twitter tegen jou: “daar moet je wel een ontiegelijk goede reden voor hebben” en eigenlijk ook nog eens een keertje juridisch onderbouwd, dus je moet echt met een bevel komen van “nou, de wet zegt dat jullie deze dingen moeten verwijderen”, want twitter gaat natuurlijk niet zomaar op verzoek van iedereen allerlei tweets verwijderen. Dus het is ontzettend moeilijk als er bepaalde informatie eenmaal op internet staat om die ook weer verwijderd te krijgen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425885 233 2032-12-31T22:00:00+00:00 5294 2013-03-05T22:00:00+00:00 yes no privacy social media cookie internet media https://schooltv.nl/video-item/recht-op-vrije-tijd-kamperen-werd-populair 2024-01-04T10:33:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14210.w613.r16-9.4166572.webp Recht op vrije tijd | Kamperen werd populair Officiële vrije tijd kennen we pas vanaf begin vorige eeuw. Pas in 1919 regelt de nieuwe arbeidswet een 8-urige werkdag, de vrije zaterdagmiddag en de vrije zondag. Zodat iedereen vanaf die tijd het recht heeft te genieten van vrije tijd en de natuur. Dan ontstaat ook commerciële exploitatie van vrije tijd. Na de Tweede Wereldoorlog ontdekken we met z'n allen het kamperen. Ook de jeugd. Polygoon 1946 Nu de zomer is aangebroken, trekken weer duizenden jongens en meisjes uit de grote steden het land in, de vrije natuur tegemoet. Op de plaatsen waar zij hun tenten opslaan, ontbreekt meestal elke leiding. Niemand beseft zijn verantwoordelijkheid. En dit alles leidt tot vandalisme en verwildering. De overheid gaat ook de vrijetijdsbesteding in Nederland strak ordenen en plannen, door bijvoorbeeld recreatiegebieden aan te leggen en campingterreinen aan te wijzen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425886 68 2032-12-31T22:00:00+00:00 5087 2013-06-11T20:00:00+00:00 yes no toerisme kamperen recreatie https://schooltv.nl/video-item/toerisme-op-schouwen-duivenland-hoe-bereid-je-je-voor-op-de-stroom-jongeren-in-de-zomer 2024-01-04T10:33:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14211.w613.r16-9.cb597fa.webp Toerisme op Schouwen-Duivenland | Hoe bereid je je voor op de stroom jongeren in de zomer? In Renesse probeert camping eigenaar Gerard Cobussen (camping eigenaar) zoveel mogelijk klanten te trekken. Cobussen: Zo hebben wij besloten om ons in het hoogseizoen als start alleen op de jeugd te richten. Dus nou is eigenlijk alles, dus deze kant en die kant wat vroeger eigenlijk alleen het jeugdveld was, zijn allemaal jongeren gedurende 8 weken. “Hij is hier los. Ja. Dat is weer een mooitje hoor.” Cobussen: Dat is onze doelgroep. Daar moeten wij onze centen mee verdienen. Daar moeten wij ons hard voor maken. Dus daar moet je je uiterste best voor doen om die gasten het zo goed mogelijk naar de zin te maken. Uiteindelijk er toe leidend dat ze na een week zeggen, kamperen, van we hebben het reuze gehad hier en we kunnen het iedereen aanraden. Gertjan de Bree, campingmedewerker tevens schoonzoon De Bree: Je wilt toch elk jaar wel weer wat investeren om het voor de jeugd ook weer zo aantrekkelijk mogelijk te maken. Want ja als je altijd maar hetzelfde blijft ja dan op een gegeven moment ga je achter lopen. Mensen komen aan op de camping, het eerst wat ze zien dadelijk is natuurlijk de palmbomen. 'Kijk eens.. is dat wat!' Die er hoog bovenuit steken. Ja dat is denk ik een mooi beeld als je zegt van jongens we zijn vlak bij zee. Mooi weer. Jongeren tussen de 16 en 21 jaar zorgen voor 80 à 90 procent van de inkomsten op de camping. Cobussen: Het is een verschil tussen meiden en jongens. En ja jongens gemiddeld hier een 3, 350 euro bij zich hebben en meiden ligt daar een 50 euro onder. 'He Gerrit? ja? Kan je effe kijken als je wilt?' Het leuke ervan is, als ze dat bij zich hebben moet het op. Eind van de week gaan ze ook platzak weg. 'Alstublieft.' Cobussen: Het blijkt dat jongeren gemiddeld op vakantie 2 keer zoveel opmaken als dat gezinnen dat doen. En dat is economisch natuurlijk een hele belangrijke factor voor deze regio. Sylvia de Geest, directeur VVV Schouwen-Duiveland De Geest: VVV Schouwen-Duiveland is een stichting. Onze inkomsten kennen eigenlijk drie stromen. Bijna de helft is subsidie van de gemeente. Een ander groot aandeel is een bijdrage van de ondernemers. Ook de bakker en de slager, supermarkt. En dan verder hebben we nog een klein beetje inkomsten uit de verkoop van souvenirs, kaartmateriaal, kaartverkoop voor evenementen en dat soort zaken. Wij promoten Schouwen-Duiveland niet specifiek als een vakantie eiland voor jongeren. Dat hoeft ook niet. De jongeren komen eigenlijk toch wel. Wij benadrukken juist de andere kanten van Schouwen-Duiveland. En richten ons daarbij op andere doelgroepen. Gezinnen met kinderen, natuurgenieters. Dus vooral om die punten extra onder de aandacht te brengen hopen we dat er een gemêleerd gezelschap hier vakantie komt houden. 'Houden zo…' De Geest: Binnen Zeeland proberen wij natuurlijk Schouwen-Duiveland goed op de kaart te zetten. Toerisme is heel belangrijk voor de werkgelegenheid op het eiland. Een kleine 20 procent van de mensen verdient zijn geld in het toerisme. Enerzijds direct maar indirect heeft dat natuurlijk een heel grote invloed. Een heleboel ondernemers hebben natuurlijk gewoon vaste klanten, de inwoners van het eiland. Maar zouden niet kunnen bestaan zonder de toeristen in de zomer. …. Alsjeblieft… Slager met uitjes of de carpaccio? Nee doe maar gewoon. gewoon, ja. Wat heb je nou aan inkomsten van eigen inwoners? 90, 95 procent toerisme en 5 of 10 procent plaatselijke bevolking. Zo! Dat is echt gigantisch. Ja. Nou, goeie zomer gewenst en tot ziens. Jij ook. Dankjewel Oké, dag. Dag. Martin Heijboer, eigenaar strandpaviljoen Heijboer: Nou kijk je hebt nu een heel mooi strand voor jezelf, die moet je straks natuurlijk met een paar honderd of paar duizend man delen. Er leven hier zoveel mensen van het toerisme, ik denk ja, sommige dingen moet je voor lief nemen natuurlijk. Aan de ene kant denk ik, het maakt me niet uit of ze 18 zijn of 40 of 60. Aan de andere kant, gemiddeld wat volwassener publiek heeft ook weer een ander bestedingspatroon. En je hebt er in theorie minder overlast van. Dus daar neigt m'n hart dan eigenlijk wel naartoe. Maar aan de andere kant vind ik iedere betalende klant is er 1. Marijke van Baarn, receptioniste Van Baarn: 'Goedemiddag, camping Duin en Strand, met Marijke.' Wij hebben ongeveer 1600 jongeren in de drukste weken. En zij kunnen vanaf 1 november kunnen zij telkens reserveren voor het jaar daarop. 'En voor welke periode?' Hier op het scherm is duidelijk te zien, ja vol is rood. Dat betekent we hebben helaas geen plaats meer. En waar nog groen is aangegeven daar hebben we nog wat ruimte. 'Nee, wij verhuren echt uitsluitend maar voor 1 week en de ervaring leert dat een week ook wel genoeg is. Dan willen ze graag allemaal weer naar huis, in d'r eigen bedje bijslapen. Ja? Graag gedaan. Dag. ' Er bent nog wel plekken daar. Ja. De Bree: Buiten het seizoen om zijn we eigenlijk met z'n vijven. Tot het hoogseizoen begint, dat is eind juni. En dan zijn we er met ja 50 of 60. Dus dat is in 1 keer tien keer zoveel. Poeder even los kloppen. Dat zijn blussers die al gecontroleerd zijn en ja dat moet dan nog gebeuren. Tien blussers per jaar wordt toch wel verbruikt of verdwenen. Ja. Die nemen ze mee? Nemen ze mee, gooien ze in de sloot, spuiten ze leeg. Ja. Leuk he? U hebt het er maar druk mee. Ja, wij hebben het er druk mee en gelukkig. De Bree: Aan het eind van die 8 weken dan, ik wil niet zeggen dat je blij bent dat ze weg zijn maar dan is het ook wel weer lekker dat de rust weer terug is op de camping. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425887 328 2032-12-31T22:00:00+00:00 2182 2013-06-11T20:00:00+00:00 yes no vakantie economie toerisme jongerencultuur vakantiebaan https://schooltv.nl/video-item/overheid-en-toerisme-wat-doet-de-overheid-om-toerisme-te-stroomlijnen 2024-01-04T10:33:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14212.w613.r16-9.b690702.webp Overheid en toerisme | Wat doet de overheid om toerisme te stroomlijnen? Huig Bode, beleidsambtenaar Toerisme & Recreatie De gemeente Schouwen-Duiveland bestaat in de winterperiode uit ongeveer 35.000 inwoners. En in de zomer komen er ruim 100.000 inwoners bij. Dus uiteindelijk zal je zien dat we bijna een middelgrote stad zijn. Ja, met dientengevolge ook dezelfde problemen en uitdagingen. Chris Werry, politiecoördinator Renesse Werry: Dat zie je ook met problematiek met betrekking tot alcohol, drugs, het stoerdoenerij van de jeugd. Andere normen en waarden die men heeft, zeker onder invloed van de middelen die ik genoemd heb. Ja, daar zijn wij dan weer degenen die ze op moeten vangen. Als het fout gaat. Om die problemen zoveel mogelijk te voorkomen is op Schouwen-Duiveland een recreatieoverleg in het leven geroepen. Bode: 'Goedemorgen dame en heren. Ik wilde beginnen met het overleg. Als het goed is hebben jullie alle…' Gemeenten, ondernemers en politie bespreken maandelijks in de winter en wekelijks in het seizoen wat er gebeurt en wat er gedaan moet worden. Bode: De gemeente Schouwen-Duiveland speelt op die grote verandering tussen de winter en het zomerseizoen in door in ieder geval ervoor te zorgen dat er voldoende personeel is. Als het gaat om aanpassingen van de algemene politie verordening dan zullen we zeker het nodige doen om te voorkomen dat er problemen gaan komen. Bode: '…heeft dat ook mee genomen in de APV veranderingen dus in de nieuwe APV staat 't jaar rond geen alcohol op straat in Renesse.' Bode: Wij hebben in het verleden wel eens een toeristische begroting gemaakt als gemeente Schouwen-Duiveland maar dat is heel lastig om dat te maken. Want ja, als je een nieuwe weg aanlegt, welk gedeelte van de weg is nu voor de toerist en welk gedeelte van de weg is voor de inwoner. Wij hebben op jaarbasis ruim 3,4 miljoen overnachtingen. Bij ons is de toeristenbelasting net meer dan een euro. Dus dat betekent dat we ruim 3,4 miljoen op jaarbasis binnenhalen, of binnenkomt aan toeristenbelasting. Een gedeelte van de toeristenbelasting, ongeveer 13 cent, is geoormerkt. En dat geld gaat naar een voorziening 'Schouwen-Duiveland kiest voor Toerisme' en daar betalen we allerlei projecten uit die ten goede komen van het toerisme.   Bode: Het cameratoezicht wordt daarvan betaald. Strand schoonmaak wordt er gedaan. Toeristische infrastructuur wordt daarvoor onderhouden. Dat betekent dat daar best veel geld naartoe gaat want ja gratis bestaat niet. Alles kost geld. Als je een plan op tafel legt wat 61.000 euro kost en uiteindelijk is er 35.000 euro voor beschikbaar, dan kan ik me op het gebied van wat jij doet voorstellen dat dat 'm niet gaat worden. 02.32 Valstar Punt 1 is, we praten hier over een jaarcyclus he, dus ook de winterbeveiliging op de zaterdagavonden valt allemaal binnen dat budget. Nou dat is gewoon op een gegeven moment zeg ik heel eerlijk niet te doen. In het recreatieoverleg gaat het over de financiering van het zogenaamde sus-team. Valstar Het sus-team is een aantal jaren geleden ontstaan. Derk Valstar, eigenaar beveiligingsbedrijf: Valstar Eigenlijk een initiatief vanuit de horeca in samenwerking met gemeenten, ondernemersvereniging om te zorgen dat met name tijdens de uitgangsavond en na het uitgaan de sfeer ja goed blijft in Renesse. Ter ondersteuning aan de politie, de politie is daar in prioriteit voor verantwoordelijk alleen op bepaalde momenten werkt het gewoon goed als daar zogenaamde sussers hebt die gewoon het publiek een beetje aanspreken. De sfeer proberen te bewaren. Het houdt gewoon een keer op want een aantal mensen, als 't zo verder gaat, zit met de handen in het haar. Bode: Het gaat af en toe best pittig toe binnen die vergaderingen en dat komt vooral omdat ja mensen zijn met hart en ziel bezig met hun beroep. En soms heb je botsende belangen of soms heb je zaken die gewoon lastig op te lossen zijn omdat je als overheid natuurlijk ook te maken hebt met wet- en regelgeving. Bode: 'En dan verwacht je van de overheid dat die daar stappen voor kan ondernemen en wij kunnen dat niet. Wij kunnen niet bij, tegen een supermarkt zeggen je mag geen bier verkopen aan die gast van 17. Dat kunnen wij niet zeggen. Bode: Uiteindelijk gaat het allemaal om geld. Zoals ik al zei, gratis bestaat niet, iemand moet het betalen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425888 235 2032-12-31T22:00:00+00:00 3371 2013-06-11T20:00:00+00:00 yes no overheid overheidsingrijpen toerisme https://schooltv.nl/video-item/nederlanders-op-vakantie-hoe-vaak-waar-naartoe-hoeveel-geven-we-uit 2024-01-04T10:33:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14213.w613.r16-9.6226a5f.webp Nederlanders op vakantie | Hoe vaak? Waar naartoe? Hoeveel geven we uit? Veel mensen hebben behoefte aan vakantie. Als je een tijd hard gewerkt hebt wil je uitrusten en bijkomen. Dat lukt het beste als je uit je dagelijkse omgeving weg bent. Maar je middelen, tijd en geld zijn beperkt. Je moet daarom prioriteiten stellen. Dat betekent dat je kiest uit een aantal mogelijkheden en bepaalt wat jij het belangrijkst vindt om te doen. Ga je überhaupt op vakantie? Waar ga je heen? Wat ga je doen? En wat wil je uitgeven? Werknemers en uitkeringsgerechtigden krijgen elk jaar vakantiegeld. Meestal wordt in mei 8 procent van bruto salaris of uitkering extra betaald. Nederlanders gaan gemiddeld 2,8 keer per jaar op vakantie in binnen- en buitenland. Gemiddeld geven we per persoon 820 euro eraan uit. In totaal wordt per jaar 15 miljard aan vakanties gespendeerd. Een kleine 20 procent van alle Nederlanders houdt helemaal geen vakantie. Van alle vakantievierders gaat twee derde naar het buitenland en blijft een derde in eigen land. Nederlandse toeristen geven in het buitenland gemiddeld 663 euro uit. Dat is ruim 12 miljard per jaar. Terwijl er van buitenlandse toeristen in Nederland nog geen 10 miljard binnenkomt. Als Nederlanders op vakantie in het buitenland geld uitgeven aan goederen of diensten dan is dat voor ons land economisch gezien import. Er verdwijnt geld uit Nederland. Als buitenlanders hier geld uitgeven levert dat ons land inkomsten op. Het is voor Nederland dan economisch gezien export. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425889 102 2032-12-31T22:00:00+00:00 13616 2013-06-11T20:00:00+00:00 yes no overheid vakantie geld toerisme https://schooltv.nl/video-item/de-geschiedenis-van-geld-geld-als-modern-ruilmiddel 2024-01-16T15:20:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14214.w613.r16-9.8f457fa.webp De geschiedenis van geld | Geld als modern ruilmiddel In de oudheid bestaat geld nog niet. De mensen ruilen goederen met elkaar. Dat is vaak wel behoorlijk lastig. Soms krijgt iemand iets dat moeilijk te bewaren is. Zoals vis. Een levend varken kun je niet in stukjes verdelen. Dus dat is ook niet handig als ruilmiddel. Daarom bedenken mensen andere dingen waarmee ze gemakkelijker kunnen betalen. Een van de eerste betaalmiddelen is zout. Vroeger een kostbaar goed. De Romeinse soldaten uit de tijd van Julius Caesar krijgen hun salaris in zout uitbetaald. Zout is in het Latijn sal. Ons woord salaris is daar van afgeleid. In andere gebieden gebruiken mensen potten, veren, sieraden, dierentanden of schelpen als betaalmiddel. Ongeveer 500 jaar voor Christus worden het gouden en zilveren munten. Bijna 700 jaar lang betalen we in Nederland met de gulden., totdat in 2002 de euro zijn intrede doet. En als je thuis nog guldenbriefjes hebt liggen, tot 2032 kun je ze inwisselen bij de Nederlandse bank. Er zijn twee soorten geld: Chartaal geld: dat is al het geld dat je kun vasthouden. Dus alle munten en bankbiljetten. Giraal: dat is al het geld dat op betaalrekeningen staat bij banken. Je kunt het direct opnemen met je pinpas of er elektronische betalingen mee doen. Van de ruim 300 miljard euro die in Nederland in omloop is, is nog mar 15 procent chartaal geld. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425890 101 2032-12-31T22:00:00+00:00 57769 2013-06-11T20:00:00+00:00 yes no geschiedenis geld betalen https://schooltv.nl/video-item/de-bromfiets-geschiedenis-van-een-populair-vervoersmiddel 2024-01-04T10:33:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14215.w613.r16-9.adc0d75.webp De bromfiets | Geschiedenis van een populair vervoersmiddel De eerste bromfietsen rijden al rond in 1920. Dat zijn gewoon fietsen met een hulpmotor. Pas in 1966 wordt officieel de term bromfiets gebruikt. De bromfiets is naast een populair vervoermiddel ook een manier om te laten zien wie je bent en waar je bij hoort. In de jaren 50 is er een hele subcultuur rond de Kreidler bromfiets en later de Puch met hoog stuur. De afgelopen tien jaar zijn er 500.000 bromfietsen bijgekomen in Nederland., waarvan 300.000 scooters. Scooters bestaan al sinds de jaren 50 maar waren vroeger vooral motorfietsen met een zwaardere motor. Daar moet je 18 voor zijn en je motorrijbewijs voor halen. De scooter verdwijnt uit het straatbeeld als de auto populair en betaalbaar wordt. Pas in de jaren '90 keert de scooter als bromfiets weer terug. Sinds die tijd is het succes van de scooter niet te stoppen. Elk jaar komen er duizenden scooters bij. Door de jaren heen heeft de overheid allerlei maatregelen genomen om het brommer- en dus het scootergebruik te reguleren. Dat begon me een maximum snelheid en daarna volgde een bromfiets aanduiding door een geel plaatje. Het afschaffen van buddyseats en het weer afschaffen van die regel. Het verplichten van een helm, invoer verplichte WA-verzekering, afschaffen van de trappers, bromfietsexamens en de regels over het wel- en niet gebruiken van de fietspaden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425891 101 2032-12-31T22:00:00+00:00 3115 2013-06-11T20:00:00+00:00 yes no overheid regels vervoersmiddel wetgeving https://schooltv.nl/video-item/de-europese-centrale-bank-een-samenwerking-tussen-landen-die-de-euro-hebben-ingevoerd 2024-01-04T10:33:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14216.w613.r16-9.6a2ebd5.webp De Europese Centrale Bank | Een samenwerking tussen landen die de euro hebben ingevoerd De Centrale Bank van de Euro is de Europese Centrale bank in Frankfurt. Het is een samenwerkingsverband tussen de landen in Europa die de euro hebben ingevoerd. De Nationale Centrale Banken van die landen en de ECB vormen samen het eurosysteem. De taak van de ECB is vooral zorgen voor prijsstabiliteit. Het prijspeil mag niet meer dan 2 procent per jaar stijgen. Dit doet de ECB door de hoeveelheid geld in de hand te houden. En dat doen ze weer door te zorgen dat de banken over de juiste hoeveelheid geld beschikken. De ECB bereikt dit door het rentepercentage waartegen de banken geld bij de ECB kunnen lenen, te variëren. Net zoals jij niet graag geld wilt lenen als de kredietrente hoog is, zullen banken minder lenen bij de ECB als die het rente percentage verhoogt, waardoor ook minder uitgegeven zal worden. En minder bestedingen betekenen minder vraag naar producten en diensten, waardoor die goedkoper worden: prijsdaling, deflatie is dus het gevolg. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425892 65 2032-12-31T22:00:00+00:00 6768 2013-06-11T20:00:00+00:00 yes no lenen rente geld Europa bank economie https://schooltv.nl/video-item/de-elektrische-scooter-van-grondstof-tot-eindproduct 2024-01-04T10:33:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14217.w613.r16-9.29d2c86.webp De elektrische scooter | Van grondstof tot eindproduct De laatste jaren zijn er heel veel bromfietsen bij gekomen in Nederland. Er reden 500.000 bromfietsen rond en in de afgelopen 10 jaar is dat verdubbeld. En als je een beetje oplet zie je dat een groot deel, een heel groot deel hiervan scooters is. Een heel nieuw fenomeen is de elektrische scooter. Daar rijden er inmiddels ook al zo'n 15.000 van rond. In 1 jaar tijd worden nu 4000 elektrische scooters verkocht. Dat is slechts een marktaandeel van 3 procent van het totaal aantal verkochte bromfietsen. Liefhebbers van de elektrische scooters en vooral de verkopers, zeggen dat dat percentage in de komende jaren enorm zal groeien. Misschien zijn alle scooters in de toekomst elektrisch. Er bestaan allerlei elektrische scooters die in het buitenland gemaakt worden. En die kun je als ondernemer importeren en verkopen. Opvallend is dat de best verkopende scooter gewoon hier in Nederland gemaakt wordt. De Nederlandse fabrikant Qwic is marktleider met 17 en een half procent marktaandeel van alle in Nederland verkochte scooters. Taco Adema, fabrikant elektrische scooters: “Nou je moet je voorstellen dat een elektrische scooters ja voor eigenlijk heel normaal is. Wij vinden elektrisch rijden gewoon de enige manier om in de toekomst te gaan bewegen. Met een tweetakt scootertje door de stad en je ziet de rookpluim er al uit komen, daar hoef je geen expert voor te zijn om te begrijpen dat dat gewoon heel ongezond is. En ik denk op een gegeven moment als we het, ja dat de kritische massa zo ver is dat we allemaal zeggen van ja dit kan gewoon niet, dit willen we niet. We gaan gewoon elektrisch. Elektrisch is leuker, beter en ook nog eens een keer milieuvriendelijker dus dat moeten we gewoon massaal gaan doen. Wij produceren de elektrische scooters in Rotterdam. Dat doen we door op dit moment een hele set van toeleveranciers aan te wijzen die volgens onze specificaties onderdelen maken en ja die kopen wij dan in en die worden gepland, afgeleverd in de assemblagefabriek in Rotterdam. En daar worden ze eigenlijk stap voor stap samengesteld totdat de scooter klaar is.” Er zijn heel wat bedrijven die ervoor zorgen dat jij die ene scooter kunt kopen. De scooterfabriek koopt onderdelen in bij verschillende toeleveranciers. Zo levert een rubberplantage of een synthetische rubberfabriek rubber aan een bandenfabriek. Een bedrijf dat ijzererts wint, levert deze grondstof aan een staalproducent. De bandenfabriek en de staalproducent bewerken die grondstoffen tot onderdelen die zij dan leveren aan de scooterproducent. Deze scooterfabriek maakt van de verschillende onderdelen een scooter. De scooter gaat vervolgens naar een groothandel of direct naar een scooterwinkel, de detaillist.   “Je moet je voorstellen, we willen bijvoorbeeld een zadel maken. Nou dan zeg je dat moet zo groot zijn. Dat moet zo, zo zacht zijn en die, allemaal die tekeningen die je erbij maakt, dat is punt 1. En ten tweede moeten ze dan ook zorgen dat die constantheid van de kwaliteit die ze leveren dan blijft. Dat betekent dus dat ze allemaal hetzelfde zijn. Daarnaast verwachten we een goeie prijs en ook een stabiele prijs. Zodat wij weten waar we aan toe zijn in de toekomst, zodat wij de productprijs ja gelijk kunnen houden voor de consumenten en onze klanten. Dus dat zijn de twee hoofddoelen en daarnaast vragen wij van toeleveranciers dat ze ook op een duurzame wijze produceren en ook de arbeidsomstandigheden in hun fabrieken op een goed niveau houden, zodat wij ja met zekerheid kunnen zeggen dat we niet alleen een goed en duurzaam product hebben, maar dat het ook op een eerlijke manier tot stand gekomen is.” “Voor een toeleverancier is het heel belangrijk dat ze ook zich houden aan de levertijden die wij voorschrijven en aan de kwaliteit, want je moet je voorstellen als we een scooter hebben die bestaat uit nou, 130 onderdelen, Nou, er hoeft eigenlijk maar 1 onderdeel te zijn dat te laat is of er helemaal niet is op dat moment en ook al kost het maar 10 cent, dat betekent dat de scooter niet afgebouwd kan worden. Waardoor dus de hele productielijn stil staat. Ja, dan kunnen we dus geen scooters produceren door een heel, ja klein onderdeeltje. Nou dat geeft dus heel grote gevolgen. Het is belangrijk dat de toeleveranciers begrijpen dat hun kleine stap in de keten hele grote gevolgen kan hebben als dat niet goed gaat. Nou je zou ook onderdelen zelf kunnen maken en niet aan toeleveranciers kunnen toevertrouwen. Maar dat doe je eigenlijk alleen maar als je niet tevreden bent over de kwaliteit die zij leveren, of omdat zij niet de juiste prijzen hanteren of altijd te laat leveren. Of de andere redenen die ik net noemde, dat ze niet duurzaam zijn of toch een loopje nemen met de arbeidsomstandigheden.” “Zelf frames maken bijvoorbeeld is voor ons niet haalbaar, omdat de frames die je moet maken met hele grote dure machines en om die machines terug te verdienen, zul je ze continu bezig moeten houden, dus 24 uur per dag moeten die machines draaien. En dan moet je zoveel frames maken, die hebben wij niet nodig. Die kunnen wij op dit moment niet verkopen. Dus dan ja dan staat die machine gewoon veel te lang stil. En dat kost geld wat we dan moeten verrekenen en dan wordt het te duur.” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425893 342 2032-12-31T22:00:00+00:00 8986 2013-06-11T20:00:00+00:00 yes no product productieproces economie grondstof https://schooltv.nl/video-item/de-eiwitsynthese-hoe-worden-verschillende-typen-eiwitten-gevormd 2024-01-16T15:36:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14218.w613.r16-9.74c0932.webp De eiwitsynthese | Hoe worden verschillende typen eiwitten gevormd? Er zijn tienduizenden soorten eiwitten, met allemaal verschillende functies. In cellen worden de eiwitten gemaakt: de eiwitsynthese. Die synthese vindt plaats in bepaalde organellen; specifieke onderdelen van een cel met een bepaalde functie. Het zijn zeg maar de ‘organen’ van een cel. Bij de eiwitsynthese spelen het endoplasmatisch reticulum, ribosomen en het golgi-apparaat een rol. In de ribosomen wordt het eiwit gemaakt, maar de informatie over de verschillende typen eiwitten ligt op het DNA in de kern van de cel. De eiwitsynthese vindt plaats in een aantal stappen: • Het enzym RNA-polymerase kopieert delen van het DNA en zo worden drie typen RNA gevormd die belangrijk zijn voor de eiwitsynthese: o ribosomaal-RNA dat gebruikt wordt bij de vorming van ribosomen; o transfer-RNA, verantwoordelijk voor de aanvoer van animozuren; o messenger-RNA dat de informatie bevat welke aminozuren aan elkaar gekoppeld moeten worden om een eiwit te vormen. Laten we eens kijken hoe dit verloopt: • RNA-polymerase koppelt op een specifieke plaats aan een DNA-keten en ritst als het ware het dubbelstrengs DNA open. • Vrije nucleotiden hechten zich aan de nucleotiden van de DNA-streng, waardoor een RNA-streng ontstaat. In dit geval m-RNA. Dit proces wordt transcriptie genoemd. • Tegenover de nucleotidebasen A, van adenosine, C van cytosine, G van guanine en T van thymine komen de complementaire nucleotiden te liggen: o tegenover thymine komt adenosine, o tegenover cytosine komt guanine, o tegenover guanine komt cystosine o maar, tegenover adenosine komt uracil. Wanneer een stukje DNA, een gen, is gekopieerd, gaat de messenger RNA-streng door de porie van de celkern naar de ribosomen. Deze bestaan uit een klein en een groot deel, ribosomaal RNA is een onderdeel van het ribosoom. Als de twee delen bij elkaar komen, wordt het ribosoom actief. Hier vindt de translatie plaats: het vertalen van de informatie op het mRNA naar een aminozuurvolgorde (en dus de vorming van een eiwit). En dit gebeurt als volgt: • Een combinatie van drie nucleotiden op het mRNA vormt een codon. tRNA bevat ook een set van 3 nucleotiden: het anticodon. Een enzym verbindt een aminozuur aan een tRNA-molecuul. • De eiwitsynthese begint bij een startcodon, in dit geval aan het begin van het mRNA. Een tRNA-aminozuurcomplex bindt zich aan het startcodon. • Een nieuw tRNA-aminozuurcomplex bindt zich. De aminozuren vormen een streng. Zo worden verschillende aminozuren aan elkaar geregen. Dit gaat door tot een stopcodon is bereikt. Er is nu een eiwit gevormd. • Het eiwit belandt in het cytoplasma of gaat via het endoplasmatisch reticulum naar het Golgi-apparaat waar het de uiteindelijke vorm krijgt. Zo worden verschillende typen eiwitten gevormd. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425894 270 2032-12-31T22:00:00+00:00 38525 2012-12-17T22:00:00+00:00 yes no enzym DNA eiwit cel https://schooltv.nl/video-item/economische-motieven-waarom-koop-je-juist-wel-of-geen-scooter 2024-01-04T10:33:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14219.w613.r16-9.5af85de.webp Economische motieven | Waarom koop je juist wel of geen scooter? Waarom kiezen jongeren voor een scooter? En wat zijn de redenen om het niet te doen en gewoon te blijven fietsen? Of met de bus te gaan? Niet iedereen heeft dezelfde behoefte. Yasmine Mountasser, busreiziger: “Ja ik wil heel graag een scooter. Ik heb iets minder dan 1000 euro gespaard met m'n baantje en ik krijg in mei vakantiegeld. Over 5 maandjes ben ik jarig en ik hoop dat ik dan er bijna ben want ik wil echt heel graag een scooter.” Bart Burgers, fietser: “Nou ik baal natuurlijk ook wel eens van dat ik met tegenwind of met regen naar school of naar de korfbal moet. Maar ja, dat kleine stukje dat moet wel gaan.” Yasmine Mountasser, busreiziger: “Ja, dan heb ik misschien een brommer en een helm maar dan moet 'ie ook nog verzekerd worden en dat kost minimaal 200 euro per jaar. Als ik een nieuwe koop dan wil ik wel dat 'ie all risk is verzekerd, maar ja dat kost wel 800 euro per jaar. Een hoop geld maar het is het wel waard want als 'ie kapot is of er gebeurt iets mee, krijg ik wel een nieuwe.” Bart Burgers, fietser: “Ik kan wel een scooter kopen van 1200 euro maar een fiets van 80 euro doet 't net zo goed hoor. Ja, het is natuurlijk gewoon een kwestie van prioriteiten stellen. Wat wil je wel en wat wil je niet. En ik geef het liever uit aan wielrennen of vakanties. Dus dat is voor mij gewoon belangrijker. “ Timo Kleywegt, rijdt scooter: “Nou als ik met de bus zou gaan dan is het eigenlijk niet te doen. Dan moet ik heel vaak overstappen. Dus de scooter is wel makkelijk, kan ik mooi lekker in 1 keer doorrijden. Zo kom ik eigenlijk nooit te laat op school. Ik vind het wel, ja stoer. Zo'n scooter. Ja, het is ook omdat 'ie wat anders is dan andere scooters. Het is wel dezelfde soort maar de uitstraling is wel heel erg anders, dat vind ik ook wel belangrijk. Je ziet wel veel dezelfde scooters bij mij op school. De sociale beïnvloeding? oh wat die andere mensen van je scooter vinden? Nou, ja ik vind het we belangrijk wat mensen van m'n scooter vinden want je wilt toch wel dat mensen je scooter leuk vinden. Maar ik wil ook wel dat ik 'm zelf heel erg leuk vind, dus wel dat ik ook iets voor mezelf heb met andere dingen, die ik mooi vind.”   Yasmine Mountasser, busreiziger: “Ja de behoefte is heel groot. Ik word echt helemaal gek van die bussen en ik ben ook altijd te laat. Dus ik wil zo snel mogelijk een scooter.” Youssef Essadiki, rijdt elektrische scooter “Ja scooters had ik eerst helemaal niks mee. Maar toen zag ik deze elektrische scooter en dat beviel me wel. Ja hij lekt niet, hij stinkt niet. En hij maakt geen geluid. Eigenlijk kan je er gewoon mee naar binnen rijden. Toch? Een volle tank kost mij 40 cent. En die betaalt de school.” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425895 223 2032-12-31T22:00:00+00:00 8450 2013-06-11T20:00:00+00:00 yes no economie kopen consument keuze https://schooltv.nl/video-item/sparen-en-lenen-bij-een-bank-je-hebt-altijd-te-maken-met-rente 2024-01-16T15:37:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14220.w613.r16-9.aa73c1c.webp Sparen en lenen bij een bank | Je hebt altijd te maken met rente “Silence please. Daan Lemmen, 'developer' Daan Lemmen zit op het Canisius College in Nijmegen. Hij heeft een app ontwikkeld waarmee hij en zijn schoolgenoten hun rooster kunnen bekijken op hun iPhone. “Eerst kwam ik op school en dan had ik het eerste uur vrij of zo en nu kijk ik van tevoren even op m'n telefoon en dan weet ik of het eerste uur uitvalt bijvoorbeeld. En ik weet natuurlijk nu ook gelijk waar ik moet zijn.” Teacher: Lukt het allemaal? Can you manage? Lemmen: Yes. Teacher: Oké. “Mijn app kan je kopen voor 80 cent. Daarvan krijg ik 50 cent. Dit is de app zoals die nu is. Die ziet er zo uit en dan kan je zo het rooster bekijken. Ik heb 'm nu ongeveer zo'n 2, 300 keer verkocht. Iets van 150 euro. En dat zet ik op e bank en dan ga ik daarmee sparen om er later wat leuks van te kopen.” Lemmen: Ik had een afspraak. Employee: U had een afspraak? Lemmen: Ja. Employee: Met een collega van mij? Lemmen: Ja. Employee: Waarmee kan ik u dan van dienst zijn, u had een afspraak? Lemmen: Anne Kruitwagen. Employee: Oké, komt u maar even mee. Anne Kruitwagen, adviseur particuliere relaties Kruitwagen: Hallo Daan, jij zou graag een spaarrekening willen openen. Lemmen: Ja. Kruitwagen: Oké. Kruitwagen: Zal ik je wat meer vertellen over sparen? Lemmen: Ja dat zou ik wel fijn vinden. Kruitwagen: Sparen is eigenlijk het opzij zetten van geld op bijvoorbeeld een spaarrekening bij ons. En als beloning daarvoor krijg je rente. En eigenlijk is het zo, hoe langer en hoe meer je het vastzet of op de spaarrekening houdt, hoe meer rente je krijgt dus hoe hogere beloning. Waarvoor zou je willen sparen? Lemmen: Ik wil graag sparen voor en nieuwe computer. Kruitwagen: Een nieuwe computer. Oh, da's hartstikke leuk. Heb je enig idee welk bedrag je nodig hebt? Lemmen: Ik denk zo'n 1500 euro. Kruitwagen: 1500 euro. Oké. Heb je enig idee wanneer je die computer zou willen kopen? Lemmen: Nou dat weet ik nog niet maar dat hoeft niet heel.. Kruitwagen: Niet heel gauw. Er zijn drie motieven waarom iemand zou willen sparen: • Doel: een speciaal doel, zoals de computer van Daan. • Rente: een bedrag aan rente. • Voorzorg: of iets opzij zetten voor later. Kruitwagen: Op het moment dat je bijvoorbeeld een bedrag op een spaardeposito zet, zet je het vast. Dat houdt in dat je er niet aan kan komen. Dat kan voor 1 jaar zijn of dat kan zelfs tot 10 jaar zijn. Ik zal het je laten zien. Hier hebben we 1000 euro. Zetten we 'm 1 jaar vast. Op dit moment is de rente niet echt hoog voor een spaardeposito dus kun je ook zien dat de rente opbrengst ook 18 euro zou zijn. Dat is dus vrij weinig. Als we gaan kijken naar een spaardeposito voor bijvoorbeeld 5 of 10 jaar, zie je dat? Is je totale opbrengst 170 euro. Lemmen: En dan mag ik er ook niet aankomen. Kruitwagen: Dan mag je er ook niet aankomen. Kom je eraan dan moet je een boeterente betalen en mag je het dan pas opnemen. Lemmen: Oké. “Ik programmeer nu soms maar ik denk niet dat ik dat echt zou willen worden, programmeur wil ik gewoon als hobby houden. Ik zou wel graag een eigen bedrijfje starten. Dat heeft niet echt een reden maar lijkt me gewoon leuk om een eigen onderneming aan te gaan. En zelf beslissingen te kunnen maken. Om dat te financieren kan ik altijd lenen bij de bank en ik heb nog wat spaargeld.” Lemmen: En als ik wil lenen? Kruitwagen: Een lening houdt in dat je dus geld krijgt van ons. Lemmen: Ja. Kruitwagen: Wat je terugbetaalt. Nou, de mogelijkheid is om dat in bepaalde termijnen terug te betalen. Dan weet je precies hoe lang en hoeveel rente je betaalt en wanneer je de lening weer afbetaald hebt. Dat noemen wij een persoonlijke lening. Ook om te lenen kunnen er verschillende redenen zijn waarom iemand geld vraagt. Je wilt een huis kopen, bijvoorbeeld: • Aanschaf duurzaam consumptiegoed • Tijdelijk geldtekort • Calamiteiten   Kruitwagen: Hier kun je bijvoorbeeld zien, bij 3 verschillende soorten leningen, bij een bedrag van bijvoorbeeld 10.000 euro hoe lang de looptijd is, het totale prijs van het krediet en wat ongeveer de rente zal zijn. Lemmen: Per jaar? Kruitwagen: Dus op 't moment dat u een persoonlijke lening, betaal je 200 euro per maand tegen 8,7 procent met een duur van 62 maanden. Lemmen: Hoeveel heb je dan betaald eigenlijk aan de bank? Kruitwagen: In dit geval met deze rente betaal je aan het einde van de looptijd in totaal 12.400 euro. Lemmen: Oké. Kruitwagen: Dus dan 2400 euro aan rente. De verschillende hoogten van de rente percentages zijn van invloed op ons spaar- en leen gedrag. Als je weinig rente krijgt, is sparen natuurlijk niet zo aantrekkelijk. Dan zal er dus bij de banken minder aanbod van geld van de burgers zijn dan wanneer je een hoge rente krijgt. In dat geval zal iedereen graag zijn kapitaal flink willen laten groeien bij de bank. Als je veel rente moet betalen dan zal je niet graag willen lenen van een bank. Als je maar weinig rente hoeft te betalen kun je natuurlijk wat makkelijker en meer geld lenen. De prijs van geld, de rente dus, wordt bepaald door waar vraag en aanbod aan elkaar gelijk zijn. Banken verdienen hun geld met het verschil tussen de rente die ze geven aan de spaarder en de rente die zij vragen aan degene die lenen van de bank. De laatste is natuurlijk altijd hoger dan de eerste. Het ontvangen spaargeld lenen banken uit aan gezinnen en bedrijven. Gezinnen kunnen sparen omdat zij een deel van het geld dat zij verdienen met hun werken niet uitgeven. Een ander deel van hun inkomen geven gezinnen uit aan goederen en diensten. Banken spelen dus een centrale rol in het bij elkaar brengen van vraag naar en aanbod van geld. En zijn daarmee belangrijk voor onze economie. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425896 347 2032-12-31T22:00:00+00:00 17246 2013-06-06T20:00:00+00:00 yes no rente lenen bank financiën sparen https://schooltv.nl/video-item/de-donkerreactie-het-tweede-deel-van-de-fotosynthese 2024-01-04T10:33:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14221.w613.r16-9.2f3b404.webp De donkerreactie | Het tweede deel van de fotosynthese Het tweede deel van de fotosynthese is de donkerreactie. Deze wordt ook wel de Calvincyclus genoemd. De tijdens de lichtreactie gevormde ATP en NADPH worden in de donkerreactie gebruikt om glucose te vormen. De donkerreactie vindt plaats in het stroma. Hier volgen verschillende reacties elkaar op, waardoor er een soort cyclische keten van reacties ontstaat. Deze cyclus is vernoemd naar de ontdekker: Calvin. De Calvincyclus verloopt in een aantal stappen: De eerste fase is de fixatie (het vastleggen) van koolstof door de aanwezigheid van de stof ribulose 1,5-difosfaat [rubisco]. De gevormde carboxylgroep van het 3-fosfoglyceraat wordt door NADPH gereduceerd tot glyceraldehyde 3-fosfaat (G3P). Voor dit proces wordt de nodige energie geleverd door ATP. Het grootste deel van het gevormde glyceraldehyde 3-fosfaat wordt via een complexe reactiereeks terug omgezet in ribulose 1,5-disfosfaat (rubisco), waardoor de cyclus gesloten is. Hierbij wordt er weer energie verbruikt die geleverd wordt door ATP. Na zes omlopen wordt er één molecuul glucose gevormd. In de lichtreactie wordt dus de energie geleverd, die in de donkerreactie wordt gebruikt om glucose te maken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425897 120 2032-12-31T22:00:00+00:00 8340 2012-12-17T22:00:00+00:00 yes no koolstofdioxide fotosynthese reactie plant glucose https://schooltv.nl/video-item/dissimilatie-stofwisseling-assimilatie-en-dissimilatie 2024-01-04T10:33:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14222.w613.r16-9.531f659.webp Dissimilatie | Stofwisseling: assimilatie en dissimilatie In cellen van organismen worden voortdurend stoffen omgezet in andere stoffen. Dit proces, dat stofwisseling of metabolisme wordt genoemd, bestaat uit de assimilatie en de dissimilatie. Bij assimilatie worden van kleinere moleculen, groter stoffen gemaakt zoals zetmeel en eiwitten. Hier is altijd energie bij nodig. Bij dissimilatie worden moleculen afgebroken. Hierbij komt de energie vrij in de vorm van ATP. Dissimilatie met zuurstof wordt verbranding genoemd. Het proces waar van koolstofdioxide en water, glucose wordt gemaakt, wordt koolstofassimilatie of ook wel fotosynthese genoemd. In cellen is glucose de belangrijkste brandstof. De mitochondriën spelen een belangrijke rol bij de verbranding van glucose. Om te voorkomen dat alle energie in 1x vrij komt en als warmte(energie) verloren gaat, verloopt de dissimilatie in een aantal stappen. • In de eerste stap wordt glucose gesplitst in twee moleculen pyrodruivenzuur. Dit wordt de glycolyse genoemd en dit vindt plaats in het cytoplasma. Hierbij wordt ATP gevormd en er komen ook energierijke elektronen vrij, die worden overgedragen aan NAD, waardoor NADH ontstaat. NADH brengt de elektronen naar plaatsen verderop in het dissimilatieproces. • In de tweede stap worden pyrodruivenzuur-moleculen verder afgebroken in de vloeistof van de mitochondriën. CO2 wordt afgesplitst. Er ontstaat NADH en er worden acetyl Co-enzym A moleculen gevormd. In de krebscyclus, ook wel citroenzuurcyclus genoemd, worden de acetyl Co-enzym A-moleculen afgebroken tot ATP, NADH en FADH2. • Dan vindt de laatste stap van de dissimilatie plaats: de oxidatieve fosforylering. De NADH en FADH2 die bij de glycolyse en bij de citroenzuurcyclus zijn ontstaan, bevatten energierijke elektronen. De elektronen worden in een keten van reacties doorgegeven via eiwitten die in het binnenste membraan van de mitochondriën liggen: de elektronentransportketen. Telkens komt er een beetje energie vrij. Dit wordt gebruikt om H+-ionen door het membraan te vervoeren. Het concentratieverschil dat hierdoor ontstaat, levert de energie om ATP te vormen. Ook wordt er water gevormd. In totaal levert de dissimilatie van glucose 38 ATP op. De ATP kan de energie overbrengen naar plaatsen waar energie nodig is, zoals bij de assimilatie, transport van stoffen en beweging. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425898 208 2032-12-31T22:00:00+00:00 29698 2012-12-17T22:00:00+00:00 yes no glucose organisme stof fotosynthese https://schooltv.nl/video-item/de-nederlandsche-bank-toezicht-op-alle-banken-in-nederland 2024-01-04T10:33:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14223.w613.r16-9.35c3df4.webp De Nederlandsche Bank | Toezicht op alle banken in Nederland Het toezicht op de banken in Nederland is in handen van de Nederlandsche Bank, de DNB. Marloes Foudraine, afdelingsmanager statistiek financiële instellingen: “Er werken 1800 mensen bij de Nederlandsche Bank. We houden toezicht op financiële instellingen en we kijken dan of die banken en die verzekeraars en die pensioenfondsen een gezond beleid voeren. Dus dat betekent dat zij kunnen voldoen aan de verplichtingen. Dus dat wanneer jij wederom naar de bank gaat om je geld eraf te halen, dat die bank dat geld ook aan jou kan geven. En dat wanneer jouw ouders met pensioen gaan dat zij dan hun pensioen iedere maand krijgen uitgekeerd. En bij een verzekeraar dat wanneer je je auto ‘total loss’ rijdt, dat dat dan ook netjes wordt afgehandeld. “He Mustafa.” “He Marloes.” “Hoe is het met de beleggingsinstellingen?” “Ja goed.” “Ja?” “Ja.” “Hebben ze 't allemaal netjes ingestuurd, de rapportages?” “Allemaal op tijd. Dus dat gaat de goeie kant op.” “Oké.“ Er zijn een aantal, een groot aantal mensen die daarmee bezig zijn, die kijken hoe gezond is deze bank. Wat voor risico's loopt deze bank? Is het verantwoord dat ze deze risico’s lopen? Dan gaan ze daar ook mee met financiële instellingen over in gesprek. En als het nodig is wordt ingegrepen. “Hoe gaat het?” “Ja, gaat goed. Ik kan je ook wel even wat laten zien.” “Oh ja, leuk.“ “Als je kijkt naar dit gedeelte, dit is ongeveer al wat we tot nu toe al binnen hebben en eigenlijk verwacht ik nog alleen dit stukje.” “Nou, het ziet er goed uit.” “Ja.” “Geen reden tot zorg.” “Nee gelukkig niet. Nee, dat gaat hartstikke goed.” “Ja “ Ik zit momenteel in het statistiek radartje. En hier verzamelen wij gegevens van financiële instellingen. En op basis van die gegevens kunnen onze toezichthouders beoordelen of het goed gaat met de financiële instellingen. “Met Marloes….. hoi Remco…” Voor ons is met name belangrijk dat het financiële stelsel gezond is. En dat betekent dat we schokken op kunnen vangen. Dus als het een keer niet goed gaat met een bank dat de rest van het stelsel dat kan opvangen. Maar dat het dus niet,ja alles plat ligt. Dus wanneer het met 1 bank niet goed gaat dat jij nog steeds naar de pinautomaat kan gaan om daar je geld uit te trekken. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425899 136 2032-12-31T22:00:00+00:00 1771 2013-06-06T20:00:00+00:00 yes no bank geld financiën https://schooltv.nl/video-item/hoe-kan-een-bank-failliet-gaan-hoe-gaat-een-bank-om-met-geld-van-klanten 2024-01-04T10:33:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14224.w613.r16-9.48b267a.webp Hoe kan een bank failliet gaan? | Hoe gaat een bank om met geld van klanten? Voor ieder van ons is het niet verstandig meer geld uit te geven dan er binnenkomt. Dan kun je behoorlijk in de schulden en daarmee in de problemen komen. Bij een bank zit dat anders. Banken kunnen vaak meer uitlenen en dat heeft er mee te maken dat klanten vaak niet allemaal tegelijkertijd hun geld opnemen. Daarom kunnen wij meer uitlenen. Banken hebben dan ook niet meer in kas dan een percentage van alles wat hun klanten tegoed hebben. Volgens de wet is dat minimaal 8 procent. Op het moment dat klanten hun vertrouwen verliezen in een bank dan kan het zijn dat zij besluiten om hun tegoeden op te nemen of bijvoorbeeld bij een andere bank onder te brengen. Nou, als een aantal klanten dat doen is dat geen probleem. Maar op het moment dat veel klanten het vertrouwen verliezen dan kan dat problemen opleveren. Wat wellicht uiteindelijk het faillissement kan betekenen voor de bank. Dat gebeurde bij de DSB bank. Binnen enkele dagen namen klanten bijna 400 miljoen euro op. Dat werd de bank fataal. Banken kunnen dus ook geld uitlenen dat ze helemaal niet in huis hebben. Dat heet geldschepping. Maar er zijn grenzen aan het creëren van geld. Als er veel geld wordt geleend, wordt er ook veel uitgegeven. De vraag naar goederen en diensten neemt toe en de prijzen kunnen dan gaan stijgen. Inflatie en waardevermindering van dat geld zijn mogelijk het gevolg. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425900 83 2032-12-31T22:00:00+00:00 2273 2013-06-06T20:00:00+00:00 yes no rente geld bank lenen https://schooltv.nl/video-item/de-vliegende-kat-als-kunstobject-een-project-van-bart-jansen 2024-01-04T10:33:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14225.w613.r16-9.a2bade7.webp De vliegende kat als kunstobject | Een project van Bart Jansen “Een kunstwerk, ja, natuurlijk. Het is zeker een kunstwerk.” “Hoe kom je erop?” “Ja, hè.” “Orville was mijn kat, die kocht ik samen met zijn broer, Orville en Wilbur Wright, noemde ik ze naar het beroemde broedertal die vliegeniers waren. Orville is 5 geworden, hij werd aangereden, en toen ie eenmaal dood was en natuurlijk waren we best verdrietig, daarna ging ie toch de vriezer in en ik had eerder met aangereden beesten gewerkt, dus ik dacht wel van: “daar moet iets mee”, ik kan dit ook niet zomaar een soort van over mijn kant laten gaan dat iemand nou Orville plat rijdt en dat ik daar geen statement uit maak. En als je het zo ziet, dan is het idee is, ja, dan is het eigenlijk simpel hè als je het ziet. Maar ja, bedenk het inderdaad maar. Maar goed, dat is met alle kunstwerken hè. Ja, heel simpel. Een dier met een staart en een kop, ja. Zo is ie ook compleet hè. Ja. Hij is niet echt in de markt gezet hè, we hebben ‘m voor een bepaald bedrag aangeboden eigenlijk op de Kunst Rai, oorspronkelijk was dat 12.500 euro, vervolgens kregen we de aandacht met de kat, dus toen hebben we besloten om nou ja, maar even gewoon eigenlijk pas op de plaats te maken. Dus om ‘m gewoon eventjes eigenlijk van de markt te halen. En nou ja goed, naar aanleiding van de aandacht die er is gekomen is er dus ook een bod gedaan inmiddels van 100.000 Euro. Ja.” “Nou! Ik geef er niks voor hoor.” “Nee?” “Nee, ik geef er niks voor, helemaal niet.” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425901 152 2032-12-31T22:00:00+00:00 2816 2013-02-28T22:00:00+00:00 yes no kunstenaar huisdier kat kunst dier https://schooltv.nl/video-item/het-van-abbe-museum-kunst-binnen-en-buiten-het-museum 2024-01-30T13:10:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14226.w613.r16-9.187490a.webp Het Van Abbe Museum | Kunst binnen en buiten het museum (…), Eerbetoon Aan (…); verzekerde waarde: 18 miljoen Euro. Pablo Picasso, Vrouwenbuste; verzekerde waarde: 5 miljoen Euro. Oscar (…), De Macht Van Muziek; verzekerde waarde: 2,5 miljoen. Piet Mondriaan, Compositie In Wit En Zwart; verzekerde waarde: 2,5 miljoen Euro. Ulrike Erfslö is adjunct-directeur van het Van Abbe museum in Eindhoven. We hebben 4000 werken in het depot staan, maar in het museum zelf kunnen wij maar 400 tonen, tegelijkertijd. Wij krijgen op dit moment 4,5 miljoen subsidie van de Gemeente en wij moeten in de volgende 5 jaar 620.000 euro afbouwen, geleidelijk. Dus denken wij erover na werken bijvoorbeeld in commercieel bruikleen te geven en daarvoor ontwikkelen wij nu concepten omdat we denken dat ligt heel dichtbij eigenlijk onze missie en vision, namelijk daarvoor te zorgen, dat deze publieke bezit, kunst is een publiek bezit, toch weer toegankelijk blijft voor het grote publiek. Maar er zijn ook andere ruimtes denkbaar dan alleen het museum. Het is bijvoorbeeld zo, dat wij samen met Pieter en ik, een designer die hier ook in Eindhoven zit, een vitrine hebben bedacht en die vitrine, die kan kunst opbergen en daarmee is de kunst ook mooi zeker gesteld, en het komt dan ook in een bepaald klimaat terecht. En deze vitrines kunnen wij in bedrijven zetten in hun entreehal. En zo kunnen wij onze commerciële taak die wij daar voor ons zien om daar werkelijk ook omzet mee te genereren, om ervoor te zorgen dat zeg maar dat wat bij de inkomsten van de Overheid wegvalt in de komende jaren te compenseren. Zo kunnen wij dat ook echt aanvullen met onze missie en vision, dat is voor ons belangrijk. We zijn in het depot van het museum, hier hangen onder andere ook de schilderijen die voor commercieel bruikleen in aanmerking komen. En om een voorbeeld te geven: dit is een schilderij van Jan Roeland, een Nederlandse kunstenaar. Die schilderijen worden zo samengesteld in overleg met het bedrijf dat er eigenlijk een pakket samengesteld wordt uit meerdere schilderijen en daaruit wordt dan om zo te zeggen de prijs bepaald. De zogenoemde topstukken waar je grote namen hebt, waar heel veel verzekeringswaarde achter staat is het niet mogelijk zeg maar in zo’n soort van bruikleen te geven, dat heeft gewoon ermee te maken dat een verzekering dat niet zou overnemen en zeg maar de waardeverlies veel te groot kan zijn als er iets gebeurt. Jullie zien hier een mogelijke presentatievorm voor presentaties in het bedrijfsleven. Dus dit is een presentatievorm waar je eigenlijk om het schilderij omheen kan lopen. We gaan hier nu om de Marleen de Mah om. Dan kan je hier zien hoe het schilderij er van achter uitziet. Dus je ziet informatie over de kunstenaar en je ziet ook van welke galerie het afkomt en welke weg het gegaan is. Je kan een heel vrije presentatie kiezen bijvoorbeeld in een grote entreehal binnen een ziekenhuis, binnen een grote verzekering of een bank. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425902 200 2032-12-31T22:00:00+00:00 837 2013-02-28T22:00:00+00:00 yes no kunst museum geld https://schooltv.nl/video-item/achter-de-schermen-bij-een-twitterfilm-de-kijker-bepaalt 2024-01-30T12:58:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14227.w613.r16-9.f8a7fc2.webp Achter de schermen bij een Twitterfilm | De kijker bepaalt Tot voor kort had de lezer, luisteraar of kijker een passieve rol. Het verloop van het verhaal is immers door de maker vooraf bepaald. Maar ook dat verandert met de interactieve mogelijkheden van de digitale techniek. “Een Nederlandse thriller, live geregisseerd door jou, via Twitteren. Wij luisteren naar jou. Pak de regie.” Het publiek pakt de regie bij de opnames van een promotiefilm voor het Nederlandse Film Festival, live uitgezonden op internet, waarbij het publiek via Twitter de acteurs kan aansturen. “Live speelfilm met Twitter maken is nog nooit gedaan dus het is in die zin zeker een wereldpremière. Dus het was ontzettend spannend, we hebben een paar dagen keihard gewerkt om het allemaal op te zetten. Het spannendste was het aftellen, 10, 9, 8 en 0 en we waren live en vanaf waren we gewoon een trein naar het einde. In het begin was een spannende interviewscene tussen Teun Kuilboer, Victor Low en Tycho, en Tycho kreeg opeens 'zing een Sinterklaasliedje' ojee daar gaan we maar en ik zeg het tegen hem en hoe gaat ie dat in die scene doen en hij begon het met een bepaalde ondertoon te zingen waardoor het perfect in die scene paste waardoor je niet die scene uitschiet, het werkte gewoon, het is heel tof, heel knap van die acteurs allemaal natuurlijk”. “Sinterklaas kapoentje, gooi wat in mijn schoentje. Word je hier geil van? Tijd voor de billenshake! “ “Een kunstwerk is natuurlijk ook iets waarbij je iets maakt om het publiek een reactie te ontlokken en dat is bij een schilderij natuurlijk net zo als bij een film en zeker bij een twitterfilm. Je krijgt letterlijk interactie met je publiek. Maar volgens mij zijn het nog steeds de acteurs en de cameramensen die daar hun eigen ding in gooien. Als hier andere acteurs hadden gestaan, andere cameramensen, andere muzikanten – want we hadden een heel orkest staan die meespeelde – dan was het een heel andere film geworden, zelfs met dezelfde tweets. Dus daarin zit zeker nog een autonomiteit van deze talenten. Volgens mij is dit het begin van wat je met social media en nieuwe media kunt doen. We zijn gewoon daarmee aan het spelen en experimenteren en wie weet komt er wel een soort van vorm waarbij dat samen kan werken; dat je in de bioscoop zit en dat je mee kunt twitteren en dat er ook daadwerkelijk iets gebeurt, ik weet het niet. Dit was een zenuwslopend experiment, maar wel een hele leuke.” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425903 203 2032-12-31T22:00:00+00:00 1064 2013-02-28T22:00:00+00:00 yes no film social media acteren https://schooltv.nl/video-item/de-schatkaart-met-flip-de-beer 2024-02-01T13:01:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14228.w613.r16-9.d9a8b7c.webp De schatkaart | Met Flip de Beer Hallo allemaal! Ja. Ja, ze moesten heel ver weg. Ja, ver weg, ik weet niet meer waar heen. Ja? He. Wat is dat? He. Wat staat er op? Wat is dat? Een schatkaart? Kijken? Ja! Bij een palmboom. Eh, ja, een reddingsboei. Echt waar? Ja! Kom op, we gaan zoeken jongens! Naar de reddingsboei! Eh, die kant op? Ja! Daar is ie! Ja, we hebben 'm! Japie Japie? Wie is Japie Japie? Oh. Misschien wel. Maar ik weet niet wie Japie Japie is. Oh, is dat Japie Japie? Het is een beeld. Oh, het is een beeld van iemand die mensen ging redden. He! Ik weet waar die is. Daar, daar heen ja! We moeten omhoog. Kijk, ik zie de pijl. Hij wijst, omhoog! Zo. Nou, gaan we goed kijken. Oh kijk. Kenneth heeft een verrekijker. Zie je al iets? Heb jij het gezien? Ja! Daar heen! Zoek de pijl! Nog hoger klimmen? Ja, zo kan ik het goed zien. Ja! Daar! Daar is een pijl! He jongens, ik zie ook een hele grote verrekijker. Ja! Wat zie je? Een meneer op het strand.. En een boot. Mijn pappa en mamma zitten ook op een boot. Kom op, we gaan weer verder jongens. Waar zijn de pijlen? Ja! Nog een pijl. Eh, waar moeten we heen? Oh, goed zo. Jij weet het goed Michelle. Kan jij het zien? Heb jij ook een verrekijker? Naar beneden. Ja. Niet vallen! Waar dan? Oh ja! Op de prullenbak. Die kant op. Kijken met het vergrootglas. Ja. Wat heb je gevonden? Ik kom er aan! Om laag? Dan moeten we graven. Daar ligt iets! Ja! Wat zit er in? Een kaarsje? Nee.. Het is papier! He! Dat is de andere kant van het papiertje. Ja, dat zijn mijn pappa en mamma. Dat ben ik. Ja! Ja, die heb ik gemaakt! Heel lang geleden, toen ik nog klein was. Met papa en mama op de boot. Maar hoe komt ie nou hier, in deze fles? Dag, tot de volgende keer! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425904 308 2032-12-31T22:00:00+00:00 7793 2012-12-09T22:00:00+00:00 yes no kaart strand zoeken schatten https://schooltv.nl/video-item/de-consument-op-sociale-media-wat-vinden-bedrijven-daarvan 2024-01-04T10:33:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14229.w613.r16-9.e76066e.webp De consument op sociale media | Wat vinden bedrijven daarvan? Jongeren voelen zich erg thuis in de nieuwe media. Ze zijn altijd in verbinding met elkaar en vertellen elkaar veel. Ook over merken en producten. De kennis van de producten zit in hun netwerk. Als ze iets willen weten hoeven ze alleen maar hun netwerk in te schakelen. En als iets ze niet bevalt, een product of werkwijze van het merk, dan spreidt die kennis zich snel uit over het internet. Marjolein Poot, social media expert Hi : “Alle jongeren, we richten ons met name op jongeren. Ja, die zitten eigenlijk dagelijks online met zowel mobieltje of de computer. Nee, we vinden het heel leuk om eigenlijk continu het gesprek met onze klanten aan te gaan. We zijn eigenlijk in 2009 echt begonnen met social media, in eerste instantie met wat er online werd gezegd. Je ziet dat het enorm snel is gaan groeien. Daarmee zie je dus ook dat er veel meer kracht bij de consument is komen te liggen. Ze hebben veel meer ruimte, ze zijn allemaal eigenlijk eigen journalist. Dus als je ergens niet blij mee bent of juist wel heel blij mee bent dan heb je direct de mogelijkheid om je verhaal te vertellen via de social media en bereik je meteen heel veel mensen.” “Nou ik denk dat het wel leuk is dat je een beweging ziet dat consumenten veel mondiger zijn, maar ze hebben ook eigenlijk hele goeie ideeën. Dus wat wij als bedrijf heel belangrijk vinden, is om die klanten ook te betrekken in alles wat we doen. En dan moe je denken aan het bedenken van nieuwe producten en diensten, maar ook het verbeteren van de (reclame)uitingen die we maken.” “Je ziet altijd wel mensen die eruit springen. Zo hebben we ook een jongen op ons forum die echt bijzonder actief is en geheel vrijwillig uit zichzelf allerlei vragen beantwoordt, puur omdat hij het leuk vindt.” “Ja, het is wel grappig om te zien dat er wel wat clubjes ontstaan van mensen die met elkaar gewoon in gesprek zijn. Het is op onze omgeving, maar ze gaan gewoon met elkaar het gesprek aan en dat gaat helemaal prima. Dus klanten helpen klanten en dat is natuurlijk, vinden wij, eigenlijk ook het leukste. Ja, dan gaan we gewoon weer even achterover zitten. “ “Wat je ziet als er iets niet goed gaat, dan is het belangrijk dat we er snel bovenop zitten; dus dat wij snel met een antwoord komen. Want als je niet reageert dan komen er allerlei reacties. Mensen die hitsen elkaar op, dus het is belangrijk dat wij heel snel reageren en met een passend antwoord komen. En anders dan keert het zich tegen je. Ja.” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425905 153 2032-12-31T22:00:00+00:00 3234 2013-06-06T20:00:00+00:00 yes no consumptiegedrag reactie social media consument bedrijf https://schooltv.nl/video-item/dieren-met-een-schutkleur-met-flip-de-beer 2024-02-01T12:45:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14230.w613.r16-9.c7141ef.webp Dieren met een schutkleur | Met Flip de Beer Hallo allemaal! Vandaag gaan we naar het bos. Ja. Ja! Ja, ook. Ehh, paars? Ja. Oeh, die heeft felle kleuren. Oke, ehh.. Even kijken hoor. Ik zie een heleboel groen. En een beetje bruin. Ehm.. He, ja, ja! Ja, ik ook! Ja. Een slak. Ja zeker. Hey! Nog een. Goed gevonden. Zo, dat gaat snel. Wauw, wat kunnen jullie goed zoeken, zeg. Ja, oh ja! In die boom! Goed gevonden! Ja. Ja! Oh dat zijn er veel! En zo snel, zeg. Goed gedaan, jongens! Ja. Die felle kleuren zie je heel goed. Oh. Ja. Schutkleuren? Aah. Dus schutkleuren zijn kleuren die je niet zo goed kunt zien. En in het bos moeten ze dan groen en bruin hebben bijvoorbeeld. Dan vallen ze niet op. Nee, ik heb ook nog niks gevonden. Het werkt wel die schutkleuren! Oh wat goed van jou! Ik had hem niet eens gezien! Wauw, even zoeken hoor. Oh ja! Ja! Die valt ook niet op hoor. Ow, jongens! Daar zit een spin! Ja. Nog eentje! Nou. Met die andere kleuren kon je het veel makkelijker vinden. Kijk zo'n bruine slak bijvoorbeeld, die zie je niet. Maar die blauwe, die zie je heel snel. En die eekhoorn die is bruin, dat is dus een schutkleur. En zo'n gele spin, nee dat is geen schutkleur. Die bruine! Wat gaan we nu doen? Ik heb ook schutkleuren gekregen. En ik ga me nu verstoppen en dan mogen jullie me zoeken! Nou, niemand kan me zo vinden, haha. Ik val niet op in het bos, hoor. Ow, stil zijn! Geen geluidje maken. Ssst. Ow spannend! Zouden ze me vinden? Ja! Ja jij ziet me! Goed gedaan hoor! Het was heel leuk jongens! Dag! Tot de volgende keer! “Dit is helemaal klaar al?” “Dit stuk is helemaal gereed. En het is eigenlijk, ja, het naambord van de zeven provincies zou je kunnen zeggen.” “Met de wapens van de zeven provinciën?” “Ja, de zeven provinciewapens…” “Dit moest echt adverteren dat we hier te maken hebben met een republiek die heel trots was op zijn zelfstandigheid zonder een Koning of wat dan ook.” “Hè, je liet jezelf zo protserig zien als een pauw eigenlijk. En het was er tegelijkertijd ook bedoeld om de vijand te imponeren en om te laten zien van “we lusten jullie rauw!”.” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425906 246 2032-12-31T22:00:00+00:00 12331 2012-12-09T22:00:00+00:00 yes no herfst schutkleur spelen https://schooltv.nl/video-item/ruud-van-empel-fotograaf-en-kunstenaar 2024-01-25T12:45:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14232.w613.r16-9.2ec03e2.webp Ruud van Empel | Fotograaf en kunstenaar Een gewone foto vind ik niks aan. Dat is mij te snel klaar eigenlijk. Ik noem mijzelf ook niet echt een fotograaf. Ik word wel zo genoemd, omdat het eindresultaat bij mij een fotografische druk is uiteindelijk, dus dan zit ik een beetje in die categorie, maar of het echt fotografie is, dat valt te betwijfelen, omdat ik natuurlijk alles helemaal monteer. En een gewone foto, dat is een ander vak. Ik heb niet die obsessie om alles te fotograferen wat er gebeurt om me heen. Ik ben echt iemand die graag eraan werkt en het zo bewerkt dat het meer een compositie wordt zoals ik ‘m wil hebben. En het hoeft niet per se realistisch te zijn. Het mag fantasie in zich hebben en er ontstaan tijdens het monteren heel veel toevalligheden ook en je kan heel veel dingen invoeren die heel veel invloed hebben op het uiteindelijke idee en die het idee ook verder brengen, en dat vind ik interessant. Ik sta dus in deze tijd vanwege de techniek die ik hanteer, dus het fotoshoppen. En wat ik ermee doe valt in een traditie inderdaad, van ja, een paar duizend jaar zou je haast kunnen zeggen, namelijk een figuratief beeld daarmee maken. Een werk van mij is tot in elk detail gemonteerd, dus je moet je voorstellen dat als je mensen ziet op de foto’s, dan zijn die mensen samengesteld. Dat wil zeggen, dat de ogen en de neus en de mond, die zijn daar ingeplakt als een collage. Maar je kan het in Photoshop natuurlijk heel perfect afwerken, dus dat zie je niet. En dat gaat bij sommige collages heel ver, dus dat gaat tot en met de pupillen, de lichtval in de pupillen, de wenkbrauwen zijn dan los gemonteerd, de lichtval in het gezicht kan los gemonteerd zijn. Dus dat kan je precies zo componeren zoals je dat zelf wil hebben. Ik creëer de figuurtjes, dat doe ik ook weer omdat ik niet een bestaand persoon wil afbeelden omdat het een fantasie moet zijn. Als ik bijvoorbeeld een model fotografeer, één kind of zo, dan maak ik tussen de 2 en de 300 foto’s, dus ik heb ze in alle standen die ik maar kan verzinnen. En dan gebruik ik nog niet de helft daarvan. Dit is ‘m geworden. Ik moet al de standen precies hebben en dan later kom ik er pas achter welke ik precies zal gebruiken. De klassenfoto, dan heb ik iets van 12 modellen gefotografeerd daarvoor, allemaal netjes met truitjes aan, tenminste, voor zover de kleren hun pasten. Ik koop allerlei kleding die ik kinderen aanbied om aan te trekken en als het niet past, dan doe ik het ofwel op een paspop of ik fotografeer mezelf daarin, dat komt ook wel vaak voor. Want ik kies dan de kleding weer op hoe ie er uitziet en niet op de maat. Nou, van die 12 kinderen heb ik zoiets van 34 combinaties kunnen maken, dus maar dat komt vanwege de gedetailleerde montage die ik doe, dus de neuzen, de monden, de ogen en de wenkbrauwen, het voorhoofd, de wangen, de kin; allemaal dat soort dingen kan ik los combineren, dus dat kan ik elke keer weer hergebruiken in een andere combinatie. 34 kinderen zijn het uiteindelijk geworden. En dat was de hoeveelheid kinderen in een schoolklas toen ik op school zat. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425907 230 2032-12-31T22:00:00+00:00 4267 2013-02-28T22:00:00+00:00 yes no kunstenaar fotografie kunst fotograaf https://schooltv.nl/video-item/romantiek-in-de-schilderkunst-wegvluchten-van-de-dagelijkse-werkelijkheid 2024-01-30T13:08:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14233.w613.r16-9.8a57f21.webp Romantiek in de schilderkunst | Wegvluchten van de dagelijkse werkelijkheid In de periode van de Romantiek geldt voor de kunst dat de spontane emotie de scheppingskracht en de verbeeldingskracht drijfveren zijn. In de literatuur is Daniël Defoe met zijn roman Robinson Crusoe een voorloper van deze Romantische dramatiek. Dit is een echt Romantisch verhaal waarbij Robinson Crusoe in zijn eentje in de natuur moet zien te overleven, een zoektocht naar de oorspronkelijke mens zou je kunnen zeggen. Hoe heeft hij het gered? Op dit schilderij zie je de kenmerken van de Romantische schilderkunst heel goed terug in de uitdrukking van gevoelens en het gevoel wordt vaak uitgedrukt door middel van de overweldigende natuur. En op dit schilderij van Roelofs zie je een ruiter wegvluchten voor het dreigende onweer, hè, hij is op de heide, hij kan door de bliksem getroffen worden, dus die angst en die dreiging is helemaal verbeeld in dit landschap. Op het schilderij van Nuie, De Schipbreuk, is heel duidelijk de overweldigende natuur te zien. In de Romantiek noemde men dat de “sublieme natuur”. De natuur was groter dan de mens, zoals hier spoelt hij aan op het strand, je ziet een soort Christusfiguur tegen de mast aan leunen die op het strand ligt. Het schilderij drukt uit dat de mens hier heel nietig is. De natuur op het schilderij van Nuie is ook zo overweldigend omdat men in deze tijd allerlei nieuwe natuurwetenschappelijke onderzoeken deed waardoor men aan de ene kant de natuur beter ging begrijpen, maar aan de andere kant ook steeds meer begreep hoe ongelooflijk ingewikkeld en, ja, ingenieus die in elkaar zit. Dus dat gaf een enorme bewondering ook voor de natuur. De andere kant daarvan was dat mensen eigenlijk in de natuur kropen, de natuur van dichtbij gingen bestuderen en dat gevoel van intimiteit zie je op dit schilderijtje van Schelfhout waar je een boertje ziet sloffen voor zijn boerderijtje in zijn eigen microkosmos, in zijn eigen wereld, eigenlijk in zijn eigen natuur. Wat ook heel Romantisch is, is het ontvluchten van de dagelijkse werkelijkheid. Je kunt natuurlijk gaan reizen, maar je kunt ook reizen in je fantasie. En dat deed de kunstenaar David Hubert de Superville, die verzon allerlei figuren, ja, waarschijnlijk zaten ze in zijn hoofd, zoals deze Duivel. En die beeldde hij uit op papier. In deze tijd is men ook heel erg geïnteresseerd in geschiedenis, op zoek naar de eigen wortels. En onder andere zocht men die ook in de Oudheid, dus kunstenaars gingen naar Italië om de klassieke monumenten te schilderen en daar zie je ook een voorbeeld van in dit schilderij van Knip waar hij allerlei verschillende gebouwen in een soort fantasielandschap samenvoegt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425908 197 2032-12-31T22:00:00+00:00 9405 2013-02-28T22:00:00+00:00 yes no schilder schilderkunst romantiek kunst https://schooltv.nl/video-item/romantiek-en-muziek-veel-beleving-en-gevoel 2024-01-04T10:33:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14234.w613.r16-9.0276557.webp Romantiek en muziek | Veel beleving en gevoel Deze spookachtige klanken zijn afkomstig van de eerste psychedelische symfonie in de geschiedenis. Het is de allereerste muzikale beschrijving van een trip. Zo’n 130 jaar voor The Beatles, in 1830, door de Franse componist Hector Berlioz. Zulke indrukwekkende composities als deze symfonie van Plastic waarbij het gaat om het tot uiting brengen van het subjectieve gevoel worden vooral gemaakt in de Romantische periode van de klassieke muziek. De periode eind 18de tot eind 19de eeuw wordt aangeduid met de term Romantiek. Het gaat dan meer over de periode dan over een bepaalde stijl. In de Verlichting was de ratio het belangrijkste uitgangspunt. In de Romantiek komt juist de subjectieve beleving en het fantastische centraal te staan. De aandacht voor het individu en zijn gevoelens is groot. Voor de kunst geldt dat de spontane emotie de scheppingsdrang en de verbeeldingskracht drijfveren zijn. In de Romantiek worden de orkesten groter. Een symfonieorkest bestaat uit vier instrumentgroepen, ook wel “families” genoemd: houtblazers, koperblazers, slagwerk en strijkinstrumenten. In de Romantiek worden alle instrumentgroepen uitgebreid. Zo komen er meer hoorns en twee keer zoveel strijkers. Ook worden nieuwe instrumenten toegevoegd zoals de piccolo, de basklarinet en de contrafagot. Het Koninklijk Concertgebouworkest, het KCO, heeft zich gespecialiseerd in de laat Romantiek en speelt veel werken van bijvoorbeeld Richard Strauss, Anton Bruckner en Gustaf Mahler. Hier repeteert het KCO het Requiem van Brahms onder leiding van hun vaste dirigent Maris Jansons. Marleen Asberg is eerste violiste. De Romantiek is een tijd waarin de menselijkheid heel erg voorop staat. Emoties, drama, wanhoop, liefde, hele diepe emoties; dat is Romantiek en dat vertaalt dan in muziek. Het stuk begint in grote treurnis, hij was verdrietig omdat zijn vriend Robert Schuhmann overleed en het verdriet is heel duidelijk merkbaar in het begin. Maar gaandeweg het stuk komt er troost en er komt een soort positief gevoel naar boven over degene voor wie hij het stuk heeft geschreven. Het wordt een soort eerbetoon aan degene die is overleden, maar ook aan de hele mensheid en dat is eigenlijk speciaal aan dit stuk en ook zo romantisch. De muziek die tijdens de Romantiek geschreven wordt, wordt ook steeds complexer. Dit leidt tot virtuoze speeltechnieken en complexe harmonische ontwikkelingen. Voor de amateurs is die moeilijkere muziek niet echt goed meer te spelen. Daarom schrijven componisten daarnaast lichtere salonstukjes. Zo ontstaat er een verschil tussen de zware serieuze muziek en de lichte muziek. Hier zijn we in de Kleine Zaal. Dat vind ikzelf de leukste zaal, omdat je hier een heel fijn contact hebt met de musici, heel direct. De musici die hier komen, dat zijn altijd de kamermusici, de kleinere ensembles, en daar is deze zaal door dezelfde architect, Dolf van Gent, voor gebouwd. Een muziekgenre dat erg geliefd is in de Romantiek is de programmamuziek die een interpretatie geeft van een onderwerp buiten de muziek. Bijvoorbeeld een gedicht of een schilderij. Vaak maken de componisten gebruik van een muzikaal thema. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425909 294 2032-12-31T22:00:00+00:00 4802 2013-02-28T22:00:00+00:00 yes no emotie componist muziek romantiek https://schooltv.nl/video-item/romantiek-en-architectuur-vroeger-was-alles-beter 2024-01-04T10:33:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14235.w613.r16-9.1943759.webp Romantiek en architectuur | Vroeger was alles beter In de Romantiek is men erg geïnteresseerd in het verleden. In de architectuur worden oude bouwstijlen geïmiteerd. We noemen dat “neostijlen”. In één gebouw combineren architecten een neoklassieke tempel met Neorenaissance en nieuwe Gotiek. Een voorbeeld van zo’n bouwwerk is het Concertgebouw in Amsterdam. Architect Piet de Bruin ontwerpt in de jaren ’80 een nieuwe vleugel aan het Concertgebouw. Om ruimte te maken voor een entree, een restaurant en een foyer. Hij gebruikt moderne materialen in een stijl die contrasteert met de romantische frivoliteit van het gebouw. “Zo’n substantiële nieuwe vleugel in dezelfde stijl, dat zou ook een ongelukkige keuze zijn geweest, want dan breng je het hele gebouw uit zijn evenwicht, dan ga je eigenlijk de symmetrie die het hoofdgebouw heeft, verstoren door daar in die stijl iets aan te zetten.” “En dit is de Grote Zaal. Ontworpen in 1888 door Dolf Leonard van Gent. En het gordijn wat er nu hangt is voor de repetitie, dat dempt het geluid zodat het lijkt alsof er 2000 mensen in de zaal zitten.” “We hebben die echte 19de eeuw, want dat is dé eeuw van de Romantiek, die hebben we in Nederland niet heel erg beleefd. Dat krijgt in ons land de vorm van neostijlen wat we in de praktijk eigenlijk “Hollandse Renaissance” zijn gaan noemen en dat is een soort mengelmoesje van oudere bouwopvattingen die dan worden gerecycled tot een aangename mix.” “Van Gent liet zich inspireren door andere gebouwen in Europa en één zo’n gebouw was de Tohnhalle Düsseldorf. Dat kan je heel mooi op dit plaatje zien. De overeenkomst met het Concertgebouw: een timpaan, de drie bustes van componisten, de zuilen en de boogvormige deuren.” En er waren heel verschillende stijlopvattingen die de kant of van dat Gotische op gingen met pinakeltjes moet je je dan voorstellen of het ging de Classicistische kant op, dat is meer het tempelfront met zo’n driehoek en van die zuilen ervoor. Aan de binnenkant zie je het terug in de aankleding, de decoratie van de zalen, daar zie je dus veel van dat franjewerk om de kolommen, langs de randen, kapitelen, halfzuilen. Bovenop die vrij sobere klassieke ordening is hier nog weer uitgepakt met frivoliteit. En dat is Romantiek.”   “Het Concertgebouw staat tegenwoordig middenin de stad. Vroeger hield al de stad op bij het Rijksmuseum wat je daar aan het einde ziet. En het gebouw is toen dus buiten de stad gebouwd, omdat de grond toen hier heel goedkoop was. En dat is een program van eisen om het zo goedkoop te bouwen. En hoe het er toen uitzag, dat kan je op dit plaatje zien.” “In diezelfde periode wordt iets ontwikkeld wat dan wel de “postkantorenstijl” wordt genoemd, dat is eigenlijk een exces in de richting van die Hollandse Renaissance waarbij het gebouw wordt opgevat als een soort landschap waarin je moet kunnen verdwalen en in gewelven. Het grijpt heel erg terug op de Gotiek. Als je daardoorheen dwaalt, dan waan je je, ja, in een soort droomwereld van een soort kloosterachtige allure met stenen vloeren, met alles ingelegd met randjes en daar zitten nog prachtige fonteinen in binnenplaatsen en waterbakken. Dat riep dus een droomwereld op die sterk teruggrijpt op vroegere tijden en dat is natuurlijk het kenmerk van Romantiek, dat het eigenlijk steeds uitstraalt en uitschreeuwt: “vroeger was alles beter!”.” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425910 278 2032-12-31T22:00:00+00:00 7208 2013-02-28T22:00:00+00:00 yes no gebouw romantiek architectuur https://schooltv.nl/video-item/wat-is-3d-hoe-kan-het-dat-we-diepte-zien 2024-01-04T10:33:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14237.w613.r16-9.f61a5b8.webp Wat is 3D? | Hoe kan het dat we diepte zien? Lekker, dankjewel. Ja, 3D, dat betekent eigenlijk driedimensionaal. dat betekent dat je 3 dimensies ziet, namelijk lengte, breedte en diepte. Eigenlijk is dat voor onze ogen heel normaal, want we zien alles in 3D. Neem deze bak popcorn. Je ziet de lengte, de breedte en de diepte. Wij kunnen diepte zien, doordat onze ogen net iets uit elkaar staan. Ieder oog geeft iets anders weer. Als ik nu naar de camera kijk en ik dek mijn ene oog af, dan kijk ik met mijn andere oog vanuit een net iets andere hoek. En andersom ook. Die verschillende beelden van beide ogen voegen onze hersenen samen. Die hersenen zorgen ervoor dat we 1 camera zien. De camera wordt zo driedimensionaal. Je hebt dus beide ogen nodig om diepte te kunnen zien. Ja, en het is heel handig dat we diepte kunnen zien, zo kunnen we afstanden goed inschatten. Stel, je doet 1 oog dicht dus je kijkt alleen met dit oog en je probeert je twee vingers zo naar elkaar toe te brengen. Dan missen ze waarschijnlijk. Maar doe je het nou met 2 ogen, dan gaat het goed. Dan kun je de afstand goed inschatten dus dan zie je diepte. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425911 77 2032-12-31T22:00:00+00:00 25843 2010-06-09T20:00:00+00:00 yes no diepte film 3D https://schooltv.nl/video-item/retrokleding-ouderwets-hip-juist 2024-01-04T10:33:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14238.w613.r16-9.107aad6.webp Retrokleding | Ouderwets? Hip juist! Zoals ook zangeres Caro Emerald in haar muziek teruggrijpt naar de jaren ’50, zo is op velerlei gebied een hang naar het verleden, een retrotrend te bespeuren. De laatste jaren zie je dat, ja, door de Retrotrend die is ontstaan, met name ik denk door, ja, series als Mad men, de hype rondom Dita Von Teese, films die zich heel veel afspelen in de jaren ’50 de laatste tijd. Over het algemeen is de mode veel vrouwelijker geworden waardoor veel meer vrouwen op zoek zijn naar dit soort kleding. En heb ik mijn klantenkring dus zien veranderen van een nichedoelgroep naar vrouwen die gewoon een jurk willen en hakken willen, ja, en dat zijn er gewoon steeds meer geworden. Ik ben de winkel al begonnen voordat de hele Retro hype begon, ja, vanwege mijn eigen voorliefde voor de mode uit de jaren ’50. En die is ontstaan, nou, toen ik een jaar 14 was, dus dat is al een tijdje terug. Dus ik las oude bladen, ik keek graag naar oude films, van Marilyn Monroe, Betty Davis, Jean Harlow, en dan pakte ik mijn schetsblok en dan ging ik een beetje zitten natekenen wat ik in die film tegenkwam. En ik vond die kleding echt ontzettend mooi, maar het was niet te krijgen. In de jaren ’80 zag je vooral hele rechte harde stoere mode. En ik wist wel dat dat mijn mode niet zou zijn. Dus ik ging naar de rommelmarkt en ik kocht voor, nou, een paar Euro toen nog leuke vintage oude jurkjes. Ja, toen maakte ik dan mijn eigen exemplaar. En daar is het begonnen. Ik maak geen exacte kopieën van kleding uit de jaren ’50. Ik vind het heel erg leuk om kleding te ontwerpen die geïnspireerd is door de jaren ’50. Maar ik ontwerp alle patronen zelf. Ieder model is uniek. Dat hergebruiken en recyclen grijpt vooral terug op het vernieuwende van de jaren ’60. De jongeren werpen in die tijd alle heilige huisjes omver en trekken het gezag in twijfel. Alle oude waarden worden overboord gegooid en er is geen vertrouwen meer in de toekomst. Ook heerst er een diep wantrouwen in de gevestigde orde als religie, politiek, wetenschap en kunst. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425912 166 2032-12-31T22:00:00+00:00 2510 2013-02-28T22:00:00+00:00 yes no geschiedenis muziek mode kleding https://schooltv.nl/video-item/de-reddingsbrigade-met-flip-de-beer 2024-01-31T08:30:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14239.w613.r16-9.5ef97f8.webp De reddingsbrigade | Met Flip de Beer Hallo allemaal, vandaag gaan we kijken bij de reddingsbrigade. Bij de reddingsbrigade werken mensen die andere mensen helpen als ze hulp nodig hebben. Of als ze in gevaar zijn op het strand of in de zee. Hallo ! Britt en Rody en ik komen vandaag even kijken. Ja. Fijn. Ja. Ja. He, dat is een mooi kleintje. Ik denk dat die mij wel past. He, ik mag 'm aan! Ja, hij past precies. We mogen er allemaal een aan. Dat is veilig. Een mooi reddingsvest. Dat is een grote verrekijker! Maar die hebben ze natuurlijk ook nodig om alles heel goed te kunnen zien! Om te kijken of er niemand in gevaar is. En ze moeten steeds kijken. Die mensen zijn niet in gevaar volgens mij. En als ze dan iemand die in gevaar is dan moeten ze er heel snel naar toe. Anders gaat het mis. Ze hebben ook hele snelle voertuigen. Om snel bij de mensen te zijn. Cool! Ehh ja, oranje! Dat is slim. Want dan kan je ze heel goed zien. In het zand, of op de zee. He, ja! Dat is een, een brandcard. Voor zieke mensen. Hoe zou dat liggen? Ik doe even of ik ziek ben. Red mij! Haha, ik mag in de wagen. Nou dat werkt goed zeg. En dan kunnen ze heel snel met iemand naar het ziekenhuis, als die echt ziek is. Wauw, we gaan rijden. He, misschien hebben ze ook wel een sirene op die wagen. Zou die misschien..? Ja! Hij doet het! We komen er aan, mensen in nood, we gaan jullie redden! Bij de reddingsbrigade hebben ze speciale wagens die ook heel goed door het zand kunnen rijden, of door plassen. En dat moet natuurlijk ook om op tijd te kunnen komen. Even goed kijken of er nog iemand in nood is. Nee, ik geloof het niet. Gelukkig maar. Tot de volgende keer! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425913 201 2032-12-31T22:00:00+00:00 8722 2012-12-09T22:00:00+00:00 yes no zee strand redden https://schooltv.nl/video-item/postmodernisme-minder-regels-meer-lucht 2024-01-04T10:33:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14240.w613.r16-9.e0cedac.webp Postmodernisme | Minder regels, meer lucht In de jaren ’60 van de vorige eeuw worden oude waarden overboord gegooid. Met name jongeren wantrouwen de gevestigde orde als religie, politiek, wetenschap en kunst. Ook in het Postmodernisme van de jaren ’80 is dit terug te vinden. In de Postmoderne kunst zien we de ontkenning van de autonomie van de kunst, de vervaging van de grens tussen kunst en het dagelijks leven en de nadruk op stilistische onzuiverheid waarin bewuste vermenging van historische stijlen wordt beoogd. “Zowel in de architectuur, maar ook in de kunst zie je eigenlijk een soort vluchtigheid, een soort oppervlakkigheid optreden. Vooral de Postmodernisten zijn er helemaal niet wars van, hè, Modernisme was heel streng, heel serieus, bijna dictatoriaal kun je zeggen. En dat is iets waar die Postmodernisten zich tegen keren, die zeggen: “ja, wij willen daar lucht in brengen, er moet humor komen en het mag best even wat vluchtiger, je hoeft niet de hele boodschap mee te krijgen”. Dus er kwam heel veel kleur, er kwam humor, er kwamen symbolen, er kwamen figuratieve elementen. Er zijn bijvoorbeeld heel vaak verwijzingen, figuratieve verwijzingen, nou ja, symbolen zeg maar, symboolgebruik is een belangrijk element. De vermenging van stijlen.” “De ontwerper Alexandro Mendini, ook de architect van het museum, heeft op een gegeven moment aan 10 architecten gevraagd om een koffie en theeservies te ontwerpen. Hij was zelf de 11de, dus het is een serie van 11 in totaal.” “Dit is een servies van Charles Janks, een hele bekende Postmoderne architect. Wat je ziet zijn zuilen. En dat zijn van die klassieke Griekse zuilen. De Dorische, de Korinthische, de Ionische. Janks heeft ze alleen door elkaar gebruikt, dat kwam in Griekenland op dat moment nooit voor. Janks’ verhaal daarbij is eigenlijk dat het hem gaat om het speels gebruikmaken van elementen uit het verleden.” “Deze is van Stanley Tigerman en Stanley Tigerman, ook een architect, verwijst heel erg naar figuratieve dingen, dus dat is op zich zijn het simpele vormen. Het zijn cilinders, het is een bolletje. Maar hij heeft er allerlei figuratieve elementen aan toegevoegd zoals vlechtjes, een paardenstaart, hier zijn oren, dat is het suikerpotje, die kan horen. En het dienblad, daar komen opeens handen vanuit het niets die dat vastpakken. Dan heb je ook het laatste element zijn die lippen aan de dekseltjes. Als je thee of koffie drinkt, dan praat je ook met elkaar, dus eigenlijk die interactie, die sociale interactie, dat praten met elkaar, dat heeft hij eigenlijk gesymboliseerd in dit servies.” “Aan de buitenkant van het museum kun je zien wat er aan de binnenkant zit, bijvoorbeeld hebben we een paviljoen van Philips Star, dat is een ronde koektrommel. En aan de buitenkant zie je een soort reliëf van vazen. Binnenin dat paviljoen hebben wij onze porseleincollectie. Dus ja, dat is zeg maar staat daar symbool voor. En bovendien, dat ronde paviljoen staat voor de pottenbakkersschijf.” “Nou, dit gebouw in zichzelf is een absoluut voorbeeld van “less is a bore”, nou, wat betekent dat nou? Dat is dus: je hebt het hele beroemde adagium of zeg maar de slogan van Mies van de Rohe, een hele beroemde modernistische architect, en die zegt: “less is more”, dus “minder is eigenlijk meer”, dat is het beste, dat is het mooist. “Maar”, zegt Robert Ventury dan, dat is een Amerikaanse architect, “nee, dat is niet zo, dat is hartstikke saai”. Dus die zegt: “less is a bore”, “dus wat doen we?”, “we gooien alles los” en dan nou ja, alles wordt uit de kast getrokken in het Postmodernisme.” “Het is eigenlijk een soort overdrijving, het is allemaal niet nodig, het is teveel zeg maar, het is een soort overdaad aan je zou bijna kunnen zeggen nutteloze architectuur. Het is architectuur om de architectuur.” In de huidige Postmoderne samenleving zijn de mediacultuur en de informatisering kenmerkend. Niet het bezit van de productiemiddelen, maar de toegang tot informatie is belangrijk. Door de massamedia ontstaat een veelheid aan wereldbeelden waardoor niet langer één realiteit te onderscheiden valt. De Franse filosoof Beaudrillard spreekt over het verschijnsel “Siminacrum”, een schijnwerkelijkheid. De beelden hebben misschien wel de plaats van de echte werkelijkheid ingenomen. Zo is Disneyland volgens Boudriar een goed voorbeeld van de nabootsing van de Amerikaanse waarden. Doordat deze wereldbeelden zo toegankelijk zijn is een Retrotrend makkelijk te realiseren. Je kunt immers eindeloos putten uit internet ter inspiratie. Ook kunstenaars laten zich in hun werk inspireren door decennia van de vorige eeuw. En musea richten thematische exposities in voor dit onderwerp. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425914 267 2032-12-31T22:00:00+00:00 13864 2013-02-28T22:00:00+00:00 yes no regels museum kunst stroming https://schooltv.nl/video-item/mode-in-de-jaren-vijftig-retromode 2024-01-04T10:33:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14241.w613.r16-9.d9349e8.webp Mode in de jaren vijftig | Retromode Hier zie je een advertentie die geïnspireerd is op de jaren ’50 van een modemerk, dus het speelt zich af in een icecream parlor, dus met hele mooie pastelkleurtjes die je toen veel zag. De kapsels, ook uit die tijd, maar dan net iets wilder. De schoenen met mooie punten. En de rokken weer een beetje wijd, dus heel erg Retro. Achter mij zien jullie allemaal trends uit de jaren ’50, dus heel typerend is het silhouet bijvoorbeeld met die hele smalle taille en eronder een wijdklokkende rok. En een beetje ronde schouders, dat is typisch jaren ’50. Het is een look geïntroduceerd door Christian Dior, dus de new look, 1947. Je ziet dus heel mooi hoe een retrotrend vertaald is naar de zomer van 2013. En dan zie je het verschil: het silhouet is vrijwel hetzelfde, een hele smalle taille, een wijde rok en dit is hét jasje voor volgende zomer. Die rok, die is heel licht, dit is een plicérok, dus met messcherpe plicé’s en hier zie je een hele lichte rok, dus als het waait, dan bolt ie waarschijnlijk nog op ook, terwijl dat is echt een heel stijf model. De schoenen hebben altijd punten, maar toch is het weer anders. Dat is een hele goede vertaalslag van een retrotrend. Je ziet hier een badpak uit 1955, ze noemden dat toen een “strandensemble”. Je ziet heel veel stof. Het was toen niet de gewoonte om je hele lichaam te laten zien, dus heel veel bedekking. Dit zijn ontwerpen uit de Prada collectie voor zomer 2012. Je ziet hier een badpak geïnspireerd op de jaren ’50, heel mooi getailleerd. Die jas die erover wordt gedragen, die is, ja, is ook couture invloed uit de jaren ’40, ’50. Je ziet in de accessoires bijvoorbeeld het hoofddoekje, in de jaren ’50 droegen vrouwen vaak hoofddoekjes om hun kapsel goed te houden. Heel mooi zijn de schoenen. Uit die tijd zie je echt de stilettohak en dat is dan gecombineerd met het detail van een Amerikaanse vinstaart auto. En dat detail zie je dan ook weer terug in de zoom van de jurk. Dat is wel heel vlammend. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425915 177 2032-12-31T22:00:00+00:00 7389 2013-02-28T22:00:00+00:00 yes no kleur mode kleding https://schooltv.nl/video-item/maplab-een-plek-waar-alles-kan 2024-01-04T10:33:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14242.w613.r16-9.035d55e.webp Maplab | Een plek waar alles kan De computerkunst gaat een eigen weg waarbij kunstenaars van verschillende richtingen gaan samenwerken en grenzen tussen de disciplines vervagen. Een mooi voorbeeld is het Media And Performance Lab van de Hogeschool Voor De Kunst in Utrecht, de HKU, waar kunstenaars, vooral uit de theaterwereld, kunnen experimenteren met nieuwe media. Het mooie aan dit Maplab is dat het eigenlijk allemaal als een soort Lego heel snel in elkaar gezet kan worden zodat ze snel kunnen schetsen en uitproberen, en er dus achter kunnen komen hoe ze dat vervolgens professioneel in de praktijk willen inzetten. Wij rekken de definitie van theater een beetje op door met nieuwe media in een ruimte allerlei interactiviteit tot stand te brengen. Daarvoor hebben we een eigen systeem ontwikkeld, dat is de performance engine. De performance engine maakt het mogelijk om eigenlijk allerlei technische media en mogelijkheden onmiddellijk in het moment te koppelen. Dus ervoor te zorgen dat als jij een idee hebt, je wil iets veroorzaken met beeld en geluid op de vloer door een beweging, dat je dat eigenlijk in een hele korte tijd mogelijk kan maken en dan vervolgens kan kijken of dat dus een goed idee is. Dus je ziet het zwart/wit-plaatje en daar zie je een klein stipje op zitten. Er hangt een camera in het plafond en dat stipje, dat blijft eigenlijk altijd op mijn hoofd zitten. En dat betekent dus nu dat ik een positie op de vloer in kan nemen en daarmee iets aan kan sturen. Dus bijvoorbeeld nu kan ik nog steeds met hem communiceren, maar op moment dat ik jullie iets wil vertellen fadet het beeld uit. Het mooie aan deze tijd is dat eigenlijk alle technologie die bij wijze van spreken 10, 15 jaar geleden super geheim was en heel duur was, en bij grote instituten ergens in een kelder stond opgesteld, nu gewoon op straat ligt. En je kan eigenlijk naar een willekeurige elektronicawinkel gaan, wat spulletjes kopen die bij gamecomputers horen en andere apparaten, een laptopje, een webcam en je kan eigenlijk zelf al aan de slag. Door via de computer koppelingen te maken tussen beeld, geluid en licht kun je een driedimensionaal interactief decor creëren. Het is geen filmpje. Als ik namelijk deze projectie inloop, dan reageren ze op me. Dus afhankelijk van waar ik plek neem in deze projectie gaan die vlinders reageren. Het verschil tussen de virtuele en de reële wereld wordt steeds kleiner. Wat het betekent eigenlijk is dat het live wordt, aanpasbaar en onmiddellijk wordt. En dat is eigenlijk ook de eigenschap van het theater als medium. In tegenstelling tot veel andere media is theater altijd live. En even los van of je dan het in de voorstelling voor het publiek laat zien of in een fase daarvoor al in de repetitiefase dingen wil uitproberen; ik kan als acteur blijven bepalen wat mijn timing is. En eigenlijk de hele omgeving reageert dus op mijn keuzes. En dat geeft me een enorme vrijheid om eigenlijk opnieuw te ontdekken wat nou precies de volmaakte combinatie kan zijn van die digitale en die fysieke wereld. En die theatrale en die analoge wereld die ik probeer te vertellen. Maar uiteindelijk is het natuurlijk op moment dat je fysieke objecten weghaalt, ontmaskeren we eigenlijk gewoon de techniek van de projection mapping, want uiteindelijk is het hartstikke nep. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425916 193 2032-12-31T22:00:00+00:00 773 2013-02-28T22:00:00+00:00 yes no media technologie theater kunst https://schooltv.nl/video-item/mijn-oma-in-turkije-liedje-uit-koekeloere 2024-02-08T13:09:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14244.w613.r16-9.03c1e19.webp Mijn oma in Turkije | Liedje uit Koekeloere Turkije is hier ver vandaan. Konden we maar vaker gaan. Want ik mis mijn oma wel, hoe vaak ik haar ook schrijf en bel. Heel veel uren in de auto. Oma zwaait al door de ruit. Maar ik ga nog niet naar binnen. Eerst trek ik mijn schoenen uit. Ik drink thee uit kleine glaasjes. Oma geeft me stukjes brood. Samen eten we olijven, en ik mag op oma’s schoot. Samen zitten in de schaduw van haar kleine witte huis. In het dorpje van mijn oma daar voel ik me altijd thuis. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425918 114 2032-12-31T22:00:00+00:00 9321 2012-08-19T20:00:00+00:00 yes no oma Turkije liedje https://schooltv.nl/video-item/als-je-leest-lied-uit-koekeloere 2024-02-08T13:08:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14245.w613.r16-9.ddde980.webp Als je leest | Lied uit Koekeloere Als je leest dan kun je alles, als je leest dan is het fijn. Als je leest dan kun je alles worden wat je maar zou willen zijn. Wil je graag een draakje worden met een lange groene staart? Of word jij een knappe prins op zijn grote witte paard? Wil je graag Roodkapje worden met haar mandje en haar schort, die dan door de boze wolf bijna opgegeten wordt? Of wil jij een heksje worden met een grote zwarte hoed? Dan word ik een toverfee en komt alles toch nog goed. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425919 143 2032-12-31T22:00:00+00:00 27993 2012-12-09T22:00:00+00:00 yes no boek lezen liedje https://schooltv.nl/video-item/een-echt-kasteel-met-flip-de-beer 2024-02-01T13:02:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14246.w613.r16-9.0f5a417.webp Een echt kasteel | Met Flip de Beer Hallo allemaal! Vandaar ben ik op bezoek bij Sara en Lila. En we gaan tekenen. Wauw, ja. Een kasteel! Maar hoe ga je dat dan doen? Ja. Ja. Wat weet jij dat goed. Weet jij ook wie er wonen in een kasteel? Ja. En ben jij zelf wel eens in een echt kasteel geweest? Ja. Oh wauw, dat is cool! Ja. Wat is het mooi geworden. Ja. Heel handig. Ja. Mooie vlag. Van Nederland. Mooi. We hebben 'm nu getekend, dus we weten hoe het er uit ziet. Dus nu kunnen we 'm misschien wel bouwen. Leuk! Waar zijn die blaadjes voor? Oh ik snap het. Dit zijn de stenen. Wat een mooie kleuren. Een heel mooi gekleurd kasteel wordt het. Heel goed. Je moet ook naar buiten kunnen kijken als je in 't kasteel zit. Voorzichtig jongens. Oei, goed zo. Mag ik ook even? Ja. Ja. Wat wordt dit? Aah, ik snap het. Dit zijn de torens van het kasteel. Hier ook nog eentje, hoepakeetje. Zo, hij zit. Oh hij wordt mooi zeg. Wat moet er nog bij? Oh ja, de vlaggen! Ja, zeker handig. Plak hem er maar op. De vlag van Nederland. Op het kasteel. Rood, wit, blauw. Met mooie strepen. Nee, de strepen moeten niet naar beneden, maar.. Oh, nu is het blauw wit rood, nou, ook mooi. He en nog een mooie ballon er bij. He prinsessen dingen. Hebben jullie voor mij een ridder ding? Ja! Een ridder helm. Cool zeg. Mag ik het kasteel nog even zien. Ja? Ja, mooi. Ja, ik zie het. Oh wauw een ophaalbrug. Ja. Mooi zeg. Tot de volgende keer! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425920 222 2032-12-31T22:00:00+00:00 9186 2012-12-09T22:00:00+00:00 yes no kasteel knutselen prinses https://schooltv.nl/video-item/bescherming-van-de-consument-instanties-en-overheid-beschermen-de-consument 2024-01-04T10:33:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14247.w613.r16-9.5bbbc26.webp Bescherming van de consument | Instanties en overheid beschermen de consument Keuzestress. Dat is typisch een woord van deze tijd. Vanaf de jaren 40 tot nog maar 15 jaar geleden is er maar 1 soort telefoon. Die krijg je van de PTT en daar moet je het maar mee doen. Iets later zijn er wel wat meer kleurtjes verkrijgbaar, maar echt veel keuze heb je niet. Tegenwoordig moet de consument wegwijs worden gemaakt in een oerwoud van keuzes. In 1953 wordt de Consumentenbond opgericht om je te helpen bij het maken van een keuze, maar ook als je niet tevreden bent over de aankoop van een product. Voor de oprichting van de consumentenorganisaties heeft de consument een zwakke positie ten opzichte van ondernemingen. Ondernemingen kunnen bij een geschil gebruik maken van advocaten. Een individuele consument heeft daar minder geld voor. Ondernemingen zijn daardoor in staat een rechtszaak langer vol te houden. Maar als veel consumenten samenkomen staan ze sterker en kunnen ze beter voor hun consumentenrechten opkomen. Ze kunnen bijvoorbeeld met z'n allen een advocaat inhuren en dan de strijd aangaan met een grote producent. De verschillende consumentenorganisaties behartigen de belangen van consumenten. Ook de overheid probeert de consument te beschermen. Dat doet ze door verschillende wetten te maken die het voor de consument eenvoudiger maken om je recht te krijgen. Bijvoorbeeld als je ontevreden bent over je aankoop, of een conflict hebt met de fabrikant of winkelier. Wet consumentenkoop Zo heb je binnen het consumentenrecht de wet consumentenkoop, die regelt dat je altijd recht hebt op een goed product. De colportagewet De colportagewet, die je als consument beschermt bij aankopen aan de deur. De wet productaansprakelijkheid De wet productaansprakelijkheid, waarin staat dat de fabrikant aansprakelijk is als een product bij normaal gebruik schade veroorzaakt. De wet koop op afstand En de wet koop op afstand die consumenten meer zekerheid geeft bij internet aankopen of bij aankopen via de telefoon en bij postorderbedrijven. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425921 123 2032-12-31T22:00:00+00:00 6058 2013-06-06T20:00:00+00:00 yes no consument overheid https://schooltv.nl/video-item/letters-maken-met-flip-de-beer 2024-02-08T13:08:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14248.w613.r16-9.66e5447.webp Letters maken | Met Flip de Beer Hallo allemaal! Vandaag mag ik mee doen in de klas. Ja. Nou, van mij! Nee. De F is de eerste. Fli.. Fl. Flip.. Ja. Oh kijk. Dat zijn mijn letters! De F. Dat is de eerste. Maar die moet dan aan de andere kant he. Eerst de F en dan de L. F. L. I. P. Flip. Ja ! Daar staat m'n naam. Die lange is de L. Dan moet ik even zoeken. Een fiets. Ja. Fiets. Ja fles, ja! Ook een F. Even zoeken. Deze? Dat is de Fluit. Met de F. Ja. Ja, ja, ik kijk heel goed. Waarom? Oh we gaan een spelletje doen. Eh, eh.. F.. I.. Huh? FI? Nee niet FI.. Ik heet FLIP. F L I P. Gelukt! Met onze benen? Oh ik snap het! Dit is bijna de F. Alleen geen streepje. Ik ben het streepje! Zo, met m'n neus op de grond. Ja, dat is een makkie. Dat is gewoon een lange streep. En dan? De I. Dat is een streepje met een puntje. Goed zo! Jij bent het puntje. De P. Dat is een streepje met een rondje. Eh, is het zo goed? Nee. Dat rondje moet aan de andere kant. Dan is het een P. Ja, goed zo! Nu staat er een P. We kunnen alle letters maken. Dus nu kunnen we m'n hele naam maken. F L I P. Helemaal. Wauw! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425922 220 2032-12-31T22:00:00+00:00 6085 2012-12-09T22:00:00+00:00 yes no letter lijf lezen https://schooltv.nl/video-item/een-feestelijk-diner-met-flip-de-beer 2024-01-04T10:33:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14249.w613.r16-9.05aa251.webp Een feestelijk diner | Met Flip de Beer Hallo allemaal! Dit is Pier. En Pier is iets moois aan het maken voor een feest. Ik weet nog niet wat het is, maar dat zien we straks wel. En dit is Erdem. Erdem maakt ook iets voor het feest. Hij maakt iets lekkers klaar. Voorzichtig hè. En dit is Chahid en die trekt mooie kleren aan voor het feest. Oh, dat is mooi. He, dat is Pier en nu zie ik het. Het is een ster geworden! Oh die heeft ook al mooie kleren aan. En de lekkere hapjes gaan mee. Het feest is op school. Iedereen mag mooie kleren aan doen, mooie dingen meenemen en lekkere hapjes. Oh dat wordt smullen. Ja, oh, wauw. Lekker! Oh denneboom, oh denneboom, wat zijn je takken wonderschoon. Ik heb je laatst in 't bos zien staan. Toen zaten er geen lichtjes aan. Oh denneboom, oh denneboom, wat zijn je takken wonderschoon. Ja, ik ook. Oh ik heb honger! Couscous? Oh dat vind ik lekker. Eet smakelijk allemaal! Neem maar een hapje Chahid. Is 't lekker? Oh een soort pannenkoekje, dat vind ik ook zo lekker. Wat gezellig he, zo'n feest? Alles is mooi versierd. En een kerststalletje er bij. En een kerstklok zie ik. En he! Dat is die ster! En iedereen is mooi aangekleed. Een cadeautje? Spannend! Wat zit er in jongens? Een cadeautje zit er in. Wat een leuk feest he! Een kroon. Pier heeft een kroon! Dag allemaal! Het was leuk en lekker! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425923 191 2032-12-31T22:00:00+00:00 8589 2012-12-09T22:00:00+00:00 yes no eten feest kerst https://schooltv.nl/video-item/de-jaren-zestig-van-kik-een-retrowereld-van-muziek 2024-01-04T10:33:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14250.w613.r16-9.e1bfd00.webp De jaren zestig van Kik | Een retrowereld van muziek Ik denk dat ik een jaar of 12 was en toen vond ik bij mijn vader in de platenkast een plaat van The Beatles. En toen ik eigenlijk dat hoorde, toen was ik gelijk verkocht weet je wel, want dus ja, het is allemaal begonnen met de muziek. En dan op een gegeven moment auto’s. Maar ik vind dat er wel de allermooiste auto’s weet je wel, ja, die uit ‘de sixties’ en dan architectuur, dat zijn toch wel de allermooiste gebouwen en dan blijkt dat dus alles uit die periode komt. Ja, en daar kan je eigenlijk niks aan doen weet je wel, dat is gewoon misschien wel aangeboren of zo. Ja, ik ben geboren in 1981 en wat is er allemaal retro aan mij? Ja, eigenlijk alles hè, ik heb natuurlijk zo’n pak aan wat ze net zo goed in 1966 dus aan hadden kunnen hebben. Ik heb een auto uit 1964. Ja, mijn stereo-installatie, die is uit 1958 volgens mij, dus dat is net effe voor ‘de sixties’, maar toch ook weer bijna wel. Dus eigenlijk is alles Retro behalve mijn vriendin. Je gaat automatisch ook de muziek maken die je natuurlijk zelf leuk vindt en dat is dan, ja, dat is in mijn geval is dat echt sixties muziek, dus daarvoor kan je gewoon dan beter voor, ja, voor Retro kiezen. En daar je eigen draai aan geven, dat is wel heel belangrijk natuurlijk. Dan kom je uiteindelijk tot een soort van combinatie tussen al het goede van nu en het goede uit de jaren ’60. Ja, waar het in zit in de sixties is net na de oorlog natuurlijk, weet je wel, je had de oorlog van 1940 tot 1945 en dat is ook een hele, ja, een soort van echte jongerengeneratie, die babyboomers, die wilden alleen maar vooruit, die wilden alleen maar dansen en alleen maar feesten, en nieuwe dingen maken. En dat is eigenlijk wel het ding van de sixties weet je wel, dat het heel erg vooruitstrevend was. En dat is wat mij ook aanspreekt en daarvoor blijf je natuurlijk altijd jong. Ik bedoel: dat zal nooit verouderen weet je wel, alles wat toen weet je wel toen is gemaakt, daar zit zoveel enthousiasme in. Nou ja, er staat een pianootje daar, ja, zo’n Honer pianette is dat. Dat is wel een ding wat ze ook in die tijd heel vaak gebruikten voor dus de toetsenpartijen. En ja, het geluid hè van de Fox, dat zijn van die grote versterkers die wij dan ook op het podium hebben staan. En daar doe je dan weet je wel je gitaar in. Ja, en dat is toch wel de typische sixties sound weet je wel, als je dat hoort hoef je alleen maar eigenlijk je gitaar aan te slaan, gewoon één akkoord. Dan hoor je eigenlijk al gelijk dat hele frisse sixties geluid weet je wel. Ja, zal ik dan nog effe een stukje zingen voor jullie, dat is misschien ook wel geinig? En dat gaat dan ook weer door van die boxjes hè, van Fox, dus kijk: het klinkt helemaal nergens naar, maar dat is juist natuurlijk, ja, echt de sound van de sixties. En ze vragen ook wel eens van “had je dan niet hè dus echt in die tijd willen leven?”. Maar ja, nee, weet je wel, want kijk: toen had ik in 1964 had ik dan nog zeg maar 2 jaar had ik moeten wachten op de beste plaat van The Beatles. Weet je wel, en nu hoeft dat niet, want alles is al gemaakt! Ja, en zoals het hoort bij goed Retro hebben wij natuurlijk met de Kik al onze platen uitgebracht op vinyl. Kijk maar: en moet je eens kijken joh naar die hoes, dat is ook hartstikke Retro natuurlijk hè. Hup, op de pick-up. Een naaldje erop. Het gaat altijd mis. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425924 219 2032-12-31T22:00:00+00:00 1252 2013-02-28T22:00:00+00:00 yes no mode band geschiedenis muziek https://schooltv.nl/video-item/de-consumentenbond-samen-sta-je-sterker 2024-01-04T10:33:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14251.w613.r16-9.d3274c1.webp De consumentenbond | Samen sta je sterker Gemiddeld geven consumenten per jaar in Nederland zo'n 268 miljard uit aan goederen en diensten. Dat is bijna de helft van het nationaal inkomen. Bijna 83 miljard wordt besteed in winkels, op de markt en bij postorder- en internetbedrijven. Hoe kiezen we waar we al dat geld aan uitgeven? Waar kunnen we terecht voor goed advies en hoe kunnen wij als consumenten ons laten informeren? Dat is niet gemakkelijk. Er is tegenwoordig zoveel keuze. Hoe weet je nou welke telefoon voor jou de beste is? Er zijn er tientallen. Keuzestress. Er zijn veel verschillende instanties die de consument kunnen helpen bij het maken van de juiste keuze. Op internet vind je allerlei sites die je helpen en informeren over je nieuwe aankoop. Sinds 1953 is er de ‘Consumentenbond’. Deze is opgericht om als consument sterker te staan tegen machtige producenten. “Zo'n vergelijking kun je thuis nooit maken want wie koopt er nou 10 of 12 broodroosters om te kijken of…'” Door samen op te treden is de consument machtiger dan in zijn eentje. Die macht die je samen hebt, noemen we ook wel ‘consumerpower’. Sandra de Jong, Consumentenbond: “We testen heel breed. Dat kan zijn de eerste indruk, bijvoorbeeld als er net een mobiele telefoon op de markt is dan proberen we die zo snel mogelijk in handen te hebben om te testen hoe die werkt. Dus onze eigen bevindingen daarover uit te zetten. We testen ook in vergelijking met anderen, dus bijvoorbeeld testen we hoe vaak zo'n apparaat kan stuiteren zonder kapot te gaan. Dat doen we dan wel in laboratoria meestal of bij andere testcentra. En we testen ook bijvoorbeeld auto's en dan, of elektrische fietsen. En dat is behoorlijk duur, dat kunnen we als organisatie niet betalen in ons eentje. Dus dat doen we samen met zusterorganisaties in een internationale test doen we dat. Dus dan maken we met z'n allen een pot geld bij elkaar om van dit soort dure testen te kunnen uitvoeren. We hebben nog steeds dagelijks meldingen van mensen die zeggen ja dit klopt niet of wat ik nou toch tegengekomen ben. Dat blijf je houden. Waar het vroeger bij elkaar komen was en werd er ook veel meer gedemonstreerd natuurlijk, als je het over de ‘sixties’ hebt daarin dus men liet zich op die wijze heel erg samen zien. En nu laat men zich met name op social media samen horen. Facebook, Twitter zijn natuurlijk heel erg machtig, mensen komen daarop samen. Dus de ‘consumerpower’ is sneller daarin. Ook vluchtiger vaak, want op Twitter meestal als je iets niet doorzet binnen een bepaald aantal uren dan is er alweer een ander onderwerp dat ‘trending topic’ is geworden. We moeten soms voor bepaalde rechten van consumenten onwijs lang vechten. 20 jaar is echt niet raar dat je echt moet blijven vechten om iets bij de industrie dan wel in de Tweede Kamer dan wel op andere wijze erdoor te krijgen. Ze zijn bijvoorbeeld meer dan 20 jaar bezig geweest met collectieve schadevergoedingen. Wat betekent dat we straks als je, heel veel mensen die een kleine schade hebben, bijvoorbeeld door kartelvorming weet je, prijsafspraken die gemaakt zijn door verschillende producenten en al die mensen zijn voor kleine bedragen allemaal benadeeld. Die bedrijven krijgen dan altijd een hele grote boete. En die boete die gaat dan meestal naar toezichthouders maar niet meer naar die consumenten, die juist teveel betaald hebben voor die producten. We hebben gestreden voor het recht om namens die consumenten rechtszaken te mogen voeren zodat het geld ook dat ze te veel betaald hebben of wat ze, die benadeeld zijn, dat het terug gaat naar die consumenten. Daar zijn we heel lang zijn we daar mee bezig geweest, heel lang voor gevochten, maar het gaat hoop ik dit jaar dan toch eindelijk gebeuren. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425925 210 2032-12-31T22:00:00+00:00 5938 2013-06-06T20:00:00+00:00 yes no social media product consument consumeren https://schooltv.nl/video-item/daan-roosegaarde-interactief-kunstenaar 2024-01-04T10:33:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14252.w613.r16-9.3f7dea2.webp Daan Roosegaarde | Interactief kunstenaar Dat het mogelijk is om zonder subsidie succesvol te worden bewijst Daan Roosegaarde. De 32-jarige kunstenaar reist met zijn interactieve installaties de hele wereld rond. Hij houdt twee studio’s draaiende waarin ongeveer 20 man met nieuwe mediatechnieken werken aan zijn projecten. Eén studio middenin Sjanghai, de andere op een bedrijventerrein in Waddinxveen. “Ik weet nog wel dat toen ik op de Kunstacademie zat dat er heel veel sentiment was, hè, dat het dus echt dat het ging om een soort pure zelfexpressie en je alleen op een atelier met een soort geniaal idee wat je dan perfect ontwikkelt en dan wordt ontdekt door een heel beroemd museum of galerie. En ik heb daar nooit echt zo in geloofd. Bijvoorbeeld hè, toen ik in de Kunstacademie in het derde jaar een BTW-nummer aanvroeg zodat ik 19% belasting kon terugkrijgen, werd dat echt als een soort not-done beschouwd hè, dat was heulen met de Duivel, dansen met de Belastingdienst, terwijl ik zoiets had van: “ik kan gewoon 19% meer kunst maken!” Dus dat poëtische, dat pragmatische en dat praktische liep al vanaf dag 1 er altijd doorheen. Ik denk dat het veel meer gaat over hoe je je visie en vakmanschap met elkaar kan vermengen. Dus dat is een team van mensen hè, dat zijn software- en elektronica-engineers, ontwerpers, architecten. En samen werk je aan een soort idee om dat te materialiseren.” “Wat je hier ziet is Dune, eigenlijk een landschap gemaakt van honderden fibers die zich eigenlijk oplichten op basis van het geluid en de beweging van mensen. Dit is net teruggekomen uit de Biënnale van Sidney. Dit idee was eigenlijk om een soort natuur en technologie met elkaar te versmelten om een soort landschap te maken wat reageert op je zintuigen. We noemen dat “Techno Poëzie” om het zo maar te zeggen.” “We werken voor gemeentes die echt openbare kunstwerken willen hebben, maar we gaan bijvoorbeeld ook echt innovatietrajecten aan met grotere bedrijven die willen nadenken over “wat is nou de toekomst van design?”, “wat is de toekomst van, ja, hun product?” en die gaan we dan gewoon effe lekker goed gek maken van wat er allemaal kan en wat we allemaal willen.”   “Je wil echt dingen gaan toepassen, je wil dingen gaan updaten, je wil dat nieuwe landschap gaan vormgeven. Het is eigenlijk het eerste stukje smart highway wat we aan het realiseren zijn. Je moet je voorstellen: het gaat vriezen, dan komen opeens deze kristallen in het wegdek tevoorschijn, een soort dynamische verf die we hebben ontwikkeld en als het dan weer warm wordt, dan verdwijnen ze weer, als sneeuw voor de zon. En je merkt dat die projecten gewoon steeds groter worden en steeds meer landschappelijk en dat is heel fascinerend.” “Doordat je gelooft in de ideeën die je hebt en ook daarin gaat investeren hè, dus mensen gaat zoeken en heel veel “nee” zegt, waardoor je een goede “ja” krijgt naar klanten toe. We zeggen heel veel “nee” ook. We creëren een soort waarde. En dat vind ik heel belangrijk. En dat is een ideologische waarde dat je wil nadenken over toekomst en voorstellen wat te doen. Maar je creëert ook weer een waarde van, ja, dat jij kan bepalen wat iets kost en dat vind ik heel spannend. Het gaat uiteindelijk om de verbeelding, het gaat uiteindelijk om de poëzie. Weet je, ik wil gewoon niet over 80 jaar worden opgegraven door een curator van Kröller Möller die zegt van “hoh, best wel interessant, daar moeten we iets mee doen!”. Ik wil nú iets doen! Dus dan moet je een soort engagement uitlokken.” “En je merkt, dat die projecten gewoon steeds groter worden en steeds meer landschappelijk, en dat is heel fascinerend. Dus we krijgen nu eindelijk de kans om echt dat Nederlandse landschap te updaten voor havenbedrijven, Maasvlakte Twee, gaan ze 15 windmolens plaatsen waarin ze eigenlijk die windmolen bijzonder wilden maken. En wat we eigenlijk deden: dat we letterlijk een soort lijnen begonnen te trekken tussen de wieken die doordat ze elke keer anders zijn, ja, een soort spel van licht, er wordt een 7 en een halve kilometer lichtkunstwerk geplaatst in het water, maar naarmate er meer of minder wind is er meer lijnen bij komen. Dus eigenlijk kan je mijn kunstwerken misschien wel zien als een soort voorstellen voor, ja, voor die nieuwe wereld waarin technologie en innovatie, en emoties weer een nieuw soort relatie met elkaar vinden.” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425926 267 2032-12-31T22:00:00+00:00 1317 2013-02-28T22:00:00+00:00 yes no media installatie kunst kunstenaar https://schooltv.nl/video-item/architectuur-in-de-romantiek-technisch-en-frivool 2024-01-04T10:33:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14253.w613.r16-9.89d1462.webp Architectuur in de romantiek | Technisch en frivool In de 19de eeuw komt de mechanisatie op. Er wordt meer industrieel geproduceerd en er verrijzen fabrieken. Dat heeft zijn weerslag op de architectuur. Rode baksteen en ornamenten aan de voorkant, technisch vernuft aan de achterkant. Die combinatie van de technische ingenieursbouw en de frivole bouwstijl van de architect die is opgeleid aan de Kunstacademie zien we bijvoorbeeld in het Centraal Station in Amsterdam, ontworpen door Pierre Kuipers. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425928 41 2032-12-31T22:00:00+00:00 2896 2013-02-28T22:00:00+00:00 yes no architectuur industrialisering romantiek bouwkunst gebouw https://schooltv.nl/video-item/zeilboot-liedje-uit-hoelahoep 2024-02-08T13:08:01+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14254.w613.r16-9.c1eb026.webp Zeilboot | Liedje uit HoelaHoep Ik vaar hier op mijn grote boot En ik ben voor niemand bang Een kaart heb ik niet nodig Want ik vaar hier al zo lang Kapitein Hoep is hier de baas Ik moet doen wat hij zegt Als ik de boot aan het sturen ben Roept hij: “hou dat stuur eens recht!’ Soms is de zee heel wild Dan zijn de golven hoog De hele boot wordt nat, dat maakt Hoela dan weer droog De golven zijn heel erg hoog En ik ben helemaal nat De boot gaat steeds (weer) op en neer Als een eendje in het bad Wij varen op de wilde zee De wilde zee zo fijn Ik ben de baas hier op de boot en ik mag het hulpje zijn. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425929 66 2032-12-31T22:00:00+00:00 2414 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no zeilen boot https://schooltv.nl/video-item/winterweer-liedje-uit-hoelahoep 2024-02-08T13:07:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14255.w613.r16-9.5d3f5de.webp Winterweer | Liedje uit HoelaHoep Buiten is het winterweer winterweer winterweer, het is er koud en glad. Buiten is het winterweer weerwinter winterweer, Wat ‘n pech is dat! Niet meer zonnen op het strand met een ijsje in de hand en de vijver is bevroren wie naar buiten toe wil gaan moet wel zes paar sokken aan en een muts over z’n oren Brrr... Buiten is het winterweer winterweer winterweer Het is er koud en glad Buiten is het winterweer winterweer winterweer O, wat ‘n feest is dat! Ik ga sleeën van ‘n berg en de kou is niet zo erg want je kunt nu heel fijn spelen nee je kunt niet naar het strand om te spelen in het zand maar nu bouw je sneeuwkastelen! Sneeuwkastelen en op de slee? Misschien valt die winter wel mee... Buiten is het winterweer winterweer winterweer Het is er koud en glad Buiten is het winterweer winterweer winterweeeeeeeer O wat een feest is dat! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425930 71 2032-12-31T22:00:00+00:00 11064 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no weer winter sneeuw https://schooltv.nl/video-item/vliegen-liedje-uit-hoelahoep 2024-02-01T13:02:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14256.w613.r16-9.3e74f4d.webp Vliegen | Liedje uit Hoelahoep Weet je wat ik best wel eens zou willen Een propeller op mijn rug Dan vlieg ik als een snelle helikopter Helemaal naar Spanje en weer terug En dan vlieg ik alsmaar hoger Naar waar de wolken zijn En als ik naar beneden kijk Dan lijken alle grote dingen klein Soms als ik de vogeltjes zie vliegen Wou ik dat ik vleugels had Dan zou ik o zo heerlijk kunnen zweven Over alle hoge huizen van de stad En dan vliegen we steeds hoger Naar de sterren en de maan Hoep, dat is wel heel erg hoog Zullen we weer naar beneden gaan https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425931 60 2032-12-31T22:00:00+00:00 9382 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no vliegen parachute https://schooltv.nl/video-item/trouwen-liedje-uit-hoelahoep 2024-02-08T13:07:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14257.w613.r16-9.4ae930c.webp Trouwen | Liedje uit HoelaHoep Ik wou dat ik kon trouwen maar ik ben nog veel te klein Toch ga ik soms lekker dromen van hoe dat dan zou zijn Dan zit ik in een koets met witte paarden Met een hoed op en een hele mooie jurk En als ik door de straten rij, dan is iedereen heel blij Dan zwaai ik naar de mensen, en de mensen zwaaien naar mij Ik wou dat ik kon trouwen maar ik ben nog veel te klein Toch ga ik soms lekker dromen van hoe dat dan zou zijn Er is een grote taart van chocolade En Hoep die heeft zijn mooiste kleren aan Ook de buurvrouw is erbij, ze zijn er allemaal voor mij En als ik dan ga dansen, dan gaat iedereen opzij Ik wou dat ik kon trouwen maar ik ben nog veel te klein Toch ga ik soms lekker dromen van hoe dat dan zou zijn https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425932 63 2032-12-31T22:00:00+00:00 12688 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no bruiloft trouwen feest https://schooltv.nl/video-item/toveren-liedje-uit-hoelahoep 2024-02-01T13:02:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14258.w613.r16-9.8c257b6.webp Toveren | Liedje uit HoelaHoep Ik kan toveren, ik kan toveren 'k tover alles wat ik wil met mijn hokus pokus bril hokus pokus jij bent weg jij bent weg als ik dat zeg hokus pokus daar gaat Hoep daar gaat Hoep met een zak snoep Ik kan toveren ik kan toveren 'k tover alles wat ik wil met mijn hokus pokus bril Hokus pokus kom maar terug kom maar terug en wel heel vlug Hokus pokus luister nou luister, ik betover jou Ik kan toveren ik kan toveren Deze roze toverbril. doet niet alles wat ik wil! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425933 56 2032-12-31T22:00:00+00:00 3714 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no goochelen circus https://schooltv.nl/video-item/sneeuwman-liedje-uit-hoelahoep 2024-02-01T13:03:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14259.w613.r16-9.2b7c8dd.webp Sneeuwman | Liedje uit HoelaHoep Als het sneeuwt dan wordt hij wakker Als het sneeuwt dan staat hij op Met zijn lange takkenneus en een hoedje op zijn kop hij kan ons toch niet pakken wij kunnen gewoon gaan Want onze benen rennen snel Hij kan alleen maar staan Een dikke buik met grote knopen! De tanden schots en scheef Het is de grote sneeuwman Oh ik bibber en ik beef Maar hij kan ons niet pakken wij kunnen gewoon gaan Want onze benen rennen snel Hij kan alleen maar staan En als het buiten warmer wordt Het zonnetje weer schijnt Dan zie ik zijn buik smelten en zijn gekke mond verdwijnt https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425934 65 2032-12-31T22:00:00+00:00 9138 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no sneeuw sneeuwpop winter https://schooltv.nl/video-item/sneeuw-liedje-uit-hoelahoep 2024-02-01T12:46:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14260.w613.r16-9.64386a1.webp Sneeuw | Liedje uit HoelaHoep Als het sneeuwt en de winter is gekomen Dan mis ik mijn bloemetjes En de blaadjes aan de bomen Als het sneeuwt dan wordt alles wit en glad En als je dan niet oppast Val je zomaar op je gat Maar dan kun je lekker sleeën Van de heuvel naar beneeën En val je dan een keer Doet het helemaal geen zeer Als het sneeuwt, wou ik dat het zomer was Dan plukte ik tomaatjes En lag ik lekker in het gras Als het sneeuwt, wil ik ergens anders zijn Ergens waar de zon schijnt Want sneeuw vind ik niet fijn Maar dan bouwen we een sneeuwpop Met een sjaal om en een hoed op En vallen we een keer Doet het helemaal geen zeer https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425935 66 2032-12-31T22:00:00+00:00 13488 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no sneeuw winter https://schooltv.nl/video-item/sint-maarten-liedje-uit-hoelahoep 2024-01-04T10:33:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14261.w613.r16-9.1a8e1ce.webp Sint Maarten | Liedje uit HoelaHoep Pring, pring, doe maar open, hier ben ik mevrouw Ik zing een mooi liedje, een liedje voor jou Voor donkere deuren blijven we staan dan bellen we zomaar bij mensen aan In de hand lampionnen, lampionnen aan stokjes zingen we samen van meisjes in rokjes Pring, pring,doe maar open, hier ben ik meneer Ik zing een mooi liedje wel tweehonderd keer We zingen van koeien (koeien) en staarten Dat doen we altijd (altijd) met Sint Maarten We krijgen dan handen, handen vol snoep een trommel vol lekkers voor Hoela en Hoep Pring, pring doe maar open, mevrouw en meneer We zingen dit liedje, ja ieder jaar weer https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425936 67 2032-12-31T22:00:00+00:00 12269 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no feest traditie https://schooltv.nl/video-item/de-schoonmaak-liedje-uit-hoelahoep 2024-01-31T08:30:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14262.w613.r16-9.549d8ee.webp De schoonmaak | Liedje uit Hoelahoep Het moet gebeuren Het moet gedaan Je kan die vieze spulletjes Niet zomaar laten staan Soppen, wassen Dweilen lappen Kloppen zemen En stof afnemen Het moet gebeuren Het moet gedaan Je kan die vieze spulletjes Niet zomaar laten staan Zuigen poetsen Schrobben boenen Schuren vegen Prullenbak legen Het moet gebeuren Het moet gedaan En kijk toch eens die keukenboel Nu blinkend schoon daar staan https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425937 58 2032-12-31T22:00:00+00:00 11117 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no schoonmaken zingen wassen liedje https://schooltv.nl/video-item/schaatsen-liedje-uit-hoelahoep 2024-02-01T13:03:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14263.w613.r16-9.c682210.webp Schaatsen | Liedje uit HoelaHoep In de winter als het koud is. Kijk waar ligt de sloot mee vol? Dat is ijs om op de glijden Spelen, schaatsen met veel lol IJs dat vind ik heel erg lekker aardbei en chocola Vraag mij of ik een ijsje wil en ik zeg jajaja! IJs daar kun je snel op schaatsen Met dikke sjaal en wanten aan En als er sneeuw ligt kun je sleeën Kijk hier eens, hoe snel we gaan IJsjes eten met veel slagroom Is altijd een heel groot feest En ijsjes met veel snoep er op Daarvan eet ik nog het meest Wij houden allebei van ijs Maar ik van ander ijs dan jij Jij wil eetijs Jij wil schaatsijs Van ijs worden wij heel blij https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425938 63 2032-12-31T22:00:00+00:00 10538 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no ijs schaatsen winter https://schooltv.nl/video-item/de-postbode-liedje-uit-hoelahoep 2024-01-31T08:29:59+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14264.w613.r16-9.0217268.webp De postbode | Liedje uit Hoelahoep Postbode, postbode, heb je post voor mij? Met een kaartje of een brief, maak je me heel blij. Ik maak een mooie tekening Een tekening voor Hoep Die stop ik in een envelop En stuur die naar hem toe Eerst een postzegel erop Dan in de brievenbus De postbode kan aan het werk Dat is een flinke klus Postbode, postbode, heb je post voor mij? Met een kaartje of een brief, maak je me heel blij. En dan ben ik de postbode Ik draag een heel mooi pak En heb mijn eigen karretje Met aan elke kant een zak Daar breng ik de post mee rond Langs iedere huizenrij En soms als ik geluk heb Is er post voor mij https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425939 70 2032-12-31T22:00:00+00:00 23410 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no liedje beroep postzegel post zingen https://schooltv.nl/video-item/portret-liedje-uit-hoelahoep 2024-01-04T10:33:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14265.w613.r16-9.65ed3f6.webp Portret | Liedje uit Hoelahoep Je hoeft me niets te zeggen Ik kan het zo wel zien aan al die rimpels in je hoofd ben jij soms boos misschien? Je hoeft me niets te zeggen ik kan het zo wel zien Je hoeft niets uit te leggen ik kan het zo wel zien Je hoeft me niets te zeggen ik kan het zo wel zien dat jij nu niet zo vrolijk bent verdrietig wel misschien Je hoeft me niets te zeggen ik kan het zo wel zien met om jouw mond een grote lach ben jij heel blij misschien Je gezicht zegt alles. vertelt me wat je voelt Al zeg je niets toch zie ik zo precies wat je bedoelt https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425940 62 2032-12-31T22:00:00+00:00 1718 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no portret gezicht https://schooltv.nl/video-item/poep-liedje-uit-hoelahoep 2024-02-08T13:06:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14266.w613.r16-9.e844037.webp Poep | Liedje uit Hoelahoep De kat poept op de kattenbak En niet op de wc Het varken in de stal En niet op de wc De vlieg die poept op poep Die ligt soms in de wc En de muis poept overal Maar niet op de wc De hond, de leeuw, de mier De kikker en de stier Ze poepen allemaal Maar ze hebben geen wc papier De bij poept op de bloemetjes En niet op de wc De beer poept in het bos En niet op de wc De walvis poept in zee Dat lijkt op een wc Alle dieren op de wereld De haan, de mol en de giraffe Ze poepen allemaal Maar niemand veegt zijn billen af. Ik wel hoor Hoep https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425941 67 2032-12-31T22:00:00+00:00 40220 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no poep boerderij https://schooltv.nl/video-item/pizza-liedje-uit-hoelahoep 2024-02-08T13:06:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14267.w613.r16-9.ef17ac4.webp Pizza | Liedje uit HoelaHoep Als ik lekker wil eten En ik heb geen zin in sla Wil jij ook eens weten Wat ik dan eten ga? Ik eet pizza met tomaten Pizza met kaas er op Ik kan het maar niet laten Ik eet alle pizza's op Ik wil pizza met veel groenten En dikke plakken worst En wat er dan nog bij moet En wat drinken voor de dorst Pizza met tomaten En veel kaas er op Ik kan het maar niet laten Ik eet alles lekker op Soms eet ik graag kroketten Of hamburgers met friet Maar het liefste eet ik pizza Iets lekkerder is er niet Pizza met tomaten En veel kaas er op Ik kan het maar niet laten Ik eet alles lekker op https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425942 70 2032-12-31T22:00:00+00:00 13742 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no pizza eten https://schooltv.nl/video-item/als-een-vis-liedje-uit-hoelahoep 2024-01-16T15:56:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14268.w613.r16-9.48f1cb2.webp Als een vis | Liedje uit Hoelahoep Onder water is het vrolijk Onder water is het fijn Ik ga zwemmen onder water Om eens als een vis te zijn Onder water zwemmen vissen In het blauw en grijs en geel 'n groene schildpad met een schild En zeepaarden ook heel veel Onder water is het vrolijk Onder water is het fijn Ik ga zwemmen onder water Om eens als een vis te zijn Het is vrolijk onder water Kijk daar vissen en een kreeft En hier schelpen en ook krabben Het is net alsof je zweeft. Onder water is het vrolijk Onder water is het fijn Ik ga zwemmen onder water Om eens als een vis te zijn Onder water zijn ook planten Die je op het land nooit ziet En ze zwaaien en ze dansen Op onder water muziek Onder water is het vrolijk Onder water is het fijn Ik ga zwemmen onder water Om eens als een vis te zijn https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425943 78 2032-12-31T22:00:00+00:00 13931 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no verzorgen liedje vis dier https://schooltv.nl/video-item/onder-water-liedje-uit-hoelahoep 2024-02-01T12:46:29+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14269.w613.r16-9.6328325.webp Onder water | Liedje uit Hoelahoep Onder water zeg ik altijd Blub – blub – blub Mijn staart gaat op en neer en doet hup – hup - hup Ik ben de allermooiste zeemeermin Hier in de zee ben ik de koningin COUPLET: Ik woon niet in een huis maar in de zee Ik heb geen bed, geen stoel en geen WC Hier liggen duizend schelpen op de grond En we zwemmen met z’n allen lekker rond REFREIN: Onder water zeg ik altijd Blub – blub – blub Mijn staart gaat op en neer en doet hup – hup - hup Ik ben de allermooiste zeemeermin Hier in de zee ben ik de koningin COUPLET: Ik hoef hier nooit in bad om schoon te zijn Hoef ook geen kleren aan, dat is zo fijn Hier in de zee gaat alles heel erg goed Ik weet (maar dan gezongen als kweeet) hoe je onder-water-leven doet. REFREIN: Onder water zeg ik altijd Blub – blub – blub Mijn staart gaat op en neer en doet hup – hup - hup Ik ben de allermooiste zeemeermin Hier in de zee ben ik de koningin https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425944 66 2032-12-31T22:00:00+00:00 15591 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no water zee https://schooltv.nl/video-item/nieuwjaar-liedje-uit-hoelahoep 2024-01-04T10:33:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14270.w613.r16-9.9373a59.webp Nieuwjaar | Liedje uit Hoelahoep Hoep, Hoep, ik zit nu al zo lang te wachten op het nieuwe jaar Wacht nou maar, dat duurt nog drie uur kom zet de hapjes vast klaar.... Nog drie uur Maar hoe lang is dat dan? Làààng, làààng, heel làààg als je niet wachten kan... Hoep, Hoep, ik wacht nu al zo lang wanneer begint dat vuurwerk nou? Snel genoeg, wacht nog drie minuutjes’ ik leg de sterretjes klaar Drie minuutjes, Maar hoe lang is dat dan? Lààang, lààng, heel làààng als je niet wachten kan Dan klinkt opeens overal ja echt overal WHAM PAF BENG BOEM KNAL! Hier heb ik zo lang op gewacht overal vuurwerk in de nacht het nieuwe jaar begint al Maar na een pijl of tien... heb ik wel genoeg gezien... Gaap, gaap, ik ligt hier al zo lang te wachten tot het knallen stopt Wees maar stil En denk nu aan schapen Tel ze maar, Dan kun je vast slapen O Hoep wat hoop ik dat dat klopt https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425945 68 2032-12-31T22:00:00+00:00 11429 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no feest oud en nieuw liedje https://schooltv.nl/video-item/nieuwe-buren-liedje-uit-hoelahoep 2024-01-31T08:29:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14271.w613.r16-9.762477b.webp Nieuwe buren | Liedje uit Hoelahoep We hebben nieuwe buren Fijn fijn fijn We hebben nieuwe buren Maar wie zouden het zijn? Misschien is het een prins waar ik mee kan trouwen Misschien is het een timmerman die zeepkisten kan bouwen Misschien hebben ze wel hondjes of een mooie rode schommel Of slaan ze heel de dag op een hele grote trommel We hebben nieuwe buren Fijn fijn fijn We hebben nieuwe buren Maar wie zouden het zijn? Misschien hebben ze een knuffel waar Binkie mee kan spelen Misschien hebben ze een tuintje met tomaatjes om te delen Misschien hebben ze wel koeien of een zwembad met een haai Maar als ze koeien hebben, dan heb ik straks koeienvlaai. We hebben nieuwe buren Fijn fijn fijn We hebben nieuwe buren Ik hoop maar dat ze aardig zijn https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425946 67 2032-12-31T22:00:00+00:00 1697 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no liedje buren https://schooltv.nl/video-item/mijn-schaduw-liedje-uit-hoelahoep 2024-02-08T13:06:03+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14272.w613.r16-9.3de7437.webp Mijn schaduw | Liedje uit Hoelahoep Loop ik in de zon, dan gaat ie met me mee waarom hij mij steeds nadoet? ik heb geen flauw idee Iedere beweging omhoog omlaag opzij ja iedere beweging precies gelijk met mij ik weet ook niet waarom, en vind het best wel raar hij zit aan me vast en wij horen bij elkaar Wolken voor de zon Weg is ie dan, waarheen? maar ik weet wel heel zeker Mijn schaduw, mijn schaduw mijn schaduw mijn schaduw mijn schaduw die laat me nooit alleen https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425947 58 2032-12-31T22:00:00+00:00 7320 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no spel schaduw lijf https://schooltv.nl/video-item/mijn-mooiste-knikker-liedje-uit-hoelahoep 2024-02-01T13:03:27+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14273.w613.r16-9.36d3da2.webp Mijn mooiste knikker | Liedje uit Hoelahoep Hoela: Ik ben mijn mooiste knikker kwijt. Hij is al heel lang zoek Toen ik hem het laatst zag Lag hij hier nog in de hoek Hoep: Ruim je speelgoed dan ook op Zet de boel niet op z’n kop Je luistert nooit als ik wat zeg n nu is je knikker weg Hoela: Waar zou mijn mooiste knikker zijn Ik wou dat ik hem vond Ik denk dat hij is weggerold Hij ligt hier ergens op de grond Hoep: Ruim je speelgoed dan ook op Zet de boel niet op z’n kop Je luistert nooit als ik wat zeg En nu is je knikker weg Hoela: Gevonden! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425948 63 2032-12-31T22:00:00+00:00 3469 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no spelen speelgoed https://schooltv.nl/video-item/kerst-liedje-uit-hoelahoep 2024-01-04T10:33:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14274.w613.r16-9.916dc2b.webp Kerst | Liedje uit Hoelahoep Het is Kerst, het is Kerst En dat gaan we samen vieren Hoep: Ik ga lekker koken Hoela: En ik ga de boom versieren Hoep: De kalkoen staat in de oven Ik maak taartjes en kroketten De tafel is heel mooi gedekt We hebben zelfs servetten. Hoela: Ik hang slingers aan de takken En ik maak een echte stal We hebben hele mooie lampjes Kijk, daar is de buurvrouw al H+H: Het is Kerst, het is Kerst En dat gaan we samen vieren Hoela: Ik ga lekker koken Hoep: En ik ga de boom versieren Hoela: Kijk de ballen eens mooi glimmen Maar de piek moet er nog op Ik klim wel even op een stoeltje Hoep: Hoela, wacht dat gaat niet, stop! Hoep: Alle borden zijn gebroken. En kijk eens naar mijn mooie pak Hoela: De servetten zijn al vies geworden Hoep: Die kunnen in de vuilnisbak. H+H: Het is Kerst, het is Kerst. En dat gaan we samen vieren Hoela: We eten platte taartjes Hoep: En de buurvrouw die eet mee. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425949 71 2032-12-31T22:00:00+00:00 32613 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no feest kerst https://schooltv.nl/video-item/alles-maakt-geluid-liedje-uit-hoelahoep 2024-01-31T08:29:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14275.w613.r16-9.aaaff8b.webp Alles maakt geluid | Liedje uit Hoelahoep H+H: Het kraakt, spettert, het knispert of het piept Het bonkt, het rinkelt, het ritselt of het zwiept Het rammelt, of het rommelt of het fluit Luister, met je oren Want alles maakt geluid Hoep: Als ik met mijn hamer op een spijker sla Hoela: Als ik lekker rommel door mijn speelgoed la Hoep: Als ik water uit de kraan laat stromen Hoela: Als de wind waait door de blaadjes van de bomen H+H: Het kraakt, spettert, het knispert of het piept Het bonkt, het rinkelt, het ritselt of het zwiept Het rammelt, of het rommelt of het fluit Luister, met je oren Want alles maakt geluid Hoep: Loop je met je laarzen door het hoge gras Hoela: Of schenk je limonade in een glas Hoep: Trek je aan de ritsen van je jas Hoela: Of stamp je lekker door een grote plas H+H: Het kraakt, spettert, het knispert of het piept Het bonkt, het rinkelt, het ritselt of het zwiept Het rammelt, of het rommelt of het fluit Luister, met je oren Want alles maakt geluid https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425950 81 2032-12-31T22:00:00+00:00 5048 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no muziek geluid liedje https://schooltv.nl/video-item/gebroken-been-liedje-uit-hoelahoep 2024-02-08T13:05:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14276.w613.r16-9.cd18e49.webp Gebroken been | Liedje uit Hoelahoep Hoepie, moet je kijken Bolle Bink klimt in dit rek Hij is al bijna boven Kijk nou toch, dit is te gek Binkie, doe voorzichtig Kom maar snel weer naar benee Ik wil niet dat je valt Oh Bolle Bink, kijk uit! Oh nee! Auw, auw, auw, Binkies been doet zoveel pijn Zou door die val, zijn been gebroken zijn? Ik weet het niet, ik weet het niet Hoela, dit voelt niet pluis Breng Bink voor de zekerheid Maar naar het ziekenhuis Auw, auw, auw, Binkies been doet zoveel pijn Zou door die val zijn been gebroken zijn? De dokter maakt een foto En hij zegt: ‘Je ziet wat pips Ik zie een heel klein scheurtje Dus je been moet in het gips’ Hoi, hoi, hoi, Binkies been doet niet meer pijn Een poosje in het gips, dan zal zijn been weer beter zijn https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425951 64 2032-12-31T22:00:00+00:00 8088 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no gips botbreuk liedje https://schooltv.nl/video-item/ballerina-liedje-uit-hoelahoep 2024-02-01T13:03:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14277.w613.r16-9.e028d77.webp Ballerina | Liedje uit Hoelahoep Ik ben Hoela Ballerina ik trek een balletpakje aan Ik ben Hoela Ballerina en ga naast de vensterbank staan die pak ik stevig beet als ik dansen ga omdat ik dan echt weet dat ik veilig sta HOELA & HOEP Hoela (Hoela) Hoela Ballerina (Ballerina) Hoela (Hoela) Hoela Ballerina (Ballerina) Hoela Hoela Hoela lalala Hee zeg Hoela Ballerina Laat toch los en draai in het rond. Doe maar Hoela Ballerina Maar val ik dan niet op de grond? ik hou mij liever vast wil geen valpartij Daarvan heb je geen last als je danst met mij Huh? Wat? Met z’n tweeën vallen we niet om Dus Hoela Ballerinanana Ja Hoela ballerinanana Pak snel mijn hand, pak mijn hand en kom HOELA & HOEP Hoela (Hoela) Hoela Ballerina (Ballerina) Hoela (Hoela) Hoela Ballerina (Ballerina) Hoela Hoela Hoela lalala https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425952 68 2032-12-31T22:00:00+00:00 2829 2012-12-02T22:00:00+00:00 yes no ballet dansen liedje https://schooltv.nl/video-item/zusterhoed-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-01T13:03:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14278.w613.r16-9.2707a8a.webp Zusterhoed maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een zusterhoed. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425953 59 2032-12-31T22:00:00+00:00 3441 2012-12-03T22:00:00+00:00 yes no knutselen ziekenhuis dokter verpleegkundige https://schooltv.nl/video-item/zeepsok-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-01T13:04:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14279.w613.r16-9.e954235.webp Zeepsok maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een vis van een zeepje in een sok. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425954 54 2032-12-31T22:00:00+00:00 1261 2012-12-03T22:00:00+00:00 yes no knutselen zeep sok https://schooltv.nl/video-item/watersproeier-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-01T13:04:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14280.w613.r16-9.f660f14.webp Watersproeier maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een watersproeier. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425955 56 2032-12-31T22:00:00+00:00 7780 2012-12-03T22:00:00+00:00 yes no water knutselen https://schooltv.nl/video-item/vuurpijl-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-01T13:04:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14281.w613.r16-9.ed5fe25.webp Vuurpijl maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een vuurpijl van keukenrol en elastiek. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425956 57 2032-12-31T22:00:00+00:00 6115 2012-12-03T22:00:00+00:00 yes no knutselen vuurwerk oud en nieuw https://schooltv.nl/video-item/zweefvliegtuig-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-01T13:04:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14282.w613.r16-9.5550f27.webp Zweefvliegtuig maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een zweefvliegtuig. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425957 72 2032-12-31T22:00:00+00:00 7604 2012-12-03T22:00:00+00:00 yes no knutselen zweven vliegen vliegtuig https://schooltv.nl/video-item/vissenkom-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-01T13:05:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14283.w613.r16-9.c85eeea.webp Vissenkom maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een vissenkom. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425958 72 2032-12-31T22:00:00+00:00 2543 2012-12-03T22:00:00+00:00 yes no knutselen vis aquarium https://schooltv.nl/video-item/visballon-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-01T13:05:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14284.w613.r16-9.09d15e2.webp Visballon maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een vis van een ballon. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425959 57 2032-12-31T22:00:00+00:00 1496 2012-12-03T22:00:00+00:00 yes no knutselen vis ballon https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-hoe-ontstaat-een-tsunami 2026-03-30T14:19:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14285.w613.r16-9.1e90699.webp Hoe ontstaat een tsunami? | Clipphanger Tsunami is de combinatie van de Japanse woorden voor ‘haven’ (‘tsu’) en ‘golf’ (‘nami’): Een tsunami is dus een hoge havengolf. En die benaming kennen de Japanners al eeuwen, want al die tijd worden ze daar regelmatig onder de hoge havengolven bedolven. De oorsprong van een tsunami vinden we op de zeebodem. Daar lijkt het allemaal pais en zee, maar ook daar kan zomaar opeens een aardbeving plaatsvinden, of eigenlijk dus een onder-zee-beving. Als door die beving de zeebodem verticaal omhoog komt, wordt ook het water daarboven omhooggestuwd. Het wateroppervlak dus ook en zo ontstaan golven die zich over de oceaan verspreiden. Met wel 800 kilometer per uur gaan die golven richting de kust. Maar ze krijgen geen boete, want er zijn geen flitspalen op zee. In het begin kunnen de golven nog klein zijn. Zo klein, dat de mensen die toevallig voorbijvaren er niet eens iets van merken. Maar dichter bij de kust worden de golven afgeremd, en tegelijkertijd steeds hoger. De golf rolt over zichzelf heen, en er komt een muur van water op het strand af: de tsunami. En helaas kan je daar niet tegenop met je luchtbedje. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425960 79 2032-12-31T22:00:00+00:00 97062 2012-12-10T22:00:00+00:00 yes no tsunami aardbeving natuurgeweld zeebeving aardkorst https://schooltv.nl/video-item/trouwring-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-01T13:05:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14286.w613.r16-9.b6d0d47.webp Trouwring maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een trouwring. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425961 75 2032-12-31T22:00:00+00:00 1250 2012-12-03T22:00:00+00:00 yes no knutselen ring trouwen https://schooltv.nl/video-item/feestslinger-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-08T13:05:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14287.w613.r16-9.d3301b7.webp Feestslinger maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een feestslinger in wegvorm met een auto. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425962 75 2032-12-31T22:00:00+00:00 1287 2012-12-03T22:00:00+00:00 yes no straat knutselen auto https://schooltv.nl/video-item/sneeuwpop-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-01T13:05:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14288.w613.r16-9.872b519.webp Een sneeuwpop maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een sneeuwpop van een boterham. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425963 56 2032-12-31T22:00:00+00:00 3221 2012-12-03T22:00:00+00:00 yes no knutselen sneeuw sneeuwpop https://schooltv.nl/video-item/sneeuwafdruk-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-01T13:06:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14289.w613.r16-9.a4e8121.webp Sneeuwafdruk maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een sneeuwafdruk. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425964 73 2032-12-31T22:00:00+00:00 2798 2012-12-03T22:00:00+00:00 yes no knutselen sneeuw afdruk https://schooltv.nl/video-item/schaduwspel-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-01T13:06:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14290.w613.r16-9.d503698.webp Schaduwspel maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een schaduwspel: plastic vel zwart schilderen, iets eruit krassen en dan zaklamp erachter. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425965 56 2032-12-31T22:00:00+00:00 1685 2012-12-03T22:00:00+00:00 yes no knutselen schaduw spel https://schooltv.nl/video-item/schaatsstempel-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-01T13:06:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14291.w613.r16-9.94a26ab.webp Schaatsstempel maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een stempelpost stempel van klei in de vorm van een schaats. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425966 73 2032-12-31T22:00:00+00:00 4627 2012-12-03T22:00:00+00:00 yes no knutselen schaats winter https://schooltv.nl/video-item/poststempel-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-01T13:06:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14292.w613.r16-9.83fceaf.webp Poststempel maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een stempel van foamfiguren in de vorm van een vliegtuig, boot en vrachtwagen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425967 57 2032-12-31T22:00:00+00:00 1720 2012-12-03T22:00:00+00:00 yes no knutselen post postzegel https://schooltv.nl/video-item/clipphanger-hoe-ontstaat-een-orkaan 2026-03-30T14:22:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14293.w613.r16-9.fb608ae.webp Hoe ontstaat een orkaan? | Clipphanger Orkanen ontstaan boven zee, en alleen op plekken waar het lekker pootjebaden is: het water moet minstens 27 graden zijn. Het warme zeewater verdampt en stijgt in de ook al warme lucht snel op. Als de lucht hoger in de atmosfeer weer afkoelt, dan daalt die weer. Er ontstaan luchtstromen, en door de draaiing van de aarde gaan zij ook nog eens met een razende snelheid ronddraaien. Rond het middelpunt, het oog van de orkaan, waar het verraderlijk stil is.. Chill.. Een orkaan is geboren, en we noemen hem... Albertoooooooo. Zo’n orkaan kan wel honderden kilometers lang zijn en aan de randen waait het ongelofelijk hard: windkracht 12, het dak gaat eraf en koeien waaien de lucht in. Pas na een tijdje boven land gezworven te hebben is het gedaan met de orkaan. Orkanen krijgen afwisselend jongens- en meisjesnamen, en die staan op een lijst die elke zes jaar rouleert. Maar als een orkaan heel veel slachtoffers maakt, wordt die naam met pensioen gestuurd. Dus Katrina zien we niet meer terug. Gelukkig hebben we Patty en Gordon nog. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425968 76 2032-12-31T22:00:00+00:00 97668 2012-12-18T22:00:00+00:00 yes no cycloon naam storm klimaat ramp Amerika https://schooltv.nl/video-item/motorboot-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-01T13:06:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14294.w613.r16-9.72a0b02.webp Motorboot maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een motorboot van een zeepfles. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425969 60 2032-12-31T22:00:00+00:00 2812 2012-12-03T22:00:00+00:00 yes no knutselen boot varen https://schooltv.nl/video-item/huisje-van-koek-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-01T13:07:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14295.w613.r16-9.5dfabdd.webp Huisje van koek maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een huisje van koek. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425970 60 2032-12-31T22:00:00+00:00 2469 2012-12-03T22:00:00+00:00 yes no knutselen koek huis https://schooltv.nl/video-item/knikkerbaan-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-08T13:05:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14296.w613.r16-9.f8de7c4.webp Knikkerbaan maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een knikkerbaan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425971 73 2032-12-31T22:00:00+00:00 3742 2012-12-03T22:00:00+00:00 yes no knutselen spelen knikker https://schooltv.nl/video-item/keukenschort-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-08T13:04:54+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14297.w613.r16-9.4920abf.webp Keukenschort maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een keukenschort. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425972 59 2032-12-31T22:00:00+00:00 2097 2012-12-03T22:00:00+00:00 yes no knutselen keuken koken https://schooltv.nl/video-item/kerststal-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-01T13:07:20+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14298.w613.r16-9.e146de5.webp Kerststal maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een kerststal. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425973 74 2032-12-31T22:00:00+00:00 7523 2012-12-03T22:00:00+00:00 yes no kerst knutselen https://schooltv.nl/video-item/ijsbloem-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-08T13:04:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14299.w613.r16-9.e41a583.webp IJsbloem maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een ijsbloem van wit fyberfill met lampje erin. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425974 58 2032-12-31T22:00:00+00:00 2636 2012-12-03T22:00:00+00:00 yes no knutselen bloem ijs https://schooltv.nl/video-item/fototoestel-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-08T13:03:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14300.w613.r16-9.7e76347.webp Fototoestel maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een fototoestel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425975 56 2032-12-31T22:00:00+00:00 2507 2012-12-03T22:00:00+00:00 yes no knutselen portret foto https://schooltv.nl/video-item/deurhanger-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-01T13:07:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14302.w613.r16-9.27460e6.webp Deurhanger maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een deurhanger. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425977 73 2032-12-31T22:00:00+00:00 2948 2012-12-03T22:00:00+00:00 yes no feest knutselen https://schooltv.nl/video-item/balanceerspel-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-01T13:07:37+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14303.w613.r16-9.56baae1.webp Balanceerspel maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een balanceerspel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425978 72 2032-12-31T22:00:00+00:00 851 2012-12-03T22:00:00+00:00 yes no knutselen balanceren evenwicht peuter kleuter https://schooltv.nl/video-item/wie-is-de-baas-van-de-eu-de-raad-de-commissie-en-het-parlement 2024-04-29T10:33:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14304.w613.r16-9.568625c.webp Wie is de baas van de EU? | Clipphanger Het is een bekende uitspraak van de Amerikaanse oud-minister Henry Kissinger: ‘Als ik Europa wil spreken, wie moet ik dan bellen?’ Who you gonna call? De meeste Europese landen werken samen in de Europese Unie. Alle lidstaten van die Unie sturen hun staatshoofden of regeringsleiders naar de Europese Raad. Die Raad bepaalt de hoofdlijnen van het beleid, maar van te veel hoofdlijnen krijgen ze vanzelf hoofdpijnen. Helaas, die kunnen even niet aan de telefoon komen. Dan de Europese Commissie misschien, het dagelijks bestuur van de EU. Zij doen wetsvoorstellen en controleren of de regels wel goed worden toegepast. Maar de Commissie beslist niet of een wet wordt aangenomen. Daarvoor bellen zij weer naar het Europees Parlement. Die volksvertegenwoordigers worden door ons gekozen, dus ook wij mogen misschien wel meedoen met de conference call. Beslissingen nemen doen ze weer samen met de Raad van de Europese Unie, maar dat is niet maar 1 Raad, dat is er 1 voor elk thema. En al die goede Raden zijn duur (om te bellen vanuit de VS). Kortom, er is niet één baas van de EU, er zijn er een hele, hele hoop. Nou Henry, daar gaat je beltegoed. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425979 82 2032-12-31T22:00:00+00:00 50186 2013-01-08T22:00:00+00:00 yes no Europese Unie regering Europa Brussel bestuur baas https://schooltv.nl/video-item/wat-is-asbest-ijzersterk-en-kankerverwekkend 2024-04-29T10:33:28+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14305.w613.r16-9.a4518a2.webp Wat is asbest? | Clipphanger Het enge asbest komt gewoon uit de natuur. Het is een mineraal dat bestaat uit microscopisch kleine, naaldachtige vezels. Het is sterk, isolerend, slijtvast en brandwerend. Het schijnt dat Keizer Karel de Grote een tafelkleed van asbest had. Na het eten ging dat kleedje zo, hup de openhaard in. Een onbrandbaar tafelkleed! Wat een truc, en het scheelde de keizer weer een tripje naar de wasserette. Asbest heeft dus allerlei super eigenschappen. En daarom kwam het spul in het verleden terecht in allerlei zaken als golfplaten, isolatiemateriaal en vloerbedekking. Enig nadeel: als dat spul weer gesloopt wordt, dan komen die geniepige asbestvezeltjes vrij. En die kunnen diep in je longen terechtkomen. Zo diep, dat ze aan de buitenkant van de longen het borstvlies prikkelen. Daar wordt het borstvlies niet vrolijk van, en er kan kanker ontstaan. En dat is niet best. Mensen die met asbest hebben gewerkt, krijgen er gemiddeld pas 38 jaar later last van. Goed dat het spul tegenwoordig verboden is, en dat gespecialiseerde slopers ons van die geniepige microvezels verlossen. Dat is beter! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425980 82 2032-12-31T22:00:00+00:00 9165 2012-12-18T22:00:00+00:00 yes no materiaal gebouw bouwen bouw asbest kanker https://schooltv.nl/video-item/afwasborstelpop-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-01T13:08:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14306.w613.r16-9.ffe4fc7.webp Afwasborstelpop maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een afwasborstel. Knutsel je mee? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425981 72 2032-12-31T22:00:00+00:00 2487 2012-12-03T22:00:00+00:00 yes no schoonmaken peuter afwas knutselen kleuter https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-onweer 2024-01-04T10:33:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14307.w613.r16-9.52061e3.webp Nieuws uit de natuur | Onweer Hoe ontstaat onweer? Donder en bliksem, de één is er bang voor, de ander vindt het fascinerend. Hoe kan een wolk, een verzameling waterdruppeltjes, zich ontwikkelen tot zoiets monsterlijks met vernietigende kracht? https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1227700 1500 7792 2013-10-16T04:48:53+00:00 yes no weer onweer testkees https://schooltv.nl/video-item/winkel-van-sinkel-van-warenhuis-tot-culturele-hotspot 2024-01-04T10:33:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14308.w613.r16-9.6621e98.webp Winkel van Sinkel | Van warenhuis tot culturele hotspot Aan de Oude Gracht in Utrecht vind je een bijzonder monument: de Winkel van Sinkel. In dit indrukwekkende gebouw in hart van de stad wordt tegenwoordig gegeten, gedronken, gedanst en muziekgemaakt. Het pand komt midden jaren 90 in bezit van de familie van Maryse François, de huidige directrice van de horecagelegenheid. Het hoge glazen plafond, de beelden, de details aan de muren… Alles was tussen de hokjes wel behouden gebleven in de jaren waarin het pand dienst doet als bank. Maar het begint allemaal in de 19e eeuw bij deze man: Anton Sinkel. Hij is een slimme ondernemer, die in Amsterdam verschillende winkels heeft in stoffen- en woninginrichting. En dan is Utrecht aan de beurt. Om het winkelpaleis te kunnen bouwen laat Sinkel meerdere panden slopen. Architect Pieter Adams maakt een ontwerp en in 1837 wordt er met de bouw gestart. Twee jaar wordt de Winkel van Sinkel geopend. En in dit eerste echte warenhuis van Nederland is “alles te koop”. Na ruim 60 jaar sluit het warenhuis haar deuren en wordt het pand verkocht aan de bankiersfirma Vlaer en Kol, dat later opgaat in de Amrobank. Frans Deana weet nog goed hoe hij als kleine jongen met zijn vader het grote bankgebouw binnenliep, om iets in de kluis te stoppen. De kluis is voor bezoekers niet toegankelijk. Een ander markant onderdeel van het gebouw zijn de 4 vrouwenfiguren bij de ingang. De 4 gietijzeren zuilen met de vrouwenfiguren, ook wel kariatiden genoemd, stammen uit de tijd van Anton van Sinkel. Hij heeft de zuilen uit Engeland laten overkomen. De zware dames moeten vanaf een vrachtschip de kade opgehesen worden. Daarbij gaat iets grandioos mis: de stadskraan aan de werf breekt af en valt met zuil en al in het water. Het beeld kan worden gered, maar met de kraan is het voorgoed afgelopen. Op de plek waar ooit de kraan stond, is nu een boom geplant. De oude gevel van het gebouw en de beelden vormen een mooi contrast met de moderne elementen die in het gebouw zijn aangebracht. De eigenaar probeert met creatieve oplossingen het oude gebouw te moderniseren en toch karakteristiek te houden. En ook aan de tuin is gedacht. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425982 417 2033-07-31T20:00:00+00:00 1740 2013-01-30T22:00:00+00:00 yes no restaurant winkel utrecht gebouw https://schooltv.nl/video-item/stemmen-wie-heeft-de-beste-plannen 2024-01-04T10:33:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14309.w613.r16-9.2842885.webp Stemmen | Wie heeft de beste plannen? In heel Nederland wonen bijna 17 miljoen mensen. Nederland is een democratie. Dat wil zeggen: alle mensen mogen meedenken en meebeslissen over ons land. Bijvoorbeeld, dat het vuilnis wordt opgehaald. Dat er straten worden aangelegd. En dat er water uit de kraan komt. Lekker fris! Als we allemaal tegelijk gaan roepen, dan wordt het een rommeltje. Daarom hebben we de politiek: dat zijn mensen die het leuk vinden om plannen te bedenken en dingen te regelen. Wij, de ‘gewone mensen’ mogen die mensen uitkiezen. Dat doen we als er verkiezingen zijn. Dan kies je de persoon die volgens jou de beste plannen heeft. Dat heet stemmen. Maar je doet het niet met je mond, maar heel stil: op een papiertje, in een stemhokje, zonder pottenkijkers. Iedereen die een Nederlands paspoort of een identiteitskaart heeft, die mag stemmen. Nou ja: je moet wel 18 zijn. 18 jaar. Want als je 18 maanden bent, dan mag je alleen nog maar schreeuwen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425983 74 2032-12-31T22:00:00+00:00 27425 2013-01-28T22:00:00+00:00 yes no democratie regering verkiezingen politieke partij https://schooltv.nl/video-item/politieke-partijen-wat-zijn-dat 2024-01-04T10:33:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14310.w613.r16-9.bce4ba9.webp Politieke partijen | Wat zijn dat? Er is in Nederland een aantal politieke partijen. Een politieke partij is een groep mensen die dezelfde ideeën hebben. Een partij wil bijvoorbeeld dat er meer bomen komen. Een andere partij wil juist dat er meer straten komen en vindt de bomen niet zo belangrijk. De partijen worden vaak verdeeld in Links en Rechts. Rechtse partijen willen meestal minder regels. Ze vinden dat de mensen best voor zichzelf kunnen zorgen, en een beetje voor elkaar. Zelf een ziekenhuis bouwen, of de weg naar het ziekenhuis toe. Als de mensen dat zelf doen, dan kost het geen belastinggeld, en hoeven de mensen dus minder belasting te betalen. De Linkse partijen willen meestal meer regels. Mensen mogen elkaar best helpen, maar als ze dat niet doen, dan helpt de overheid wel een handje. En de overheid bouwt het ziekenhuis en de weg ernaartoe. Om dat allemaal te kunnen betalen, moeten de belastingen wel wat hoger zijn. Links, rechts, of daar ergens tussenin: alle partijen hebben een verkiezingsprogramma. Dat is geen leuk televisieprogramma, maar een stapel papier. In het verkiezingsprogramma staan alle mooie plannen opgeschreven. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425985 80 2032-12-31T22:00:00+00:00 47415 2013-01-28T22:00:00+00:00 yes no Tweede Kamer regering politieke partij https://schooltv.nl/video-item/parlementszetels-wie-krijgt-wat 2024-01-04T10:33:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14311.w613.r16-9.004d1ba.webp Parlementszetels | Wie krijgt wat? Na het stemmen worden alle stembussen geleegd en worden de stemformulieren geteld. Als een partij genoeg stemmen krijgt, dan mogen ze in de Tweede Kamer gaan zitten. Daar staan 150 stoelen, en die noemen we met een oud woord zetels. Als je meer dan de helft van die zetels hebt, heb je de meerderheid. En dan mag je de baas zijn over Nederland. Maar, in ons land heeft eigenlijk nooit 1 partij die meerderheid. Als een partij dus wil regeren, moeten ze op zoek naar een andere partij om mee samen te werken. En dat lukt niet altijd. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425986 44 2032-12-31T22:00:00+00:00 18759 2013-01-28T22:00:00+00:00 yes no parlement regering Tweede Kamer zetel democratie https://schooltv.nl/video-item/de-oldehove-scheve-toren-zonder-spits 2024-01-04T10:33:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14312.w613.r16-9.393a271.webp De Oldehove | Scheve toren zonder spits In het hart van Leeuwarden, aan de rand van een groot evenementenplein, staat de toren van Oldehove. Het is de trots van torenwachter Jan de Vries. Scheef en krom. Het resultaat van pech en improvisatie bij de bouw in 1529. Het honderdjarig bestaan van de stad Leeuwarden nadert, en om dat te vieren, krijgt de Duitse bouwmeester Jacob van Aaken de opdracht een enorme basiliek te bouwen. Eén die groter was dan de Dom van Utrecht en de Martinikerk in Groningen. De toren moet ruim 120 meter hoog worden…maar zover is het nooit gekomen. Al na 10 meter begint de achterkant te verzakken. Twee maal heeft Van Aaken geprobeerd rechtop verder te bouwen, maar dat mocht niet baten. Na vier jaar werk wordt de bouw stilgelegd en nooit meer hervat. De tijdlijn op de begane grond van de toren leidt je door de geschiedenis, te beginnen bij de naam: Oldehove. Het aantal spreuken én de vele mythes die er over de toren bestaan, laten zien dat het gebouw diep geworteld zit in de Leeuwardense cultuur. Dat zal ook de reden zijn dat de toren niet gesloopt is, maar dat er juist miljoenen zijn besteed aan restauraties en herstelwerkzaamheden. Sinds enkele jaren is er een lift, draait er een informatiefilm op de eerste verdieping, en is het een officiële trouwlocatie. Tijdens de oorlogsjaren maken de Duitse bezetters van een nabijgelegen luchthaven een militaire vliegbasis. Ze gebruiken de Oldehove om het vliegverkeer in de gaten te houden. Hoewel de toren behoorlijk uit het lood staat hoeft niemand bang te zijn dat het bouwwerk verder verzakt. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425987 480 2179 2013-01-30T22:00:00+00:00 yes no gebouw kerk architectuur Friesland https://schooltv.nl/video-item/fort-blauwkapel-een-verdedigingswerk-uit-de-hollandse-waterlinie 2024-01-04T10:33:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14313.w613.r16-9.5b7fd2f.webp Fort Blauwkapel | Een verdedigingswerk uit de Hollandse Waterlinie Fort Blauwkapel is één van de laatst overgebleven verdedigingswerken van de Hollandse Waterlinie. Het is een mengeling van oude militaire bouwsels en moderne woningen. Joris Blankers woont hier al jaren. Het oude dorp Blauwkapel bestaat al een paar eeuwen als het in 1815 wordt omsloten door wallen en een gracht en deel uit gaat maken van de Hollandse Waterlinie. De waterlinie is een verzamelnaam voor een rij forten en kastelen in een lijn tussen het IJsselmeer en de Biesbosch. Rondom de hooggelegen forten van de waterlinie kon men in tijd van oorlog, het land onder water zetten om zo de vijand afremmen. Anne Holvast woont al jaren in Blauwkapel en heeft zich verdiept in de geschiedenis. Het fort bestaat uit 4 zogenaamde kwadranten met daaromheen een gracht. Zo kon men de vijand aan alle kanten zien aankomen. Anne Holvast geeft rondleidingen in zijn dorp, en speciaal daarvoor heeft hij door een vriend een militair kostuum laten maken. Het pak is een exacte kopie van een kapiteinsuniform uit het begin van de 19e eeuw…de tijd dat het fort werd gebouwd. Tijdens de Frans-Duitse oorlog, in 1870, wordt het fort voor het eerst gemobiliseerd. Er is dan nog geen militaire bebouwing, maar daar wordt aan gewerkt. De bomvrije kazerne wordt vier jaar later gebouwd…maar de wapenontwikkeling staat intussen niet stil. Het fort heeft zijn naam te danken aan deze kerk, want het tongewelf heeft al eeuwen lang een karakteristieke turkoois-blauwe kleur. In de 2e wereldoorlog wordt het fort ingenomen door de Duitsers en raakt de kerk in verval… Het fort is in totaal 3 keer gebruikt voor militaire doeleinden, en dat kun je goed zien aan de bunkers… In de jaren ‘90 komt het fort in bezit van de gemeente. De gebouwen worden opgeknapt en het forteiland opnieuw inricht. Er worden 16 woningen gebouwd en een recreatie- en natuurgebied aangelegd. Joris Blankers vindt het een voorrecht om hier te mogen wonen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425988 394 2489 2013-01-30T22:00:00+00:00 yes no Frans-Duitse oorlog gebouw utrecht fort https://schooltv.nl/video-item/fort-bij-de-nieuwe-steeg-geofort 2024-01-04T10:33:46+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14314.w613.r16-9.a01f809.webp Fort bij de nieuwe steeg | Geofort Vlak bij Gorichem (Gorkum) ligt Fort bij de Nieuwe Steeg. Fort bij de Nieuwe Steeg heeft inmiddels een nieuwe bestemming; het is een educatief themapark met de naam ‘Geofort’. Kinderen kunnen hier kennis maken met de beginselen van cartografie. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425989 90 717 2013-01-30T22:00:00+00:00 yes no oorlog fort verdediging https://schooltv.nl/video-item/de-burcht-een-bijzonder-monument-in-amsterdam 2024-01-04T10:33:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14315.w613.r16-9.0059a2f.webp De Burcht | Een bijzonder monument in Amsterdam In Amsterdam staat een bijzonder monument: de Burcht, het oude Bondskantoor van de Algemene Nederlandse Diamantbewerkersbond. Grote, rode stenen, imposante palen, een indrukwekkende trap. Hier kun je niet omheen. De rode stenen verwijzen naar het socialisme. Helemaal naar wens van de opdrachtgever die de Burcht liet bouwen: Henri Polak, socialist in hart en nieren. Polak strijdt voor de rechten van arbeiders en richt eind 19e eeuw tijdens een staking van diamantbewerkers de ANDB op. Het eerste succes wordt meteen geboekt: ze krijgen 30% loonsverhoging. Bij een machtige beweging hoort een krachtig gebouw, meent Polak. Hij vraagt Hendrik Berlage, zijn goede vriend en medesocialist, om een imposant gebouw te ontwerpen. De bond dient niet alleen voor de verbetering van de arbeidsomstandigheden van diamantbewerkers, voorzitter Polak wil ook dat de bondsleden zich persoonlijk kunnen ontwikkelen, bijvoorbeeld op het gebied van kunst en cultuur. In de hoogtijdagen van de diamantindustrie had de bond meer dan 10.000 leden. Vergaderingen met de belangrijkste leden werden belegd in het hart van het pand, de bondsraadzaal. Op de wanden zijn schilderingen aangebracht die de verheffing van de arbeid voorstellen. Bij binnenkomst loop je aan tegen de ellende van vóór de vakbond... Rechts daarvan wordt de vakbondstijd afgebeeld... Het vele vergaderen en discussiëren leverde wel wat op. Het grootste succes kwam in 1911. Berlage heeft wel eens verzucht dat hij De Burcht zijn meest geslaagde project ooit vond. Maar het totaalconcept werd in de loop der tijd aangetast, plafonds werden verlaagd en kamers werden afgetimmerd. De Vereniging Hendrick de Keyser beheert sinds enkele jaren het gebouw, dat een grondige restauratie heeft ondergaan. De medaillons zijn vermoedelijk aangebracht in 1905, een tijd waarin het de bond en de leden voor de wind gaat. Uiteindelijk gaat de ANDB over in de huidige FNV. En tot op de dag van vandaag huist de wetenschappelijke tak van deze bond in de Burcht. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425990 389 1855 2013-01-30T22:00:00+00:00 yes no monument socialisme gebouw https://schooltv.nl/video-item/steenoven-de-bovenste-polder-een-bijzonder-stukje-architectuur 2024-01-04T10:33:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14316.w613.r16-9.5c55071.webp Steenoven De Bovenste Polder | Een bijzonder stukje architectuur Op de grens van de Veluwe met de Geldersche Vallei ligt aan de oever van de Rijn een oude steenfabriek. Een brede rivier… dijken… uiterwaarden die onder water stromen bij hoog water. Dit oer-Hollandse landschap is mede gevormd door de steenfabrieken, die in de 19e en 20e eeuw in deze omgeving zijn gebouwd. Door het uitgraven van de kleigrond die als grondstof van de stenen wordt gebruikt ontstaan op veel plaatsen extra brede uitloopgebieden met een unieke flora en fauna. De meeste steenfabrieken zijn inmiddels gesloopt, maar De Bovenste Polder in Wageningen staat nog fier overeind. Na sluiting van de fabriek in de jaren 60, raakt het gebouw zwaar in verval. Plannen van de gemeente om er woningen te bouwen, verdwijnen in de jaren 80 in de prullenbak. Een kleine groep mensen maakt zich echter hard voor het behoud van de fabriek. Arno Boon is van a tot z betrokken geweest bij de herbestemming. En dat ging Arno aan het hart. Het gebouw wordt voor een groot deel hersteld. Helaas blijken sommige zaken onomkeerbaar. De Bovenste Polder kent zijn oorsprong in 1846, maar werd in 1923 opnieuw opgebouwd. Het fabrieksgebouw beslaat dan 735 vierkante meter, heeft 16 ovenpoorten en een houten overkapping. In de hoogtijdagen van de fabriek, in de jaren ’30, worden hier 6 miljoen stenen per jaar gebakken. In Wageningen zijn complete straten gebouwd met stenen uit deze fabriek, zoals hier de woningen aan het Bowlespark. Het bakken gebeurt in de zogenaamde zigzag ringoven. Hierbij wordt de warmte zigzagsgewijs door de ovens geleid. Het duurt 11 dagen voor alle kamers aan de beurt zijn geweest en de stenen gebakken en afgekoeld zijn. Een man die elk detail van dit proces kent is meneer Den Uijl. Hij is 27 jaar bedrijfsleider geweest in De bovenste Polder. Het werk is zwaar, maar het brengt de bevolking wel inkomsten. Dankzij de groei van de bevolking stijgt de vraag naar stenen en dus worden er binnen korte tijd talloze fabrieken gebouwd. Aan het eind van de 19e eeuw telt Nederland 881 steenfabrieken. Modernere, minder arbeidsintensieve baktechnieken doen veel fabrieken na de oorlog de das om en ze worden gesloopt. Pas vele jaren later begint men in te zien dat de industriële bouwwerken van grote historische waarde zijn. De steenindustrie heeft, behalve een bijzonder gebouw, ook een hele romantische onhandigheid nagelaten. Vooral voor de huidige bewoners. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425991 370 2033-07-31T20:00:00+00:00 1345 2013-01-30T22:00:00+00:00 yes no monument gebouw fabriek https://schooltv.nl/video-item/basiliek-oudenbosch-de-nederlandse-sint-pieter 2024-01-04T10:33:47+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14317.w613.r16-9.0850d28.webp Basiliek Oudenbosch | De Nederlandse Sint Pieter In een klein Brabants dorpje naast Etten-Leur staat een rijk gedecoreerde basiliek, die als 2 druppels water lijkt op de beroemde Sint Pieter in Rome, maar dan in verkleinde vorm. Het gaat om de Basiliek van Oudenbosch. Jan Bedaf is hier als klein jongetje gedoopt. De geschiedenis van het gebouw gaat terug naar de 19 eeuw. Willem Hellemons studeert in Rome voor priester en wordt geraakt door de schoonheid van de Sint Pieter. Hij neemt zich voor om als bouwpastoor ooit net zo’n imposante kerk te bouwen. Hoewel de kerk 16 x kleiner is dan de Sint Pieter zijn de gelijkenissen treffend; de indeling is nagenoeg hetzelfde en het altaar is, op enkele kleine details na, een exacte kopie. Er passen helaas geen 395 beelden in zoals in Rome, maar in Oudenbosch staan er 56. Ook het beroemde beeld van Petrus is er terug te vinden. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425992 142 2032-12-31T22:00:00+00:00 1826 2013-01-30T22:00:00+00:00 yes no gebouw kerk Rome https://schooltv.nl/video-item/artis-bibliotheek-artis-is-meer-dan-een-dierentuin 2024-01-04T10:33:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14318.w613.r16-9.8583336.webp Artis Bibliotheek | Artis is meer dan een dierentuin! Dit is het beeld dat we kennen van Artis.. ..maar ook dit is Artis! Tienduizenden oude boeken en prenten over het dieren- en plantenrijk zijn onder gebracht in de bibliotheek aan de rand van de dierentuin. Midas Dekkers, Redmond ‘O Hanlon en andere vooraanstaande wetenschappers, maakten en maken nog steeds gebruik van de collectie. Als conservator van de bibliotheek, kan Hans Mulder dagelijks door bijzondere werken bladeren. Dierentuinen ontstonden in de 19e eeuw, een tijd waarin de belangstelling voor de wetenschap groeide. In 1828 werd in Londen het eerste wetenschappelijke dierenpark geopend. Al snel volgden er meer en tien jaar later opende in Amsterdam het Natura Artis Magistra. Vrij vertaald: de natuur is de leermeesteres van de kunst. De initiatiefnemers waren Gerardus Westerman en de heren Weissmuller (linker) en Werleman (rechter), een horlogemaker en een effectenmakelaar. Westerman werd de eerste directeur van Artis. De tuin start sober, met een paar dieren en veel groen. De boeken staan in een bijgebouw. Stukje bij beetje breidde Artis uit. De boekencollectie groeide, en in 1867 werd een nieuw bibliotheekgebouw opgeleverd. Bij voltooiing van het middelste deel enkele jaren later, werden ook de 36 namen van beroemde wetenschappers op de gevel aangebracht. Sinds 1939 wordt de bibliotheek beheerd door Universiteit van Amsterdam. Veel studenten biologie, geesteswetenschappen en onderzoekers duiken hier in de boeken. Conservator Hans Muller kan zich geen mooiere werkplek wensen… https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425993 346 2032-12-31T22:00:00+00:00 1170 2013-01-30T22:00:00+00:00 yes no bibliotheek monument dierentuin gebouw https://schooltv.nl/video-item/woordenrijmrap-liedje-uit-taal-met-moffel-en-pier 2024-02-08T13:03:32+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14319.w613.r16-9.72acbdd.webp Woordenrijmrap | Liedje uit Taal met Moffel en Pier Yo, Moffel en Pier, zijn we klaar voor de woordenrijmrap? Haha! Ik step en ik step. Ik doe de woordenrijmrap. Ik step en ik step en doe de woordenrijmrap. Oeps ik glij uit over een banaan. Wat een pret als een raket vlieg ik naar de maan. Ver weg joh. Ik step en ik step. Ik step en ik step en doe de woordenrijmrap. En doe de woordenrijmrap. Oeps ik gleed uit. Over een stuk zeep. Wat een pret, als een raket vlieg ik naar een reep. Lekker zeg. Ik step en ik step en doe de woordenrijmrap. Ik step en ik step en doe de woordenrijmrap. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425994 65 2032-12-31T22:00:00+00:00 12185 2012-12-09T22:00:00+00:00 yes no rijm banaan rap liedje https://schooltv.nl/video-item/welke-letter-zie-jij-taal-met-moffel-en-pier 2024-01-04T10:33:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14320.w613.r16-9.53c7932.webp Welke letter zie jij? | Taal met Moffel en Pier Waar zie jij de l? Ja, dat is de l. Waar zie jij de M? Ja, dat is de M. Waar zie jij de P? Ja, dat is de P. Welke letter is dit? Het is de S. Van Slang. Sok en van strik. Welke letter is dit? Het is de M. De M van melk, muur en muis. En van Moffel! Welke letter is dit? Het is de P. De P van pap, poes, pan en van Piertje. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425995 97 2032-12-31T22:00:00+00:00 12853 2012-12-09T22:00:00+00:00 yes no letter zien horen https://schooltv.nl/video-item/wat-zie-jij-taal-met-moffel-en-pier 2024-02-08T13:03:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14321.w613.r16-9.564e315.webp Wat zie jij? | Taal met Moffel en Pier Wat zie jij? Ik zie het huis. Wat zie jij? Ik zie de flat. Wat zie jij? Ik zie de woonboot. Wat zie jij? Ik zie het kasteel. Wat zie jij? Ik zie de bungalow. Wat zie jij? Ik zie de caravan. Wat zie jij? Ik zie de kerk. Wat zie jij? Ik zie het huisje. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425996 60 2032-12-31T22:00:00+00:00 6185 2012-12-09T22:00:00+00:00 yes no taal huis zien https://schooltv.nl/video-item/woorden-plakken-taal-met-moffel-en-pier 2024-02-08T13:02:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14322.w613.r16-9.54eea11.webp Woorden plakken | Taal met Moffel en Pier Ik rap mmm ie rrr Plak alles aan elkaar Dan heb je het zóóó voor mekaar. Weet jij het? mmm ie rrr Is we-lk dier? mmm ie rrr? oeps … ik zou het ècht niet weten aan elkaar plakken hoe moet dat ook alweer? Ik ben het … vergeten! Ik rap rrr à t Plak alles aan elkaar Dan heb je het zóóó voor mekaar. Weet jij het? rrr à t Welk dier is dat? rrr à t? oeps … ik zou het ècht niet weten aan elkaar plakken hoe moet dat ook alweer? Ik ben het … vergeten! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425997 55 2032-12-31T22:00:00+00:00 13878 2012-12-09T22:00:00+00:00 yes no liedje taal horen hak https://schooltv.nl/video-item/letterpicknick-liedje-uit-taal-met-moffel-en-pier 2024-02-08T13:02:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14323.w613.r16-9.9be1fb8.webp Letterpicknick | Liedje uit Taal met Moffel en Pier Yo! Oke dan! Moffel en pier! Zijn we klaar voor de letterpicknick? Let's go! Ik, en ook ik, Wij willen een letterpicknick Heel misschien helpt de klopt-ie-machien Klopt de mm van Moffel, m, m, m En de p van Piertje, p, p, p En de a van Andrea, a, a, a En de b van Bea, b, b, b En de h van Harry, h,h,h en de k van Karien, k, k, k Ik, en ook ik Wij willen een letterpicknick Heel misschien helpt de klopt-ie-machien Oke! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425998 57 2032-12-31T22:00:00+00:00 7616 2012-12-09T22:00:00+00:00 yes no liedje letter picknick https://schooltv.nl/video-item/kookrap-met-recept-liedje-uit-taal-met-moffel-en-pier 2024-02-08T13:02:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14324.w613.r16-9.c8f801c.webp Kookrap met recept | Liedje uit Taal met Moffel en Piertje Een pan vol met water Daar gooien we in … Wat wortels, en een prei Uitje erbij Een poot vol bietjes en 1,2,3 frietjes Ja … zo gaat ie goed! Moffel en Pier weten hoe ‘t moet! Een pan vol met water Daar gooien we in … Lettervermicelli Da’s altijd gezellie! En met een tomaat krijg je soep aan de praat! Ja … zo gaat ie goed! Moffel en Pier weten hoe ‘t moet! Nu nog een snufje zout Oei … dit gaat fout! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_425999 57 2032-12-31T22:00:00+00:00 8980 2012-12-09T22:00:00+00:00 yes no letter liedje koken https://schooltv.nl/video-item/oesters-tweekleppige-schelpdieren 2024-01-04T10:33:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14325.w613.r16-9.0e259b0.webp Oesters | Tweekleppige schelpdieren Oesters leven in zee. Het liefst op zo’n 80 meter diepte. Ze zijn vastgegroeid op de bodem van de zee op een harde ondergrond. De oester is een weekdier. En net als veel andere weekdieren wordt hij beschermt door een schelp. Oesters kunnen wel 20 jaar oud worden en soms wel meer dan 22 centimeter groot. De bekendste oesters in Nederland zijn de platte Zeeuwse oester en de Japanse oester. Oesters hebben twee kleppen, net als de stevige strandschelp, de grote strandgaper en deze kleurige nonnetjes. Ze hebben twee losse schelpkleppen die met een slot in elkaar passen. Bij veel soorten zijn de kleppen elkaars spiegelbeeld. Als het schelpdier dood gaat, dan raken de kleppen van elkaar los. Verreweg de meeste schelpen die je op het strand vindt, zijn losse kleppen. In tweekleppige schelpen zijn vaak dunne lijntjes te zien. Dat zijn groeilijnen, een beetje vergelijkbaar met de jaarringen van een boom. De randen van de schelp groeien met het weekdier mee. Omdat een schelp in de winter langzamer groeit dan in de zomer, bestaat een jaarring uit een smalle en een brede ring samen. Door de banden te tellen, weet je hoe oud het schelpdier is geworden. De meeste schelpen die je op strand tegenkomt, zijn duizenden jaren oud. Ze zijn vaak bruin of blauwig van kleur. Wil je nu weten of je een fossiele schelp hebt gevonden of een verse schelp, schijn er dan met een lamp doorheen. Fossiele schelpen zijn vaak dikker dan verse schelpen, omdat de deeltjes waaruit de schelp is opgebouwd door de tijd heen veranderen. Als je met een zaklamp door een fossiele schelp probeert te schijnen zie je niks. Probeer je dat door een verse strandschelp dan komt het licht erdoor heen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426000 115 2032-12-31T22:00:00+00:00 6463 2013-07-10T20:00:00+00:00 yes no weekdier schelp zee https://schooltv.nl/video-item/de-egel-beschermd-door-zijn-stekels 2024-01-04T10:33:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14326.w613.r16-9.48a4197.webp De egel | Beschermd door zijn stekels Als je goed kijkt, kan je in het bos soms de botjes van een dier tegenkomen. Zoals de botjes van dit dier. Dit zijn de botjes van een egel. Dat zie je vooral aan de kleine onderkaak. De onderkaak van een egel heeft namelijk grote voortanden en scherpe kiezen. Egels komen vrijwel overal in Nederland voor. En vooral in tuinen, verstopt tussen de bladeren. De egel heeft een brede kop die spits toeloopt. Hij heeft kleine oren die je bijna niet kan zien. Zijn ogen zitten aan de zijkant van zijn gezicht en zijn klein en zwart. Egels hebben 36 tanden. De twee snijtanden in de onderkaak zijn het meest opvallend. Ze zijn groot, plat en wijzen naar voren. De tanden in de bovenkaak zijn juist puntig en staan ver uiteen. Egels hebben vrij lange poten. Maar die houden ze tijdens het lopen erg gebogen waardoor zijn buik vaak over de grond schuurt. Aan de poten zitten vijf tenen. Egels hebben ook een klein staartje, maar die zie je bijna niet want die zit verborgen onder zijn stekels. Egels hebben op een dun laagje vacht stekels. Bij pasgeboren jongen beginnen de stekels na enkele uren te groeien. Die eerste stekels zijn helemaal wit. Daarna krijgen ze een grijsbruine kleur. Elke egel heeft zo’n 8 tot 9000 stekels, van zo’n anderhalf tot twee centimeter lang. De stekels beschermen ze als ze bedreigd worden. Wanneer dat gebeurt, kunnen egels zich in 3 seconden oprollen. Zijn vijanden zijn bijvoorbeeld dassen, vossen, honden, wilde zwijnen en roofvogels. De egel is niet het enige dier met stekels op zijn lichaam. Ook het stekelvarken en de vachtegel hebben scherpe stekels op hun rug. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426001 119 2032-12-31T22:00:00+00:00 22893 2013-05-09T20:00:00+00:00 yes no bot dier egel skelet https://schooltv.nl/video-item/hoe-stel-je-je-veilig-op-naast-een-vrachtwagen-zie-jou-zie-mij 2024-01-04T10:33:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14327.w613.r16-9.c612904.webp Hoe stel je je veilig op naast een vrachtwagen? | Zie jou, zie mij Het meest veilige is om je altijd zo veel mogelijk achter een vrachtwagen op te stellen, maar het kan natuurlijk gebeuren dat je toch naast een vrachtwagen terecht komt. Wat dan? Maurice: “Dit is een gelijkwaardige kruising en de vrachtwagen wil rechts af, Marit die wil rechtdoor. Maar is dit een veilige opstelplaats? Marit kun jij de vrachtwagenchauffeur zien?” Marit: “Nee.” Maurice: “Wout kun jij Marit zien?” Wout: “Nee.” Maurice: “Wat zou er kunnen gebeuren als de vrachtwagenchauffeur afslaat? Voor de veiligheid veranderen we Marit even in een pilon. Benieuwd wat er gebeurt! Dat willen we natuurlijk voorkomen maar waar moet Marit dan staan zodat het veilig is.” Marit: “Iets meer naar rechts.” Maurice: “Nou kom laten we hier even gaan staan. Marit kun jij de vrachtwagenchauffeur nu wel zien?” Marit: “Ja.” Maurice: “Wout kun jij Marit zien?” Wout: “Ja.” Maurice: “Is alleen kijken voldoende?” Wout: “Nee, ik heb graag handcontact met de fietser.” Maurice: “Dus zwaai maar even Marit om er zeker van te zijn dat jullie elkaar hebben gezien. En dan geeft hij een go.” Wout: “Ik laat je voor gaan.” Maurice: “Wat als jij zwaait maar de vrachtwagenchauffeur ziet jou niet?” Marit: “Dan moet je op de stoep gaan staan.” Maurice: “Je laat de vrachtwagenchauffeur passeren en dan?” Marit: “Mag je zelf wegfietsen.” Maurice: “Ach wat ben je slim Marit.” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426002 115 2032-12-31T22:00:00+00:00 10462 2013-01-30T22:00:00+00:00 yes no fietsen verkeersveiligheid gevaarlijk https://schooltv.nl/video-item/veilig-oversteken-deze-kinderen-voeren-actie 2024-01-04T10:33:50+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14328.w613.r16-9.cd798d7.webp Veilig oversteken | Deze kinderen voeren actie! “Wij zijn het zat!” Levy: “Ik ben het zat dat elke dag dan moet ik terugkomen van school en dan is er hier een kruispunt daar is het heel gevaarlijk om over te steken dan heb je geen overzicht.” Luke: “Altijd als we over willen steken dan zien we dus verkeer van links niet.” Iwana: “En door het restaurant naast de weg kan je ook helemaal niet zien wat er van de ene kant afkomt.” Lisa: “Ik heb een keer iets engs meegemaakt. Ik was bijna overreden. Ik keek in de spiegel en toen was een auto heel ver weg dus ik dacht ik kan wel maar ik kon eigenlijk niet want die auto reed veel te hard. Gelukkig stopte die auto net op tijd.” Levy: “Ja, ze hebben die spiegel neergezet maar dat heeft eigenlijk niet zo veel nut want als ik ’s avonds van trainen afkom, rond zeven uur, en dan schijnt de zon er precies in en dan kan je niet kijken of er een auto aankomt.” Iwana: “Als het regent dan kan je het niet zo goed zien en ’s ochtends als je terugkomt van school en het is niet zo mooi weer dan is hij wel eens beslagen en dan kun je ook niks zien.” Luke: “Je hebt de neiging om te veel in de spiegel en daardoor kijk je niet meer naar het andere verkeer.” Levy: “Nou, ik zou gewoon willen dat de gemeente een stoplicht plaatst en dat wij dan gewoon veilig over kunnen steken.” Luke: “We hebben nog een tekening gemaakt van hoe het er uit ziet en hoe we het eigenlijk wel willen. Nou het liefst zou ik willen dat het verkeerveilig is. Dat ze zachter gaan rijden en dat ze ook willen stoppen voor ons. Iwana: “Dit gaan we op de post doen naar het gemeentehuis.” Luke: “Nou ik hoop dat ze het idee uit willen werken zodat wij weer veilig over kunnen steken.” Iwana: “Kom jij ook een onveilige situatie tegen in het verkeer? Laat het er dan niet bij zitten maar…” Allemaal: “Kom in actie!” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426003 108 2032-12-31T22:00:00+00:00 9948 2013-01-30T22:00:00+00:00 yes no gevaarlijk verkeer fietsen https://schooltv.nl/video-item/veilig-naar-school-deze-kinderen-voeren-actie 2024-01-04T10:33:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14329.w613.r16-9.054e249.webp Veilig naar school | Deze kinderen voeren actie! “Wij zijn het zat!” Jelle: “Nou wij zijn het zat dat de weg waar ik naar toe fiets als ik naar huis ga zijn drempels weggehaald en dat is wel, en daardoor rijden auto’s nu heel erg door en dat is heel irritant want dan is het een stuk gevaarlijker.” Lieke: “De burgemeester die wil eigenlijk dat de auto’s zeg maar niet meer door het dorp gaat maar om. Maar dat is dan eigenlijk ook een schoolroute van ons. Ja en dan vindt hij eigenlijk wel dat de auto’s zeg maar voorgaan. Maar wij moeten eigenlijk voor. Want wij moeten ook gewoon veilig op school komen.” Jim: “Toen de drempels er waren stopten ze meestal en nu rijden ze gewoon hard door.” Emma: “Ik ben heel erg bang dat er veel ongelukken gebeuren en vooral met kinderen omdat de auto’s nu heel hard rijden.” Lieke: “Soms dan rijden ze dan heel zachtjes en dan denk je dat je over mag steken maar dan rijden ze dan soms gewoon door. En dan twijfel je ook heel erg soms. Mag ik nou over of niet?” Jim: “We gaan zo dadelijk van deze borden ophangen bij daar achter, daar ligt de weg.” Allemaal: “Kinderen gaan voor! Kinderen gaan voor! Kinderen gaan voor!” Emma: “Ik hoop dat de automobilisten of heel veel mensen gaan kijken naar de borden en dat ze zich dan ook aan de regels houden. En dat wij gewoon veilig naar school kunnen.” Jelle: “We willen nu dat die drempels terugkomen.” Jim: “Ja, ik had bedacht dat er een soort. Je hebt af en toe van die palen met die knop en het hangt daarboven, hangt een soort geel iets met een mannetje erop en ook vier knipperlichten en als je daar op drukt dat hij dan gaat knipperen en dan stoppen meestal de auto’s wel.” Emma: “Ik wil gewoon dat de automobilisten beter oppassen.” Lieke: “Dat er stoplichten komen of dat de drempels gewoon weer terugkomen zoals het was.” Jelle: “Dus kom je ook een onveilige situatie tegen in het verkeer?” Emma: “Laat het er niet bijzitten, maar...” Allemaal: “Kom in actie!” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426004 124 2032-12-31T22:00:00+00:00 6272 2013-01-30T22:00:00+00:00 yes no verkeersveiligheid gevaarlijk veiligheid verkeer https://schooltv.nl/video-item/remweg-hoe-lang-duurt-het-voor-een-auto-of-vrachtwagen-echt-stilstaat 2024-01-04T10:33:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14330.w613.r16-9.4226ca3.webp Remweg | Hoe lang duurt het voor een auto of vrachtwagen echt stilstaat? Maurice: “Als je bij een zebrapad oversteekt heb je voorrang op alle bestuurders. Dus ook op een vrachtwagen. Ja, dankjewel! Maar hoe weet je nou of een vrachtwagen wel genoeg tijd heeft om te stoppen? Want een vrachtwagen doet er langer over om te stoppen dan een personenauto. Tijd voor een testje! Dames klaar?! Drie! Twee! Een! Nou jullie zien het de vrachtwagen doet er dus duidelijk langer over om te stoppen dan de personenauto. Dus als je bij een zebrapad staat en er komt een vrachtauto aan, neem dan geen voorrang, nee wacht totdat je zeker weet dat de vrachtauto kan stoppen en dan ga je.” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426005 71 2032-12-31T22:00:00+00:00 12482 2013-01-30T22:00:00+00:00 yes no Remweg verkeer verkeersregel https://schooltv.nl/video-item/fout-parkeren-deze-kinderen-voeren-actie 2024-01-04T10:33:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14331.w613.r16-9.52ac1cf.webp Fout parkeren | Deze kinderen voeren actie! “Wij zijn het zat!” David: “Wij zijn het zat dat auto’s verkeerd geparkeerd staan.” Danique: “Meestal na school komen er ook heel veel ouders met de auto en die denken van ja, meestal zijn er dan niet genoeg parkeerplekken maar wel een stukje verder op maar die hebben dan bijvoorbeeld gewoon geen zin om te lopen dus dan parkeren ze hem maar lekker op de stoep.” Jochum: “Als je goed geparkeerd staat als ouder dan krijg je een groene kaart. Als je fout geparkeerd staat dan krijg je een rode kaart en dan gaan we uitleggen waarom ze fout geparkeerd staan en waarom ze hier niet mogen staan.” David: “Hallo.” Ilse: “Hallo.” Man: “Hallo.” David: “U staat hier fout geparkeerd.” Man: “Ja? Echt waar?” David: “Ja.” Man: “Mag ik niet in het gras staan?” David: “Nee. Mag niet.” Man: “Nee?” David: “Nee.” Man: “Dan ga ik die auto wel ergens anders neerzetten.” Ilse: “Hartstikke bedankt!” Iris: “Als ze in de auto zitten, vragen we of ze het raam open willen doen en dan gaan we uitleggen waarom ze verkeerd geparkeerd staan.” Jongen: “U staat hier fout geparkeerd, mevrouw.” Iris: “Ja.” Mevrouw: “Ik weet het, sorry, ik heb het al een keer gedaan. Doe hem er maar onder, ik rij hem weg.” Ilse: “Er staan natuurlijk heel veel mensen ook wel goed geparkeerd en dan mogen we een groene kaart onder de ruitenwisser leggen.” Iris: “Hallo meneer.” Meneer: “Goedendag.” Iris: “U krijgt van ons een groene kaart.” Meneer: “En waarvan is dat?” Iris en jongen: “Omdat u goed geparkeerd staat.” Meneer: “Mooi dankjewel.” David: “Nou soms zetten ze de auto niet weg en gaan ze continu zeuren.” Mevrouw: “Wat?” Jongen: “U staat hier fout geparkeerd mevrouw.” Mevrouw: “Ja nou daar heb ik helemaal niets mee te maken ben het hartstikke zat ik kan hier nergens parkeren ik moet er toch ergens weer gaan staan. Jongen: “Er staat hier voor uw neus een parkeerplaats.” Mevrouw: “Ja dat gaat toch niet daar heb ik helemaal geen tijd voor. Mijn kind komt zo uit school, ben zo weg. Niels! Niels kom maar! Zie je we zijn al weg hor. Kom erin!” Jongen: “Mevrouw u krijgt alsnog een rode kaart.” Mevrouw: “Ja, het is goed. Kijk je uit ik rij zo over je heen!” Ilse: “Wat ik leuk vind aan de veiligheidsgroep is dat je je eigen school in de gaten mag houden en het is wel heel erg leuk om de eigen kinderen die je al kent wel veiligheid te geven.” David: “Ik merk nu wel dat er minder auto’s verkeerd geparkeerd staan en mensen echt in de weg staan.” Jongen: “Kom jij een onveilige situatie tegen in het verkeer?” Iris: “Doe er wat aan en..” Allemaal: “Kom in actie!” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426006 149 2032-12-31T22:00:00+00:00 4579 2013-01-30T22:00:00+00:00 yes no verkeer auto gevaarlijk https://schooltv.nl/video-item/een-veilig-fietspad-deze-kinderen-voeren-actie 2024-01-04T10:33:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14332.w613.r16-9.d4ee02c.webp Een veilig fietspad | Deze kinderen voeren actie! “Wij zijn het zat!” Ilse: “Nou ik moet elke dag naar school op een gevaarlijke weg. Groot landbouwverkeer, grote vrachtwagens langs, iedereen mag er tachtig rijden en dat is veel te hard voor op die weg. Wat er ook gevaarlijk is, is dat er daar geen fietspad is. Ik fietste op die weg naar school komt voor me een auto en achter me hoor ik ook een auto en normaal hoort een auto achter je te stoppen, achter je te rijden maar die auto gaat dus ook inhalen dus er gaan twee auto’s passeren mij naast me en ik word bijna geraakt door een autospiegel en dat vond ik wel een beetje, vond ik wel eng.” Erent: “Ik wil heel graag alleen fietsen maar omdat het een weg is waar ze heel hard rijden vind ik dat ook niet echt zo fijn.” Arjen Pieter: “Vrachtwagens die rijden heel hard en dan krijg je altijd zo’n hele windvlaag die gaat achter je aan en die blaast je dan helemaal in de berm.“ Anne Wijke: “We hebben ook heel lang samen met mijn moeder gefietst want die vertrouwde het eigenlijk ook niet echt dat wij met z’n tweeën al gingen fietsen.” Ilse: “Er moet gewoon een fietspad komen. We zijn al een hele tijd bezig met acties maar het heeft nog niet geholpen. We willen laten zien dat het een gevaarlijke weg is en dat er gewoon een fietspad moet komen.” Tomas: “Ik heb getwitterd met de burgemeester. Dat we hopen dat het fietspad er komt.” Ilse: “Ik heb hem gevraagd of hij kinderen had, die had hij niet. Maar ik heb gevraagd: als hij kinderen had, de kinderen hier dan wel liet fietsen? Hij zei: Ja. Maar dat is een beetje makkelijk antwoord. Kom jij een onveilige situatie tegen in het verkeer laat het er dan niet bij zitten maar.. “ Met z’n allen: “Kom in actie!” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426007 99 2032-12-31T22:00:00+00:00 24416 2013-01-30T22:00:00+00:00 yes no verkeer fietsen gevaarlijk https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-een-kijkje-in-de-keuken 2024-01-31T08:29:21+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14333.w613.r16-9.0fe202d.webp Koekeloere | Een kijkje in de keuken Thema: Voeding. Moffel en Piertje gaan een dag in een restaurant werken. De chef-kok gaat even weg en Moffel en Piertje moeten op de zaak letten. Maar dan komen er onverwacht klanten binnen. Ze nemen plaats en bestellen hun eten. Moffel en Piertje raken in paniek. Ze brengen op elke tafel de verkeerde bestelling! Als de chef-kok terugkomt schrikt hij van de chaos. Plotseling krijgt Moffel een idee: hij laat de klanten het eten met elkaar ruilen. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1215766 900 62707 2012-10-02T04:37:23+00:00 yes no keuken restaurant kok werk voeding https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-leven-in-hout 2024-01-04T10:33:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14334.w613.r16-9.8ee0be8.webp Nieuws uit de natuur | Leven in hout Hoe leven dieren in hout? We zouden raar opkijken als we 's avonds een schijf hout geserveerd krijgen. Toch zijn er diertjes die van hout leven. Geen timmermansvrienden, want slopen doen ze als de beste! https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1227692 1500 2022 2013-09-03T04:48:50+00:00 yes no dier hout eten testkees https://schooltv.nl/video-item/de-dode-hoek-zorg-dat-je-zichtbaar-bent 2024-01-04T10:33:52+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14335.w613.r16-9.f4231b8.webp De dode hoek | Zorg dat je zichtbaar bent! Maurice: “Ho stop! Dominique stop! Ik moet ze tegen houden in deze situatie, want de vrachtwagen wil rechtsaf en Dominique wil op hetzelfde moment rechtdoor gaan, maar dat kan levensgevaarlijk worden. En ik ga uitleggen waarom. Stel, dat Dominique was doorgefietst en op dit punt stil was komen te staan. Gelukkig kan de vrachtwagenchauffeur mij horen: Wouter rij maar door!” Maurice: “Ja levensgevaarlijk, er komt namelijk een punt waarop de vrachtwagenchauffeur de fietser niet meer kan zien. En dit willen we natuurlijk nooit tegenkomen in het echt.” Maurice: “Dominique waarom ben je nou gestopt?” Dominique: “Omdat dat het veiligst is.” Maurice: “Inderdaad, zoveel mogelijk naar rechts en altijd een, twee fietslengtes afstand. Op die manier kan de vrachtwagenchauffeur jou altijd zien in zijn spiegels en kun je veilig oversteken.” https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426008 86 2032-12-31T22:00:00+00:00 34106 2012-11-13T22:00:00+00:00 yes no verkeersveiligheid verkeer fiets https://schooltv.nl/video-item/de-noordenwindheks-een-boek-van-daan-remmerts-de-vries 2024-01-04T10:33:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14336.w613.r16-9.3adfbf6.webp De Noordenwindheks | Een boek van Daan Remmerts de Vries Twee kinderen liggen in het ziekenhuis op dezelfde kamer. Tussen hun bedden hangt een gordijn, want ze zijn behoorlijk ziek. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426009 89 1688 2012-09-25T20:00:00+00:00 yes no literatuur lezen boek ziekenhuis jongere https://schooltv.nl/video-item/forteiland-pampus-een-militair-bouwwerk 2024-01-04T10:33:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14337.w613.r16-9.1c737f6.webp Forteiland Pampus | Een militair bouwwerk Midden in het IJmeer ligt forteiland Pampus. In de 17e eeuw is Pampus een ondiepe vaargeul in de Zuiderzee. Als VOC schepen terugkwamen van een lange reis, kwamen ze op de vaargeul vast te liggen. Daar moesten ze wachten tot het vloed werd, zodat de schepen er doorheen getrokken konden worden. De bemanning vermaakte zich ondertussen met drank. De zeelieden werden dronken en lagen uiteindelijk… voor Pampus. We varen mee met de directeur van het eiland Tom van Nouhuys. Vanaf de buitenkant is het bijna niet te zien dat het om een militair bouwwerk gaan. Het fort ligt in het eiland verzonken en dat was belangrijk voor de verdediging van de Amsterdamse haven. Het forteiland is aangelegd aan het einde van de 19e eeuw, vlak na de Frans-Duitse oorlog. Rondom onze hoofdstad werd de Stelling van Amsterdam gebouwd, een verdedigingsring van 46 forten, om de stad bij oorlogsdreiging goed te kunnen verdedigen. Met metersdikke muren, 80 verschillende ruimtes, 4 kanonnen en talloze gangen was het fort goed bestand tegen aanvallen. Deze gangen hebben de vorm van een sleutelgat. Op deze manier is het bouwwerk steviger, en beter bestand tegen inslagen. Alle functies, van keuken tot apotheek, waren in het fort aanwezig. Hoewel het bouwwerk nu erg vervallen is, zijn nog in bijna elke ruimte sporen te vinden die verwijzen naar het gebruik. Een voorbeeld is het waslokaal. Het eiland is bijna altijd bewoond geweest door een fortwachter. Sinds 5 jaar zijn dat Maartje, haar man en hun zoontje. Het leven op Pampus is avontuurlijk en vereist soms wat improvisatietalent. Kortom, wat voorzieningen betreft is het nog steeds een beetje passen en meten. Wonen op Pampus is dan ook nooit saai. Sinds een aantal jaren is ongeveer de helft van het fort ingericht met interactieve informatievoorzieningen. De moderne apparatuur staat in schril contrast met de vervallen gangen even verderop. Er is bewust gekozen om hier de afgeleefde staat waarin het fort zich na WOII bevond, te behouden. Ondanks die investering, zijn de kanonnen nooit gebruikt. Wel waren er in de Eerste Wereldoorlog 200 militairen op het eiland gestationeerd, terwijl Nederland neutraal was. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426010 399 2033-07-31T20:00:00+00:00 2182 2013-01-30T22:00:00+00:00 yes no gebouw Frans-Duitse oorlog fort eiland https://schooltv.nl/video-item/naar-het-zwembad-liedje-uit-hoelahoep 2024-02-01T13:08:24+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14338.w613.r16-9.2c253f5.webp Naar het zwembad | Liedje uit HoelaHoep Als we naar het zwembad gaan, Doe ik mijn mooiste badpak aan. Ik leg mijn handdoek op het gras. En pak Bolle Binkie uit mijn tas. Kom nou Hoepie, kom. Ho, je bent nog wat vergeten. Je kunt niet zwemmen, Dus je moet je bandjes om. Als wij naar het zwembad gaan, Trek ik mijn mooiste zwembroek aan. Ik leg mijn handdoek op het gras. En pak mijn duikbril uit de tas. Kom, we gaan erin! Ho, je bent nog wat vergeten. De zon brandt op je neus, Ik smeer je eerst nog even in. Lala lala lalalaaa, lala lala lalalaaa, Lala lala lalalaaa. Lala lala lalalaaa. Kunnen wij nu gaan? Ja, maar denk eraan: Je kunt niet zwemmen, Dus niet in het diepe gaan! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426011 65 2032-12-31T22:00:00+00:00 12776 2012-07-25T20:00:00+00:00 yes no zwemmen liedje https://schooltv.nl/video-item/motor-in-mijn-zeepkist-liedje-uit-hoelahoep 2024-02-01T13:08:39+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14339.w613.r16-9.97b8f5b.webp Motor in mijn zeepkist | Liedje uit HoelaHoep Met een motor in mijn zeepkist, Race ik supersnel voorbij. En hoef ik niet meer zelf te trappen, En gaat iedereen opzij. Met een motor in mijn zeepkist, Moet ik wel een helm op. Dan scheur ik van de bergen af, En scheur ze weer op. Met een motor in mijn zeepkist, Ga ik vanzelf heel hard vooruit. Dan moet ik wel een gordel om, Anders val ik er nog uit. Met een motor in mijn zeepkist, Hoor je me van heel ver komen. Maar van een motor in mijn zeepkist, Kan ik alleen maar dromen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426012 64 2032-12-31T22:00:00+00:00 2673 2012-07-25T20:00:00+00:00 yes no auto motor liedje https://schooltv.nl/video-item/waterdicht-liedje-uit-hoelahoep 2024-02-08T13:01:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14340.w613.r16-9.6e3f14a.webp Waterdicht | Liedje uit HoelaHoep Ik vaar in een boot op de zee. Daar komt een hoge golf, oh jee, oh jee. En ik word zo nat, zo nat, zo kleddernat. Zo spetternat als thuis in bad. Ik loop in de storm over straat. Hele diepe plassen, ik ben te laat. En ik word zo nat, zo nat, zo kleddernat. Zo spetternat als thuis in bad. Binnen is het fijn, geen gezeur. Ik spetter en ik sproei tegen de deur. En ik word zo nat, zo nat, zo kleddernat. Het liefste word ik nat hier thuis in bad. Ja, ik word zo nat, zo nat, zo kleddernat. Het liefste word ik nat hier thuis in bad. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426013 61 2032-12-31T22:00:00+00:00 2573 2012-07-25T20:00:00+00:00 yes no wassen bad liedje https://schooltv.nl/video-item/de-vuilnisman-liedje-uit-hoelahoep 2024-01-31T08:29:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14341.w613.r16-9.4205f94.webp De vuilnisman | Liedje uit HoelaHoep De vuilnisman, de vuilnisman. De vuilnisman is top. Hij komt langs met zijn wagen en ruimt alle rommel op. Hoela, lijkt het jou niet fijn om een vuilnisman te zijn? Want dan mag je alle dagen rijden op een vuilniswagen. Hoep, ik wil best mee met jou, Maar dan wel als vuilnisvrouw. En dan hang ik alle dagen, Achter aan jouw vuilniswagen. De vuilnisman, de vuilnisman. De vuilnisman is top. Hij komt langs met zijn wagen en ruimt alle rommel op. Samen gaan we alle zakken van de stoeptegels pakken. En we gooien ze zo omhoog, in de wagen met een boog. We nemen al het afval mee, De mensen roepen “joepie jee!”. “Dank je Hoela, dank je Hoep, Voor het ruimen van de troep”. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426014 65 2032-12-31T22:00:00+00:00 9504 2012-07-25T20:00:00+00:00 yes no afval beroep liedje https://schooltv.nl/video-item/verven-liedje-uit-hoelahoep 2024-02-01T13:08:53+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14342.w613.r16-9.68053a0.webp Verven | Liedje uit HoelaHoep Een raket, een kroket, een paleis en een radijs. Een paard of een meeuw, of een vis. Verven, verven is het leukste wat er is. Een konijn of een trein, een hoog vuur of een muur, Een tang en een slang die doet “sis”, Verven, verven is het mooiste wat er is. Nu is het papier nog wit, Nu kan het nog worden wat ik wil. Een tuin die vol met bloemen staat, Een sloot vol kikkerdril. Een roze jurk, gele kurk, rode boot, paars stuk brood, Soms gaat er wel eens wat mis. Maar verven, verven blijft het leukste wat er is. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426015 62 2032-12-31T22:00:00+00:00 8139 2012-07-25T20:00:00+00:00 yes no clown schilderen liedje https://schooltv.nl/video-item/verrassing-liedje-uit-hoelahoep 2024-02-01T13:35:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14343.w613.r16-9.0c2d193.webp Verrassing | Liedje uit HoelaHoep Ik ga niks verklappen, Dat moet je toch snappen. Want als ik iets zeg, Is de verrassing weg. Dus ik ga niks verklappen, Dat moet je toch snappen. Want als ik iets zeg, Is de verrassing weg. Het is vast een cadeautje, Dat zal het wel zijn. Maar wat er dan in zit, Dat is nog geheim. Dus ik ga niks verklappen, Dat moet je toch snappen. Want als ik iets zeg, Is de verrassing weg. Het is wel heel moeilijk, Maar ik houd mijn mond. Hè Hoela, zeg nou, Ik vertel het niet rond. Nou, het is… Het is… Nee! Ik ga niks verklappen, Dat moet je toch snappen. Want als ik het zeg, Is de verrassing weg. Dus ik ga niks verklappen, Dat moet je toch snappen. Want als ik iets zeg, Is de verrassing… weg. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426016 74 2032-12-31T22:00:00+00:00 8592 2012-07-25T20:00:00+00:00 yes no feest verjaardag liedje https://schooltv.nl/video-item/tekentovenaars-liedje-uit-hoelahoep 2024-02-01T13:35:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14344.w613.r16-9.5015619.webp Tekentovenaars | Liedje uit HoelaHoep Ik pak mijn verf en mijn kwast, en schortje om. Nu ben ik klaar om mooie dingen te gaan verven. Ik ben een tekentovenaar. Ik schilder op dit vel papier, Mijn lieve bolle bink. Vliegensvlug een blad erop En dan druk ik flink. Papier eraf, het is gelukt, Hoera, wat ben ik blij! En bolle bink voor Hoepie En één bolle bink voor mij. Ik pak mijn verf en mijn kwast, en schortje om. Nu ben ik klaar om mooie dingen te gaan verven. Ik ben een tekentovenaar. Dit grote vel verf ik vol, Met rood en geel en groen. Vliegensvlug een blad erop, Hoep kom je meedoen? Lekker stampen met je voeten, Druk je handen er maar bij. Zo maken Hoep en ik, Een prachtig schilderij. Ja, zo maken Hoep en ik, Een prachtig schilderij. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426017 65 2032-12-31T22:00:00+00:00 6891 2012-07-25T20:00:00+00:00 yes no tekenen schilderen liedje https://schooltv.nl/video-item/superhoela-liedje-uit-hoelahoep 2024-02-01T13:35:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14345.w613.r16-9.ca03dcd.webp Superhoela | Liedje uit HoelaHoep In de tuin, daar zit iets. Ik weet niet wat het is. In dat hele hoge gras hoor ik een vreemd gesis. Het is vast heel gevaarlijk, want sissen doet een slang. Ik kruip er zachtjes heen en niks of niemand maakt me bang. Want ik ben Superhoela, roep me maar. Waar gevaar is, sta ik klaar. Superhoela helpt, ja, ja. Super, Superhoela la. Oh, laat mij maar, ik grijp ‘m. Hé Hoela, kijk toch uit! Hier is dat gevaarlijk dier, Een slang die water spuit. Want ik ben Superhoela, roep me maar. Waar gevaar is, sta ik klaar. Superhoela helpt, ja, ja. Super, Superhoela la. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426018 67 2032-12-31T22:00:00+00:00 3224 2012-07-25T20:00:00+00:00 yes no natuur spelen liedje https://schooltv.nl/video-item/het-suikerfeest-liedje-uit-hoelahoep 2024-02-08T13:01:33+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14346.w613.r16-9.76fc5eb.webp Het Suikerfeest | Liedje uit HoelaHoep Als de Ramadan weer is geweest Dan vieren wij het Suikerfeest Dan poets ik mijn wagen Voor drie mooie lange dagen Als de Ramadan weer is geweest Dan vieren wij het Suikerfeest Dan trek ik mooie kleren aan En laat ik al mijn groente staan Want als de Ramadan weer is geweest Dan vieren wij het Suikerfeest Dan eet ik bergen koek en snoep En heel misschien een beetje soep En als ik dan naar bed toe ga Dan zing ik zacht dit lied Dan doet mijn buik een beetje pijn Maar dat zeg ik lekker niet https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426019 56 2032-12-31T22:00:00+00:00 8312 2012-07-25T20:00:00+00:00 yes no liedje suikerfeest islam godsdienst https://schooltv.nl/video-item/rond-of-vierkant-liedje-uit-hoelahoep 2024-02-08T13:01:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14347.w613.r16-9.015463c.webp Rond of vierkant | Liedje uit HoelaHoep Ik ben gek op fietsen. Ik trek vaak aan mijn bel. Omdat mijn wielen vierkant zijn, Ga ik lekker snel. Een fiets heeft ronde wielen, Hoela, Anders kom je toch niet vooruit? Oh! Nee. Oh ja. Oh. Ik bouw graag kastelen. Daar komt een ridder aan. Omdat het ronde blokken zijn, Blijft het stevig staan. Eh, Hoela, ronde blokken bestaan niet. Niet? De blokjes zijn vierkant. Oh ja! Anders stort je kasteel in. Ja. Ja. Ik teken vaak figuren. Maar dan gaat alles mis. Want ik kan niet onthouden, Wat rond of vierkant is. De zon, de zon is rond Hoela, toch? Ja. Ja, ja. Ja. En de maan is rond. Ja. En een bal, een sinaasappel. Oh ja! Ik teken graag figuren. Maar dat gaat altijd mis. Want ik kan niet onthouden, Wat rond of vierkant is. Hohhh! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426020 59 2032-12-31T22:00:00+00:00 12324 2012-07-25T20:00:00+00:00 yes no vierkant vorm liedje https://schooltv.nl/video-item/de-poppenkast-liedje-uit-hoelahoep 2024-02-01T13:35:45+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14348.w613.r16-9.19c0b3c.webp De verkleedkist | Liedje uit HoelaHoep Ik heb een grote oude kist. Die zit propvol met kleren. Met jassen, jurken, schoenen En hoeden soms met veren. Zo kan ik wezen wie ik wil. Een prins, of een prinses. Een brombeer, of een olifant. Een piraat. Of een danseres. Ik doe alsof ik vliegen kan. Met vleugels op mijn rug. Dan vlieg ik dan met groot gemak. Zo naar de maan en terug. En als het spel dan uit is, Mijn eigen kleren aan. Dan zie ik in de spiegel, Gewoon daar Hoep weer staan. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426021 63 2032-12-31T22:00:00+00:00 12766 2012-07-25T20:00:00+00:00 yes no kleding poppenkast spelen liedje prins prinses zingen https://schooltv.nl/video-item/paard-liedje-uit-hoelahoep 2024-01-31T08:28:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14349.w613.r16-9.a7f2468.webp Paard | Liedje uit HoelaHoep Het liefste dier, dat is mijn paard. Van haar hoofd tot aan haar staart. Van haar mond tot aan haar voeten. Haar manen zijn zo zacht en mooi. Ze eet graag worteltjes en hooi. En suikerklontjes, hele zoete. Ik ga graag zitten op haar rug. Dan rennen we heel ver en terug. Door het bos en door de weiden. Soms springt ze hoog, dus opgepast. En houd je dan maar stevig vast. Want dat hoort zo bij paardjerijden. Zijn we weer thuis en is ze moe, Dan breng ik haar naar de stal toe. En daar slaapt ze lekker binnen. Ik geef haar voer en kam haar vacht. Ze krijgt een knuffel voor de nacht. We zijn hele dikke vriendinnen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426022 64 2032-12-31T22:00:00+00:00 11280 2012-07-25T20:00:00+00:00 yes no paardrijden paard liedje https://schooltv.nl/video-item/de-optocht-liedje-uit-hoelahoep 2024-01-04T10:33:57+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14350.w613.r16-9.10a5371.webp De optocht | Liedje uit HoelaHoep Eén, twee, één, twee, we lopen in de optocht mee. Hoep slaat op de trom. Bom, bom, bom. We lopen met zijn allen door de straten. En overal staan mensen op de stoep. Ze lachen en ze roepen, en ze zwaaien. Naar de optocht van Hoela en van Hoep. De olifanten blazen op trompetten. Er zijn tijgers en er is een krokodil. De zebra’s dragen allemaal een hoedje. En zwaai ik met mijn stok, dan staan ze stil. Stokstil. Eén, twee, één, twee, we lopen in de optocht mee. Hoela loopt voorop. Hop, hop, hop. De giraffen lopen allemaal op stelten. Er is een lama en een nijlpaard op een fiets. De apen zwaaien met een hele grote vlag. En sla ik op mijn trom, dan hoor je… Eén, twee, één, twee, we lopen in de optocht mee. Hoep slaat op de trom. Bom, bom, bom. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426023 70 2032-12-31T22:00:00+00:00 6125 2012-07-25T20:00:00+00:00 yes no trompet liedje feest muziek trommel https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-knip-ik-heb-je 2024-01-31T08:28:40+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14372.w613.r16-9.a9f7033.webp Koekeloere | Knip ik heb je Thema: Beroepen-kapper. Moffel speelt kappertje. De poppen en knuffels krijgen een knipbeurt. Ook de mooie pop van Piertje, met het lange haar. Moffel zet er enthousiast de schaar in. Hier en daar is het wat scheef, maar hij kan het ook nog een stukje korter maken. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1215755 600 28882 2012-09-25T04:37:43+00:00 yes no kapper beroep haar https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-boeken-mol 2024-02-08T13:00:19+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/41000/images/41221.w613.r16-9.092d671.webp Koekeloere | Boekenmol Thema: Kinderboekenweek. Moffel moet zijn geleende boeken terugbrengen naar de bibliotheek. Het zijn er erg veel. Hij moet honderd euro betalen, als boete. Moffel biedt aan om ervoor te werken. Dat is goed, hij mag boeken sorteren. Makkie, gewoon van groot naar klein en op kleur. Of klopt dat niet? https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1207466 900 62519 2012-09-18T04:37:40+00:00 yes no boek kinderboekenweek bibliotheek https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-appeltje-voor-de-slaap 2024-02-22T07:35:35+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/41000/images/41222.w613.r16-9.e08480c.webp Koekeloere | Appeltje voor de slaap Thema: Kinderboekenweek. Er is een heks in de fruitwinkel. Moffel en Piertje denken dat zij giftige appels gaat uitdelen aan mensen in het verzorgingstehuis en ze volgen haar ernaar toe. Ze moeten de bewoners beschermen en kussen ze allemaal wakker, net als in het sprookje. Maar is de heks wel een heks? Niet alles is wat het lijkt! https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1207464 900 28833 2012-09-09T04:36:51+00:00 yes no sprookje fruit heks winkel https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-de-tijdmachine 2024-02-08T13:00:00+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14374.w613.r16-9.09083dc.webp Koekeloere | De tijdmachine Moffel heeft een tijdmachine gebouwd. Hij kan niet wachten tot hij eindelijk in de riddertijd terechtkomt. Piertje en Arie lachen erom. Een eigen tijdmachine, dat werkt toch helemaal niet? https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1207082 900 46011 2012-09-02T04:36:50+00:00 yes no tijd ridder Middeleeuwen uitvinding techniek https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-ai-ai-kapitein 2024-01-31T08:28:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14375.w613.r16-9.c2a7d4a.webp Koekeloere | Ai, ai kapitein Arie was vroeger kapitein op een schip, vertelt hij. Samen nemen ze een kijkje op het schip. Ze ontmoeten daar een oude vriend van Arie die zich voorstelt als... de kapitein. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1207080 900 36764 2012-08-26T04:36:33+00:00 yes no vriendschap beroep schip kapitein https://schooltv.nl/video-item/naar-de-film-liedje-uit-hoelahoep 2024-02-01T13:35:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14376.w613.r16-9.4eb0acf.webp Naar de film | Liedje uit HoelaHoep Ik ga naar de film, jippie jo jippie jee. En Hoepie, die gaat mee! Jippie jo jippie jee. Hoela, niet zo snel. Nog niet naar binnen lopen. We gaan eerst naar de kassa, Want ik moet nog kaartjes kopen. Ik ga naar de film, jippie jo jippie jee. En Hoela, die gaat mee! Jippie jo jippie jee. Hè Hoepie, niet zo snel. Je bent nog wat vergeten. Als je naar de film toe gaat, Dan mag je popcorn eten. Ik ga naar de film, joepie jee joepie jee. Ik ga naar de film en Hoepie, die gaat mee. Laat je kaartje eens zien. Dan mag je naar binnen. Zoek maar snel je plekje op, Want het gaat beginnen. Dan gaan de lichten uit. Dan gaat de film aan. Vlug, vlug, ga maar zitten. Nu mag je niet meer staan. Hoepie, ga je even met me mee? Want ik moet geloof ik nog naar de WC. Oh. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426024 63 2032-12-31T22:00:00+00:00 4726 2012-07-25T20:00:00+00:00 yes no film bioscoop liedje https://schooltv.nl/video-item/muziek-maken-met-elkaar-liedje-uit-hoelahoep 2024-02-01T13:36:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14377.w613.r16-9.ccc72d6.webp Muziek maken met elkaar | Liedje uit HoelaHoep Rombom, rommelebom, ik hoor een grote trom. Tik tak, tokkelaar. En dat is een gitaar. En rettekettet, rettekettet. Dat is natuurlijk een trompet. Fietfutter de fluit. Dat is een fluitgeluid. Eén, twee, drie, vier in de maat. Hoor toch eens hoe goed dat gaat. Fluit, trompet, trom en gitaar. Ook dat klinkt prachtig door elkaar. Eén, twee, drie, vier in de maat. Hoor toch eens hoe goed dat gaat. Een fluit, trompet, trom en gitaar. Muziek maak je met elkaar. Fluit, trompet, trom en gitaar. Muziek maak je met elkaar. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426025 63 2032-12-31T22:00:00+00:00 13806 2012-07-25T20:00:00+00:00 yes no muziek muziekinstrument https://schooltv.nl/video-item/lentebloem-liedje-uit-hoelahoep 2024-02-08T12:59:38+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14378.w613.r16-9.b4986aa.webp Lentebloem | Liedje uit HoelaHoep Je weet maar nooit wanneer iets gaat groeien. Wanneer zo’n bloem denkt “laat ik eens gaan bloeien”. Eén ding is zeker: al gaat het niet vlug. Eén ding is zeker: lente, de lente. Eén ding is zeker: de lente komt terug. Je kan ook niet weten hoe lang bloemen staan. De één zegt na een dag al “ik moest maar weer gaan”. Maar sommige bloemen, die vinden het fijn, Om ook na de lente nog bij ons te zijn. Eén ding is zeker: al gaat het niet vlug. Eén ding is zeker: lente, de lente. Eén ding is zeker: de lente komt terug. De lente, de lente komt ieder jaar terug. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426026 66 2032-12-31T22:00:00+00:00 51334 2012-07-25T20:00:00+00:00 yes no seizoen liedje lente bloem https://schooltv.nl/video-item/koppeltje-duikelen-liedje-uit-hoelahoep 2024-02-01T13:36:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14379.w613.r16-9.d54bd20.webp Koppeltje duikelen | Liedje uit HoelaHoep Ik kan het niet, ik kan het niet. Toch moet je het proberen. Op stapels zachte kussens, Kan je het heus wel leren. Au mijn hoofd, ik zwiep opzij. Dan val ik op mijn bil. Maar ik ga door, ik geef niet op. Omdat ik duikelen wil. Kijk, ik ben net een balletje. Ik maak mezelf heel rond. Zo rol ik heel gemakkelijk, Over de hele grond. Ik kan het ja, ik kan het best. Na tien keer geprobeerd. Stapels zachte kussens. De koprol zelf geleerd! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426027 64 2032-12-31T22:00:00+00:00 3762 2012-07-25T20:00:00+00:00 yes no spelen sport liedje https://schooltv.nl/video-item/klussen-liedje-uit-hoelahoep 2024-02-08T12:59:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14380.w613.r16-9.d3b74a2.webp Klussen | Liedje uit HoelaHoep Oh, Hoep is zo handig, zo handig, zo handig. Hij maakt wat kapot is weer heel. Hij lijmt en hij schroeft, hij knipt, verft en timmert. Niets is ons Hoepie teveel. Een scheur in mijn mooiste prinsessenjurk. Hij plakt ‘m zo weer aan elkaar. Een wiel aan mijn treintje, nu rijdt hij, ja, rijdt hij, Mijn trein rijdt weer zonder gevaar. Oh, Hoep is zo handig, zo handig, zo handig. Hij maakt wat kapot is weer heel. Hij lijmt en hij schroeft, hij knipt, verft en timmert. Niets is ons Hoepie teveel. Mijn beer had heel zielig nog maar één oog. Toen heeft Hoep zijn best echt gedaan. Hij naaide een oog bij en nu kijkt hij, Ja, kijkt hij me vrolijk met twee ogen aan. Oh, Hoep is zo handig, zo handig, zo handig. Hij maakt wat kapot is weer heel. Hij lijmt en hij schroeft, hij knipt, verft en timmert. Niets is ons Hoepie teveel. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426028 69 2032-12-31T22:00:00+00:00 3707 2012-07-25T20:00:00+00:00 yes no klussen liedje https://schooltv.nl/video-item/kikkers-liedje-uit-hoelahoep 2024-02-01T12:46:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14381.w613.r16-9.b742e93.webp Kikkers | Liedje uit HoelaHoep Als de kikker nog een baby is. Is het een zwarte kikkervis. Een kopje met een staart eraan. Geen pootjes om te staan. Dan zwemt ie als een visje onder water. En snoept ie van de plantjes om hem heen. Dan speelt ie met zijn broertjes en zijn zusjes. En slaapt ie op een steen. Maar als ie later groter wordt, Dan wordt mooi de staart heel kort. Dan krijgt ie pootjes en wordt ie groen. Weet je wat ie dan gaat doen? Dan springt ie als een kikker uit het water. En vangt hij met zijn lange tong een mug. Dan gaat ie lekker slapen op een lelieblad met het zonnetje op zijn rug. Slaap lekker, kikker! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426029 72 2032-12-31T22:00:00+00:00 13608 2012-07-25T20:00:00+00:00 yes no kikkervisje kikker liedje https://schooltv.nl/video-item/voetballen-liedje-uit-hoelahoep 2024-02-01T13:36:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14382.w613.r16-9.235a9c1.webp Voetballen | Liedje uit HoelaHoep Ah, ik kan keihard rondjes rennen. Ik kan springen tot de maan. Ik kan zwaaien in de ringen. Ik kan op mijn handen staan. Ja, ik kan hoge ballen gooien. Ik kan schaatsen op één been. Ik kan schaatsen, schaatsen op één been. En ik kan tennissen en klimmen. Ik kan zwemmen als geen één. Alles wat ik kan bedenken. Zeg het maar, ik kan het doen. Want je snapt het lieve Hoela, ik ben alles-kampioen! Oh, ik ben alles-kampioen! Want ik was alles-kampioen. Dus ik ben alles-kampioen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426030 55 2032-12-31T22:00:00+00:00 4654 2012-07-25T20:00:00+00:00 yes no sport voetbal liedje https://schooltv.nl/video-item/herfst-liedje-uit-hoelahoep 2024-02-01T12:47:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14383.w613.r16-9.5815d94.webp Herfst | Liedje uit HoelaHoep Kijk eens naar de grote bomen. Kijk eens naar de blaadjes op het mos. De paddenstoelen ze zijn weer gekomen. Het is herfst, herfst, herfst, herfst, herfsttijd in het bos. Soms zijn ze klein, soms zijn ze groot. Soms zijn ze oranje, maar soms zijn ze rood. Kijk, daar staat een hele grote witte… Denk je dat ik daarop gaan zitten? Nee, Hoela! Kijk eens naar de grote bomen. Kijk eens naar de blaadjes op het mos. De paddenstoelen zus zijn weer gekomen. Het is herfst, herfst, herfst, herfst, herfsttijd in het bos. Soms zijn ze bruin, soms zijn ze geel. Soms zijn ze alleen en soms ook met veel. Ik zie een rode met drie mooie stippen. Denk je dat ik daarop kan gaan wippen? Nee Hoela, nee! Grapje! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426031 64 2032-12-31T22:00:00+00:00 115781 2012-07-25T20:00:00+00:00 yes no paddenstoel herfst liedje https://schooltv.nl/video-item/dierenwinkel-liedje-uit-hoelahoep 2024-01-31T08:28:17+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14384.w613.r16-9.c86d11b.webp Dierenwinkel | Liedje uit HoelaHoep Dag nijlpaard met die hele grote bek. Dag varken met je staartje krult zo gek. Dag katje op de straat. Schaapje dat zo blaat. En dag duifjes die daar zitten op het hek. Ik ben zo gek. Oh dieren, geef ze allemaal een aai. Of het een kreeft of koe is, of een rode papegaai. In de dierenwinkel vind je ze allemaal. Een hond om mee te kroelen, lekker zacht. Een beertje, die heeft ook een warme vacht. Een olifant of muis. Ik neem ze mee naar huis. Of dat aapje waar je elke dag mee lacht. Ik ben zo gek op dieren, ook al zijn ze groot of klein. Een sterk en rennend paard. Of een lief en zacht konijn. In de dierenwinkel vind je ze allemaal. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426032 74 2032-12-31T22:00:00+00:00 5266 2012-07-25T20:00:00+00:00 yes no winkel liedje https://schooltv.nl/video-item/dierenpoep-liedje-uit-hoelahoep 2024-02-01T12:47:23+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14385.w613.r16-9.c8e1908.webp Dierenpoep | Liedje uit HoelaHoep Hoela zingt over hoe verschillende dieren poepen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426033 63 2032-12-31T22:00:00+00:00 11473 2012-07-25T20:00:00+00:00 yes no liedje poep https://schooltv.nl/video-item/de-brandweer-liedje-uit-hoelahoep 2024-01-31T08:28:02+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14386.w613.r16-9.3612caf.webp De brandweer | Liedje uit HoelaHoep Tring, tring, tring, daar rinkelt de bel. Ergens is brand. Maar wij komen snel. Vlug, vlug, vlug, roetsj, hupakkee. Langs de paal hier naar benee. Hup! Hup! Hup! Hup! Tring, tring, tring, daar rinkelt de bel. Ergens is brand. Maar wij komen snel. Vlug, vlug, vlug, roetsj, hupakkee. Langs de paal hier naar benee. Hup, hup, hup, kaplaarzen aan. Helmpje op, we kunnen gaan. Tatu, tatu, achter het stuur. Tatu, tatu, waar is het vuur? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426034 56 2032-12-31T22:00:00+00:00 27189 2012-07-25T20:00:00+00:00 yes no beroep peuter brandweer liedje kleuter https://schooltv.nl/video-item/boer-hoep-liedje-uit-hoelahoep 2024-01-31T08:27:51+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14387.w613.r16-9.35c6a03.webp Boer Hoep | Liedje uit Hoelahoep Welkom op de boerderij van Hoela en van Hoep. Kunnen jullie raden welk dier ik roep? Grrrr, grrrr, grrr, grrr, grrr. Een varken! Ja! Welkom op de boerderij van Hoela en van Hoep. Kunnen jullie raden welk dier ik roep? Tok, tok, tok, tok. Tok! Een kip! Ja! Welkom op de boerderij van Hoela en van Hoep. Kunnen jullie raden welk dier ik roep? Boeoeoe. Een koe! Ja! Welkom op de boerderij van Hoela en van Hoep. Kunnen jullie raden welk dier ik roep? Mêêêêhêhêhê. Mêêêêhêhêhê. Mêêh. Ja. Ja, een schaap! Goed zo! Knor, knor, tok, tok, tok, tok, boe, boe, boe, boe, mêêêh. Welkom op de boerderij van Hoela en van Hoep. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426035 71 2032-12-31T22:00:00+00:00 11875 2012-07-25T20:00:00+00:00 yes no boerderij boer liedje https://schooltv.nl/video-item/lezen-is-leuk-liedje-uit-hoelahoep 2024-02-08T12:58:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14388.w613.r16-9.1254f22.webp Lezen is leuk! | Liedje uit HoelaHoep Een boek over piraten, Ze varen over zee. Beleven avonturen, en ik vaar met ze mee. Het is ontzettend spannend, het lezen van een boek. Het liefst met mooie plaatjes, Van goud, een boot of boek. Reuzen en prinsessen, een ridder op een paard. Of hele enge monsters, kabouters met een baard. Ze worden echt in boeken, je bent er zelf bij. Dus het lezen van die boeken, maakt me elke dag weer blij. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426036 64 2032-12-31T22:00:00+00:00 13065 2012-07-25T20:00:00+00:00 yes no boek lezen liedje https://schooltv.nl/video-item/boeken-liedje-uit-hoelahoep 2024-02-08T12:58:30+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14389.w613.r16-9.0832880.webp Boeken | Liedje uit HoelaHoep Hier in dit dikke boek lees ik dingen, oh zo fijn. Over een grote reus in een dorpje, oh zo klein. Er zijn zoveel verhalen en ik ken ze allemaal. Ik lees de hele dag en dat vind ik heel normaal. In deze stoel, stoel, stoel gebeurt een heleboel. En op mijn kont, kont, kont reis ik de wereld rond. En op mijn schoot, schoot, schoot ligt een boek zo groot. Die lees ik uit, echt helemaal, want ik ben gek op een verhaal. Ik duik graag in een boek, dus stoor me, stoor me dan maar niet. Het avontuur dat neemt me mee, je ziet dat ik geniet. Een mooi of eng verhaal is als een hele verre reis. Naar een hete steppe of een landje vol met ijs. In deze stoel, stoel, stoel gebeurt een heleboel. En op mijn kont, kont, kont reis ik de wereld rond. En op mijn schoot, schoot, schoot ligt een boek zo groot. Die lees ik uit, echt helemaal, want ik ben gek op een verhaal. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426037 77 2032-12-31T22:00:00+00:00 10639 2012-07-25T20:00:00+00:00 yes no boek lezen liedje https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-yes-pier-no-moffel-1 2024-01-31T08:27:34+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14390.w613.r16-9.0a0ff9f.webp Koekeloere | Yes Pier, no Moffel Thema: Talen (Engels). De neef van Arie uit Australië komt tonight logeren. Moffel weet zeker dat hij over twee nachten, two nights, arriveert, of klopt dat niet? https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1207078 900 26456 2012-08-22T12:37:13+00:00 yes no Engels Australië taal https://schooltv.nl/video-item/koekeloere-koekhap-spelen 2024-01-04T10:34:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14391.w613.r16-9.87a7a06.webp Koekeloere | Koekhapspelen Thema: Sport. Moffel en Piertje willen meedoen met de Olympische Spelen. Leuk: een medaille winnen en een groot applaus en bloemen krijgen! Moffel denkt dat hij wel goed kan kogelstoten en zo'n schoteltje gooien. Maar de coach op de atletiekbaan legt uit dat je eerst heel lang en veel moet oefenen. Dan bedenkt Piertje iets anders. Ze houden gewoon hun eigen Spelen: de Koekhap Spelen. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1198209 900 27128 2012-06-06T07:11:48+00:00 yes no Olympische Spelen https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-vogeltrek 2024-01-04T10:34:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14392.w613.r16-9.7eaf196.webp Nieuws uit de natuur | Vogeltrek Zonder te verdwalen. Op reis zonder routebeschrijving, kaart of gps-systeem en toch iedere keer weer op de goede plek uitkomen? Dat is niet velen van ons gegeven. Vogels daarentegen trekken massaal de wereld rond. En bijna feilloos komen ze ieder jaar weer terug op het nest. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1227698 1500 9120 2013-10-09T04:48:50+00:00 yes no vogel vliegen verdwalen testkees https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-klaar-voor-de-start 2024-01-04T10:34:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14393.w613.r16-9.5dc1c41.webp Nieuws uit de natuur | Klaar voor de start Hoe bewegen wij ons? Ons lichaam is een fantastisch apparaat. We zakken niet in elkaar en bewegen ons in allerlei richtingen op zeer uiteenlopende manieren. Robots die ons in alles na kunnen doen, zijn nog niet uitgevonden. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1227694 1500 3622 2013-09-10T04:49:28+00:00 yes no robot bewegen lichaam testkees https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-de-nieuwe-wildernis 2024-01-04T10:34:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/41000/images/41225.w613.r16-9.dc58689.webp Nieuws uit de natuur | De Nieuwe Wildernis Huisjesslakken verhuizen nooit. Inrichten hoeven ze hun huis niet, want ze passen er zelf net in. Variatie brengen ze aan in de kleuren aan de buitenkant. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1227690 1500 4502 2013-08-27T04:49:46+00:00 yes no bos natuurgebied film https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-de-tuinslak 2024-01-04T10:34:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14394.w613.r16-9.018fbfd.webp Nieuws uit de natuur | De tuinslak Huisjesslakken verhuizen nooit. En inrichten hoeven ze hun huis niet, want ze passen er zelf net in. Variatie brengen ze aan in de kleuren aan de buitenkant. Niet bewust, maar de kleur die hen het best beschermt tegen vijanden, laat ze langer leven en die kleur geven ze dus door aan meer nageslacht.. www.schooltv.nl/nudn_docent https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1227688 1500 1970 2013-08-20T04:48:46+00:00 yes no kleur huis slak dier testkees https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-strand-en-duin 2024-01-04T10:34:05+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14395.w613.r16-9.517c8f0.webp Nieuws uit de natuur | Strand en duin Thema: Leefgebieden. Zoals slootdiertjes hun sloot of plas nodig hebben, zo hebben de duinen en het strand ook hun eigen bewoners. De begroeiing van duinen is heel herkenbaar. En de dieren die er zich thuisvoelen, hebben zich helemaal aangepast aan de planten die er groeien en de zoute zeewind. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1219195 1800 11103 2013-05-28T04:47:55+00:00 yes no strand dier testkees landschap duin sloot https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-sloot-en-plas 2024-01-16T14:17:22+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14396.w613.r16-9.dc0e70d.webp Nieuws uit de natuur | Sloot en plas Thema: Leefgebieden. Mensen kom je bijna overal tegen. In warme gebieden, koude, droge en natte. Je hoeft nooit ver te zoeken. Bepaalde diertjes vind je echter alleen in een zeer specifieke omgevingen; slootdiertjes bijvoorbeeld. Ze hebben dat gebied nodig om te kunnen overleven. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1219193 1800 4604 2013-05-21T04:47:37+00:00 yes no plas sloot landschap dier overleven https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-uitscheiding 2024-01-04T10:34:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14397.w613.r16-9.e005340.webp Nieuws uit de natuur | Uitscheiding Thema: Mens en lichaam. Door processen die in ons lichaam plaatsvinden ontstaan afvalstoffen. Die zijn nutteloos en soms zelfs schadelijk. We moeten ze dus kwijt, anders zouden we onszelf ermee vergiftigen. Daarom scheiden we de stoffen uit. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1219191 1800 1646 2013-05-14T04:48:19+00:00 yes no mens menselijk lichaam lichaam uitscheiding testkees https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-altijd-ziek 2024-01-04T10:34:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14398.w613.r16-9.9284a6d.webp Nieuws uit de natuur | Altijd ziek Thema: Mens en lichaam. Van een verkoudheid of griep voel je je akelig. Maar met een dag of drie, vier voel je je al beter en krabbel je weer op. Er zijn echter ook ziektes waarvan je niet of veel moeilijker kunt genezen. Kanker is een voorbeeld van zo'n ernstige ziekte. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1219189 1800 6343 2013-05-08T04:47:53+00:00 yes no menselijk lichaam ziek kanker mens lichaam ziekte testkees https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-exoten 2024-01-04T10:34:06+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14399.w613.r16-9.c9344d6.webp Nieuws uit de natuur | Exoten Thema: Overleven. We komen in onze natuur tegenwoordig planten- en diersoorten tegen die hier vroeger helemaal niet voorkwamen. Ze zijn uit andere landen meegenomen en gedijen soms zó goed dat ze een bedreiging vormen voor inheemse soorten. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1219187 1800 2195 2013-05-03T20:40:05+00:00 yes no archeologie exoot https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-zaad-of-stek 2024-01-04T10:34:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14400.w613.r16-9.749c100.webp Nieuws uit de natuur | Zaad of stek Thema: Overleven. We komen in onze natuur tegenwoordig planten- en diersoorten tegen die hier vroeger helemaal niet voorkwamen. Ze zijn uit andere landen meegenomen en gedijen soms zó goed dat ze een bedreiging vormen voor inheemse soorten. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1219185 1800 5314 2013-05-08T04:38:28+00:00 yes no zaad voortplanting plant dier testkees https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-echte-bijen 2024-01-04T10:34:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14401.w613.r16-9.77467b0.webp Nieuws uit de natuur | Echte Bijen Thema: Voortplanting. Honingbijen en hommels leven in volkeren. Ze bouwen hele 'flatgebouwen' in de vorm van honingraten, waarin ze hun kleintjes kunnen grootbrengen en hun voedselvoorraad aan kunnen leggen. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1219183 1800 3756 2013-04-02T04:49:37+00:00 yes no bij hommel honingbij dier volk voortplanting testkees https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-terug-van-weggeweest 2024-01-16T14:16:58+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14402.w613.r16-9.f367902.webp Nieuws uit de natuur | Terug van weggeweest Thema: Overleven. Mensen komen soms tot inkeer. Een stuk natuur dat eerst is aangetast door menselijke activiteit, wordt tegenwoordig steeds vaker teruggebracht in natuurlijke staat. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1219181 1800 1366 2013-03-27T05:49:11+00:00 yes no landbouw weg bos overleven herbebossing plant https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-bescherming 2024-01-04T10:34:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14403.w613.r16-9.795b788.webp Nieuws uit de natuur | Bescherming Thema: Overleven. Mensen komen soms tot inkeer. Een stuk natuur dat eerst is aangetast door menselijke activiteit, wordt tegenwoordig steeds vaker teruggebracht in natuurlijke staat. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1219179 1800 1566 2013-03-20T05:49:48+00:00 yes no overleven dier beschermen bedreigd mens plant testkees https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-dood-doet-leven 2024-01-04T10:34:08+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14404.w613.r16-9.b3f1864.webp Nieuws uit de natuur | Dood doet leven Thema: Voorjaar. Het ene dier kruipt uit een ei, het andere dier uit de buik van z'n mama. Maar hoe zit dat nu precies? https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1219177 1800 3903 2013-03-13T05:49:18+00:00 yes no leven herfst seizoen testkees dood kringloop https://schooltv.nl/video-item/hoelas-bloemenwinkel-liedje-uit-hoelahoep 2024-01-31T08:27:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14405.w613.r16-9.3c5b454.webp Hoela’s bloemenwinkel | Liedje uit HoelaHoep Kom eens kijken naar de bloemen in mijn winkel. Zie je al die mooie kleuren? Kom eens ruiken aan de bloemen in mijn winkel. Ruik je al die fijne zoete geuren? Ik heb bloemetjes met hele lange stelen. Kleine, grote, rode, groene en gele. Ik heb bloemetjes van snoepjes, bloemetjes van klei, bloemetjes van verf en een bloemenschilderij. Kom eens kijken naar de bloemen in mijn winkel. Zie je al die mooie kleuren? Kom eens ruiken aan de bloemen in mijn winkel. Ruik je al die fijne zoete geuren? Ik heb bloemetjes met hele korte stelen. Dikke, dunne, paarse, blauwe en gele. Ik heb bloemetjesbehang en een bloemenvaas van glas, maar als je niet van bloemen houdt, dan heb ik ook nog gras. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426038 68 2032-12-31T22:00:00+00:00 6239 2012-07-25T20:00:00+00:00 yes no winkel bloem liedje https://schooltv.nl/video-item/de-barbecue-liedje-uit-hoelahoep 2024-02-01T13:37:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14406.w613.r16-9.d87430c.webp De barbecue | Liedje uit HoelaHoep Kijk eens wat ik op de barbecue doe, op de barbecue doe, op de barbecue doe Kijk eens wat ik op de barbecue doe, dat wordt lekker smullen Chocoladevlokken, roze suikerstokken Een groot glas limonade en een rolletje van drop Hoela Hoela Stop! Dat kan er niet op Nou dan een grote doos met snoep, een blik tomatensoep Een zakje zoute chips en een lekker bakje friet Hoela Hoela nee Kan dat ook al niet? We doen spekjes op de stokjes Snijden aardappels in blokjes Ik heb tomaatjes uit de tuin en een garnaal Kan dat er dan wel op? Ja, dat kan allemaal En ik heb ook nog een worstje Een boterham zonder korstje Een kipje en een lekker stukje vis Hoep je bent een held! Ja, ik weet wat lekker is. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426039 64 2032-12-31T22:00:00+00:00 6542 2012-07-25T20:00:00+00:00 yes no eten barbecue liedje https://schooltv.nl/video-item/een-babypop-voor-mij-liedje-uit-hoelahoep 2024-02-01T13:37:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14407.w613.r16-9.d2a7154.webp Een babypop voor mij | Liedje uit HoelaHoep Ik ging met Hoep uit wandelen en weet je wat ik zag? Een moederschaap met lammetjes dat in het weiland lag. Een moederschaap met lammetjes dat in het weiland lag. Ik ging met Hoep uit wandelen en weet je wat ik zag? Een varken met biggetjes dat in de modder lag. Een varken met biggetjes dat in de modder lag. Ik ging met Hoep uit wandelen en weet je wat ik zag? Een hele mooie babypop die in de winkel lag. Een hele mooie babypop die in de winkel lag. Toen kocht ik van mijn eigen geld die mooie babypop. Daar speel ik nu al dagen mee, mijn baby’tje is top. En speel ik nu al dagen mee, mijn baby’tje is top. Mama! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426040 55 2032-12-31T22:00:00+00:00 3978 2012-07-25T20:00:00+00:00 yes no baby liedje https://schooltv.nl/video-item/hoe-maak-je-een-waterpistool-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-22T07:35:15+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14408.w613.r16-9.41d6b41.webp Hoe maak je een waterpistool? | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken waterpistolen van lege schoonmaakflessen. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426041 56 2032-12-31T22:00:00+00:00 7290 2012-07-29T20:00:00+00:00 yes no water knutselen zomer https://schooltv.nl/video-item/in-bad-doe-mee-met-hoela-en-hoep 2024-01-04T10:34:09+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14409.w613.r16-9.cce18f3.webp In bad | Doe mee met Hoela en Hoep Ga maar, rennen! Ik ben ‘m! En dan ga ik jullie tikken! Rennen! Ja, ja, ja! Hé, Hoepie! Hoi Hoela. Nou, wat doe jij nou? Dat kan je toch wel zien Hoela, ik zit in bad! Hè, hè. Maar Hoep, jij vindt in bad gaan toch het verschrikkelijkste wat er is? Ja, ik vind het ook het aller verschrikkelijkste wat er is, maar ja, ik moest er wel weer in, want het is zo lang geleden. Oh Hoep, dat vind ik echt heel knap van je, knap van hem hè? Ja hè, het is ook knap van mij. Maar ja, ik zit er nu al best wel een tijdje in en het is wel mooi geweest, dus ik ga eruit. Oh, wacht, dan pak ik wel even de handdoek. Nee, dat hoeft niet Hoela. Dat hoeft niet. Waarom niet? Omdat ik niet nat ben! Hè? Nee, kijk: tadaaaaa! Hij heeft geen water! Oh Hoep, er zit helemaal geen water in je bad! Nee, er zit geen water in, maar ja, ik ben wel in bad geweest en daar gaat het om! Als je niet water erin doet, dan ben je niet schoon! Nee, dat kan echt niet. Echt wel! Ga maar zitten. Wij gaan jou eens even goed wassen Hoep. Willen jullie dat? Ja dat willen we! Ja. Echt? Kom, water pakken jongens! Maar wel heel voorzichtig, wat heb jij daar in je hand? Zeep. Uggghhhh, oh nee, niet met zeep! Jawel. Kom maar. Omdat je dan schoon wordt. Oh, okay. Okay, nou, als het moet, dan moet het hè. Eerst een beetje water in je bad. Nou, dit is wel lekker hoor. Een beetje zeep erin. Lekker hè? Ben je nou aan het plassen Hoela? Ja. Oh, okay. Nee, natuurlijk niet! Okay, en wat gaan we doen nu jongens? We gaan jou eens even wassen. Okay. Is het water een beetje warm Hoepie? Het water, ja, het water is warm. Waarom is het water warm? Ik weet het niet. Waarom is het water warm jongens? Dan word je lekker schoon. Maar hoe moet Hoepie nou weer droog worden straks, hij is helemaal nat. Dat moet met een handdoek. Oh, met een handdoek Hoep. Ja. Kom, we gaan Hoepie droog maken. Ja, we zijn klaar! We zijn klaar! Oh, ik ben nu echt helemaal schoon! Hier is je handdoek Hoepie. Oh, ja. Mag ik je ook een beetje drogen? Ja. Ga hem maar goed afdrogen hoor. Ja. Oh Hoela. En lekker hè Hoep, dat je nu zo schoon bent? Heerlijk! En ik ruik ook heel erg fris. Ja, dat komt omdat je met water en zeep gewassen bent hè. Ja, nou, Hoela, ik vind in bad gaan eigenlijk helemaal niet zo verschrikkelijk. Nou, zie je nou wel? Nee, het is best wel leuk, maar ik krijg er wel zo’n dorst van, jullie ook? Ja. Gelukkig heb ik nog wat water over. Nee, Hoepie, nee! Nee! Nee, dat kan je echt niet drinken! Bwrssssss! Het smaakt naar zeep! Ik ben helemaal nat. Nee, dat is water met zeep. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426042 182 2032-12-31T22:00:00+00:00 9038 2012-07-24T20:00:00+00:00 yes no bad schoon wassen https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-nieuw-leven 2024-01-16T15:36:41+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14410.w613.r16-9.ba0d027.webp Nieuws uit de natuur | Nieuw leven Thema: Voorjaar. Het ene dier kruipt uit een ei, het andere dier uit de buik van z'n mama. Maar hoe zit dat nu precies? https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1219175 1800 14968 2013-02-26T05:47:51+00:00 yes no lente seizoen leven voortplanting ei testkees https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-bomen-en-varens 2024-01-16T15:51:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14411.w613.r16-9.4e811be.webp Nieuws uit de natuur | Bomen en varens Thema: Vroeger en nu. Onze natuur staat vol met bomen en varens in allerlei soorten en maten. Zijn die er altijd al geweest? En waren dat dezelfde soorten of zijn ze in de loop van de tijd veranderd? https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1219173 1800 9456 2013-02-22T05:47:31+00:00 yes no plant testkees varen boom natuur https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-fossielen-en-dinos 2024-01-04T10:34:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14412.w613.r16-9.7d5a272.webp Nieuws uit de natuur | Fossielen en dino's Thema: Vroeger en nu. Lang voordat er mensen op deze aarde waren sjouwden er al dino's rond. We hebben ze nooit gezien, nooit gefilmd en nooit gefotografeerd. Toch weten we dat ze bestaan hebben. Hoe kan dat? https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1219171 1800 41787 2013-02-14T23:50:53+00:00 yes no archeologie dinosaurus fossiel https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-attractieparken 2024-01-04T10:34:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14413.w613.r16-9.581d4d2.webp Nieuws uit de natuur | Attractieparken Thema: Techniek. Als je in de rij staat voor de achtbaan, vraag je je dan ook weleens af of alle boutjes en moertjes wel goed vastzitten en de constuctie helemaal deugt? https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1218622 1800 6183 2013-01-22T05:51:25+00:00 yes no techniek attractie schroef achtbaan testkees https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-het-brein 2024-06-20T11:59:31+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14414.w613.r16-9.265e00c.webp Nieuws uit de natuur | Het brein Thema: Zintuigen. Alles wat onze ogen, oren, mond, neus en huid aan prikkels doorseinen, verwerken de hersenen. Daarbij moeten we door blijven gaan met ademen, ons hart laten kloppen en ook nog nadenken. Onze hersenen zijn continu beredruk! https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1218620 1800 7307 2013-01-15T05:52:05+00:00 yes no menselijk lichaam denken zintuig hersenen testkees https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-ogen-en-oren 2024-01-04T10:34:10+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14415.w613.r16-9.18aceca.webp Nieuws uit de natuur | Ogen en oren Thema: Zintuigen. Onze ogen en oren stellen ons in staat te genieten van muziek en mooie beelden. En als daar plotseling harde geluiden of flitsende beelden doorheen knallen, is het vaak waarschuwend bedoeld. Let op! https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1218618 1800 8087 2013-01-08T05:50:41+00:00 yes no oor horen testkees zintuig oog zien https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-smakelijk 2024-01-04T10:34:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14416.w613.r16-9.f50957d.webp Nieuws uit de natuur | Smakelijk Thema: Zintuigen. Je neus vertelt je vaak al veel over de smaak van de hap die je in je mond gaat stoppen. Is het lekker of niet? Is het bedorven of giftig of kun je het veilig eten? Onze neuzen en monden zijn dus handige alarmsystemen! https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1217937 1800 8241 2013-01-01T05:51:31+00:00 yes no neus mond testkees zintuig eten https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-sledehonden 2024-01-04T10:34:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14417.w613.r16-9.af304f0.webp Nieuws uit de natuur | Sledehonden Thema: Winter. Nederlandse hondenbezitters laten hun honden heus wel eens lekker rennen. Maar mensen die honden voor een slee uit laten rennen... Daarvoor denk je toch al snel aan mensen die wonen in een poolklimaat met sneeuw, vorst en ijs. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1217935 1800 3215 2012-12-29T05:47:58+00:00 yes no winter sneeuw seizoen hond testkees https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-isolatie 2024-01-04T10:34:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14418.w613.r16-9.9186071.webp Nieuws uit de natuur | Isolatie Hoe houd je iets zo lang mogelijk warm of juist koud? We gebruiken het principe van temperatuurisolatie door middel van stilstaande lucht. We leggen uit hoe we dit principe gebruiken bij de huizenbouw (spouwmuur, dubbel glas) en in het dagelijks leven (kleding, thermoskan). We laten zien hoe je dit effect met behulp van warmtecamera's op kunt sporen en in beeld kunt brengen. Om iets te verwarmen heb je een apparaat nodig dat bepaalde energie om kan zetten in warmte. Veel apparaten die warmte leveren werken op elektriciteit (zoals een elektrisch kacheltje) ander apparaten maken juist gebruik van (fossiele)brandstoffen (zoals hout of aardgas). Bij verbranding van deze stoffen komt warmte vrij. Dit gebeurt bijvoorbeeld in een openhaard, gaskachel of verwarmingsketel. Een nadeel is dat de brandstoffen op kunnen raken en dat het geld kost als we ze gebruiken. Om energie en geld te besparen, is het belangrijk dat we huizen goed isoleren. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1217933 1800 5707 2013-09-25T09:35:06+00:00 yes no wonen testkees woning isolatie isoleren warmte https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-pindas 2024-01-04T10:34:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14419.w613.r16-9.79b265b.webp Nieuws uit de natuur | Pinda's Thema: Groeien. Planten gebruiken zaden om zich voort te planten. Zaad bevat alles om uit te kunnen groeien tot een volwassen plant. Een plant heeft een zaadhuid, voedsellobben en kiem van een zaad. De meeste zaden zitten in een omhulsel, de vrucht. Het zaad kan na kieming uitgroeien tot een plant, als ruimte, temperatuur, licht, water en voedsel goed zijn. Zaden bevatten veel reservevoedsel, waarvan mensen en dieren gebruikmaken. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1198122 1800 2712 2012-03-30T00:26:59+00:00 yes no groeien zaad testkees pinda plant voortplanting https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-mensen-helpen 2024-01-04T10:34:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14420.w613.r16-9.df69f0d.webp Nieuws uit de natuur | Mensen helpen Thema: Elkaar helpen. Stel: je krijgt een kindje, maar het gaat niet helemaal goed... In Nederland ben je binnen de kortste keren bij een dokter, maar in andere gebieden op de wereld kan het uren of zelfs dagen duren. Met alle ernstige gevolgen vandien. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1207622 1800 2140 2012-11-27T05:47:12+00:00 yes no mens helpen hulpverlenen arm geboorte armoede https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-dieren-helpen 2024-01-04T10:34:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14421.w613.r16-9.e27a2e5.webp Nieuws uit de natuur | Dieren helpen Thema: Elkaar helpen. Dieren raken af en toe in problemen die ze niet zelf kunnen oplossen. Gelukkig kunnen wij ze met veel dingen helpen. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1207620 1800 4599 2012-11-20T05:47:24+00:00 yes no dierenbescherming dier hulpverlenen helpen verzorgen https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-slangen 2024-01-04T10:34:12+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14422.w613.r16-9.99a70ae.webp Nieuws uit de natuur | Slangen Thema: Jagers. Roofdieren eten vlees en moeten dus op jacht om aan vlees te komen. Slangen zijn efficiënte jagers en ze verslinden hun prooidieren letterlijk met huid en haar. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1207618 1800 4447 2012-11-13T05:46:46+00:00 yes no jagen dier slang prooi testkees https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-katten 2024-01-04T10:34:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14423.w613.r16-9.6ea2f7f.webp Nieuws uit de natuur | Katten Thema: Jagers. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1207616 1800 8323 2012-11-06T05:47:20+00:00 yes no jagen testkees dier kat prooi slaap https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-neerslag 2024-01-04T10:34:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14424.w613.r16-9.c2316ec.webp Nieuws uit de natuur | Neerslag De één verafschuwt het en de ander smeekt erom. Maar hoe er ook over gedacht wordt... neerslag in al zijn verschijningsvormen maakt leven op deze aarde een stuk makkelijker. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1207614 1800 10625 2012-10-30T05:53:21+00:00 yes no regen neerslag weer klimaat testkees https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-wind 2024-01-04T10:34:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14425.w613.r16-9.71ac25b.webp Nieuws uit de natuur | Wind Thema: Het weer. Windstil, lekker briesje, flinke wind, vernietigende storm... Wind beïnvloedt veel van onze bezigheden en laat ons beschutting zoeken. Maar wat ís wind nu eigenlijk? Hoe ontstaat het en hoe meten we het? https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1207612 1800 16528 2012-10-24T04:46:07+00:00 yes no wind storm weer klimaat testkees https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-bladeren 2024-01-04T10:34:13+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14426.w613.r16-9.7b8484c.webp Nieuws uit de natuur | Bladeren Thema: Herfst. Ieder voorjaar zien de bomen weer lichtgroen van het jonge blad en ieder najaar laten diezelfde bomen ze in talloze herfstkleuren weer op de grond vallen. Wat is daar nu toch het nut van? https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1207610 1800 15117 2012-10-17T04:45:41+00:00 yes no kleur blad seizoen herfst testkees https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-muizen 2024-01-04T10:34:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14427.w613.r16-9.a9ceb99.webp Nieuws uit de natuur | Muizen Thema: Herfst. Muizen in huis waarderen we niet erg. Hun geknaag aan onze voorraden en hun afval zijn we liever kwijt dan rijk. Maar in de natuur is dit bezige diertje erg nuttig en daarbij een dankbare prooi voor roofdieren. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1207608 1500 6129 2012-10-10T04:45:22+00:00 yes no landschap herfst muis knaagdier testkees https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-fruit 2024-01-16T16:28:43+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14428.w613.r16-9.6d4c0ff.webp Nieuws uit de natuur | Fruit Thema: Wereldvoedsel. Als je spreekt over fruit, spreek je eigenlijk over vruchten. Struiken en bomen maken deze vruchten als reservevoedsel voor de zaden die erin opgeslagen liggen. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1207235 1800 10047 2012-09-18T04:37:40+00:00 yes no zaad eten fruit boom voedsel vrucht testkees https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-broodje-couscous 2024-01-04T10:34:14+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14429.w613.r16-9.264f092.webp Nieuws uit de natuur | Broodje couscous Broodje couscous. Thema: Wereldvoedsel. Granen gebruiken we overal op de wereld. Veel volkeren maken er broden en koeken van in allerlei soorten en maten, maar granen worden ook verwerkt in andere producten. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1207233 1800 1627 2012-09-11T04:37:27+00:00 yes no brood testkees graan eten voedsel volk https://schooltv.nl/video-item/vingervoetbal-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-22T07:35:04+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14430.w613.r16-9.5e96201.webp Vingervoetbal maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een vingervoetbal. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426043 58 2032-12-31T22:00:00+00:00 2150 2012-07-29T20:00:00+00:00 yes no knutselen voetbal https://schooltv.nl/video-item/handen-wassen-doe-mee-met-hoela-en-hoep 2024-02-08T12:57:48+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14431.w613.r16-9.9b65cca.webp Handen wassen | Doe mee met Hoela en Hoep Oh, even de bordjes wegzetten. Hallo, ben je daar? Ja, daar ben je, kom effe mee. Ik ben bezig met mijn kar. Zet maar even bij jullie bord neer. Kijk: dit is olie en als ik dat zo op mijn wielen smeer, dan draaien mijn wielen veel sneller. En als mijn wielen veel sneller draaien, dan gaat mijn kar veel harder! Goed hè? Hoepie? Au. Au. Au, Hoela, je moet me niet zo laten schrikken, wat is er? Nou, de tafel is klaar. Oh yes, we gaan eten! Ik heb nog krentenbollen, maar die zitten in mijn woonwagen. Krentenbollen, tadaaaaa! Krentenbollen! Krentenbollen! Krentenbollen! Oh, alsjeblieft. Hoepie? Ja Hoela? Hoe kan het nou, die zak is helemaal vies? Ik denk, dat iemand zijn handen niet heeft gewassen! Dat hebben zij gedaan! Nee. Nee, jij! Dat hebben jullie gedaan! Nee. Kijk eens naar jouw handen! Niet! Maar laat jouw handen eens zien? Nee. Ja. Laten jullie eens allemaal je handen zien? Kijk eens. Laten jullie handen zien. Nou, hartstikke schoon! Ja, hè, hè, natuurlijk zijn ze schoon! Ze hebben het net aan die zak afgeveegd! Leg jij je handjes eens hierop? Ja, dat is hartstikke klein. En leg jij nou je hand er eens op Hoepie? Ik? Ja. Oh, hij past precies! Niet! Moet je kijken wat een zwarte handen! Oh, ja, sorry, ik kan er toch niks aan doen, ik was bezig met mijn kar. Daar kan je wel wat aan doen hoor Hoepie. Maar je kan je handen wassen. Wat dan? Nou, zij weet het. Je kan je handen wassen. Mijn handen wassen? Ja. Met water zeker? Ja. Nee, mooi niet! Daar begin ik niet aan. Oh, maar Hoepie, jij hoeft dat ook helemaal niet te doen. Niet? Nee. Okay. Want wij gaan het wel even voor je doen. Wij zullen die handjes eens goed schoonmaken! Echt? Kom. Ga maar even in de kast kijken dan, vooruit. Kijken of daar iets is voor Hoeps handen. Maar wel snel, want ik heb echt hele, hele, hele erge trek! En dat is zeep. En is er ook een teiltje water? En zeep. Oh. Oh, is dit zeep? Ja. Echt waar? En dan moet je hier op drukken. En dan? Kom maar, dan doe ik er water in. Huh, hoe kan dat? Komt daar gewoon zeep uit? Ja. Oh. Zet maar neer. Zet daar maar neer. Hoepie, kom eens. Oh, pas op voor mijn broek! Kom hier. Wat moet ik nu doen jongens? Wassen. Wassen. Zo? Moet dat zo? Ja. Klaar. Okay, we kunnen nu eten. Nee. Nee. Niet? Het moet in het water. Moeten mijn handen in het water? Helemaal eronder? Ja. Ja. Zo, en dan? Wrijven. Wrijven? Ja. Oh. In het water wrijven. Kijk. Waar is het vuil naartoe? Ja, goed zo! Dankjewel. Is het schoon? Is het schoon? Ja. Ja, toch? Okay, ja, ik ben klaar Hoela. Kom. Zo, we gaan eten! Ja, maar Hoepie, er zit nog zeep! Nee, we gaan eten! Kom. Krentenbollen! Krentenbollen! Een krentenbolletje voor Hoepi. Mmmmm! En een krentenbolletje. Oh, oh, pffrt, pffrt. Wat is er Hoep? Hoela, mijn krentenbol smaakt naar zeep! Ja, jij hebt zeep op je handen! En nu? Een nieuwe krentenbol vragen en je handen drogen. Mijn handen drogen? Dat moet ik zeker weer met water doen? Nee. Nee, natuurlijk niet! Handen drogen doe je niet met water. Oh. Oh, okay. Maar je moet ze eerst afspoelen Hoepie en dat moet wel met water. Oh, okay. En ik zou maar opschieten als ik jou was, want wij gaan lekker beginnen! Jij nog een beetje melk? Hop. Ik wil een nieuwe krentenbol! Ook een beetje melk? https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426044 216 2032-12-31T22:00:00+00:00 6758 2012-07-18T20:00:00+00:00 yes no wassen hand verzorging https://schooltv.nl/video-item/toet-wassen-doe-mee-met-hoela-en-hoep 2024-02-08T12:57:25+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14432.w613.r16-9.56fb685.webp Toet wassen | Doe mee met Hoela en Hoep Ga jij maar een bloem maken. Is dat niet leuk? Een bloem is lekker moeilijk. Nee, dat is makkelijk hoor. Hé, hallo, ik zit al de hele tijd op jullie te wachten! Hoep heeft lekkere pannenkoeken gemaakt en die zijn we nou heel mooi aan het versieren. Ja hè? Ja. Zo, kijk eens wat ik heb! Lekkere melk, wie wil er een glaasje? Ja, ikke! Jee, kijk eens, alsjeblieft. Hé Hoepie, heb je je pannenkoek al versierd? Ik heb zeker mijn pannenkoek versierd. Tadaaaa! Wow! Wow, hebben jullie gezien wie het is? Ja, Hoela! Jij hebt mij gemaakt! Ja, kijk. Maar nu moeten we onze pannenkoek snel gaan opeten, want anders wordt het koud hè. Ja. Ja, smakelijk eten! Smakelijk eten! Hé, en Hoepie? Ja Hoela? Als we nou straks klaar zijn met pannenkoeken eten, dan gaan we lekker verstoppertje spelen hè, want dat had je beloofd. Ja, maar Hoela, voordat wij verstoppertje gaan spelen moeten we eerst iets anders doen. Wat dan? Nou… Schoonmaken. Wat schoonmaken? Je mond. Je toet, ja, kijk maar, jullie hebben allemaal een smerige toet. Moet dat echt Hoep? Ja toch, kinderen? Ja! Hoep, ga jij dan ook je toet schoonmaken? Ja, ik hoef dat niet, kijk eens: ik heb heel netjes gegeten. En ik heb geen vieze toet. Zie je? Jongens, jullie moeten eerst effetjes jullie toet gaan wassen. Okay, we gaan eventjes in de kast kijken. Kom maar effe mee. Wat hebben we nodig allemaal jongens? Water! Water heb ik daarbuiten, we hebben doekjes nodig, handdoekjes, zal ik die maar even vasthouden? Hé Hoepie, hier staat het. Kom maar mee. Ik wil die roze! Okay, ik heb water ja. Oh, dan zetten we het op tafel. Ja, maar we moeten dat even opruimen dan jongens. Ja, dat doen we. Okay. Zullen we dat eventjes gewoon hier zetten alles? Hebben jullie water, oh, voorzichtig, voorzichtig. Zet dat maar op de tafel. Gaan jullie maar jullie toet wassen, dan ga ik eventjes nog de tafel opruimen. Zo. Hé, jullie zijn al bijna schoon, hoe kan dat? Waar is het vuil gebleven? In het water. In het water? Maar waarom moet je eigenlijk je toet wassen? Anders wordt het in bed vies. Oh ja. Anders wordt het in bed vies en als je gaat spelen met je vriendjes, worden zij vies. Dat is niet leuk hè? Dat kan toch niet. Ik ben klaar! Ben je klaar? Ik ben ook klaar! Ja, je ziet er heel goed uit. Kom eens even hier, dan zal ik het even controleren. En Hoep, waarom denk jij dat je klaar bent? Oh, dat ik het gezien heb. Is alles weg? Je ziet er mooi uit. En nu kunnen we gaan verstoppertje spelen! Ja! Jee, Hoela is ‘m. Hoela, jij bent ‘m, jij moet ons gaan zoeken ja. Oh. Hé, maar Hoepie? Wat is er? Hoepie, jij hebt je melk nog niet op. Oh. Oh, ja, dat klopt. Effe wachten hoor. Okay. Okay, we gaan verstoppen! Hoepi? Wat is er? Kijk nou! Wat? Jongens, kom eens kijken naar Hoep. Wat is er? Hallo, jij bent vies. Oh, echt? Ja! Kijken dan. Ohhhh, nou. Ja, je kan wel netjes eten Hoep, maar je kan nog niet zo netjes drinken! Nou. Nou moet je toch je toetje wassen! Okay, wie wil mij helpen? Wij gaan hem allemaal wassen! Jeee! https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426045 198 2032-12-31T22:00:00+00:00 2399 2012-07-24T20:00:00+00:00 yes no wassen gezicht schoon https://schooltv.nl/video-item/vierkante-limonade-ijsjes-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-22T07:34:56+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14433.w613.r16-9.596c79e.webp Vierkante limonade-ijsjes maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken vierkante ijsjes met een rond schijfje banaan erin. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426046 72 2032-12-31T22:00:00+00:00 1198 2012-07-29T20:00:00+00:00 yes no ijsje vierkant knutselen https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-de-regenworm 2024-01-04T10:34:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14434.w613.r16-9.95a17e9.webp Nieuws uit de natuur | De regenworm Ongelooflijk maar waar: In één vierkante meter grond zitten gemiddeld 200 regenwormen! Ze zijn onmisbaar voor de vruchtbaarheid en het luchtig houden van de bodem. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1207231 1800 5243 2012-09-04T04:37:37+00:00 yes no regenworm grond worm dier testkees https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-bladvretertjes 2024-01-04T10:34:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14435.w613.r16-9.2684474.webp Nieuws uit de natuur | Bladvretertjes Wie bladeren van dichtbij bekijkt, komt daar nog weleens aparte dingen op tegen. Sommige bladeren hebben een soort balletjes, anderen zien eruit als een doolhof met gangetjes. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1207229 1800 3136 2012-08-29T12:37:50+00:00 yes no dier blad bladluis boom testkees https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-de-bever 2024-01-04T10:34:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14436.w613.r16-9.75b8990.webp Nieuws uit de natuur | De bever De bever. Thema: Goed zijn goed worden. De bever is een talentvol dier. Hij kan dammen bouwen als de beste! Met zijn imposante dammen kan een bever een landschap van flinke afmeting drastisch veranderen. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1207227 1800 6005 2012-08-22T12:38:07+00:00 yes no dam landschap bever dier testkees https://schooltv.nl/video-item/neuspeuteren-doe-mee-met-hoela-en-hoep 2024-02-08T12:57:11+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14437.w613.r16-9.be36a4b.webp Neuspeuteren | Doe mee met Hoela en Hoep Hoi, hé, we zijn met een bal aan het spelen. Zo leuk! Hoela, hier, gooi naar mij. Oh hoep, ja! Oh, met de bal spelen is zo leuk! Ja, okay. Doen jullie dat ook wel eens? Ja. Ja, gooi maar naar hem. Naar mij! Naar mij! Naar mij! Gooi naar Hoela. Gooi naar Hoela. Naar mij! Naar mij! Oh, moeilijk. Oh, vreselijk moeilijk. Oh. Zien jullie wat Hoep aan het doen is? Kijk dan. Zal ik hem eens effe laten schrikken? Hihihi. Hai Hoepi! Hai Hoela. Wat was jij aan het doen? Zat jij in je neus te peuteren? Nee, helemaal niet. Ik zat aan mijn neus te krabben, want het jeukte zo erg. Nee hè? Nee. Hij zat in zijn neus te peuteren hè? Ja. Niet waar! Wel. Nee. Jawel Hoep, ik heb het zelf gezien. Nee. Nou, daar komt de bal! Oh, ja. Huppeka! Okay Hoela, nu moet je ‘m wel vangen hè. Zo. Ho. Ja, veel te hoog Hoep! Oh sorry Hoela. Dat kan ik toch niet? Ik moet ‘m even pakken. Hé! Kijk nou! Wat is er? Eèh. Oh. Wat is dat? Euh, dat is snot! Eèhèèhèh! Oh, sorry Hoela. Ja, ik kan er echt niks aan doen, ik moet in mijn neus peuteren, want ik ben verkouden en anders kan ik heel moeilijk ademhalen. Ja nou, dat is toch vies, dat komt uit jouw neus Hoepie. Nou, sorry. Je hoeft dat toch niet met je vingers te doen? Ja, want met wat moet ik het dan doen? Met een zakdoekje. Juist. Met een zakdoekje? Ja, met een zakdoekje. Oh, misschien heb ik wel een zakdoek in mijn kast. Wacht eventjes. Ik denk het wel, ik denk dat jij een heleboel zakdoekjes in je kast hebt. Ik heb vast een zakdoek in mijn kast. Even kijken. Ja, ik heb een zakdoek in mijn kast! Kijk. Oh, dit is een hele mooie, met allemaal bloemetjes en een beetje oranje en roze, oh, hier kan ik wel effetjes zo… Oh… Nee Hoep! Wat? Dit is toch een zakdoek? Nee, een handdoek! Oh, dit is een handdoek? Ja. Ja, geef die maar effe aan mij. Oh, oh. Ik vind dat allemaal zo moeilijk. Euh. Wacht even. Nou, even kijken. Help hem maar even hoor. Oh, ik heb hier een zakdoek. Nee! Niet? Wat is dit dan? Daar kan je een pan mee op, die heel heet is, daar kan je dit mee doen. Oh. Een pannenlapje. Een pannenlapje. Oh, okay. Zoek maar effe een zakdoek voor Hoep. Jongens, kunnen jullie heel effe komen kijken wat dan een zakdoek is? Ik heb geen idee. Oh, oh, dat kan ik ook wel doen. Nee. Nee. Deze? Deze? Oh, oh, nou, dat weten jullie goed zeg! Ik moet even mijn neus snuiten ja. Ja, doe maar. Oh. Oh, kijk, kijk: het zit erop, het snot. Oh, bah Hoepie! Ja. Ja. Hartstikke goed. Kijk: het zit erop. Vies hè? Dat moet je niet laten zien. Waarom niet? Dit is vies. Oh, sorry hoor. Ohh. Ah, kan je nou weer lekker door je neus ademen Hoepie? Ik kan nu lekker door mijn neus ademen. Dankzij jullie, want jullie hebben mij geholpen. En natuurlijk mijn zakdoek. Hatsjoe! Oh. Oh. Oh. Nou, je niest bovenop mijn snavel! Oh, sorry. Maar wat moet ik dan nou doen? Ja, in je zakdoek natuurlijk! Moet ik dat ook… Oh, oh, hatsjoe! Oh, zo beter? Hatsjoe! Oh, oh. Oef. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426047 204 2032-12-31T22:00:00+00:00 1512 2012-07-24T20:00:00+00:00 yes no neus schoon https://schooltv.nl/video-item/schone-kleren-doe-mee-met-hoela-en-hoep 2024-02-08T12:56:55+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14438.w613.r16-9.42e000f.webp Schone kleren | Doe mee met Hoela en Hoep Hai, zijn jullie er al? Weet je wat we aan het doen zijn? We zijn aan het verkleden. Hé Jongens, hoi. Hai Hoepie. Jullie raden nooit wat ik vandaag allemaal heb gedaan! Nou, dat kunnen wij echt wel raden hoor! Echt niet. Echt wel! Oh ja? Wat heb ik vandaag allemaal gedaan? Nou, jij hebt vandaag met je zeepkist gereden. Ja, dat is makkelijk, daar kwam ik mee aanrijden. Jij hebt spaghetti gegeten. Ja, dat klopt. Je hebt je tuinhekje geverfd. Dat klopt ook. En je bent naar de kinderboerderij geweest. Dat klopt ook. Mm-mm. Nou, hoe kan dat? Oh, heb jij vandaag stiekem achter me aangelopen? Nee Hoepie, ik kan het zien! Je kan het zien? Ja. Hoe dan? Nou, kijk: op je kleren, daar zit spaghetti, daar zit groene verf, daar zit zwarte olie van je kar en daar zit stro van de kinderboerderij. Nou, dat is niet leuk, ik wilde het allemaal zelf vertellen. Hé, een verkleedkist! Wat leuk, mag ik meedoen? Nee, ja, je mag wel meedoen, maar hij kan zo toch niet meedoen? Waarom niet? Ze worden vies. Ja, ze worden vies. Maar daar kan ik toch niks aan doen? Daar kan je wel wat aan doen. Ja, wat dan? Schone kleren. Moet ik schone kleren? Nee, dat ga ik niet doen, ik heb net de was allemaal van de lijn afgehaald en die zitten allemaal in een mand. Wij gaan je helpen. Echt? Ja. Gaan jullie me helpen? We gaan Hoepie lekker helpen. Mijn schone kleren vinden? Ja. Okay, afgesproken. Dan ga ik even mijn wasmand pakken. Kom, dan doen we even deze kleren hier in de kist, gooi er maar in. Anders komt het allemaal door mekaar. Zo. Gooi er maar in. Kijk eens: de schone was. Ja. Doe maar dicht Hoela. Maar wat moeten we dan zoeken? Een T-shirt. Een T-shirt, en welke kleur? Rood. Rood hè. Oh, rood. Dus we hebben een rood T-shirt nodig. Kijk eens. Dit is een rood T-shirt. Nee hè, het is geen rood T-shirt. Deze. Ja, dit is wel rood, maar is dit een T-shirt? Nee. Nee hè, is dit dan mijn rode shirt? Ja. Ja hè. Jeee! Eindelijk goed. Okay, en wat moet hij nu nog aan? Deze. Moet ik deze aan? Ja. Is dit eenzelfde? Ja. Kijk eens, is dit dezelfde broek? Ja. Ja hè. Nou, dan ben ik klaar toch? Ja. Ga je je maar verkleden Hoep. Ja, ik kom zo terug. Zo, dan gaan wij kijken wat we nog meer gaan gebruiken bij het omkleden. Okay. Oh, kijk, ik heb een hele mooie ring. Tadaaa! Kijk eens: ik ben helemaal schoon. Ja, nou mag je met ons meedoen Hoepie met verkleden. Yes! Oh, wacht effe, ik zet dit even, even snel zo hier zo tegen de boom aan. Oh, zo. Okay. Zo, wat zal ik worden? Hoepie? Wat is er? Wat is er? Zo kan je echt niet meedoen met verkleden. Waarom nou niet? Ja, omdat je weer schone kleren aan moet. Oh, nou. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426048 203 2032-12-31T22:00:00+00:00 5118 2012-07-24T20:00:00+00:00 yes no kleding schoon https://schooltv.nl/video-item/vaas-van-een-tuinslang-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-22T07:34:44+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14439.w613.r16-9.0910aa0.webp Vaas van een tuinslang maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een vaas van een tuinslang. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426049 57 2032-12-31T22:00:00+00:00 9011 2012-07-29T20:00:00+00:00 yes no knutselen vaas https://schooltv.nl/video-item/tortilla-paddenstoel-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-22T07:34:36+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14440.w613.r16-9.77b4205.webp Tortilla paddenstoel maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een paddenstoel van een tortilla. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426050 59 2032-12-31T22:00:00+00:00 1318 2012-07-29T20:00:00+00:00 yes no knutselen paddenstoel https://schooltv.nl/video-item/theekopje-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-22T07:34:26+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14441.w613.r16-9.29818eb.webp Theekopje maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een theekopje van een ijshoorn, een matze, een rijstwafel en een cashewnoot. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426051 59 2032-12-31T22:00:00+00:00 969 2012-07-29T20:00:00+00:00 yes no knutselen thee https://schooltv.nl/video-item/stoeltjes-en-tafel-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-22T07:34:16+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14442.w613.r16-9.f892eef.webp Stoeltjes en tafel maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken stoeltjes en een tafel van lege drinkpakjes. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426052 60 2032-12-31T22:00:00+00:00 1859 2012-07-29T20:00:00+00:00 yes no knutselen tafel https://schooltv.nl/video-item/nieuws-uit-de-natuur-talenten 2024-01-04T10:34:18+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14443.w613.r16-9.945c568.webp Nieuws uit de natuur | Talenten Talenten. Thema: Goed zijn goed worden. Mensen kunnen ergens heel goed in zijn. We zeggen dan dat ze talent hebben. Aan talent moet je echter wel hard werken om écht goed te worden. https://player.ntr.nl/index.php?id=NPS_1207225 1800 2722 2012-08-16T04:38:27+00:00 yes no talent mens werken mentale druk testkees https://schooltv.nl/video-item/shuttlebal-maken-knutsel-uit-hoelahoep 2024-02-22T07:34:07+00:00 https://images3.schooltv.nl/cache/i/14000/images/14444.w613.r16-9.563f73a.webp Shuttlebal maken | Knutsel uit Hoelahoep De knutselhandjes maken een shuttlebal van 2 lege flessen en een touwtje. https://player.ntr.nl/index.php?id=WO_NTR_426053 57 2032-12-31T22:00:00+00:00 1044 2012-07-29T20:00:00+00:00 yes no spelen spel knutselen